Page 1

‫‪9‬‬

‫‪40‬‬

‫چوارشه‌ممه‬ ‫‪2010/7/14‬‬ ‫(‪ )20‬الپه‌ڕ‌ه‬ ‫نرخ (‪ )1000‬دیناره‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سياسى گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتانه‌ کۆمپانیای سولى تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫‪w w w. d e s t u r. n e t‬‬

‫به‌بێ ئاگاداری وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگ ‌ه‬

‫پارتی مه‌شق ب ‌ه ‪ 1300‬چه‌كداری بارزانی ده‌كات‬ ‫تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬ ‫به‌بێ ئاگاداری وه‌زاره‌ت��ی پێشمه‌رگه‌‪،‬‬ ‫‪ 1300‬چه‌كدار كه‌هه‌موویان دانیشتووی‌‬ ‫گونده‌كانی‌ ده‌ڤه‌ری‌ بارزانن‌و بۆ فێرگه‌ی‌‬ ‫سه‌ربازی‌ بنه‌ساڵوه‌ گواستراونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئێستا ل��ه‌وێ مه‌شقیان پێده‌كرێت‪،‬‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی پێشمه‌رگه‌ش بێئاگایی خۆی‬ ‫له‌وه‌ راده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌كانی رۆژن��ام�ه‌ی‌‬ ‫ده‌ستوور‪ 1300 ،‬چه‌كدار كه‌هه‌ر هه‌موویان‬ ‫بارزانین‌و دانیشتووی‌ گونده‌كانی‌ ده‌ڤه‌ری‌‬ ‫ب��ارزان��ن‪ ،‬له‌ ‪ 2010/6/26‬هێنراونه‌ته‌‬ ‫فێرگه‌ی‌ سه‌ربازی‌ بنه‌ساڵوه‌ (ق �ه‌زای‌‬ ‫ده‌شتی‌ هه‌ولێر) بۆ مه‌شقكردن‌و ئێستاش‬ ‫ده‌ستبه‌كاربوون‪.‬‬

‫سه‌رچاوه‌یه‌كی ئاگادار له‌و مه‌شقه‌‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستووری وت “ئه‌و مه‌شقه‌ دوو مانگ‬ ‫ده‌خایه‌نێت‪ ،‬هه‌موو رۆژێ��ك مه‌شقیان‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ته‌نها پێنجشه‌ممه‌‌و هه‌ینی‌‬ ‫مۆڵه‌تیان ده‌درێتێ‌‪ ،‬تا سه‌ردانی‌ ماڵه‌وه‌‬ ‫بكه‌ن”‪.‬‬ ‫ج �ه‌ب��ار ی���اوه‌ر وت �ه‌ب��ێ��ژی‌ فه‌رمی‬ ‫هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم‪ ،‬له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ده‌ستوور بێئاگایی خۆی‌و وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫ل �ه‌وه‌ ده‌رب��ڕی‪ ،‬وتی “وه‌ك��و وه‌زاره‌ت��ی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئاگامان‬ ‫له‌وه‌ نییه‌ كه‌ئێوه‌ ده‌یڵێن‪ ،‬خۆتان بزانن‬ ‫چییه‌؟ بچن سۆراغی‌ بكه‌ن”‪.‬‬ ‫ی��اوه‌ر وتی‌ “سوێندده‌خۆم به‌هه‌ر‬ ‫پیرۆزییه‌ك هه‌یه‌ كه‌ئاگام لێی‌ نییه‌‪،‬‬ ‫ئێستا ده‌یبیستم”‪.‬‬

‫ی دروستبوونی حیزبێكی‬ ‫بیرۆكه‌ ‌‬ ‫ئیسالمی شکستیهێنا‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫بیرۆك ‌ه ‌ی دروستبوونی حیزبێكی ئیسالمی‬ ‫ل �ه‌ك��وردس��ت��ان شکستده‌هێنێت‌و ئ�ه‌و‬ ‫كه‌سایه‌تی‌و الیه‌نان ‌ه ‌ی ئه‌و هه‌وڵه‌یانده‌دا‪،‬‬ ‫له‌ئێستادا كۆتاییان به‌هه‌وڵه‌كانیان هێناوه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم چاودێران وای بۆ ده‌چن كه‌دوورنییه‌‬ ‫ئه‌گه‌ر كۆنگر‌ه ‌ی كۆمه‌ڵی ئیسالمی كێش ‌هی‌‬ ‫تێبكه‌وێت‪ ،‬ئه‌و بیرۆكه‌ی ‌ه سه‌ربگرێت‪.‬‬

‫به‌پێ ‌ی ئه‌و زانیارییان ‌ه ‌ی ده‌ست رۆژنام ‌هی‌‬ ‫ده‌ستوور كه‌وتوون‪ ،‬چه‌ند كه‌سایه‌تییه‌ك ‌ی‬ ‫ئیسالم ‌ی له‌ناو بزووتن ‌ه‌وه‌و كۆم ‌هڵ‌و چه‌ند‬ ‫كه‌سێك ‌ی بێالیه‌ن‪ ،‬ده‌یانه‌وێت حیزبێكی‌‬ ‫ئیسالم ‌ی "مۆدێرن"‪ ،‬درووستبكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور له‌سه‌رچاوه‌یه‌كی ئ��اگ��ادار له‌و‬ ‫رووداوه‌و‌ه زانیاری ئه‌و‌ه ‌ی ده‌ستكه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫كه‌هه‌ریه‌ك ‌ه له‌موشیر گه‌اڵڵ ‌ی ئه‌ندامی‌‬ ‫ك��ۆن��گ��ر‌ه ‌ی ك��ۆم�� ‌هڵ‌و م��ح �ه‌م �ه‌د ‌ی رازی‌‬

‫ی‬ ‫ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی كۆنگره‌ ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ تادێت زیاترده‌بێت‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی نزیك له‌لیژنه‌ی ئاماده‌كاری‬ ‫كۆنگره‌ی دووه‌م���ی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند تادێت ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی كۆنگره‌‬ ‫زیاترده‌بێت‪ ،‬كه‌ تائێستا ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی‬ ‫زیادكراوی كۆنگره‌ گه‌یشتووه‌ته‌ ‪ 400‬كه‌س‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ كه‌نه‌یویست ناوی‬

‫باڵوبكرێته‌وه‌‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا به‌ده‌ستووری‬ ‫وت “ژماره‌ی‌ ئه‌ندامانی زیادكراوی كۆنگره‌ ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵ نزكبووه‌ته‌وه‌ له‌ ‪ 400‬ئه‌ندام‪ ،‬كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌و كه‌سانه‌وه‌ هێنراون‪ ،‬مه‌ترسی‬ ‫ئه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬ده‌رنه‌چنه‌وه‌“‪.‬‬ ‫بریاره‌ سبه‌ی‌ پێنجشه‌ممه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی دووه‌م���ی���ن ك��ۆن��گ��ره‌ی‌ خ��ۆی‬ ‫ببه‌ستێت‌و له‌ئێستاوه‌ كێشه‌و ناكۆكی‬ ‫له‌نێوان ئه‌ندامانی كۆنگره‌دا دروستبووه‌‪.‬‬

‫مه‌شقكردن ب �ه‌و ‪ 1300‬چ�ه‌ك��داره‌‬ ‫له‌كاتێكدایه‌ كه‌سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‌و‬ ‫ح��ك��وم�ه‌ت‌و وه‌زاره‌ت����ی پێشمه‌رگه‌ش‬ ‫بانگه‌شه‌ی یه‌كگرتنه‌وه‌‌و رێكخستنه‌وه‌ی‬ ‫هێزی پێشمه‌رگه‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌چوارچێوه‌ی‬ ‫‪ 4‬ل��ی��وادا ك �ه‌ه �ه‌م��ووی ل �ه‌ژێ��ر ركیفی‬ ‫وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌دایه‌‪.‬‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ك�ه‌ گومانی خ��ۆی له‌وه‌‬ ‫ن��ی��ش��ان��دا ك��ه‌ئ��ه‌و ‪ 1300‬چ��ه‌ك��داره‌و‬ ‫مه‌شقپێكردنیان بۆ ئه‌وه‌بێت كه‌پارتی‌‬ ‫هه‌وڵی خۆی بدات بۆ ئه‌وه‌ی‌ زۆرترین‬ ‫چه‌كداری له‌چوار لیواكه‌دا هه‌بێت‪.‬‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ك�ه‌ وت��ی “دوورن��ی��ی�ه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌بێت كه‌جگه‌ له‌پێشمه‌رگه‌كانی‬ ‫پارتی‪ ،‬بارزانییه‌كان له‌و چوار لیوایه‌دا‬ ‫بااڵده‌ستبن”‪.‬‬

‫لڤین‌و‬ ‫یه‌كگرتوو‌و‬ ‫ی‬ ‫چه‌ند شتێك ‌‬ ‫تریش‪...‬‬

‫له‌مه‌كته‌ب ‌ی زانایان ‌ی كۆم ‌هڵ‌و موسڵیح كه‌‬ ‫كه‌سێك ‌ی نزیك ‌ه له‌عه‌ل ‌ی باپیر ‌ی كۆمه‌ڵ ‌ی‬ ‫ئیسالم ‌ی‌و ش���وان ه��ه‌ورام�� ‌ی ئه‌ندامی‌‬ ‫ده‌ستله‌كاركێشاو‌ه ‌ی ناوه‌ند ‌ی راگه‌یاندنی‌‬ ‫كۆمه‌ڵ‪ ،‬له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌ك ‌ه له‌محه‌مه‌د بازیان ‌ی‌و‬ ‫س�ه‌رب��از خۆشناو له‌بزووتنه‌و‌ه‌و جه‌مال‬ ‫ئه‌شره‌ف قاره‌مان ‌ی‌و چه‌ند كه‌سێك ‌ی دیكه‌دا‪،‬‬ ‫به‌نیازبوون حیزبێك ‌ی ئیسالم ‌ی دروستبكه‌ن‪.‬‬ ‫زانیاری زیاتر له‌الپه‌ڕ‌ه (‪)5‬دا بخوێنه‌ره‌وه‌‬

‫‪8‬‬

‫ی كۆمۆنیست‪:‬‬ ‫حیزب ‌‬ ‫ی ئێران په‌الماریداین‬ ‫یه‌كێـتی‌ به‌فه‌رمان ‌‬ ‫پ‪ .‬ده‌ستوور‬ ‫سكرتێری‌ حیزبی‌ كۆمۆنیستی‌ كرێكاری ‌ی‬ ‫ده‌ڵێت‪ ،‬په‌الماره‌كه‌ی‌ ساڵی‌ ‪2000‬ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫بۆ س�ه‌ر بنكه‌و ب��اره‌گ��او سه‌ركرده‌كانی‌‬ ‫ح��ی��زب �ه‌ك �ه‌ی‌‌و كوشتنی‌ ‪ 5‬ك��ادی��ری��ان‪،‬‬ ‫به‌فه‌رمانی‌ كۆماری‌ ئیسالمی‌ ئێران بووه‌‪.‬‬ ‫دوای‌ ‪ 10‬ساڵ به‌سه‌ر ئه‌و رووداوه‌دا‪،‬‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیست داواده‌ك���ات یه‌كێتی‌‬ ‫دان به‌هه‌ڵه‌ی خۆیدا بنێت‌و قه‌ره‌بووی‌‬ ‫حیزبه‌كه‌و خانه‌واده‌ی‌ كوژراوه‌كان بكاته‌وه‌‪،‬‬

‫له‌گه‌ڵ داننان به‌ئازادی‌ سیاسی‌ بێمه‌رج‬ ‫له‌هه‌رێمدا‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ م��ارف سكرتێری‌‬ ‫كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ حیزبی‌ كۆمۆنیستی‌‬ ‫كرێكاری‌ كوردستان‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ده‌ستوور وتی‌ “ قه‌تلوعامه‌كه‌ به‌فه‌رمانی‌‬ ‫ئێران بووه‌‪ ،‬وه‌ك به‌ڵگه‌یه‌كیش رۆژنامه‌ی‌‬ ‫(كه‌یهان)ی‌ زمانحاڵی‌ كۆماری‌ ئیسالمی‌‬ ‫ئ��ێ��ران ل��ه‌ژم��اره‌ی‌ رۆژی‌ ‪2000/8/1‬دا‪،‬‬ ‫سوپاسنامه‌ی‌ به‌رپرسانی‌ ب��ااڵی‌ ئێرانی‌‬ ‫باڵوكرده‌وه‌ كه‌بۆ جه‌الل تاڵه‌بانیان ناردووه‌‪،‬‬

‫له‌سه‌ر جێبه‌جێكردنی‌ به‌ڵێنه‌كانی‌‌و لێدان‌و‬ ‫كوشتن‌و ده‌ستگیركردنی‌ كۆمۆنیسته‌كان‬ ‫له‌سلێمانی‌”‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ مارف ده‌ڵێت ئه‌وان‬ ‫تاڵه‌بانی‌‌و نه‌وشیروان به‌تۆمه‌تباری‌ سه‌ره‌كی‌‬ ‫ئه‌و په‌الماره‌ ده‌زان��ن‪ ،‬وتی‌ “هه‌ركاتێك‬ ‫زانیمان دادگا سه‌ربه‌خۆ ده‌بێت‌و ده‌توانێت‬ ‫بانگێشتیان بكات‪ ،‬ئه‌وا سكااڵیان له‌سه‌ر‬ ‫تۆمارده‌كه‌ین”‪.‬‬ ‫راپۆرتێك له‌الپه‌ڕه‌ (‪)14‬دا‬ ‫ده‌خوێنیته‌وه‌‬

‫ی ده‌گه‌ڕێنرێنه‌و ‌ه بۆ كوردستان‬ ‫ئه‌رشیفه‌كانی بریندارانی‌ چه‌كی‌ كیمیای ‌‬

‫به‌ناوبانگترین هاوینه‌هه‌واری سلێمانی‪ ،‬پشتگوێده‌خرێت‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫‪3‬‬

‫مه‌كته‌بی بارزانی كار‬ ‫هێرۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌دو‬ ‫ی‬ ‫ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵاڵ‌و ئاسۆ ئه‌ڵمانی بۆ چۆڵكردنی گوندێك ‌‬ ‫له‌پۆسته‌كانیاندا ده‌ستبه‌كارنه‌بوون نزیك سه‌ری‌ ره‌ش ده‌كات‬ ‫محه‌مه‌د نه‌جیب‬ ‫تائێستا هه‌ریه‌كه‌ له‌هێرۆ ئیبراهیم‬ ‫ئه‌حمه‌دو ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵاڵ‌و ئاسۆ ئه‌ڵمانی‬ ‫ده‌ستبه‌كارنه‌بوون‪،‬‬ ‫له‌پۆسته‌كانیاندا‬ ‫ك �ه‌ده‌ب��وو هێرۆ ئیبراهیم و ره‌فعه‌ت‬ ‫ع��ه‌ب��دوڵ�ڵا وه‌ك����و س �ه‌رپ �ه‌رش��ت��ی��اری‬

‫مه‌ڵبه‌نده‌كانی سلێمانی‌و كه‌ركوك‌و ئاسۆ‬ ‫ئه‌ڵمانیش وه‌ك��و به‌رپرسی مه‌كته‌بی‬ ‫چاودێری‌و پشكنین ده‌ستبه‌كاربوونایه‌‪.‬‬ ‫دوای به‌ستنی گونگره‌ی سێی یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫بڕیاری چه‌ند گۆڕانكارییه‌ك درا‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫گۆڕینی چه‌ند به‌رپرسێكی مه‌ڵبه‌نده‌كان‌و‬ ‫دانانی سه‌رپه‌رشتیاری مه‌ڵبه‌نده‌كان‪،‬‬

‫له‌الیه‌ن ئه‌ندامانی مه‌كته‌بی سیاسییه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تائێستا ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ نه‌كراون‪.‬‬ ‫ئاسۆ ئه‌ڵمانی ئه‌ندامی یه‌ده‌كی مه‌كته‌بی‬ ‫سیاسی یه‌كێتی‪ ،‬وتی “ئه‌نجامنه‌دانی‬ ‫ئه‌و گۆڕانكارییانه‌ هیچ خه‌له‌لێك نییه‌‪،‬‬ ‫ته‌نها په‌یوه‌ندی به‌جێبه‌جێ نه‌بوونی‬ ‫به‌رنامه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌ی”‪.‬‬

‫چنار سه‌عدوڵاڵ ساڵێك ‌ه موچه‌ی‌ كه‌سوكاری‬ ‫شه‌هیدێکی بڕیوه‌‬ ‫ئاوار‌ه جاف‬ ‫به‌بڕیارێك ‌ی چنار سه‌عدوڵاڵ وه‌زی��ر ‌ی‬ ‫پ��ێ��ش��وو ‌ی ك����اروب����ار ‌ی ش��ه‌ه��ی��دان‌و‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كان‪ ،‬موچه‌ ‌ی شه‌هیدێك ‌ی‬ ‫سه‌رلق ‌ی پارت ‌ی ده‌بڕدرێت‪ ،‬به‌بێئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫تائێستا هۆكاری بڕینی ئه‌و موچه‌ی ‌ه‬ ‫ب��زان��رێ��ت‪ .‬كه‌سوكاره‌كه‌شی گومانی‬ ‫ئه‌وه‌ده‌كه‌ن به‌هۆی ڕه‌خنه‌گرتنی كوڕی‬ ‫ئه‌و شه‌هیده‌وه‌بێت له‌نووسینه‌كانیدا‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی فه‌رمانێك ‌ی وه‌زار ‌ی به‌ژمار‌ه‬ ‫‪ 7087‬له‌ڕێكه‌وت ‌ی ‪ 2009/8/16‬كه‌ناو‬ ‫و واژوو ‌ی وه‌زی��ر ‌ی پێشوو ‌ی كاروبار ‌ی‬

‫شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوه‌كان چنار سه‌عد‬ ‫عه‌بدوڵاڵی له‌سه‌ره‌و ئاماژ‌ه به‌راگرتن ‌ی‬ ‫موچه‌ ‌ی شه‌هید ‌ی سه‌رلق (ئه‌حمه‌د‬ ‫م��ح �ه‌م �ه‌د ع �ه‌ب��دال��م��ح �ه‌م��د) ده‌ك���ات‪.‬‬ ‫به‌بێئه‌وه‌ ‌ی هۆكاره‌كه‌ ‌ی له‌نووسراوه‌كه‌دا‬ ‫ئاماژ‌ه پێبكرێت‪.‬‬ ‫سنور عه‌بدولكه‌ریم خێزان ‌ی شه‌هید‬ ‫به‌ده‌ستووری وت “م��اوه‌ ‌ی ‪ 10‬مانگ ‌ه‬ ‫موچه‌ ‌ی ه��اوس�ه‌ره‌ك�ه‌م راگ��ی��راوه‌‪ ،‬ب ‌ێ‬ ‫هیچ هۆكارێك‪ ،‬له‌كاتێكدا هاوسه‌ره‌كه‌م‬ ‫شه‌هید ‌ی سه‌رلق ‌ی پارت ‌ی بووه‌‪ ،‬كه‌چ ‌ی‬ ‫موچه‌كه‌شی‌ پێ ره‌وانابینن”‪.‬‬ ‫سنور ده‌ڵێت هه‌رچه‌ند‌ه له‌ماوه‌ ‌ی ئه‌و‬

‫‪ 10‬مانگه‌دا‪ ،‬ب��ه‌رده‌وام له‌هه‌وڵدابوون‬ ‫ب��ۆ زانین ‌ی ه��ۆك��ار ‌ی بڕین ‌ی موچه‌ ‌ی‬ ‫هاوسه‌ره‌كه‌ی‪ ،‬به‌اڵم بێئه‌نجام بووه‌‪.‬‬ ‫وت� ‌ی “گومانمان ل �ه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫ئ����ه‌وه‌و‌ه م��وچ �ه‌ك �ه‌ ‌ی ب��ڕدراب��ێ��ت ك ‌ه‬ ‫چه‌ندجارێك كوڕه‌كه‌م له‌ڕۆژنامه‌كان‬ ‫به‌گلییه‌و‌ه ده‌ینووسی له‌سه‌ر وه‌زی��ر‪،‬‬ ‫به‌گومانین ل���ه‌وه‌ ‌ی ك� ‌ه ل �ه‌داخ � ‌ی ئه‌و‬ ‫نووسینان ‌ه موچه‌كه‌ی‌ بڕیبێت”‪.‬‬ ‫ئه‌و خێزان ‌ه شه‌هید‌ه له‌درێژه‌ ‌ی قسه‌كانیدا‬ ‫ئاماژه‌ ‌ی بۆئه‌وه‌شكرد ك ‌ه له‌ماوه‌ ‌ی ئه‌م‬ ‫‪ 10‬مانگه‌دا‪ ،‬هه‌وڵی بینین ‌ی مه‌سعود‬ ‫بارزانیان داوه‌‪ ،‬به‌اڵم بێسوود بووه‌‪.‬‬

‫تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬ ‫مه‌كته‌بی‌ تایبه‌تی‌ مه‌سعود بارزان ‌‬ ‫ی‬ ‫ل��ه‌ڕێ��گ��ه‌ی‌ ل��ق �ی‌ ب��ی��س �ت‌و چ���واری‌‬ ‫سه‌فینه‌وه‌ كار بۆ چۆڵكردنی گوندێكی‬ ‫نزیك س �ه‌ری ره‌ش ده‌ك��ات‪ ،‬بۆ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌ش دانیشتووانی گونده‌كه‌‬ ‫ئاگادارده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫م��ه‌ك��ت��ه‌ب��ی‌ ت��ای��ب��ه‌ت��ی‌ م �ه‌س��ع��ود‬ ‫بارزانی‌ دانیشتووانی‌ گوندی‌ قیرژه‌‬ ‫ئاگادارده‌كاته‌وه‌ كه‌به‌هۆی‌ نزیكی‌ ئه‌و‬ ‫دێیه‌ له‌سه‌ری‌ ره‌ش�ه‌وه‌‪ ،‬گونده‌كه‌یان‬ ‫چۆڵبكه‌ن‌و له‌شوێنێكیتر خانوویان‬ ‫ب��ۆ دروس��ت��ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬دانیشتووانی‌‬ ‫گونده‌كه‌ش جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌و كاره‌‬ ‫به‌ڕاگواستن ده‌زانن‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌گوندی‌ قیرژه‌ی‌ بناری‌‬ ‫چیای‌ سه‌فین به‌ده‌ستووری‌ راگه‌یاند‬ ‫كه‌هه‌فته‌یه‌ك پێش ئێستا دانیشتووانی‌‬ ‫ئه‌و گونده‌ له‌الیه‌ن لقی‌ بیست‌و چواری‌‬ ‫سه‌فینی‌ پ��ارت�ی‌ بانگهێشتكراون‌و‬ ‫داوایانلێكراوه‌ دێیه‌كه‌یان چۆڵبكه‌ن‌و‬ ‫له‌سه‌ر حیسابی‌ مه‌كته‌بی‌ سه‌رۆكیش‬ ‫ل �ه‌ش��وێ��ن��ێ��ك��ی��ت��ر خ���ان���ووی���ان بۆ‬ ‫دروستده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ كه‌نه‌یویست ناوی‌‬ ‫باڵوبكرێته‌وه‌ وتی “له‌و كۆبوونه‌وه‌یه‌دا‬

‫داوام��ان لێكرا‪ ،‬كه‌به‌هۆی‌ نزیكی‌ ئه‌و‬ ‫دێیه‌ له‌سه‌ری‌ ره‌ش �ه‌وه‌‌و له‌به‌ر بار ‌‬ ‫ی‬ ‫گرنگی‌‌و باری‌ ئه‌منی‌ سه‌ری‌ ره‌ش‪ ،‬ئه‌و‬ ‫مااڵنه‌ی‌ دێی‌ قیرژه‌ بچن دێیه‌كه‌یان‬ ‫بگوازنه‌وه‌ بۆ سه‌ر رێگای‌ قه‌راسنج‌و‬ ‫ساردكه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێمه‌ تائێستا ناڕازین‬ ‫له‌و گواستنه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر به‌هێزیش‬ ‫بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ هیچ ده‌سه‌اڵتێكمان نییه”‪.‬‬ ‫ب �ه‌وت �ه‌ی‌ ئ �ه‌و س �ه‌رچ��اوه‌ی �ه‌‪ ،‬گوندی‌‬ ‫قیرژه‌ سێ‌ تا پێنج كیلۆمه‌تر له‌سه‌ری‌‬ ‫ره‌ش دووره‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ �ه‌و شوێنه‌ی‌‬ ‫كه‌بۆیان ده‌ستنیشانكراوه‪ ‌،‬نزیكه‌ی‌ ‪45‬‬ ‫كیلۆمه‌تر دوورتره‌‪.‬‬ ‫به‌پێی زان��ی��اری��ی�ه‌ك��ان��ی ده‌س��ت��وور‬ ‫له‌وكۆبوونه‌وه‌یه‌دا خه‌ڵكی گونده‌كه‌‬ ‫ب���ه‌ ب���ه‌رپ���رس���ی‌ ل��ق��ی��ان وت�����ووه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر گ��ون��ده‌ك �ه‌ی��ان ب��گ��وازن �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوورده‌ك���ه‌ون���ه‌وه‌‌و ب��ازگ�ه‌ داده‌ن��ێ �ن‌و‬ ‫ناتوانن بچنه‌ سه‌ر ره‌ز‌و باخه‌كانیان‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌رپرسی‌ لق له‌وه‌اڵمدا وتوویه‌تی‌‬ ‫ئه‌و قسانه‌ مه‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وه‌ زه‌وی‌ هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستانه‌‪ ،‬هه‌مووی‌ موڵكی‌ سه‌رۆكه‌‪.‬‬ ‫دانیشتووانی‌ ئه‌و گونده‌ ئه‌وكرداره‌‬ ‫به‌ڕاگواستن داده‌نێن‌و ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌‬ ‫وتی “له‌زۆر دێی‌ تری‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر خانه‌واده‌یه‌ك ئه‌گه‌ر پارتی‌ نه‌بێت‪،‬‬ ‫رێگه‌ی‌ پێنادرێت كه‌خانووه‌كانیان‬ ‫نۆژه‌نبكه‌نه‌وه‌“‪.‬‬

‫ی ده‌گه‌ڕێنرێنه‌و ‌ه بۆ كوردستان‬ ‫ئه‌رشیفه‌كانی بریندارانی‌ چه‌كی‌ كیمیای ‌‬ ‫ی كه‌تایبه‌ت ‌ه‬ ‫مه‌به‌سته‌ش بڕیار‌ه به‌منزیكان ‌ه وه‌فدێك ئه‌رشیف‌و دۆكۆمێنتان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كیمیایی‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی چه‌ك ‌‬ ‫به‌برینداران ‌‬ ‫ی ئێران بكات‪.‬‬ ‫ی واڵت ‌‬ ‫سه‌ردان ‌‬ ‫زانا ئه‌حمه‌د له‌هه‌ڵه‌بجه‌‬ ‫ی بكه‌ن‪،‬‬ ‫ی خۆیان ئه‌رشیف ‌‬ ‫ی ئه‌وانیش ال ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫لوقمان عه‌بدولقادر سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ئێرانیش به‌ڵێنیانداو‌ه كه‌هه‌ر‬ ‫ی هه‌ڵه‌بج ‌ه به‌رپرسان ‌‬ ‫ی كیمیاباران ‌‬ ‫ی قوربانیان ‌‬ ‫ی ق��ورب��ان��ی��ان� ‌‬ ‫ی ك��ۆم��ه‌ڵ�� ‌ه ‌‬ ‫س���ه‌رۆك��� ‌‬ ‫ی كیمیاباران‬ ‫ی سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی ئه‌و له‌لێدوانێكیدا ب��ه‌ده‌س��ت��ووری وت دۆكۆمێنتێك ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بج ‌ه رایگه‌یاند‪ ،‬ئێران ته‌واو ‌‬ ‫ی كه‌الیان بێت‪ ،‬بیگه‌ڕیننه‌وه‌ بۆیان”‪.‬‬ ‫ی “له‌دواهه‌مین سه‌ردانماندا‪ ،‬به‌فه‌رم ‌‬ ‫ی كه‌تایبه‌ت ‌ه به‌برینداران ‌‬ ‫دۆكۆمێنتان ‌ه ‌‬ ‫ی راگه‌یاند له‌پاش‬ ‫ی عه‌بدولقادر ئه‌وه‌ش ‌‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی كۆمار ‌‬ ‫ی كیمیایی‪ ،‬ده‌گه‌ڕێنێته‌و‌ه بۆ داوامان له‌به‌رپرسان ‌‬ ‫چه‌ك ‌‬ ‫ی ئه‌و داتایانه‌‪ ،‬هه‌وڵده‌ده‌ن‬ ‫ی ئه‌و وه‌رگرتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی قوربانیانی هه‌ڵه‌بجه‌و بۆ ئه‌م ئێران ك���ردووه‌‪ ،‬بۆ گ��ێ��ڕان�ه‌و‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬

‫ی‬ ‫ی هه‌وڵ ‌‬ ‫ی كیمیابارانن‪ ،‬بۆی ‌ه ه�ه‌رچ� ‌‬ ‫ی تایبه‌ت به‌برینداران ‌‬ ‫ی زانیار ‌‬ ‫بانكێك ‌‬ ‫خۆمان هه‌ی ‌ه ده‌یخه‌ینه‌گه‌ڕ له‌پێناو‬ ‫ی دروستبكه‌ن‪.‬‬ ‫چه‌كی‌ كیمیای ‌‬ ‫ی كه‌تایبه‌ت ‌ه‬ ‫ی ئه‌و زانیارییان ‌ه ‌‬ ‫ی “ئ��ێ��م� ‌ه تائێستاش زۆر گیڕانه‌و‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌و وت��� ‌‬ ‫ی چه‌كی‌ كیمیایی”‪.‬‬ ‫ی ت�ه‌واو له‌سه‌ر ئه‌و به‌برینداران ‌‬ ‫هه‌ژارین له‌زانیار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاوكار ‌‬ ‫ی شه‌هیدانیش به‌ڵین ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫ی كاره‌سات ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌كات ‌‬ ‫برینداران ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌و كۆمه‌ڵه‌ی ‌ه داوه‌و بڕیار‌ه له‌ماو‌ه ‌‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌دا براونه‌ت ‌ه نه‌خۆشخانه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئێران‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان داهاتوودا بۆ ئه‌و مه‌به‌ست ‌ه سه‌ردان ‌‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫كۆمار ‌‬ ‫ی واڵتی‌ ئێران بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی زۆرترین ئه‌رشیف ‌‬ ‫خاوه‌ن ‌‬

‫دوو ئاسایشی پارتی به‌تۆمه‌تی دزینی مریشك ده‌ستگیرده‌كرێن زانكۆ‌و په‌یمانگاكان ته‌نها توانای‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌كی ئ��اگ��ادار ل�ه‌و رووداوه‌ تۆمارنه‬ ‫ئاوار‌ه جاف‬ ‫ی هه‌یه‬ ‫‌كردووهبه‌“‪‌.‬رپرسی‌ ئاسایشی‌ پارتی‌ وه‌رگرتنی ئه‌و خوێندكارانه‌ ‌‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ووری وت “له‌چه‌ند ش�ه‌وی‌ میرۆ محه‌مه‌د‬ ‫له‌قه‌زای كه‌الر دوو كارمه‌ندی‌ ئاسایشی راب���ردوودا له‌كاتژمێر ‪ 2:00‬دوكانێكی‌ له‌كه‌الر ئه‌و هه‌واڵه‌ به‌ناڕاست ده‌زانێت‌و‬ ‫س �ه‌ر ب�ه‌پ��ارت��ی‪ ،‬به‌تۆمه‌تی دزینی مریشكفرۆش‪ ،‬مریشكه‌كانی‌ ده‌دزرێت‪ ،‬وتی‌ “ئاسایش ئه‌ركی‌ پاراستنی‌ واڵته‌‪ ،‬ك ‌ه له‌خولی یه‌كه‌مدا ده‌رچوون‬ ‫م��ری��ش��ك ده‌س��ت��گ��ی��رده‌ك��رێ��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫به‌رپرسی ئاسایشی پارتی ده‌ڵێت دوای‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ده‌ركه‌وت كه‌ئه‌وان ئه‌و كاره‌یان‬ ‫ئه‌نجامنه‌داوه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئازادمانكردوون‪.‬‬ ‫له‌چه‌ند ش �ه‌وی راب���ردوودا دوكانێكی‬ ‫مریشكفرۆش له‌قه‌زای كه‌الر ده‌بڕدرێت‌و‬ ‫دواتر دوو كارمه‌ندی‌ ئاسایش به‌تۆمه‌تی‬ ‫بڕینی ئه‌و دوكانه‌ ده‌ستگیرده‌كرێن‪.‬‬

‫له‌كاتێكدا دوكانه‌كه‌ له‌نزیك باره‌گا ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاسایشی‌ پارتی‌ بووه‌‪ ،‬له‌دوایدا ده‌ركه‌وت‬ ‫كه‌دوو ئاسایش ئه‌و كاره‌یان ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫دوات��ر بیانووی‌ ئه‌وه‌یان هێناوه‌ته‌وه‌‬ ‫ك �ه‌ له‌ترسی‌ س��ه‌گ مریشكه‌كانیان‬ ‫هه‌ڵگرتووه‌و زۆریش داوایان له‌خاوه‌نی‌‬ ‫دوكانه‌كه‌ كردووه‪ ‌،‬كه‌ئه‌و كاره‌ بپۆشرێت‪،‬‬ ‫به‌و هۆیه‌وه‌ خاوه‌ن دوكانه‌كه‌ش سكااڵی‌‬

‫ن��ه‌ك دزی‌ ب��ك��ات‪ ،‬ئ��ه‌و ئاسایشان ‌ه‬ ‫مریشكه‌كانیان پاراستووه‌ له‌دوكانه‌كه‌‬ ‫ده‌رچووبوون‪ ،‬هه‌ڵیانگرت تا خاوه‌نی‌‬ ‫دوكانه‌كه‌ هاتبوو”‪.‬‬ ‫م��ی��رۆ وت��ی‌ “ئێمه‌ ئاسایشه‌كانمان‬ ‫ده‌ستگیركرد‪ ،‬به‌اڵم دواتر بۆمانده‌ركه‌وت‬ ‫كه‌ئه‌وان مریشكه‌كانیان پاراستووه‌‪،‬‬ ‫ئازادمانكردن”‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی خوێندن‪ ،‬چه‌ند كۆلێژێك له‌زانكۆ ‌‬ ‫ی نوێ ‌‬ ‫بۆ ساڵ ‌‬ ‫ی تێكه‌ڵده‌كرێن‬ ‫سلێمان ‌‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫پ����رۆژه‌ی����ه‌ك ب���ۆ ت��ێ��ك�ه‌ڵ��ك��ردن� ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌ند كۆلێژێك ده‌خرێته‌ ب �ه‌رده‌م‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ زانكۆی‌ سلێمانی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ئه‌و پرۆژه‌یه‌ نه‌خراوه‌ته‌ بواری‌‬ ‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪ ،‬به‌جێبه‌جێكردنی‬ ‫ئه‌و پرۆژه‌یه‌‪ ،‬ژم��اره‌ی‌ كۆلێژه‌كانی‬ ‫زانكۆی سلێمانی به‌ڕێژه‌یه‌كی زۆر‬ ‫كه‌مده‌كرێنه‌وه‌‪.‬‬

‫د‪ .‬فاروق عه‌بدولكه‌ریم یاریده‌ده‌ری‌‬ ‫س��ه‌رۆك��ی‌ زان��ك��ۆی‌ سلێمانی‌ بۆ‬ ‫كاروباری‌ كارگێڕی‌‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌دات‬ ‫كه‌پرۆژه‌یه‌ك بۆ تێكه‌ڵكردنی‌ چه‌ند‬ ‫ب�ه‌ش‌و كۆلێژێك‌و كردنیان به‌یه‌ك‬ ‫كۆلێژی‌ گه‌وره‌ له‌به‌رده‌م سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫زانكۆدایه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا نه‌خراوه‌ته‌‬ ‫بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬ف��اروق ب�ه‌ده‌س��ت��ووری وت “بۆ‬ ‫ئه‌وه‌مانه‌ ئه‌و كۆلێژانه‌ بكرێنه‌ كۆلێژی‌‬ ‫گه‌وره‌تر‪ ،‬له‌وانه‌ كۆلێژی‌ هونه‌ر‌و یاساو‬

‫كۆلێژی‌ كارگێڕی‌‌و ئابووری‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫زانسته‌مرۆڤایه‌تییه‌كاندا‬ ‫كۆلێژی‌‬ ‫تێكه‌ڵده‌كرێن‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا كۆلێژه‌‬ ‫پزیشكییه‌كان‪ ،‬واته‌ ده‌رمانسازی‌‌و‬ ‫ددان‌و پزیشكی‌ گشتی‌ تێكه‌ڵده‌كرێن‪،‬‬ ‫ت �ه‌واوی به‌شه‌ ئه‌ندازیارییه‌كانیش‬ ‫ده‌كرێنه‌ كۆلێژێكی‌ گه‌وره‌”‪.‬‬ ‫د‪ .‬فاروق ده‌ڵێت تائێستا ئه‌و پرۆژه‌یه‌‬ ‫نه‌خراوه‌ته ‌بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌و‬ ‫وت��ی‌ “پێویستی‌ به‌تاوتوێكردن‬ ‫هه‌یه‌”‪.‬‬

‫ی بانیشاری‌ له‌هه‌ولێر‬ ‫عه‌ل ‌‬ ‫وه‌زاره‌تی خوێندنی بااڵو توێژینه‌وه‌ی‌‬ ‫زانستی رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ئه‌مساڵ‬ ‫ته‌نها ‪ 20‬هه‌زار خوێندكار له‌زانكۆ‌و‬ ‫په‌یمانگاكان وه‌رده‌گ��ی��رێ��ن‪ ،‬به‌و‬ ‫پێیه‌ش بێت زانكۆ‌و په‌یمانگاكانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬ته‌نها له‌توانایاندایه‌‬ ‫ئه‌و رێژه‌یه‌ وه‌ربگرن كه‌ له‌خولی‬ ‫یه‌كه‌مدا ده‌رچوون‪.‬‬ ‫د‪ .‬دالوه‌ر ع��ه‌الدی��ن وه‌زی���ره‌ی‌‬ ‫خوێندنی‌ بااڵو توێژینه‌وه‌ی‌ زانستی‬ ‫ماوه‌یه‌كه‌ له‌سه‌ر ماڵپه‌ڕی فه‌رمی‬ ‫وه‌زاره‌ت ئه‌وه‌ی‌ باڵوكردووه‌ته‌وه‌‬ ‫كه‌زانكۆ‌و په‌یمانگاكان ته‌نها توانای‬ ‫وه‌رگرتنی ئه‌و خوێندكارانه‌ی‌ هه‌یه‌‬ ‫كه‌ له‌خولی یه‌كه‌مدا ده‌رچوون‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئ��ام��اره‌ك��ان �ی‌ وه‌زاره‌ت���ی‌‬ ‫پ�����ه‌روه‌رده‌ی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم‬ ‫له‌ئه‌زموونه‌ گشتییه‌كان له‌كۆی‌‬ ‫‪ 76433‬قوتابی‌ له‌هه‌ردوو به‌شی‌‬ ‫وێژه‌یی‌‌و زانستی‌ پۆلی‌ ‪ 12‬ئاماده‌یی‌‬ ‫بۆ ساڵی‌ خوێندنی‌ ‪2010-2009‬‬ ‫ته‌نها ‪ 22454‬قوتابی‌ له‌كۆرسی‌‬

‫یه‌كه‌مدا ده‌رچ��وون‪ ،‬به‌و پێیه‌ش‬ ‫زانكۆ‌و په‌یمانگاكان له‌توانایاندایه‌‬ ‫ته‌نها ئه‌و رێژه‌یه‌ وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫عه‌زیمه‌ نه‌جمه‌دین له‌لیژنه‌ی‌‬ ‫پ��������ه‌روه‌رده‌و خ��وێ��ن��دن��ی‌ ب��ااڵ‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان ده‌ڵێت‪،‬‬ ‫ده‌ب���ێ���ت ح��ك��وم��ه‌ت نه‌هێڵێت‬ ‫ق��وت��اب��ی��ان ت���ووش���ی‌ م��ه‌رگ��ی‌‬ ‫وه‌رنه‌گرتن ببنه‌وه‌‪ ،‬وتی‌ “لیژنه‌ی‌‬ ‫په‌روه‌رده‌ی‌ په‌رله‌مانیش ئاگاداری‌‬ ‫وه‌زاره‌ت�ی‌ كردووه‌ته‌وه‌ له‌حاڵه‌تی‬ ‫له‌و ج��ۆره‌دا‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م گرفته‌‬ ‫به‌یه‌كێك له‌گرفته‌ گه‌وره‌كانی‌‬ ‫ب����واری‌ پ������ه‌روه‌رده‌ داده‌ن��رێ��ت‬ ‫له‌كوردستاندا”‪.‬‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ك��ی ت����ره‌وه‌‪ ،‬ئیسماعیل‬ ‫به‌رزنجی‌ وته‌بێژی‌ راگه‌یاندنی‌‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ له‌لێدوانێكیدا‬ ‫ب����ه‌ده‌س����ت����ووری‌ راگ���ه‌ی���ان���د‬ ‫“به‌ده‌یان به‌رنامه‌مان دان��اوه‌ بۆ‬ ‫رووب �ه‌ڕووب��وون �ه‌وه‌ی‌ ئه‌و گرفته‌و‬ ‫ه��ی��واده‌خ��وازی��ن ق��وت��اب��ی��ان بۆ‬ ‫داواكردنی‌ مافی‌ خۆیان‪ ،‬دووباره‌‬ ‫سه‌رشه‌قامه‌كان نه‌گرنه‌وه‌“‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪2‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫هه‌واڵ‬

‫ی وێران!‬ ‫ی زل‌و دێ ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫ی سسته‌وه‌ گیریانخواردووه‌‬ ‫ی گه‌رمیان به‌ده‌ست ئیداره‌یه‌ك ‌‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ گه‌رمیان جارێكیتر حكومه‌ت‬ ‫ل��ه‌ن��اك��ارای��ی ئ���ی���داره‌ی‌ گ �ه‌رم��ی��ان‬ ‫ئاگادارده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬هۆشیاریی‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫ده‌ده‌ن گ���ه‌ر ب��ڕی��اری‌ ك��اراك��ردن �ی‌‬ ‫ئیداره‌كه‌یان جێبه‌جێ نه‌كرێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫خۆپیشاندان ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ساڵی‌ ‪ 2008‬له‌ژێر فشاری‌ رێكخراوه‌‬ ‫مه‌ده‌نییه‌كانی‌ گه‌رمیاندا‪ ،‬نێچیرڤان‬ ‫بارزانی‌ بڕیاری‌ كاراكردنی‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫گه‌رمیانی‌ ئیمزاكرد‪ ،‬ب �ه‌اڵم هێشتا‬ ‫بڕیاره‌كه‌ كاری‌ پێنه‌كراوه‌‪ ،‬چاالكوانێكی‌‬ ‫رێكخراوه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگای‌ مه‌ده‌نیش‪،‬‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت پ��ارت �ی‌ ه��ۆك��اری‌ راگرتنی‌‬ ‫بڕیاره‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫دوای‌ راپه‌ڕین بۆ ق�ه‌زا دابڕاوه‌كانی‌‬ ‫ك���ه‌رك���وك‪ ،‬پ��ارێ��زگ��ای‌ ك��ه‌رك��وك‬ ‫ل �ه‌ده‌رب �ه‌ن��دی��خ��ان پێكهێنرا‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫دوای‌ رووخ���ان���ی‌ رژێ��م��ی‌ به‌عس‬ ‫هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌و هۆیه‌شه‌وه‌‬ ‫ئه‌و قه‌زایانه‌ توشی‌ بۆشایی ئیداری‌‬ ‫بوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا هه‌ریه‌ك له‌ڕێكخراوه‌كانی‌‬ ‫كۆمه‌ڵه‌ی‌ په‌یامی‌ گه‌رمیان‪ ،‬گروپی‌‬ ‫گه‌نجانی‌ بوێرو گروپی‌ به‌گژداچوونه‌وه‌ی‌‬ ‫گه‌نده‌ڵی‌‪ ،‬له‌كه‌الری‌ ناوه‌ندی‌ گه‌رمیان‪،‬‬ ‫داواده‌ك��ه‌ن كه‌ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان یان‬ ‫كارا بكرێت‪ ،‬یان هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ع �ه‌دن��ان ق��ورب��ان�ی‌ ئ�ه‌ن��دام�ی‌ ك��ارای‌‬ ‫ك���ۆم���ه‌ڵ���ه‌ی‌ پ��ه‌ی��ام��ی‌ گ��ه‌رم��ی��ان‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور وتی‌ «ئێمه‌‬

‫هه‌ر سێ‌ گروپ‌و كۆمه‌ڵه‌كه‌ داواده‌كه‌ین‬ ‫ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان كارابكرێت‌و بودجه‌ی‌‬ ‫بۆ دابینبكرێت‪ ،‬وه‌ك پارێزگا مامه‌ڵه‌ی‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا بكرێت یان ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‬ ‫هه‌ڵبوه‌شێننه‌وه‌»‪.‬‬ ‫قوربانی‌ ده‌ڵێت كه‌پارتی‌ ئیداره‌یه‌كیان‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر ئیداره‌ی‌‬ ‫گه‌رمیاندا‪ ،‬وتی‌ «پارتی‌ كه‌زانیان ئێمه‌‬ ‫هه‌ڵوێستمان هه‌یه‌و داوای‌ باشتركردنی‌‬ ‫ئ��ی��داره‌ك �ه‌م��ان ده‌ك��ه‌ی��ن‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫ئ���ی���داره‌ی‌ س��ۆران��ی��ان ق��وت��ك��رده‌وه‌‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رام��ب�ه‌ر ئ��ی��داره‌ی‌ گه‌رمیاندا‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ ئێمه‌ چه‌ند ساڵه‌ داوای‌‬ ‫زانكۆ ده‌كه‌ین‪ ،‬كه‌چی‌ پێش ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ب���ه‌ردی‌ بناغه‌ی‌ زان��ك��ۆی‌ گه‌رمیان‬ ‫دابنرێت‪ ،‬زانكۆی‌ سۆرانیان كرده‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ئ��ی��داره‌ی‌ س���ۆران‌و ب��اس ل �ه‌وه‌ش‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ده‌یكه‌ن به‌پارێزگا‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫بۆچی‌ كه‌مته‌رخه‌میانكرد له‌كاراكردنی‌‬ ‫ئیداره‌ی‌ گه‌رمیاندا؟»‪.‬‬ ‫قوربانی‌ وتی‌ «چه‌ند كه‌سێك هه‌ن‬ ‫ل �ه‌ن��او ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی���ران���دا كه‌‬ ‫كارئاسانی‌ ناكه‌ن بۆ جێبه‌جێكردنی‌‬ ‫بڕیاری‌ كاراكردنی‌ ئیداره‌كه‌»‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و س��ێ ك��ۆم�ه‌ڵ�ه‌ی�ه‌ م���اوه‌ی‌ دوو‬ ‫هه‌فته‌یان مۆڵه‌ت بۆ حكومه‌ت داناوه‌‪،‬‬ ‫بڕیاری‌ كاراكردنی‌ ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‬ ‫جێبه‌جێ بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر نا‪ ،‬بڕیاریانداوه‌‬ ‫دوو خۆپیشاندان له‌قه‌زاكانی‌ كه‌الرو‬ ‫كفری‌ بكه‌ن‪ ،‬بۆ ئ �ه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆو به‌رپرسانی‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫گه‌رمیانیان ئاگاداركردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫به‌پێی‌ ب��ڕی��اره‌ك �ه‌ی‌ ساڵی‌ ‪‌ 2008‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی����ران كه‌سه‌رۆكی‌‬ ‫حكومه‌ت ئیمزای‌ كردووه‌‪ ،‬بڕیاردراوه‌‬ ‫ئ��ی��داره‌ی‌ گه‌رمیان ل �ه‌و س��ن��ووره‌ی‌‬ ‫كه‌بۆی‌ دیاریكراوه‌ وه‌ك پارێزگاكانی‌‬ ‫ت���ری‌ ه��ه‌رێ��م‪ ،‬م��ام �ه‌ڵ �ه‌ی‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ��دا‬ ‫بكرێت‪ ،‬له‌ڕووی‌ یاسایی‌‌و كارگێڕیه‌وه‌و‬ ‫مه‌ركه‌زه‌كه‌شی‌ شاری‌ كه‌الر ده‌بێت‪.‬‬ ‫ئ��ی��داره‌ك��ه‌ ب���ۆی‌ ه �ه‌ی �ه‌ وه‌ك ه�ه‌ر‬ ‫پارێزگایه‌كیتر نووسراو راسته‌وخۆ‬ ‫ئ��اڕاس��ت �ه‌ی‌ وه‌زاره‌ت����ه‌ك����ان ب��ك��ات‌و‬ ‫پ��ه‌ی��وه‌ن��دی‌ راس��ت��ه‌وخ��ۆی‌ هه‌بێت‬ ‫به‌وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆوه‌‪ .‬به‌پێی‌ بڕیاره‌كه‌‬ ‫ب��ودج�ه‌ی‌ ئیداره‌كه‌ جیاده‌كرێته‌وه‌‬ ‫ل �ه‌ب��ودج �ه‌ی‌ پ��ارێ��زگ��ای‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ك��ه‌س��ه‌رپ��ه‌رش��ت��ی��اری‌ ئ��ی��داره‌ك��ه‌‬ ‫سه‌اڵحیاتی‌ خه‌رجكردنی‌ بودجه‌كه‌ی‌‬ ‫هه‌بێت به‌پێی‌ یاسا‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا ف �ه‌رم��ان��گ �ه‌ك��ان �ی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌‌و په‌روه‌رده‌و ئاسایش‌و‬ ‫هاتوچۆ له‌سنووری‌ ئه‌و ئیداره‌یه‌دا‬ ‫یه‌كبخرێنه‌وه‌ كه‌به‌شێوه‌یه‌كی‌ كاتی‌‬ ‫ب��ه‌پ��ارێ��زگ��ای‌‬ ‫لكێنر ا بو و‬

‫هه‌ولێر‌و دهۆك چوار ئه‌وه‌ند ‌هی‌ سلێمانی‬ ‫پڕۆژه‌ی‌ وه‌رزشیان بۆ ده‌كرێت‬ ‫بۆ پڕۆژه‌ی وه‌رزشی‪ ،‬هه‌ولێر‌و دهۆك‪ 52 ،‬ملیار‪ ،‬سلێمانی ته‌نها ‪ 10‬ملیاری بۆ دابینكراوه‌‬ ‫هیوا قادر‬ ‫ی دوو‬ ‫هه‌ریه‌ك ‌ه له‌هه‌ولێر‌و دهۆك نزیك ‌ه ‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌و نیوی سلێمانی بودج ‌ه بۆ‬ ‫ی وه‌رزشی سه‌رفكراوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫پڕۆژ‌ه ‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��ای سلێمانی ب�ه‌ه��ۆی بوونی‬ ‫ی گه‌رمیانه‌و‌ه له‌ڕووی رووبه‌رو‬ ‫ئیدار‌ه ‌‬ ‫ی دان��ی��ش��ت��ووان�ه‌و‌ه ل �ه‌ه �ه‌ردوو‬ ‫ژم���ار‌ه ‌‬ ‫پارێزگاكه‌ گه‌وره‌تره‌‪.‬‬ ‫ی وه‌رزش‌و‬ ‫دڵشاد حه‌م ‌ه ئاغا به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی له‌لێدوانێكیدا بۆ‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫الوان��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ ،‬ئاشكرایده‌كات كه‌پڕۆژه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم له‌بوار ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫(‪‌ )2010‬‬ ‫ی تێدای ‌ه بۆ‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫وه‌رزشدا جیاوازییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی هه‌رێم‪ ،‬پارێزگا ‌‬ ‫پارێزگاكان ‌‬ ‫ی هه‌ولێر‌و‬ ‫ب ‌ه ب���ه‌راورد به‌پارێزگاكان ‌‬ ‫دهۆك زۆر كه‌متره‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫دڵشاد حه‌م ‌ه ئاغا سه‌باره‌ت به‌جۆر ‌‬ ‫ی پ��ڕۆژه‌ك��ان‪،‬‬ ‫پ���رۆژه‌ك���ان‌و ب��ودج�� ‌ه ‌‬

‫ی هه‌ولێر‬ ‫رایگه‌یاند ك� ‌ه ل�ه‌پ��ارێ��زگ��ا ‌‬ ‫(‪)26.380.000.000‬‬ ‫ی‬ ‫ب �ه‌گ��وژم � ‌ه ‌‬ ‫بیست‌و شه‌ش ملیار‌و سێسه‌د‌و هه‌شتا‬ ‫ی‬ ‫ی دروستكردن ‌‬ ‫ملیۆن دینار‪ ،‬پڕۆژه‌كان ‌‬ ‫ی وه‌رزش‌و الوان‬ ‫ی ن��اوه‌ن��د ‌‬ ‫(ب��ی��ن��ا ‌‬ ‫(‪ )5‬دان ‌ه ل ‌ه (چۆمان‪ ،‬مێرگه‌سوور‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی داخراو ‌‬ ‫ی هۆڵ ‌‬ ‫ره‌واندز)‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫ی تایكواندۆ‌و‬ ‫ی پێشبڕكێ ‌‬ ‫وه‌رزشی‌‪ ،‬هۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌له‌وانگ ‌ه ‌‬ ‫ك��ارات �ێ‌‌و دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی بینا ‌‬ ‫داخراو‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫ی چ�ه‌ن��د‬ ‫وه‌رزش������ی‌‪ ،‬دروس��ت��ك��ردن�� ‌‬ ‫یاریگایه‌كی‌ تارتان)‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دهۆكیش به‌گوژم ‌ه ‌‬ ‫ل�ه‌پ��ارێ��زگ��ا ‌‬ ‫(‪ )26.910.000.000‬بیست‌و شه‌ش‬ ‫ملیار‌و ن��ۆس �ه‌د‌و د‌ه ملیۆن دینار‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی (بینا ‌‬ ‫ی دروس��ت��ك��ردن� ‌‬ ‫پ��ڕۆژه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی وه‌رزش‌و الوان (‪ )6‬دان�ه‌‪،‬‬ ‫ن��اوه‌ن��د ‌‬ ‫ل ‌ه (ش��ی�لادزێ‌‪ ،‬قه‌سرۆك‪ ،‬مانكێش‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی داخراو ‌‬ ‫ی هۆڵ ‌‬ ‫خانكێ‌)‪ ،‬دروستكردن ‌‬

‫ی تایكواندۆ‌و‬ ‫ی پێشبڕكێ ‌‬ ‫وه‌رزشی‌‪ ،‬هۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌له‌وانگ ‌ه ‌‬ ‫ك��ارات �ی‌‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یان ‌ه ‌‬ ‫ی بینا ‌‬ ‫داخ���راو‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نمونه‌یی (‪ )4‬دانه‌‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫وه‌رزش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تارتان‌و دروستكردن ‌‬ ‫چه‌ند یاریگایه‌ك ‌‬ ‫ی جومناستیك)‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی پێشبركێ ‌‬ ‫هۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمانی ته‌نها به‌گوژم ‌ه ‌‬ ‫له‌پارێزگا ‌‬ ‫ملیار‌و‬ ‫د‌ه‬ ‫(‪)10.700.000.000‬‬ ‫ی‬ ‫حه‌وت سه‌د ملیۆن دینار‪ ،‬پڕۆژه‌كان ‌‬ ‫ی گ �ه‌ور‌ه‬ ‫ی (یاریگایه‌ك ‌‬ ‫دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���وورداش‪ ،‬دروستكردن ‌‬ ‫له‌ناحی ‌ه ‌‬ ‫ی جافایه‌تی‌‪،‬‬ ‫ی گه‌ور‌ه له‌دۆڵ ‌‬ ‫یاریگایه‌ك ‌‬ ‫ی تارتان)‪.‬‬ ‫ی چه‌ند یاریگایه‌ك ‌‬ ‫دروستكردن ‌‬ ‫ی به‌وه‌شدا‪،‬‬ ‫دڵشاد حه‌م ‌ه ئاغا ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ئ��ه‌و ب��ودج �ه‌ی � ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ولێر‌و‬ ‫یه‌ك له‌سه‌ر سێ بودجه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ڕوو ‌‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫دهۆكه‌‪ ،‬له‌گه‌ ‌ڵ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫دانیشتووان‌و بودجه‌شه‌و‌ه ده‌بێت له‌و‬ ‫دوو پارێزگای ‌هی‌ زیاتر به‌ر بكه‌وێت‪.‬‬

‫سلێمانیه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌وكات بڕیاردرا لیژنه‌یه‌ك دروستبكرێت‬ ‫ی ئه‌و بڕیاره‌كه‌ كه‌‬ ‫بۆ جێبه‌جێكردن ‌‬ ‫له‌هه‌ریه‌كه‌ له‌محه‌مه‌د ق �ه‌ره‌داخ��ی‬ ‫سكرتێری‌ ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران‪ ،‬دڵشاد‬ ‫ی وه‌زی���ری‌ هه‌رێم‬ ‫عوسمان جێگر ‌‬ ‫بۆ ك��اروب��اری‌ دارای��ی‌‪ ،‬ج�ه‌الل شێخه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گشتی‌ دیوانی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ناوخۆ‪ ،‬عه‌بدوڵاڵ ئه‌نوه‌ر قائیمقامی‌‬ ‫كه‌الر‪ ،‬كوردستان مه‌دحه‌ت ئه‌ندامی‌‬ ‫لیژنه‌ی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‌‌و نوێنه‌رێكی‌‬ ‫پارێزگاری‌ سلێمانی‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم هێشتا‬ ‫بڕیاره‌كه‌ جێبه‌جێ نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫ش��ێ��خ ع �ه‌ب��دوڵ�ڵا ئ��ه‌ن��وه‌ر جێگری‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری‌ ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‌و‬ ‫ئه‌ندامی‌ ئه‌و لیژنه‌یه‌ له‌لێدوانێكدا بۆ‬ ‫وت�����ی‌‬ ‫ده‌س��ت��وور‬

‫«ناتوانرێت گه‌رمیان بكرێت به‌پارێزگا‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ له‌سنووری‌ مادده‌ی‌‬ ‫‪140‬دای������ن‌و س���ه‌ر ب �ه‌ك �ه‌رك��وك��ی��ن‪،‬‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ كورد ده‌یانه‌وێت له‌كاتی‌‬ ‫ری��ف��ران��دۆم �ی‌ ك �ه‌رك��وك��دا به‌ده‌نگی‌‬ ‫ئێمه‌ كه‌ركوك بخه‌نه‌وه‌ سه‌ر هه‌رێم‪،‬‬ ‫ئه‌وكاته‌ چاره‌نووسی‌ ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‬ ‫یه‌كالییده‌بێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ش��ێ��خ ع���ه‌ب���دوڵ�ڵ�ا ئ���ه‌ن���وه‌ر وت��ی‌‬ ‫«ل��ه‌ب��ڕی��اره‌ك��ه‌دا ئ����ه‌وه‌ی‌ ك �ه‌م��اوه‌‬ ‫جێبه‌جێبكرێت‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی‌ بودجه‌ی‌‬ ‫پ�ه‌ره‌پ��ێ��دان�ی‌ پ��ارێ��زگ��اك�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫پ �ه‌روه‌رده‌و ته‌ندروستی‌ گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌‬ ‫بۆ سه‌ر ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان‪ ،‬ئاسایش‌و‬ ‫هاتوچۆ سه‌ر به‌سلێمانین»‪.‬‬ ‫خ��اڵ��ێ��ك �ی‌ ب��ه‌ه��ێ��زی‌ رێ��گ��رت��ن له‌‬ ‫به‌پارێزگابوونی‌ گه‌رمیان‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫م����اده‌ی‌ ‪140‬ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم ن �ه‌ ئ �ه‌وه‌ت��ا‬ ‫س �ه‌رك��ردای �ه‌ت �ی‌ ك���ورد‪ ،‬ئه‌و‬ ‫قه‌زایانه‌ بگێڕنه‌وه‌ بۆ سه‌ر‬ ‫كه‌ركوك‪ .‬نه‌ ئه‌وه‌تا ئیداره‌كه‌‬ ‫چاالكبكه‌ن‪.‬‬

‫ی كوردستان‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫حكومه‌ت ‌‬ ‫ی داد‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌‬

‫ ژمار‌ه ‪ :‬ت‬ ‫ی سلێمانی‌‪ /‬دووه‌م به‌روار ‪2010/ 7 / 6 :‬‬ ‫دادنووس ‌‬ ‫ئاگاداری‌ و باڵوكردنه‌وه‌‬ ‫ی ئێرانی‌‪/‬‬ ‫ی نان ‌‬ ‫ی فڕنی‌ ( ئاوپه‌ر ) بۆ دروستكردن ‌‬ ‫ی ئامێری‌ كارگ ‌ه ‌‬ ‫تۆماركردن ‌‬ ‫پرۆژ‌هی‌ بچوك‬ ‫ی محمد‪ /‬كارێزه‌وشك‬ ‫ی له‌الیه‌ن به‌ڕێز‪ /‬عوسمان عل ‌‬ ‫ی داواكار ‌‬ ‫ به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫ی خواره‌و‌ه‬ ‫ی ( ‪ ) 2010 / 7 / 6‬كه‌تیایدا داوایكردوو‌ه ئه‌م ئامێران ‌ه ‌‬ ‫له‌ڕۆژ ‌‬ ‫به‌ناویه‌و‌ه بۆ تۆمار بكه‌ین ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ڕه‌سم ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه پێیانه‌وه‌‪ ،‬بابێت ‌ه المان و ‌به‌ڵگه‌نام ‌ه ‌‬ ‫جا هه‌ركه‌س په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌م ئاگاداریه‌و‌ه له‌ڕۆژنامه‌دا تاوه‌كو‬ ‫ی (‪ )15‬ڕۆژ له‌باڵوكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫بهێنێت تاماو‌ه ‌‬ ‫كاره‌كه‌ڕابگرین ‌و به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ئێم ‌ه ناچار ئه‌بین ك ‌ه ئه‌وئامێران ‌ه تۆمار بكه‌ین‬ ‫ی (‪ )1952‬و‬ ‫ی ئامێر ژماره‌(‪ )25‬ساڵ ‌‬ ‫ی تۆماركردن ‌‬ ‫ی یاسا ‌‬ ‫به‌ناویانه‌و‌ه به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫‌بروانام ‌هی‌ تۆماركردنی‌ ده‌درێتێ‪ .‬‬ ‫ی سلێمانی‌ ‪ /‬دووه‌م‬ ‫دادنووس ‌‬

‫ ‬ ‫ئـــامێــــره‌كــــان ‬

‫ێ ژمار‌ه ‪.‬‬ ‫ی و گازی‌ ‪ 2 -‬برنر ب ‌‬ ‫‪ - 1‬ئامێری‌ فڕنی‌ دوار ئێرانی‌ ‪ -‬كاره‌بای ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ ژمار‌ه ‪ /‬كاره‌بای ‌‬ ‫ی ‪ -‬ب ‌‬ ‫‪ - 2‬عجان ‪ 80 -‬كغم ‪ -‬ئێران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ -‬بێ ژماره‌ كاره‌بای ‌‬ ‫ی گونك ‪ -‬ئێران ‌‬ ‫‪ – 3‬ئامێری‌ پانكه‌ره‌و‌ه ‌‬

‫ی میری‌ گه‌رمیان‪ :‬قه‌رزه‌كانمان داوه‌ته‌وه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ خانووبه‌ره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (فه‌رمانگه‌كان ‌‬ ‫وه‌اڵمێك بۆ بابه‌ت ‌‬ ‫ی حكومه‌ت‬ ‫گه‌رمیان گوێیان له‌قه‌رزه‌كان ‌‬ ‫خ��ه‌وان��دووه‌) ك�ه‌ (ده‌ش��ت �ی‌ ئ�ه‌ن��وه‌ر)‬ ‫ی چوارشه‌مم ‌ه ‪-30‬‬ ‫ی رۆژ ‌‬ ‫له‌ژمار‌ه ‪‌ 38‬‬ ‫ی (ده‌ستوور) دا‬ ‫ی رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫‪‌ 2010-6‬‬ ‫باڵوكراوه‌ته‌و‌ه ‪.‬‬ ‫ی باسه‌كه‌مان ده‌بێت‬ ‫پێش ده‌ستپێكردن ‌‬ ‫ئ �ه‌و‌ه بڵێین ك ‌ه ئه‌م وه‌اڵم � ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی میر ‌‬ ‫ی خانووبه‌ر‌ه ‌‬ ‫(به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫گه‌رمیان) ن��ووس��راوه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫ی ئه‌نوه‌ر له‌خۆمانه‌و‌ه باس‬ ‫وه‌ك ده‌شت ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌فه‌رمانگه‌كانیتر ناكه‌ین‌و پاساو ‌‬

‫ی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ان ب��ۆ ناهێنینه‌و‌ه كه‌بڵێین چیت نووسیوه‌؟ ئێو‌ه له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و فه‌رمانگان ‌ه ق��ه‌رزار نین‪ ،‬به‌ڵكو بابه‌ته‌كه‌تاندا ئاماژه‌تان به‌نووسراوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاودێری‌‌و دارای ‌‬ ‫ی دیوان ‌‬ ‫ته‌نها ب � ‌ه ب �ه‌ڵ��گ �ه‌و‌ه ده‌یسه‌لمێنین ژمار‌ه ‪‌ 22‬‬ ‫ی ك��ردوو‌ه ك ‌ه ‪ 2009-1-26‬دا‬ ‫كه‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌مان هیچ بڕ‌ه سلێمان ‌‬ ‫ی گه‌رمیان كراوه‌؟‬ ‫ی گه‌نجین ‌ه ‌‬ ‫پاره‌یه‌ك ق��ه‌رزار نییه‌‪ ،‬كه‌هه‌ر وه‌ك ئاڕاست ‌ه ‌‬ ‫ده‌ب��وو ده‌شت ‌‬ ‫ی ئه‌نوه‌ریش ئاوه‌ها ب ‌ه باش ‌ه وه‌ك تۆ ده‌ڵێیت ساڵ‌و نیوێك‬ ‫به‌ڵگه‌وه‌ ئه‌و بابه‌ت ‌هی‌ باڵوبكردایه‌ته‌وه‌‪ .‬به‌سه‌ر ئه‌و نووسراوه‌دا تێپه‌ڕیوه‌‪ ،‬ئایا‬ ‫دوات����ر ب��ا بێین ‌ه س���ه‌ر ئ����ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه تۆ‬ ‫ی تۆ ئه‌م هه‌موو فه‌رمانگ ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه به‌ڕا ‌‬ ‫پرسیارێك له‌ده‌شت ‌‬ ‫ی ئه‌و ساڵ‌و نیوه‌دا‪،‬‬ ‫ی ئه‌نوه‌ر بكه‌ین‪ ،‬ناوتبردوون له‌ماو‌ه ‌‬ ‫كه‌ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئ �ه‌و ن��ووس��راو‌ه ‌‬ ‫یه‌كێكیان وه‌اڵم�� ‌‬ ‫ی ئایا تۆ باش بابه‌ته‌ك ‌ه ‌‬ ‫كاك ده‌شت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك�ه‌ق�ه‌رزه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی ن���ه‌داوه‌ت���ه‌و‌ه ب���ه‌و‌ه ‌‬ ‫خ���ۆت خ��وێ��ن��دووه‌ت��ه‌و‌ه ت��ا بزانیت بداته‌وه‌‪.‬‬

‫ی ئ �ه‌م س��اڵ‌و ن��ی��وه‌دا‪ ،‬چه‌ند‬ ‫دوات��ری��ش گ��وم��ان��م��ان ل���ه‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ل �ه‌م��او‌ه ‌‬ ‫ی نووسراوه‌ك ‌ه ‌‬ ‫كه‌ئێو‌ه ته‌نها ژم��ار‌ه ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌رێتی‌ قه‌رزه‌كانیان داوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی داراییتان البێت‪ ،‬نه‌ك ناو ‌‬ ‫چاودێر ‌‬ ‫ی تۆ باست‬ ‫ی پاشان هه‌ندێك له‌و قه‌رزان ‌ه ‌‬ ‫فه‌رمانگه‌كان‌و بڕ ‌‬ ‫ی عه‌قارو هاوسه‌رگیرییه‌و‬ ‫ی قه‌رزه‌كانیشیان‪ ،‬كردووه‌‪ ،‬قه‌رز ‌‬ ‫ی ئه‌و ق�ه‌رزان� ‌ه ‌‬ ‫چونك ‌ه بڕ ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئێو‌ه به‌مانگانه‌ ده‌درێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫نووسیوتانه‌‪ ،‬هه‌مان ئه‌و بڕ‌ه پارانه‌ی ‌ه له‌كۆتایشدا ده‌ڵێین ئێم ‌ه ئه‌ستۆپاك ‌‬ ‫ده‌قاوده‌ق ك ‌ه له‌هه‌ندێك گۆڤار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌رمیانمان هه‌ی ‌ه بۆ ساڵ ‌‬ ‫ی تردا گه‌نجین ‌ه ‌‬ ‫باڵوكراوه‌ته‌و‌ه كه‌پێمان باش نیی ‌ه ناو ‌‬ ‫ی ‪2008‬و ‪ 2009‬كه‌هاوپێچ له‌گه‌ڵ ئه‌م‬ ‫ئه‌و گۆڤاران ‌ه بهێنین ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫نووسراوه‌دا باڵویده‌كه‌ینه‌و‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌بوای ‌ه تۆ پێش بابه‌ته‌كه‌ت‌و پێش كه‌هه‌موو هاوواڵتییان بزانن كه‌ئێو‌ه‬ ‫ه��ه‌م��وو شتێك س���ه‌ردان��� ‌‬ ‫ێ ب��ه‌دواداچ��وون ئ �ه‌و بابه‌ته‌تان‬ ‫ی ه �ه‌م��وو به‌ب ‌‬ ‫فه‌رمانگه‌كانت بكردایه‌و بتزانیای ‌ه ئایا باڵوكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫رووداوی هه‌فته‌‬

‫‪5‬‬

‫بیرۆكه‌ ‌‬ ‫ی دروستبوونی حیزبێكی ئیسالمی شکستیهێنا‬ ‫ی محه‌مه‌د بازیانی له‌ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ی‌‪ ،‬هۆكارێكی فه‌شه‌لهێنانی ئه‌و حیزب ‌ه بوو‬ ‫په‌شیمانبوونه‌وه‌ ‌‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫بیرۆكه‌ی‌ دروستبوونی حیزبێكی ئیسالمی‬ ‫جیاواز له‌سێ حیزبه‌ ئیسالمییه‌كه‌یتر‪،‬‬ ‫ل�ه‌ك��وردس��ت��ان فه‌شه‌لده‌هێنێت‌و ئه‌و‬ ‫كه‌سایه‌تی‌و الیه‌نانه‌ی‌ ئه‌و هه‌وڵه‌یانده‌دا‪،‬‬ ‫له‌ئێستادا كۆتاییان به‌هه‌وڵه‌كانیان‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬به‌اڵم چاودێران وای بۆ ده‌چن‬ ‫كه‌دوورنییه‌ ئه‌گه‌ر كۆنگره‌ی‌ كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی كێشه‌ی‌ تێبكه‌وێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫بیرۆكه‌یه‌ سه‌ربگرێت‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئ �ه‌و زانیارییانه‌ی‌ ده‌ست‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ی‌ ده‌ستوور ك�ه‌وت��وون‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ك �ه‌س��ای �ه‌ت��ی��ی �ه‌ك �ی‌ ئ��ی��س�لام�ی‌ ل �ه‌ن��او‬ ‫ب��زووت��ن�ه‌‌وه‌و كۆمه‌ڵ‌و چه‌ند كه‌سێكی‌‬ ‫بێالیه‌ن‪ ،‬ده‌یانه‌وێت حیزبێكی‌ ئیسالمی‌‬ ‫«مۆدێرن»‪ ،‬دروستبكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور ل��ه‌س��ه‌رچ��اوه‌ی��ه‌ك��ی‬ ‫ئاگادار له‌و رووداوه‌وه‌ زانیاری ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ده‌ستكه‌وتووه‌‪ ،‬كه‌هه‌ریه‌كه‌ له‌موشیر‬ ‫گ�ه‌اڵڵ�ی‌ ئه‌ندامی‌ كۆنگره‌ی‌ كۆمه‌ڵ‌و‬ ‫محه‌مه‌دی‌ رازی‌ له‌مه‌كته‌بی‌ زانایانی‌‬ ‫كۆمه‌ڵ‌و موسڵیح كه‌ كه‌سێكی‌ نزیكه‌‬ ‫له‌عه‌لی‌ باپیری‌ كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمی‌‌و شوان‬ ‫هه‌ورامی‌ ئه‌ندامی‌ ده‌ستله‌كاركێشاوه‌ی‌‬ ‫ن��اوه‌ن��دی‌ راگه‌یاندنی‌ كۆمه‌ڵ‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫هه‌ریه‌كه‌ له‌محه‌مه‌د بازیانی‌‌و سه‌رباز‬ ‫خۆشناو له‌بزووتنه‌وه‌‌و جه‌مال ئه‌شره‌ف‬ ‫ق��اره‌م��ان�ی‌‌و چه‌ند كه‌سێكی‌ دیكه‌دا‪،‬‬

‫به‌نیازبوون حیزبێكی‌‬ ‫ئ�����ی�����س��ل��ام�����ی‌‬ ‫دروستبكه‌ن‪.‬‬ ‫ئ�������������ه‌و‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌‬ ‫ئ������ام������اژه‌ی‌‬ ‫ب������ه‌وه‌ش������دا‬ ‫كه‌شێخ محه‌مه‌د‬ ‫ب�����ه‌رزن�����ج�����ی‌‬ ‫پێشه‌وای‌ كۆمه‌ڵی‌‬ ‫ئ��ی��س�لام �ی‌ پێشتر‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ��ه‌وان��ه‌دا ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ئێستا هه‌ڵوێستی‌‬ ‫روون نییه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئ �ه‌و زانیارییانه‌ی‌ ده‌ست‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ ده‌ستوور كه‌وتووه‌‪ ،‬دوو هۆكار‬ ‫بوونه‌ته‌ ه��ۆی راگرتنی دروستبوونی‬ ‫ئ��ه‌و حیزبه‌ ئیسالمییه‌‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫به‌شێكی په‌یوه‌ندی به‌كۆنگر‌هی‌ كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمییه‌وه‌ هه‌یه‌‪ ،‬چونكه‌ ئه‌وانه‌ی‌ له‌ناو‬ ‫كۆمه‌ڵدا خۆیان به‌مافخوراو ده‌زان��ن‪،‬‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ی ئ �ه‌و كۆنگره‌یه‌ ده‌ك��ه‌ن‪،‬‬ ‫له‌حاڵه‌تی بێبه‌شكردنیان ره‌نگه‌ جارێكیتر‬ ‫ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ سه‌رهه‌ڵبداته‌وه‌‪ ،‬به‌شه‌كه‌ی‌‬ ‫ت��ری په‌یوه‌ندی به‌په‌شیمانبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫م���ح���ه‌م���ه‌د ب���ازی���ان���ی���ی���ه‌وه‌ ه �ه‌ی �ه‌‬ ‫له‌ده‌ستله‌كاركێشانه‌وه‌كه‌ی‌ له‌بزووتنه‌وه‌ی‌‬ ‫ئیسالمی‪.‬‬ ‫د‪ .‬محه‌مه‌د بازیانی‌ نایشارێته‌وه‌‬ ‫كه‌بیرۆكه‌ی‌ دروستبوونی‌ حیزبێكی‌‬

‫ئیسالمی‌ نوێ‌‪ ،‬ره‌نگه‌ له‌بۆچوونی‌ زۆرێك‬ ‫له‌خه‌ڵكانی‌ ئیسالمیدا بووبێت‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ «ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ئه‌و كه‌موكورتییه‌ی‌ له‌ناو سێ‌ حیزبه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬پڕبكرێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ‬ ‫به‌بۆچوونی‌ ئێمه‌ چاكسازی‌ باشتره‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ كه‌حیزبیتر زیادبكرێت»‪.‬‬ ‫ب������ازی������ان������ی‌ ل�������ه‌ب�������اره‌ی‌‬ ‫ده‌س��ت��ل��ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان��ه‌وه‌ك��ه‌ی‌ وت �ی‌‬ ‫«كادیرانی‌ بزووتنه‌وه‌ داوایانكرد كه‌ من‬ ‫له‌خزمه‌تیاندابم‪ ،‬بۆیه‌ منیش نه‌متوانی‌‬ ‫داواكاكه‌یان ره‌تبكه‌مه‌وه‌»‪.‬‬ ‫چ��اودێ��رێ��ك �ی‌ س��ی��اس�ی‌ ئیسالمی‌‬ ‫كه‌نه‌یویست ن���اوی‌ ئاشكرابكرێت‪،‬‬ ‫رای��گ�ه‌ی��ان��د ئ �ه‌گ �ه‌ر محه‌مه‌د بازیانی‌‬ ‫ده‌ستی له‌كاربكێشایه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وا حیزبه‌‬ ‫ئیسالمییه‌كه‌ له‌م ماوه‌یه‌دا دروستده‌بوو‪،‬‬ ‫وتیشی‌ «هه‌رچه‌نده‌ ئێستاش ئه‌گه‌رێكی‌‬

‫زۆر ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬كه‌حیزبێكی‌ ئیسالم ‌ی ئیسالمیشه‌وه‌ دروسته‌»‪.‬‬ ‫شوان هه‌ورامی‌‪ ،‬كه‌ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫دروستببێت‪ ،‬چونكه‌ بارودۆخی‌ كۆم ‌هڵ‌و ‬ ‫وازی له‌كۆمه‌ڵی ئیسالمی هێنا‪ ،‬به‌پێی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ زۆر باش نییه‌»‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د بازیانی‌ جه‌ختله‌وه‌ده‌كاته‌وه‌ زانیارییه‌كانی ده‌س��ت��وور‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌ر ئ���ه‌رك‌و ف �ه‌رم��ان �ه‌ك��ان له‌ناو سیاسی‌و كه‌سایه‌تیانه‌دایه‌ كه‌بیرۆكه‌ی‌‬ ‫بزووتنه‌وه‌دا جێبه‌جێ‌ نه‌بن‪ ،‬ئاساییه‌ حیزبێكی تریان گه‌الڵه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫كه‌بچێته‌ده‌ره‌وه‌‌و ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌واندا‬ ‫ه���ه‌ورام���ی ب���ه‌ده‌س���ت���ووری وت‬ ‫ك��ارب��ك��ه‌ی��ت‌و وت��� ‌‬ ‫ی «ل�������ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ دروستبوونی حیزبێكی ئیسالمی راست‬ ‫بزووتنه‌وه‌شبم هیچ به‌دوور نازانرێت كه‌ نییه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم م���ه‌رج نییه‌ وازهێنانم‬ ‫له‌داهاتوودا كاری‌ سیاسی‌ بكه‌م‪ ،‬ئه‌گه‌ر ل �ه‌ك��ۆم �ه‌ڵ��ی ئیسالمی ببێته‌ ه��ۆی‬ ‫ئه‌م الیه‌نه‌ ئیسالمییه‌ی‌ ئێستا له‌ناویدا دووركه‌وتنه‌وه‌م له‌كاری سیاسی»‪.‬‬ ‫كارده‌كه‌م‪ ،‬نه‌توانێت ئه‌رك‌و فه‌رمانه‌كان‬ ‫س��ه‌رچ��اوه‌ی��ه‌ك��ی ب���ااڵ له‌یه‌كێك‬ ‫جێبه‌جێبكات‪ ،‬ئ �ه‌وا ل���ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌و له‌حیزبه‌ ئیسالمییه‌كان‪ ،‬وتی «ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫ئیشبكه‌م»‪.‬‬ ‫ن��او ك��ۆم�ه‌ڵ ب��ڕی��اری��ان��دا كه‌كۆنگره‌ی‌‬ ‫بازیانی ده‌ڵێت ئاساییه‌ له‌حیزبێك ئه‌مجاره‌ی‌ كۆمه‌ڵ دوا وێستگه‌یان بێت‪،‬‬ ‫بچێته‌ده‌ره‌وه‌ كه‌تموحت تێدا به‌دینه‌یه‌ت‌و ئه‌گه‌ر هاتوو گۆڕانكارییه‌كانی‌ ناوكۆنگره‌‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ‌ الیه‌نێكی‌ ت���ردا كاربکه‌یت‌و به‌دڵی‌ ئ �ه‌وان نه‌بێت‪ ،‬ئ�ه‌وا هه‌ڵوێست‬ ‫وتی‌ «ئ �ه‌وه‌ له‌كاری‌ سیاسی‌‌و الیه‌نی‌ وه‌رده‌گرن»‪.‬‬

‫كوژراوه‌كانی په‌كه‌ك ‌ه له‌الیه‌ن توركیاو ‌ه شێوێنراون‬ ‫ی په‌كه‌كه‌ ده‌به‌ست‬ ‫ڵ ئه‌وروپا‌و ئیسرائیل‌و ئه‌مریكا‪ ،‬پیالنگێڕی‌ دژ ‌‬ ‫ی تورك له‌گه‌ ‌‬ ‫به‌رپرسێكی په‌كه‌كه‌‪ :‬ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‌و محه‌مه‌د عه‌لی‬ ‫ب �ه‌رپ��رس��ان��ی پ�ه‌ك�ه‌ك�ه‌ رای��ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ن‬ ‫كه‌الشه‌ی كوژراوه‌كانیان له‌الیه‌ن سوپای‬ ‫توركیاوه‌ ده‌شێوێنرێت‌و ده‌ڵێن تا سوپا‬ ‫هێرشبكات ئه‌وانیش وه‌اڵمیان ده‌بێت‪،‬‬ ‫سوپای توركیاش رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌كاتی‬ ‫له‌ڕیشه‌ده‌رهێنانی په‌كه‌كه‌یه‌‪.‬‬ ‫م��اوه‌ی‌ زیاتر له‌مانگێكه‌ هێرشی‬ ‫سوپای توركیا بۆ سه‌ر په‌كه‌كه‌ به‌رده‌وامه‌‌و‬ ‫به‌رپرسانی سوپای توركیاش رایده‌گه‌یه‌نن‬ ‫ك�ه‌ه��ێ��رش�ه‌ك��ان��ی��ان چ��ڕت��رده‌ك��ه‌ن��ه‌وه‌‌و‬ ‫به‌رده‌وامده‌بن له‌هێرشه‌كانیان‪ ،‬په‌كه‌كه‌ش‬ ‫ئاماده‌نییه‌ ئاگربه‌ست درێژبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫سوپای توركیا‪ :‬قۆناغه‌كه‌ هه‌ستیاره‌‬ ‫ژه‌ن���ه‌ڕال ئیلكه‌ر باشبوغ س�ه‌رۆك‬ ‫ئه‌ركانی‌ سوپای‌ توركیا‪ ،‬چه‌ند رۆژێك‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر رایگه‌یاند كه‌ئه‌و قۆناغه‌ی‌‬ ‫له‌به‌رده‌میاندایه‌ ل�ه‌ڕووی‌ ئۆپه‌راسیۆن‌و‬ ‫چاالكییه‌كانه‌وه‌ قۆناغێكی‌ هه‌ستیاره‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ژه‌ن���ه‌راڵ���ه‌ داواش����ی‌ له‌هێزه‌‬ ‫ئ �ه‌م��ن��ی��ی �ه‌ك��ان �ی‌ واڵت����ه‌ك����ه‌ی‌ ك���رد‪،‬‬ ‫له‌ئاماده‌باشی‌ ته‌واودابن‌و وتی‌ «به‌تایبه‌ت‬ ‫له‌شاره‌كانی‌ رۆژئاوای‌ توركیا‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و‬ ‫شارانه‌ هه‌ستیارترن»‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و ف���ه‌رم���ان���ده‌ س��ه‌رب��ازی��ی��ه‌‪،‬‬ ‫په‌كه‌كه‌ی‌ به‌ڕێكخراوێكی‌ خاوه‌ن شانس‬ ‫وه‌س��ف��ك��رد‌و پێی‌ واب���وو «ل�ه‌وك��ات�ه‌ی‬ ‫كه‌كاتی‌ ئ �ه‌وه‌ ه��ات��ووه‌ ئ �ه‌و رێكخراوه‌‬ ‫له‌ڕیشه‌وه‌ده‌ربهێنرێت‪ ،‬حاڵه‌تێك دێته‌‬ ‫پێشه‌وه‌ كه‌هه‌موو شته‌كان له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫په‌كه‌كه‌دا ده‌شكێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫په‌كه‌كه‌‪ :‬ئاگربه‌ست درێژ ناكه‌ینه‌وه‌‬ ‫ئه‌حمه‌د ده‌نیز ئه‌ندامی كۆنسه‌ی‌‬ ‫كۆما جڤاكێن كوردستان‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا‬ ‫ب��ۆ ده‌س��ت��وور‪ ،‬رایگه‌یاند ئاگربه‌ست‬ ‫درێ��ژن��اك �ه‌ی��ن �ه‌وه‌ ت��ا س��وپ��ای توركیا‬

‫به‌رده‌وامبێت له‌هێرشه‌كانی‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ح��م �ه‌د ده‌ن��ی��ز وت���ی‌ «ب��ڕی��ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تی‌ توركیا‬ ‫هێرشه‌كانی‌ نه‌وه‌ستێنێ‌‪ ،‬هه‌نگاو بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ كورد نه‌هاوێت‪،‬‬ ‫ئ��اگ��رب��ه‌س��ت ده‌ش��ك��ێ��ن��ی �ن‌و ش���ه‌ڕی‌‬ ‫به‌رگریكردن له‌خۆمان ده‌كه‌ین»‪.‬‬ ‫ده‌ن��ی��ز باسیله‌وه‌شكرد ك�ه‌ئ�ه‌وان‬ ‫چاالكییان وه‌ستاندبوو‪ ،‬به‌اڵم هێرشی‌‬ ‫گ �ه‌وره‌ی��ان له‌سه‌ربوو‪ ،‬ده‌ڵێت توركیا‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارو رۆشنبیرو منداڵی‌ كوردی‌‬ ‫ده‌ستگیرده‌كرد‪ ،‬گه‌نجی‌ كوردی‌ له‌زانكۆ‬ ‫ده‌ك��وش��ت‌و ده‌س��ت��ی��ان ده‌خ��س��ت�ه‌ ناو‬ ‫ناموسی‌ ك��وردان‪ ،‬كچی‌ ته‌مه‌ن حه‌وت‬ ‫سااڵن له‌الیه‌ن نوێنه‌ری‌ ئاكه‌په‌و ده‌وڵه‌ت‬ ‫ده‌ڕفێنران‪ ،‬هه‌ڵوێستی‌ دیموكراتیكی‌‬

‫گه‌لی‌ ك��ورد به‌توندی‌ تێكده‌شكێنراو‬ ‫هێرش به‌توندی‌ ده‌كرایه‌ سه‌ر گه‌ریال‪ ،‬له‌و‬ ‫هێرشانه‌ نزیك ‌هی‌ ‪ 150‬گه‌ریال شه‌هیدكران‪،‬‬ ‫دووباره‌ ده‌وڵه‌تی‌ تورك له‌گه‌ڵ‌ ئه‌وروپا‌و‬ ‫ئیسرائیل‌و ئه‌مریكا پیالنگێڕی‌ دژی‌‬ ‫په‌كه‌كه‌ ده‌به‌ست‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ «ئ�ه‌وان هێرشیان ده‌كرد‬ ‫ن �ه‌وه‌ك ئێمه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئێمه‌ به‌رگریمان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬خۆ ناشكرێت به‌رگری‌ له‌خۆمان‬ ‫نه‌كه‌ین»‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و به‌رپرسه‌ی‌ په‌كه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌دا كه‌ده‌وڵه‌تی توركیا نایه‌ته‌پێشه‌وه‌‬ ‫بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ كورد‌و وتی‌‬ ‫«ئ�ه‌وان ناسنامه‌ی‌ كورد قبووڵناكه‌ن‌و‬ ‫ئ��ام��اده‌ن��ی��ی��ن ب��ۆ چ���اره‌س���ه‌رك���ردن‪،‬‬ ‫به‌ئاشكرایی‌ بێویژدانییه‌ك هه‌یه‌ له‌دژی‌‬

‫ب��ان��گ �ه‌وازی‌ راگ��رت��ن �ی‌ ش��ه‌ڕ ده‌ك���ات‌و‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نێت ك �ه‌ڕۆژی‌ پێشبڕكێكردن‬ ‫له‌سه‌ر مه‌رگ‌و ئازاره‌كان نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌م��ی��رت��اش ره‌خ��ن �ه‌ی‌ له‌حكومه‌ت‬ ‫گرت‌و رایگه‌یاند «باشترین رێگه‌چاره‌‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ ه �ه‌ردووال چ سوپا‌و چ په‌كه‌كه‌‬ ‫ئاگربه‌ست رابگه‌یه‌نن»‪.‬‬ ‫په‌كه‌كه‌ ده‌ڵێت‪ :‬ره‌خنه‌كان ته‌نها‬ ‫دژی ئێمه‌یه‌‬ ‫به‌رپرسی‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ ده‌ره‌و‌هی‌‬ ‫په‌كه‌كه‌ ده‌ن��ی��ز وت��ی «ی��ه‌ك سه‌رباز‬ ‫ده‌كوژرێت دنیا هه‌ڵده‌ستێ‌‪ ،‬هێرش له‌سه‌ر‬ ‫كوردان هه‌یه‌و چه‌ندین كورد ده‌كوژرێن‌و‬ ‫الش��ه‌ی��ان ده‌ش��ێ��وێ��ن��رێ‌‪ ،‬ك��ه‌س ئ �ه‌وه‌‬ ‫نابینێ‌‪ ،‬ده‌وڵه‌تی‌ تورك هه‌رگیز ره‌خن ‌هی‌‬ ‫لێناگیرێت‪ ،‬ئێمه‌ به‌رگریمانكردووه‌‬ ‫هێرشمان له‌سه‌ره‌و ئه‌گه‌ر هێرش نه‌بونایه‌‬ ‫بڕیاری‌ یه‌كالیه‌نه‌ی‌ ئاگربه‌ستی‌ ئێمه‌‬ ‫به‌رده‌وامده‌بوو»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاماژ‌هی‌ ب �ه‌وه‌دا كه‌تورك‬ ‫سیاسه‌تی‌ دژی‌ هه‌موو كورده‌و ناسنامه‌و‬ ‫ئیراده‌ی كورد قبووڵناكات‌و وه‌ك نه‌ته‌وه‌‬ ‫ك��وردو په‌كه‌كه‌‪ ،‬بۆچی‌ ئه‌و ناهه‌قیان ‌ه ناڕوانێته‌ كورد‪.‬‬ ‫نابینرێن»‪.‬‬ ‫ده‌ن��ی��ز وت���ی‌ «ل��ه‌ه��ه‌ر شوێنێك‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫پ‬ ‫ك�����وژراوی‬ ‫‪12‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫الش��� ‌ه‬ ‫پێشكه‌وتنی‌ ك��ورد دروستبێت‪ ،‬ئه‌و‬ ‫شێوێنراوه‌‬ ‫دوژمنایه‌تی‌ ده‌كات‪ ،‬ئه‌و دوژمنایه‌تی ‌هی‌‬ ‫ك���وژراوی‬ ‫‪12‬‬ ‫راب����ردوو‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫�‬ ‫�ت‬ ‫ه�ه‌ف�‬ ‫ئه‌مڕۆی‌ تورك له‌ئه‌نجامی‌ كارو خه‌باتی‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌وێت‬ ‫ه‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫تێدابوو‪،‬‬ ‫كچی‬ ‫‌و‬ ‫ڕ‬ ‫‌كو‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫په‌كه‌كه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو سیاسه‌تی‌ خۆیه‌تی‌‪ ،‬بۆ‬ ‫دوات��ر‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ت��ورك��ی��او‬ ‫�ای‬ ‫�‬ ‫�وپ‬ ‫�‬ ‫س‬ ‫�ی‬ ‫ده‌س��ت�‬ ‫نمونه‌ مادد‌هی‌ ‪ 140‬جێبه‌جێ‌ نه‌كرا‪ ،‬خۆ‬ ‫الشه‌كانیان ده‌شێوێنرێت‪.‬‬ ‫په‌كه‌كه‌ ئاسته‌نگ نه‌بوو‪ ،‬پێویسته‌ ئه‌وه‌‬ ‫�ان‬ ‫�‬ ‫�اوی‬ ‫�‬ ‫«چ‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫وت��‬ ‫ئ�ه‌ح��م�ه‌د ده‌ن��ی��ز‬ ‫بزانرێت كه‌موسڵ‌و كه‌ركوك له‌خه‌ونی‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ئ‬ ‫بڕیون‪،‬‬ ‫ده‌رهێناون‌و لوتیان‬ ‫ئه‌تاتوركدا بوون‌»‪.‬‬ ‫بۆ‬ ‫‌كرێت‪،‬‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌كورد‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌ر‬ ‫نامرۆڤییه‌ی به‌رامبه‬ ‫سوپای‌ تورك له‌تۆپباران به‌رده‌وامه‌‬ ‫كه‌س قبووڵی ناكات»‪.‬‬ ‫ماڵپه‌ڕی ف��ورات باڵویكردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫خوێن‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫راگرتنی‬ ‫به‌ده‌په‌ داوای‬ ‫كه‌سوپای‌ توركیا به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رده‌وام‌و‬ ‫ده‌كات كه‌ده‌ڕژێت‬ ‫ی‬ ‫ئاماژه‌شی به‌وه‌داوه‌ كه‌چه‌ندین ناوچ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌رۆك‬ ‫ه‬ ‫هاوس‬ ‫‌میرتاش‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫سه‌اڵحه‌دین‬ ‫ت��ۆپ��ب��اران ك���ردووه‌ ك�ه‌ده‌ك�ه‌وێ��ت� ‌ه ژێر‬ ‫پارتی‌ ئاشتی‌‌و دیموكراسی (به‌ده‌په‌) ده‌سه‌اڵتی‌ په‌كه‌كه‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪4‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫رووداوی هه‌فته‌‬

‫كێشه‌كانی‌ شه‌ڕی ناوخۆ نابڕێنه‌وه‌‬ ‫ی حیزبه‌و ‌ه قه‌ره‌بووده‌كرێنه‌وه‌‬ ‫ی ناوخۆ‪ ،‬له‌ڕێگه‌ ‌‬ ‫ی شه‌ڕ ‌‬ ‫زیندانیی ‌ه سیاسییه‌كان ‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی‌ زیندانییه‌ سیاسییه‌كانی‌‬ ‫شه‌ڕێ‌ ناوخۆ له‌ڕێگه‌ی‌ حیزبه‌وه‌‪ ،‬نیگه‌ران ‌ی‬ ‫به‌شێك له‌و زیندانیانه‌ی‌ لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫گومانی‌ ئه‌وه‌ش ده‌كرێت سه‌دان كه‌س به‌بێ‬ ‫به‌ڵگه‌ بكرێنه‌ زیندانی‌ سیاسی‌‪ .‬‬ ‫س��اڵ �ی‌ پ���ار ك��ۆم��ك��اری‌ زیندانییه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی‌ كوردستان له‌نووسراوێكدا‬ ‫داوای‌ قه‌ره‌بووی‌ زیندانییه‌ سیاسیه‌كانی‌‬ ‫ش��ه‌ڕی‌ ناوخۆ له‌یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ كرد‪.‬‬ ‫ئه‌وانیش تائێستا سه‌رقاڵی‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫زانیارین له‌سه‌ر زیندانییه‌ سیاسییه‌كانی‌‬ ‫شه‌ڕی‌ ناوخۆ له‌ڕێگه‌ی‌ ناوه‌نده‌ حیزبییه‌كانی‌‬ ‫خۆیانه‌وه‌‪ ،‬به‌مه‌به‌ستی‌ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یان‪.‬‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌مانگی‌ هه‌شتی‌ ‪2009‬دا‬ ‫ده‌سته‌ی‌ داكۆكیكردن له‌زیندانیانی‌ سیاسی‌‬ ‫ش�ه‌ڕی‌ ناوخۆ دروستكردووه‌‪ ،‬كه‌بۆ هه‌ر‬ ‫قه‌زایه‌كی‌ ژێر ده‌سه‌اڵتی‌ خۆی‌ كارگێڕێكی‌‬ ‫بۆ دی��اری��ك��ردووه‌‪ ،‬سه‌رۆكی‌ ده‌سته‌كه‌ش‬ ‫عه‌بدوڵاڵی‌ حاجی‌ سه‌عیده‌‪.‬‬ ‫پارتیش له‌ڕێگه‌ی‌ ئۆرگانه‌ حیزبییه‌كانی‌‬ ‫خۆیه‌وه‌‪ ،‬ده‌ستیكردووه‌ به‌كۆكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌وكه‌سانه‌ی‌ زیندانی‌ سیاسی‌ بوون الی‌‬

‫یه‌كێتی‌‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌و زیندانیانه‌ ئێستا له‌ناو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕاندان‪ ،‬داواده‌ك �ه‌ن كه‌ئه‌و‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یه‌ له‌ڕێگه‌ی‌ حكومه‌ته‌وه‌‬ ‫بكرێت‪ ،‬نه‌ك له‌ڕێگه‌ی‌ ناوه‌نده‌ حیزبییه‌كانی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و پارتییه‌وه‌‪.‬‬ ‫سابیر عه‌زیز یه‌كێكه‌ له‌زیندانییه‌‬ ‫سیاسییه‌كانی‌ پارتی‌ له‌كاتی‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆ‪،‬‬ ‫الی‌ یه‌كێتی‌ زیندانی‌ ك��راوه‌‪ ،‬ئێستا له‌ناو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕاندا ك��ارده‌ك��ات‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫ئه‌و ‪ 8‬مانگ له‌ساڵی‌ ‪ 1995‬زیندانی‌ كراوه‌‪،‬‬ ‫له‌زیندانی‌ ده‌زگ���ای‌ هه‌واڵگری‌ زانیاری‌‬ ‫یه‌كێتی‌ له‌مه‌عه‌سكه‌ر سه‌المی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫دوات���ر ب�ه‌واس��ی��ت�ه‌ی‌ ك��ۆس��ره‌ت ره‌س��وڵ‬ ‫ئازادكراوه‌‪.‬‬ ‫سابیر باس له‌وه‌ ده‌كات كاتێك لیژنه‌كانی‌‬ ‫خاچی‌ سوور سه‌ردانی‌ زیندانه‌كه‌ی‌ كردووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وانیان چاوبه‌ستده‌كردو ده‌یانگواستنه‌وه‌‬ ‫بۆ شوێنێكیتر تا لیژنه‌كه‌ نه‌یانبینن‪.‬‬ ‫سابیر جارێكیتر ل �ه‌ ‪1996/1/7‬‬ ‫ده‌ستگیرده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ لیژنه‌ی‌‬ ‫خاچی‌ س��ور ده‌یبینن‪ ،‬له‌ ‪1996/2/8‬‬ ‫ئازادده‌كرێت‪ .‬وتی‌ «ئێستاش نووسراوی‌‬ ‫خاچی‌ سووری‌ نێوده‌وڵه‌تیم هه‌یه‌»‪.‬‬

‫سابیر داواده‌ك��ات قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫زیندانه‌ سیاسییه‌كان له‌ڕێگه‌ی‌ پارتی‌‌و‬ ‫یه‌كێتیه‌وه‌ نه‌بێـت‪ ،‬به‌ڵكو حكومه‌ت به‌و‬ ‫كاره‌ هه‌ستێت‪ ،‬وتی‌ «به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ئاماده‌نیم‪ ،‬بڕۆینه‌ ناوه‌نده‌ حیزبییه‌كانی‌‬ ‫ی �ه‌ك��ێ��ت �ی‌‌و پ��ارت��ی��ی��ه‌وه‌ ب�ه‌م�ه‌ب�ه‌س��ت�ی‌‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌مان مامه‌ڵه‌ بكه‌ین»‪.‬‬ ‫سابیر گومانی‌ ئه‌وه‌شی‌ هه‌یه‌‪ ،‬یه‌كێتی‌‌و‬ ‫پارتی‌ بۆ مه‌به‌ستیتر ده‌یان كه‌س بكه‌نه‌‬ ‫زیندانی‌ سیاسی‌‪ ،‬ده‌ڵێت له‌ده‌ربه‌ندیخاندا‬ ‫پارتی‌ ‪ 5‬زیندانی‌ سیاسی‌ هه‌بووه‌ له‌كاتی‌‬ ‫ش���ه‌ڕی‌ ن��اوخ��ۆ‪ ،‬ك�ه‌چ�ی‌ ئێستا س��ه‌دان‬ ‫فۆرمیان پڕكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬وتی‌ «خه‌ڵكیان‬ ‫كردووه‌ته‌ زیندانی‌ سیاسی‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆ‪،‬‬ ‫كه‌ ‪ 2‬كاتژمێر له‌ئاسایشه‌وه‌ بانگكراوه‌‪ ،‬یان‬ ‫سنورداشكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬یه‌كێتیش به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌»‪.‬‬ ‫س��اب��ی��ر ده‌ڵ��ێ��ت «م��ه‌ت��رس��ی‌ ئ �ه‌م‬ ‫شێواندنه‌ش له‌وه‌دایه‌ كه‌ئه‌گه‌ر داوایه‌كی‌‬ ‫یاسایی‌ نێوده‌وڵه‌تی‌ تۆماربكه‌ین‪ ،‬ئه‌وكات‬ ‫كه‌یسه‌كه‌ نابه‌ینه‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كه‌یسی‌‬ ‫ئه‌و كه‌سانه‌ش كه‌زیندانی‌ سیاسی‌ نه‌بوون‌و‬ ‫ك���راون ب�ه‌زی��ن��دان�ی‌ س��ی��اس�ی‌‪ ،‬ده‌برێته‌‬ ‫ن��او دادگ��ای��ی�ه‌ك�ه‌وه‌‪ ،‬ئ�ه‌وك��ات كه‌یسه‌كه‌‬

‫ده‌شێوێنێت‌و دادگا ره‌تیده‌كاته‌وه‌ كه‌زیندانی‌‬ ‫سیاسی‌ هه‌بووبێت ل�ه‌ش�ه‌ڕی‌ ن��اوخ��ۆدا‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا هه‌بووه‌و ئازار دراوین‌و زیندانی‌‬ ‫كراوین»‪.‬‬ ‫په‌یمان عیزه‌دین ئه‌ندامی‌ لیژنه‌ی‌‬ ‫مافی‌ م��رۆڤ له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت نابێت له‌ڕێگه‌ی‌ حیزبه‌وه‌ ئه‌و‬ ‫مامه‌اڵنه‌ بۆ زیندانیانی‌ سیاسی‌ شه‌ڕی‌‬ ‫ناوخۆ پڕبكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو ده‌بێت له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫كۆمكاری‌ زیندانییه‌ سیاسییه‌كانی‌ هه‌رێمه‌وه‌‬ ‫ئه‌و ئیشوكارانه‌ به‌ڕێبخرێن‪.‬‬ ‫په‌یمان وتی‌ «ئێمه‌ به‌دواداچوون بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌كه‌ین‪ ،‬چاره‌سه‌رێك بۆ ئه‌و‬ ‫زیندانییه‌ سیاسییانه‌ی‌ خۆمان ده‌دۆزینه‌وه‌‬ ‫كه‌پێشترو ل �ه‌ش �ه‌ڕی‌ ن��اوخ��ۆدا به‌هۆی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‌و پارتیه‌وه‌ له‌الی‌ یه‌كتری‌ زیندانی‌‬ ‫كراون‌و ئه‌شكه‌نجه‌دراون»‪.‬‬ ‫حاكم بێستون به‌رپرسی‌ ناوچه‌ی‌‬ ‫ده‌ربه‌ندیخانی‌ پارتی‌‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا ده‌ڵێت‬ ‫تائێستا له‌كه‌الرو كه‌ركوك ‪ 100‬فۆرمیان‬ ‫بۆ زیندانیانی‌ سیاسی‌ پارتی‌ له‌شه‌ڕی‌‬ ‫ناوخۆ‪ ،‬كه‌دانیشتووی‌ ده‌ربه‌ندیخان بوون‪،‬‬ ‫پڕكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫حاكم بێستون وتی‌ «فۆرمه‌كانمان‬

‫ته‌سلیمكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئێستا هیچ شتێكی‌‬ ‫نوێ‌ نییه‌ له‌سه‌ر ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌و هێشتا‬ ‫هیچ هه‌نگاوێكی‌ ج��ی��دی‌ ن��ه‌ن��راوه‌ بۆ‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یان»‪.‬‬ ‫ع�ه‌ب��دول�ی‌ ح��اج�ی‌ ع �ه‌زی��ز كارگێری‌‬ ‫ده‌سته‌ی‌ داكۆكیكردن له‌زیندانیانی‌ سیاسی‌‬ ‫شه‌ڕی‌ ناوخۆ‪ ،‬ده‌ڵێت ته‌نها ده‌ربه‌ندیخان‪،‬‬ ‫تا ئێستا ‪ 130‬فۆرمی بۆ زیندانیانی‌ سیاسی‌‬ ‫ش �ه‌ڕی‌ ناوخۆ كه‌سه‌ر به‌یه‌كێتی‌ ب��وون‪،‬‬ ‫پڕكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌بدولی‌ حاجی‌ عه‌زیز وتی‌ «به‌پێی‌‬ ‫رێنمایی‌‌و زان��ی��اری�ه‌ك��ان ك�ه‌ به‌ئێمه‌یان‬ ‫داوه‌‪ ،‬له‌شێوازی‌ پڕكردنه‌وه‌ی‌ فۆرمه‌كه‌دا‬ ‫هه‌ڵه‌ماننه‌كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئیتر نازانم دواتر‬ ‫خه‌ڵكێك بكرێته‌ زیندانی‌ سیاسی‌ شه‌ڕی‌‬ ‫ناوخۆ كه‌ ‪ 3‬مانگ كه‌متر زیندانی‌ كرابێت‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌یان نازانم»‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د م��ام ره‌س���وڵ ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‌‬ ‫كاروباری‌ زیندانییه‌ سیاسییه‌كانی‌ هه‌رێم‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت یه‌كێتی‌‌و پارتی‌ داوایان له‌سه‌رۆكی‬ ‫ح��ك��وم�ه‌ت ك����ردووه‌‪ ،‬ك�ه‌ح��ك��وم�ه‌ت ئه‌و‬ ‫قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌یه‌ بكات‪ ،‬ئه‌ویش ره‌زامه‌ندی‌‬ ‫ده‌رب��ڕی��وه‌‪ ،‬وت �ی‌ «ره‌ن��گ �ه‌ ق�ه‌ره‌ب��ووی��ان‬ ‫بكه‌نه‌وه‌»‪.‬‬

‫ی ئێران هانبدرێت‬ ‫ی دژ ‌‬ ‫ی نێوده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫داواده‌كرێت كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی قه‌ده‌غه‌كراو‪ ،‬ده‌بێت سكااڵ له‌دژی كۆماری ئیسالمی تۆماربكرێت»‬ ‫ی چه‌ك ‌‬ ‫«له‌سه‌ر به‌كارهێنان ‌‬ ‫هیوا سه‌لیمی‬ ‫داواده‌ك��رێ��ت میدیاكان‌و رێكخراوه‌كانی‌‬ ‫ك��ۆم �ه‌ڵ��گ��ای‌ م���ه‌ده‌ن���ی‌‪ ،‬زی��ات��ر فشار‬ ‫دروستبكه‌ن تا كۆماری‌ ئیسالمی‌ ئێران‪،‬‬ ‫ناچاربكرێت تۆپبارانه‌كان رابگرێت‪ ،‬كه‌‬ ‫به‌هۆیه‌وه‌ زیانی‌ گیانی‌‌و مادی‌ به‌هه‌رێمی‌‬ ‫كوردستان گه‌یشتووه‌‪.‬‬ ‫ش��ێ��رزدا حسێن چ��االك��وان�ی‌ ب��واری‬ ‫ژێنگه‌پارێزی له‌لێداوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێت راگه‌یاندنی كوردی پێویسته‌ قسه‌ی‬ ‫زۆرتر‪ ،‬بابه‌تیانه‌تر‪ ،‬وردتر‌و زانستیانه‌تر‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌م تۆپبارانه‌ بكات‪ ،‬چونكه‌ ئه‌م‬ ‫بابه‌ته‌ یه‌كێكه‌ ل�ه‌و بابه‌تانه‌ی ك�ه‌دژی‬ ‫یاسایه‌‪ ،‬دژی مافی مرۆڤ‌و دژی جه‌سته‌ی‬

‫مرۆڤه‌‪».‬‬ ‫له‌به‌شێك له‌هه‌واڵه‌كانی په‌یوه‌ندیدار‬ ‫به‌زیانه‌كانی تۆپبارانه‌كانی كۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێران بۆ سه‌ر خه‌ڵكی ناوچه‌ سنووریه‌كان‪،‬‬ ‫چه‌ندین الیه‌نی ئه‌م زیانانه‌ خراوه‌ته‌ڕوو‪.‬‬ ‫بۆ نمونه‌‪ ،‬له‌ئه‌نجامی تۆپبارانه‌كانی‬ ‫حكومه‌تی ئێران له‌ناوچه‌ سنوورییه‌كانی‬ ‫ده‌ڤه‌ری باڵه‌كایه‌تی‌و پشده‌ر له‌یه‌ك ساڵی‬ ‫رابردوودا‪ ،‬زیاتر له‌ ‪ 500‬پوور‌ه هه‌نگی ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ به‌مادده‌ كیمیاوییه‌كان‌و پاشماوه‌ی‬ ‫ژه‌هری تۆپبارانه‌كان له‌ناوچوون‪ .‬هه‌روه‌ها‬ ‫كه‌رتی كشتوكاڵی ناوچه‌كانی بناری‬ ‫قه‌ندیل به‌هۆی ئه‌م بارودۆخه‌‪ ،‬خه‌ریكه‌‬ ‫په‌كی ده‌كه‌وێ‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كیتره‌وه‌ هه‌واڵێكی جێگه‌ی‬ ‫سه‌رنج له‌مباره‌وه‌ ب�ڵاوك��راوه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬له‌م‬

‫هه‌واڵه‌دا هاتووه‌ كه‌به‌ڕێوه‌به‌ری شاره‌دێی‬ ‫وه‌رتێ له‌لێدوانێكدا بۆ ئاژانسی په‌یامنێر‪،‬‬ ‫باسی له‌ئه‌نجامی پشكنییه‌ پزشكییه‌كان‬ ‫له‌سه‌ر خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ ده‌ك �ا‌و ناوبراو‬ ‫به‌م هه‌واڵنێرییه‌ی راگه‌یاندووه‌ كه‌ ‪45‬‬ ‫حاڵه‌تی ئ��ازاره‌ جه‌سته‌ییه‌كان‌و له‌وانه‌‬ ‫نووسانی ده‌نگ‪ ،‬خورانی چاو له‌الی ئه‌وان‬ ‫تۆماركراوه‌‪ .‬ئه‌مه‌ش بۆ چه‌شنی ماده‌كانی‬ ‫به‌كارهاتوو له‌بۆمبه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‌و‬ ‫به‌پێی هه‌موو رێككه‌وتنه‌ جیهانییه‌كان‪،‬‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌ تاوانی‌ دژی مرۆڤایه‌تییه‌‪.‬‬ ‫دكتۆر هیدایه‌تووڵاڵ مه‌تین پسپۆڕو‬ ‫یاساناسی ناسراوی ئێرانی‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ده‌ستوور ده‌ڵێت به‌بڕوای ئه‌و ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫حاڵه‌تانه‌ راست بێ‌و بابه‌تی له‌و شێوه‌ بوونی‬ ‫هه‌بێ‪ ،‬پێویسته‌ رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای‬

‫مه‌ده‌نی له‌هه‌رێمی كوردستاندا‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان‌و عێراق‬ ‫سكااڵ له‌دژی كۆماری ئیسالمی له‌ناوه‌نده‌‬ ‫جیهانییه‌كان به‌رزبكه‌نه‌وه‌‪ ،‬وتی‌ «بێگومان‬ ‫وه‌اڵم��ی شیاو به‌م مه‌سه‌له‌ ده‌درێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ به‌كارهێنانی ئه‌م جۆره‌‬ ‫چه‌كانه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ره‌ها قه‌ده‌غه‌كراوه‌‌و‬ ‫س��زای ق��ورس ب��ۆ به‌كارهێنه‌رانی ئه‌م‬ ‫چه‌كانه‌ ده‌ستنیشانكراوه‌‪».‬‬ ‫شێرزاد حسێن ده‌ڵێت زیانه‌كانی‌‬ ‫تۆپباران بێشومارن‪ ،‬وت �ی‌ «له‌الیه‌نی‬ ‫ده‌روونی‪ ،‬خه‌ڵكی ئێمه‌ له‌سه‌ر سنووره‌كان‌و‬ ‫بگره‌ ناوه‌وه‌ی كوردستانیش‪ ،‬له‌حاڵه‌تێكی‬ ‫ش��پ��رزه‌ی��ی‪ ،‬ب��ێ تاقه‌تی‌و له‌حاڵه‌تێكی‬ ‫ن��ائ��اس��ای��دای�ه‌‪ ،‬چونكه‌ تۆپبارانكردن‬ ‫به‌مانای بارینی بۆمب‪ ،‬واته‌ بارینی ئاگر‬

‫بۆسه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤه‌كان‌و جه‌سته‌ی‬ ‫خاكه‌كه‌یه‌تی‪ .‬الی �ه‌ن��ی دووه‌م الیه‌نی‬ ‫جه‌سته‌ییه‌‪ ،‬ئێمه‌ دوو جه‌سته‌مان هه‌یه‌‬ ‫كه‌لێره‌ تووشی زیانی گه‌وره‌ هاتووه‌‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫جه‌سته‌ی مرۆڤه‌كان‌و دووه‌م جه‌سته‌ی‬ ‫خاكه‌كه‌مانه‌‪ .‬بۆ جه‌سته‌ی خاكه‌كه‌ی‬ ‫ئێمه‌ كه‌تووشی سووتانێكی زۆر بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ژینگه‌یه‌ك یاخود بڵێین ژیانه‌‬ ‫لێره‌ سووتاوه‌و مردن لێره‌ زۆرتر ده‌بێت‪.‬‬ ‫واته‌ سووتاندن مانای ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ تووشی‬ ‫حاڵه‌تێك بووین بۆ دروستكردنی رێژه‌یه‌ك‪،‬‬ ‫پانتاییه‌ك یاخود بڵێین زیاتر له‌مردن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م ژینگه‌ پیسه‌ی كه‌دروستده‌بێت‪،‬‬ ‫زه‌ره‌ر به‌ئابووری ئێمه‌‪ ،‬زه‌ره‌ر به‌ژینگه‌ی‬ ‫ئێمه‌و ته‌نانه‌ت زه‌ره‌ر به‌جوانی ئێمه‌ش‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت‪».‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫‪7‬‬

‫ی حكومه‌ت ناشكێنێت‬ ‫خێری بازرگانه‌كان‪ ،‬تینویه‌ت ‌‬ ‫ی حكومه‌ت ده‌كه‌ن‬ ‫ی مزگه‌وت‌و نه‌خۆشخانه‌و قوتابخان ‌ه هاوكاری ‌‬ ‫هاوواڵتیان به‌دروستكردن ‌‬ ‫مه‌عازو محه‌مه‌د له‌سلێمان ‌ی‬ ‫كه‌سایه‌تییه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندو بازرگانه‌كان‬ ‫به‌دروستكردنی‌ م��زگ�ه‌وت‌و قوتابخانه‌و‬ ‫بنكه‌ی‌ ته‌ندروستی‌‪ ،‬خێرو چاكه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫خه‌ڵك‌و حكومه‌ت ده‌كه‌ن‪ ،‬هه‌ندێكیشیان‬ ‫ته‌واوی‌ موڵكه‌كانیان ده‌ده‌نه‌ حكومه‌ت‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ به‌دواداچوونێكی‌ ده‌ستوور‬ ‫ب��ۆ ئ��ه‌و م��وڵ �ك‌و خ��ان��وان �ه‌ی‌ ل�ه‌الی�ه‌ن‬ ‫هاوواڵتیانه‌وه‌ به‌خشراون‪ ،‬به‌وه‌زاره‌ته‌كانی‌‬ ‫ئه‌وقاف‌و كاروباری‌ ئیسالمی‌‌و وه‌زاره‌تی‌‬ ‫پ�����ه‌روه‌رده‌و وه‌زاره‌ت����ی‌ ته‌ندروستی‌‪،‬‬ ‫ئه‌وكه‌سانه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌ر ئه‌ركی‌ خۆیان‬ ‫قوتابخانه‌و مزگه‌وت‌و بنكه‌ی‌ ته‌ندروستیان‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬ده‌رده‌كه‌وێت وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ئه‌وقاف زۆرترین‌و په‌روه‌رده‌‌و ته‌ندروستی‌‬ ‫ك�ه‌م��ت��ری��ن ه���اوك���اری‌ ك����راون ل �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫هاوواڵتیانه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسانی‌ وه‌زاره‌ته‌كانی‌ په‌روه‌رده‌و‬ ‫ت��ه‌ن��دروس��ت��ی‌ ده‌ڵ���ێ���ن‪ ،‬پێویستیان‬ ‫به‌بینای‌ زیاتر هه‌یه‌ بۆ پێشكه‌شكردنی‌‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری‌ پێویست ب�ه‌خ�ه‌ڵ��ك‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی حكومه‌ت ناتوانێت هه‌مووی‌‬ ‫دابینبكات‪ ،‬بۆیه‌ ده‌ڵێن بازرگانه‌كان وه‌ك‬ ‫پێویست هاوكاریان نه‌كردوون‪.‬‬ ‫ئه‌و بازرگانانه‌ی‌ كه‌قوتابخانه‌و بنكه‌ی‌‬ ‫ته‌ندروستیان دروستكردووه‌‪ ،‬به‌په‌نجه‌ی‌‬ ‫ده‌س��ت ده‌ژم��ێ��ردرێ��ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم ب�ه‌ده‌ی��ان‬ ‫بینای حكومه‌تیش له‌الیه‌ن حیزبه‌كانه‌وه‌‬ ‫داگیركراوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ به‌دواداچوونه‌كه‌ی‌ ده‌ستوور‬ ‫له‌ماوه‌ی‌ ‪ 18‬مانگدا له‌‪ 2009‬بۆ ‪ 2010‬پانزه‌‬ ‫كه‌س له‌سه‌ر حیسابی‌ خۆیان مزگه‌وتیان‬ ‫ب��ۆ ئ �ه‌وق��اف ك���ردووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬پ���ه‌روه‌رده‌‬ ‫شه‌ش قوتابخانه‌و وه‌زاره‌تی‌ ته‌ندروسیش‬ ‫هه‌گبه‌كه‌یان به‌تاڵه‌ له‌م هاوكاریكردنانه‌دا‪.‬‬ ‫حسێن ماوه‌تی‌ خاوه‌نی‌ پێشانگای‌‬ ‫ئ��ۆت��ۆم��ب��ێ��ل�ی‌ ج��وت��ی��ار له‌سلێمانی‌‪،‬‬ ‫تائێستا مزگه‌وتێك‌و هۆڵێكی‌ پرسه‌ی‌‬ ‫دروس��ت��ك��ردووه‌‪ ،‬ده‌ڵێت «مزگه‌وتێكم‬ ‫له‌قه‌ره‌داغ دروستكردووه‌‪ ،‬خه‌ڵكی‌ ئه‌وێ‌‬ ‫مزگه‌وتیان ن �ه‌ب��وو‪ ،‬پێویستیان پێی‌‬ ‫بوو‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌ماوه‌ت هۆڵێكی‌ پرسه‌م‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬خه‌ڵكی‌ م��اوه‌ت له‌كاتی‌‬ ‫پرسه‌دا هیچ شوێنێكیان نه‌بوو‪ ،‬منیش‬ ‫له‌به‌رخاتری‌ خودا ئه‌و هۆڵی‌ پرسه‌یه‌م بۆ‬

‫ناكات چاوله‌خه‌ڵكیتر بكات‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫خۆی‌ ئه‌وهه‌سته‌ی‌ الدروستبێت كه‌خه‌ڵك ‌ی‬ ‫پێویستیان به‌یارمه‌تی‌ ئه‌وه‌»‪.‬‬ ‫به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ ‌ی زۆرینه‌ ‌ی دانیشتووان ‌ی‬ ‫كوردستان موسڵمانن‪ ،‬بۆیه‌ هاوواڵتیان‬ ‫زیاتر م��زگ�ه‌وت دروس��ت��ده‌ك�ه‌ن‪ .‬به‌پێ ‌ی‬ ‫ئامارێك ‌ی موڵكه‌كانی‌ ئه‌وقاف له‌ماوه‌ ‌ی‬ ‫‪ 18‬مانگدا له‌‪ 2009‬بۆ ‪ 2010‬پانزه‌ كه‌س‬ ‫له‌سه‌ر حساب ‌ی خۆیان مزگه‌وتیان بۆ‬ ‫ئه‌وقاف كردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫شێخ ناجیح به‌ڕێوه‌به‌ری موڵكه‌كانی‬ ‫ئه‌وقافی سلێمانی سه‌باره‌ت به‌وه‌قفی‬ ‫كه‌سی له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ده‌ڵێت‬

‫دروستكردن»‪.‬‬ ‫ماوه‌تی‌ داواك��اره‌ له‌ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‬ ‫ه��اوك��اری‌ ه��اوواڵت��ی��ان ب��ك �ه‌ن‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫«به‌ڕاستی‌ شوێنی‌ زۆر هه‌یه‌ كه‌پێویستیان‬ ‫به‌مزگه‌وت‌و قوتابخانه‌و بنكه‌ی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت گونده‌كان‪ ،‬كارێكی‌ چاكه‌‬ ‫بۆ هه‌ردوو دونیا»‪.‬‬ ‫ماوه‌تی‌ وتی‌ «هه‌رچییه‌ك له‌توانامدا‬ ‫بێت له‌پێناو خزمه‌تكردنی‌ واڵته‌كه‌مدا‬ ‫ئاماده‌م بیكه‌م»‪.‬‬ ‫هه‌ندێك كه‌سایه‌تی‌ هه‌ن له‌كوردستاندا‬ ‫به‌و جۆره‌ كارانه‌ هه‌ڵده‌ستن‌و ماڵی‌ خۆیان‬ ‫ده‌به‌خشن ب�ه‌وه‌زاره‌ت�ه‌ك��ان‪ ،‬هه‌ندێكیش‬

‫به‌دیوانی‌ چاودێری‌ دارایی‌‪ ،‬كه‌ فرۆشراوه‌‬ ‫به‌«‪»60‬هه‌زار دۆالر‪ ،‬پاره‌كه‌ی‌ له‌بانقدا‬ ‫داده‌نرێت‌و سوودی‌ ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ سااڵنه‌‬ ‫وه‌ك پ��اداش�ت‌و ده‌ستخۆشانه‌ ده‌درێ��ت‬ ‫به‌سێ‌ فه‌رمانبه‌ری‌ دیوان كه‌كاره‌كانیان‬ ‫به‌ڕێكوپێكی‌ به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن‪ ،‬له‌گه‌ڵ سێ‌‬ ‫خانمی‌ چاالکی‌ ناودیوان ‪.‬‬ ‫جه‌اللی‌ سام ئاغا به‌باشی‌ نازانێت‬ ‫ك��اره‌ك��ان��ی‌ ئ���ه‌و ل �ه‌ڕاگ �ه‌ی��ان��دن �ه‌ك��ان��دا‬ ‫باڵوبكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌ده‌ستووری‌ وت «رازی‌‬ ‫نه‌بووم له‌ڕاگه‌یاندندا باڵوبكرێنه‌وه‌‪ ،‬كاتی‌‬ ‫خۆی‌ د‪ .‬به‌رهه‌م كه‌سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت‬ ‫ئیداره‌ی‌ سلێمانی‌ بوو‪ ،‬له‌گه‌ڵ د‪ .‬یادگار‬

‫وه‌س��ی��ه‌ت��ده‌ك��ه‌ن ك����ه‌دوای‌ م��ردن��ی��ان‪،‬‬ ‫موڵكه‌كانیان ببه‌خشرێت به‌وه‌زاره‌تێك بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ بكرێت به‌پرۆژه‌ی‌ خزمه‌تگوزاری‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ زانیارییه‌كانی‌ ده‌ستوور جه‌اللی‌‬ ‫س��ام ئاغا س�ه‌رۆك�ی‌ دی��وان�ی‌ چاودێری‌‬ ‫دارایی‌ سلێمانی‌ كه‌ پله‌ی‌ وه‌زیری‌ هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و كاته‌ی‌ كه‌بریكاری‌ وه‌زاره‌ت�ی‌ دارایی‌‬ ‫و ئ��اب��وری‌ ب��ووه‌ له‌ئیداره‌ی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫خ��ان��وی �ه‌ك �ی‌ ل �ه‌س �ه‌رچ��ن��ار به‌خشیوه‌‬ ‫ب �ه‌وه‌زاره‌ت �ی‌ ته‌ندروستی‌‪ ،‬كه‌نرخه‌كه‌ی‌‬ ‫حه‌وت سه‌دو په‌نجا «‪ »750‬هه‌زار دۆالر‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬له‌ساڵی‌ ‪ 2001‬له‌سه‌ر وه‌زاره‌ت��ی‌‬ ‫ته‌ندروستی‌ تۆماریكردووه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها پارچه‌ زه‌وییه‌كی‌ به‌خشیوه‌‬

‫ره‌وف كه‌وه‌زیری‌ ته‌ندروستی‌ بوو‪ ،‬پێیانوتم كه‌وه‌قف (به‌خشینی موڵك) له‌سه‌رچاو‌ه‬ ‫با له‌ڕاگه‌یاندنه‌كاندا ئه‌م خانوانه‌ی‌ تۆ ئاینییه‌كه‌یه‌وه‌ جۆرێكه‌ له‌خێر‪ ،‬له‌سااڵنی‬ ‫سه‌ده‌ی رابردوودا تا په‌نجاكانیش‪ ،‬وه‌قف‬ ‫باڵوبكرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم من ئاماده‌نه‌بووم»‪.‬‬ ‫جه‌الل ‌ی س��ام ئاغا وتیشی‌«ته‌نها به‌شێوه‌یه‌كی زۆر هه‌بووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌وكاته‌و‌ه‬ ‫ئه‌و خانوه‌و پارچه‌ زه‌وییه‌م هه‌ی ‌ه ك ‌ه كه‌ئه‌وقاف له‌دیوانه‌وه‌ بووه‌ته‌ وه‌زاره‌ت‌و‬ ‫به‌خشیومه‌‪ ،‬له‌هیچ شوێنێك ‌ی تر یه‌ك شت پاره‌ی مامۆستاو پێداویستییه‌كانی تری‬ ‫نییه‌ كه‌ به‌ناو ‌ی منه‌و‌ه بێت»‪.‬‬ ‫ئه‌وقافی دابینكرده‌وه‌‪ ،‬ورده‌ورده‌ به‌ره‌و‌ه‬ ‫جه‌اللی‌ سام ئاغا پێیوای ‌ه خێرو كه‌مبوونه‌وه‌ روویشتووه‌‪.‬‬ ‫به‌خشین‪ ،‬ده‌بێت هه‌موو كه‌س له‌خۆیه‌و‌ه‬ ‫شێخ ناجیح وتی «ئێستا حكومه‌ت‬ ‫فێربێت نه‌ك له‌خه‌ڵك ‌ی تره‌وه‌‪ ،‬سام ئاغا زه‌وی دابینده‌كات‌و خه‌ڵكیش مزگه‌وت‬ ‫به‌ده‌ستووری‌ وت «من له‌كه‌سه‌وه‌ فێر ‌ی ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا ئه‌وقاف چه‌ندین‬ ‫ئ��ه‌وه‌ ن �ه‌ب��ووم كه‌ماڵی‌ خ��ۆم ببه‌خشم موڵكی وه‌قفی گ�ه‌وره‌ی هه‌یه‌ كه‌سااڵن ‌ه‬ ‫تاخه‌ڵك له‌منه‌وه‌ فێربێت‪ ،‬هه‌ركه‌سێك داهاتێكی زۆر بۆ ئه‌وقاف ده‌ستده‌خات‪،‬‬ ‫ده‌ی �ه‌وێ��ت ماڵی‌ ببه‌خشێت‪ ،‬پێویست ئه‌و داهاته‌ش ناچێت ‌ه خه‌زێنه‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه‌‪،‬‬

‫به‌ڵكو ئه‌و پاره‌یه‌ كۆده‌كرێته‌وه‌و له‌پرۆژه‌ی‬ ‫خێریدا سه‌رفده‌كرێت»‪.‬‬ ‫فه‌تاح عه‌زیز به‌ڕێوه‌به‌ری‌ بیناساز ‌ی‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‌ په‌روه‌رده‌ی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت ئ�ه‌و هاوواڵتیانه‌ ‌ی كه‌به‌خشین‬ ‫(ت �ه‌ب �ه‌ڕوع) ده‌ك��ه‌ن بۆ پ���ه‌روه‌رد‌ه زۆر‬ ‫كه‌من‪ ،‬ته‌نها چه‌ند حاڵه‌تێكی‌ له‌و شێوه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌چه‌مچه‌ماڵ عه‌شره‌ت ‌ی زه‌نگه‌ن ‌ه‬ ‫بنه‌ماڵه‌ی‌ كه‌ریم ئاغای‌ هه‌مه‌وه‌ند ‌ی‬ ‫قوتابخانه‌یه‌كی‌ شه‌ش پۆلی‌ دروستكردووه‌‪،‬‬ ‫له‌سلێمانیش كه‌سێك قوتابخانه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ش�ه‌ش پۆلی‌ دروس��ت��ك��ردووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ج�ه‌م��ال� ‌ی ح��اج� ‌ی عه‌لیش ل�ه‌گ�ه‌ڕه‌ك� ‌ی‬ ‫شه‌كره‌كه‌ قوتابخانه‌یه‌ك ‌ی شه‌ش پۆل ‌ی‬ ‫دروس��ت��ك��ردووه‌‪ ،‬ف��ری��ای‌ ك��وڕ ‌ی حاج ‌ی‬ ‫محه‌مه‌دی‌ بامۆكی‌ قوتابخانه‌ ‌ی زه‌رگه‌ته‌ ‌ی‬ ‫ن���ۆژه‌ن���ك���ردووه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ل�ه‌ه�ه‌ڵ�ه‌ب��ج�ه‌ ‌ی‬ ‫شه‌هیدیش چه‌ند نۆژه‌نكردنه‌وه‌یه‌كیان‬ ‫ك��ردووه‌‪ ،‬له‌بامۆكیش قوتابخانه‌یه‌كیان‬ ‫دروستكردووه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسانی‌ پ����ه‌روه‌رده‌ پێیانوای ‌ه‬ ‫دروس��ت��ك��ردن� ‌ی قوتابخان ‌ه له‌مزگه‌وت‬ ‫پێویستتره‌‪ ،‬ب �ه‌ه��ۆی‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ئێستا‬ ‫قه‌ره‌باڵغ ‌ی پۆله‌كان‪ ،‬ئاستی‌ زانست ‌ی‬ ‫قوتابخانه‌كانی‌ داب �ه‌زان��دووه‌و زیانی‌ بۆ‬ ‫داهاتووی‌ واڵت هه‌یه‌‪.‬‬ ‫فه‌تاح عه‌زیز ده‌ڵێت «تێناگه‌م خه‌ڵك‬ ‫بۆ حه‌زده‌كات مزگه‌وت بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم بیر‬ ‫له‌وه‌ ناكاته‌وه‌ قوتابخانه‌یه‌ك دروستبكات‪،‬‬ ‫كه‌ئه‌ویش شوێنێكی‌ پیرۆزه‌‪ ،‬پێویسته‌ بۆ‬ ‫پێشكه‌وتن ‌ی واڵت»‪.‬‬ ‫به‌اڵم وه‌زاره‌ت ‌ی ته‌ندروست ‌ی له‌ساڵ ‌ی‬ ‫رابردوودا هیچ بنكه‌یه‌كی‌ ته‌ندروست ‌ی بۆ‬ ‫دروستنه‌كراوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها هیچ كه‌سێكیش‬ ‫موڵكه‌كانی‌ وه‌قف نه‌كردوو‌ه له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫وه‌زاره‌ته‌‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵی حاجی الی �ه‌ق له‌به‌شی‬ ‫یاسای ته‌ندروستی سلێمانی ده‌ڵێت‬ ‫هیچ كه‌سێك هێشتا به‌ڕه‌سمی‌ موڵك ‌ی‬ ‫وه‌قف نه‌كردووه‌‪ ،‬وتی‌ «هه‌شبێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ته‌نها وه‌سیه‌تنامه‌یه‌و هێشتا نه‌خراوه‌ت ‌ه‬ ‫سه‌ر وه‌زاره‌ت به‌ڕه‌سمی‪ ،‬بۆیه‌ زۆرجار‬ ‫ئه‌گه‌ر كه‌سێك بیه‌وێت موڵكه‌كانی خۆی‬ ‫ببه‌خشێت به‌وه‌زاره‌تێك یان هه‌رالیه‌نێك‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وا ده‌بێت عه‌ریزه‌یه‌ك ب��دات‌و بڕوات ‌ه‬ ‫به‌شی یاسایی ئ�ه‌و شوێن ‌ه بۆ ئ�ه‌وه‌ی‬ ‫موڵكه‌كانی وه‌قف بكات»‪.‬‬

‫به‌ناوبانگترین هاوینه‌هه‌واری سلێمانی‪ ،‬پشتگوێده‌خرێت‬ ‫ئه‌حمه‌دئاوا ‪ ...‬په‌ناگه‌یه‌كی ئارام‌و هاوینه‌هه‌وارێكی بێ خزمه‌ت‬ ‫محه‌مه‌د حه‌مه‌نه‌جیب‬ ‫ئه‌و رۆژه‌ی‌ خێزانه‌كه‌ی‌ شه‌یدا شه‌ریعه‌تی‬ ‫بڕیاریاندا له‌ئێرانه‌وه‌ بێنه‌ كوردستان‌و‬ ‫س�ه‌ردان��ی هاوینه‌هه‌واری ئه‌حمه‌دئاوا‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬یه‌كێك بوو ل��ه‌رۆژه‌ خۆشه‌كان‬ ‫بۆ شه‌یدا شه‌ریعه‌تی‪ ،‬چونكه‌ ناوبانگی‬ ‫ئ�ه‌و هاوینه‌هه‌واره‌یان زۆر بیستبوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ر كه‌ده‌گه‌نه‌ ئه‌حمه‌دئاوا‪ ،‬شه‌یدا‬ ‫له‌هاتنه‌كه‌ی‌ په‌شیمانده‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌یدا شه‌ریعه‌تی‪ ،‬ته‌مه‌ن ‪ 34‬ساڵه‌‌و‬ ‫ته‌نوره‌و بلوزێكی ره‌ش��ی له‌به‌ردابوو‪،‬‬ ‫له‌چكه‌كه‌شی ل�ه‌ن��ی��وه‌ی ناوچاوانیدا‬ ‫به‌ستبوو‪ ،‬وتی‌ «ئاواته‌خوازبووم ئه‌م‬ ‫هاوینه‌هه‌واره‌ ببینم‪ ،‬چونكه‌ زۆر باسی‬ ‫ئێره‌یان بۆ ك��ردب��ووم‪ ،‬ب��ه‌اڵم خۆزگه‌‬ ‫نه‌هاتمایه‌»‪.‬‬ ‫شه‌یدا وتی‌ «ئێره‌ رێگاوبانه‌كه‌ی‬ ‫زۆرناخۆشه‌و جێگه‌ی مه‌ترسیشه‌‪ ،‬شوێنی‬ ‫حه‌وانه‌وه‌شی بۆ گه‌شتیاران لێنییه»‪.‬‬ ‫به‌ناوبانگترین‌و یه‌كێك له‌خۆشترین‬ ‫هاوینه‌هه‌واره‌كانی پارێزگای سلێمانی‪،‬‬ ‫له‌ئێستادا ب��ه‌الی گه‌شتیارانه‌وه‌ بێ‬ ‫خ��زم �ه‌ت��گ��وزاری��ت��ری��ن ه��اوی��ن �ه‌ه �ه‌واری‬ ‫ئ��ه‌و ن��اوچ �ه‌ی �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ه��اوی��ن �ه‌ه �ه‌واره‌ك �ه‌‬

‫جگه‌ له‌نه‌بوونی شوێنی ح �ه‌وان �ه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌ره� ‌هم‌و س��ه‌دان خێزان لێره‌ كاریان‬ ‫ك��ازم محیدین لێپرسراوی به‌شی‬ ‫رێگاوبانێكی قیرتاونه‌كراو و ناخۆشی ده‌ك��رد‌و سوودیان لێوه‌رده‌گرت‪ ،‬به‌اڵم خزمه‌تگوزاری هاوینه‌هه‌واری ئه‌حمه‌دئاوا‪،‬‬ ‫هه‌یه‌و خزمه‌تگوزارییه‌كه‌شی به‌پێی شوێنه‌كه‌ ئه‌وه‌نده‌ ناڕه‌حه‌ت‌و بێ خزمه‌ته‌ ده‌ڵێت هه‌موو مانگێگ ‪ 26‬جار پاشماوه‌ی‬ ‫پێویست نییه‌‪.‬‬ ‫كه‌ته‌نها ماندوبوونت بۆ ده‌مێنێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫گه‌شتیاران له‌سه‌رچاوه‌ی زه‌ڵمه‌وه‌ بۆ‬ ‫ها‌وینه‌هه‌واری ئه‌حمه‌دئاوا سااڵنه‌‬ ‫ئ �ه‌و ئه‌حمه‌د ئ���اوای به‌سه‌یرانگا به‌نی په‌ڵگ‪ ،‬كه‌ده‌گاته‌ نزیكه‌ی ‪ 50‬ته‌ن‬ ‫گه‌شتیارێكی زۆری ناوخۆی‌و ده‌ره‌كی دانه‌نا‪« ،‬ئێره‌ ماندووبونگایه‌»‪ .‬قادر وای ده‌گوازنه‌وه‌‪.‬‬ ‫رووی ت���ێ���ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل����ه‌رووی وت‪.‬‬ ‫كازم وتی «كێشه‌ی سه‌ره‌كی ئێمه‌‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ ب�ه‌ده‌س��ت چه‌ندین‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئه‌وه‌یه‌ كه‌هاوواڵتیان به‌پێی پێویست‬ ‫كێشه‌ی وه‌كو نه‌بوونی رێگاوبان‌و شوێنی ئ���اوی س�����ه‌رزه‌وی ل �ه‌ب �ه‌ش��ی پێوانه‌ پاكوخاوێنی راناگرن»‪.‬‬ ‫حه‌وانه‌وه‌و پاك‌و خاوێنییه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت‪ .‬ئاوییه‌كان‪ ،‬رێژه‌ی ئاوی سه‌رچاوه‌ی زه‌ڵم‬ ‫ك��ازم ئ��ام��اژه‌ی ب���ه‌وه‌دا كه‌سااڵنه‌‬ ‫ق��ادر ج �ه‌الل‪ ،‬ته‌مه‌ن ‪55‬س��اڵ‪ ،‬كه‌ ده‌گاته‌ ‪ 256000‬گاڵۆن بۆ یه‌ك رۆژ‪ ،‬نزیكه‌ی نیو ملیۆن گه‌شتیار رووده‌كه‌نه‌‬ ‫له‌تاو ئاره‌ق‌و ماندووبوندا به‌رده‌وام ئاوی ‪17400‬گاڵۆن بۆ یه‌ك خوله‌ك‪ ،‬به‌رزترین ئه‌حمه‌دئاوا‪ ،‬گه‌شتكردن بۆ ئه‌حمه‌دئاوا‬ ‫ده‌ك��رد به‌ده‌موچاویدا‌و ماندوبوونێكی ئاستی ئاوه‌كه‌ی له‌مانگی نیسانیدایه‌ ل���ه‌وه‌رزی ب �ه‌ه��اردا ده‌ستپێده‌كات تا‬ ‫زۆری پێوه‌ دیار بوو‪ .‬ده‌ڵێت ئه‌حمه‌دئاوا كه‌ده‌گاته‌ ‪‌2‬و‪75‬س��م دووج��ا‌و نزمترین كوتایی وه‌رزی هاوین‪ ،‬له‌ماوه‌ی سێ‬ ‫شوێنێكی زۆر دێرینه‌‌و خۆشه‌‪ ،‬به‌اڵم ئاستیشی له‌مانگی ئه‌یلولدایه‌ كه‌ده‌گاته‌ مانگدا نزیكه‌ی ‪ 2500‬ه �ه‌زار گه‌شتیار‬ ‫به‌پێی پیویست خزمه‌تنه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫‪‌16‬و‪9‬سم دووجا‪.‬‬ ‫روویتێكردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ئه‌حمه‌د ئاوا ئه‌گه‌ر گه‌شتیارێك‬ ‫س����ه‌رچ����اوه‌ی زه‌ڵ����م ده‌ك��ه‌وێ��ت��ه‌‬ ‫دلێر عه‌بدلڕحمان مسته‌فا‪ ،‬كه‌‬ ‫بیه‌وێت بگاته‌ سه‌رچاوه‌ی ئاوه‌كه‌‪ ،‬ئه‌وا خ��ۆره �ه‌اڵت��ی خ���ورم���اڵ‌‪ ،‬س��ه‌رچ��اوه‌ی ل��ه‌ش��اری ه �ه‌ول��ێ��ره‌وه‌ س��ه‌ردان��ی ئه‌و‬ ‫زۆر ماندوو ده‌بێت‪ ،‬چونكه‌ رێگای چوون هه‌ڵقواڵنی ئاوه‌كه‌ی ده‌كه‌وێته‌ گوندی هاوینه‌هه‌واره‌ی‌ كردبوو‪ ،‬وتی‌ «ئێره‌ زۆر‬ ‫بۆ سه‌رچاوه‌ی‌ ئاوه‌كه‌ ناڕه‌حه‌ته‌‪.‬‬ ‫زه‌ڵم له‌تاڤگه‌ی زه‌ڵم له‌شاخی هه‌ورامان‪ ،‬خۆشه‌‪ ،‬زۆربه‌ی شوێنه‌كانیتری كوردستان‬ ‫ق���ادر ج���ه‌الل ك �ه‌ به‌كاتژمێرێك‌و كه‌ له‌به‌رزی ‪ 2571‬مه‌تر تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬گه‌ڕاوم‪ ،‬به‌اڵم بڕواناكه‌م هیچیان به‌قه‌ده‌ر‬ ‫‪ 15‬خ��ول�ه‌ك گه‌یشتبوو‌ه س �ه‌رچ��اوه‌ی به‌دۆڵێكی ب���ه‌ردی ق��وڵ��دا له‌باكووری ئێره‌ خۆشبن»‪.‬‬ ‫ئاوه‌كه‌‪ ،‬وتی‌ «ئه‌م سه‌رچاوه‌یه‌ ئه‌گه‌ر رۆژهه‌اڵت به‌ئاڕاسته‌ی باشووری رۆژئاوا‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها رایگه‌یاند «حكومه‌ت زۆر‬ ‫له‌هه‌ر واڵتێكی تری دونیادا بوایه‌‪ ،‬ئه‌وا كه‌رووبه‌ركه‌ی ‪ 21‬كیلومه‌تر‌ه تاده‌گاته‌ كه‌مته‌رخه‌مبووه‌ له‌ڕووی خزمه‌تگوزاری‬ ‫گه‌وره‌ترین سه‌رمایه‌ی ئابووری لێده‌هاته‌ ده‌ربه‌ندیخان‪.‬‬ ‫رێ��گ��اوب��ان‌و ش��وێ��ن��ی ح���ه‌وان���ه‌وه‌وه‌‪،‬‬

‫جیاوازی كراوه‌ له‌نێوان ئه‌حمه‌دئاوا‌و ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌ی كه‌نزیكن له‌پایته‌خته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫پێویسته‌ حكومه‌ت گرنگی زیاتری پێبدات‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی له‌رووی ئابوورییه‌وه‌ داهاتێكی‬ ‫باشی ببێت بۆ حكومه‌ت‌و خه‌ڵكیش»‪.‬‬ ‫ئه‌حمه‌د ئ��اوا ل �ه‌الی �ه‌ن وه‌زاره‌ت���ی‬ ‫گه‌شت‌وگوزاره‌وه‌ به‌پێی زانیارییه‌كانی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ی خورماڵ‌ بودجه‌یه‌كی‬ ‫ب��ۆ ده‌رچ���ووه‌ ت��اوه‌ك��و خزمه‌تگوزاری‬ ‫زیاتری بۆ بكرێت‪.‬‬ ‫سمكۆ ساالر به‌ڕێوه‌به‌ری ناحیه‌ی‬ ‫خورماڵ‌ وتی «بودجه‌كه‌ به‌دوو قوناغ‬ ‫یا دووس��اڵ‌ ده‌درێ��ت‪ ،‬كه‌ئه‌و بودجه‌یه‌‬ ‫چاككردنی رێگاوبانه‌كه‌شی تیدایه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫داوامان له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گه‌شتوگوزاری‬ ‫س��ل��ێ��م��ان��ی ك������ردووه‌‪ ،‬ك�ه‌ی�ه‌ك�ه‌م��ج��ار‬ ‫رێ��گ��اوب��ان �ه‌ك �ه‌ی چ��اك��ب��ك��رێ��ت‪ ،‬دوات���ر‬ ‫خزمه‌تگوزارییه‌كانی تری بۆ بكرێت»‪.‬‬ ‫سمكۆ ده‌ڵ��ێ��ت ئ���ه‌و كابینانه‌ی‬ ‫كه‌چه‌ند ساڵێكه‌ دروستكراون‪ ،‬ئێستا‬ ‫له‌به‌رنامه‌دایه‌‌و بانگه‌وازیان بۆ كراوه‌ بۆ‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی هه‌ندێك كه‌موكورتییان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چاكبكرێن‌و ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و بودجه‌یه‌ی‬ ‫ك �ه‌ت �ه‌رخ��ان��ك��راوه‌ ب��ۆ ه��اوی��ن �ه‌ه �ه‌واری‬ ‫ئه‌حمه‌دئاوا‪ ،‬پاشان ده‌كرێنه‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪6‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لۆکاڵ‬

‫ی بۆ خه‌ڵكی ته‌كیه‌!‬ ‫ی بۆ حكوم ‌هت‌و تۆزه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌كه‌ ‌‬ ‫ی بۆ ئه‌وان ‌ه‬ ‫ی ته‌كیه‌ ده‌ڵێن ئه‌و كارگ ‌ه گه‌چه‌ی ك ‌ه له‌ناحیه‌كه‌یاندا هه‌یه‌‪ ،‬ته‌نها تۆزه‌ك ‌ه ‌‬ ‫هاوواڵتیانی ناحیه‌ ‌‬ ‫كاروخ نامیق‬ ‫هاوواڵتیانی ناحی ‌هی‌ ته‌كی ‌ه بێزاری‬ ‫خ��ۆی��ان ل�ه‌ت�ه‌پ��وت��ۆزی ئ��ه‌و كارگه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌رده‌ب���ڕن كه‌بۆ به‌رهه‌مێنانی گه‌چ‪،‬‬ ‫سااڵنێكه‌ له‌شارۆچكه‌كه‌یان كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری ك��ارگ��ه‌ك��ه‌ش ده‌ڵ��ێ��ت‬ ‫ماوه‌یه‌كه‌ ئه‌و گله‌ییانه‌ كه‌متر بووه‌ته‌و‌ه‬ ‫به‌هۆی دانانی فلته‌رێك بۆ رێگریكردن‬ ‫له‌باڵوبوونه‌وه‌ی‌ ته‌پوتۆز‪.‬‬ ‫خه‌ڵكی ته‌كیه‌ ده‌ڵێن كارگه‌ك ‌ه‬ ‫ی بۆ ئه‌وانه‌‪ ،‬قازانجی‬ ‫ته‌نها تۆزه‌كه‌ ‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌كه‌ی‌ بۆ حكومه‌ت‌و ناوه‌كه‌شی‬ ‫بۆ بازیانه‌‪ ،‬چونك ‌ه كارگه‌ك ‌ه به‌ناوی‬ ‫گه‌چی بازیانه‌وه‌ نراوه‌‪.‬‬ ‫ی بازیان‬ ‫ی گه‌چی‌ هونه‌ری ‌‬ ‫كارگه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 1982‬له‌الیه‌ن كۆمپانیایه‌ك ‌‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ڵمانییه‌و‌ه دروس��ت��ك��راوه‌ به‌ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 1983-1982‬ده‌ست ‌‬ ‫(كڵۆب)‪ ،‬له‌ساڵ ‌‬ ‫به‌ به‌رهه‌مهێنان كردووه‌‪ ،‬ئه‌و كارگه‌ی ‌ه‬ ‫ئێستا سه‌ر به‌وه‌زاره‌تی‌ پیشه‌سازی‌‌و‬ ‫ی كوردستانه‌‪،‬‬ ‫بازرگانی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم ‌‬ ‫به‌سه‌رجه‌م به‌شه‌كانه‌و‌ه ‪ 74‬كارمه‌ند‬ ‫ی تێداده‌كه‌ن‪ ،‬موچه‌كانیان به‌پێی‬ ‫كار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫ی كارمه‌ندان ‌‬ ‫سیستمی‌ موچه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان رێكخراوه‌ (به‌پێ ‌‬

‫خزمه‌ت‌و بڕوانامه‌)‪.‬‬ ‫ك��ارگ��ه‌ك�� ‌ه ك���ه‌وت���ووه‌ت���ه‌وه‌ ن��او‬ ‫ی‬ ‫ی فراوانبوون ‌‬ ‫شارۆچكه‌كه‌وه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫ن��اح��ی��ی�ه‌ك�ه‌ش�ه‌و‌ه چ �ه‌ن��دی��ن گ���ه‌ڕه‌ك‬ ‫له‌نزیك ئ �ه‌و كارگه‌ی ‌ه دروستبوون‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی كارگه‌ش ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی كاركردن ‌‬ ‫كات ‌‬ ‫ی زۆرینه‌ی‌ هاوواڵتیان‪.‬‬ ‫بێزاربوون ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم لوقمان ‪ 21‬ساڵ‪ ،‬دانیشتوو ‌‬ ‫شارۆچكه‌ی‌ ته‌كی ‌ه به‌ده‌ستووری وت‬ ‫ی له‌و جۆر‌ه‬ ‫“له‌هیچ واڵتێكدا نیی ‌ه كارگه‌ ‌‬ ‫له‌ناو شاره‌كاندا بێت‪ ،‬جا ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫كارگه‌ی ‌ه گه‌چ بێت‪ ،‬چونكه‌ ته‌پوتۆز‌و‬ ‫ی زۆری‌ هه‌یه‌“‪.‬‬ ‫دوكه‌ڵێك ‌‬ ‫ئه‌و گه‌نجه‌ گله‌ییكرد “كارگه‌ك ‌ه‬ ‫ی ته‌كی ‌ه‬ ‫ی ن��اح��ی��ی� ‌ه ‌‬ ‫ل��ه‌ن��او ج��ه‌رگ��ه‌ ‌‬ ‫ی بازیانه‌وه‌یه‌‪ ،‬به‌رهه‌مه‌كه‌ی‌ بۆ‬ ‫به‌ناو ‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ ته‌كیه‌ نییه‌‪ ،‬ته‌نها ته‌پوتۆزو‬ ‫دووكه‌ڵه‌ك ‌هی‌ نه‌بێت”‪.‬‬ ‫ی ته‌پوتۆزی كارگه‌ك ‌ه‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫نزیك ‌هی‌ سێ گ�ه‌ڕه‌ك��ی شارۆچكه‌ك ‌ه ت �ه‌پ��وت��ۆزه‌ك �ه‌ی‌ دان��ی��ش��ت��ووان� ‌‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬هاوواڵتیانی بێزاركردووه‌‪ ،‬شارۆچكه‌یه‌ی‌ بێزاركردووه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ئه‌وان ئاماژ‌ه بۆ ئه‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌دووكه‌ڵ‌و ئێستا تاڕاده‌یه‌ك كه‌مبووه‌ته‌وه‌“‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌چ ‌‬ ‫ی كارگه‌ ‌‬ ‫س��ه‌ره‌ڕای ئ�ه‌وه‌ ‌‬ ‫ته‌پوتۆزی‌ ئه‌و كارگه‌یه‌ بێزاریكردوون‪.‬‬ ‫ی هونه‌ریی‌ بازیان له‌ڕۆژێكدا ‪ 400‬ته‌ن‬ ‫ه��ون��ه‌ر م��ح �ه‌م �ه‌د‪ ،‬دان��ی��ش��ت��وو ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌كیه‌ ده‌ڵ��ێ��ت “ئ���ه‌م ك��ارگ �ه‌ی �ه‌ بۆ گه‌چ به‌رهه‌مده‌هێنێت‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی له‌بازاڕه‌كاندا‬ ‫ی به‌رهه‌میده‌هێنێت به‌ته‌واو ‌‬ ‫دانیشتووانی‌ ته‌كیه‌ خراپییه‌كان ‌‬ ‫ی ساغنابێته‌وه‌‪ ،‬هاوواڵتیانیش ده‌ڵێن‬ ‫زۆرت���ره‌ له‌باشییه‌كانی‌ له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬

‫هاوواڵتیانی‬ ‫ته‌كی ‌ه حه‌زده‌كه‌ن‬ ‫النیكه‌م ناو ‌ی‬ ‫كارگه‌كه‌ به‌ناوی‬ ‫ته‌كیه‌وه‌ بێت‬

‫ی‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ك��ارێ��ك بكرێت ب��ۆ ئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ته‌پوتۆزه‌كه‌ی‌ نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫ئ���ازاد محه‌مه‌د ئه‌مین حه‌سه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی هونه‌ری ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ كارگ ‌هی‌ گه‌چ ‌‬ ‫ی‬ ‫بازیان‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ر گله‌یی دانیشتووان ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌كی ‌ه ده‌ڵێت پێش پرۆس ‌هی‌ رزگار ‌‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬هه‌ندێك كێشه‌ له‌كارگه‌ك ‌ه‬ ‫ی فلته‌ره‌كانه‌و‌ه‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ له‌روو ‌‬ ‫ك�ه‌پ��ێ�ی‌ ده‌وت���رێ���ت س�ه‌ك��ش��ن ف��ان‪،‬‬ ‫ته‌پوتۆزی‌ گه‌چه‌كه‌ی‌ گلنه‌ده‌دایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی “به‌اڵم ل�ه‌دوای‌ پرۆس ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و وت ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی عێراق كه‌بازاڕه‌كان ‌‬ ‫ئازاد ‌‬ ‫ی‬ ‫ب��ه‌ڕووی‌ ده‌ره‌وه‌دا ك��رای�ه‌وه‌‪ ،‬فلته‌ر ‌‬ ‫تازه‌مان بۆ كڕی‌‌و ئێستا فلته‌ره‌كانمان‬ ‫ی‬ ‫ی تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫زۆر چاكه‌‪ ،‬ته‌پوتۆزه‌ك ‌ه ‌‬ ‫زۆر كه‌میكردووه‌‪ ،‬ته‌نها له‌حاڵه‌تێكدا‬ ‫ی كاره‌بامان بۆ دروستبێت‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر كێش ‌ه ‌‬ ‫هه‌ندێك ته‌پوتۆز ده‌كات”‪.‬‬ ‫ی كارگه‌ك ‌ه‬ ‫چه‌ندجارێك به‌ڕێوه‌به‌ران ‌‬ ‫هه‌وڵیانداو‌ه ناوه‌ك ‌هی‌ بگۆڕن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سوودی نه‌بووه‌‌و ئێستاش هه‌ر به‌ناوی‬ ‫بازیانه‌وه‌یه‌‪ ،‬هاوواڵتیانیش حه‌زده‌كه‌ن‬ ‫النیكه‌م ناوه‌كه‌ی‌ به‌ناوی ته‌كیه‌و‌ه بێت‪.‬‬ ‫ئ��ازاد محه‌مه‌د به‌ده‌ستووری وت‬ ‫ی ‪ 83-82‬ئه‌م‬ ‫ی له‌سااڵن ‌‬ ‫“له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كارگه‌ی ‌ه دروستكراوه‌‪ ،‬واتا له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌تی‌ به‌عس‪ ،‬بۆی ‌ه ناوه‌كه‌ش ‌‬

‫ی‬ ‫پێده‌چێت م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی�ه‌ك�ی‌ سیاس ‌‬ ‫له‌پشتیه‌وه‌ بێت‪ ،‬كه‌كارگه‌ك ‌ه خۆی‬ ‫ی‬ ‫له‌ته‌كیه‌یه‌و ناونراوه‌ كارگ ‌هی‌ گه‌چ ‌‬ ‫ی بازیان”‪.‬‬ ‫هونه‌ری ‌‬ ‫ی راب���ردوودا‬ ‫ئ �ه‌و وت �ی‌ “ل�ه‌س��ااڵن� ‌‬ ‫پێشنیازمان ب���ه‌رزك���ردووه‌ت���ه‌و‌ه بۆ‬ ‫ی‬ ‫سه‌رووی‌ خۆمان‪ ،‬ویستوومان ‌ه ناوه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌بازیانه‌و‌ه بگۆڕین بۆ كارگه‌ی‌ گه‌چ ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌كیه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم وت��ی��ان ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ناووناوبانگی‌ واڕۆیشتووه‌‌و له‌كۆمپانیا ‌‬ ‫كڵۆبی‌ ئه‌ڵمانیش به‌و ناو‌ه تۆماركراوه‌‪،‬‬ ‫ی بگۆڕن”‪.‬‬ ‫بۆی ‌ه ئاماده‌نه‌بوون ناوه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫حاكم عومه‌ر ف�ه‌ره‌ج به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ناحی ‌هی‌ ته‌كیه‌ له‌لێدوانێكدا به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫وت “من ل ‌ه ‪ 5/20‬ئه‌مساڵ بوومه‌ت ‌ه‬ ‫ی ناحی ‌هی‌ ته‌كیه‌‪ ،‬تائێستاش‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی نزیك‬ ‫ی ئ�ه‌و گه‌ڕه‌كان ‌ه ‌‬ ‫دانیشتووان ‌‬ ‫ی بازیان‪ ،‬هیچ‬ ‫ی هونه‌ری ‌‬ ‫كارگ ‌هی‌ گه‌چ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌و جۆره‌یان ئاڕاست ‌ه ‌‬ ‫داواكارییه‌ك ‌‬ ‫ئێمه‌ ن�ه‌ك��ردووه‌‪ ،‬تا له‌گه‌ڵ كارگه‌ك ‌ه‬ ‫قسه‌بكه‌ین‌و چاره‌سه‌رێكی‌ گونجا‌و بۆ‬ ‫كێشه‌كه‌یان بدۆزینه‌وه‌“‪.‬‬ ‫ی “ب��ه‌دواداچ��وون بۆ‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و گه‌ڕه‌ك ‌ه ده‌كه‌ین‪ ،‬كه‌شف ‌‬ ‫داواكاری ‌‬ ‫ی گه‌ڕه‌كه‌كه‌‌و كارگه‌كه‌ ده‌كه‌ین‪ ،‬چ‬ ‫شوێن ‌‬ ‫ی خه‌ڵك‬ ‫بڕیارێك گونجاوبێت‌و له‌قازانج ‌‬ ‫بێت‪ ،‬ده‌یده‌ین”‪.‬‬

‫ف���ه‌زی���ح���ه‌ی���ه‌ك���ی ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن��ی زان����ك����ۆی س��ل��ێ��م��ان��ی‬ ‫مامۆستایه‌كی زانكۆی سلێمانی‬ ‫له‌كێشه‌یه‌كی دروستكراوی مامۆستایه‌كی‬ ‫زانكۆدا‪ ،‬ئه‌نجومه‌نی زانكۆی سلێمانی‬ ‫له‌سه‌ر داوای راگری كۆلێژه‌كه‌ له‌مانگی‬ ‫‪ 2009/6‬بڕیاری پێكهێنانی لیژنه‌یه‌كی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌دات‪ .‬دوای س��ێ رۆژ‬ ‫لیژنه‌ك ‌ه پێكدێت‪ .‬پێشتر مامۆستاكه‌‬ ‫روونكردنه‌وه‌یه‌كی سێ الپ �ه‌ره‌ له‌سه‌ر‬ ‫كێشه‌كه‌ پێشكه‌ش به‌سه‌رۆكی زانكۆ‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم به‌دواداچوونی بۆ ناكات‪.‬‬ ‫یه‌كێك له‌ئه‌ندامانی لیژنه‌ك ‌ه خۆی‬ ‫الیه‌نێكی راسته‌وخۆی كێشه‌كه‌یه‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌شدا ده‌كرێته‌ ئه‌ندامی لیژنه‌كه‌‪ .‬دوای‬ ‫دوو هه‌فته‌ پرسیاره‌كان له‌الیه‌ن لیژنه‌كه‌و‌ه‬ ‫ده‌نێردرێت بۆ مامۆستاكه‌‪ .‬بێئه‌وه‌ی‬ ‫چاوه‌ڕێی وه‌اڵم��ی مامۆستاك ‌ه بكرێت‌و‬ ‫بێئه‌وه‌ی وتووێژ له‌گه‌ڵ مامۆستاكه‌ی‬ ‫زان���ك���ۆدا ئ�ه‌ن��ج��ام��دراب��ێ��ت ی���ان كاتی‬ ‫وه‌اڵمدانه‌وه‌ی بۆ دیاریكرابێت‪ ،‬بێئه‌وه‌ی‬ ‫مامۆستاكه‌ واژۆی هیچ نووسراوێكی‬ ‫ئه‌م لیژنه‌یه‌ی كردبێت‪ ،‬كه‌چی لیژنه‌ی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ وه‌اڵمه‌كه‌ی ده‌نێرێته‌و‌ه بۆ‬ ‫سه‌رۆكی زانكۆو ته‌وسیه‌ی خۆی ده‌نێرێت‬ ‫بۆ ئه‌نجومه‌نی زانكۆو پێشنیازی سزای‬ ‫ئینزار دژ به‌مامۆستاكه‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌مه‌ فه‌زیحه‌تر‬ ‫ب���ه‌اڵم ل �ه‌م � ‌ه ف �ه‌زی��ح �ه‌ت��ر ئ �ه‌وه‌ی � ‌ه‬ ‫كه‌ئه‌نجومه‌نی زانكۆ ته‌نیا سێ رۆژ دوای‬

‫بڕیاره‌كه‌ی خ��ۆی‌و بێئه‌وه‌ی ئه‌نجامی‬ ‫لیژنه‌كی پێگه‌یشتبێته‌وه‌ بڕیاری سزای‬ ‫ئینزار بۆ مامۆستاك ‌ه ده‌رده‌ك��ات‪ .‬دواتر‬ ‫تۆمه‌تباركراو داوای پێداچوونه‌و‌ه ده‌كات‌و‬ ‫داوای ئه‌وه‌ ده‌كات مافی به‌رگریكردنی‬ ‫له‌خۆی پێ بدرێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌نجومه‌نی زانكۆ‬ ‫به‌شێوازێكی نائه‌كادیمی‌و نایاساییانه‌و‬ ‫نادادپه‌روه‌ران ‌ه مامه‌ڵ ‌ه ده‌كات‌و بڕیاره‌ك ‌ه‬ ‫وه‌ك خۆی ده‌مێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ناو ئه‌نجومه‌نی زانكۆدا ئه‌ندامی‬ ‫تێیدایه‌ كه‌ئه‌م پرۆتۆكۆله‌ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫واژۆك��ردووه‌‪ ،‬بێئه‌وه‌ی خوێندبێتییه‌وه‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش یه‌كه‌مجار نییه‌ شتی له‌م جۆر‌ه‬ ‫رووبدات‪ .‬یه‌كێك له‌ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫زانكۆ كه‌بریتییه‌ له‌یاریده‌ده‌ری سه‌رۆكی‬ ‫زانكۆ بۆ كاروباری ئیداری له‌وێ له‌ناو‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌ك ‌ه وتویه‌تی “عه‌لی حه‌سه‌ن‬ ‫مه‌جید كه‌ئاشكرای ‌ه كۆمه‌ڵكوژه‌و چه‌كی‬ ‫كیمیاوی به‌كارهێناوه‌ دژی كورد‪ ،‬كه‌چی‬ ‫مافی ئه‌وه‌ی درایه‌ به‌رگری له‌خۆی بكات‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌م مافه‌ به‌و مامۆستایه‌ نادرێ…‬ ‫تاد”‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت زیاتر له‌بیست خوله‌ك له‌نێو‬ ‫ئه‌نجومه‌نی زانكۆدا باسی شتی شه‌خسی‬ ‫ئه‌م كێشه‌یه‌ هێنراوه‌ته‌ پێش‪ ،‬كه‌ئه‌وێ‬ ‫شوێنی ئه‌م باسه‌ شه‌خسی‌و خێزانی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییان ‌ه ن�ه‌ده‌ب��وو ببێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫بێئه‌وه‌ی سه‌رۆكی زانكۆ یان نوێنه‌ری‬ ‫مامۆستایان‪ ،‬یان هه‌ر راگرێك رێگر بووبن‬ ‫لێی‪ .‬مامۆستاكه‌ داوای كردبوو كه‌مافی‬

‫به‌رگریكردنی له‌خۆ پێبدرێت‌و بچێت ‌ه نێو‬ ‫ئه‌نجومه‌نی زاكۆوه‌ بۆ روونكردنه‌وه‌و دوای‬ ‫بڕیاره‌ك ‌ه به‌نووسراویش روونكردنه‌وه‌ی‬ ‫ت��ه‌واوی خ��ۆی ن��اردب��وو بۆ ئه‌نجومه‌نی‬ ‫زانكۆو سه‌رۆكی زانكۆ‪ ،‬به‌اڵم داواك�ه‌ی‬ ‫ره‌فزكرابووه‌و پشتگوێخرابوو‪ .‬ئایا ئه‌م ‌ه‬ ‫پێی ده‌وت��رێ زانكۆ؟ ئایا به‌م شێوه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌م��ان�ه‌وێ نه‌وه‌یه‌كی نوێی ئه‌كادیمی‬ ‫به‌رهه‌مبهێنین؟‬ ‫ده‌كرێ ئه‌و مامۆستایه‌ هه‌ر سزایه‌ك‬ ‫بدرێت‪ ،‬به‌اڵم به‌م شێوه‌ نایاساییه‌ نا‬ ‫ده‌كرێ ئه‌و مامۆستایه‌ی زانكۆیه‌‬ ‫هه‌رسزایه‌ك بدرێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت له‌سه‌ر‬

‫بنه‌مایه‌كی یاسایی‌و به‌ڵگه‌و مافی به‌رگری‬ ‫له‌خۆكردنی تێدابێت‪ ،‬نه‌ك په‌یوه‌ندی‬ ‫شه‌خسی رۆل ببینێت‪ ،‬نه‌ك به‌م میتۆده‌‬ ‫هه‌رزانه‌ زانكۆ كاربكات‌و بڕیار له‌سه‌ر‬ ‫دكتۆرێكی زانكۆ ب��دات‪ .‬ئه‌نجومه‌نی‬ ‫زانكۆ لێره‌دا خۆی كردووه‌ته‌ دادگاو‬ ‫رۆلی دادوه‌رێكی زۆر خراپی بینیوه‌‪.‬‬ ‫مرۆڤ كه‌حوكمیده‌ده‌ن‪ ،‬ده‌بێت مافی‬ ‫به‌رگریكردنیشی له‌خۆ بدرێتێ‪ .‬كه‌سێك‬ ‫بتوانێت بڕیارێكی له‌م جۆره‌ قبوڵبكات‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وا ده‌ت��وان��ێ��ت حوكمی كوشتنیش‬ ‫ده‌ربكات‌و ئیمزا بكات‪ ،‬چونكه‌ وه‌ك‬ ‫پره‌نسیپ هیچ جیاوازییه‌كی نییه‌‪.‬‬

‫سه‌رۆكی لیژنه‌كه‌ یاساناسه‌!‬ ‫ئ���اف���ه‌ری���ن ئ��ه‌ك��ادی��م��ی��س��ت‌و‬ ‫یاساناسه‌كانی نێو ئه‌نجومه‌نی زانكۆ‬ ‫كه‌سه‌رۆكی لیژنه‌كه‌ خۆی یاساناسه‌و‬ ‫له‌سه‌ر لیستی یه‌كێتی نیشتمانی‪ ،‬ئێستا‬ ‫بۆ ئه‌م خوله‌ بوو به‌ئه‌ندام په‌رله‌مان‬ ‫له‌به‌غداد‪ ،‬هه‌روا به‌رده‌وامبن بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ببنه‌ نمونه‌یه‌كی خراپی زانست‌و ئیداره‌‪.‬‬ ‫خۆزگه‌ به‌چاره‌كێكی ئ�ه‌وه‌ سه‌رقاڵی‬ ‫ئه‌و بڕوانامه‌ ته‌زویرانه‌ ده‌ب��وون هی‬ ‫مامۆستایان‌و خوێندكاره‌ به‌رپرسه‌‬ ‫حیزبیه‌كان كه‌ له‌ناو زان��ك��ۆدا هه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها باشتربوو كه‌مێك رووبه‌ڕووی‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌كانی ناو زانكۆ بوونایه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫وه‌زی�����ری خ��وێ��ن��دن��ی ب����ااڵی لێ‬ ‫ئاگاداركراوه‌ته‌وه‌و سكااڵش تۆمارده‌كرێت‬ ‫ئه‌م نووسین ‌ه رووب �ه‌ڕووی وه‌زیری‬ ‫خوێندنی ب��ااڵو توێژینه‌وی زانستی‬ ‫كراوه‌ته‌وه‌و ئه‌و مامۆستایه‌ش به‌نیاز‌ه‬ ‫له‌دادگا سكااڵ تۆماربكات‪ .‬ئه‌م ‌ه یه‌كه‌م‬ ‫فه‌زیحه‌ی ئه‌م زانكۆیه‌ نییه‌و دواهه‌میش‬ ‫نابێت‪ .‬یه‌كیك له‌ئامانجه‌كان بۆ گۆڕینی‬ ‫ئ�ه‌م ج��ۆره‌ دی��ارده‌ خراپانه‌یه‌ له‌نێو‬ ‫زانكۆدا به‌گشتی‪ .‬ئه‌گه‌ر ئه‌م دكتۆره‌ی‬ ‫زان��ك��ۆ ب��ه‌رپ��رس‌و ده‌س �ه‌اڵت��دارێ��ك��ی‬ ‫ح��ی��زب��ی ل�ه‌پ��ش��ت ب��وای��ه‌‪ ،‬دڵنیابن‬ ‫ل���ه‌وه‌ی ك��ه‌ن��ه‌ده‌وێ��ردرا به‌مشێوه‌ی ‌ه‬ ‫م��ام�ه‌ڵ�ه‌ی ل�ه‌گ�ه‌ڵ��دا بكرێت‪ .‬هه‌مان‬ ‫دی��ارد‌ه خوێندكاران‌و فه‌رمانبه‌رانیش‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لڤین‬ ‫كه‌ سه‌رنووسه‌ر‌و جێگره‌كه‌ی‌ به‌به‌شێك‬ ‫له‌ئامانج ‌ه مادییه‌كانیان گه‌یشتوون‪،‬‬ ‫هیوادارم واز له‌م جۆره‌ كاره‌ بهێنن‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫هیچ نا له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر ره‌وتێكی‌‬ ‫رۆژنامه‌وانیی‌ باش هه‌ژمارده‌كرێن كه‌ دوو‬ ‫رۆژنامه‌ی‌ باشی‌ وه‌كو هاواڵتی‌‌و ئاوێنه‌‌و‬ ‫رادیۆیه‌كی‌ وه‌كو نه‌وای‌ تێدایه‌‪ .‬ئه‌وه‌شی‌‬ ‫ك�ه‌ وای��ك��ردووه‌ ئێستا لڤین ده‌نگی‌‬ ‫زواڵڵ نه‌بێت‌و نه‌توانێت وه‌ك جاران‬ ‫بێمه‌نتانه‌ وه‌اڵمبداته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و هه‌موو كاره‌‬ ‫ناشرینانه‌یه‌ ك ‌ه سه‌رانی‌ لڤین ده‌یكه‌ن‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌قۆرخكردنی‌ گۆڤاره‌كه‌وه‌ له‌ڕووی‌‬ ‫مادییه‌وه‌‪ ،‬بیگره‌ هه‌تا باڵوكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫نووسینی‌ بێبنه‌ما‌و چوونه‌ ناو كۆمه‌ڵێك‬ ‫حساباتی‌ نائه‌خالقییه‌وه‌‪ ،‬كه‌ ته‌واو له‌و‬ ‫هێزه‌ ئه‌خالقییه‌ به‌تاڵیكردوونه‌ته‌وه‌‬ ‫كه‌ عه‌یامێك ئێمه‌ بۆ گۆڤاره‌كه‌مان‬ ‫درووستكردبوو‪.‬‬ ‫ده‌یان نموونه‌ی‌ دیكه‌ له‌سه‌ر ئه‌م كێشه‌‬ ‫ئه‌خالقییانه‌ی‌ لڤین له‌به‌رده‌ستدان‪ ،‬كه‌‬ ‫لێره‌دا م��ه‌ودای‌ باسكردنی‌ هه‌موویان‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ئ �ه‌و شته‌یه‌ ك�ه‌ ده‌بێت‬ ‫له‌لڤیندا به‌عه‌یبه‌ ته‌ماشابكرێت‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی‌ سه‌ر به‌یه‌كگرتووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ئه‌و‬ ‫شته‌یه‌ كه‌ ده‌بێت كه‌سه‌ په‌رێزپاكه‌كان‬ ‫به‌و براده‌رانه‌ی‌ لڤینی‌ بڵێن‌و هه‌وڵبده‌ن‬ ‫لێیدووربكه‌ونه‌وه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬س�ه‌ب��اره‌ت ب��ه‌وه‌ی‌ لڤین سه‌ر‬ ‫به‌یه‌كگرتووه‌‪ ،‬ئه‌وه‌یان بابه‌تێكه‌ كه‌ لڤین‬ ‫ده‌بێت وه‌اڵمی‌ راسته‌قینه‌ی‌ هه‌بێت بۆ‬ ‫ئه‌م دانه‌پاڵه‌‪ ،‬نه‌ك جنێودان‌و ناوزڕاندن‪.‬‬ ‫من كه‌ له‌ژماره‌ی‌ یه‌كه‌مه‌وه‌ له‌و گۆڤاره‌دا‬ ‫كارمكردووه‌‪ ،‬تا ژماره‌ ‪79‬ش به‌ڕێوبه‌ری‌‬ ‫نووسینی‌ بووم (ژماره‌ ‪ 79‬له‌رێكه‌وتی‌‬ ‫ب�ڵ�اوك���راوه‌ت���ه‌وه‌)‬ ‫‪2008/11/15‬دا‬ ‫ئ��اگ��اداری �ی‌ ه�ه‌م��وو ورده‌كارییه‌كانی‌‬ ‫په‌یوه‌ندیی‌ لڤین بووم به‌یه‌كگرتووه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌زان��م چۆن‌و چه‌ند پاره‌ وه‌رگیراوه‌‪،‬‬ ‫چی‌ هێڵی‌ س��وورب��ووه‌‌و یه‌كگرتوو چ‬ ‫رۆڵێكی‌ هه‌بووه‌ له‌و گۆڤاره‌دا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫وه‌ك هه‌میشه‌ ناتوانم راستگۆنه‌بم‪،‬‬ ‫ناتوانم چاو له‌وه‌ بپۆشم كه‌ براده‌رانی‌‬ ‫یه‌كگرتوو به‌پێی‌ الوازی‌‌و به‌هێزیی‌‬ ‫ئێمه‌ ده‌یانتوانی‌ گۆڤاره‌كه‌ به‌كاربهێنن‪،‬‬ ‫ئه‌وان رۆژێك له‌ڕۆژان شتێكیان به‌سه‌ردا‬ ‫نه‌سه‌پاندووین‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ��ه‌وه‌ الوازی��ی‌‬ ‫سه‌رنووسه‌ر‌و جێگره‌كه‌ی‌ ئێستا بوو‬ ‫كه‌ رێگه‌یانخۆشكرد‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌ندام‬ ‫لقێكی‌ ئه‌و حیزبه‌‪ ،‬ده‌ستبخاته‌ كاروباری‌‬ ‫گۆڤاره‌كه‌وه‌‪ ،‬هه‌موو ئه‌وانه‌مان كه‌ وازمان‬ ‫له‌لڤین هێنا‪ ،‬زۆرجار له‌سه‌رئه‌وه‌ی‌ لڤین‬ ‫هه‌ر خه‌ریكی‌ ره‌خنه‌گرتنه‌ له‌یه‌كێتی‌‌و‬ ‫پ��ارت��ی‌‌و هیچ شتێك به‌یه‌كگرتوو ‌و‬ ‫ئیسالمییه‌كان ناڵێت‪ ،‬چه‌ندجار له‌گه‌ڵ‬ ‫كاك ئه‌مجه‌د محه‌مه‌دی‌ سه‌رنووسه‌ری‌‬ ‫پێشووتری‌ لڤین كردوومانه‌ته‌ شه‌ڕ‪،‬‬ ‫ت��ه‌ن��ان��ه‌ت ج��ارێ��ك ه���ه‌ر ب �ه‌ك��ۆم �ه‌ڵ‬ ‫وازمانهێنا‪ ،‬به‌اڵم له‌هیچكام له‌وجارانه‌دا‪،‬‬ ‫نه‌سه‌رنووسه‌ر‌و نه‌جێگره‌كه‌ی‌ ئێستای‌‬ ‫لڤین‪ ،‬كه‌ ئه‌وسا به‌ڕێوه‌به‌ری‌ نووسین‌و‬ ‫ده‌سته‌ی‌ نووسه‌ران بوون‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌م‬ ‫هه‌وڵه‌ی‌ ئێمه‌ بۆ ئازادكردنی‌ گۆڤاره‌كه‌‬ ‫ده‌ستیاننه‌دایه‌ به‌ردێك‪ ،‬بگره‌ جێگری‌‬ ‫سه‌رنووسه‌ری‌ ئێستای‌ لڤین له‌یه‌كێك‬ ‫له‌قسه‌ هه‌ره‌ به‌ناوبانگه‌كانیدا فه‌رمووی‌‪:‬‬ ‫من هه‌ركه‌سێك سێسه‌د دینارم بداتێ‌‬ ‫(ك�ه‌ ئه‌وسا سویسری‌ ب��وو) ئاماده‌م‬ ‫خه‌یاتییشی‌ بۆ بكه‌م‪.‬‬ ‫هه‌موو هه‌وڵه‌كانی‌ ئێمه‌ بۆ ئ �ه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌م گۆڤاره‌ له‌تریبۆنێكی‌ شیمانه‌یی‌‬ ‫ی �ه‌ك��گ��رت��ووه‌وه‌ بكه‌ینه‌ تریبۆنێكی‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆی‌ راسته‌قینه‌‪ ،‬به‌هۆی‌ كاكی‌‬ ‫سه‌رنووسه‌ری‌ ئێستا‌و جێگره‌كه‌یه‌وه‌‬ ‫وه‌ك���و باڵۆنێك ف��ش��ده‌ب��وون �ه‌وه‌‪ ،‬با‬ ‫قسه‌كانم هه‌ر بانگه‌شه‌‌و تۆمه‌ت نه‌بن‪،‬‬ ‫فه‌رموون بزانن كێ‌ به‌فیعلی‌ هه‌وڵیده‌دا‬ ‫لڤین له‌ته‌پوتۆزی‌ كاریگه‌رییه‌كانی‌‬ ‫یه‌كگرتوو پاكبكاته‌وه‌ (له‌یه‌كێك‬ ‫ل �ه‌ژم��اره‌ك��ان �ی‌ رۆژن��ام��ه‌ی‌ هاواڵتیدا‬ ‫(ب���ه‌داخ���ه‌وه‌ ن��ازان��م ژم���اره‌ چ�ه‌ن��ده‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم پێموابێت یه‌كێك له‌ژماره‌كانی‌‬ ‫ساڵی‌ ‪2004‬ـه‌) چاوپێكه‌وتنێكی‌ به‌ڕێز‬ ‫هێمن قه‌ره‌داغی‌ باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫چاوپێكه‌وتنه‌ من ئاماده‌مكردبوو بۆ‬ ‫لڤین‪ ،‬هێمن قه‌ره‌داغی‌ كه‌ یه‌كێك بوو‬

‫جێگری‌ سه‌رنووسه‌ر ‌ی‬ ‫ئێستا ‌ی لڤین له‌یه‌كێك‬ ‫له‌قس ‌ه هه‌ر‌ه‬ ‫به‌ناوبانگه‌كانیدا‬ ‫فه‌رمووی‌‪ :‬من‬ ‫هه‌ركه‌سێك سێسه‌د‬ ‫دینارم بداتێ‌ ئاماده‌م‬ ‫خه‌یاتییش ‌ی بۆ بكه‌م‬ ‫له‌كوڕه‌ هه‌ره‌ رۆشنبیر‌و خوێنده‌واره‌كانی‌‬ ‫ئه‌وسای‌ یه‌كگرتوو‪ ،‬تازه‌ به‌تازه‌ واز ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌و حیزبه‌ هێنابوو‪ ،‬من به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫نزیكبووم لێی‌‌و له‌ژێركاریگه‌ریی‌ بۆچوونه‌‬ ‫رۆشنگه‌ره‌كانیدا بووم‪ ،‬چاوپێكه‌وتنێكم‬ ‫له‌گه‌ڵدا كرد‪ ،‬له‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا هێمن‬ ‫ره‌خنه‌ی‌ زۆری‌ له‌یه‌كگرتوو گرتبوو‪،‬‬ ‫كه‌ من هێنام‌و ویستم باڵویبكه‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫سێ‌ كه‌س دژی‌ ب��وون‪ :‬سه‌رنووسه‌ری‌‬ ‫ئ���ه‌وس���ا‌و ب���ه‌ڕێ���ز ئ��ه‌ح��م��ه‌د م��ی��ره‌‌و‬ ‫جێگره‌كه‌ی‌ ئێستای‌‪ .‬من پێموتن كه‌ ئه‌م‬ ‫چاوپێكه‌وتنه‌ شتێكی‌ هه‌ر زۆر ساده‌یه‌‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر ئێوه‌ نه‌هێڵن باڵویبكه‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌ی��ده‌م�ه‌ رۆژن��ام �ه‌ی‌ ه��اواڵت�ی‌‪ ،‬ئ�ه‌وان‬ ‫وتیان فه‌رموو چی‌ لێده‌كه‌یت بیكه‌‪،‬‬ ‫دوو رۆژ دوات��ر له‌رۆژنامه‌ی‌ هاواڵتی‌‬ ‫ب�ڵ�اوب���ووه‌وه‌‌و م��ن ب��ۆ ج���اری‌ دووه‌م‬ ‫له‌سه‌رئه‌وه‌ی‌ یه‌كگرتوو بووه‌ به‌هێڵی‌‬ ‫سووری‌ گۆڤاره‌كه‌‪ ،‬وازم له‌لڤین هێنا‌و‬ ‫نێوانی‌ م�ن‌و ك��اك ئه‌مج ‌هد‌و ئ�ه‌و دوو‬ ‫براده‌ره‌ی‌ دیكه‌ تێكچوو‪ ،‬به‌اڵم هاوڕێیانم‬ ‫له‌لڤین زمناكۆ ئه‌نوه‌ر‌و فازڵ نه‌جیب‌و‬ ‫به‌رهه‌م عومه‌ر‌و فرمان عه‌بدولڕه‌حمان‌و‬ ‫محه‌مه‌د شێخ فاتیح هه‌ڵوێستێكی‌‬ ‫زۆرجوامێرانه‌یان نواند‌و وتیان یاسین‬ ‫نه‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ش كارناكه‌ین‪ ،‬ئه‌وه‌بوو‬ ‫دواتر به‌موباده‌ره‌یه‌كی‌ مامۆستا ئه‌مجه‌د‬ ‫محه‌مه‌د‌و به‌ومه‌رجه‌ی‌ له‌مه‌ودوا بابه‌تی‌‬ ‫ره‌خنه‌ییش له‌سه‌ر یه‌كگرتوو داببه‌زێت‪،‬‬ ‫من گه‌ڕامه‌وه‌‪.‬‬ ‫نموونه‌ی‌ دووه‌م كه‌ شیاوی‌ باسكردنه‌‬ ‫ب�ڵاوك��ردن �ه‌وه‌ی‌ بابه‌تێك ب��وو له‌سه‌ر‬ ‫ك��وڕو كچێكی‌ مه‌كته‌ب سیاسییه‌كی‌‬ ‫یه‌كگرتوو‪ ،‬كه‌ به‌واسیته‌ی‌ مام جه‌الل‬ ‫ل�ه‌زان��ك��ۆی‌ سلێمانی‌ وه‌رگ��ی��راب��وون‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا نمره‌كانیان بایی‌ هێنده‌ نه‌بوو‬ ‫كه‌ له‌كۆلێژه‌كانی‌ به‌یانیان بخوێنن‪،‬‬ ‫له‌غیابی‌ سه‌رنووسه‌ردا‪ ،‬من ئه‌و بابه‌ته‌م‬ ‫ب�ڵاوك��رده‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم كێ‌ باجه‌كه‌یدا؟‬ ‫بێگومان من‪ .‬من كه‌ ئه‌وسا له‌ڕێكخراوی‌‬ ‫راب��ی��ت �ه‌ی‌ ئیسالمیی‌ ك����وردی‌ س�ه‌ر‬ ‫به‌یه‌كگرتوو‪ ،‬لێپرسراوی‌ راگه‌یاندنی‌ لقی‌‬ ‫سلێمانیی‌ بووم‪ ،‬به‌هۆی‌ ئه‌و بابه‌ته‌وه‌‬ ‫ده‌ركرام‪ ،‬نه‌ك ده‌ركردن بگره‌ سووكایه‌تیم‬ ‫پێكرا‪ ،‬ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری‌ ئ �ه‌و رێكخراوه‌‬ ‫پێیوتم ئ�ه‌گ�ه‌ر ده‌ت��وان��ی��ت ده‌تكه‌ین‬ ‫به‌پاسه‌وانی‌ باره‌گاكه‌ (سه‌یركه‌ن!‬ ‫له‌لێپرسراوی‌ راگه‌یاندنه‌وه‌ بۆ پاسه‌وان!‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌به‌رچی‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كه‌مێك‬ ‫راستگۆبین له‌گه‌ڵ خۆماندا‌و چۆن ره‌خنه‌‬ ‫له‌خه‌ڵك ده‌گ��ری��ن‪ ،‬له‌یه‌كگرتووشی‌‬ ‫بگرین)‪ .‬مووچه‌ی‌ ئه‌وسای‌ من‪ ،‬نزیكه‌ی‌‬ ‫یه‌ك دوو هه‌زار دیناری‌ سویسری‌ بوو‪،‬‬ ‫هه‌ر گوێشمپێنه‌دا‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ باوه‌ڕم‬ ‫به‌شتێك بوو كه‌ ناوی‌ لڤین بوو‪ ،‬به‌و‬ ‫هیوایه‌وه‌ كارمده‌كرد‪ ،‬كه‌ ئه‌م گۆڤاره‌‬ ‫ده‌بێته‌ یه‌كێك له‌باشترین گۆڤاره‌كانی‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫ی به‌من‌و به‌هاوڕێیانی‌‬ ‫تا ژماره‌ ‪ ،79‬ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ده‌س��ت��ل��ه‌ك��ارك��ێ��ش��اوه‌م ك��راب��ێ��ت‪،‬‬ ‫نه‌مانهێشتووه‌ ره‌خنه‌كردنی‌ یه‌كگرتوو‌و‬ ‫ئیسالمییه‌كان له‌لڤین ببڕێت (بێگومان‬

‫ره‌خ��ن��ه‌ی‌ م �ه‌وزوع��ی �ی‌ دوور له‌هه‌ر‬ ‫غه‌ره‌زێكی‌ شه‌خسی‌) ئه‌وه‌ له‌پاڵ ره‌خنه‌‬ ‫تونده‌كانمان له‌پارتی‌‌و یه‌كێتی‌‪ .‬تا ئه‌و‬ ‫ژماره‌یه‌ش ئاگاداری‌ گۆڤاره‌كه‌ین‪ ،‬ئیتر‬ ‫ل�ه‌وه‌ ب �ه‌دوا گۆڤاره‌كه‌ خاوه‌نی‌ خۆی‌‬ ‫هه‌یه‌ (وهم أدری‌ بشعوبها)‪...‬‬ ‫س��ێ��ی �ه‌م‪ :‬س���ه‌ب���اره‌ت ب����ه‌وه‌ی‌ ئێمه‌‬ ‫له‌ده‌زگاكه‌ی‌ د‪ .‬به‌رهه‌م كارمانكردبێت‌و‬ ‫ره‌خ��ن �ه‌م��ان لێنه‌گرتبێت له‌لڤیندا‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندیی‌ به‌منه‌وه‌ نییه‌‪ ،‬من له‌خه‌ندان‬ ‫كارمكردووه‌‌و هه‌ر له‌ئاسۆی‌ گه‌نجیش‬ ‫ك�ه‌ پاشكۆی‌ رۆژن��ام �ه‌ی‌ ئاسۆ ب��وو‪،‬‬ ‫چه‌ندانجار بابه‌تی‌ ره‌خنه‌ییم له‌سه‌ر د‪.‬‬ ‫به‌رهه‌م دابه‌زاندووه‌‪ ،‬من له‌مه‌دا ده‌توانم‬ ‫په‌رێزپاكیی‌ خۆم‌و به‌ڕێز هه‌ردی‌ مه‌هدی‌‬ ‫كه‌ له‌و پاشكۆیه‌دا كاریده‌كرد بسه‌لمێنم‪،‬‬ ‫كه‌ هه‌رگیز كاركردنمان له‌و پاشكۆیه‌دا‬ ‫نه‌ له‌به‌ر پاره‌ بووه‌‪ ،‬نه‌ به‌و هۆیه‌شه‌وه‌‬ ‫له‌لڤیندا خاتری‌ د‪ .‬به‌رهه‌ممان گرتووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ هه‌ر له‌بنه‌ماوه‌ راست نییه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئێمه‌ دواتر له‌و ده‌زگایه‌دا پۆستی‌ زۆر‬ ‫به‌رزیشمان پێدرا نه‌مانكرد‪ ،‬به‌تایبه‌تیی‌‬ ‫دوای‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ رۆژن��ام��ه‌ی‌ ئاسۆ هیچ‬ ‫ره‌ونه‌قێكی‌ نه‌ماو ده‌ریشكه‌وت ئه‌و‬ ‫ده‌زگایه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی‌ چه‌ند كه‌سێك‬ ‫قۆرغكراوه‌‪ .‬سه‌باره‌ت به‌مامه‌ڵه‌ی‌ لڤین‬ ‫له‌گه‌ڵ د‪ .‬به‌رهه‌میش‪ ،‬ئ �ه‌وا هه‌مان‬ ‫ئ �ه‌و میزاجه‌ شه‌خسییه‌ ته‌حه‌كومی‌‬ ‫پ��ێ��وه‌ده‌ك��رد‪ ،‬كه‌ بۆ ئه‌وانی‌ دیكه‌ش‬ ‫به‌كارده‌هێنرا‪ .‬زۆرباش بیرمه‌ كه‌ به‌نده‌‬ ‫واده‌ی‌ چاوپێكه‌وتنێكی‌ له‌گه‌ڵ د‪ .‬به‌رهه‌م‬ ‫وه‌رگرت‪ ،‬به‌اڵم د‪ .‬به‌رهه‌م چه‌ندجارێك‬ ‫چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی‌ دواخست‪ ،‬ژماره‌یه‌ك‬ ‫له‌ژماره‌كان له‌ڕووی‌ بابه‌ته‌وه‌ الوازبووین‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی‌ د‪ .‬به‌رهه‌م‬ ‫بكرایه‌ شتێكی‌ زۆر باش ده‌بوو بۆمان‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم د‪ .‬به‌رهه‌م (ج��ا نازانم له‌به‌ر‬ ‫سه‌رقاڵی‌ بوو‪ ،‬یان خۆی‌ ده‌یویست واده‌ی‌‬ ‫چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ به‌پێی‌ به‌رژه‌وه‌ندیی‌‬ ‫خۆی‌ دیاریبكات) چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی‌‬ ‫نه‌كرد‪ ،‬ده‌زانن سه‌رنووسه‌ر‌و جێگره‌كه‌ی‌‬ ‫چ��ی��ی��ان ك���رد؟ چ���وون راپ��ۆرت��ێ��ك�ی‌‬ ‫شیكارییان له‌سه‌ر د‪ .‬به‌رهه‌م دابه‌زاند‌و‬ ‫كردیانه‌ نوكته‌‪ ،‬هه‌مان شتیان له‌گه‌ڵ‬ ‫ك��اك به‌ختیار عه‌لیشدا ك��رد‪ ،‬كاك‬ ‫به‌ختیار به‌ڵێنی‌ چاوپێكه‌وتنێكی‌ به‌من‬ ‫دا‪( ،‬م��ن ئاگاداریی‌ ب��ارودۆخ �ی‌ كاك‬ ‫به‌ختیار ب��ووم‌و به‌هۆی‌ سه‌رقاڵییه‌وه‌‬ ‫نه‌یده‌توانی‌ له‌وكاته‌دا چاوپێكه‌وتنه‌كه‌‬ ‫بكات) لێره‌شدا شتێكی‌ ناخۆش نییه‌‪،‬‬ ‫كه‌ بزانن ئه‌و دوو ئازیزه‌مان چییان‬ ‫كرد؟ دوای‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ به‌حسابی‌ خۆیان‬ ‫بێهیوابوون له‌به‌ختیار عه‌لی‌‪ ،‬چوون‬ ‫یه‌ك چاوپێكه‌وتنی‌ تێروته‌سه‌لیان له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌ڕێز غه‌فوور ساڵحدا كرد‌و هه‌مووشمان‬ ‫ده‌زانین ئه‌و به‌ڕێزه‌ چۆن نامه‌وزوعییانه‌‬ ‫قسه‌ له‌باره‌ی‌ به‌ختیار عه‌لییه‌وه‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ش ب��ووه‌ ه��ۆی‌ شه‌رمه‌زارییه‌كی‌‬ ‫گ���ه‌وره‌ ب��ۆ م��ن‪ .‬م��ن زۆرئ��اس��ای�ی‌ بوو‬ ‫به‌المه‌وه‌ له‌لڤیندا غه‌فور ساڵح‌و مه‌حمود‌و‬ ‫مه‌غدید‌و خدر‌و جاسمیش قسه‌بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌س ئینتیقائییانه‌ كاركردن‌و لێدانی‌‬ ‫شه‌خسی‌‪ ،‬ك��اری‌ زۆر نائیتیكییانه‌ن‪،‬‬ ‫كه‌ تائێستاش ئه‌و ب��راده‌ران �ه‌ وازی��ان‬ ‫ل��ێ��ن�ه‌ه��ێ��ن��اوه‌‪ ،‬دوات��ری��ن��ی��ش��ی��ان ئ�ه‌و‬ ‫قسه‌ ناشرین‌و بێئه‌ده‌بانه‌یه‌ بوو كه‌‬ ‫به‌رانبه‌ر رۆژنامه‌نووس ره‌حمان غه‌ریب‬ ‫كردیان‪ ،‬كه‌ ته‌نانه‌ت گه‌یشتنه‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫قسه‌ به‌دایكیشی‌ بڵێن‌و وش�ه‌ی�ه‌ك‬ ‫به‌كاربهێینن كه‌ ته‌نانه‌ت هه‌رچی‌‌و‬ ‫په‌رچییه‌كان ب�ه‌ئ��اگ��اداری�ی‌ خه‌ڵك‌و‬ ‫به‌ئاشكرا به‌كاریناهێنن‪ ،‬چ جای‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌گۆڤارێكدا بینووسن‪.‬‬ ‫تائێره‌ ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌سته‌ به‌منه‌وه‌ قسه‌م‬ ‫له‌سه‌ر كردووه‌‪ ،‬پێشموایه‌ ده‌بێت ئه‌و‬ ‫دوو براده‌ری‌ لڤین به‌خۆیاندا بچنه‌وه‌‌و‬ ‫هێنده‌ ناوبانگی‌ خۆیان‌و گۆڤاره‌كه‌ش‬ ‫ناشرین نه‌كه‌ن‪ ،‬پێویسته‌ كه‌ به‌ردت گرته‌‬ ‫خه‌ڵك‪ ،‬ماڵێكت هه‌بێت به‌چیمه‌نتۆی‌‬ ‫ك��ارگ �ه‌ك �ه‌ی‌ ف��اروق��ی‌ م��ه‌ال مسته‌فا‬ ‫درووستكرابێت‪ ،‬چونكه‌ وه‌ك ده‌زانین‬ ‫خه‌ڵكیش دوو ده‌ستیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌ردیش‬ ‫زۆره‌‌و هاڕڕه‌كردنی‌ شووشه‌ش‪ ،‬تامێكی‌‬ ‫سه‌یری‌ هه‌یه‌‪« ..‬وللحدیث بقیة‌»‪.....‬‬

‫‪9‬‬

‫زه‌واجی موتعه‌ له‌نێوان‬ ‫یه‌كگرتووی ئیسالمی‌و‬ ‫ئه‌حمه‌د میر ‌ه دا‬ ‫ره‌حمان غه‌ریب‬ ‫له‌به‌ر ئ��ه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی زه‌واج��ی‬ ‫م��وت��ع�ه‌ م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ی �ه‌ك��ی فقهییه‌‌و‬ ‫راس��ت�ه‌وخ��ۆ شۆڕنابێته‌و‌ه ب��ۆ ناو‬ ‫زانستی ده‌روونی‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌مجاره‌یان‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی�ه‌ك له‌فیقهی ئیسالمی‬ ‫ئیستیعاره‌ ده‌ك���ه‌م ب��ۆ قسه‌كردن‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و په‌یوه‌ندییه‌ی نێوان‬ ‫ئه‌حمه‌د میره‌و یه‌كگرتووی ئیسالمی‪.‬‬ ‫بێگومانیشم له‌وه‌ی ئه‌و‪ ،‬فه‌قێیه‌كی‬ ‫ده‌رچ��ووی حوجره‌كانی یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمییه‌‪ ،‬زۆر دوور نییه‌ له‌و مه‌سه‌ل ‌ه‬ ‫فقهیانه‌و ماف‌و ئه‌ركی به‌رامبه‌ر له‌ناو‬ ‫پرۆسه‌یه‌كی سیاسی ده‌زانێت‌و ناچم ‌ه‬ ‫ناو ورده‌كارییه‌كه‌یه‌و‌ه ‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ی ن��ووس��ی��ن��ێ��ك��ی ئ �ه‌م‬ ‫هه‌فته‌یه‌ی یه‌كێك له‌ڕۆژنامه‌نووسانی پێشوی ئه‌و گۆڤار‌ه بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫به‌ڕه‌شوسپی‪ ،‬به‌ڵكو به‌مله‌وه‌نی‪ ،‬ده‌توانێت چیرۆكی ئه‌و شه‌راكه‌ته‌ی نێوان‬ ‫یه‌كگرتووی ئیسالمی‌و یه‌كێتی نیشتمانی له‌الیه‌ك‌و ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی‌و گۆڤاری‬ ‫لڤین له‌الكه‌یتر ببینێت‪ .‬به‌بێ رتوش ته‌ماشابكات كێ شاباشی كێ ده‌كات‪.‬‬ ‫كاك ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی‪ ،‬دووجار چووه‌ته‌ ناو ئه‌و پرۆسه‌یه‌و هیچ جاریش‬ ‫به‌بێ ماره‌یی سیاسی لێیده‌رنه‌چووه‌‪ .‬جاری یه‌كه‌میان به‌پێشه‌كی له‌یه‌كێتی‌و‬ ‫پاشانیش به‌موئه‌خر‌ه له‌یه‌كگرتوو‪ .‬له‌هه‌ردوو پرسه‌كه‌دا الیه‌ك قازانج‌و الیه‌ك‬ ‫موتعه‌ی سیاسی لێوه‌رگرتووه‌‪ .‬كه‌چی ئێستا تازه‌ به‌تازه‌ شه‌ڕی پاكیزه‌یی‬ ‫پیشه‌ییمان له‌گه‌ڵ ده‌ك��ات‌و نایه‌وێت كۆمه‌ڵگه‌ باس له‌په‌یوه‌ندی شه‌رعی‬ ‫ئه‌و‪ ،‬له‌گه‌ڵ یه‌كگرتووی ئیسالمی بكات‌و فه‌سادی پاره‌ وه‌رگرتن له‌یه‌كێتی‬ ‫بیربهێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫دڵنیام له‌ناو ف��ه‌زای ف�ه‌س��ادی سیاسی‌و ئه‌خالقی ئ �ه‌م واڵته‌ماندا‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ی گه‌لێك گه‌وره‌و پڕ بایه‌خ هه‌ن‪ ،‬ده‌بوو سه‌رقاڵیان بین‌و خه‌ڵكیان‬ ‫لێئاگاداربكه‌ینه‌وه‌‪ .‬من له‌گه‌ڵ ئه‌و هاوڕێیانه‌م كه‌ وابیرده‌كه‌نه‌وه‌‌و ده‌ڵێن‪:‬‬ ‫«پاره‌وه‌رگرتنه‌كه‌ی لڤین له‌سكرتێری گشتی یه‌كێتی‌و زه‌كاته‌كه‌ی له‌یه‌كگرتوو‪،‬‬ ‫دڵۆپێك ‌ه له‌ناو ده‌ریای ئه‌و فه‌ساده‌ی له‌م فه‌زا سیاسییه‌ی هه‌رێمدا‪ ،‬ژینگه‌ی‬ ‫رۆژنامه‌گه‌ریشی پیسكردووه‌‪».‬‬ ‫به‌اڵم به‌خشیش‌و كۆمه‌كه‌كه‌ی یه‌كێتی‌و یه‌كگرتوو بۆ گۆڤارێك‪ ،‬كه‌ده‌یه‌وێت‬ ‫وه‌ك ئه‌ندامێك له‌ناو خێزانی رۆژنامه‌گه‌ری ئه‌هلی‌و سه‌ربه‌خۆ حیسابی بۆ‬ ‫بكرێت‪ ،‬هه‌ر فه‌ساده‌‌و ده‌بوو به‌الی ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی وه‌ك پاره‌ی هه‌تیو حه‌رام‬ ‫بووایه‌‌و جیاوازی نه‌بوایه‌ له‌و مه‌كره‌مه‌و پاره‌هه‌ڵڕشتنه‌ی بۆ رۆژنامه‌ی وابه‌ست ‌ه‬ ‫حه‌اڵڵ كراوه‌‪ .‬ئێستاش تێنه‌گه‌یشتین ئه‌م نووسینانه‌ی بۆ سه‌رنووسه‌ری لڤینی‬ ‫تووشی هستریا كردو په‌نای بۆ كۆمه‌ڵێك موفره‌داتی دژی ئێمه‌ به‌كارهێنا‪،‬‬ ‫كه‌رووی میساقی شه‌ره‌فی گۆڤاره‌كه‌ی خۆی پێڕه‌شكرد‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌م فه‌زای پڕ گومان‌و ماستاو ‌و ریایكردنه‌‪ ،‬هه‌ر وابووه‌‪ .‬تا ئه‌و‬ ‫ئه‌ندازه‌یه‌ من كه‌رامه‌تم پارێزرا كه‌هاوبۆچوونی كاك ئه‌حمه‌د بووم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كه‌جیاوازبووم‌و ته‌نها ره‌خنه‌یه‌كم گرت‪ ،‬با كاك ئه‌حمه‌د په‌یامی ئاكاری‬ ‫رۆژنامه‌نووسی‌و میساقی شه‌ره‌فی گۆڤارێكیشی نووسیبێت‪ ،‬باخاوه‌نی بڕوانامه‌ی‬ ‫ماسته‌ریش بێت‪ ،‬ئاماده‌بوو به‌و شێوه‌یه‌ وه‌اڵممبداته‌وه‌‪ ،‬كه‌مه‌گه‌ر له‌مامۆستای‬ ‫مامۆستا جنێوفرۆشه‌كان بوه‌شێته‌وه‌‪.‬‬ ‫من له‌نووسینی پێشوومدا‪ ،‬نه‌هاتووم په‌الماری كه‌سێتی ئه‌و یان بنه‌ماڵه‌كه‌ی‬ ‫بده‌م‪ ،‬تا ئه‌ویش بێت به‌و چاوقایمیی ‌ه په‌الماری خێزانه‌كه‌م (مه‌به‌ستم دایك‌و‬ ‫باوكمه‌) بدات‪ .‬دایكم‪ ،‬كه‌تا كۆچی دواییكرد‪ ،‬وه‌ك زۆرینه‌ی زۆری هه‌موو دایك ‌ه‬ ‫به‌شمه‌ینه‌ته‌كانی ئه‌م هه‌رێمه‌‪ ،‬به‌ئاواره‌یی‌و كارگوزاری‌و به‌دبه‌ختی‌و هه‌ژاریی‌و‬ ‫قوربانی ده‌ستی شه‌ڕی ناوخۆ‪ ،‬كۆشێ سه‌رخێزانی په‌روه‌رده‌كرد‪ .‬ئه‌وه‌ چ ئاكارو‬ ‫چ پره‌نسپێك ‌ه تۆ بێیت له‌بری گفتوگۆی پیشه‌یی‪ ،‬به‌فه‌رهه‌نگی په‌الماردانی‬ ‫قه‌برو گۆڕی مردووه‌كانمان‪ ،‬گۆڤاره‌كه‌ت بخه‌یته‌ به‌ر دیدی خوێنه‌رانت‪.‬‬ ‫ئایا كاك ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی نیازی وای ‌ه به‌م شێوه‌یه‌ ته‌له‌به‌كانی فێری‬ ‫جه‌ده‌ل‌و بیروڕا گۆڕینه‌و‌ه بكات؟ ئایا شه‌شۆیی باوك‪ ،‬شه‌شۆیی خاوه‌ن خێزان‪،‬‬ ‫شه‌شۆیی سه‌رنووسه‌ر‪ ،‬پاش ئه‌و جنێوان ‌ه به‌خێزانی من‪ ،‬رووی هه‌ی ‌ه ئه‌و جنێوان ‌ه‬ ‫له‌به‌رده‌م خێزانه‌كه‌یدا بخوێنێته‌وه‌؟ باش ‌ه ئیتر چۆن له‌سه‌ر شاشه‌ی كه‌ناڵی‬ ‫ئاسمانی‌و له‌ناو ته‌له‌به‌و هاوڕێیانی باس له‌ئه‌خالقیاتی كاری رۆژنامه‌نووسی‬ ‫ده‌كات؟‬ ‫كاك ئه‌حمه‌دی شه‌شۆیی له‌بری ئه‌وه‌ی بێت ئایه‌تێكی قورئان بهێنێته‌وه‌ یان‬ ‫حه‌دیسێك ته‌فسیربكات بۆ ئه‌و هه‌موو زه‌كات‌و خیرو سه‌ده‌قه‌یه‌ی له‌یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمی‌و یه‌كێتی نیشتمانی وه‌ریگرتووه‌‪ .‬له‌بری ئه‌وه‌ی به‌وته‌ی خه‌لیفه‌یه‌ك‪،‬‬ ‫ئیمامێك یان زانایه‌كی ئیسالمی‪ ،‬پاساو بۆ وه‌رگتنی پاره‌ی سیاسی‌و زه‌كاته‌كان‬ ‫بهێنێته‌وه‌‪ ،‬دێت شیكار بۆ رابردووی من ده‌كات‪ .‬رابردوویه‌ك‪ ،‬كه‌كاره‌كته‌ره‌كانی‬ ‫دایك‌و باوك‌و كۆمه‌ڵێك خوشك‌و برای دڵسۆزن‪ ،‬كه‌وه‌ك هه‌موو خێزانێكی‬ ‫ئه‌م هه‌رێم ‌ه هه‌ر ساڵه‌و له‌شارێك ژیانیان دروستكردووته‌وه‌و قوربانیی ده‌ستی‬ ‫هه‌موو ئه‌و مه‌زڵومیه‌ته‌ بوون‪ ،‬كه‌ به‌سه‌ر هه‌مووماندا هاتووه‌‪ .‬رابردوویه‌ك كه‌تا‬ ‫هه‌نووكه‌ شانازیم به‌مێژووی خۆمه‌و‌ه كردووه‌ له‌ناو حزبی شیوعی كوردستاندا‪.‬‬ ‫نه‌ك وه‌ك كاك ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی كه‌باس له‌خه‌باته‌كه‌ی ناو مزگه‌وته‌كانی‬ ‫یه‌كگرتوو بۆ ده‌كه‌یت‪ ،‬توشی هیستریا بێت‪.‬‬ ‫هێرشێك له‌كه‌سێكه‌و‌ه كه‌ئیدعای ئه‌وه‌ ده‌كات «یه‌كه‌م میساقی شه‌ره‌فی‬ ‫رۆژنامه‌نووسی كوردی نووسیبێت » تیایدا هاوپیشه‌یه‌كت بكه‌یت به‌«ساقیت ‌ه»‌و‬ ‫په‌الماری قه‌بری دایكێكی به‌دبه‌ختی كۆچكردوو بدات‪ ،‬هه‌ر ل ‌ه فه‌رهه‌نگ‌و‬ ‫ره‌وشت‌و میساقه‌كه‌ی ئه‌حمه‌د میر‌ه جێیده‌بێته‌وه‌‪ ،‬له‌كۆتایشدا هیوادارم دایكم‬ ‫لێی ببورێت‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪8‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لڤین‬ ‫دواجار بێئه‌وه‌ی‌ خۆم بمه‌وێت‪ ،‬هێنرامه‌ شه‌ڕێكه‌وه‌ كه‌ ده‌مێكه‌ خۆمی‌ لێبه‌دوورده‌گرم‪ ،‬ستراتیژیست ‌ه‬ ‫سه‌ربازییه‌كان هه‌میشه‌ قسه‌یه‌ك زۆر دووب��اره‌ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌ «مه‌چۆره‌ شه‌ڕێكه‌وه‌ كه‌ خۆت كات‌و‬ ‫شوێنه‌كه‌یت هه‌ڵنه‌بژاردووه‌»‪ .‬سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌م راستییه‌ش‪ ،‬هه‌میشه‌ ده‌چینه‌ ئه‌و شه‌ڕانه‌وه‌ كه‌ نه‌ كات‪،‬‬ ‫نه‌ شوێن‪ ،‬نه‌ راده‌ی‌ توندوتیژییه‌كه‌ی‌ ئێمه‌ هه‌ڵماننه‌بژاردووه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌وه‌ گه‌مه‌كه‌ره‌كانی‌ دیكه‌ن‬ ‫كه‌ واده‌و شوێنه‌كه‌ش به‌یه‌كه‌وه‌ بۆ ئێمه‌ دیاریده‌كه‌ن‪ .‬سه‌ره‌تای‌ راكێشرانیشم بۆ ناو ئه‌و شه‌ڕه‌‪،‬‬ ‫كه‌ له‌به‌ره‌یه‌كیدا گۆڤاری‌ لڤین هه‌یه‌و له‌به‌ره‌كه‌ی‌ دیكه‌یدا چه‌ند رۆژنامه‌‌و گۆڤارێكی‌ دیكه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫راپۆرته‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ ده‌ستوور بوو‪ ،‬له‌ژماره‌ی‌ ‪29‬ی‌ رۆژی‌ ‪ 2010/7/7‬كه‌ ناونیشانی‌ «كێ‌ میدیای‌‬ ‫سێبه‌ره‌؟»ی‌ هه‌ڵگرتبوو‪ .‬هۆكاری‌ ئه‌م نووسینه‌شم ئه‌وه‌ بوو كه‌ له‌ڕاپۆرتی‌ ناوبراودا ناوی‌ من له‌دوو‬ ‫شوێندا هاتووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها كۆی‌ راپۆرته‌كه‌ش ده‌ستبردنه‌ بۆ نزیكه‌ی‌ پێنج ساڵ كاركردنم له‌و گۆڤاره‌دا‪،‬‬ ‫كه‌ ناوی‌ لڤین‪-‬ی‌ هه‌ڵگرتووه‌‌و من یه‌كێك له‌دامه‌زرێنه‌ران‌و سه‌رپێخه‌ران‌و پێشخه‌رانیشی‌ بووم‪.‬‬

‫یاسین عومه‌ر ئیبراهیم‬

‫ل���ڤ���ی���ن‌و ی���ه‌ك���گ���رت���وو‌و‬ ‫ی ت���ری���ش‪...‬‬ ‫چ��ه‌ن��د ش��ت��ێ��ك � ‌‬ ‫من كه‌ دواج��ار له‌لڤین هاتمه‌ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نیا دوو كووپی‌ چاخواردنه‌وه‌‌و یه‌ك‬ ‫شه‌كردان‌و وێنه‌یه‌كی‌ مه‌زهه‌ری‌ خالقی‌‌و‬ ‫دڵێكی‌ ش��ك��اوم ل���ه‌وێ به‌جێهێشت‪،‬‬ ‫به‌ده‌ردی‌ عه‌ره‌ب ده‌ڵێن‪ ،‬كلكی‌ شكستم‬ ‫ب���ه‌دوای‌ خۆمدا راكێشاو هاتمه‌ده‌ر‪،‬‬ ‫شكستهێنان له‌دامه‌زراندنی‌ پرۆژه‌یه‌كی‌‬ ‫رۆژنامه‌نووسی‌‪ -‬كولتووری‌‪-‬رۆشنبیریی‌‬ ‫گه‌وره‌‪ ،‬شكستهێنان له‌كردنی‌ گۆڤاری‌‬ ‫لڤین به‌دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ پته‌و‌و به‌هێز‌و‬ ‫ه��ه‌ر ب��ه‌ڕاس��ت س �ه‌رب �ه‌خ �ۆ‌و ق��ورس‪،‬‬ ‫شكستخواردن له‌وه‌ی‌ ئه‌م گۆڤاره‌ بكه‌ینه‌‬ ‫پرۆژه‌یه‌ك كه‌ هاوڕێ‌ باشه‌كان تیایدا‬ ‫كۆببنه‌وه‌‌و ‪.....‬هتد‪.‬‬ ‫په‌ناده‌گرم به‌خوا‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌وانه‌ی‌ ئێستا‬ ‫له‌لڤیندا كارده‌كه‌ن به‌كه‌سانێكی‌ خراپ‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مبده‌م‪ ،‬ئه‌وه‌ داوه‌رییه‌كی‌ هێنده‌‬ ‫قورسه‌‪ ،‬ك ‌ه من هه‌ر به‌خه‌یاڵیشمدا نایه‌ت‪،‬‬ ‫چونكه‌ هه‌موومان رێژه‌یه‌ك له‌چاكه‌‌و‬ ‫بڕێك له‌خراپه‌ له‌ناوه‌وه‌ماندا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ مانای‌ ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت كه‌‬ ‫قسه‌ له‌سه‌ر كرده‌وه‌ی‌ خراپی‌ كه‌سه‌كان‬ ‫نه‌كه‌ین‌و ده‌بێت ئه‌وه‌ له‌به‌رچاوبگرین‪ ،‬كه‌‬ ‫مرۆڤه‌ خراپه‌كان ئه‌وانه‌ نین كه‌ هه‌رگیز‬ ‫چاكه‌یان له‌ده‌ستنایه‌ت‪ ،‬به‌ڵكو مرۆڤه‌‬ ‫خراپه‌كان ئه‌وانه‌ن كه‌ هه‌میشه‌ له‌ملمالنێی‌‬ ‫شه‌یتان‌و فریشته‌كه‌ی‌ ناوه‌وه‌یاندا جڵه‌و‬ ‫بۆ شه‌یتانه‌كه‌ به‌رده‌ده‌ن تا كاری‌ خۆی‌‬ ‫بكات‪ ،‬ئێمه‌ له‌ لڤین (هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫به‌دڵشكاویی‌ هاتینه‌ده‌ره‌وه‌) رووبه‌ڕووی‌‬ ‫ئه‌م خراپه‌یه‌ بووینه‌وه‌‪ ،‬ئێمه‌ هه‌میشه‌‬ ‫كه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م «میراتگرانه‌ی‌ گۆڤاره‌‬ ‫نه‌خۆشه‌كه‌«دا ب�ه‌ری�ه‌ك ده‌كه‌وتین‪،‬‬ ‫ئه‌وان شه‌یتانه‌كه‌ی‌ ناوه‌وه‌یان ده‌نارد‬ ‫ب��ۆ م��ام�ه‌ڵ�ه‌ك��ردن‪ ،‬ه��ات��ن �ه‌ده‌ره‌وه‌م��ان‬ ‫له‌الوازییه‌وه‌ نه‌بوو‪ ،‬له‌وه‌شه‌وه‌ نه‌بوو‬ ‫كه‌ ئێمه‌ سته‌ملێكراوبووین‪ ،‬ل �ه‌وه‌وه‌‬ ‫ب��وو كه‌ نه‌مانده‌توانی‌ شه‌یتانه‌كه‌ی‌‬ ‫ناوه‌وه‌مان ئازادبكه‌ین چی‌ بوێت بیكات‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر واشمانبكردایه‌ ئێستا شته‌كان‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ نه‌ده‌بوون كه‌ هه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌م ده‌ستپێكه‌ زیاده‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم گرنگه‌‬ ‫بۆ ئ �ه‌وه‌ی‌ روونبێت الی‌ هه‌مووان كه‌‬ ‫من پاكبوومه‌ته‌وه‌ له‌هه‌ر كینه‌یه‌ك‬ ‫ل��ه‌و ب���راده‌ران���ه‌‪ ،‬ئ��ام��اده‌م سه‌ربخمه‌‬ ‫ژێرپێیان ئه‌گه‌ر ق �ه‌رزداری��ان��م له‌هه‌ر‬ ‫روویه‌كه‌وه‌‪ ،‬من نه‌خیانه‌تم لێكردوون‪،‬‬ ‫نه‌دڵیانم شكاندووه‌‪ ،‬نه‌زیاده‌ڕه‌وییم‬ ‫كردووه‌ به‌رانبه‌ر هیچ مافێكیان‪ .‬ده‌بێت‬ ‫راستگۆبم‌و بشڵێم ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌م وتاره‌دا‬

‫ده‌یڵێم ئ��ه‌وان ورووژێ��ن��ه‌ری‌ نه‌بوون‪،‬‬ ‫به‌ڵكو وه‌ك پێشتر وتم ناوهێنانی‌ من‬ ‫بووه‌ له‌و راپۆرته‌ی‌ س��ه‌ره‌وه‌دا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سه‌ره‌نجام كه‌ قسه‌كانیشم ده‌ك��ه‌م‪،‬‬ ‫زۆرێ��ك له‌شته‌كان هه‌ر یه‌خه‌ی‌ ئه‌وان‬ ‫ده‌گ��رێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌ م��رۆڤ كه‌ بووه‌‬ ‫میراتگری‌ شتێك‪ ،‬چاك‌و خراپی‌ ئه‌و شته‌‬ ‫ده‌بنه‌ موڵكی‌ ئه‌وو ناچاره‌ چۆن سوود‬ ‫له‌چاكه‌كان وه‌رده‌گرێت‪ ،‬به‌هه‌مانشێوه‌‬ ‫قبوڵی‌ خراپییه‌كانیشی‌ بكات‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئێستا به‌رانبه‌ر به‌لڤین ده‌كرێت‌و‬

‫من كه‌دواجار له‌لڤین‬ ‫هاتمه‌ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نیا دوو كووپ ‌ی‬ ‫چاخواردنه‌وه‌‌و‬ ‫یه‌ك شه‌كردان‌و‬ ‫وێنه‌یه‌ك ‌ی مه‌زهه‌ر ‌ی‬ ‫خالقی‌‌و دڵێكی‌ شكاوم‬ ‫له‌وێ به‌جێهێشت‬ ‫تۆمه‌تبارده‌كرێت ب��ه‌وه‌ی‌ ئۆرگانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كگرتووی‌ ئیسالمیی‌ كوردستانه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫تۆمه‌تبار ده‌كرێت به‌وه‌ی‌ وێنه‌ی‌ كوردی‌‬ ‫ناشرینكردووه‌ (ك �ه‌ بێگومان خۆی‌‬ ‫زۆر جوان نییه‌)‪ ،‬یاخود ئ�ه‌وه‌ی‌ لڤین‬ ‫له‌پشت فه‌وزای‌ رۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌ بێت‬ ‫له‌كوردستان‪ ،‬یان ئه‌وه‌ی‌ لڤین هه‌واڵی‌‬ ‫ناڕاست باڵوده‌كاته‌وه‌‌و زانیارییه‌كانی‌‬ ‫وه‌همین‪ ،‬یان پاره‌ له‌م‌و له‌و وه‌رده‌گرێت‌و‬ ‫ده‌یان تۆمه‌تی‌ دیكه‌ كه‌ به‌هه‌مانشێوه‌‬ ‫لڤینیش له‌وانه‌ی‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ئه‌و‬ ‫ره‌خنانه‌ی‌ ئاراسته‌ده‌كه‌ن‪ ،‬هه‌موویان‬ ‫بڕێك له‌راستی‌‌و بڕێك له‌ناڕاستییان‬ ‫تێدایه‌‪ ،‬پێشموایه‌ گرفتی‌ گه‌وره‌ی‌ لڤین‬ ‫ئه‌مانه‌ نین‪ ،‬چونكه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬سه‌باره‌ت به‌وه‌ی‌ لڤین له‌ژێره‌وه‌‬

‫كار بۆ یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ ده‌كات‬ ‫راستییه‌كی‌ كۆنه‌‪ ،‬به‌اڵم لڤین هه‌ر كار‬ ‫بۆ یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ ناكات‪ ،‬بگره‌‬ ‫هه‌ندێكجار كه‌ ئه‌م گۆڤاره‌ ده‌خوێنیته‌وه‌‬ ‫هه‌ستده‌كه‌یت‪ ،‬كه‌ ك��اری‌ وای‌ تێدایه‌‬ ‫له‌پێناوی‌ تاكه‌كه‌سێكدا ئه‌نجامدراوه‌ (با‬ ‫چه‌ند نموونه‌یه‌ك بهێنمه‌وه‌‪ :‬رۆژنامه‌ی‌‬ ‫كۆمه‌ڵی‌ زمانحاڵی‌ كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمیی‌‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌ستوونێكی‌ دواالپه‌ڕه‌یدا‬ ‫نووسینێكیان له‌سه‌ر كارێكی‌ خراپی‌‬ ‫یه‌كێك له‌و ب��راده‌ران�ه‌ نووسیبوو‪ ،‬كه‌‬ ‫هێشتا له‌لڤیندا ك��ارده‌ك�ه‌ن (وه‌لهه‌ق‬ ‫نووسینه‌كه‌شیان بڕێكی‌ ئێجگار زۆر‬ ‫له‌ڕاستیی‌ تێدابوو)‪ ،‬ئه‌م رۆژنامه‌نووسه‌‬ ‫گه‌وره‌یه‌ی‌ كورد له‌بری‌ ئه‌وه‌ی‌ وه‌اڵمی‌‬ ‫ستوونه‌كه‌‌و بابه‌تی‌ ستوونه‌كه‌ بداته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه��ات كۆمه‌ڵێك فایلی‌ موخابه‌راتی‌‬ ‫تایبه‌ت به‌عه‌لی‌ باپیری‌ ئه‌میری‌ كۆمه‌ڵی‌‬ ‫ئیسالمیی‌ س�ه‌رل�ه‌ن��وێ‌ ب�ڵاوك��رده‌وه‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌ك��ات��ێ��ك��دا ئ���ه‌و ف��ای�لان �ه‌ عه‌یامێك‬ ‫پێشتر ل���ه‌دوو س �ێ‌ شوێنی‌ دی��ك�ه‌دا‬ ‫باڵوكرابوونه‌وه‌‪ ،‬من سووكه‌ ده‌مه‌قاڵه‌یه‌كم‬ ‫بوو له‌سه‌ر ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫براده‌ره‌دا‪ ،‬به‌اڵم بێگومان ئه‌وان هه‌میشه‌‬ ‫داشیان سواربوو و چیان بویستایه‌‪،‬‬ ‫تێیانده‌په‌ڕاند‌و باڵویانده‌كرده‌وه‌‪ ،‬دواتر‬ ‫كه‌ ئێمه‌ ه��ات��ی��ن�ه‌ده‌ره‌وه‌‪ ،‬رۆژن��ام�ه‌ی‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ده‌یویست كێشه‌كه‌ی‌ ئێمه‌ له‌دژی‌‬ ‫لڤین به‌كاربهێنێت‪ ،‬ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫دۆستانه‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ كۆمه‌ڵ نه‌چووینه‌‬ ‫هاوپه‌یمانێیتییه‌وه‌ له‌دژی‌ لڤین‪ ،‬ئیتر‬ ‫لێره‌وه‌ سه‌رنووسه‌ری‌ لڤین‌و جێگره‌كه‌ی‌‬ ‫به‌په‌له‌پڕووزكه‌ روویانكرده‌ قیبله‌كه‌ی‌‬ ‫ك��ۆم �ه‌ڵ �ی‌ ئ��ی��س�لام��ی‌‌و ده‌س��ت��ب�ه‌ج�ێ‌‬ ‫چاوپێكه‌تنێكی‌ ئه‌میره‌كه‌یان باڵوكرده‌وه‌‌و‬ ‫دووسێ‌ راپۆرتی‌ شیكارییشیان له‌دژی‌‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی‌ ئیسالمیی‌ نه‌یاری‌ كۆمه‌ڵ‬ ‫كرد‌و سه‌رنووسه‌ری‌ لڤینیش به‌میوانداریی‌‬ ‫چووه‌ به‌رنامه‌یه‌كی‌ كه‌ناڵی‌ په‌یامی‌ سه‌ر‬ ‫به‌كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمی‌‪ ،‬كه‌ پێشتر هه‌ر‬ ‫بێزیشینه‌ده‌هات قسه‌یان له‌گه‌ڵ بكات‬ ‫(بێگومان ئێستاش میوانی‌ هه‌میشه‌یی‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌)‪ ،‬هه‌موو ئه‌مانه‌ له‌پێناوی‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌دا بوو كه‌ ئێمه‌ راگه‌یاندنی‌ ئه‌و‬ ‫حیزبه‌ نه‌كه‌ینه‌ دوانگه‌ بۆ هێرشكردنه‌‬ ‫سه‌ر ئه‌وان (كه‌ بێگومان بێئه‌وه‌ش هه‌ر‬ ‫نه‌مانده‌كرد)‪ .‬ئیتر له‌وكاته‌وه‌ تائێستا‬ ‫ئاگربه‌ستێكی‌ كاتی‌ له‌نێوان لڤین‌و‬ ‫كۆمه‌ڵی‌ ئیسالمییدا هه‌یه‌‌و لڤین ئه‌گه‌ر‬ ‫بابه‌تیش له‌سه‌ر كۆمه‌ڵ باڵوبكاته‌وه‌‬

‫ناهێڵێت نه‌ڕیش بسووتێت‪ ،‬نه‌ كه‌باب‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ نموونه‌یه‌كی‌ زۆر بچووك‌و بێبه‌هایه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم به‌ڵگه‌ی‌ ئ�ه‌وه‌ی�ه‌ كه‌ خه‌مێكی‌‬ ‫قووڵی‌ رۆژنامه‌نووسی‌ په‌تیی‌ كاره‌كانی‌‬ ‫ئ �ه‌م گ��ۆڤ��اره‌ ئاراسته‌ناكات‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫مه‌زاج‌و به‌رژه‌وه‌ندیی‌ دوو دانه‌ كه‌س‪ ،‬كه‌‬ ‫به‌ئاره‌زووی‌ خۆیان گۆڤاره‌كه‌یان كردووه‌‬ ‫به‌مه‌یدانی‌ ستایش‪ ،‬یان لێدانی‌ كه‌س‌و‬ ‫حیزب‌و دامه‌زراوه‌كان‪.‬‬ ‫ب��ا ن��م��وون�ه‌ی�ه‌ك�ی‌ دی��ك �ه‌ بهێنمه‌وه‌‪،‬‬ ‫دوو ل �ه‌ب��راده‌رن �ی‌ لڤین‪ ،‬كه‌ ئه‌وكاته‌‬ ‫دانه‌یه‌كیان ماسته‌ری‌ ته‌واوكردبوو و‬ ‫هێشتا له‌زانكۆكانی‌ هه‌رێم دانه‌مه‌زرابوو‪،‬‬ ‫دووه‌میشیان تا ئه‌وساته‌ له‌خوێندنی‌‬ ‫ماسته‌ر وه‌رن �ه‌گ��ی��راب��وو‪ ،‬رێگربوون‬ ‫له‌به‌رده‌م ئه‌وه‌ی‌ هه‌ر بابه‌تێكی‌ ره‌خنه‌یی‌‬ ‫له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی‌ خوێندنی‌ بااڵی‌ كابینه‌ی‌‬ ‫پێنجه‌م‪ ،‬ك�ه‌ ب�ه‌ڕێ��ز ئیدریس ه��ادی‌‬ ‫وه‌زی��ری‌ بوو ‌و وه‌زاره‌ته‌كه‌شی‌ كه‌متر‬ ‫گه‌نده‌ڵ نه‌بوو له‌وه‌زاره‌ته‌كانی‌ دیكه‌‪،‬‬ ‫داببه‌زێنین‪ .‬له‌وماوه‌یه‌دا له‌گۆڤاری‌ لڤیندا‬ ‫بابه‌تێك چییه‌ له‌سه‌ر ئه‌م وه‌زاره‌ت��ه‌‌و‬ ‫زانكۆی‌ سلێمانییش نه‌نووسران‪ ،‬بڕۆن‬ ‫ئه‌رشیفی‌ لڤین هه‌ڵبده‌نه‌وه‌‪ ،‬بزانن یه‌ك‬ ‫ره‌خنه‌ چییه‌ له‌و وه‌زاره‌ته‌ بوونی‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌وماوه‌یه‌دا‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی‌‬ ‫ی �ه‌ك �ه‌م��ی��ان‌و وه‌رگ��رت��ن �ی‌ دووه‌م��ی��ان‬ ‫له‌خوێندنی‌ ماسته‌ر‌و هاوكات له‌گه‌ڵ‬ ‫هاتنی‌ د‪ .‬دالوه‌ر عه‌الدین بۆ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫خوێندنی‌ ب��ااڵ‪ ،‬زمانی‌ ره‌خنه‌ی‌ لڤین‬ ‫ل �ه‌م پیاوه‌ ئ��ازای�ه‌ پ��ژا‪ ،‬كه‌ ه �ه‌ر زۆر‬ ‫به‌ڕاستی‌ ده‌یه‌وێت زانكۆكانی‌ كوردستان‬ ‫له‌ته‌ممه‌ڵخانه‌وه‌ بكاته‌ زانكۆگه‌لێكی‌‬ ‫كه‌مێك موعته‌به‌ر‪ .‬ئه‌مه‌ له‌پێناوی‌ چییدا؟‬ ‫نهێنیی‌ ئه‌م ئازایه‌تییه‌ دره‌نگوه‌خته‌ی‌‬ ‫لڤین له‌چیدایه‌؟ بێگومان هه‌موومان‬ ‫ده‌زانین ئه‌و مه‌رجانه‌ی‌ كه‌ وه‌زیری‌ نوێ‌‬ ‫دایناون (له‌گه‌ڵئه‌وه‌ی‌ سه‌رنووسه‌ری‌‬ ‫لڤین له‌زۆریان تێنه‌گه‌یشتووه‌) به‌شێكیان‬ ‫له‌خزمه‌تی‌ ئ�ه‌م دوو ب���راده‌ره‌دا نین‪،‬‬ ‫سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ش‪ ،‬ئه‌م دوو ئازیزه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫هاتنی‌ ئه‌م وه‌زیره‌دا‪ ،‬كاری‌ خۆیان كرد‌و‬ ‫گه‌یشتن به‌ئاواته‌كانیان‌و ئیدی‌ كه‌س‬ ‫ناتوانێت له‌و ده‌ستكه‌وتانه‌یان بكات‬ ‫كه‌ به‌ده‌ستیانهێنان‪ ،‬هه‌ربۆیه‌ ده‌می‌‬ ‫ره‌خنه‌یان له‌ د‪ .‬دالوه‌ر‌و وه‌زاره‌ته‌كه‌ی‌‬ ‫پژا‪ ،‬له‌مه‌شدا هاوته‌ریب بوون له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫پۆله‌ مامۆستا پارتییه‌ی‌ كه‌ كه‌وتبوونه‌‬ ‫سه‌نگه‌رگرتن له‌م وه‌زی��ره‌‪ ،‬له‌به‌ر هیچ‬ ‫نا‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵێك كاریده‌كرد‬

‫كه‌به‌دڵی‌ براده‌رانی‌ پارتی‌ نه‌بوو‪.‬‬ ‫ئ�ه‌م�ه‌ ك��اره‌س��ات �ه‌ ن��ه‌ك ئ����ه‌وه‌ی‌‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫باسده‌كرێت لڤین سه‌ر به‌یه‌كگرتووه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ یه‌كگرتووی‌ ئیسالمی‌ حزبێكی‌‬ ‫مه‌ده‌نیی‌ بێمیلیشیای‌ میانه‌ڕه‌وی‌ یاساییه‌‬ ‫(هه‌رچه‌نده‌ مه‌ترسییه‌كانی‌ ئه‌م حیزبه‌‬ ‫بۆسه‌ر كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردیی‌ ژێره‌وانكێ‌‌و‬ ‫هێواشن)‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وه‌ی‌ كار بۆ یه‌كگرتوو‬ ‫بكه‌یت شتێكی‌ شه‌رمئاوه‌رنییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ گۆڤار یان رۆژنامه‌كه‌ت بكه‌یت‬ ‫به‌مه‌یدانی‌ یه‌كالكردنه‌وه‌ی‌ بوغز‌و كینه‌‌و‬ ‫ش �ه‌ڕ‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌ شه‌خسییه‌كانت‬ ‫شه‌رمهێن‌و ئ��اب��ڕوب �ه‌ران �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئ��ه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌ گ��ۆڤ��اره‌ك�ه‌ت بكه‌یته‌ هۆپێناوێك‬ ‫ب��ۆ ده‌وڵ �ه‌م �ه‌ن��دب��وون‌و ت�ه‌ن��ان�ه‌ت سڵ‬ ‫له‌درۆكردنیش نه‌كه‌یته‌وه‌‌و درۆ له‌گه‌ڵ‬ ‫خ��وێ��ن �ه‌ره‌ك��ان �ی‌ خ��ۆش��ت��دا بكه‌یت‪،‬‬ ‫هه‌ربۆئه‌وه‌ی‌ دوو فلس‌و دوو چه‌پڵه‌ی‌‬ ‫حه‌رامت ده‌ستبكه‌وێت (بێگومان له‌لڤیندا‬ ‫چه‌ندان راپۆرتی‌ درۆ‪ ،‬هه‌واڵی‌ درۆ‪،‬‬ ‫چاوپێكه‌وتنی‌ وه‌همی‌ هه‌ن كه‌ لێره‌دا‬ ‫باسیان ناكه‌ین) ئێمه‌ (ئه‌وانه‌ی‌ ئێستا‬ ‫له‌لڤیندا نه‌ماوین)‪ ،‬هه‌میشه‌ هه‌وڵمانده‌دا‬ ‫ئه‌م شه‌ڕه‌ شه‌خسییانه‌‌و ئه‌م هه‌ڵپه‌كردنه‌‬ ‫بۆ ده‌وڵ�ه‌م�ه‌ن��دب��وون‌و بازرگانییكردن‬ ‫به‌مه‌ینه‌تییه‌كانی‌ خه‌ڵكه‌وه‌ له‌لڤین‬ ‫دووربخه‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌مووان ده‌زانن‬ ‫كه‌ سه‌ركه‌وتوونه‌بووین‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئێستا‬

‫هه‌موو هه‌وڵه‌كان ‌ی ئێم ‌ه‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م گۆڤار‌ه‬ ‫له‌تریبۆنێكی‌ شیمانه‌ی ‌ی‬ ‫یه‌كگرتووه‌و‌ه بكه‌ین ‌ه‬ ‫تریبۆنێكی‌ سه‌ربه‌خۆ ‌ی‬ ‫راسته‌قینه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌ی كاك ‌ی‬ ‫سه‌رنووسه‌ری‌ ئێستا‌و‬ ‫جێگره‌كه‌یه‌و‌ه وه‌كو‬ ‫باڵۆنێك فشبوونه‌وه‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫پشو و ‪11‬‬

‫داواده‌كرێت پاركێك بۆ حسێن‬ ‫میسری دروستبكرێت‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫هونه‌رمه‌ند عه‌بدولی‌ حه‌مه‌ جوان داواده‌كات پاركێك‬ ‫یان هۆڵێكی رۆشنبیری به‌ناوی هونه‌رمه‌ند‌و ده‌رهێنه‌ر‬ ‫حسێن میسرییه‌وه‌ بكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی راگه‌یاند‬ ‫ی ح�ه‌م�ه‌ ج���وان ب��ه‌ده‌س��ت��وور ‌‬ ‫ع�ه‌ب��دول� ‌‬ ‫ی خوا لێ خۆشبوو حسێن میسری‌‪،‬‬ ‫«هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫ی كرد‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌م‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی زۆری‌ هونه‌ر ‌‬ ‫خزمه‌تێك ‌‬ ‫ی دراما بوو‬ ‫ی دوایدا كه‌به‌رده‌وام خه‌ریكی‌ كار ‌‬ ‫سااڵن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫بۆ بینه‌ری‌ كوردی‪ ،‬بۆیه‌ پێویست ‌ه پرۆژه‌یه‌كی‌ هونه‌ر ‌‬ ‫بكرێت به‌ناویه‌وه»‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و هونه‌رمه‌ند‌ه كه‌یه‌كێك بوو له‌ئه‌كته‌ره‌كان ‌‬ ‫ی وت «من‬ ‫ی حسێن میسری‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش � ‌‬ ‫درام��اك��ان � ‌‬ ‫ی یان پاركێك یان‬ ‫ی رۆشنبیر ‌‬ ‫پێشنیازده‌كه‌م هۆڵێك ‌‬ ‫ستۆدیۆیه‌ك یان هه‌ر كارێكی‌ هونه‌ری‌ بێت‪ ،‬بكرێت‬ ‫به‌ناویه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ی ح �ه‌م � ‌ه ج���وان ئ��ام��اژه‌ی‌ ب �ه‌وه‌ش��دا‬ ‫ع �ه‌ب��دول � ‌‬ ‫كه‌هه‌ركارێك بكرێت به‌ناوی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌وه‌‪،‬‬ ‫جوانه‌‪ ،‬به‌اڵم په‌یكه‌ر نه‌بێت‪ ،‬چونكه‌ كه‌س ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫ی “ئه‌وه‌تانێ‌ ده‌بینین‬ ‫گرنگی‌ به‌په‌یكه‌ر ن��ادات‌و وت ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یكه‌ر دروستكراوه‌و به‌رواری‌ هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬بۆی ‌ه پێشنیاز ‌‬ ‫ی دروستكردنی‌ په‌یكه‌ر”‪.‬‬ ‫كارێكیتر ده‌كه‌م له‌جیات ‌‬

‫په‌خشكردنی درامای بێریڤان‪،‬‬ ‫هه‌وادارانی ده‌نگی هونه‌رمه‌ند‬ ‫سبیل كان زیادده‌كات‬ ‫محه‌مه‌دو یاسین‌و بێستون‬ ‫ی‬ ‫ی درامایه‌ك ‌‬ ‫ی په‌خشكردن ‌‬ ‫ب�ه‌ه��ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فرۆشه‌كان ‌‬ ‫ی سید ‌‬ ‫توركییه‌وه‌‪ ،‬ب���ازاڕ ‌‬ ‫شاری‌ سلێمانی‌ رۆژان ‌ه سه‌دان كاسێتی‌ ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ند‌ه توركییه‌ ده‌فرۆشن‪ ،‬به‌جۆرێك‬ ‫ه��ه‌واداران��ی ده‌نگی ئ �ه‌و هونه‌رمه‌نده‌ش‬ ‫به‌ڕێژه‌یه‌كی به‌رچاو زیادیكردووه‌‪.‬‬ ‫درامای‌ بێریڤان كه‌هونه‌رمه‌ند (سبیل‬ ‫ی تێدا ده‌بینێت‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫كان) رۆڵی‌ سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ئه‌و گۆرانیی ‌هی‌ ك ‌ه له‌كاتی په‌خشكردنی‬ ‫دراماكه‌دا داده‌به‌زێنرێت‪ ،‬هه‌وادارانی ده‌نگی‬ ‫ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ زیادیكردووه‌و جگه‌ له‌كڕینی‬ ‫سیدی دراماكه‌‪ ،‬گه‌نجانی سلێمانی به‌دوای‬ ‫گۆرانییه‌كه‌شدا ده‌گه‌ڕێن‪.‬‬ ‫ی كه‌ئه‌و سیدیی ‌ه ده‌كڕن‪ ،‬پێیانوای ‌ه‬ ‫ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫ی كردوو‌ه‬ ‫جوانی‌ سبیل كان‌و ده‌نگخۆشی‌ وا ‌‬ ‫ی لێ بگرن‌و سه‌یریبكه‌ن‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه‬ ‫كه‌گوێ ‌‬ ‫ی به‌خۆش‌و‬ ‫ل��ه‌وه‌ی‌ گۆرانییه‌كانی‌ تریش ‌‬ ‫رۆمانسی ده‌زانن‪.‬‬ ‫دوكانداره‌كان باس له‌وه‌ده‌كه‌ن پێشتر‬ ‫ی له‌بازاڕه‌كاندا‬ ‫ئه‌و گۆرانییه‌ زۆر به‌كه‌م ‌‬

‫ی‬ ‫ی په‌خشكردن ‌‬ ‫ده‌فرۆشرا‪ ،‬به‌اڵم ئێستا به‌هۆ ‌‬ ‫دراماكه‌و‌ه له‌یه‌كێك له‌كه‌ناڵ ‌ه كوردییه‌كاندا‪،‬‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی سید ‌‬ ‫ی كردوو‌ه كه‌ژماره‌یه‌كی‌ زۆر ‌‬ ‫وا ‌‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌ بفرۆشرێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫الن � ‌ه عه‌بدوڵاڵ یه‌كێك ل �ه‌و كچان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌سه‌یری دراماك ‌ه ده‌ك��ات‪ ،‬ئه‌و له‌بازاڕ ‌‬ ‫داره‌س��ووت��اوه‌ك �ه‌ وه‌ستابوو سه‌یری ئه‌و‬ ‫ی بێریڤانی‌ ده‌كرد كه‌دوكانه‌كان‬ ‫گۆرانیی ‌ه ‌‬ ‫لێیانده‌دا‪ ،‬النه‌ ده‌ڵێت “من خۆم زۆر سه‌یری‬ ‫ی‬ ‫دراما توركییه‌كان ده‌كه‌م‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئه‌م ‌ه ‌‬ ‫بێریڤان كه‌زۆر كاری تێكردووم”‪.‬‬ ‫هه‌رێم جه‌میل له‌بازاڕی‌ داره‌سووتاوه‌ك ‌ه‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫ی فرۆشتنی‌ سید ‌‬ ‫دوكان ‌‬ ‫«چه‌ند هۆكارێك هه‌ی ‌ه وای‌ ك��ردوو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی گۆرانییه‌كی‌ سبیل ك��ان�ه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی لێ بفرۆشرێت‪،‬‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫سیدییه‌ ژماره‌یه‌ك ‌‬ ‫ئه‌ویش دراماكه‌و جوانی‌ هونه‌رمه‌نده‌كه‌یه‌»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت “ئێستا رۆژانه‌ سه‌دان‬ ‫كاسێت و‌ سیدی‌ ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ ده‌فرۆشین‪،‬‬ ‫ی‬ ‫پیر‌و گه‌نج‌و الو دێن بۆ كڕینی‌ گۆرانییه‌كان ‌‬ ‫بێریڤان‌و گوێی‌ لێده‌گرن”‪.‬‬

‫ی به‌خوێن‌و‬ ‫نه‌جم محه‌مه‌د‪ :‬هونه‌رمه‌ند هه‌یه‌‪ ،‬بازرگانی ‌‬ ‫قوربانیی‌ هه‌ڵه‌بجه‌و ‌ه ده‌كات‬ ‫ی‬ ‫سازدانی‌‪ :‬ئه‌میر هه‌ڵه‌بجه‌ی ‌‬ ‫هونه‌رمه‌ند نه‌جم محه‌مه‌د‪ ،‬كه‌یه‌كێكه‌ له‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندانه‌ی‌ به‌سروود‌و گۆرانییه‌كانی‬ ‫كه‌ به‌سه‌ر هه‌ڵه‌بجه‌یدا وتووه‌‪ ،‬ناوبانگی‬ ‫ده‌رك���ردووه‌‪ ،‬ره‌خنه‌ی‌ ئ �ه‌وه‌ ده‌گرێت‬ ‫هه‌ندێك هونه‌رمه‌ند ه�ه‌ن‪ ،‬بازرگانیی‌‬ ‫به‌خوێن‌و قوربانیی‌ هه‌ڵه‌بجه‌وه‌ ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫نه‌جم محه‌مه‌د ده‌ڵێت «هونه‌رمه‌ند‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬گۆرانی به‌سه‌ر سوپای‌ ئه‌نفال‌و‬ ‫كیمیاوی‌ وت��ووه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم رێزلێنانی‌ بۆ‬ ‫كراوه‌ به‌ناوی‌ هه‌ڵه‌بجه‌وه‌»‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬س �ه‌ره‌ت��ای‌ هاتنه‌ ناو‬ ‫دون��ی��ای‌ گ��ۆران��ی‌‌و م��ۆزی��ك��ی ك��وردی‌‬ ‫به‌تایبه‌ت الیه‌نی‌ سروود‪ ،‬به‌ چ په‌یامێك‬ ‫بوو به‌خولیای‌ تۆ؟‬ ‫نه‌جم‪ :‬دیاره‌ هونه‌ر خۆی‌ گه‌یاندنی‌‬ ‫په‌یامێكه‌‪ ،‬په‌یامی‌ منیش په‌یامی‌ مرۆیی‌‬ ‫بووه‌ له‌ڕووی‌ خۆشه‌ویستی‌‌و چینایه‌تی‌‌و‬ ‫شۆڕشگێڕیه‌وه‌‪ ،‬به‌پێویستمزانی‌ له‌ڕێگه‌ی‌‬ ‫ئه‌و په‌یامه‌وه‌ خزمه‌تبكه‌م به‌هونه‌ری‌‬ ‫كوردی‌ ‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬بابزانین نه‌جم محه‌مه‌د‬ ‫له‌گه‌ڵ كه‌ناڵه‌كانی‌ راگه‌یاندندا چۆن‬ ‫هه‌ماهه‌نگی‌ هه‌یه‌‌و تێڕوانینی‌ چییه‌‬ ‫ب��ۆ كه‌ناڵه‌كانی‌ راگ �ه‌ی��ان��دن ل��ه‌ڕووی‌‬ ‫هونه‌رییه‌وه‌؟‬ ‫نه‌جم‪ :‬به‌داخه‌وه‌‪ ،‬من وه‌ك پێویست‬ ‫هه‌ماهه‌نگیم نییه‌ له‌گه‌ڵ راگه‌یاندنه‌كاندا‪،‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫(‪ 22‬ئه‌یلول ‪ 22 -‬ت‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ی زۆرت له‌به‌رده‌ستدای ‌ه‬ ‫بیرۆكه‌ ‌‬ ‫بۆ به‌سه‌ربردنی‌ كاته‌كانت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویست ‌ه ئ���ه‌وه‌ت له‌بیر بێت‬ ‫كه‌زۆرجار بیرۆكه‌كان ناتگه‌یه‌نن ‌ه‬ ‫ئه‌نجام‪ .‬كه‌سێكی‌ نزیك ده‌بێت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫هانده‌رت بۆ كارێك‌و كاریگه‌ر ‌‬ ‫زۆرت له‌سه‌رت جێده‌هێڵێ‪.‬‬

‫ئ�ه‌م�ه‌ش خه‌مساردییه‌كه‌ی‌ له‌منه‌و‌ه‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو له‌خودی‌ راگه‌یاندنه‌كان‬ ‫خۆیانه‌وه‌یه‌ كه‌جیاوازی‌ ده‌كه‌ن‌و زۆربه‌ی‌‬ ‫هونه‌رمه‌ندانی‌ ناوخۆیان په‌راوێزكردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬نه‌جم محه‌مه‌د له‌ڕووی‌‬ ‫ئابورییه‌وه‌ بارگرانی‌ بۆ دروستنه‌بووه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ به‌رهه‌مه‌كانی‌ له‌سه‌رئه‌ركی‌‬ ‫خ��ۆی‌ ت��ۆم��ارك��ردووه‌و ته‌نها موچه‌ی‌‬ ‫مامۆستاییه‌كه‌ی‌ شكده‌بات؟‬ ‫نه‌جم‪ :‬دی��اره‌ هونه‌ر له‌كوردستان‬ ‫نه‌بووه‌ته‌ پیشه‌‪ ،‬تاهونه‌رمه‌ند لێی‌‬ ‫سودمه‌ندبێ‌ له‌ڕووی‌ ئابووریه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫هونه‌رمه‌ند هه‌میشه‌ پیشه‌یه‌كی‌ تری‌‬ ‫ك��ردووه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ ل �ه‌ڕووی‌ بژێوییه‌وه‌‪،‬‬ ‫بتوانێت به‌رده‌وامی‌ به‌ژیانی‌ خۆیشی‌‌و‬ ‫هونه‌ره‌كه‌یشی‌ ب��دات‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌وه‌‬ ‫ك��اری��گ�ه‌ری‌ ل�ه‌س�ه‌ر م��ن ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ن��اچ��ارم‪ ،‬چونكه‌ حكومه‌ت هاوكاریی‌‬ ‫ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دی‌ وه‌ك ئێمه‌ ن��اك��ات‪،‬‬ ‫م��ن تائێستا ه �ه‌م��وو به‌رهه‌مه‌كانم‬ ‫له‌سه‌رگیرفانی‌ خۆم به‌رهه‌مهێناوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هونه‌رمه‌ندانیتر له‌سه‌ر گیرفانی‌ حكومه‌ت‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر كۆمه‌ڵێك‬ ‫به‌رهه‌میده‌هێنن‬ ‫په‌یوه‌ندی‌ حیزبی‌‌و شه‌خسی‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌ڕێزتان هه‌موو ساڵێك‬ ‫له‌یادی‌ كاره‌ساتی‌ جه‌رگبڕی‌ هه‌ڵه‌بجه‌دا‬ ‫به‌شداریتان ك���ردووه‌‪ ،‬وه‌ك پێویست‬ ‫ئاوڕ له‌هونه‌رمه‌ندانیتر دراوه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬ئایا‬ ‫ماندووبوونی‌ تۆ به‌هه‌ندوه‌رگیراوه‌؟‬

‫دوپشک‌‬

‫(‪ 23‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 21 -‬ت‪ .‬دووه‌م)‬

‫ه���ه‌ن���دێ���ك ك���ێ���ش���ه‌ی‌ ژی���ان���ت‬ ‫چ������اره‌س������ه‌رك������ردووه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم‬ ‫گۆشه‌نیگاكانت‬ ‫بۆچوونه‌كانت‌و‬ ‫ب��ۆ رووداوه‌ك��������ان پێویستیان‬ ‫به‌پێداچوونه‌وه‌ هه‌یه‌‪ .‬سووریت‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ‌ی كه‌تۆ راستیت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌لومه‌رجه‌كان دژ ‌ی ئ��ه‌وه‌ت بۆ‬ ‫ده‌سه‌لمێنن‪.‬‬

‫که‌وان‬

‫نه‌جم‪ :‬ده‌توانم بڵێم نه‌خێر‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫من ئ��اس��وده‌م‪ ،‬چونكه‌ بۆ شاره‌كه‌ی‌‬ ‫خۆم بێبه‌رامبه‌ر سروود ده‌ڵێم‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دم زۆرت��ری��ن س���روودم بۆ‬ ‫هه‌ڵه‌بجه‌ وت��ووه‌ له‌سه‌رئه‌ركی‌ خۆم‪،‬‬ ‫به‌داخه‌وه‌ هونه‌رمه‌ند هه‌یه‌‪ ،‬بازرگانیی‌‬ ‫به‌خوێن‌و قوربانی‌ ئه‌وشاره‌وه‌ ده‌كات‌و‬ ‫بڕی‌ خه‌یاڵی‌ پ��اره‌ی‌ بۆ سه‌رفده‌كرێ‌‪،‬‬ ‫ل����ه‌ڕووی‌ راگ �ه‌ی��ان��دن��ی��ش �ه‌وه‌ گرنگی‌‬ ‫پ��ێ��ده‌درێ‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئێمه‌ وه‌ك خه‌ڵكی‌‬ ‫ش��اره‌ك �ه‌ پ�ه‌راوێ��زده‌خ��رێ��ی��ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌ستی‌ حیزبایه‌تی‌‌و ئایدۆلۆژی‌ له‌پشته‌‬ ‫ئه‌گه‌رنا مه‌سه‌له‌ی‌ توانای‌ هونه‌ری‌ بێت‪،‬‬ ‫زۆر به‌تواناترین له‌و هونه‌رمه‌ندانه‌ی‬

‫(‪ 22‬ت‪ .‬یه‌که‌م ‪ 20 -‬ک‪ .‬یه‌که‌م)‬

‫ب���ڕوا ب �ه‌خ��ۆب��وون��ت زی���ادده‌ك���ات‪،‬‬ ‫سه‌رنجی‌ كه‌سانێك راده‌كێشیت‌و‬ ‫ئاگاشت لێ نییه‌‪ ،‬تایبه‌تمه‌ندییه‌كانت‬ ‫له‌كاره‌كه‌تدا‪ ،‬ده‌بن ‌ه هۆ ‌ی ئه‌وه‌ ‌ی‬ ‫له‌الیه‌ن ده‌وروبه‌ره‌كه‌ته‌وه‌ سوپاس‬ ‫بكرێیت‪ .‬الیه‌نی‌ سۆزداریت به‌ره‌و‬ ‫باش ‌ی ده‌ڕوات‪.‬‬

‫گیسک‬

‫كه‌بازرگانیی‌ ده‌كه‌ن به‌و شاره‌وه‌ ‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬زۆرس��اڵ له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫ی‬ ‫یادی‌ هه‌ڵه‌بجه‌دا رێز له‌كه‌سێك ده‌نرێت‬ ‫كه‌ئیشی‌ بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ كردبێت‪ ،‬بۆچی‌ تا‬ ‫ئێستا ئاوڕ له‌به‌ڕێزت نه‌دراوه‌ته‌وه‌؟‬ ‫ن��ه‌ج��م‪ :‬پێشتر ئاماژه‌مپێكرد‬ ‫بێبه‌رامبه‌ر كار بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌ك�ه‌م‪،‬‬ ‫تائێستا بیر له‌وه‌نه‌كراوه‌ته‌وه‌ رێزلێنان‬ ‫ب��ۆم��ن ب��ك��رێ��ت‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ ك��ه‌وت��ووه‌ت��ه‌‬ ‫ئه‌ستۆی‌ بنه‌ماڵه‌ی‌ شه‌هیدان‌و ئه‌دیبان‌و‬ ‫رووناكبیرانی‌ شاره‌كه‌‪ ،‬ده‌توانم بڵێم‬ ‫ل���ه‌دوای‌ هونه‌رمه‌ند شڤان پ���ه‌روه‌ر‪،‬‬ ‫سروودم بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ وتووه‌ له‌ئۆردوگای‌‬ ‫ك��ام��ێ��ران ل �ه‌ئ��ێ��ران مانگێك دوای‌‬

‫كاره‌ساته‌كه‌‪ ،‬تائه‌مڕۆش به‌رده‌وامم ئه‌و‬ ‫یاده‌م كردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ هونه‌رمه‌ند‬ ‫هه‌بووه‌ س��روودی‌ بۆ سوپای‌ ئه‌نفال‌و‬ ‫كیمیاوی‌ وت��ووه‌‪ ،‬رێزلێنانی‌ بۆكراوه‌‬ ‫به‌ناوی‌ هه‌ڵه‌بجه‌وه‌‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ند نه‌جم محه‌مه‌د له‌ساڵی‌‬ ‫‪1992‬یه‌كه‌م به‌رهه‌می‌ خۆی‌ تۆماركردووه‌‬ ‫كه‌سروودێك بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ بووه‌‪.‬‬ ‫چ������وار ك��اس��ێ��ت��ی‌ گ���ۆران���ی‌‬ ‫باڵوكردووه‌ته‌وه‌ كه‌ ‪ 3‬كاسێتی‌ گۆرانی‌‬ ‫س������ۆزداری‌‌و ‪ 1‬كاسێتی‌ س���روودی‌‬ ‫چ��ی��ن��ای�ه‌ت��ی‌‌و ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕی�ه‌‪ ،‬ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫تیپه‌كانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌و سلێمانی‌‌و شنروێ‌‌و‬ ‫گروپی‌ ئازادی‌ كاریكردووه‌‪.‬‬

‫سه‌تڵ ‬

‫(‪ 21‬ک‪ .‬یه‌که‌م ‪ 19 -‬ک‪ .‬دووه‌م)‬

‫(‪ 20‬ک‪ .‬دووه‌م ‪ 18 -‬شوبات)‬

‫ئ������ه‌م م������اوه‌ی������ه‌ ن���ات���وان��� ‌ی‬ ‫به‌باش ‌ی‬ ‫به‌رپرسیارێتییه‌كانت‬ ‫به‌جێبگه‌یه‌نیت‪ .‬ه�ه‌م��وو رۆژێ��ك‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ �ه‌و كێشه‌یه‌دا رووب���ه‌ڕوو‬ ‫ده‌ب��ی��ت �ه‌وه‌ كه‌چه‌ندین ك��ار هه‌ن‬ ‫پێویستبووه‌ جێبه‌جێیان بكه‌یت‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ن �ه‌ت��ك��ردوون‪ .‬ك��اری‌ ئه‌مڕۆ‬ ‫مه‌خه‌ر‌ه سبه‌ینێ‌‪.‬‬

‫قورس ‌ه به‌الته‌وه‌ ك ‌ه له‌سه‌ركێشه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫رۆمانسیدا خۆت ونبكه‌یت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫چار ‌ی دیكه‌شت نییه‌‪.‬حه‌ز به‌كه‌مێك‬ ‫ئ��ازادی‌ زیاتر له‌په‌یوه‌ندییه‌كانتدا‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬به‌اڵ به‌رامبه‌ره‌كه‌ت پێ ‌ی‬ ‫خۆش نییه‌‪ .‬به‌باش ‌ی بیربكه‌ره‌وه‌ بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ ‌ی كێشه‌كانت لێ‌ ئاڵۆز نه‌بێ‪.‬‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫(‪ 19‬شوبات ‪ 20 -‬ئازار)‬

‫كه‌م بایه‌خ به‌ته‌ندروستیت ده‌ده‌ی�ت‌و‬ ‫هه‌روه‌ك به‌ ئیش‌و كاره‌كانیشت‪،‬پێویسته‌‬ ‫ئاگات له‌وه‌ بێت كه‌كێشه‌ بچوكه‌كان‬ ‫دواتر ده‌بنه‌ كێشه‌ی‌ گه‌وره‌‪ .‬خۆشترین‬ ‫رۆژ له‌الیه‌نی‌ س��ۆزداری��ی �ه‌وه‌ رۆژی‌‬ ‫شه‌ممه‌یه‌‪ .‬ده‌وروب��ه‌رت به‌شداری‌ پێ‬ ‫بكه‌ له‌خۆشیه‌كانتدا‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 10‬پشوو‬

‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫كیژان ‌‬ ‫ده‌وه‌ن‬ ‫له‌دهۆكن‬ ‫نه‌وزاد له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌ریتانییه‌كان‬ ‫له‌فیلمێكی‬ ‫سینه‌ماییدا‬ ‫به‌شداریده‌كات‬

‫ده‌ستوور‬ ‫ی‬ ‫ی راب��ردوودا سه‌ردان ‌‬ ‫ی له‌چه‌ند رۆژ ‌‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی كچان ‌‬ ‫گروپ ‌‬ ‫ی دهۆكیان كرد‌و به‌نیازن دواتر كۆنسێرت له‌كه‌ركوك‌و كۆیه‌ش‬ ‫شار ‌‬ ‫ئه‌نجامبده‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گروپی‌ كچانی‌ سلێمان ‌‬ ‫ئه‌نوه‌ر قه‌ره‌داخ ‌‬ ‫ی ده��ۆك داوای���ان لێكردین كه‌بچینه‌ ئه‌وێ‬ ‫راگه‌یاند پارێزگار ‌‬ ‫كۆنسێرتێكیان بۆ بكه‌ین‪ ،‬ئێمه‌ش رازیبووین‌و ئه‌و كۆنسێرته‌مان‬ ‫سازكرد‪.‬‬ ‫قه‌ره‌داخی‌ ئه‌وه‌شی‌ وت “له‌و كۆنسێرته‌دا چه‌ند ئاوازێكی‌ نوێمان‬ ‫ی ئاماده‌كراو‬ ‫پێشكه‌شكرد‪ ،‬كه‌بۆ یه‌كه‌مجار بوو له‌گه‌ڵ چه‌ند به‌رهه‌مێك ‌‬ ‫ی فۆلكلۆری‌‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌نیازین هه‌مان كۆنسێرت ببه‌ین بۆ‬ ‫له‌بابه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬گه‌ر هه‌لومه‌رج ‌‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ی كه‌ركوك‌و كۆیه‌‌و شاره‌كان ‌‬ ‫شار ‌‬ ‫گونجاومان بۆ بڕه‌خسێت‪ ،‬ئێستاش خه‌ریكی‌ خۆئاماده‌كردنین بۆ‬ ‫به‌رهه‌مهێنانی‌ ‪CD‬یه‌ك بۆ گروپه‌كه‌“‪.‬‬

‫ده‌شتی ئه‌نوه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ده‌وه‌ن ن �ه‌وزادی ئه‌كته‌ر‪ ،‬كه‌ئێستا له‌گه‌شتێك ‌ه له‌واڵت ‌‬ ‫ئه‌ڵمانیا‪ ،‬به‌نیازه ‌له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك ئه‌كته‌ری به‌ریتانیدا‬ ‫له‌فیلمێكی سینه‌ماییدا به‌شداریبكات‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ ده‌ستوور‪ ،‬ده‌وه‌ن رایگه‌یاند گه‌شته‌كه‌ی بۆ‬ ‫ئه‌ڵمانیا‪ ،‬هه‌م بۆ هونه‌ره‌و هه‌میش بۆ پشوودان‪.‬‬ ‫ی سینه‌مایم ب �ه‌ده‌س��ت �ه‌وه‌ی �ه‌و‬ ‫ی “ك��ارێ��ك � ‌‬ ‫ئ��ه‌و وت�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لێكردووم كه‌ڕۆڵ ‌‬ ‫ی كورد له‌به‌ریتانیا داوا ‌‬ ‫ده‌رهێنه‌رێك ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كیم هه‌بێت ل�ه‌و فیلمه‌ سینه‌ماییه‌دا‪،‬‬ ‫ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫كه‌هه‌موو ستافه‌كه‌ی‌ به‌ریتانین‪ ،‬بۆی ‌ه چه‌ند مه‌رجێك ‌‬ ‫ی‬ ‫داناوم تاوه‌كو ئه‌و رۆڵه‌م پێبدا‪ ،‬یه‌كێكان ئه‌وه‌یه‌ كه‌كێش ‌‬ ‫خۆم كه‌مبكه‌مه‌و‌ه تاوه‌كو ئه‌و رۆڵه‌ بگێڕم‪ ،‬چونك ‌ه ئێستا‬ ‫‪ 65‬كیلۆم ده‌بێت له‌ ‪ 60‬كه‌متربم”‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌كته‌ره‌ كچه‌ باسی‌ له‌و‌ه كرد كه‌پێویست ‌ه كچان‬ ‫ئه‌و رێچكه‌ی ‌ه بشكێنن‌و چیتر ئه‌و شه‌رمه‌ نه‌مێنێت له‌ناو‬ ‫درامای‌ كوردیدا‪ ،‬كچ‌و كوڕ نه‌توانن ده‌ستی‌ یه‌كتری‌ بگرین‪.‬‬ ‫ی “با به‌شێوازێکی نوێتر په‌یوه‌ندی نێوان کچ و‬ ‫ئه‌و وت ‌‬ ‫کوڕ ده‌ربخرێت‪ ،‬ته‌قلیدیانه‌ نه‌بێت”‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ ده‌وه‌ن ده‌ڵێت “ئه‌گه‌ر یه‌كێك رێچك ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژارد‪ ،‬ئه‌وا كۆمه‌ڵێك مه‌رج هه‌ی ‌ه‬ ‫نواندن‌و ئه‌كته‌ری ‌‬ ‫بیشكێنێت‪ ،‬من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌نیم له‌كلتوور ال بدرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێمخۆش ‌ه نوێكاری‌ هه‌بێت‌و خۆم نوێكاریم كردووه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ده‌رهێنه‌رو ئه‌كته‌ره‌كانیش ئه‌وه‌یان بینیو‌ه كه‌كردوومه‌‪،‬‬ ‫ره‌نگ ‌ه ئه‌وه‌ی‌ من كردبێتم له‌به‌رئه‌و‌ه بێت كه‌دایك‌و باوكم‬ ‫ی ده‌كه‌ن‌و‬ ‫ی هونه‌ر ‌‬ ‫ی زۆر‌ه كار ‌‬ ‫له‌پشته‌وه‌یه‌‌و ئه‌وان زه‌مانێك ‌‬ ‫هاوكاریشمن”‪.‬‬ ‫ده‌وه‌ن نه‌وزاد كچی‌ هه‌ردوو هونه‌رمه‌ند نه‌وزاد مه‌جید‌و‬ ‫ی ئه‌و دوو‬ ‫سه‌بیح ‌ه خانه‌‪ ،‬ئه‌و سوپاسی‌ خوا ده‌كات كه‌كچ ‌‬ ‫ی‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌یه‌‌و توانیویه‌تی‌ بگاته‌ ئه‌م ئاست ‌ه هونه‌رییه‌ ‌‬ ‫ئێستای‌‪.‬‬ ‫ی ‪2002‬دا نا‪ ،‬كاتێك‬ ‫ی له‌ساڵ ‌‬ ‫ده‌وه‌ن یه‌كه‌م هه‌نگاو ‌‬ ‫ی پۆلیس ده‌رك �ه‌وت‌و‬ ‫ی ره‌ش �ه‌ ‌‬ ‫وه‌ك��و كۆمبارس له‌دراما ‌‬ ‫دواتریش به‌دوایدا به‌شداری له‌چه‌ندین فیلم‌و كورته‌ فیلم‬ ‫كردووه‌‪.‬‬ ‫ی باس ده‌كات‌و‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ده‌وه‌ن سه‌ختترین كاری‌ هونه‌ر ‌‬ ‫ی كه‌ژاڵت‬ ‫ده‌ڵێت “زۆر قورسبوو بۆ من كه‌پێیانووتم رۆڵ ‌‬ ‫پێده‌ده‌ین له‌درامای‌ رابووندا‪ ،‬به‌اڵم توانیم ئه‌و هه‌نگاو‌ه بنێم‌و‬ ‫ی باش بگێڕم‪ ،‬زۆریش به‌ده‌ستیه‌و‌ه ماندووبووم”‪.‬‬ ‫رۆڵێك ‌‬

‫كاوڕ‬

‫(‪ 21‬مارس ‪ 20 -‬نیسان)‬

‫ی‬ ‫ی له‌دایكبوون ‌‬ ‫ی له‌ئاهه‌نگ ‌‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫ك �ه‌س��ێ��ك��دا ده‌ك��ه‌ی��ت‪،‬ل��ه‌س��ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ندێك كێشه‌ ‌‬ ‫كاره‌كه‌ت توش ‌‬ ‫بچوك ده‌بیته‌وه‌‪.‬پێویسته‌ خۆت‬ ‫له‌ده‌مه‌قاڵێكان به‌دووربگریت‪،‬‬ ‫ی ناكه‌ون ‌ه‬ ‫به‌تایبه‌ت ئ��ه‌وان��ه‌ ‌‬ ‫چوارچێوه‌ی‌ به‌رپرسیارێتیته‌وه‌‪.‬‬

‫گا‬

‫(‪ 21‬نیسان ‪ 20 -‬ئایار)‬

‫رۆژه‌ك���ان وه‌ك ئ �ه‌وه‌ خ��ۆش نابن‬ ‫كه‌پێشبینیت ده‌ك��رد‪ .‬كێشه‌كانت‬ ‫ل��ه‌خ��ۆوه‌ ده‌ك��ه‌ون�� ‌ه س��ه‌ر رێگا ‌ی‬ ‫چ��اره‌س��ه‌رب��وون‌و پێویستناكات‬ ‫خۆتیان پ��ێ��وه‌ م��ان��دوو بكه‌یت‪.‬‬ ‫پێویستت به‌گۆڕینی‌ كه‌ش‌و هه‌وا‌و‬ ‫دوورك �ه‌وت��ن �ه‌وه‌ ل �ه‌ده‌وروب �ه‌ره‌ك �ه‌ت‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬

‫دووانه‌‬

‫(‪ 21‬ئایار ‪ 20 -‬حوزه‌یران)‬

‫ی ده‌كه‌یت‪،‬‬ ‫هه‌ست به‌دڵخۆش ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌موو كار‌وباره‌كانت به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئ��اس��ان ب���ه‌ڕێ���وه‌ده‌چ���ن‪ .‬ئ �ه‌و‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫په‌یوه‌ندییان ‌هی‌ ل�ه‌م��اوه‌ ‌‬ ‫هه‌فته‌یه‌دا پێیان هه‌ڵده‌ستیت‪،‬‬ ‫به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان له‌داهاتوودا‬ ‫سوودی ئابوورییان بۆت ده‌بێت‪.‬‬

‫قرژاڵ‬

‫(‪ 21‬حوزه‌یران ‪ 22 -‬ته‌موز)‬

‫ئ�ه‌م هه‌فته‌یه‌‌و هه‌فته‌ ‌ی داهاتوو‬ ‫ه���ه‌س���ت ب���ه‌ب���اش���ی‌ ده‌ك���ه‌ی���ت‪.‬‬ ‫ح��ه‌زده‌ك��ه‌ی��ت پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ت ب�ه‌و‬ ‫كه‌سانه‌و‌ه نه‌پچڕێت كه‌سااڵنێك‬ ‫پێكه‌وه‌ هاوڕێ بوون‪ .‬جگ ‌ه له‌وانه‌ش‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ندێك ك �ه‌س تێكه‌اڵو ‌ی‬ ‫په‌یداده‌كه‌یت كه‌سه‌رنجت به‌ال ‌ی‬ ‫خۆیاندا راده‌كێشن‪.‬‬

‫فه‌رهه‌نگ‪،‬‬ ‫ی بۆ كچان‬ ‫گۆران ‌‬ ‫ده‌ڵێت‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ه���ون���ه‌رم���ه‌ن���د‬ ‫ف����ه‌ره����ه‌ن����گ ج���ان‬ ‫ی‬ ‫له‌ئێستادا سه‌رقاڵ ‌‬ ‫یه‌كێك‬ ‫كلیپكردنی‌‬ ‫ی‬ ‫ل��ه‌گ��ۆران��ی��ی��ه‌ك��ان�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب��ه‌ن��او ‌‬ ‫خ��ۆی��ه‌ت�� ‌‬ ‫ی‬ ‫دیالنه‌‌و له‌ئاینده‌یه‌ك ‌‬ ‫نزیكدا باڵوده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ف �ه‌ره �ه‌ن��گ جان‬ ‫ی راگه‌یاند‬ ‫به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫“گۆرانی‌ دیالن ‌ه به‌ده‌نگ ته‌واوبووه‌‪،‬‬ ‫ی ماو‌ه بكرێته‌ كلیپ‌و له‌ئاینده‌یه‌كی‌ نزیكیشدا‬ ‫به‌اڵم ته‌نها ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ئه‌نجامده‌درێت”‪.‬‬ ‫ی فۆلكلۆریه‌‌و‬ ‫ی كچانه‌ ‌‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ “ئه‌م گۆرانییه‌‪ ،‬گۆرانییه‌ك ‌‬ ‫ی نێوان كچ‌و كوڕێك‬ ‫بۆ دوو كه‌س وتراو‌ه كه‌باس له‌خۆشه‌ویست ‌‬ ‫ی خۆشه‌ویستییه‌وه‌“‪.‬‬ ‫ی كه‌ده‌كه‌ونه‌ داو ‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬دوای‌ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و گۆرانی ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫فه‌رهه‌نگ ئه‌وه‌شی‌ ئاشكراكرد‪ ،‬ئاواز ‌‬ ‫ی سه‌باحه‌‪.‬‬ ‫ی شام ‌‬ ‫هه‌رێم محه‌مه‌د‌و شیعر ‌‬

‫شێر‬

‫(‪ 22‬ته‌موز ‪ 22 -‬ئاب)‬

‫ه��ه‌م��وو ك��اروب��اره‌ك��ان��ی‌ ژی��ان��ت‬ ‫به‌ڕێكوپێك ‌ی به‌ڕێوه‌ده‌چن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫پێویست ‌ه خۆت له‌هه‌ر ده‌نگه‌ ده‌نگێك‬ ‫بپارێز ‌ی به‌تایبه‌ت له‌كۆتایی هه‌فته‌دا‪.‬‬ ‫هێمنبه‌‌و له‌خۆوه‌ هه‌ڵمه‌چۆ‪ .‬هه‌لێكت‬ ‫دێت ‌ه به‌رده‌م كه‌ده‌توانیت هه‌ندێك‬ ‫پار‌ه كۆبكه‌یته‌وه‌‪.‬‬

‫فه‌ریک‬

‫(‪ 22‬ئاب ‪ 22 -‬ئه‌یلول)‬

‫م��اوه‌ ‌ی چه‌ند رۆژێ��ك زۆر ماندوو‬ ‫ده‌بیت‪ ،‬له‌وانه‌یه‌ هۆكاری‌ سه‌ره‌ك ‌ی‬ ‫ماندووبونه‌كه‌شت كه‌شی‌ ده‌وروبه‌رت‬ ‫بێت‪ .‬بایه‌خ به‌ته‌ندروستیت بده‌‪.‬‬ ‫به‌قه‌د به‌ڕه‌كه‌ی‌ خۆت پێ راكێشه‌‬ ‫بۆ ئ��ه‌وه‌ی‌ توش ‌ی هه‌ندێ گرفت ‌ی‬ ‫نه‌خوازراو نه‌بیت‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫په‌روه‌رده‌ ‪13‬‬

‫ی‬ ‫دایه‌نگه‌ ئه‌هلییه‌كان ته‌ندروست ‌‬ ‫منداڵ فه‌رامۆشده‌كه‌ن ‬ ‫عه‌لی‌ بانیشاری‌ له‌هه‌ولێر‬ ‫دای��ك��ان‌و ب��اوك��ان ده‌ڵ��ێ��ن له‌دایه‌نگه‌‬ ‫ئه‌هلییه‌كان خزمه‌تی‌ منداڵه‌كانیان ناكرێت‌و‬ ‫خراپی‌ ره‌وشی‌ ته‌ندروستی‌ ئه‌و دایه‌نگانه‌‌‬ ‫منداڵه‌كانیانی نه‌خۆش خستوون‪.‬‬ ‫دای��ه‌ن��گ��ه‌ ئ�ه‌ه��ل��ی��ی�ه‌ك��ان م��ان��گ��ان �ه‌ بۆ‬ ‫هه‌رمنداڵێك ‪ 120‬هه‌زار دینار وه‌رده‌گرن‪،‬‬ ‫به‌اڵم هاوواڵتیان ده‌ڵێن دایه‌نگه‌كان به‌قه‌د‬ ‫ئه‌و پاره‌یه‌‪ ،‬خزمه‌ت به‌مندااڵن ناكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌هه‌ولێر زیاتر له‌ ‪40‬ی‌ دایه‌نگه‌ی‌ ئه‌هلی‌‌و‬ ‫‪ 55‬دایه‌نگه‌ی‌ حكومی‌ هه‌یه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی‌ كاروكاروباری‌ كۆمه‌اڵیه‌تیه‌وه‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتی‌ ده‌كرێن‪ ،‬زۆرینه‌ی‌ دایه‌نگه‌‬ ‫ئه‌هلییه‌كان رووبه‌ڕووی‌ ره‌خنه‌و گازه‌نده‌ی‌‬ ‫خه‌ڵك بوونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��ری‌ عه‌بدلڕه‌حمان هاوواڵتییه‌كی‌‬ ‫دانیشتووی‌ هه‌ولێره‌‪ ،‬ده‌ڵێت “چه‌ندینجار‬ ‫منداڵمان ب��ردووه‌ بۆ دایه‌نگه‌و كه‌ئێواره‌‬ ‫هێناومانه‌ته‌وه‌ توشی‌ نه‌خۆشی‌ سكچوون‌و‬ ‫رشانه‌وه‌ بوون‪ ،‬چونكه‌ به‌مانگی‌ جارێك‬ ‫لیژنه‌ی‌ ته‌ندروستی‌ سه‌ردانی‌ ئه‌و دایه‌نگانه‌‬ ‫ناكات”‪.‬‬ ‫س�ه‌ب��ری‌ ده‌ڵ��ێ��ت م��اوه‌ی �ه‌ك له‌مه‌وپێش‬ ‫زۆرینه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ گه‌ڕه‌كه‌كه‌ بڕیاریاندا‬ ‫شكات له‌دایه‌نگه‌ی‌ گه‌ڕه‌كه‌كه‌ بكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ زۆرینه‌ی‌ دایكه‌كان گومانیان‬ ‫له‌خراپی‌ دایه‌نگه‌كه‌ الدروستبوو‪.‬‬ ‫ب��ش��وه‌ر غ��ازی‌ ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری دایه‌نگه‌ی‌‬ ‫ئه‌نالینه‌ری‌ ئه‌هلی‌ دان ب��ه‌وه‌دا ده‌نێت‬ ‫كه‌زۆرینه‌ی‌ دایه‌نگه‌ ئه‌هلییه‌كان مه‌رجی‌‬ ‫ته‌ندورستیان تێدانییه‌‪ ،‬وت �ی‌ “راسته‌‬ ‫ئه‌و گله‌ییه‌ زۆره‌ی‌ رووب��ه‌ڕووی‌ دایه‌نگه‌‬ ‫ئه‌هلییه‌كان له‌هه‌ولێر بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫رووب������ه‌ڕووی‌ دای �ه‌ن��گ �ه‌ حكومییه‌كان‬ ‫نابێته‌وه‌“‪.‬‬ ‫بشوه‌ر بڕوای‌ وایه‌ به‌شێكی‌ زۆر له‌گله‌یی‌‌و‬

‫گازه‌نده‌كان بێبنه‌مان‪ ،‬وتی‌“كه‌وتیان‬ ‫ئه‌و دایه‌نگه‌یه‌ حكومییه‌‪ ،‬ئیتر خه‌ڵك‬ ‫واده‌زانێت ئه‌وه‌ له‌ئاسمانه‌وه‌ دابه‌زیووه‌»‪.‬‬ ‫هاوواڵتیان ده‌ڵێن لیژنه‌ ته‌ندروستییه‌كان‬ ‫سه‌ردانی‌ دایه‌نگه‌ ئه‌هلییه‌كان ناكه‌ن‪،‬‬ ‫به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ ناتوانن چاودێری‌ وردیان‬ ‫له‌سه‌ریان هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م تۆمه‌ته‌ له‌الیه‌ن‬ ‫لیژنه‌ ته‌ندروستیه‌كان ره‌تده‌كرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫لیژنه‌ ته‌ندروستیه‌كان ئ��ام��اژه‌ ب �ه‌وه‌‬ ‫ده‌ده‌ن هیچ ك��ات درێخییان نه‌كردووه‌‬ ‫له‌سه‌ردانكردنی‌ ئه‌و دایه‌نگه‌نه‌‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫هه‌ر الیه‌نێكیش گله‌یی هه‌یه‌‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫داواكه‌ی‌ ئاڕاسته‌ی‌ وه‌زاره‌تی‌ كاروكاروباری‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌ بكات‪.‬‬ ‫دان���ا غ �ه‌ف��ور ل�ه‌ل��ی��ژن�ه‌ی‌ ت�ه‌ن��دروس��ت�ی‌‬ ‫دایه‌نگه‌كان‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت ب�ه‌ه��ۆی‌ زۆری‌ دایه‌نگه‌كانه‌وه‌‬ ‫تائێستا وه‌ك پێویست نه‌توانراوه‌ سه‌ردانی‌‬ ‫دایه‌نگه‌كان بكرێت‪ ،‬وتی‌ “به‌اڵم هیچ كات‬ ‫ئه‌مه‌ مانای‌ ئه‌وه‌ نییه‌ ئه‌وان كه‌مته‌رخه‌میان‬ ‫كردبێت له‌ڕاپه‌ڕاندنی‌ كاره‌كانیاندا”‪.‬‬ ‫ح���ك���وم���ه‌ت ج��گ��ه‌ ل��ه‌پ��ێ��داوی��س��ت��ی‌‌و‬ ‫كه‌ره‌سه‌ته‌كان‪ ،‬پسپۆڕی‌ تایبه‌تیشی‌ بۆ‬ ‫دایه‌نگه‌ حكومییه‌كان دابینكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫مه‌رجه‌كانی‌ بۆ دایه‌نگه‌ ئه‌هلییه‌كان‪،‬‬ ‫دایكان‌و باوكانی‌ نیگه‌رانكردووه‌‪.‬‬ ‫به‌فرین فایه‌ق ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ری‌ دایه‌نگه‌ی‌‬ ‫النه‌ی‌ حكومی‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا وه‌زاره‌ت‬ ‫ك��ارئ��اس��ان�ی‌ ت����ه‌واوی‌ ب��ۆ دای�ه‌ن��گ�ه‌ك��ان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬چه‌ندین مامۆستای پسپۆڕی‌ بۆ‬ ‫دابینكردوون‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك بۆ هه‌ر پێنج‬ ‫منداڵێك‌و مامۆستایه‌ك‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌فرین فایه‌ق وتی‌“ئه‌و پاره‌یه‌ی‌ كه‌دایه‌نگه‌‬ ‫ئه‌هلییه‌كان وه‌ریده‌گرن بۆ هه‌ر منداڵێك‬ ‫زۆره‌‪ ،‬سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌وه‌ی‌ گه‌وره‌ترین گرفتی‌‬ ‫ئه‌وان بچوكی‌ بینای‌ دایه‌نگه‌كانه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م‬ ‫گرفتانه‌ رووبه‌ڕووی‌ دایه‌نگه‌ حكومییه‌كان‬ ‫نابێته‌وه‌“‪.‬‬ ‫ئه‌ندامێكی‌ لیژنه‌ سه‌رپه‌رشتیاره‌كان‬ ‫ل �ه‌وه‌زاره‌ت �ی‌ كاروكاروباری‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌‬ ‫كه‌نه‌یویست ناو باڵوبكرێته‌وه‌‪ ،‬له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ده‌ستوور وتی‌ “وه‌زاره‌ت ئاگاداری‌ حاڵی‌‬ ‫دایه‌نگه‌ ئه‌هلیه‌كانه‌و‌ ده‌شزانێت كه‌هه‌ندێك‬ ‫ل �ه‌و دایه‌نگه‌نه‌ مه‌رجی‌ ته‌ندروستیان‬ ‫تێدانییه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌ماوه‌یه‌كی‌ دیاریكراودا‬ ‫لێپرسینه‌وه‌ له‌و دایه‌نگانه‌ ده‌كرێت”‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی‌ ب �ه‌وه‌ش��دا ئ�ه‌گ�ه‌ری‌ داخستنی‌‬ ‫چه‌ندین دایه‌نگه‌ی‌ ئه‌هلی‌ له‌ئارادایه‌‬

‫منداڵی ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان بۆ خوله‌كانی‬ ‫هاوینه‌و هه‌ژاره‌كانیش بۆ شه‌قامه‌كان‬

‫مه‌عاز فه‌رحان‬ ‫س��ۆران حسێن ‪ 15‬س��اڵ‪ ،‬ئاواته‌خوازه‌‬ ‫ی ژیان ‌ی خێزانه‌كه‌ی‬ ‫رۆژێ��ك بێت بژێو ‌‬ ‫ی بتوانێت به‌شداری‌‬ ‫باشبێت‪ ،‬بۆ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی زمانه‌‬ ‫خوله‌كان ‌ی هاوین ‌ه بكات‌و فێر ‌‬ ‫بیانییه‌كان‌و زانست ‌ی كۆمپیوته‌ر بێت‪.‬‬ ‫سۆران له‌و پارچ ‌ه مۆزیكانه‌ش بێبه‌شبووه‌‬ ‫ك�� ‌ه ل �ه‌خ��ول �ه‌ك��ان��دا م��ن��داڵ��ی خێزانه‌‬ ‫ی ده‌بن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان فێر ‌‬ ‫به‌هیوای ‌ه رۆژێك بێت ئه‌ویش بتوانێت‬ ‫له‌خولی هاوینه‌دا به‌شداربێت‪.‬‬ ‫ی ژیان ‌ی خۆی‌‌و خێزانه‌ك ‌هی‌‬ ‫سۆران كه‌بژێو ‌‬ ‫له‌ڕێ ‌ی فرۆشتن ‌ی نانه‌و‌ه دابینده‌كات‪،‬‬ ‫ی له‌خوله‌كانی‌‬ ‫وت ‌ی “حه‌زده‌كه‌م به‌شدار ‌‬ ‫هاوینه‌دا بكه‌م‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌به‌رهه‌ژاریی‌‬ ‫ی ژیان ‌ی خۆم‌و‬ ‫ناتوانم‪ ،‬ناچارم بژێو ‌‬ ‫خێزانه‌كه‌م دابینبكه‌م”‪.‬‬ ‫چیرۆك ‌ی س��ۆران به‌سه‌رهات ‌ی ه �ه‌زاران‬ ‫منداڵ ‌ی ه�ه‌ژارو كه‌مده‌رامه‌ت ‌ه ك ‌ه له‌به‌ر‬ ‫نه‌بوونی‌‌و هه‌ژاریی‌‪ ،‬ناتوانن به‌شداری‌‬ ‫ی هاوینه‌دا بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌خوله‌كان ‌ی پشوو ‌‬

‫س��ااڵن� ‌ه دوای ت �ه‌واوب��وون��ی خوێندن‪،‬‬ ‫ی مندااڵنی خێزان ‌ه ده‌وڵه‌مه‌نده‌كان‬ ‫زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ده‌چ��ن � ‌ه خ���ول‌و په‌یمانگای تایبه‌ت‬ ‫به‌فێربووونی زمان‌و مۆزیك‌و كۆمپیوته‌ر‪،‬‬ ‫به‌اڵم منداڵی هه‌ژاره‌كان بێبه‌شبوون له‌و‬ ‫خوالنه‌‪.‬‬ ‫شڤان عیزه‌دین ‪ 14‬ساڵ به‌هه‌مان شێو‌هی‌‬ ‫سۆران له‌به‌ر هه‌ژاری ‌ی ناتوانێت به‌شداری‌‬ ‫ی هاوینه‌دا بكات‪.‬‬ ‫له‌خوله‌كان ‌ی پشوو ‌‬ ‫شڤان كه‌خه‌ریك ‌ی كاركردن بوو‪ ،‬وت ‌ی “زۆر‬ ‫ی ئه‌و خوالن ‌ه بكه‌م‪،‬‬ ‫حه‌زده‌كه‌م به‌شدار ‌‬ ‫به‌اڵم ناتوانم به‌شداریبكه‌م له‌به‌رئه‌و‌هی‌‬ ‫ی ژیانم دابینده‌كه‌م”‪.‬‬ ‫رۆژان ‌ه بژێو ‌‬ ‫ی كه‌هه‌ڵده‌ستن‬ ‫ئ��ه‌و په‌یمانگایان ‌ه ‌‬ ‫ی هاوین‪،‬‬ ‫ی خوله‌كان ‌ی پشوو ‌‬ ‫به‌كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ب �ه‌وه‌ده‌ك �ه‌ن زۆر چاوپۆشیان‬ ‫ی نرخه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌مندااڵن ‌ی هه‌ژار كردوو‌ه له‌ڕوو ‌‬ ‫ی په‌یمانگای‌‬ ‫ته‌حیسن سه‌باح به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ێ ب��ۆ ف��ێ��رب��ون � ‌ی زم��ان �ه‌‬ ‫ی ن���و ‌‬ ‫ن����ه‌و‌ه ‌‬ ‫بیانییه‌كان‌و زانست ‌ی كۆمپیوته‌ر ئاماژه‌‬ ‫ب��ه‌وه‌ده‌ك��ات كه‌هه‌وڵیانداو‌ه ل��ه‌ڕووی‌‬ ‫ن��رخ�ه‌و‌ه هاوكارییه‌ك ‌ی باش ‌ی منداڵه‌‬

‫كه‌مده‌رامه‌ته‌كان بكه‌ن‪.‬‬ ‫ته‌حسین وت ‌ی “خول ‌ی هاوین ‌ه كه‌فێربوون ‌‬ ‫ی‬ ‫زمان ‌ی ئینگلیزی‌‌و كۆمپیوت ‌هر‌و وێنه‌كێشانه‌‬ ‫ی ‪ 550‬هه‌زار‬ ‫ی س ‌ێ مانگه‌‌و بڕ ‌‬ ‫بۆ ماو‌ه ‌‬ ‫دینار له‌مندااڵن وه‌رده‌گرین‌و پێداویستی‌‬ ‫قرتاسیه‌و پاسیان بۆ دابینده‌كه‌ین”‪.‬‬ ‫ته‌حسین وت ‌ی «بۆ منداڵ ‌ی فه‌رمانبه‌ران‬ ‫‪ %10‬داشكاندن ده‌كه‌ین‌و بۆ هه‌ژارانیش‬ ‫ێ جاریش‬ ‫داشكاندنمان هه‌ی ‌ه ه�ه‌ن��د ‌‬ ‫پاره‌مان له‌منداڵ ‌ی هه‌تیو وه‌رنه‌گرتووه‌»‪.‬‬ ‫خوله‌كان زۆرب��ه‌ی��ان ل�ه‌ژێ��ر رێنمایی‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی پ���ه‌رو‌هر‌ده‌دا ده‌ب �ن‌و جۆرێك‬ ‫له‌یارمه‌تیش بۆ مندااڵنی شه‌هید‌و ئه‌نفال‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ه���ه‌ت���او ح��ه‌م�� ‌ه س �ه‌ع��ی��د وت �ه‌ب��ێ��ژی‌‬ ‫ی سلێمانی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی پ��ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وت ‌ی «په‌روه‌رده‌‬ ‫ئاگادار‌ه له‌و خوالنه‌و به‌پێ ‌ی رێنمایی‌‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ئه‌و خوالن ‌ه ده‌كرێنه‌وه»‪.‬‬ ‫ی شه‌هیدان‌و‬ ‫هه‌تاو وتی «بۆ كه‌سوكار ‌‬ ‫مندااڵن ‌ی ئه‌نفال‌و كه‌مده‌رامه‌ته‌كان‬ ‫هه‌وڵدراو‌ه نرخه‌ك ‌ه گونجاوبێت»‪.‬‬

‫فایه‌ق سه‌عید‬

‫جيهانبينی په‌روه‌رده‌‬

‫‪faiekk@hotmail.com‬‬

‫وه‌زیر به‌رپرسیار ‌ه له‌نه‌گۆڕینی ئه‌م سیستمه‌‬ ‫له‌سێیه‌م وتاردا كۆتایی به‌و باسه‌ دێنم‪ ،‬كه‌ له‌سه‌ر چاكسازییه‌كانی‬ ‫خوێندنی بااڵ نووسیومن‌و پێمخۆشه‌ لێره‌ به‌دواوه‌ ئه‌وانه‌ی پسپۆڕن‬ ‫له‌بواری خوێندنی بااڵداو ئه‌و مامۆستاو سه‌رۆك زانكۆیانه‌ی به‌ڕاستی‬ ‫جیدین‌و هه‌وڵی باشیان هه‌یه‌‪ ،‬ده‌ست به‌شرۆڤه‌كردنی بابه‌ته‌كان‬ ‫بك ‌هن‌و له‌گه‌ڵ وه‌زیردا بگه‌نه‌ باشترین ده‌رئه‌نجام‪ .‬یه‌كێك له‌و‬ ‫گله‌ییانه‌ی كه‌ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌وه‌یه‌ وه‌زیر به‌شێوه‌یه‌كی تاكڕه‌وانه‌ ئه‌م‬ ‫بڕیارانه‌ ده‌رده‌كات‌و وه‌زاره‌تیش پێچه‌وانه‌ی ئه‌مه‌ ده‌ڵێت‪ .‬له‌كاتێكدا‬ ‫من له‌دووره‌وه‌ ناتوانم ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ یه‌كالبكه‌مه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫وابێت پێم سه‌یره‌‪ ،‬چونكه‌ كاك دالوه‌ر له‌سایه‌ی په‌روه‌رده‌یه‌كی‬ ‫لیبراڵدا خوێندویه‌تی‌و كاری كردووه‌و كه‌ به‌بێ راوێژ هیچ كارێك‬ ‫ناكرێت‪ .‬بۆیه‌ پێم سه‌یره‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ راستبێت‪ .‬به‌اڵم له‌الیه‌كی‬ ‫دیكه‌وه‌ مرۆڤ له‌هیچ پرۆژه‌یه‌كدا ناتوانێت راوێژ به‌هه‌زاره‌ها كادیر‬ ‫بكات‪ ،‬چونكه‌ به‌شی زۆری كادیره‌كانی په‌روه‌رده‌و خوێندنی بااڵش‬ ‫له‌دواكه‌وتووییدا نوقمبوون‪ .‬من خۆم له‌گه‌ڵ كادیرێكی په‌روه‌رده‌یی‬ ‫زۆردا كۆبوومه‌ته‌وه‌ كه‌گله‌یی ئ�ه‌وه‌ی��ان ك��ردووه‌ له‌ریفۆرمی‬ ‫په‌روه‌رده‌ییدا كه‌س پرسی به‌وان نه‌كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم زۆرینه‌ی ئه‌و‬ ‫كادیرانه‌ توانای نوێبوونه‌وه‌و تازه‌گه‌رییان نییه‌‪ ،‬بۆیه‌ كات كوشتنه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موویاندا كۆبوونه‌وه‌ سازبكرێت‪ .‬به‌اڵم له‌الیه‌كی دیكه‌وه‌‬ ‫نابێت كادیره‌ جیدییه‌كان‌و تازه‌گه‌ره‌كان پشتگوێبخرێن‪.‬‬ ‫ئێستا كاك دالوه‌ر پرۆژه‌یه‌كی باشی پێشكه‌شكردووه‌و من‬ ‫پێموایه‌ له‌ئێستا به‌دواوه‌ ئه‌ركی سه‌رۆكی زانكۆكانه‌ له‌سه‌ر ئاستی‬ ‫به‌شه‌كان‌و دواتریش ئاستی سه‌رۆكایه‌تی زانكۆكان كۆبوونه‌وه‌و‬ ‫سیمینار بكه‌ن‪ .‬دواتریش با نماینده‌یه‌ك له‌زانكۆكان له‌گه‌ڵ‬ ‫وه‌زاره‌تدا پشنیاره‌كان تاوتوێبكه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی پرۆژه‌یه‌كی تۆكمه‌‬ ‫ئاماده‌بكرێت‪.‬‬ ‫ب�ه‌پ��ێ��چ�ه‌وان�ه‌ی وت��اره‌ك��ان��ی راب�����ردووه‌وه‌ رێ��ب��وار سیوه‌یلی‬ ‫كه‌مامۆستایه‌كی چاالكی زانكۆیه‌‪ ،‬وتارێكی نووسیوه‌ كه‌هه‌ندێ‬ ‫خاڵی جیدی تیادا باسكردووه‌‪ .‬بۆ نمونه‌ له‌و پرۆژه‌یه‌دا هیچ‬ ‫بایه‌خێك یا حیسابێك بۆ پێشینه‌ی مامۆستاكان نه‌كراوه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫نمونه‌ هه‌ندێك مامۆستا هه‌ن نووسه‌ری جیدین‌و كتێبیان هه‌یه‌و‬ ‫له‌سه‌ر ئاستی فیكری كار ده‌كه‌ن‌و جێی خۆیه‌تی حیسابێك بۆ ئه‌م‬ ‫كاره‌ بكرێت‪ .‬به‌اڵم له‌هه‌مووی گرنگتر ئه‌وه‌یه‌ مامۆستاكانی زانكۆ‬ ‫بێده‌نگ نه‌بن‌و دواتر گله‌یی بكه‌ن‪ .‬باشترین چاره‌سه‌ریش ئه‌وه‌یه‌‬ ‫ئه‌وان پرۆژه‌ی ئه‌لته‌رنتایڤ پێشكه‌شبكه‌ن یا هه‌ندێك گۆڕانكاری‬ ‫له‌پرۆژه‌كه‌ی وه‌زیری خوێندنی بااڵدا بكه‌ن‌و له‌گه‌ل خودی وه‌زیردا‬ ‫شرۆڤه‌ی بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی دیكه‌وه‌ هه‌ندێك مامۆستا له‌وه‌ زویر بوون كه‌من زانكۆكان‌و‬ ‫به‌شێكی زۆری مامۆستاكانیانم به‌ته‌مبه‌ڵ ناو بردووه‌‪ .‬پێمخۆشه‌‬ ‫ئه‌وه‌ یاداشتبكه‌م كه‌شته‌كان شه‌خسی نین‌و من له‌به‌ر رۆشنایی‬ ‫كاره‌كانیان ئه‌مه‌ ده‌ڵێم‪ .‬با لێره‌دا ته‌نها یه‌ك نمونه‌ بهێنمه‌وه‌‪.‬‬ ‫كاتێك چاو به‌كتێبخانه‌ی كوردیدا ده‌گێڕم به‌ده‌ر له‌هه‌وڵه‌كانی‬ ‫به‌ڕێز كه‌رێم قه‌ره‌چه‌تانی یه‌ك دانه‌ كتێبم له‌بواری په‌روه‌رده‌دا‬ ‫ده‌ستناكه‌وێت كه‌مامۆستاكانی زانكۆ نووسیبێتیان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫كۆڵێك دوكتۆرو ماسته‌رمان له‌م ب��واره‌دا هه‌یه‌‪ .‬ئاخر ئه‌مه‌‬ ‫كاره‌ساته‌!! ئه‌ڵبه‌ته‌ بارودۆخه‌كه‌ له‌بواره‌كانی دیكه‌دا له‌وانه‌یه‌‬ ‫باشتر بێت‪ ،‬به‌اڵم به‌شێوه‌یه‌كی گشتی زوربه‌ی مامۆستاكانی زانكۆ‬ ‫وه‌كو مامۆستای ئاماده‌ییه‌كانیان لێهاتووه‌و هه‌موو هه‌وڵه‌كانیان‬ ‫ته‌نها له‌وانه‌ووتنه‌وه‌دا چڕكردووه‌ته‌وه‌‪ .‬بۆیه‌ یه‌كێك له‌خاڵه‌كانی‬ ‫ئه‌و چاكسازییه‌ جه‌خت له‌وه‌ ده‌كاته‌وه‌ كه‌كادیره‌كان ده‌بێ هه‌ر‬ ‫چه‌ند مانگ جارێك وتارێك بنووسن‪ .‬من پێم سه‌یره‌ مامۆستایه‌كی‬ ‫زانكۆ ده‌ڵێ بۆ ئێمه‌ سه‌خته‌ هه‌ر سێ مانگ جارێك وتارێكی‬ ‫‪ 2500‬وشه‌یی بنووسین له‌كاتێكدا خوێندكارێكی ناوه‌ندی له‌واڵته‌‬ ‫ئه‌وروپاییه‌كاندا هه‌موو مانگێگ ئه‌م كاره‌ ده‌كات‪ .‬من نامه‌وێت‬ ‫به‌راوردی كوردستان‌و ئه‌وروپا بكه‌م‪ ،‬به‌اڵم به‌راوردی مامۆستایه‌كی‬ ‫زانكۆو خوێندكارێكی ن��اوه‌ن��دی ده‌ك��ه‌م‪ .‬خاڵێكی دیكه‌ له‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌دا داوا له‌هه‌موو به‌شه‌كان ده‌كات‪ ،‬به‌رنامه‌یه‌كی وه‌رزی‬ ‫بۆ سیمیناره‌ زانسیته‌كانیان ئاماده‌ بكه‌ن‪ .‬ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی‬ ‫ئه‌وه‌ی زانكۆكان ببنه‌ سه‌نته‌ری ئه‌و باسه‌ زانستیانه‌ نه‌ك پاشكۆی‬ ‫ئه‌و باسانه‌ وه‌كو ئێستا‪ .‬ئه‌وكات خه‌ڵك ناچێت بۆ كۆمه‌ڵه‌كان‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی گوێ له‌سیمینارێك بگرێت‪ .‬خاڵێكی دیكه‌ به‌ستنه‌وه‌ی‬ ‫زانكۆو خوێندكاره‌كانی خوێندنی بااڵیه‌ به‌زانكۆكانی ده‌ره‌وه‌‪ .‬ته‌نها‬ ‫كاركردن له‌گه‌ڵ زانكۆیه‌كی پێشكه‌وتووداو خوێندنه‌وه‌ به‌زمانێكی‬ ‫زیندوو جیهانێك ب�ه‌ڕووی خوێندكارو مامۆستا به‌ڕێزه‌كانماندا‬ ‫ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬كه‌وێنه‌ی نییه‌و یه‌كسه‌ر كاریگه‌ری له‌سه‌ر جیهانبینی‬ ‫ئه‌وان‌و نه‌وعیه‌تی به‌رهه‌مه‌كانیان داده‌نێت‪ .‬من بۆڵه‌بۆڵی دونیام‬ ‫كرد كه‌بۆ جاری یه‌كه‌م بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی ئابورییه‌كه‌میان‬ ‫له‌ئه‌وروپا به‌دوو ساڵ بۆ موعاده‌له‌ كردم‪ ،‬به‌اڵم پاش ئه‌وه‌ی‬ ‫په‌روه‌رده‌م له‌سفره‌وه‌ خوێند‪ ،‬وتم ئه‌گه‌ر خۆم بڕوانامه‌كه‌ی خۆم‬ ‫هه‌ڵبسه‌نگاندایه‌ هه‌ر به‌شه‌ش مانگ موعاده‌له‌م ده‌كرد‪.‬‬ ‫له‌كۆتاییدا ده‌بێ ئه‌وه‌ یاداشتبكه‌م له‌زانكۆكاندا به‌شێكی زۆر كه‌می‬ ‫مامۆستاكان له‌سه‌ر ئاستی نووسینی زانستی‌و تازه‌گه‌ریدا چاالكن‪،‬‬ ‫بۆیه‌ ده‌بێ سود له‌و كه‌سانه‌ش وه‌ربگیرێت بۆ ئه‌وه‌ی بتوانرێت‬ ‫پرۆژه‌ پۆزه‌تیڤه‌كه‌ی كاك دالوه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ندتر بكرێت‪ .‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌م سیستمه‌ش نه‌گۆڕدرێت ئه‌وكات هه‌موومان گله‌یی له‌وه‌زیر‬ ‫ده‌كه‌ین نه‌ك له‌مامۆستاكان‪ ،‬بۆیه‌ وه‌زیر ئه‌رك‌و مافی خۆیه‌تی‬ ‫به‌هه‌موو الیه‌كدا هه‌وڵبدات‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 12‬گه‌نجان‬

‫به‌گوڵی سروشتی راهاتووی؟‬ ‫كچان‌و كوڕان كه‌متر به‌گوڵی سروشتی راهاتوون‪ ،‬فرۆشگاكانی فرۆشتنی گوڵیش ده‌ڵێن زیاتر له‌بۆنه‌كاندا بازاڕیان باشه‌‬ ‫*ده‌ستوور‬ ‫كچان‌و كوڕانی سلێمانی هێشتا به‌كلتووری‬ ‫گۆڕینه‌وه‌ ‌ی گوڵ رانه‌هاتوون‪ ،‬بازاڕه‌كانی‬ ‫ش��اری��ش پ���ڕب���وون له‌پێشانگاكانی‬ ‫تایبه‌ت به‌فرۆشتنی گوڵی سروشتی‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ك��ڕی��اره‌ك��ان��ی گ��وڵ��ی سروشتی‬ ‫دان��ب�ه‌وه‌دا ده‌نێن‪ ،‬ك ‌ه تائێستا كچان‌و‬ ‫ك��وڕان به‌كلتووری گۆڕینه‌وه‌ ‌ی گوڵ بۆ‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كانیان رانه‌هاتوون‪.‬‬ ‫پ��ێ��ش��ان��گ��اك��ان��ی ف��رۆش��ت��ن��ی گ��وڵ‬ ‫ئاماژ‌ه ب�ه‌وه‌ده‌ك�ه‌ن ك ‌ه ب �ه‌زۆری له‌بۆن ‌ه‬ ‫تایبه‌تییه‌كاندا هاوواڵتیان بۆ كڕینی گوڵ‬ ‫روویان تێده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم ده‌ڵێن بازاڕیان‬ ‫باش نییه‌و به‌هۆی كه‌می كڕیاره‌كانی‬ ‫گوڵی سروشتییه‌وه‌‪ ،‬نزیكبوونه‌ته‌و‌ه‬ ‫له‌داخستنی دوكانه‌كانیان‪.‬‬ ‫ئ�����ه‌وان ده‌ڵ���ێ���ن ت �ه‌ن��ه��ا ل �ه‌ب��ۆن � ‌ه‬ ‫تایبه‌تییه‌كان‌و مه‌راسیم ‌ه حیزبییه‌كاندا‬ ‫ب��ازاڕی��ان باشه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌وه‌شده‌كه‌ن‬ ‫كه‌به‌شێكی زۆر ك�ه‌م له‌كچان‌و ك��وڕان‬ ‫رۆژان ‌ه بۆ كڕینی گوڵی سروشتی روویان‬ ‫تێده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئ��ام��ان��ج حبیب خ����اوه‌ن دوك��ان��ی‬ ‫فرۆشتنی گوڵی سروشتی له‌سلێمانی‪ ،‬وت ‌ی‬ ‫زیاتر له‌كاتی بۆنه‌كاندا له‌وان ‌ه ڤاالنتاین‌و‬ ‫مه‌راسیم ‌ه حیزبییه‌كان‌و رۆژی دایك‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌كاتی پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیرییدا‬ ‫خه‌ڵكی بۆ كڕینی گوڵی سروشتی روویان‬ ‫تێده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ئه‌و وت ‌ی "له‌كاته‌كانیتر كه‌متر خه‌ڵك‬ ‫سه‌ردانمان ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ئامانج وت ‌ی "له‌هه‌موو ته‌مه‌نه‌كاندا‬ ‫سه‌ردانمان ده‌كه‌ن‪ ،‬منداڵ‌و گه‌نج‌و پیر‪،‬‬ ‫له‌ده‌ره‌و‌ه به‌تایبه‌ت له‌ئێرانه‌وه‌ ده‌هێنرێن‪ ،‬به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌ناتوانن له‌و نرخه‌ هه‌رزانتر‬ ‫به‌اڵم رێژه‌یان كه‌مه‌"‪.‬‬ ‫زۆرب��ه‌ ‌ی ئ�ه‌و گوڵ ‌ه سروشتییانه‌ ‌ی ك��ڕی��اره‌ك��ان ت���اڕاده‌ی���ه‌ك نرخه‌كانیان بیفرۆشن‪.‬‬ ‫ك ‌ه له‌بازاڕه‌كانی سلێمانیدا ده‌فرۆشرێن‪ ،‬پێ زۆره‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم فرۆشیاره‌كان ئاماژ‌ه‬ ‫ئ��ام��ان��ج خ��اوه‌ن��ی دوك��ان��ی گوڵی‬

‫س��روش��ت��ی وت��� ‌ی "ل���ه‌ب���ه‌رئ���ه‌وه‌ی لێر‌ه‬ ‫دروستناكرێت‌و له‌ئێرانه‌و‌ه دێ��ت‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫مه‌سره‌فێكی زۆری ده‌ك�ه‌وێ��ت� ‌ه س�ه‌ر‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش ح�ه‌زده‌ك�ه‌ی��ن ه���ه‌رزان بێت بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی بڕێكی زۆر بفرۆشین"‪.‬‬ ‫سامان كه‌ریم‪ ،‬گه‌نجێكی ته‌مه‌ن ‪26‬‬ ‫ساڵ‪ ،‬رۆژی ئاهه‌نگی هاوسه‌رگیری نه‌بێت‬ ‫كه‌ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر بوو‪ ،‬هیچ كات گوڵی‬ ‫سروشتی نه‌كڕیووه‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه خێزانه‌كه‌ی‬ ‫حه‌ز به‌گوڵی سروشتی ده‌كات‪.‬‬ ‫سامان وت��ی "ئێم ‌ه رانه‌هاتووین‌و‬ ‫نازانین گوڵی سروشتی ل ‌ه چ كاتێكدا‬ ‫پێویست ‌ه ببرێت بۆ خێزان‌و دۆستان‌و‬ ‫خۆشه‌ویستانمان"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی "ئه‌م كلتوور‌ه تازه‌یه‌‪،‬‬ ‫نازانین چۆن گوڵی سروشتی به‌كاربهێنن"‪.‬‬ ‫شاباز عه‌بدولقادر ‪ 21‬ساڵ‪ ،‬وتی‌ "من‬ ‫زیاتر له‌بۆنه‌كاندا گوڵ وه‌ك دیارییه‌ك‬ ‫پێشكه‌شی خۆشه‌ویستانم ده‌ك��ه‌م‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی گوڵ تایبه‌تمه‌ندی خۆی‬ ‫هه‌یه‌‌و جیایده‌كاته‌وه‌ له‌دیارییه‌كانیتر"‪.‬‬ ‫شاباز ئه‌و رۆژه‌ی‌ قسه‌ی‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫كرد‪ ،‬بڕیاریدابوو گوڵێكی سروشتی وه‌كو‬ ‫دیارییه‌ك بۆ دایكی بباته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و رۆژانه‌ی‌ له‌شاره‌كانی كوردستان‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌سلێمانی گوڵی سروشتی‬ ‫ده‌بینیت‪ ،‬ته‌نها رۆژان���ی ڤاالنتاین‬ ‫یان مه‌راسیمه‌ حیزبییه‌كانه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی زۆر ك��ه‌م‪ ،‬جگه‌ ل�ه‌وه‌‬ ‫رۆژان��ی��ت��ر گ��وڵ��ی سروشتی ب�ه‌ده‌س��ت‬ ‫خه‌ڵكه‌وه‌ نابینرێت‪.‬‬ ‫كلتووری گۆڕینه‌وه‌ی‌ گ��وڵ له‌نێو‬ ‫خێزان‌و به‌تایبه‌ت خۆشه‌ویستان هێشتا‬ ‫به‌كلتوور‌و دابونه‌ریتی ك��وردی ئاشنا‬ ‫نه‌بووه‌‪ .‬كچان‌و كوڕان نابینرێت له‌شه‌قام‌و‬ ‫كۆاڵن‌و باخه‌كانی شاردا گوڵی سروشتی‬ ‫بگۆڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه��ێ��ڤ��ی ع��ه‌ب��اس ‪ 23‬س���اڵ وت �ی‌‬

‫"له‌بۆنه‌كاندا زیاتر گ��وڵ ب�ه‌دی��اری بۆ‬ ‫كه‌سانی خۆشه‌ویست‌و هاوڕێكانمی‬ ‫ده‌ن��ێ��رم‪ ،‬ب��ه‌اڵم م��ه‌رج نییه‌ له‌هه‌موو‬ ‫بۆنه‌كاندا دیارییه‌كه‌م گوڵ بێت"‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ "به‌زۆری له‌رۆژانی ڤاالنتاین‌و‬ ‫هه‌روه‌ها سه‌ردانی نه‌خۆش‌و ئاهه‌نگی‬ ‫ده‌رچووندا گوڵ ده‌گۆڕینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ف��رۆش��گ��اك��ان��ی گ��وڵ��ی سروشتی‪،‬‬ ‫به‌گوڵی س��وور‌و سپی‌و په‌مه‌یی‌و زه‌رد‬ ‫رازێنراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬نرخی تاڵێك گوڵ له‌نێوان‬ ‫‪ 2‬هه‌زار بۆ ‪ 4‬هه‌زاردایه‌‪ ،‬نرخی چه‌پكێ‬ ‫گوڵیش له‌نێوان ‪ 10‬بۆ ‪ 25‬هه‌زاردایه‌‪.‬‬ ‫رزگ���ار عوسمان كه‌فرۆشگایه‌كی‬ ‫تایبه‌تی ب��ۆ گوڵی سروشتی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫وت��ی‌ "ئ��ه‌و ك�ه‌س��ان�ه‌ی كه‌سه‌ردانمان‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬زیاتر كه‌سانی رۆشنبیر‌و توێژی‬ ‫گه‌نجانن"‪.‬‬ ‫رزگار وت ‌ی "رۆژ به‌ڕۆژ دوكانی زیاتری‬ ‫گوڵ ده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ش بیرمان‬ ‫له‌وه‌كردووه‌ته‌وه‌ ئیشه‌كه‌ بگۆڕین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫كاره‌كه‌ زۆربووه‌و قازانجی كه‌مبووه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ب���ردن���ی گ����وڵ‪ ،‬م���اوه‌ی���ه‌ك���ه‌ بۆ‬ ‫نه‌خۆشه‌كانیش ق��ه‌ده‌غ��ه‌ك��راوه‌‪ ،‬به‌و‬ ‫هۆیه‌وه‌ بازاڕی فرۆشكاگانی ئه‌و جۆره‌‬ ‫گواڵنه‌ كه‌میكردووه‌‪.‬‬ ‫فریشته‌ عومه‌ر ته‌مه‌ن ‪20‬ساڵ كه‌بۆ‬ ‫سه‌ردانی‌ نه‌خۆش هاتبوو بۆ نه‌خۆشخانه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌ده‌س��ت��وری وت "پێمباشه‌ گوڵی‬ ‫سروشتی‌ ببرێت بۆ نه‌خۆش‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هیوایه‌ك ده‌ه‌به‌خشێت به‌نه‌خۆش"‪.‬‬ ‫ژیان عه‌بدوڵاڵ ته‌مه‌ن ‪25‬ساڵ وتی‌‬ ‫"بردنی گوڵی سروشتی واده‌كات نه‌خۆش‬ ‫كه‌مێك ئازاره‌كه‌ی‌ بیربباته‌وه‌"‪.‬‬ ‫*محه‌مه‌د حه‌سه‌ن‌و رۆژگار جه‌بار‌و‬ ‫بێستون شه‌ریف‌و منیره‌ نه‌سرده‌ین‪،‬‬ ‫خ��وێ��ن��دك��اران��ی ب �ه‌ش��ی رۆژن��ام��ه‌وان��ی‬ ‫په‌یمانگای ته‌كنیكی سلێمانی‪ ،‬له‌خولی‬ ‫هاوینه‌یاندا ئه‌م راپۆرته‌یان ئه‌نجامداوه‌‪.‬‬

‫بۆ گه‌نجان‪ ...‬گوێیه‌كانتان بپارێزن‬ ‫پسپۆڕانی پزیشكی‪ ،‬هاوواڵتیان‌و به‌تایبه‌ت گه‌نجان له‌مه‌ترسی گوێپاككه‌ره‌وه‌ ئاگادارده‌كه‌نه‌وه‌‬ ‫بێستون فه‌تاح‬ ‫پسپۆڕان‌و پزیشكانی ته‌ندروستی ده‌ڵێن‬ ‫ئ �ه‌و گوێپاككه‌ره‌وانه‌ی‌ كه‌ماوه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫زۆرێك له‌هاوواڵتیان‌و به‌تایبه‌ت گه‌نجان‬ ‫به‌كاریده‌هێنن‪ ،‬مه‌ترسی گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ بۆ‬ ‫سه‌ر گوێیه‌كان‌و داواده‌ك�ه‌ن خۆیان له‌و‬ ‫جۆره‌ گوێپاككه‌ره‌وانه‌ بپارێزن‌‪.‬‬ ‫به‌كارهێنانی‌ چیلكه‌ی‌ گوێپاككه‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ی��ان ئ���ه‌وه‌ی‌ ك �ه‌ ل���ه‌ب���ازاڕدای���ه‌و پێی‬ ‫ده‌وترێت گوێچكه‌ پاككه‌ره‌وه‌‪ ،‬به‌ڕای‌‬

‫گوێ‬ ‫پاككردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ته‌داخولكردن ‌ی‬ ‫ناو كار ‌ی قه‌نات ‌ی‬ ‫گو ‌ێ داده‌نرێت‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه زیانی زۆره‌‬

‫پسپۆڕانی‌ پزیشكی‌‌و به‌تایبه‌ت پسپۆڕانی‌‬ ‫قورگ‌و گوێ‌‌و لووت به‌خویه‌كی‌ هه‌ڵه‌و‬ ‫ناته‌ندروست ده‌ژمێردرێت‪ ،‬داواده‌ك �ه‌ن‬ ‫خۆیانی لێ به‌دووربگرن‪.‬‬ ‫گوێپاككه‌ره‌وه‌ چییه‌؟‬ ‫ئه‌و گوێپاككه‌ره‌وانه‌‪ ،‬چیلكه‌یه‌كی‬ ‫‪ 6‬تا ‪ 7‬سانتیمه‌تر درێ��ژه‌و له‌هه‌ردوو‬ ‫س���ه‌ره‌ك���ه‌ی���ه‌وه‌ ب �ه‌پ��ارچ �ه‌ی �ه‌ك لۆكه‌‬ ‫رووپۆشكراوه‌‪ ،‬هاوواڵتیان به‌تایبه‌ت له‌م‬ ‫سه‌رده‌مه‌دا گه‌نجان بۆ پاككردنه‌وه‌ی‌‬ ‫گوێكانیان به‌كاریده‌هێنن‪.‬‬ ‫«جگه‌ له‌زیان سوودی نییه‌»‬ ‫د‪ .‬ش��ێ��رك��ۆ س �ه‌ع��ی��د پ��س��پ��ۆڕی‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری‌ گوێ‌‌و مامۆستای‌ ئه‌و بواره‌‬ ‫له‌كۆلیژی‌ پزیشكیی‌ زانكۆی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌ده‌س��ت��ووری وت «بێجگه‌ ل�ه‌زی��ان‬ ‫ئ �ه‌و گوێپاككه‌ره‌وانه‌ سوودێكی‌ تری‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌كارهێنانی‌ ئه‌و لۆكه‌یه‌ كه‌ناوی‌‬ ‫گوێپاككه‌ره‌وه‌ی‌ ل��ێ��ن��راوه‌و ل �ه‌ب��ازاڕدا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ ب�ه‌رف��راوان ده‌فرۆشرێت‪،‬‬ ‫ده‌بێته‌ هۆی‌ چه‌نده‌ها جۆری‌ نه‌خۆشی‌‌و‬ ‫گیروگرفت بۆ گوێیه‌كان»‪.‬‬ ‫ئه‌و پسپۆڕه‌ی گوێ باسی له‌زیانه‌كانی‬ ‫ك��ردو وتی‌ «به‌كارهێنانی ده‌بێته‌هۆی‬ ‫هه‌وكردنی‌ گوێی ناوه‌ڕاست»‪.‬‬ ‫گوێپاككه‌ره‌وه‌ له‌ئێستادا ب�ه‌زۆری‬ ‫گه‌نجان به‌كاریده‌هێنن‪ ،‬ب �ه‌اڵم زۆرێ��ك‬ ‫له‌دایكانیش له‌كاتی شوشتنی منداڵه‌كه‌یان‬ ‫گوێیه‌كانیانی پێ پاكده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬شێركۆ وتی‌ «ئ �ه‌وه‌ش له‌الیه‌ن‬ ‫دایكان بووه‌ته‌ خوو ‌و زیانی زۆری‌ بۆ‬ ‫منداڵه‌كانیان ده‌بێت»‪.‬‬ ‫زۆری���ن���ه‌ی‌ پ��س��پ��ۆڕان��ی پزیشكی‬ ‫هه‌مان بۆچوونیان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌و‬

‫گوێپاككه‌ره‌وانه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬ی��ادگ��ار ش�ه‌وق�ی‌ ب�ه‌ڕێ��وه‌ب�ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌نته‌ری‌ ئۆدۆلۆجی‌ له‌شاری‌ سلێمانی‌‬ ‫كه‌یه‌كێكه‌ له‌و سه‌نته‌رانه‌ی‌ كه‌رتی گشتی‬ ‫به‌ڕێوه‌یده‌بات‌و تایبه‌ته‌ به‌كێشه‌كانی‌‬ ‫بیستن‪ ،‬به‌ده‌ستووری وت «زۆرینه‌ی‌‬ ‫هاوواڵتیان به‌بیانووی‌ ووشككرنه‌وه‌ی‌‬ ‫گوێیان ئه‌و كاره‌ ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌راستیدا‬ ‫راس��ت نییه‌و ده‌توانێت به‌پارچه‌یه‌ك‬ ‫په‌ڕۆی‌ پاك یان كلێنسێك ته‌نها دیوی‌‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی‌ گوێیان وشكبكه‌نه‌وه‌»‪.‬‬ ‫گوێیه‌كان پێویستیان به‌پاككردنه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێمه‌ نییه‌‬ ‫د‪ .‬ش��ێ��رك��ۆ س �ه‌ع��ی��د پ��س��پ��ۆڕی‌‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری‌ گ��وێ‌ ئ��ام��اژه‌ی‌ ب��ه‌وه‌دا‬ ‫كه‌قه‌ناتی‌ گوێ‌ یان جۆگه‌ی‌ گوێ‌ قه‌ناتێكی‌‬ ‫ته‌سكه‌و درێژییه‌كه‌ی‌ نزیكه‌ی‌ ‪3-2‬سم ه‌و‬ ‫تیره‌كه‌شی‌ نزیكه‌ی‌ ‪ 7‬ملمه‌و وتی‌ «ئه‌م‬ ‫شێوه‌ی‌ قه‌ناته‌ واده‌كات په‌نجه‌ی‌ كه‌سه‌كه‌‬ ‫نه‌گاته‌ هه‌موو به‌شه‌كانی‌ ئه‌م قه‌ناته‌‪ ،‬تا‬ ‫بتوانرێت هه‌موو جۆگه‌كه‌ پاكبكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم گوێی مرۆڤ وادروستبووه‌ كه‌خۆی‌‬ ‫خۆی‌ پاكده‌كاته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ئه‌و پسپۆڕه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌دا كه‌گوێی‬ ‫مرۆڤ وه‌ك جه‌سته‌ی‌ مرۆڤ به‌تایبه‌تی‌ له‌جه‌سته‌ ئه‌و رووكه‌شه‌ خانانه‌ هێواش‬ ‫پێستی‌ له‌ش به‌ڕوپۆشێك داپۆشراوه‌‌و هێواش راده‌ماڵرێن له‌ناوه‌نده‌وه‌ بۆ به‌شی‌‬ ‫توانایه‌كی‌ خۆپارێزی‌ هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و خانانه‌ی‌ ده‌ره‌وه‌»‪.‬‬ ‫پێست ه�ه‌ڵ��ده‌وه‌رن‪ ،‬له‌كاتی‌ خۆشتندا‬ ‫ئه‌و نمونه‌ی‌ ئ �ه‌وه‌ی هێنایه‌وه‌ كه‬ ‫‌و‬ ‫یان لێخشاندنی‌ ده‌ست بۆ ده‌ست ئه ‌كه‌سێك گ �ه‌ر گوێی‌ پاكنه‌كاته‌وه‌ بۆ‬ ‫توێژانه‌ هه‌ڵده‌وه‌رن‪ ،‬به‌اڵم وتی‌ «له‌گوێدا م��او‌هی‌ چه‌ند هه‌فته‌یه‌ك ئه‌و توێژانه‌و‬ ‫ل��ه‌و ق�ه‌ن��ات�ه‌ داخ�����راوه‌دا كه‌ته‌نانه‌ت ئه‌و پیسییه‌ی‌ پێوه‌یه‌تی‌ خۆڕسك دێنه‌‬ ‫په‌نجه‌ی‌ مرۆڤیشی‌ پێناگات تائه‌و ده‌ره‌وه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ وتی‌ «پێویست به‌وه‌‬ ‫توێژانه‌ هه‌ڵبوه‌رێت‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ گوێیه‌كان ناكات هیچ كاریگه‌رێكی‌ یاریده‌ده‌ری‌ بۆ‬ ‫به‌تایبه‌تمه‌ندییه‌ك دروستبوون جیاواز ئه‌نجامبدرێت‪ ،‬دیارده‌ی‌ گوێ پاككردنه‌وه‌‬

‫به‌گوێپاكه‌ره‌وه‌ یان به‌هه‌ر كه‌لوپه‌لێكیتر ‬ ‫له‌رووی‌ ته‌ندروستیه‌وه‌ هه‌ڵه‌ن‪ ،‬ئه‌و كاره‌ ‬ ‫به‌ته‌داخولكردنی‌ ناو كاری‌ ئه‌و قه‌نات ‌هی‌‬ ‫گ��وێ‌ داده‌ن���رێ���ت‪ ،‬گ��وێ‌ خ��ۆی‌ خۆی‌‬ ‫پاكده‌كاته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ب���ه‌ڕای د‪ .‬شێركۆ به‌كارهێنانی‌‬ ‫ئه‌و لۆكه‌یه‌ ده‌بێته‌ هۆی‌ ته‌داخولكردن‬ ‫له‌كاری‌ گوێیه‌كاندا‌و وتی‌ «چونكه‌ دواتر‬ ‫ئه‌و سیستمی‌ پاككردنه‌وه‌یه‌ تێكده‌چێت‌و‬ ‫سستده‌بێت»‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن ‪15‬‬

‫«خه‌له‌لێكی‌ گه‌وره‌ له‌بونیادی‌ فیكری‌ ئۆپۆزیسیۆندا هه‌یه»‬ ‫نووسه‌رو رووناكبیر رێبین ره‌سوڵ بۆ ده‌ستوور‬ ‫سازدانی‌‪ :‬وریا حه‌مه‌ تاهیر‬ ‫به‌شی یه‌كه‌م‬ ‫رێبین ره‌س��وڵ ئیسماعیل نووسه‌رو‬ ‫روون��اك��ب��ی��ر ل�ه‌چ��اوپ��ێ��ك�ه‌وت��ن��ێ��ك��دا‬ ‫ك �ه‌ده‌س��ت��وور له‌گه‌ڵیدا س��ازی��داوه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت ئۆپۆزیسیۆن له‌قه‌یرانێك ‌‬ ‫قوڵدایه‌و نازانێت چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ب��ارودۆخ �ه‌ك �ه‌دا بكات‪ .‬ده‌ڵێت «تا‬ ‫ئێستاش ئۆپۆزیسیۆن له‌كوردستان‬ ‫ی‬ ‫ی دروشم‌و ته‌پڵلێدان‌و ریكالم ‌‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ ‌‬ ‫ئیعالمییه‌‪ ،‬نیو ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ نه‌بووه‌ت ‌ه‬ ‫ی كار»‪.‬‬ ‫پڕۆژه‌و به‌رنامه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫رێبین ره‌س��وڵ ره‌خن ‌ه له‌ئه‌دا ‌‬ ‫ی ئۆپۆزیسیۆن ده‌گرێت‬ ‫په‌رله‌مانتاران ‌‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا‪ ،‬ده‌ڵێـت‬ ‫ی‬ ‫دۆشداماون‌و نازانن چۆن كاریگه‌ری ‌‬ ‫ی ده‌سه‌اڵت دابنێن‪ .‬بۆی ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر لیست ‌‬ ‫ی ئ �ه‌وه‌ ده‌ك��ات هه‌ندێكیان‬ ‫پێشنیاز ‌‬ ‫ده‌ستله‌كاربكێشنه‌وه‌‪ ،‬م��ادام ده‌زان��ن‬ ‫له‌ئاست ئه‌و به‌رپرسیارییه‌تیه‌دا نین‬ ‫كه‌پێیان سپێردراوه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬چ��ۆن ده‌ڕوانیت ‌ه ئه‌و‬ ‫دی��ارده‌ی �ه‌ی‌ كه‌ئێستا پێی ده‌وترێت‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنبوون‪ ،‬سه‌رنجه‌كانت چین‬ ‫ی گۆڕان‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر تێگه‌یشتن‌و مامه‌ڵه‌ ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ یه‌كگرتوو وه‌ك ئۆپۆزیسیۆن؟‬ ‫رێبین ره‌سوڵ‪ :‬دیاره‌ ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫به‌شێك ‌ه له‌سیستمی‌ دیموكراتی‌‪ ،‬له‌هه‌ر‬ ‫شوێنێك ئۆپۆزیسیۆنی‌ به‌هێز هه‌بێت‪،‬‬ ‫له‌و شوێنه‌دا حكومه‌تی‌ به‌هێزیش هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌و روانگه‌یه‌و‌ه له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌‬ ‫ی ‪ 2009‬دا‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫دیارده‌ی‌ ئۆپۆزیسیۆن وه‌كو شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫نیمچه‌ راسته‌قینه‌ سه‌ریهه‌ڵداوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫دیار‌ه ئه‌و دیارده‌یه‌ش وه‌كو زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دیارده‌ سیاسی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان ‌‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ی نییه‌و‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردی‌‪ ،‬بێ‌ كه‌موكوڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫پێویستی‌ به‌فراوانكردن‌و تێگه‌یشتن ‌‬ ‫ی میكانیزمی‌ گونجاو‌ه‬ ‫تازه‌و دۆزینه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راسته‌قینه‌ی‌ خۆ ‌‬ ‫تا بتوانێت رۆڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ببینێت‪ .‬ئاسانه‌ هه‌موومان بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و‌ه بكه‌ین كه‌ئۆپۆزیسیۆنین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ئاسان نییه‌ هه‌موومان بتوانین رۆڵ ‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ببینین‪ .‬له‌و روانگه‌یه‌و‌ه‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن له‌كوردستاندا هه‌مان‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌س��ه‌اڵت له‌نێو قه‌یرانێك ‌‬ ‫شێوه‌ ‌‬ ‫قوڵدایه‌‪ ،‬هه‌ر وه‌كو ده‌سه‌اڵتیش نازانێت‬ ‫چۆن خۆی‌ له‌و قه‌یرانه‌ ده‌ربازبكات‪ .‬تا‬ ‫ئێستاش ئۆپۆزیسیۆن له‌كوردستاندا‬ ‫ی دروش����م‌و ته‌پڵلێدان‌و‬ ‫ئ���ه‌وه‌ن���ده‌ ‌‬ ‫ی ئیعالمییه‌‪ ،‬نیو ئ �ه‌وه‌ن��د‌ه‬ ‫ریكالم ‌‬ ‫ی كار‪ ،‬نیو‬ ‫نه‌بووه‌ت ‌ه پ��ڕۆژه‌و به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه نه‌بووه‌ته‌ ك��ۆڕو سیمینار ‌‬ ‫ج �ه‌م��اوه‌ری‌‪ ،‬نیو ئ�ه‌وه‌ن��ده‌ نه‌بووه‌ت ‌ه‬ ‫تێكۆشان بۆ گۆڕینی‌ واقیعی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫ئابووری‌‌و كۆمه‌اڵیه‌تی‌‪ .‬به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌هم ‌‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ئۆپۆزیسیۆن ‌ه پ��ڕۆژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫پێشكه‌شده‌كات به‌ناوی‌ دابینكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫مووچ ‌ه بۆ كابانی‌ ماڵ‪ ،‬له‌بر ‌‬ ‫پڕۆژه‌یه‌كی‌ گشتگیر پێشكه‌شبكه‌ن بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵگه‌ له‌بار‌هی‌ بیم ‌ه ‌‬ ‫سه‌رتاسه‌ر ‌‬ ‫بێكاری‌‪.‬‬ ‫چ��ۆن ده‌س���ه‌اڵت له‌راگه‌یاندنه‌و‌ه‬ ‫ری��ك�لام ب��ۆ خ��ۆی‌ ده‌ك����ات‪ ،‬ئ��اواش‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن هه‌مان رێ��ك�لام‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ دووباره‌ده‌كاته‌وه‌‪ ،‬لێره‌شدا‬ ‫ی‬ ‫ی ئۆپۆزیسیۆنی‌ په‌رله‌مانی ‌‬ ‫قه‌یران ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌رده‌ك��ه‌وێ��ت‪ ،‬كه‌ناتوانێت له‌گرێ ‌‬ ‫خۆبه‌كه‌مزانین به‌رانبه‌ر به‌ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌رب��ازی��ب��ێ��ت‪ ،‬چ��ۆن ده‌س���ه‌اڵت زۆر‬ ‫به‌زه‌حمه‌ت ئۆپۆزیسیۆن هه‌زمده‌كات‪،‬‬ ‫به‌هه‌مان زه‌حمه‌تیش ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ی‬ ‫ده‌سه‌اڵت هه‌زمده‌كات‪ ،‬ئه‌وه‌ش مانا ‌‬

‫ی‬ ‫وای ‌ه خه‌له‌لێكی‌ گه‌وره‌ له‌بونیادی‌ فیكر ‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆندا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هه‌ندێك ده‌ڵێن گوتار ‌‬ ‫هێزه‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌كان زیاد له‌پێویست‬ ‫ی‬ ‫ی ستراتیژ ‌‬ ‫تاكتیكییه‌‪ ،‬وه‌ك ئ��ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫بێت؟ هێشتا ئ �ه‌وان به‌رنامه‌و پالن ‌‬ ‫ستراتیژییان بۆ هیچ نه‌خستوه‌ته‌ڕوو؟‬ ‫ج��گ � ‌ه ل �ه‌ه �ه‌ن��دێ��ك ش���ه‌ڕ ل�ه‌م��ی��دی��او‬ ‫له‌په‌رله‌مان هیچی‌ ئه‌وتۆ دیار نییه‌‪.‬‬ ‫رێبین ره‌س����وڵ‪ :‬ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ی‬ ‫هیچ ستراتیژییه‌كی‌ نیی ‌ه تا تاكتیك ‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ ئه‌مری‌ واقیعه‌ كه‌ئه‌وان‬ ‫كه‌وتوونه‌ت ‌ه نێو كارو نازانن‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫چۆن مامه‌ڵه‌ بكه‌ن‌و چیبكه‌ن‪ .‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نزیكه‌و‌ه سه‌رنجی‌ یه‌ك ساڵ ‌‬ ‫به‌ورد ‌‬ ‫كاری‌ په‌رله‌مان بده‌ین‪ ،‬هه‌ندێك شتمان‬ ‫بۆ ده‌رده‌كه‌وێت‪ .‬سه‌ره‌تا ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫به‌هێزێكی‌ گه‌ور‌ه هات ‌ه ناو په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫ی له‌الیه‌نی‌ مه‌عنه‌وییه‌و‌ه‬ ‫به‌اڵم نه‌یتوان ‌‬ ‫ئه‌و هێزه‌ وه‌كو پێویست به‌كاربێنێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ست ‌‬ ‫ی كوردستان ‌‬ ‫له‌كاتێكدا لیست ‌‬

‫ئێستاش ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ی‌ خۆ ‌ی‬ ‫له‌پشت رۆژنامه‌نووسان‬ ‫شاردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌نده‌ ناوێرێت‬ ‫به‌ئاشكرا خۆ ‌ی‬ ‫پیشان ‌ی ده‌سه‌اڵت‬ ‫بدات‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ك���ردو پێگه‌ی‌ ج��اران� ‌‬ ‫ب����ه‌الواز ‌‬ ‫نه‌مابوو له‌نێو په‌رله‌مانداو ئاماده‌بوو‬ ‫ی هاوبه‌شدا هه‌ندێك‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر ك��ار ‌‬ ‫ت��ه‌ن��ازوالت��ی‌ ب��اش پێشكه‌شبكات‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ به‌كارهێنانی‌ ئه‌و هێز‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن ئۆپۆزیسیۆن زۆر مه‌غروران ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بوو‪ ،‬تاكار گه‌یشت ‌ه ئ�ه‌وه‌ی‌ نه‌یتوان ‌‬ ‫هیچ شتێك به‌ده‌ستبێنێت‪ .‬ئێستاش‬ ‫ی كوردستانی‌ رۆژ ب �ه‌رۆژ زیاتر‬ ‫لیست ‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن گۆشه‌گیر (ئیحتیوا)‬ ‫ی الوه‌ك���ی‌‌و بچوك‬ ‫ده‌ك���ات‌و ب �ه‌ش �ه‌ڕ ‌‬ ‫س��ه‌رق��اڵ��ی��ان ده‌ك�����ات‪ ،‬ب �ه‌ج��ۆرێ��ك‬ ‫ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن نازانێت‪ ،‬ده‌بێت شه‌ڕ به‌چ ‌‬ ‫ی‬ ‫بكات‌و بۆ چی‌ بكات‪ ،‬ئه‌وه‌ش زیره‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫س�ه‌رك��رده‌ك��ان�ی‌ لیستی‌ كوردستان ‌‬ ‫ی‬ ‫پ��ی��ش��ان��ده‌دات‌و ئ��اڵ��ۆزی‌‌و ناڕۆشن ‌‬

‫سه‌ركرده‌كانی‌ ئۆپۆزیسیۆن ده‌رده‌خات‪.‬‬ ‫ی ساڵێك ئێستا پێویسته‌ له‌سه‌رمان‬ ‫دوا ‌‬ ‫ێ زه‌حمه‌ت‬ ‫له‌ئۆپۆزیسیۆن بپرسین‪ :‬ئه‌ر ‌‬ ‫نه‌بێت كوا ده‌سكه‌وته‌كانتان؟ ئه‌وانیش‬ ‫پێمان ده‌ڵێن رێگامان پێناده‌ن پڕۆژ‌ه‬ ‫ی‬ ‫پێشكه‌شبكه‌ین‌و كاربكه‌ین؟! ته‌ماشا ‌‬ ‫ئ�ه‌و وه‌اڵم��ه‌ كۆمیدیی ‌ه بكه‌ن‪ ،‬وه‌كو‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ هه‌موو ئۆپۆزیسیۆنه‌كانی‌ دونیا‬ ‫ی خۆیان‬ ‫رێگایان پێدرابێت پڕۆژه‌كان ‌‬ ‫ی واقیع‪.‬‬ ‫بكه‌نه‌ ئه‌مر ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئایا كاری‌ ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌مان‌و رووپ��ه‌ڕ ‌‬ ‫ته‌نها له‌هۆڵ ‌‬ ‫میدیادا كورت ده‌بێته‌وه‌؟‬ ‫رێبین ره‌س��وڵ‪ :‬بێگومان نه‌خێر‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ڕه‌وشی‌ ئێستای‌ كوردستاندا‬ ‫ئه‌و دووالیه‌نه‌ ته‌واو زاڵن به‌سه‌ر هه‌موو‬ ‫الیه‌نه‌كانیترو دی��س��ان له‌ئێستاشدا‬ ‫جه‌ختكردنه‌ سه‌ر ئه‌و دووالیه‌نه‌ ره‌نگ ‌ه‬ ‫زۆرباشتر بێت‪ ،‬چونك ‌ه هێشتا ته‌واو‬ ‫ی له‌بار نییه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌منی‌‌و سیاس ‌‬ ‫زه‌مین ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن بتوانێت خۆپیشاندان ‌‬

‫جه‌ماوه‌ری‌ گه‌وره‌و رێكخراو به‌ڕێوه‌ببات‪،‬‬ ‫ئه‌و خۆپیشاندانانه‌مان بیرنه‌چووه‌ته‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئ��اش��ك��راك��ردن �ی‌ بكوژان ‌‬ ‫ك����ه‌داوا ‌‬ ‫رۆژنامه‌نووس سه‌رده‌شت عوسمانیان‬ ‫ده‌ك��رد‪ ،‬چۆن وه‌كو هه‌ڕه‌ش ‌ه بۆ سه‌ر‬ ‫ی ته‌ماشاده‌كرا؟! بۆی ‌ه‬ ‫ی نه‌ته‌وه‌ی ‌‬ ‫ئاسایش ‌‬ ‫ی په‌رله‌مانیدا‬ ‫ئه‌گه‌ر ئۆپۆزیسیۆن له‌كار ‌‬ ‫ی هێنابێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫شكستێكی‌ گ �ه‌ور‌ه ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی میدیاییدا سه‌ركه‌وتن ‌‬ ‫له‌كار ‌‬ ‫ی به‌ده‌ستهێناو‌ه به‌جۆرێك ئێستا‬ ‫گه‌وره‌ ‌‬ ‫ی ك���وردی‌ باشتر ل�ه‌ج��اران‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت � ‌‬ ‫ی ئازاد تێده‌گات‪ ،‬پێموای ‌ه‬ ‫ی میدیا ‌‬ ‫له‌هێز ‌‬ ‫ی راسته‌وخۆ‬ ‫جارێكیتر ناوێرێت به‌شێوه‌ ‌‬ ‫ی ئه‌و میدیایه‌ ببێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫هه‌نگاوێكی‌ گه‌وره‌و سه‌ركه‌وتنێكی‌ پڕ‬ ‫بایه‌خه‌و ده‌بێت به‌گرنگ ته‌ماشابكرێت‪،‬‬ ‫ی راپه‌رینه‌و‌ه‬ ‫چونكه‌ یه‌كه‌مجاره‌ له‌دوا ‌‬ ‫میدیا بتوانێت ده‌س�ه‌اڵت ناچاربكات‪،‬‬ ‫ملكه‌چبكات ب��ۆ داخ��وازی��ی �ه‌ك��ان �ی‌‪،‬‬ ‫ئ�ه‌وه‌ ده‌رسێكی‌ گ �ه‌ور‌ه ب��وو‪ ،‬دڵنیام‬ ‫س��ه‌رك��رده‌ك��ان ب��اش تێیگه‌یشتن‪،‬‬ ‫هیوادارم میدیاش باش تێیگه‌یشتبێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬رای��ه‌ك هه‌ی ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن‪ ،‬نه‌یتوانی‌ ببێته‌ رابه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و جه‌ماوه‌ره‌و داكۆكی‌ له‌كێشه‌كان ‌‬ ‫ی له‌پێش‬ ‫خ �ه‌ڵ��ك ب��ك��ات‪ ،‬ن �ه‌ی��ت��وان � ‌‬ ‫ی‬ ‫جه‌ماوه‌ره‌و‌ه بێت بۆ به‌گژداچوونه‌وه‌ ‌‬ ‫ن��ادادی‌‪ ،‬شه‌رمده‌كه‌ن یان ده‌ترسن‪،‬‬ ‫ل����ه‌و‌هی‌ بڵێن ب �ه‌ڵ��ێ ئێم ‌ه خه‌ڵك‬ ‫ی حكومه‌ت؟‬ ‫هانده‌ده‌ین دژ ‌‬ ‫رێ��ب��ی��ن ره‌س������وڵ‪ :‬ب���ا ل��ێ��ره‌دا‬ ‫م��ن راش��ك��اوان �ه‌ت��ر ق��س�ه‌ب��ك�ه‌م‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‌ی‌ ئێستا له‌كوردستاندا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌ ناومان ناوه‌ ئۆپۆزیسیۆن‌و‬ ‫پاڵیان پێوه‌ده‌نێین‌و هانیانده‌ده‌ین رۆڵی‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ببینن‪ ،‬ئه‌گینا به‌راستی‌‬ ‫ئه‌وانه‌ ئۆپۆزیسیۆن نین‪ .‬ئێستا پێت‬

‫ده‌ڵێم بۆ‪ ،‬ئیسالمییه‌كان ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫نین‌و ناشبن به‌ئۆپۆزیسیۆن‪ ،‬ئه‌وان‬ ‫به‌دوای‌ هه‌ندێك به‌رژه‌وه‌ندی‌ تایبه‌تدا‬ ‫ده‌گه‌ڕێن‪ ،‬هه‌ر كاتێك ئه‌و به‌رژه‌وه‌ندییه‌‬ ‫تایبه‌تی‌‌و شه‌خسییانه‌یان به‌ركه‌وت‪،‬‬ ‫واز له‌ئۆپۆزیسیۆن دێنن‪ ،‬ئه‌زموونی‌‬ ‫چه‌ند ساڵی‌ رابردووش شایه‌تی‌ له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ ده‌ده‌ن‪ .‬ته‌ماشاكه‌ كاتێك پار‬ ‫قسه‌ له‌سه‌ر ده‌س��ت��وور ده‌ك��را پێش‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان‪ ،‬چۆن خۆیان له‌گه‌ڵ ئه‌و‬ ‫گوتاره‌دا گونجاندو وه‌كو داكۆكیكه‌ری‌‬ ‫دیموكراتی‌ خۆیان ده‌ناساندو ده‌یانووت‬ ‫ئ��ه‌و ده‌س���ت���ووره‌ ده‌س��ه‌اڵت��ی‌ زۆری‌‬ ‫داوه‌ت���ه‌ س �ه‌رۆك �ی‌ ه �ه‌رێ �م‌و قبووڵی‌‬ ‫ن��اك �ه‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم كاتێك ل �ه‌دواس��ات��دا‬ ‫سه‌فقه‌یه‌كی‌ سیاسییان پێشكه‌شكرا‪،‬‬ ‫چۆن وتیان ئه‌وان رازیده‌بن ده‌نگ بۆ‬ ‫ئه‌و ده‌س��ت��ووره‌ ب��ده‌ن! كه‌واته‌ ئه‌وه‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنی‌ راسته‌قینه‌ نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنێكی‌ ساخته‌یه‌و ب�ه‌دوای‌‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی‌ تایبه‌تدا ده‌گ �ه‌ڕێ��ت‪،‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫له‌كوردستاندا‪،‬‬ ‫هه‌مان شێوه‌ ‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌نێو‬ ‫قه‌یرانێك ‌ی‬ ‫قوڵدایه‌‬ ‫نه‌وه‌ك به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتی‌‪ .‬سه‌باره‌ت‬ ‫به‌براده‌رانی‌ گۆڕانیش‪ ،‬دیاره‌ به‌شێك‬ ‫ل �ه‌و ب��راده‌ران��ه‌ پێشتر تاماوه‌یه‌كی‌‬ ‫نزیكیش به‌شێكبوون ل �ه‌ده‌س �ه‌اڵت‌و‬ ‫ل�ه‌و ن��ادادپ�ه‌روه‌ری��ی�ه‌ی‌ ئێستا باسی‌‬ ‫لێوه‌ ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬به‌شێكی‌ زۆریشیان‬ ‫سوودمه‌ندبوون له‌و ناعه‌داله‌تییه‌ی‌‬ ‫كه‌هه‌بوو‪ ،‬ئێستاش كه‌خۆیان وه‌كو‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌ناسێنن‪ ،‬ئاسان نییه‌‬ ‫متمانه‌یان پێبكه‌ین‌و له‌وه‌ دڵنیانه‌بین‬ ‫وه‌ك��و ئیسالمییه‌كان سه‌فقه‌ی‌ ژێر‬ ‫ب�ه‌ژێ��ری‌ سیاسی‌ نابه‌ستن! ئ �ه‌وه‌ی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ هاندا پاڵپشتی‌ له‌ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫بكات‪ ،‬ح�ه‌زی‌ گۆڕانكاری‌ بوو له‌نێو‬ ‫ده‌سه‌اڵتدا‪ ،‬ئه‌وه‌ش هاته‌دی‌‪ .‬ئه‌گینا‬ ‫كاری‌ سه‌ره‌كی‌ هه‌موو ئۆپۆزیسیۆنێك‬

‫ئیسالمییه‌كان‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن نین‌و‬ ‫ناشبن به‌ئۆپۆزیسیۆن‪،‬‬ ‫ئه‌وان به‌دوا ‌ی‬ ‫هه‌ندێك‬ ‫به‌رژه‌وه‌ند ‌ی‬ ‫تایبه‌تدا ده‌گه‌ڕێن‬ ‫له‌دونیادا هاندانی‌ خه‌ڵكه‌ به‌رانبه‌ر‬ ‫به‌ناعه‌داله‌تی‌‌و تاوانكاری‌‪ ،‬ئه‌وان كاتێك‬ ‫پارتی‌ چاوی‌ لێ‌ سووركردنه‌وه‌و وتی‌‬ ‫ئێوه‌ خه‌ڵك له‌دژی‌ ئێمه‌ هانده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫ترسان‌و پاشه‌كشه‌یان كردو نه‌یانتوانی‌‬ ‫بڵێن ئه‌وه‌ كاری‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ئێمه‌ وه‌ك���و م��ی��دی��اك��ارو ن��ووس �ه‌ران‬ ‫به‌رگریمان ل��ێ��ده‌ك��ردن‌و ده‌م��ان��ووت‬ ‫ئ�ه‌وه‌ ك��اری‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌! ئێستاش‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ئه‌وه‌نده‌ی‌ خۆی‌ له‌پشت‬ ‫رۆژنامه‌نووسان شاردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌‬ ‫ن��اوێ��رێ��ت به‌ئاشكرا خ��ۆی‌ پیشانی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت ب���دات‪ ،‬بۆیه‌ وا خه‌ریكه‌‬ ‫خه‌ڵك هێدی‌ هێدی‌ له‌و ئۆپۆزیسیۆنه‌‬ ‫ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��خ��وازه‌ بێ‌ ئومید ده‌ب��ن‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئ�ه‌وه‌ش��دا هه‌ندێك هه‌نگاوی‌‬ ‫ج��وان��ی��ان ن���اوه‌‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت ئ��ام��اژه‌ی‌‬ ‫پێبكه‌ین‌و جێگه‌ی‌ رێزو شانازییه‌ وه‌كو‬ ‫ره‌تكردنه‌وه‌ی‌ پاره‌ی‌ كڕینی‌ ئۆتۆمۆبێل‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬الیه‌نه‌ ئۆپۆزیسیۆنه‌كان‬ ‫به‌تایبه‌ت گۆڕان‪ ،‬ئایا ستراتیژیان بۆ‬ ‫گۆڕینی‌ سیستمه‌كه‌ هه‌یه‌‪ ،‬یان هێواش‬ ‫هیواش ده‌بن به‌ به‌شێك له‌سیستمه‌كه‌؟‬ ‫رێبین ره‌سوڵ‪ :‬ره‌نگه‌ ئه‌و پرسیاره‌‬ ‫ئاڕاسته‌ی‌ خۆیان بكرێت باشتر بێت‪.‬‬ ‫له‌راستیدا من هیچ تاكتیكێك نابینم تا‬ ‫بێم قسه‌ له‌سه‌ر ستراتیژییه‌ت بكه‌م‪،‬‬ ‫هه‌موو ستراتیژییه‌تێك له‌میانه‌ی‌ چه‌ند‬ ‫تاكتیكێكه‌وه‌ به‌جێ ده‌گه‌یه‌نرێت‪،‬‬ ‫هێشتا هیچی‌ وام نه‌بینیوه‌‪ .‬ئینجا‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ی‌ گ��ۆڕی��ن�ی‌ سیسته‌مه‌كه‌‬ ‫نازانم له‌خه‌یاڵی‌ ئه‌و براده‌رانه‌دایه‌‪،‬‬ ‫یا ن��ا؟! چونكه‌ به‌شێكی‌ زۆری‌ ئه‌و‬ ‫ب��راده‌ران �ه‌ خۆیان ئ�ه‌و سیستمه‌یان‬ ‫دامه‌زراندووه‌و تا دوێنێش به‌شێكبوون‬ ‫ل�ه‌و سیستمه‌و به‌رگریان لێده‌كرد‪،‬‬ ‫كاتێك ئێمه‌ قسه‌یه‌كمان ده‌ك��ردو‬ ‫گله‌یی‌‌و ن��اڕه‌زای��ی�ه‌ك��م��ان هه‌بووایه‌‬ ‫به‌ده‌ستی‌ ده‌ره‌ك��ی‌ ده‌یانناساندین‌و‬ ‫ده‌یانووت هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ده‌كرێت‌و ئێوه‌‬ ‫رۆمانسییانه‌ بیرده‌كه‌نه‌وه‌‪ .‬بۆیه‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫كاری‌ په‌رله‌مانی‌ براده‌رانی‌ گۆڕان وا‬ ‫ب��ڕوات‌و ببنه‌ هه‌ڵگری‌ ئه‌و تێڕوانینه‌‬ ‫رۆمانسییه‌ته‌ی‌ كه‌خۆیان باسیان لێوه‌‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬ئه‌وه‌ له‌دوای‌ كۆتاییهاتنی‌ ئه‌و‬ ‫خوله‌ی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬ئاسان نییه‌ بزانین‬ ‫كێ‌ گ��ۆڕان ب��وو و كێ‌ كوردستانی‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئ �ه‌و ب��راده‌ران��ه‌ ه �ه‌ر ت �ه‌واو‬ ‫پاڵیان لێداوه‌ته‌وه‌و ئیشه‌كه‌یان داوه‌ته‌‬ ‫ده‌ست خواو هاوپه‌یمانی‌ كوردستانی‌‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ده‌بێت ئه‌وان تێڕوانینیان‬ ‫هه‌بێت بۆ چاكتركردنی‌ كاری‌ خۆیان‌و‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌ر ده‌زان���ن میكانیزمی‌ كاریان‬ ‫هه‌ڵه‌ی‌ تێدایه‌‪ ،‬ده‌بێت بیگۆڕن‪ ،‬یا‬ ‫چاكتری‌ بكه‌ن‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 14‬سیاسه‌ت‬

‫ی كۆمۆنیسته‌كانی‌ سلێمانی‌‬ ‫‪ 7/14‬رۆژ ‌ه شومه‌كه‌ ‌‬ ‫ی كوشتن‬ ‫ی حیزبی كۆمۆنیستی داو ‪ 5‬كادیر ‌‬ ‫ی په‌المار ‌‬ ‫ی ئێران‪ ،‬یه‌كێت ‌‬ ‫له‌سه‌ر داوا ‌‬

‫فه‌رمان خێاڵنی‌ له‌سلێمانی‌‬ ‫پاش ‪ 10‬ساڵ له‌په‌الماره‌كه‌ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫بۆ سه‌ر حیزبی‌ كۆمۆنیستی‌ كرێكاریی‌‪،‬‬ ‫ئه‌و حیزبه‌ داواده‌كات یه‌كێتی‌ به‌ڕه‌سمی‌‬ ‫دان به‌تاوانه‌كه‌دا بنێت‌و رایبگه‌یه‌نێت‬ ‫كه‌ئازادی‌ سیاسی‌ وه‌ك تاوان سه‌یرناكات‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تای‌ رووداوه‌كه‌‬ ‫ل�� ‌ه ‪11‬ی‌ ت �ه‌م��م��وزی‌ س��اڵ �ی‌ ‪2000‬دا‬ ‫شاره‌وانی‌ سلێمانی‌ به‌نووسراوێك حیزبی‌‬ ‫كۆمۆنیستی‌ كرێكاریی‌ كوردستانیان‬ ‫ئ��اگ��ادارك��رده‌وه‌ ل�ه‌دوورخ��س��ت��ن�ه‌وه‌ی‌‬ ‫باره‌گاكانیان بۆ ده‌ره‌وه‌ی‌ شار‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ه �ه‌وڵ��ێ��ك ب��ۆ نه‌هێشتنی‌ دی����ارده‌ی‌‬ ‫چه‌كداری‌ له‌ناو شاردا‪.‬‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیستیش داواك��ه‌ی��ان‬ ‫جێبه‌جێنه‌كرد‪ ،‬ل�ه‌ ‪13‬ی‌ ته‌مموزدا‬ ‫خۆپیشاندانی‌ ناڕه‌زایه‌تیان له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫ئه‌و بڕیاره‌دا به‌ڕێخست‪ ،‬له‌خۆپیشانه‌كه‌دا‬ ‫ته‌قه‌ ب �ه‌س �ه‌ر خۆپیشانده‌راندا كرا‬ ‫به‌مه‌به‌ستی‌ باڵوه‌پێكردنیان‪ ،‬دواتریش‬ ‫ئاو ‌و كاره‌باو ته‌له‌فۆنی‌ باره‌گاكانیان‬ ‫ب��ڕی��ن‌و ه��ات��وچ��ۆی‌ ب��اره‌گ��اك��ان��ی��ان‬ ‫قه‌ده‌غه‌كرد‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ مارف ناسراو به‌ئه‌مجه‌د‬ ‫غه‌فور سكرتێری‌ كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیستی‌ كرێكاریی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت هه‌موو حیزبه‌كان باره‌گایان له‌ناو‬ ‫شارو له‌ناو گه‌ڕه‌كه‌كاندا هه‌بوو‪ ،‬وتی‌‬ ‫"به‌اڵم ئه‌وان له‌ئێمه‌وه‌ ده‌ستیانپێكرد‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش ئاماده‌ نه‌بووین باره‌گاكه‌مان‬ ‫ببه‌ینه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ش��ار‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌موو حیزبه‌ ئیسالمی‌‌و ناسیۆنالیست‌و‬ ‫چه‌په‌كانی‌ تریش باره‌گایان هه‌بوو‪،‬‬ ‫چه‌كداریشیان له‌ئێمه‌ زیاتر بوو‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫به‌هیچ كام له‌و حیزبانه‌یان رانه‌گه‌یاندبوو‬ ‫كه‌باره‌گا ببه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ شار"‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا وت��ی‌ "ه �ه‌رك �ه‌س��ێ��ك هه‌تا‬ ‫ئه‌ندامیش نه‌بوایه‌ سه‌ردانی‌ باره‌گاكه‌ی‌‬ ‫بكردینایه‌‪ ،‬یه‌كێتی‌ ده‌ستگیری ده‌كرد"‪.‬‬ ‫ئه‌و كات حیزبی‌ كۆمۆنیست‪ ،‬باره‌گای‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌‌و باره‌گای‌ رێكخستنی‌‬ ‫سلێمانیان‪ ،‬له‌گردی‌ عه‌لی‌ ناجی‌ سلێمانی‌‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬كه‌هه‌ردووكیان له‌نزیك ماڵی‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فای‌ جێگری‌ سكرتێری‌‬ ‫گشتی‌ ئه‌و کاته‌ی یه‌كێتی بوو‪.‬‬ ‫ع��وس��م��ان �ی‌ ح��اج��ی‌ م����ارف ده‌ڵ��ێ��ت‬ ‫دوات��ر له‌گه‌ڵ ن�ه‌وش��ی��روان مسته‌فادا‬ ‫كۆبوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬وتی‌ "ل�ه‌م دانیشتنه‌دا‬ ‫رێ��ك��ك �ه‌وت��ی��ن ك�ه‌ئ��ێ��م�ه‌ ب��ه‌م��اوه‌ی��ه‌ك‬ ‫باره‌گاكانمان بگوازینه‌وه‌ بۆ گه‌ڕه‌كێكیتر‪،‬‬ ‫نه‌ك بیبه‌ینه‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ شار‪ ،‬ئێمه‌ له‌م‬ ‫رێككه‌وتنه‌دا بووین له‌گه‌ڵ نه‌وشیرواندا‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌و سه‌روبه‌نده‌دا ‪ 5‬هاوڕێی‌ چاالكی‌‬ ‫ئێمه‌یان شه‌هیدكرد"‪.‬‬ ‫قوربانییه‌كانی‌ په‌الماره‌كه‌‬ ‫له‌په‌الماره‌كه‌ی‌ یه‌كێتیدا بۆ سه‌ر حیزب ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمۆنیست‪ ،‬پێنج ئه‌ندامی‌ ئه‌و حیزبه‌‬ ‫به‌ناوه‌كانی‌ عه‌بدولباست موحسین‪،‬‬ ‫ئیبراهیم محه‌مه‌د‪ ،‬هاوڕێ‌ له‌تیف‪ ،‬محه‌مه‌د‬ ‫مسته‌فاو ئومێد نیكبین كوژران‌و چه‌ند‬ ‫كه‌سێكیان برینداربوون‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ریشدا‬

‫كه‌سێك له‌هێزه‌كه‌ی‌ ئاسایش ك��وژرا‌و‬ ‫دوو كه‌سیشیان برینداربوو‪ .‬هێزه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاسایش نزیكه‌ی‌ ‪ 50‬ئه‌ندام‌و الیه‌نگری‌‬ ‫ئه‌و حیزبه‌یان ده‌ستگیركرد‪.‬‬ ‫دوای‌ پ��ه‌الم��اره‌ك��ه‌ وه‌ف��دێ��ك �ی‌ ئ�ه‌و‬ ‫حیزبه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی‌ رێبوار ئه‌حمه‌د ‬ ‫سكرتێری‌ ئه‌وكاته‌ی‌ كۆمیت ‌هی‌ ناوه‌ندی‌‬ ‫حیزبی كۆمۆنیست‌و چه‌ند ئه‌ندامێكی‌‬ ‫تری‌ كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ ئه‌و حیزبه‌‪،‬‬ ‫بۆ گفتوگۆكردن له‌سه‌ر چ��اره‌س�ه‌ری‌‬ ‫كێشه‌كه‌و ب�ه‌رگ��رت��ن له‌فراوانبوونی‬ ‫په‌الماردانه‌كه‌‪ ،‬چوونه‌ الی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم یه‌كێتی‌ وه‌فده‌كه‌یان‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌ركرد‪ ،‬ب��ڕی��اری‌ داخستن‌و‬ ‫ق�ه‌ده‌غ�ه‌ك��ردن�ی‌ حیزبه‌كه‌یان‪ ،‬ك��رده‌‬ ‫پێشمه‌رجی‌ ئازادكردنیان‪.‬‬ ‫ب��ه‌وج��ۆره‌ش ده‌ستیانگرت به‌سه‌ر‬ ‫بنكه‌و باره‌گاكان‌و هه‌موو مومته‌له‌كاتی‬ ‫ن��او ب��اره‌گ��اك��ان�ی‌ حیزبی‌ ن��اوب��راودا‪،‬‬ ‫دوات���ر ل�������ه‌‪2000/7/21‬دا هێزه‌كانی‌‬ ‫ئاسایش پ�ه‌الم��اری‌ بنكه‌ی‌ رێكخراوه‌‬ ‫ج�ه‌م��اوه‌ری��ی�ه‌ك��ان�ی‌ وه‌ك رێ��ك��خ��راوی‌‬ ‫س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی‌ ئ��اف��ره‌ت��ان‌و سه‌نته‌ری‬ ‫پارێزگاری له‌ژنان‌و سه‌نته‌ری‌ به‌رگری‬ ‫ل�ه‌م��اف�ه‌ك��ان�ی‌ م���ن���دااڵن‌و رێ��ك��خ��راوی‌‬ ‫مامۆستایانیان داو ده‌رگای‌ حیزب‌و ئه‌م‬ ‫رێكخراوانه‌یان داخست‪.‬‬ ‫ئه‌م كرده‌وانه‌ی‌ یه‌كێتی‌ ناڕه‌زایه‌تییه‌كی‌‬ ‫زۆری‌ رێكخراوه‌ جیهانی‌‌و رێكخراوه‌كانی‌‬ ‫مافی‌ مرۆڤی‌ له‌ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی‌ هه‌رێمدا‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاسایش ته‌رمی‌ كوژراوه‌كان ناداته‌وه‌‬ ‫به‌خاوه‌نه‌كانیان‬ ‫دوای‌ كوشتنی‌ پێنج ك��ادی��ره‌ك �ه‌ی‌‬ ‫حیزبی كۆمۆنیست‪ ،‬ئاسایشی‌ سلێمانی‌‬ ‫ته‌رمه‌كانیان نه‌دایه‌وه‌ به‌خێزانه‌كانیان‪،‬‬ ‫دوای‌ "هه‌وڵدانێكی‌ بێوچان‌و به‌ڵكو‬ ‫به‌واسیته‌ی‌ خودی‌ سه‌ركه‌وتی‌ كوبه‌وه‌‪،‬‬ ‫كه‌سه‌رۆكایه‌تی‌ پرۆسه‌ی‌ دانانی‌ كه‌مپین‌و‬ ‫كوشتنه‌كه‌ی‌ كردبوو‪ ،‬توانیمان بزانین كه‌‬ ‫الشه‌كانیان له‌كوێ‌ نێژراوه‌"‪.‬‬ ‫ئااڵ له‌تیف خوشكی‌ یه‌كێك له‌كوژراوه‌كان‬ ‫وتی‌ "نه‌ك ئه‌وه‌ی‌ بمانده‌نه‌وه‌‌و خۆمان‬ ‫به‌خاكیان بسپێرین‪ ،‬نه‌ك له‌مه‌راسیمێكی‌‬ ‫حیزبیدا‪ ،‬به‌ڵكو ته‌نانه‌ت رێگه‌مان‬ ‫پێنه‌درا له‌مه‌راسیمێكی‌ خێزانیشدا‬ ‫به‌خاكیان‌ بسپێرین"‪.‬‬ ‫ئااڵ له‌تیف وتی‌ "كوشتنی‌ ئه‌و پێنچ‬ ‫ك��ادی��ره‌‪ ،‬ل�ه‌روون��اك��ی��داو به‌ به‌رچاوی‌‬ ‫خه‌ڵكه‌وه‌‪ ،‬به‌بیرۆكه‌ی‌ جه‌الل تاڵه‌بانی‌‌و‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا‪ ،‬هه‌ر له‌و مه‌یدانه‌ی‌‬ ‫شه‌قامی‌ سه‌هۆڵه‌كه‌دا ئه‌نجامدرا كه‌ساڵی‌‬ ‫پارو ئێستاش شه‌ڕی‌ گۆڕانی‌ تێداده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ه��ه‌م��وو ب �ه‌ڵ��گ �ه‌ك��ان ئ���ه‌و راستییه‌‬ ‫پیشانده‌ده‌ن كه‌ئامانجی‌ سه‌ره‌كی‌ ئه‌و‬ ‫ی حیساباته‌‬ ‫كوشتاره‌ بۆ یه‌كالكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫سیاسییه‌كانی‌ نێوان یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌‌و‬ ‫كۆماری‌ ئیسالمی‌ ئێران بوو‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‬ ‫په‌نجه‌ی‌ تۆمه‌تی‌ ئێمه‌ وه‌ك خێزانی‌‬ ‫یه‌كێك ل �ه‌و پێنچ ك�ه‌س�ه‌‪ ،‬ته‌نها بۆ‬ ‫ن �ه‌وش��ی��روان مسته‌فا نییه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫دڵنیاین كه‌كوشتاری‌ كۆمۆنیسته‌كان‬ ‫دوای‌ داگیرساندنی‌ گڵۆپی‌ س �ه‌وزی‌‬

‫تاڵه‌بانی‌ هاتووه‌"‪.‬‬ ‫كه‌سوكاری‌ پێنج كوژراوه‌كه‌ی‌ حیزب ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆمۆنیست‪ ،‬هیچ داوایه‌كی‌ یاساییان‬ ‫ل��ه‌دژی‌ یه‌كێتی‌ تۆمار نه‌كرد‪ ،‬له‌به‌ر‬ ‫بڕوانه‌بوونیان به‌دادگا‬ ‫ئااڵ له‌تیف ده‌ڵێت چوونه‌ سه‌ر گۆڕی‌‬ ‫ئه‌و پێنچ كه‌سه‌‪ ،‬وه‌ك ئه‌و كاته‌ی‌ رژێمی‌‬ ‫به‌عس بوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ خێزانی‌ ئه‌و‬ ‫پێنچ كه‌سه‌ له‌چوونیان بۆ سه‌ر گۆڕی‌‬ ‫رۆڵه‌كانیان‪ ،‬چه‌ندانجار له‌الیه‌ن هێزه‌كانی‌‬ ‫ئاسایشه‌وه‌ په‌الماریاندراوه‌‪.‬‬ ‫وت �ی‌ "ه��ێ��زه‌ چ�ه‌ك��داره‌ك��ان�ی‌ ئاسایش‬ ‫ب��ه‌ج��ن��ێ��وو س��وك��ای��ه‌ت��ی‌‌و ل��ێ��دان‌و‬ ‫ش��ه‌ق‌و زلله‌ ل��ه‌دای��ك‌و خوشكی‌ ئه‌و‬ ‫كوژراوانه‌‌و ده‌ستگیركردنیان‪ ،‬باڵوه‌ی‌‬ ‫به‌سه‌ردانیكه‌رانی‌ گۆڕستان ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫ن��ه‌ك ه��ه‌ر ئ���ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو هێزه‌كانی‌‬ ‫ئاسایش له‌گۆڕستان هه‌تا به‌رده‌رگای‌‬ ‫ماڵه‌وه‌ به‌لێدان‌و جنێو دوای‌ ئه‌و ژنه‌‬ ‫به‌سااڵچووانه‌ش ده‌كه‌وتن كه‌به‌ڕاكردن‬ ‫گۆڕستانیان به‌جێده‌هێشت"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "له‌و فه‌زایه‌دا كه‌دادگاو‬ ‫پۆلیس‌و ئاسایش به‌ده‌ستی‌ حیزبێكه‌وه‌‬ ‫بێت‪ ،‬كه‌خۆی‌ تاوانه‌كه‌ی‌ ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫چ بوارێك ده‌مێنێته‌وه‌ بۆ تۆماركردنی‌‬ ‫داوای‌ یاسایی‌ له‌دادگا؟"‬ ‫ئااڵ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات كه‌خانه‌واده‌ی‌‬ ‫ك���وژراوه‌ك���ان چ��اوه‌ڕێ �ی‌ قه‌ره‌بوونین‬ ‫به‌واتا مادیه‌كه‌ی‌‪ ،‬به‌ڵكو چاوه‌ڕێن دادگا‬ ‫به‌ڕێگه‌ یاساییه‌كه‌ی‌ قه‌ره‌بوویانبكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌حوكمدانی‌ ئه‌نجامده‌رانی‌ كوشتاره‌كه‌‪.‬‬ ‫سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن ناسراو به‌سه‌ركه‌وتی‬ ‫كوبه‌‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ئاسایشی‌ ئه‌وكاته‌ی‌‬ ‫سلێمانی‌ ئ��ام��اده‌ن �ه‌ب��وو ل��ێ��دوان له‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌ بدات‪ ،‬وتی‌ "ئاماده‌نیم هه‌رگیز‬ ‫له‌سه‌ر رابردوو لێدوانبده‌م"‪.‬‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر داوای‌ ئ��ێ��ران پ �ه‌الم��اره‌ك �ه‌‬ ‫ئه‌نجامدراوه‌‬ ‫پێشتریش ساڵی‌ ‪ 1996‬یه‌كێتی‌‌و حیزبی‌‬ ‫كۆمۆنیست له‌سه‌ر پرسی‌ سه‌ربه‌خۆیی‌‬ ‫كوردستان ناكۆكبوون‪ ،‬یه‌كێتی‌ دژایه‌تی‌‬

‫رۆژنامه‌ ‌ی (كه‌یهان) ‌ی‬ ‫زمانحاڵ ‌ی كۆماری‌ ئیسالم ‌ی‬ ‫ئێران له‌ژماره‌ ‌ی رۆژ ‌ی‬ ‫‪2000/8/1‬دا‪ ،‬سوپاسنامه‌ ‌ی‬ ‫به‌رپرسانی‌ بااڵی‌ ئێران ‌ی‬ ‫باڵوكرده‌و‌ه كه‌بۆ جه‌الل‬ ‫تاڵه‌بانیان ناردووه‌‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر جێبه‌جێكردن ‌ی‬ ‫به‌ڵێنه‌كانی‌‌و لێدان‌و‬ ‫كوشتن‌و ده‌ستگیركردن ‌ی‬ ‫كۆمۆنیسته‌كان له‌سلێمانی‌‬

‫پ��رۆژه‌ی �ه‌ك �ی‌ ئ��ه‌وان �ی‌ ده‌ك���رد ك �ه‌ بۆ‬ ‫ی بوو‪ ،‬له‌مه‌ڕ ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجامدانی‌ راپرس ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان بكرێته‌ ده‌وڵه‌تێكی‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬یه‌كێتی‌ له‌سه‌ر ئه‌و پرۆژه‌یه‌‬ ‫ل �ه‌دادگ��ا سكااڵی‌ له‌سه‌ر كۆمۆنیست‬ ‫تۆماركرد‪ ،‬به‌اڵم داواكه‌ی‌ دۆڕاند‪.‬‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیست ئه‌وكات به‌شدارو‬ ‫هه‌ڵسوڕێنه‌رێكی‌ چاالكانه‌ی‌ ناڕه‌زایه‌تییه‌‬ ‫جه‌ماوه‌رییه‌كان بوو‪ ،‬جگه‌ له‌چه‌ندین‬ ‫باره‌گا رادی��ۆو رۆژنامه‌شیان هه‌بوو‪،‬‬ ‫ژماره‌یه‌كی‌ به‌رچاو كادیری‌ هه‌ڵسوڕاویان‬ ‫هه‌بوو‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ مارف ده‌ڵێت "ئه‌مه‌ش‬ ‫بارودۆخێكی‌ نائارامی‌ بۆ یه‌كێتی‌‌و ئه‌و‬ ‫سنووره‌ جوگرافیایه‌ی‌ كه‌یه‌كێتی‌ تێدا‬ ‫ب��وو‪ ،‬دروستكردبوو‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ش له‌و‬ ‫ك��ات �ه‌دا یه‌كێتی‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‌ زۆر‬ ‫به‌هێزی‌ هه‌بوو له‌گه‌ڵ ئێرانداو ئێران‬ ‫پاڵپشتی‌ ماددی‌ ده‌كردن‪ ،‬ئێمه‌ش هه‌ر‬ ‫ل �ه‌و ك��ات�ه‌دا له‌گه‌ڵ كۆمۆنیسته‌كانی‌‬ ‫ئێراندا په‌یوه‌ندیمان زۆر به‌هێز بوو"‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ م��ارف وت �ی‌ "بۆیه‌‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ یه‌كێتی‌‌و ئێرانیشدا بوو‬ ‫كه‌ئێمه‌ الواز بكه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫كاته‌ كۆمۆنیسته‌كانی‌ ئێرانیش له‌چاالكی‌‬ ‫گه‌وره‌دابوون‪ ،‬بۆی ‌ه یه‌كێتی‌ نیشتمانی‌‬ ‫رێككه‌وتنێكی‌ له‌گه‌ڵ ئێران مۆركرد بۆ‬ ‫لێدانی‌ ئێمه‌و باره‌گاكانمان"‪.‬‬ ‫حیزبی‌ كۆمۆنیست ده‌ڵ��ێ��ت یه‌كێتی‌‬ ‫ی ئیسالمی‌ مه‌به‌ستی‌‬ ‫به‌فه‌رمانی‌ كۆمار ‌‬ ‫ب�����ووه‌‪ ،‬ل��ێ��ی��ان ب�����دات‪ ،‬م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ی‌‬ ‫باره‌گاكانیش ته‌نها بیانویه‌ك بووه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ت��ا ئێستا ب��اره‌گ��ای‌ هه‌موو‬ ‫حیزبه‌كان له‌ناو مااڵندایه‌‪.‬‬ ‫ع��وس��م��ان �ی‌ ح��اج��ی‌ م����ارف ده‌ڵ��ێ��ت ‬ ‫رۆژن���ام���ه‌ی‌ (ك��ه‌ی��ه��ان)ی‌ زمانحاڵی‌‬ ‫ك��ۆم��اری‌ ئیسالمی‌ ئ��ێ��ران ل �ه‌ژم��اره‌ی‌‬ ‫رۆژی‌ ‪2000/8/1‬دا‪ ،‬سوپاسنامه‌ی‌‬ ‫به‌رپرسانی‌ ب��ااڵی‌ ئێرانی‌ باڵوكرده‌وه‌‬ ‫كه‌بۆ جه‌الل تاڵه‌بانیان ناردووه‌‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫جێبه‌جێكردنی‌ به‌ڵێنه‌كانی‌‌و لێدان‌و‬ ‫كوشتن‌و ده‌ستگیركردنی‌ كۆمۆنیسته‌كان‬ ‫له‌سلێمانی‌‪ ،‬كه‌دواتریش له‌رۆژنامه‌ی‌‬ ‫رێ��ب��ازی‌ ئ���ازادی���دا ب��ه‌ك��وردی‌ ده‌ق �ی‌‬ ‫سوپاسنامه‌كه‌ باڵوكرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ری‌ یه‌كێتی‌ بۆ ئاشتبوونه‌وه‌‬ ‫ساڵی‌ پ��ار له‌پێش هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 7/25‬مه‌البه‌ختیار كارگێڕی‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫سیاسی‌ یه‌كێتی‌‪ ،‬داوای‌ له‌حیزبی‌‬ ‫كۆمۆنیست كرد كه‌ئاشتببنه‌وه‌‪ .‬حیزبی‌‬ ‫كۆمۆنیستیش وه‌اڵمیان دان �ه‌وه‌و دوای‌‬ ‫چه‌ند كۆبوونه‌وه‌یه‌ك‪ ،‬ده‌ستپێشخه‌ریه‌كه‌‬ ‫به‌بێ ئاكام مایه‌وه‌‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ مارف ده‌ڵێت له‌ئه‌نجامی‌‬ ‫گفتوگۆكانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ مه‌كته‌بی سیاسی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‪ ،‬گه‌یشتینه‌ جۆره‌ رێككه‌وتنێك‪،‬‬ ‫چه‌ند خاڵێك پێكهاتبوو‪ ،‬یه‌كێتی‌‬ ‫دان به‌و تاوانه‌دا بنێن‪ ،‬وه‌ك ت��اوان‌و‬ ‫كارێكی‌ نادروست كه‌ له‌به‌رامبه‌ر حیزبی‌‬ ‫كۆمۆنیستدا له‌ ‪2000/7/14‬دا كردیان‪،‬‬ ‫ب��ۆ چ��اره‌س �ه‌رك��ردن �ی‌ كێشه‌ی‌ نێوان‬ ‫حیزبه‌كان‪ ،‬په‌نا بۆ چ �ه‌ك نه‌برێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌گفتوگۆ چاره‌سه‌ربكرێت‪،‬‬ ‫ئ�ه‌و ئه‌ندامانه‌ی‌ حیزبی‌ كۆمۆنیست‬ ‫كه‌كوژراون‪ ،‬وه‌ك شه‌هیده‌كانی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫حیسابیان بۆ بكرێت‌و خانه‌واده‌كانیان‬ ‫ق�ه‌ره‌ب��ووب��ك��رێ��ن�ه‌وه‌‪ ،‬ق��ه‌ره‌ب��ووی‌ ئه‌و‬ ‫خ�ه‌س��اره‌ت�ه‌ی‌ حیزبه‌كه‌ بكه‌نه‌وه‌ كه‌‬ ‫ل��ه‌و ك��ات��ه‌دا ل��ه‌ب��اره‌گ��او ك�ه‌ل��وپ�ه‌ل‌و‬ ‫شتومه‌كه‌كانیان دراوه‌‪.‬‬ ‫عوسمان حاجی‌ م��ارف وت �ی‌ "دوات��ر‬ ‫له‌رێگه‌ی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كێتیه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێمان راگه‌یه‌ندرا كه‌جه‌الل تاڵه‌بانی‌‌و‬ ‫س �ه‌رك��ردای �ه‌ت �ی‌ یه‌كێتی‌‪ ،‬به‌هه‌موو‬ ‫داواك��اری �ه‌ك��ان��م��ان رازی���ن‌و ئ��ام��اده‌ی‌‬ ‫ج��ێ��ب �ه‌ج��ێ��ك��ردن��ی��ن‪ ،‬ب����ه‌اڵم ل �ه‌ب �ه‌ر‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن رایناگه‌یه‌نین ب��ۆئ�ه‌وه‌ی‌‬ ‫نه‌بێت به‌پڕوپاگه‌نده‌ی‌ هه‌ڵبژاردن‌و‬ ‫دوای‌ ‪ 2‬هه‌فته‌ له‌هه‌ڵبژاردن داواكانتان‬

‫هێز‌ه چه‌كداره‌كان ‌ی‬ ‫ئاسایش به‌جنێوو‬ ‫سوكایه‌تی‌‌و لێدان‌و‬ ‫شه‌ق‌و زلل ‌ه‬ ‫له‌دایك‌و خوشك ‌ی‬ ‫ئه‌و كوژراوانه‌‌و‬ ‫ده‌ستگیركردنیان‬ ‫باڵوه‌ ‌ی‬ ‫به‌سه‌ردانیكه‌ران ‌ی‬ ‫گۆڕستان كردووه‌‬ ‫ج��ێ��ب��ه‌ج��ێ��ده‌ك��ه‌ی��ن‌و ب �ه‌ڕه‌س��م��ی��ش‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نین‪ ،‬ب�ه‌اڵم نه‌ك ‪ 2‬هه‌فته‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو نزیكه‌ی‌ ساڵێكی‌ پێچوو هه‌ر‬ ‫وه‌اڵمیان نه‌بوو"‪.‬‬ ‫دواتر له‌پێش هه‌ڵبژاردنی‌ ‪2010/3/7‬دا‬ ‫دیسانه‌وه‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌حیزبی‌ كۆمۆنیسته‌وه‌‬ ‫ی كۆبوونه‌وه‌یان لێده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬داوا ‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌وان ره‌تیده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬به‌و پاساوه‌ی‌‬ ‫پێشتر كۆبوونه‌وه‌كراوه‌و هه‌موو شته‌كان‬ ‫رێككه‌وتنی‌ له‌سه‌ر كراوه‌‪.‬‬ ‫عوسمانی‌ حاجی‌ مارف وتی‌ "وه‌فده‌كه‌ی‌‬ ‫یه‌كێتـی‌ پێیانوتین‪ ،‬ئه‌ی‌ چی‌ بكه‌ین؟‬ ‫وت��م��ان ب��ا م �ه‌ك��ت �ه‌ب �ی‌ سیاسیتان‬ ‫نووسراوێكمان بۆ بنێرێت‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫وه‌اڵمتان ده‌ده‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا‬ ‫هیچ وه‌اڵمێكیان نییه‌"‪.‬‬ ‫پ�ه‌ی��ام��ن��ێ��ری‌ ده‌س���ت���وور پ �ه‌ی��وه‌ن��دی‌‬ ‫به‌هه‌ریه‌ك له‌مه‌ال به‌ختیار لێپرسراوی‌‬ ‫ده‌سته‌ی‌ كارگێری‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫حاكم قادر‌ کارگێڕی مه‌کته‌بی‌ سیاسی‌‬ ‫ی �ه‌ك��ێ��ت��ی �ه‌و‌ه ك����رد‪ ،‬م���ه‌ال به‌ختیار‬ ‫ئاماده‌نه‌بوو لێدوان بدات له‌و باره‌یه‌وه‌‪،‬‬ ‫حاكم قادریش به‌بیانووی‌ ئ �ه‌و‌هی‌ كه‌‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ی‌ واڵته‌‪ ،‬لێدوانی‌ له‌سه‌ر ئه‌م‬ ‫رووداوه‌ نه‌دا‪.‬‬ ‫مه‌رجه‌كانی‌ حیزبی‌ كۆمۆنیست دوای‌ ‪10‬‬ ‫ساڵ‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ حیزبی‌ كۆمۆنیستی‌‬ ‫كرێكاری‌ كوردستان له‌دوای‌ تێپه‌ڕبوونی‌‬ ‫‪10‬ساڵ به‌سه‌ر رووداوه‌كه‌دا ‪2010/7/10‬‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌كیان باڵوكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬تێیدا‬ ‫هاتووه‌ "ئه‌م كێشه‌یه‌ش له‌نێوان ئێمه‌و‬ ‫ی كرێكارو زه‌حمه‌تكێش‌و‬ ‫به‌ره‌ی‌ خه‌ڵك ‌‬ ‫ئازادیخوازان له‌الیه‌ك‌و سه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ نیشتمانیدا‪ ،‬به‌هه‌ردوو باڵی‌‬ ‫ت��اڵ�ه‌ب��ان�ی‌‌و ن �ه‌وش��ی��روان مسته‌فاوه‌‬ ‫ده‌هێڵینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌به‌یاننامه‌كه‌دا چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ ته‌نها‬ ‫به‌ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی‌ زیانلێكه‌ووتووان‌و‬ ‫وه‌رگرتنی‌ ئیمتیازاته‌وه‌ نابه‌ستنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی چ��اره‌س�ه‌رب��وون�ی‌ ئه‌و‬ ‫به‌ڵكو مه‌رج ‌‬ ‫كێشه‌یه‌ له‌الیه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ په‌یوه‌ستكراوه‌‬ ‫به‌وه‌ی‌ كه‌یه‌كێتی‌ راشكاوانه‌ رایبگه‌یه‌نن‬ ‫ك �ه‌ئ��ازادی‌ سیاسی‌و به‌یان‌و ره‌خنه‌‪،‬‬ ‫به‌ڕه‌سمی‌ ده‌ناسن‌و له‌سه‌ر جیاوازی‬ ‫سیاسی‌و بیروباوه‌ڕ ده‌ست بۆپه‌الماری‌‬ ‫چه‌كداری‌ بۆ سه‌ر هیچ الیه‌نێك نابه‌ن‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا له‌به‌یاننامه‌که‌دا هاتووه‌‬ ‫"ده‌ب�ێ‌ ئ�ه‌وان رایبگه‌یه‌نن كه‌داخوازی‌‬ ‫جیابوونه‌وه‌ی‌ كوردستان‌و پێكهێنانی‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ‪ ،‬یه‌كسانی‌ ژن‌و پیاو‪،‬‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ی‌ دین له‌ده‌وڵه‌ت‪ ،‬مافه‌كانی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ كرێكارو زه‌حمه‌تكێش‪ ،‬ئازادی‬ ‫بێ‌ قه‌یدوشه‌رتی سیاسی‌‪ ،‬تاوان نین‪،‬‬ ‫ئه‌و كات ئه‌م كێشه‌یه‌ له‌الیه‌ن ئێمه‌وه‌‬ ‫به‌ئه‌نجامی‌ چاره‌سه‌ربوون ده‌گات"‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫کۆمێنت ‪17‬‬

‫لڤینییه‌كان گاڵته‌جاڕیی‌ به‌قورئانه‌كه‌یان ده‌كه‌ن؟!‬ ‫برایانی‌ لڤین كه‌ئه‌گه‌ر ئه‌ندام‌و هه‌واداری‌‬ ‫حیزبێكی‌ ئیسالمی‌ نه‌بن‪ ،‬بێگومان‬ ‫كه‌خوداپه‌رستن‌و خۆیان به‌موسڵمان‬ ‫ده‌زانن‪ ،‬ره‌نگه‌ له‌م پێناوه‌شدا كه‌م تا زۆر‬ ‫رۆژێك له‌رۆژان‌و ئێستاشی‌ له‌گه‌ڵدابێت‪،‬‬ ‫به‌شداری‌ جیهادیان كردبێت یان النیكه‌م‬ ‫خه‌ون به‌ئه‌ماره‌تی‌ ئیسالمییه‌وه‌ ببینن‪،‬‬ ‫كه‌چی‌ له‌په‌رچه‌كردارێكی‌ ره‌خنه‌یی‌‬ ‫رۆژن��ام �ه‌ن��ووس �ی‌ ره‌ح��م��ان غه‌ریبدا‬ ‫دوور له‌هه‌موو پێوه‌رێكی‌ ئه‌خالقی‌‬ ‫ئینسانی‌‌و یاسا دونیاو ئاینییه‌كان‪،‬‬ ‫كه‌وتنه‌ سوكایه‌تیكردن به‌مرۆڤێك كه‌تا‬ ‫دوێنێ‌ هاوپیشه‌ی‌ خۆیان بوو‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫ئه‌مڕۆش زۆر ناجوامێرانه‌ له‌نووسینێكی‌‬ ‫گۆڤاره‌كه‌یاندا كه‌وتنه‌ له‌كه‌داركردن‌و‬ ‫ن���اوزڕان���دن‌و جنێوپێدانی‌ ره‌ح��م��ان‬ ‫غه‌ریبی‌ رۆژنامه‌نووس‪ ،‬كه‌ته‌مه‌نێكی‌‬ ‫له‌جه‌ربه‌زه‌یی‌‌و سه‌ركێشی‌ به‌سه‌ربردووه‌‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر نایه‌كسانی‌‌و گه‌نده‌ڵی‌‌و‬ ‫سته‌مكاری‌ حیزبه‌ كوردستانییه‌كاندا‪،‬‬ ‫كاری‌ من پیاهه‌ڵدان نییه‌ به‌رابردووی‌‬ ‫ره‌حمانی‌ رۆژن��ام �ه‌ن��ووس‌و شكاندنی‌‬ ‫براده‌رانی‌ گۆڤاری‌ لڤین‪ ،‬من پێموایه‌‬

‫ك��ه‌ه��ه‌م ره‌ح���م���ان‌و ه���ه‌م رۆژن��ام��ه‬ ‫نووسه‌كانی‌ لڤین‪ ،‬ه��اوش��ان له‌گه‌ڵ‬ ‫زۆر رۆژنامه‌نووسی‌ ئازاو كارامه‌ كاری‌‬ ‫ی رۆژنامه‌گه‌ری‌‬ ‫زۆرباشیان كردووه‌ له‌كایه‌ ‌‬ ‫كوردیدا‪ ،‬بۆ ئاشكراكردنی‌ تاوان‌و دزی‌‌و‬ ‫گه‌نده‌ڵییه‌كانی‌ ده‌س�ه‌اڵت��داران�ی‌ ئه‌م‬ ‫هه‌رێمه‌‪ ،‬ماندووبوون‌و قوربانیان داوه‌‪،‬‬ ‫ی كه‌نه‌ده‌بوو برایانی‌ گۆڤاری‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ ‌‬ ‫لڤین دژ به‌هاوڕێ‌ ره‌حمان بیاننووسیایه‌‪،‬‬ ‫ن��ووس��ی��ان؟؟!! كه‌به‌داخه‌وه‌ ت �ه‌واوی‌‬ ‫ن��ووس��ی��ن �ه‌ك �ه‌ خ��اڵ��ی �ه‌ له‌ئیتیكی‌‬ ‫رۆژنامه‌نووسی‌‌و ئه‌خالقی‌ ئینسانی‌‌و‬ ‫بگره‌ پێچه‌وانه‌ی‌ یه‌كێك له‌ئایه‌ته‌كانی‌‬ ‫قورئانه‌كه‌ی‌ محمدی‌ موسڵمانانیشه‌‬ ‫كه‌برایانی‌ لڤین یه‌كێكن له‌په‌یڕه‌وانی‌‬ ‫ئه‌و ئاینه‌‪ ،‬چونكه‌ له‌سوره‌تی‌ (التین)‬ ‫داو له‌ئایه‌تی‌ ‪ 4‬دا هاتووه‌ «لقد خلقنا‬ ‫االنسان فی‌ احسن تقویم»‪ ،‬كه‌خودای‌‬ ‫ئیسالم هه‌موو مرۆڤێكی‌ به‌جوانترین‬ ‫ش��ێ��وه‌ دروس��ت��ك��ردووه‌‪ ،‬دی���اره‌ به‌م‬ ‫ئایه‌ته‌ش رێگا به‌هیچ مرۆڤێك نادرێت‬ ‫كه‌گاڵته‌ به‌رووخساری‌ دروستكراوه‌كانی‌‬ ‫خ���وداك���ه‌ی‌ م��ح��م��د ب��ك��ات‪ ،‬كه‌چی‌‬ ‫برایانی‌ موسڵمانی‌ گ��ۆڤ��اری‌ لڤین‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌په‌ره‌گرافێكی‌ دیكه‌ كه‌باس‬

‫ی��ان كامه‌ دام���ه‌زراوه‌ دێ��ت‌و وان �ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئیتیكی‌ رۆژنامه‌نووسیان له‌خولێكی‌‬ ‫نوێی رۆژنامه‌نووسیدا وه‌ك خۆی‌ بۆ‬ ‫باسده‌كات‪ ،‬به‌اڵم من دڵنیام كه‌هیچ‬ ‫له‌م ئه‌گه‌رانه‌ی‌ س��ه‌ره‌وه‌ ڕوون��ادات‪،‬‬ ‫ته‌نها ب �ه‌ه��ی��وای‌ ئ���ه‌وه‌م كه‌غاندی‌‬ ‫ئاسا ره‌حمان غه‌ریبی‌ رۆژنامه‌نووس‬ ‫له‌خۆی‌ ببورێت له‌بری‌ تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌و‬ ‫نووسینی‌ بابه‌تی‌ برینداركه‌ر‪ ،‬ته‌واوی‌‬ ‫رۆژنامه‌نووسانی‌ لڤین‌و حیزب‌و میدیای‌‬ ‫سێبه‌ر بانگهێشتی‌ سه‌نته‌ری‌ میترۆوی‌‬ ‫‪ IWPR‬بكات بۆ كردنه‌وه‌ی‌ خولێكی‌‬ ‫نوێی‌ رۆژنامه‌نووسی‌ به‌ناوی‌ «ئیتیكی‌‬ ‫ی حیزب‌و‬ ‫رۆژن��ام��ه‌وان��ی‌ ب��ۆ م��ی��دی��ا ‌‬ ‫سێبه‌ر» تا لێره‌وه‌ كار بۆ پاككردنه‌وی‌‬ ‫میدیای‌ سه‌ربه‌خۆو ئه‌هلی‌ بكرێت‌و له‌م‬ ‫ش�ه‌ڕه‌ش��دا رۆژنامه‌نووسانی‌ حیزب‌و‬ ‫سێبه‌ره‌كه‌ی‌ سودمه‌نبن له‌ئه‌خالقاتی‌‬ ‫رۆژن��ام��ه‌وان��ی‌‌و ل��ێ��ره‌ش �ه‌وه‌ ت���ه‌واوی‌‬ ‫گۆمه‌ڵگا سودمه‌ندبن له‌هێزو توانای‌‬ ‫رۆژنامه‌نووسان له‌پێناو نه‌هێشتنی‌‬ ‫سته‌م‌و تاوان‌و نابه‌رابه‌ری‌‌و چه‌وسانه‌وه‌‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت �ی‌ پ��ارت �ه‌ مشه‌خۆره‌كانی‌‬ ‫كوردستان‪.‬‬

‫له‌تایبه‌تمه‌ندی‌ خێزانی‌ ده‌ك��ات‪ ،‬به‌م‬ ‫په‌ره‌گرافه‌ی‌ كه‌ ده‌ڵێت «ئاخر ئه‌م‬ ‫پ��ی��اوه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ه �ه‌م��وو ژی��ان �ی‌ گرێی‌‬ ‫ده‌روون��ی‌ نه‌بێت‪ ،‬تاوانی‌ ئێمه‌ چییه‌‬ ‫خ��وا به‌ناشیرینی‌ دروستیكردووه‌»‬ ‫هه‌م سه‌لماندیان كه‌پرۆفێشناڵ نین‬ ‫ل �ه‌ب��واری‌ رۆژنامه‌نووسیداو به‌مه‌ش‬ ‫له‌ئیتیكی‌ رۆژنامه‌نووسی‌‌و میساقی‌‬ ‫شه‌ره‌ف الیانداوه‌و هه‌میش پێچه‌وانه‌ی‌‬ ‫قورئانه‌كه‌ی‌ خۆیان‌و یاسا ئینسانییه‌كان‬ ‫الی��ان��داوه‌و گه‌ڵته‌جاڕییان به‌یه‌كێك‬ ‫به‌ئایه‌ته‌كانی‌ خوداكه‌یان ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌ئه‌نجامدانی‌ وه‌ها تاوانێكدا ‪،‬‬ ‫كێ س��زای‌ رۆژنامه‌نووسانی‌ گۆڤاری‌‬ ‫لڤین ده‌دات‪ ،‬ئایا مه‌الیانی‌ فه‌تواده‌ر‬ ‫ب��ۆ گیانی‌ خه‌ڵكانی‌ ئ��ازادی��خ��واز‪،‬‬ ‫ی لێدانی‌ شه‌الق‌و‬ ‫به‌هه‌مان شێوه‌ فه‌توا ‌‬ ‫جه‌لدو به‌رده‌بارانكردنی‌ برایانی‌ لڤین‬ ‫ده‌دات (كه‌من خ��ۆم دژی‌ ئ�ه‌و جۆه‌‬ ‫فه‌توایانه‌م) ی��ان به‌بڕێك پ��اره‌ یان‬ ‫داخستنی‌ گۆڤاره‌كه‌‪ ،‬فه‌تواكه‌ كۆتایی‬ ‫پێدێت؟!!؟ یاخود به‌ده‌ستپێشخه‌ریی‌‬ ‫سه‌ندیكای‌ رۆژنامه‌نووسانی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫داواك��اری‌ گشتی‌ دێت‌و به‌دۆسییه‌كی‌‬ ‫عادیالنه‌‪ ،‬دادگای‌ گۆڤاری‌ لڤین ده‌كات‪Khalil_zada@yahoo.com ،‬‬

‫كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫له‌‌جیاتی لێبوردن‪ ،‬هانا بۆ تۆمه‌‌ت ده‌‌بات!‬

‫شوان سدیق‪ :‬هه‌‌ولێر‬

‫پێمباشبوو چیتر له‌‌سه‌‌ر ئیسالمی‬ ‫سیاسی ی��ان ه��ه‌‌ر ره‌‌وت‌و گ��روپ‌و‬ ‫كۆمه‌ڵه‌‌یه‌‌كی ئیسالمیانه‌‪ ‌،‬به‌‌چاك‌و‬ ‫به‌‌خراپ قسه‌‌نه‌‌كه‌‌م‪ ،‬چونكه‌‌ پێموایه‌‌‬ ‫هه‌‌ر باسكردنێكی ئه‌‌م هێزانه‌‌ ئیدامه‌‌دان‌و‬ ‫بایه‌‌خدانه‌‌ پێیان‪ ،‬ب �ه‌اڵم هه‌‌ندێجار‬ ‫تۆمه‌‌ت هۆنینه‌‌وه‌‌و بوختانهه‌ڵبه‌‌ستن‪،‬‬ ‫ناچارتده‌‌كات هه‌ڵوێست وه‌‌ربگریت‪.‬‬ ‫له‌‌ژماره‌‌ (‪ )39‬رۆژنامه‌‌ی ده‌‌ستووردا‪،‬‬ ‫به‌‌ڕێز عه‌‌بدولستار مه‌‌جید وته‌‌بێژی‬ ‫مه‌‌كته‌‌بی سیاسی كۆمه‌ڵ‪ ،‬سه‌‌باره‌‌ت‬ ‫به‌‌هه‌ڵوێستی ئ��ه‌‌و ژم���اره‌‌ زۆره‌‌ی‬ ‫نووسه‌‌رو رۆژنامه‌‌نووسانه‌‌ كه‌‌داوایان‬ ‫ل��ه‌‌ئ��ه‌‌م��ی��ری ح��ی��زب �ه‌ك��ه‌‌ی ك��ردب��وو‪،‬‬ ‫له‌‌به‌‌رانبه‌‌ر ئه‌‌و سوكایه‌‌تی‌و بێڕێزیكردنه‌‌‬ ‫كه‌‌نواندبووی به‌‌رانبه‌‌ر به‌‌سروودی ئه‌‌ی‬ ‫ره‌‌قیب «پێویسته‌‌ عه‌‌لی باپیر داوای‬ ‫لێبوردن بكات»‪ ،‬س��ه‌‌ره‌‌ڕای ئه‌‌وه‌‌ی‬ ‫به‌‌ڕێز ئه‌‌میری كۆمه‌ڵی ئیسالمی داوای‬ ‫لێبوردنی نه‌‌كرد‪ ،‬هاوكات له‌‌هه‌‌مان‬ ‫ئه‌‌م رۆژنامه‌‌ به‌‌ڕێزه‌‌دا‪ ،‬بێگوێدانه‌‌ هیچ‬ ‫پێوه‌‌رێك كه‌‌حیساب بۆ ئه‌‌و نووسه‌‌رو‬ ‫رۆژنامه‌‌نووسانه‌‌ بكرێت‪ ،‬له‌‌وه‌اڵمێكی‬ ‫ئیستفزازی‌و ت��ۆم��ه‌‌ت هۆنینه‌‌وه‌‌دا‬ ‫وته‌‌بێژی كۆمه‌ڵی ئیسالمی ده‌ڵێت‬ ‫«به‌‌ته‌‌ئكید ده‌‌ستێك هه‌‌یه‌‌ بۆ جواڵندنی‌‬ ‫ئه‌‌و مه‌‌سه‌‌له‌‌یه‌‌‪ ،‬به‌اڵم به‌‌گوێره‌‌ی‌ ئه‌‌و‬ ‫ن��اوان��ه‌‌ی‌ كه‌‌ له‌‌كه‌‌مپینه‌‌كه‌‌دا ناویان‬ ‫هاتووه‌‌‪ ،‬روونده‌‌بێته‌‌وه‌‌ كه‌‌كێ‌ له‌‌پشت‬ ‫ئه‌‌و جواڵندنه‌‌وه‌‌یه‌‌»‪.‬‬ ‫ئه‌‌م هه‌ڵوێسته‌‌ی وته‌‌بێژی كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی بێگومان هه‌ڵوێستی هه‌‌موو‬ ‫حیزبه‌‌كه‌‌یه‌‌تی‪ ،‬ئێمه‌‌ وه‌‌كو هه‌ڵسوڕاوی‬ ‫ئه‌‌و كه‌‌مپینه‌‌‪ ،‬هه‌‌موو كه‌‌سێك له‌‌وه‌‌‬ ‫دڵنیاده‌‌كه‌‌ینه‌‌وه‌‌‪ ،‬ته‌‌نیا ئامانجێكمان‬ ‫ئه‌‌وه‌‌بووه‌‌‪ ،‬بۆچی له‌‌ئیستادا سروودی‬ ‫ئه‌‌ی ره‌‌قیب ده‌‌كرێته‌‌ ئامانج له‌‌پێناو‬ ‫كێشمه‌كێش‌و ملمالنێیه‌‌كی سیاسیانه‌‌دا!‬ ‫ئه‌‌گه‌‌ر وته‌‌بێژی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی نه‌‌زانیبێت ئه‌‌و رۆژنامه‌‌نووس‌و‬ ‫رۆشنبیرانه‌‌ هیچ ئیشێكی تریان‬ ‫نه‌‌بووه‌‌‪ ،‬ته‌‌نیا ئه‌‌وان قسه‌‌یان له‌‌سه‌‌ر‬

‫ئه‌‌میری كۆمه‌ڵی ئ��ه‌‌وان ب��ووه‌‌‪ ،‬ئه‌‌وا‬ ‫ئێستا بۆی روونده‌‌كه‌‌ینه‌‌وه‌‌‪ ،‬كه‌‌ئیمه‌‌‬ ‫ه��ی��چ ك���ات ل��ه‌‌ئ��اس��ت��ی پ��رس��ه‌‌ك��ان��ی‬ ‫دیكه‌دا‪ ،‬به‌‌بێگوێدانه‌‌ ئینتمای حیزبی‌و‬ ‫نه‌‌ته‌‌وه‌‌یی‌و ئاینی له‌‌پێناو ریگاچاره‌‌یه‌‌كی‬ ‫گونجاو به‌‌رێگایه‌‌كه‌‌ی مه‌‌ده‌‌نییانه‌‌‬ ‫هه‌ڵوێستمان له‌‌سه‌‌ر زۆرشت هه‌‌بووه‌‌‪.‬‬ ‫بۆ باشتر زانیاری به‌‌ڕێزتان ئێمه‌‌ ئه‌‌و‬ ‫كۆمه‌ڵه‌‌ رۆژنامه‌‌نووسه‌‌ بووین له‌‌شاری‬ ‫هه‌‌ولێر سه‌‌ره‌‌ڕای ئه‌‌وه‌‌ی له‌‌الیه‌‌ن زۆرێك‬ ‫له‌‌هاوكاره‌‌كانمانه‌‌وه‌‌ پشتگیری نه‌‌كراین‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێمه‌‌ له‌‌سه‌‌ر هه‌ڵوێستی خۆمان‬ ‫سوربووین‌و كه‌‌مپێنێكی ناڕه‌‌زایمان دژ‬ ‫به‌‌تیرۆركردنی سه‌‌رده‌‌شت عوسمان‬ ‫رێكخست‌و له‌‌ده‌‌زگا راگه‌‌یاندنه‌‌كانی‬ ‫ئێوه‌‌ش بایه‌‌خی پێدرا‪.‬‬ ‫دوات��ر بۆ هه‌ڵوێستێكی ئینسانیانه‌‌‬ ‫ب��ه‌‌ب��ه‌ڵ��گ��ه‌‌ش��ه‌‌وه‌‌ ده‌‌ی��س��ه‌‌ل��م��ێ��ن��ی��ن‬ ‫له‌‌ماوه‌‌یه‌‌كی زۆرك��ورت��دا رێژه‌‌یه‌‌كی‬ ‫زۆر ل��ه‌‌رۆژن��ام��ه‌‌ن��ووس‌و رۆشنبیران‌و‬ ‫س��ی��اس��ه‌‌ت��م��ه‌‌داران��ی��ش��م��ان ل��ه‌‌س��ه‌‌ر‬ ‫تۆپبارانكردنی ناوچه‌‌ سنوورییه‌‌كان‬ ‫هه‌ڵوێستیانمان رێكخست‌و به‌‌توندیش‬ ‫ئیدانه‌‌ی ئ��ه‌‌و ك��رده‌‌وان��ه‌‌ی كۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێرانمان ك��رد‪ .‬ره‌‌نگه‌‌ بۆ‬ ‫هه‌ڵوێستی كوشتنی س��ه‌‌رده‌‌ش��ت‬ ‫عوسمان ب��راده‌‌ران��ی پارتی ئه‌‌وانیش‬ ‫گومانیان كردبێت‪ ،‬كه‌‌ئیمه‌‌ ده‌‌ستمان‬ ‫له‌‌پشته‌‌وه‌‌ بێت!‬ ‫گومان‌و تۆمه‌‌ت دروستكردن به‌‌داخه‌‌وه‌‌‬ ‫له‌‌به‌‌رامبه‌‌ر بێ ئه‌‌زموونی‌و نه‌‌توانینی‬ ‫دی��ال��ۆك‪ ،‬ئێستا ب���ووه‌‌ به‌‌پیشه‌‌ی‬ ‫هه‌‌میشه‌‌ی زۆرێ��ك له‌‌سیاسه‌‌تمه‌‌داری‬ ‫حیزبه‌‌ كوردییه‌‌كان‪ ،‬به‌‌تایبه‌‌تی الی‬ ‫زۆرێك له‌‌الیه‌‌نه‌‌ ئیسالمییه‌‌كان‌و پارتی‌و‬ ‫یه‌‌كێتی كۆمه‌ڵیش له‌‌ریزیاندایه‌‌‪ ،‬چونكه‌‌‬ ‫له‌‌كاتێكی وادا ئیستا وه‌‌ستایانه‌‌‬ ‫لێیده‌‌زانێت‪ ،‬چۆن له‌‌نه‌‌تاش بۆخه‌ڵكی‬ ‫ده‌‌تاشن‪ ،‬كه‌‌تۆمه‌‌ت بۆ رۆژنامه‌‌نووس‌و‬ ‫رۆشنبیران دروستده‌‌كه‌‌ن‪« ،‬ده‌‌ستیان‬ ‫ل��ه‌‌پ��ش��ت��ه‌‌» پ��ێ��م��ان��وای��ه‌‌ ئ��ه‌‌م��ه‌‌ش‬ ‫ده‌‌الل��ه‌‌ت له‌‌و بێ ئه‌‌زموونییه‌‌ ده‌‌كات‬ ‫ك����ه‌‌رووب����ه‌‌ڕووی ئ��ه‌‌ح��زاب��ی ك���وردی‬

‫ب��ووه‌ت��ه‌‌وه‌‌‪ ،‬بۆیه‌‌ كاره‌‌كته‌‌ره‌‌كانیشی‬ ‫به‌‌وشێوه‌‌یه‌‌ قسه‌‌ده‌‌كه‌‌ن‪.‬‬ ‫ئێمه‌‌ ئه‌‌گه‌‌ر بمانه‌‌وێت قسه‌‌ له‌‌سه‌‌ر‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��ی ئیسالمی ب��ك��ه‌‌ی��ن‪ ،‬ئ��ه‌‌وه‌‌‬ ‫ب��ه‌‌دڵ��ن��ی��ای��ی��ه‌‌وه‌‌ ده‌‌ت��وان��ی��ن ئ���ه‌‌وه‌‌ی‬ ‫ل��ه‌‌ده‌‌س��ت��م��ان ب��ێ��ت بێسڵه‌مینه‌‌وه‌‌‬ ‫درێغی نه‌‌كه‌‌ین‪ ،‬چونكه‌‌ كۆمه‌ڵ یان‬ ‫ه��ه‌‌ر حیزبێكی سیاسی ئیسالمی‬ ‫ك��ه‌‌ه�ه‌ڵ��ق��واڵوی بیری فه‌‌رهه‌‌نگێكی‬ ‫دواك��ه‌‌وت��ووان��ه‌‌ن‪ ،‬ك��ه‌‌ه��ه‌‌م��وو یاساو‬ ‫پره‌‌نسیپه‌‌كانی ئ��ه‌‌ح��زاب‌و ره‌‌وت��ی‬ ‫ئیسالمی سیاسی نامۆیه‌‌ به‌‌نه‌‌ریت‌و‬ ‫عه‌‌قائیدی كۆمه‌ڵگای ك��وردی‌و ئه‌‌و‬ ‫نه‌‌ریته‌‌ خورافییه‌‌ی ئه‌‌وان بانگه‌شه‌ی بۆ‬ ‫ده‌‌كه‌‌ن‪ ،‬هه‌‌رگیز له‌‌گه‌ڵ بیركردنه‌‌وه‌‌ی‬ ‫تاكی كوردیدا ناگونجێت‪.‬‬ ‫ه���ه‌‌ر ل���ه‌‌وه‌اڵم���ی ئ���ه‌‌و به‌‌یاننامه‌‌ی‬ ‫ن��ووس��ه‌‌رو رۆش��ن��ب��ی��ران��ه‌‌دا كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمی سه‌‌ره‌‌ڕای ئه‌‌وه‌‌ی به‌‌زمانێكی‬ ‫ئ��ی��س��ت��ف��زازی��ان��ه‌‌ی خ���ۆی���ان ئ��اس��ا‬ ‫وه‌اڵم���ده‌‌ده‌‌ن���ه‌‌وه‌‌‪ ،‬ئه‌‌وه‌‌شیان وت��ووه‌‌‬ ‫ئ��ه‌‌و كۆمه‌ڵه‌‌ خه‌ڵكه‌‌ م��وزای��ه‌‌ده‌‌م��ان‬ ‫ب��ه‌‌س��ه‌‌ره‌‌وه‌‌ ده‌‌ك��ه‌‌ن‪ ،‬پێمانوایه‌‌ ئێمه‌‌‬ ‫موزایه‌‌ده‌‌و الفی نه‌‌ته‌‌وه‌‌په‌‌ر‌ستی یان‬ ‫ناسیۆنالیستی به‌‌سه‌‌ر هیچ ئه‌‌حزابێكی‬ ‫ئیسالمی سیاسی یان هه‌‌ر الیه‌‌نێكی‬ ‫دی لێ ناده‌‌ین‪ ،‬چونكه‌‌ نه‌‌ته‌‌وه‌‌و واڵت‌و‬ ‫نیشتمان موڵكی تاكه‌‌ حیزبێك یان‬ ‫كه‌‌سانێك نییه‌‌!‬ ‫ئ��ه‌‌وه‌‌ بۆ مه‌‌رامی تایبه‌‌ته‌‌ ئه‌‌حزابه‌‌‬ ‫ناسیۆنالیسته‌‌كان‪ ،‬شه‌‌و تابه‌‌یانی‌و رۆژ‬ ‫تا كۆتای ساڵ سامان‌و موڵكی تاكی‬ ‫ن��ه‌‌ت��ه‌‌وه‌‌ ده‌‌ف��رۆش �ن‌و یه‌‌كه‌‌ به‌‌یه‌‌كه‌‌ی‬ ‫خ �ه‌ڵ��ك��ه‌‌ك��ه‌‌ی داده‌‌ دۆش����ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫كاتێكیش مه‌‌رامێكیان هه‌‌بێت‪ ،‬خۆیان‬ ‫به‌‌نوێنه‌‌ری‌و چاوساغی تاك به‌‌تاكی‬ ‫واڵت ده‌‌زانن‌و به‌‌وتاره‌‌ حه‌‌زینه‌‌كانیاندا‬ ‫دروشمی نه‌‌ته‌‌وه‌‌په‌‌ر‌ستی سه‌‌ر تاپا‬ ‫گیانیان ده‌‌گرێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫بێگومان ئه‌‌و مه‌‌رام‌و ئامانجانه‌‌ ته‌‌نیا‬ ‫ئ��ه‌‌ح��زاب��ی ناسیۆنالیستی ك��وردی‬ ‫نه‌‌گرتووه‌ته‌‌وه‌‌‪ ،‬به‌ڵكو ئیسالمییه‌‌كانیش‬ ‫ب��ه‌‌ه��ه‌‌م��ان ده‌‌ردی ئ��ه‌‌وان��دا چ��وون‌و‬

‫ب��ۆ م���ه‌‌رام‌و تموحه‌‌كانیان خه‌ڵكی‬ ‫كوردستان هه‌‌مووی به‌‌ئیسالم ده‌‌زانن‪،‬‬ ‫ئه‌‌مه‌‌ش به‌‌پێچه‌‌وانه‌‌وه‌‌یه‌‌‪.‬‬ ‫هه‌ڵوێستی كۆمه‌ڵی ئیسالمی بۆ ئێمه‌‌‬ ‫چاوه‌‌ڕوانكراوبوو‪ ،‬چونكه‌‌ ئه‌‌وان ده‌‌مێكه‌‌‬ ‫شه‌‌ڕی خۆیان به‌‌ڕووی زۆرێك له‌‌خه‌ڵكی‬ ‫كوردستاندا نیشانداوه‌‌‪ ،‬ئه‌‌م هه‌‌وڵه‌‌ی‬ ‫ئه‌‌وانیش له‌‌به‌‌ر ئه‌‌وه‌‌یه‌‌ كه‌‌ شتێكیان‬ ‫نییه‌‌ له‌‌ناو ریزی كۆمه‌ڵگه‌‌ی كوردیدا‬ ‫شانازی پێوه‌‌ بكه‌‌ن‪ ،‬چونكه‌‌ وه‌‌كو‬ ‫وتمان ئیسالمییه‌‌كان هه‌ڵگری شوناس‌و‬ ‫بیركردنه‌‌وه‌‌یه‌‌كن‪ ،‬له‌‌دیدگایه‌‌كی جیاوه‌‌‬ ‫له‌‌مه‌‌سه‌‌كان ده‌‌ڕوانن‪ ،‬به‌‌هه‌‌موو شتێكی‬ ‫ئه‌‌م كۆمه‌ڵگایه‌‌ نامۆن‪ ،‬بۆیه‌‌ كۆمه‌ڵ‬ ‫له‌‌بری داوای لێبوردن‪ ،‬هانای بۆ تۆمه‌‌ت‬ ‫برد!‬ ‫‪shwansdiq@yahoo.com‬‬

‫گومان‌و تۆمه‌‌ت‬ ‫‌‌وه‬ ‫دروستكردن به‌‌داخه ‌‌‬ ‫له‌‌به‌‌رامبه‌‌ر بێ‬ ‫ئه‌‌زموونی‌و نه‌‌توانینی‬ ‫دیالۆك‪ ،‬ئێستا‬ ‫بووه‌‌ به‌‌پیشه‌‌ی‬ ‫هه‌‌میشه‌‌ی زۆرێك‬ ‫له‌‌سیاسه‌‌تمه‌‌داری‬ ‫حیزبه كوردییه‌‌كان‬ ‫‌‌‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪16‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫لؤكال‬

‫ك��������ێ‌ س������ی������خ������وڕه‌؟!‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫هیچ شتێك بۆ سیخوڕ هێنده‌ی‌ ئه‌وه‌ به‌ئازار‬ ‫نییه‌ كه‌ناسنامه‌كه‌ی كه‌شفبێت‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و‬ ‫ده‌یه‌وێت له‌ژێر ناو و ناونیشانێكی دیكه‌دا‪،‬‬ ‫كاره‌كانی خۆی بكات‪ ،‬نه‌ك ناو و ناونیشانی‬ ‫راسته‌قینه‌كه‌ی خۆی‪.‬‬ ‫دوای‌ ئ���ه‌وه‌ی‌ ب��ۆ ی�ه‌ك�ه‌م��ج��ارو ل �ه‌ژم��اره‌ی‌‬ ‫رابردووی رۆژنامه‌ی ده‌ستووردا به‌پشتبه‌ستن‬ ‫به‌چه‌ند به‌ڵگه‌و دۆكۆمێنتێك هه‌ندێك له‌و‬ ‫چه‌واشه‌كارییه‌كانه‌ی لڤینمان خسته‌ڕوو‪،‬‬ ‫پ�ه‌رده‌م��ان له‌سه‌ر رووخساریان هه‌ڵماڵی‌و‬ ‫ناسنامه‌ راسته‌قینه‌كه‌یانمان ب��ۆ هه‌موو‬ ‫الی��ه‌ك ئاشكراكرد‪ ،‬خۆشبه‌ختانه‌ راستی‬ ‫قسه‌كانی ئێمه‌ له‌الیه‌ن فازڵ نه‌جیبی ئه‌ندامی‬ ‫ده‌سته‌ی دامه‌زرێنه‌ری‌ گۆڤاری‌ لڤین (كه‌پاش‬ ‫ده‌رچوونی‌ چه‌ندین ژماره‌ وازی‌ له‌و گۆڤاره‌‬ ‫هێنا) سه‌لمێنران‌و له‌دووتوێی وتارێكدا كه‌‬ ‫له‌رۆژنامه‌ی‌ رووداوی ژم���اره‌(‪ )121‬رۆژی‬ ‫دووشه‌ممه‌ ‪ 2010/7/12‬ب�ڵاوك��ردووه‌ت�ه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌ڕوونی فازیل ئه‌وه‌ی دیاریكردووه‌ «ئه‌وكات‬ ‫ب��ڕی��ارم��ان��دا كه‌گۆڤارێك ب �ه‌ن��اوی (لڤین)‬ ‫ده‌رب��ك �ه‌ی �ن‌و ل �ه‌گ �ه‌ڵ ی �ه‌ك �ه‌م ژم��اره‌ی��دا من‬ ‫ده‌سته‌ی نووسه‌ران بووم‪ .‬ئه‌و كات گۆڤاره‌كه‌‬ ‫سه‌ر به‌سه‌نته‌ری‌ گه‌شه‌پێدانی چاالكی الوان‬ ‫بوو‪ ،‬كه‌به‌ڕێز مام جه‌الل له‌سه‌ره‌تاوه‌ بڕێك‬ ‫كۆمه‌كی كردبوو‪ ،‬به‌اڵم له‌الیه‌ن یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمییه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ده‌برا»‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت «له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هه‌ریه‌ك‬ ‫له‌ئه‌ندامانی ستافی ئ �ه‌و گ��ۆڤ��اره‌‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌پاداشتی كاره‌كانیان‪ ،‬مانگانه‌یه‌كی ‪20‬‬ ‫دۆالری هه‌بووه‌‪ ،‬كه‌راسته‌وخۆ له‌مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫یه‌كگرتووی ئیسالمی بۆمان ده‌هات»‪ ،‬فازیل‬ ‫ئه‌وه‌شی وتوه‌ «شتێكی حاشا هه‌ڵنه‌گره‌‪،‬‬ ‫كه‌سوودمه‌ندی یه‌كه‌م له‌لڤین ت��اب �ه‌رواری‌‬ ‫ده‌ركه‌وتنی گۆڕان‪ ،‬هه‌ر یه‌كگرتووی ئیسالمی‬ ‫بووه‌«‪.‬‬ ‫ئێستا قه‌باره‌ی ئه‌و ئازاره‌ هه‌ستپێده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫كه‌ الی جه‌نابی سه‌رنووسه‌رو ستافی لڤین‪،‬‬ ‫ب�ه‌ه��ۆی ئاشكرابوونی ناسنامه‌كه‌یانه‌وه‌‬ ‫تووشیبوون‪.‬‬ ‫كێ سیخوڕه‌؟‬ ‫ئه‌گه‌رچی ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی له‌زمانی خۆیه‌وه‌‌و‬ ‫له‌ڕێی چه‌ندین كه‌سی تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی به‌ئێمه‌‬ ‫وت كه‌ئه‌و دوورو نزیك ئاگاداری‌ ناوهێنانی‬ ‫ئێمه‌ نییه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی سه‌باره‌ت به‌ئێمه‌ هاتووه‌‪،‬‬ ‫كارێكی بێبه‌رنامه‌ بووه‌‪ ،‬به‌اڵم كاتێك ئێمه‌‬ ‫وه‌اڵماندایه‌وه‌‪ ،‬نه‌یتوانی وه‌اڵم��ی تاكه‌ یه‌ك‬ ‫دێڕی بداته‌وه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت نه‌یتوانی‌ بچوكترین‬ ‫به‌ڵگه‌ بخاته‌ڕوو‪ ،‬بۆ جارێكیتر كه‌وته‌وه‌‬ ‫به‌خشینه‌وه‌ی تۆمه‌ت‌و بوختانكردن بۆمان‪،‬‬ ‫ئه‌مجاره‌ الی شه‌شۆیی‌و ستافه‌كه‌ی بووینه‌‬ ‫سیخوڕ‪( .‬ئ�ه‌وه‌ به‌ له‌به‌رچاوگرتنی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ك �ه‌ئ �ه‌و گ��ۆڤ��اره‌ ته‌نیا ی��ه‌ك ن��ووس��راوی��ان‬ ‫باڵوكرد‌ووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ هیچ كه‌سێك‬ ‫پشتڕاستی‌ زانیارییه‌كانی‌ ناو نووسراوه‌كه‌‬ ‫بكاته‌وه‌‌و هه‌روه‌ها به‌بێ‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ بۆچوونی‌‬ ‫ئێمه‌ش له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ وه‌ربگرن كه‌ئه‌وه‌‬ ‫بچوكترین مافی‌ هه‌ر كه‌سێكه‌ كه‌ له‌رۆژنامه‌ یان‬ ‫گۆڤارێكدا نووسینێك له‌باره‌یه‌وه‌ باڵوبكه‌یته‌وه‌) ‬ ‫كڵۆڵی ئه‌م براده‌رانه‌ به‌ڕاده‌یه‌كه‌ له‌سه‌ره‌تای‬ ‫ئه‌م شه‌ڕه‌ی ده‌ستیانپێكردووه‌‪ ،‬په‌نایان بۆ‬ ‫چه‌ند شتێك بردووه‌ كه‌جگه‌ له‌خۆیان كه‌سی‬ ‫تری پێ له‌خشته‌ نابرێت‪ ،‬به‌اڵم پێمانوایه‌ بۆ‬ ‫روونكردنه‌وه‌ی زیاتری ئه‌وه‌ی كه‌كێ سیخوڕه‌‬ ‫كه‌مێك له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ بوه‌ستین‌و چه‌ند‬ ‫نمونه‌یه‌ك بهێنیینه‌وه‌‪.‬‬ ‫«كاری‌ رۆژنامه‌وا‌نی‌و سیخوڕی نێوانیان ته‌نها‬ ‫تاڵه‌ مویه‌كه‌» ئه‌مه‌ قسه‌ی سه‌رنووسه‌ره‌كه‌ی‬ ‫لڤینه‌‪ ،‬ئێمه‌ دڵنیایین ئه‌م دوانه‌ الی ئه‌م زاته‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك تێكه‌ڵبووه‌ كه‌ئه‌سته‌مه‌ بتوانین‬ ‫له‌یه‌كیان جیابكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و خودی خۆی ئه‌و‬ ‫گۆڤاره‌ی‌ ئیشی تێدا ده‌كات‪ ،‬به‌رهه‌می كارێكی‬ ‫سیخوڕییه‌‪ ،‬بۆیه‌ چاوه‌ڕوانكراوه‌ شه‌شۆیی‬ ‫به‌م شێوه‌یه‌ هه‌ستی خۆی ده‌ربڕێت به‌رامبه‌ر‬ ‫پیشه‌ی پیرۆزی رۆژنامه‌گه‌ری‪.‬‬

‫ب�ه‌اڵم ره‌نگه‌ سه‌رنووسه‌ری‌ لڤین زاكیره‌ی‌‬ ‫الوازب���ێ���ت‌و ب��ی��ری��ن�ه‌م��اب��ێ��ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئێم ‌ه‬ ‫بیروه‌رییمان هێنده‌ الوازنییه‌‌و باش بیرمان‬ ‫ماوه‌ كه‌سه‌رنووسه‌ری‌ لڤین كه‌متر له‌ساڵێك‬ ‫پێش ئێستا رۆژنامه‌ی‌ هاواڵتی‌ ویستی‌ هه‌واڵێك‬ ‫باڵوبكاته‌وه‌ له‌سه‌ر ئ�ه‌وه‌ی‌ مامۆستا عه‌زیز‬ ‫(عه‌زیز سه‌رسپی‌) به‌رپرسی‌ ئه‌وكاتی‌ ده‌زگای‌‬ ‫زانیاری‌ له‌فه‌رمانده‌ی‌ گشتی‌ یه‌كێتی‌‌و جێگری‌‬ ‫فه‌رمانده‌ی‌ فه‌رمانده‌ی گشتیی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌‬ ‫یه‌كێتی‌‪ ،‬كه‌ناوبراو پاش ته‌واوكردنی‌ خوێندن‬ ‫له‌به‌شی‌ زانسته‌ رامیارییه‌كانی‌ زانكۆی‌‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬به‌اڵم بڕوانامه‌ی‌ ئاماده‌یی نه‌بردووه‌‬ ‫بۆ كۆلێژه‌كه‌ی‌‪ ،‬دوای‌ ئ��ه‌وه‌ی‌ په‌یامنێری‌‬ ‫هاواڵتی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌مامۆستا عه‌زیزه‌وه‌‬ ‫ده‌ك��ات بۆ ئ�ه‌وه‌ی‌ لێدوان ب��دات‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫قسه‌یه‌ك ناكات‪ ،‬كه‌چی‌ ئه‌حمه‌د میره‌ زیاتر له‌‬ ‫‪ 10‬جار ته‌له‌فۆن بۆ براده‌رانی‌ هاواڵتی‌ ده‌كات‌و‬ ‫ده‌پاڕێته‌وه‌ تا ئه‌و هه‌واڵه‌ له‌سه‌ر مامۆستا‬ ‫عه‌زیز باڵونه‌كرێته‌وه‌‪ ،‬هه‌تا دڵنیا نه‌بێت‬ ‫له‌وه‌ی‌ هه‌واڵه‌كه‌ باڵوناكرێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر ته‌له‌فون‬ ‫بۆ براده‌رانی‌ هاواڵتی‌ ده‌كات‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌پرسین په‌یوه‌ندی‌ ئه‌حمه‌د میره‌‬ ‫به‌ده‌زگای‌ زانیارییه‌وه‌ چییه‌؟ بۆچی‌ شه‌فاعه‌ت‬ ‫بۆ به‌رپرسه‌كانی‌ ده‌ك��ات؟ بۆچی‌ میره‌ بۆ‬ ‫به‌رپرسی‌ ده‌زگ��ای �ه‌ك ده‌پ��اڕێ��ت �ه‌وه‌ كه‌ئه‌و‬ ‫به‌تیرۆریست‌و نایاسایی‌‌و ناشه‌رعیی‌‌و چی‌‌و‬ ‫چی‌ ده‌زان��ێ��ت؟ ئیتر ئ �ه‌وه‌ باخوێنه‌ر خۆی‌‬ ‫بڕیاربدات بۆچی‌ سه‌رنووسه‌ری‌ گۆڤارێكی‌ له‌و‬ ‫جۆره‌ داوایه‌كی‌ ئاوا ناشیرین له‌رۆژنامه‌وانانی‌‬ ‫رۆژنامه‌یه‌كی‌ ئه‌هلیی‌ ده‌كات‪ ،‬كه‌چه‌ندینجار‬ ‫گه‌نده‌ڵیی‌ له‌وجۆره‌یان ب�ڵاوك��ردووه‌ت�ه‌وه‌؟!‬ ‫ده‌بێت بۆچی‌ ئه‌حمه‌د میره‌ هێنده‌ به‌په‌رۆش‬ ‫بێت‪ ،‬كه‌ساخته‌كاریی‌ به‌رپرسانی‌ ده‌زگ��ا‬ ‫ئه‌منییه‌كان بشارێته‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها ده‌پرسین‬ ‫ئایا ئه‌مه‌ گه‌نده‌ڵی‌ نییه‌؟ بۆیه‌ به‌گۆڤاری‌ لڤین‬ ‫ده‌ڵێین ده‌زگای‌ زانیاری‌ تا ئێوه‌ی‌ هه‌بێت‪،‬‬ ‫پێویستی‌ به‌ئێمه‌ نییه‌‪ .‬ئایا ئێستا ئه‌حمه‌د‬ ‫میره‌ وه‌اڵمی‌ بۆ خوێنه‌رانی گۆڤاره‌كه‌ی‌ چی‬ ‫ده‌بێت؟‬ ‫كاتێك لڤین ل �ه‌ژم��اره‌ ‪ 126‬به‌خه‌تێكی‬ ‫درشت ده‌نوسێت «هه‌ردوو ده‌زگای زانیاری‌و‬ ‫پاراستن دوو ده‌زگای تیرۆریستین»‪ ،‬به‌ته‌نها‬ ‫چه‌ند رۆژێ��ك دوای ئه‌مه‌ كاكی شه‌شۆیی‬ ‫له‌چه‌ند كه‌ناڵێكه‌وه‌ ده‌یه‌وێت به‌رپرسێكی‬ ‫بااڵی ده‌زگ��ای زانیاری ببینێت‪ ،‬به‌بیانووی‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی پارتی ده‌یه‌وێت بیكوژێت‪ ..‬دیاره‌‬ ‫ئه‌حمه‌د شه‌شۆیی كه‌رۆژ تائێواره‌ خه‌ریكی‌‬ ‫جوێندانه‌ به‌ده‌سه‌اڵت‪ ،‬له‌ژێریشه‌وه‌ خه‌ریكی‌‬ ‫كڕوزانه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫له‌سیخوڕی ناوخۆوه‌ بۆ په‌ڕینه‌وه‌ بۆكۆاڵنه‌كانی‬ ‫سیخوڕی هه‌رێمایه‌تی‬ ‫خوێنه‌ری‌ خۆشه‌ویست كه‌مێك به‌دیقه‌ته‌وه‌‬ ‫سه‌رنج له‌م چه‌ند بابه‌ته‌ بده‌‪ ،‬كه‌ئێمه‌ له‌گۆڤاری‌‬ ‫لڤینه‌وه‌ وه‌رمانگرتوون‪ ،‬ئه‌و كات بزانن چۆن‬ ‫ئه‌مانه‌ ده‌ستیان له‌گه‌ڵ ده‌زگا سیخوڕییه‌كانی‬ ‫واڵتانی ده‌وروبه‌ردا تێكه‌ڵكردووه‌‪.‬‬ ‫لڤین له‌ژماره‌ ‪103‬دا نووسیویه‌تی‌ «كۆبوونه‌وه‌‬ ‫نهێنییه‌كه‌ی‌ ن��ێ��وان ت��اڵ �ه‌ب��ان �ی‌‌و پ��ی��اوه‌‬ ‫شه‌به‌حه‌كه‌ی‌ رۆژهه‌اڵتی‌ ن��اوه‌ڕاس��ت»‪ ،‬ئایا‬ ‫ك�ه‌س هه‌یه‌ ب�ه‌م نهێنیی ‌ه بزانێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫سیخوڕی یه‌كێك له‌ده‌زگاكانی زان��ی��اری‌و‬ ‫ئ��ی��ت�لاع��ات‌و پ��اراس��ت��ن ن�ه‌ب��ێ��ت‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا‬ ‫له‌ژماره‌ ‪80‬دا نووسیویه‌تی‌ «لڤین زانیاریی‌‬ ‫ن��او دانیشتنه‌كانی‌ میتی‌ توركی‌‌و بارزانی‌‬ ‫باڵوده‌كاته‌وه‌«‪ ،‬كێ‌ نهێنی‌ ناو دانیشتنه‌كانی‌‬ ‫نێوان میتی‌ توركی‌‌و بارزانی‌ ده‌زانێت‪ ،‬یان‬ ‫ده‌بێت سه‌ر به‌میتی‌ توركی‌ بیێت‪ ،‬یان ده‌زگای‌‬ ‫پاراستن یان زانیاری‌‪ .‬ئه‌گه‌ر نا ئێوه‌ شتێكمان‬ ‫پێ بڵێن‪ .‬له‌ژماره‌ ‪71‬ی‌ لڤیندا نووسراوه‌‬ ‫«‪ 3252‬سیخوڕو ج�ه‌ن��درم�ه‌‌و ‪ 13‬بنكه‌ی‌‬ ‫سه‌ربازیی‌ تورك له‌كوردستاندا هه‌ن»‪ ،‬ئایا‬ ‫ئه‌م زانیارییه‌‪ ،‬زانیاریی‌ ده‌زگایه‌كی‌ سیخوڕی‌‬ ‫نییه‌؟ تائێستا له‌ناو خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا‬ ‫‪ 3235‬ئه‌فسه‌ر‌و سه‌ربازو جه‌نده‌رمه‌ی‌ تورك‬ ‫بوونیان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ ‪ 58‬ده‌بابه‌و ‪ 27‬موده‌ره‌عه‌و‬ ‫‪ 31‬مه‌دفه‌عی‌‌و ‪ 26‬ه��اوه‌ن ‪ 17‬ئاڕبیجی‌‌و‬ ‫‪ 10‬دۆش��ك�ه‌و ‪ 40‬س�ه‌ی��اره‌ی‌ س �ه‌رب��ازی‌‌و ‪13‬‬

‫بیكه‌یسی‌‌و دوو نازووری‌ شه‌وانه‌و سێ‌ نازوری‌‬ ‫قاعیده‌و ‪ 10‬قه‌ناس‌و یه‌ك بۆمبی‌ ئه‌تار‌و چوار‬ ‫مۆبایلی‌ سوره‌ییاو دوو جیهازی‌ راكاڵ‌و یه‌ك‬ ‫ره‌سه‌دو دوو رافیعه‌و جیهازێكی‌ پێشكه‌وتووی‌‬ ‫ده‌نگهه‌ڵگر (انصات)یان له‌به‌رده‌ستدایه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیارییانه‌ی‌ (لڤین) له‌سه‌رچاوه‌یه‌كی‌‬ ‫ره‌سمی‌ حكومه‌تی‌ فیدراڵییه‌وه‌ ده‌ستیكه‌تووه‌‪،‬‬ ‫له‌ناو خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا ‪2564‬‬ ‫سه‌ربازو ‪ 91‬ئه‌فسه‌رو ‪ 240‬هێزی‌ لێدان‌و ‪340‬‬ ‫جه‌ندرمه‌ی‌ تورك بوونیان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌دابه‌شبوون‬ ‫به‌سه‌ر ‪ 13‬قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیدا له‌ناوچه‌‬ ‫سنوورییه‌كانی‌ پارێزگای‌ دهۆك‪ ،‬له‌ناو هه‌موو‬ ‫ئه‌م قاعیده‌ سه‌ربازیانه‌شدا‪ ،‬جگه‌ له‌وه‌ی‌ به‌شی‌‬ ‫ئیستیخبارات بوونی‌ هه‌یه‌‪ ،‬سریه‌یه‌كی‌ تایبه‌تی‌‬ ‫ئیستخباراتی‌ توركی‌ له‌قاعیده‌ی‌ باتۆفا بوونی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ له‌‪ 20‬كه‌س پێكهاتووه‌و ئه‌فسه‌رێكی‌‬ ‫تورك سه‌رپه‌رشتی ده‌كات‪ ،‬به‌ناوی‌ (فاروق‬ ‫ب���ه‌گ) كه‌پله‌یه‌كی‌ ع�ه‌ق��ی��ده‌ ل �ه‌س��وپ��ادا‌و‬ ‫جێگره‌كه‌شی‌ موقه‌ده‌مێكه‌ به‌ناوی‌ (عومه‌ر)‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌و زانیارییانه‌ی‌ له‌به‌رده‌ستی‌ (لڤین)‬ ‫دایه‌‪ ،‬گه‌وره‌ترین قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیی‌ توركی‌‬ ‫ل���ه‌ڕووی‌ ژم���اره‌ی‌ س���ه‌رب���ازه‌وه‌ له‌ناحی ‌هی‌‬ ‫كانیماسیدایه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ قه‌زای‌ زاخۆ‪ ،‬له‌م‬ ‫بنكه‌ سه‌ربازییه‌دا ‪ 580‬سه‌ربازو ‪ 91‬ئه‌فسه‌رو‬ ‫‪ 240‬جه‌ندرمه‌و ‪( 340‬قوه‌ زاربه‌) هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گه‌وره‌ترین قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیی‌ توركی‌ له‌ڕووی‌‬ ‫لۆجیستییه‌وه‌ قاعیده‌ی‌ بامه‌ڕنییه‌‪ ،‬كه‌ده‌كه‌وێته‌‬ ‫به‌رامبه‌ر ناحیه‌ی‌ بامه‌ڕنی‌ له‌پارێزگای‌ دهۆك‪،‬‬ ‫كه‌ ‪ 30‬ده‌بابه‌و هه‌شت م��وده‌ره‌ع�ه‌و شه‌ش‬ ‫هاوه‌ن‌و شه‌ش سه‌یاره‌ی‌ سه‌ربازیی‌ تێدایه‌‪،‬‬ ‫جگه‌ ل�ه‌ب��وون�ی‌ ئامێرێكی‌ پێشكه‌وتووی‌‬ ‫(انصات) ده‌نگگرتن كه‌بۆ كاری‌ سیخوڕی‌‬ ‫به‌كاریده‌هێنن‪ ،‬له‌ناو ئه‌م قاعیده‌ سه‌ربازییه‌دا‬ ‫گ �ه‌وره‌ت��ری��ن س��ری�ه‌ی‌ ئیستیخباراتی‌ سه‌ر‬ ‫به‌سوپا له‌ناو خاكی‌ هه‌رێمی‌ كوردستاندا‬ ‫بوونی‌ هه‌یه‌‪ ،‬ب���ه‌دوای‌ ئه‌میشدا قاعید‌هی‌‬ ‫سه‌ربازی‌ (كریبی‌) دێت كه‌ده‌كه‌وێته‌ قه‌زای‌‬ ‫زاخۆو قاعیده‌ سه‌ربازییه‌كه‌ی‌ توركیا ته‌نیا‬ ‫‪ 30‬مه‌تر له‌قوتابخانه‌ی‌ سه‌ره‌تایی‌ گونده‌كه‌وه‌‬ ‫دووره‌‪ .‬له‌م بنكه‌ سه‌ربازییه‌دا ‪ 414‬سه‌ربازو‬ ‫شه‌ش ده‌بابه‌و ‪ 15‬ئاربیجی‌‌و دوو دۆشكه‌و‬ ‫شه‌ش موده‌ره‌عه‌و ‪ 11‬مه‌دفه‌عی‌‌و ‪ 14‬سه‌یار‌هی‌‬ ‫سه‌ربازی‌‌و ‪ 10‬قه‌ناس‌و ‪ 12‬بیكه‌یسی‌‌و یه‌ك‬ ‫بۆمبی‌ ئه‌تارو یه‌ك ره‌سه‌دو دوو نازوور‌و دوو‬ ‫مۆبایلی‌ سوره‌ییاو جیهازێكی‌ راكاڵ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌دوای‌ ئه‌میشدا قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیی‌ ناحی ‌هی‌‬ ‫باتۆفا دێت كه‌ده‌كه‌وێته‌ قه‌زای‌ زاخۆو ‪400‬‬ ‫سه‌ربازو شه‌ش ده‌بابه‌و ‪ 21‬مه‌دفه‌عی‌‌و یه‌ك‬ ‫م��وده‌ره‌ع �ه‌و ‪ 14‬س�ه‌ی��اره‌ی‌ س �ه‌رب��ازی‌‌و سێ‌‬ ‫نازووری‌ تێدایه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌دوایدا قاعیده‌ی‌ سه‌ری‌ سینكی‌ دێت‬ ‫كه‌ ‪ 80‬سه‌ربازی‌ تێدایه‌و مه‌دفه‌عییه‌كی‌ (‪120‬‬ ‫ملم)یان پێیه‌‪ ،‬پاشان قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیی‌‬ ‫(سیریی‌) دێ��ت ل �ه‌ق �ه‌زای‌ ئامێدی‌ كه‌ ‪75‬‬ ‫سه‌ربازو شه‌ش ده‌بابه‌و سێ‌ دۆشكه‌و شه‌ش‬ ‫هاوه‌ن‌و چوار موده‌ره‌عه‌یان تێدایه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫قاعیده‌ی‌ سه‌ربازی‌ (كوبكی‌) كه‌ ‪ 130‬سه‌ربازو‬ ‫دوو ده‌باب ‌هی‌ تێدایه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها قاعیده‌كانی‌ (كمری‌‪ ،‬كوخی‌ سپی‌‌و‬ ‫ده‌ره‌ی‌ داواتیا)ی‌ كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان ‪ 70‬سه‌ربازی‌‬ ‫تێدایه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌قاعیده‌ی‌ سه‌ربازیی‌ (سه‌ری‌ زیری‌)‬ ‫‪ 60‬سه‌ربازو له‌ (گلی‌ زاخ��ۆ) ‪ 34‬سه‌ربازو‬ ‫له‌قاعید‌هی‌ ئامێدیش ‪ 45‬سه‌رباز هه‌ن‪ ،‬كه‌دوو‬ ‫ئاڕبیجی‌‌و چوار س��اروخ‌و یه‌ك دۆشكه‌و دوو‬ ‫موده‌ره‌عه‌یان پێیه‌»‪.‬‬ ‫ده‌ك��رێ��ت ل�ه‌س�ه‌رن��ووس�ه‌ری‌ لڤین بپرسین‪،‬‬ ‫ئایا ئه‌م زانیارییانه‌ت له‌كوێوه‌ هێنا؟ ئایا‬ ‫خوێنه‌ر بۆی‌ نییه‌ بپرسێت كه‌لڤین چۆن ئه‌م‬ ‫زانیارییانه‌ی‌ ده‌ستكه‌وت؟ گۆڤارێك بزانێت‬ ‫كه‌دانیشتنی‌ نێوان مه‌سعود بارزانی‌‌و میتی‌‬ ‫توركی‌ چی‌ تێدا ده‌گوزه‌رێت‌و سوپای‌ توركیا‬ ‫له‌كوردستان چه‌ند فیشه‌كی‌ پێیه‌‪ ،‬به‌بێ‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ توانای‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌بێت زانیاری‌ ته‌واو‬ ‫له‌سه‌ر گه‌ڕه‌كێكی‌ ئه‌م شاره‌ بزانێت‪ ،‬به‌ڕاستی‌‬ ‫جێی‌ گومانه‌‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫فه‌ر هه‌نگ ‪19‬‬

‫سیاسه‌ت‪ ،‬هونه‌ر وێرانده‌كات‬ ‫ی گاردیا‌ن له‌گه‌ڵ “یاشار كه‌مال”‬ ‫وتووێژ ‌‬ ‫و‪ :‬سارا حسه‌ین‬

‫“یاشار كه‌مال” پیره‌پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 85‬س��اڵ�ه‌‪ ،‬ك�ه‌ ل�ه‌گ�ه‌ڵ بێهێزی‌‬ ‫جه‌سته‌ییدا راه��ات��ووه‌و ل��ه‌ژووره‌‬ ‫شپرزه‌كه‌دا دانیشتووه‌‪ .‬نووسه‌رێك‬ ‫ك��ه‌ ب�ه‌ش��ێ��ك�ی‌ زۆر له‌خه‌ڵكی‌‬ ‫توركیا الیان واب��وو یه‌كه‌م كه‌س‬ ‫ده‌بێت كه‌خه‌اڵتی‌ نۆبڵ دێنێته‌وه‌‬ ‫م��اڵ��ه‌وه‌‪“ .‬ع��ای��ش �ه‌ ب��اب��ان” چا‬ ‫دێنێ‌ بۆ ه��اوس�ه‌ره‌ك�ه‌ی‌ “یاشار‬ ‫كه‌مال” و ده‌ڵێت‪ “ :‬تا ئێستا‬ ‫رۆژنامه‌نووسێكم نه‌دیوه‌‪ ،‬پرسیاری‌‬ ‫كه‌م بپرسێت‪ .‬یاشار! بهێڵه‌ با ئه‌م‬ ‫كوڕه‌ قسه‌كانی‌ بكات‪”.‬‬ ‫“یاشار كه‌مال” پیربووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێشتا ده‌نگی تۆنێكی‌ خۆشی‬ ‫تێدایه‌و كه‌قسه‌ده‌كات‪ ،‬قسه‌كانی‌‬ ‫پڕه‌ له‌قسه‌ی‌ نه‌سته‌ق‌و به‌سه‌رهاته‌‬ ‫راسته‌كان‌و حیكایه‌ته‌كان‌و شیعره‌‬ ‫فۆلكلۆره‌كان‪ .‬ه�ه‌ن��دێ‌ جاریش‬ ‫ده‌ستده‌خاته‌ سه‌ر گۆچانه‌كه‌شی‌و‬ ‫ده‌وه‌س��ت��ێ‌‪ .‬نووسین به‌میرات‬ ‫گه‌یشتووه‌ به‌یاشار كه‌مال‪ .‬باوكی‌‬ ‫زه‌میندارێكی‌ گه‌وره‌ی‌ كورد بووه‌‬ ‫كه‌ساڵی‌ ‪ 1915‬هه‌ڵهاتووه‌ بۆ‬ ‫ئاناتۆلیای رۆژه��ه‌اڵت‪ .‬شاعیرانی‌‬ ‫ناوچه‌كه‌و شیعره‌ فۆلكلۆره‌كان‪،‬‬ ‫یه‌كه‌م مامۆستاكانی‌ یاشار كه‌مال‬ ‫ب��وون‌و ئه‌و س �ه‌رده‌م كه‌ته‌نها ‪14‬‬ ‫ساڵی‌ ته‌مه‌ن ب��ووه‌‪ ،‬یه‌كێك له‌م‬ ‫مامۆستایانه‌ داوای‌ لێ ده‌ك��ات‬ ‫ببێ به‌قوتابی ئ �ه‌و‪ .‬كه‌مال له‌م‬ ‫باره‌وه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌‪“ :‬مامۆستاكه‌‬ ‫پێیوتم رۆژێ‌ ده‌ب��م به‌ “كاراكا‬ ‫ئاغاڵن(شاعیرو سترانبێژی‌ ناوداری‌‬ ‫سه‌ده‌ی‌ هه‌ڤده‌یه‌م) “ێكی‌ نوێ‪.‬‬ ‫“یاشار كه‌مال” گونده‌كه‌ی‌ باوكی‌‬ ‫جێدێڵێ‌و رووی��ك��رده‌ قوتابخانه‌و‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ س��ێ��روان��ت�س‌و چێخۆف‌و‬ ‫سه‌ره‌نجام ستاندال ئاستان بوو‪.‬‬ ‫ستاندال ئه‌و نووسه‌ره‌ بوو كه‌یاشار‬ ‫كه‌مال له‌سه‌ره‌تای‌ رۆماننووسینیدا‬ ‫زۆری‌ خۆشده‌ویست‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫كه‌سه‌باره‌ت به‌ستاندال ده‌ڵێت‬ ‫“له‌گونده‌وه‌ هاتبووم‪ .‬له‌هه‌موو‬ ‫شتێك ده‌گه‌یشتم‪ ،‬ب��ه‌اڵم دوای‌‬ ‫ستاندال له‌گه‌ڵ دونیایه‌كی‌ نوێدا‬ ‫رووبه‌ڕووبوومه‌وه‌‪ ”.‬یاشار كه‌مال‬ ‫نووسین‌و ئاشنابوونی‌ ئه‌و سه‌رده‌می‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌ده‌بی رۆژئاوا به‌ به‌ختێكی‌‬ ‫گ���ه‌وره‌ی‌ ژی��ان�ی‌ ده‌زان���ێ‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫به‌مه‌شه‌وه‌ به‌مێژووی‌ بنه‌ماڵه‌كه‌ی‌‌و‬ ‫“چۆكۆرووا”ی‌ سه‌رده‌می‌ منداڵی‬ ‫وه‌ف����ادار ده‌مێنێته‌وه‌‪“ .‬یاشار‬ ‫ك�ه‌م��ال” ه �ه‌روه‌ه��ا بۆ نووسینی‌‬ ‫“ح��ه‌م��ه‌ دۆك” پ��ڕف��رۆش��ت��ری��ن‬ ‫به‌رهه‌می‌ كه‌ به‌ “رۆب��ن هوود”ی‌‬ ‫ئاناتولی ده‌ناسرێ‪ ،‬تا راده‌ی�ه‌ك‬ ‫له‌و چیرۆكانه‌ كه‌ڵكیوه‌رگرتووه‌‬ ‫ك ‌ه له‌زمان چه‌ته‌كانی‌ دیكه‌یه‌وه‌‬ ‫بیستوویه‌تی‌‪“ .‬سه‌لمان ته‌نها”ش‬ ‫به‌پێی م �ه‌رگ �ی‌ ب��اوك �ی‌ كه‌مال‬ ‫منداڵێكی‌ هه‌تیوه‌ كه‌ساڵی ‪1915‬‬ ‫گ���ه‌وره‌ی‌ ك���ردووه‌‪ ،‬ئ �ه‌و قه‌تڵه‌ی‌‬ ‫كه‌خودی‌ یاشار له‌پێنج ساڵیدا‬ ‫شاهیدی‌ بوو‪.‬‬ ‫“ئاغایان أكچاساز” چیرۆكی‌‬ ‫قه‌ره‌جه‌كانی‌ ساڵه‌كانی‌ ‪1860‬‬ ‫ی‌ ن��اوچ��ه‌ی‌ “چ���ۆك���ۆرووا”ی���ه‌‪،‬‬ ‫ئ��ه‌م كتێبه‌ش ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌مای‌‬ ‫شیعره‌كانی‌ “دادائۆغلوو” شاعیری‌‬

‫عاشقی سه‌ده‌ی‌ نۆزده‌یه‌می توركیا‬ ‫كه‌نزیك به‌زادگه‌كه‌ی‌ یاشار كه‌مال‬ ‫نێژراوه‪ ‌،‬نووسراوه‌‪“ .‬یاشار كه‌مال”‬ ‫به‌شێك له‌شیعری‌ “دادا ئۆغلۆو”‬ ‫ده‌خوێنێته‌وه‌و به‌ده‌ستی‌ راستی‌‬ ‫ئاستی‌ شیعره‌كه‌ نیشانده‌داو‬ ‫ده‌ڵێت‪“ :‬خودا نیشانه‌ی‌ خسته‌ڕوو‬ ‫ب��ۆ ئ���ه‌وه‌ی‌ ب���اوه‌ڕم���ان پته‌وتر‬ ‫بێت‪ ،‬به‌اڵم چاره‌نووس وه‌هایه‌‪،‬‬ ‫فه‌رمان فه‌رمانی‌ سوڵتانه‌“ كه‌مال‬ ‫له‌درێژه‌دا ده‌ڵێت “ گوناهێك له‌مه‌‬ ‫گه‌وره‌تر ده‌بینن؟”‬ ‫“یاشار كه‌مال” به‌و قسانه‌ی‌‬ ‫كه‌مانگی‌ ئۆكتۆبه‌ری‌ ‪ 2008‬له‌وتووێژ‬ ‫له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌یه‌كی‌ ئه‌ڵمانیدا‬ ‫وت��ب��ووی‌‪ ،‬جارێكیتر سه‌رنجی‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ توركیای‌ بۆ الی‌ خۆی‌‬ ‫راكێشا‪ ،‬چونكه‌ وتبووی‌ ئیتر هیچ‬ ‫هیوایه‌كی‌ نییه‌ به‌په‌یوه‌ستبوونی‌‬ ‫توركیا به‌یه‌كێتی‌ ئه‌وروپا‪ ،‬وتبووی‌‬ ‫“یه‌كێتی‌ ئه‌وروپاش وه‌ك سه‌رجه‌م‬ ‫هێزه‌ گه‌وره‌كانی‌ جیهان ده‌اڵڵی‬ ‫جه‌نگه‌‪ ”.‬ب�ه‌م�ه‌ش�ه‌وه‌ “ك�ه‌م��ال”‬ ‫وه‌ك رۆم��ان��ن��وس��ێ��ك ه����ه‌رده‌م‬ ‫الی�ه‌ن��گ��ری‌ شوناسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫خ��ۆی‌ ب��ووه‌و به‌گومانه‌وه‌ چاوی‌‬ ‫له‌ویسته‌ رۆژئاواییه‌كانی‌ توركیا‬ ‫ك��ردووه‌‪ .‬ده‌ڵێت “رۆشنبیره‌كانی‌‬ ‫ئێمه‌ الس��ای��ی رۆژئ��اوای��ی��ه‌ك��ان‬ ‫ده‌ك��ه‌ن��ه‌وه‌و خ��ۆی��ان ون��ك��ردووه‌و‬ ‫هیچ شتێك ده‌رب���اره‌ی‌ ئاناتۆلیا‬ ‫نازانن‌و به‌سووكایه‌تییه‌وه‌ چاوی‌‬ ‫لێ ده‌كه‌ن‪ .‬چاو له‌نازم حیكمه‌ت‬ ‫ب��ك �ه‌ن‪ ،‬ئ��ه‌و شاعیری‌ گ���ه‌وره‌ی‌‬ ‫توركیایه‌‪ ،‬له‌ئاناتۆلیا پێگه‌یشت‌و‬ ‫ئه‌و شاكاره‌ بێ وێنانه‌ی‌ نووسی‪”.‬‬ ‫“یاشار كه‌مال” له‌ساڵه‌كانی‌‬ ‫‪ 1950‬ده‌ستیكرد به‌نووسین‌و‬ ‫له‌سه‌ره‌تادا وته‌كانی‌ زۆرتر وه‌ك‬ ‫ج��ۆرێ‌ پۆپۆلیسمی‌ تئۆلستۆیی‬ ‫ده‌چوو و له‌ناو چه‌په‌كانی‌ توركیادا‬ ‫زۆر پێشوازی‌ لێ ده‌كرا‪“ .‬كه‌مال”‬ ‫ه��ه‌ر له‌منداڵیه‌وه‌ له‌سیاسه‌ت‬ ‫تێنه‌ده‌گه‌یشت‌و كه‌بوو به‌حه‌ڤده‌‬ ‫س����ااڵن كتێبی “ك��ۆم��ۆن��ی��س��ت‬ ‫چییه‌؟”ی‌ گرته‌ده‌ست‌و به‌وته‌ی‌‬ ‫خۆی‌ “ته‌نانه‌ت یه‌ك وشه‌“ی‌ لێ‬ ‫تێنه‌ده‌گه‌یشت‪ .‬هه‌ر له‌و كاته‌وه‌‬ ‫ی��اش��ار ب��وو به‌سۆسیالیستێكی‌‬ ‫جیاوازو له‌گه‌نجێتییدا ده‌ستگیركراو‬ ‫كۆرته‌چیرۆك‌و نۆڤلێته‌كانی‌ له‌الیه‌ن‬ ‫پۆلیسه‌وه‌ ده‌ستی‌ به‌سه‌ردا گیرا‪.‬‬ ‫ساڵی‌ ‪ 1940‬به‌تاوانی‌ سازدانی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ “تراكتۆر لێخوڕه‌كان”‬ ‫ده‌ستگیركراو به‌یاد دێنێته‌وه‌‪:‬‬ ‫“تكام له‌به‌رپرسی پۆلیس ده‌كرد‪،‬‬ ‫ده‌ستنووسه‌كانی‌ بۆ بدۆزێته‌وه‌و‬ ‫ئه‌و له‌وه‌اڵمدا ده‌یووت له‌ “كادێرلی”‬ ‫به‌كارمانهێناوه‌ بۆ رۆشنكردنی‌‬ ‫چرا‪”.‬‬ ‫ی���اش���ار ك���ه‌م���ال م���اوه‌ی���ه‌ك‬ ‫ل �ه‌ك �ه‌س �ه‌ گ��رن��گ �ه‌ك��ان �ی‌ چه‌پی‬ ‫ت��ون��دڕه‌و ب��وو‪ ،‬ساڵه‌كانی‌ ‪1970‬‬ ‫دووره‌په‌ڕیزخرایه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم كێشه‌كان‬ ‫هه‌ر له‌گه‌ڵیدا مایه‌وه‌‪ ،‬ساڵی ‪1996‬‬ ‫له‌به‌ر ره‌خنه‌گرتن له‌سه‌ركوته‌‬ ‫وه‌حشیانه‌كانی‌ توركیا له‌جه‌نگی‌‬ ‫باشووری‌ رۆژه �ه‌اڵت��داو الیه‌نگری‌‬ ‫له‌جیایی خوازه‌كان به‌ ‪ 20‬مانگ‬ ‫زیندان مه‌حكووم كرا‪ .‬ژانوویه‌ی‌‬

‫راب��ردووش دوای‌ ئ �ه‌وه‌ی‌ ژماره‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��وژراوه‌ك��ان له‌ ‪ 40‬ه��ه‌زار كه‌س‬ ‫چووه‌ سه‌ر‪ ،‬راگه‌یاندنه‌كانی‌ توركیا‬ ‫هێرشییانكرده‌ سه‌ر یاشار كه‌مال‬ ‫له‌به‌ر داكۆكیكردنی‌ له‌كورده‌كان‬ ‫له‌شه‌ڕی‌ كوردو توركیادا‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ئه‌و وتبووی‌ ده‌وڵه‌تی‌ توركیا به‌م‬ ‫هێرشكردنانه‌ی‌ ته‌نها كێشه‌كان‬ ‫زۆرت���ر ده‌ك���ات‪ .‬ی��اش��ار كه‌مال‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا‬ ‫له‌كۆنفرانسێكی‌‬ ‫له‌ئه‌نقه‌ره‌ وت�ی‌ “به‌گه‌ریالكان‬ ‫ده‌ڵێن تیرۆریست‌و ده‌مانه‌وێ‌ به‌م‬ ‫شێوه‌یه‌ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌كان‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬له‌حاڵێكدا ئێمه‌ بووین‬ ‫به‌واڵتێك كه‌دژ به‌نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌‬ ‫خۆی‌ جه‌نگده‌كات‪”.‬‬ ‫ی��اش��ار ك �ه‌م��ال به‌توندی‌‬ ‫ج���ه‌خ���ت ل����ه‌س����ه‌ر ئ����ه‌وه‌‬ ‫ده‌كاته‌وه‌ كه‌هیچكات گوشاره‌‬ ‫سیاسییه‌كان كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر‬ ‫ك��اره‌ك��ه‌ی‌ ن��ه‌ب��ووه‌و ده‌ڵێت‬ ‫“ن���ووس���ه‌رێ ئ �ه‌گ �ه‌ر بیه‌وێ‌‬ ‫تیكه‌یه‌ك بگرێ‌ بۆ قوڕگی‌‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬كاری‌ ته‌واوه‌‪ ”.‬كه‌مال‬ ‫به‌توندی‌ دژ به‌و كه‌سانه‌یه‌‬ ‫ئ��ه‌و ب�ه‌ن��ووس�ه‌رێ��ك�ی‌ چه‌پ‬ ‫ده‌زانن‌و ده‌ڵێت “من هه‌رده‌م‬ ‫ستایشی ئیمێل زۆال ده‌كه‌م‪،‬‬ ‫به‌اڵم رۆمانه‌كانیم پێ خۆش‬ ‫ن��ی��ی �ه‌‪ .‬ره‌ن��گ��ه‌ راستییه‌‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان هۆكارێكی‌‬ ‫گرنگ بن‪ ،‬به‌اڵم سیاسه‌ت‪ ،‬هونه‌ر‬ ‫ده‌خاته‌ مه‌ترسییه‌وه‌‪ .‬من له‌سه‌ر‬ ‫وه‌ها بابه‌تگه‌لێك نانووسم‪ .‬من بۆ‬ ‫وه‌رگرێكی‌ تایبه‌ت نانووسم‪ .‬من‬ ‫ته‌نانه‌ت بۆ خۆشم نانووسم‪ .‬من‬ ‫ته‌نها ده‌نووسم‪”.‬‬ ‫ك�����ه‌ب�����اس دێ����ت����ه‌ س���ه‌ر‬ ‫سه‌رقاڵییه‌كانی‌‪ ،‬زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ك‬ ‫دێته‌ سه‌ر لێوی‌‌و ده‌ڵێت “تو خوا‬ ‫چاو له‌ئێمه‌ بكه‌‪ ،‬هه‌موومان بووین‬ ‫به‌مرۆڤگه‌لێكی‌ ن�ه‌زان‌و ئه‌حمه‌ق‌و‬ ‫كه‌چاو له‌چیرۆك ده‌كه‌م داهاتوویه‌ك‬ ‫نابینم‪ ،‬چونكه‌ له‌راستییدا هیچ‬ ‫داه���ات���ووی���ه‌ك ب��وون��ی‌ نییه‌‪”.‬‬ ‫یاشار كه‌مال له‌سه‌ر كاناپه‌كه‌‬ ‫ده‌ن��ووش��ت��ێ��ت �ه‌وه‌و درێ����ژه‌ی‌ پێ‬ ‫ده‌دات‪“ :‬به‌ڵێ جۆرێ‌ تووڕه‌بوون‌و‬ ‫یاخیبوون له‌رۆمانه‌كانمدایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌مه‌ به‌مانای‌ شۆڕشكردن نییه‌ دژ‬ ‫به‌مرۆڤایه‌تی‪ .‬تا ئه‌و كاته‌ی‌ مرۆڤ‬ ‫له‌خاڵێكی‌ تاریكه‌وه‌ ده‌ڕوات بۆ‬ ‫خاڵێكی‌ تاریكیتر‪ ،‬هه‌ر ده‌م ئه‌فسانه‌‬ ‫بۆ خ��ۆی‌ س��ازده‌ك��ات‪ .‬جیاوازیم‬ ‫له‌گه‌ڵ خه‌ڵكانی‌ تردا ئه‌وه‌یه‌ من‬ ‫ئه‌فسانه‌كانم ده‌نووسمه‌وه‌‪”.‬‬ ‫پاڵه‌وانی‌ چیرۆكه‌كانی‌ یاشار‬ ‫ك���ه‌م���ال‪ ،‬ب������ه‌رده‌وام خه‌ریكی‬ ‫ملمالنێیه‌كی‌ ئێگزێستانسیالیستین‪،‬‬ ‫هه‌ر ئه‌و ملمالنێیه‌ی‌ “چۆكورووا”‬ ‫به‌درێژایی ته‌مه‌نی‌ له‌گه‌ڵی رووبه‌ڕوو‬ ‫ب��وو‪ .‬هه‌شتا س��اڵ ل��ه‌وه‌ پێش‬ ‫گوندی‌ “مێمیت” له‌ناو بیشه‌زارو‬ ‫جه‌نگه‌ڵدا بوو‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مڕۆكه‌ بوو ‌ه‬ ‫به‌زه‌وییه‌كی‌ رووت ‪ .‬ئیتر كۆچكردن‬ ‫نه‌ماوه‌و بووه‌ به‌ به‌شێك له‌مێژوو‪.‬‬ ‫ك��ۆچ��ه‌ره‌ وه‌رزی��ی��ه‌ك��ان هێدی‌‬ ‫هێدی‌ له‌ته‌واوبووندان‌و حه‌كایه‌ت ‌ه‬ ‫ی خه‌ڵكانی‌ ئه‌و‬ ‫زاره‌ك��ی��ی �ه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی پیره‌پیاوو‬ ‫ناوچه‌ی ‌ه ته‌نها له‌زه‌ین ‌‬ ‫پیره‌ژناندایه‌و ل�ه‌وێ��ی�ه‌وه‌ ده‌رو‬ ‫ی گشتی‌ ئادانا ده‌بێ‬ ‫له‌كتێبخانه‌ ‌‬ ‫به‌كتێب‪( .‬مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و‬ ‫حیكایه‌تان ‌ه له‌الیه‌ن كه‌سانێكه‌و ‌ه‬ ‫ده‌نووسرێن‌و ده‌كرێن به‌كتێب‪،‬‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ته‌نها به‌ره‌ی‌ كۆن ئاگادار ‌‬

‫حیكا یه‌تا نه‌یه‌و‬ ‫به‌ره‌ی‌ تازه‌ لێی دابڕاوه‌‪)..‬‬ ‫ی��اش��ار ك �ه‌م��ال ل��ه‌و كه‌سان ‌ه‬ ‫نیی ‌ه كه‌خه‌ریكی‌ تیۆری‌ داڕشتن‬ ‫بێت‌و پێیباشه‌ به‌جێگای‌ تیۆریی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ئه‌ده‌بییه‌كان ده‌رب��اره‌ی‌ رۆمان ‌‬ ‫“ئ��ه‌ف��س��ان��ه‌ی‌ ه�����ه‌زاران ك��ه‌ڵ”‬ ‫قسه‌بكات‪ .‬بۆ چه‌ندین پشت‌و وه‌چ ‌ه‬ ‫ی حه‌یده‌ر‪ ،‬ئاسنگه‌ربوون‌و‬ ‫بنه‌ماڵه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��اس��راوب��وون ب�ه‌دروس��ت��ك��ردن� ‌‬ ‫ی باش‪ .‬حه‌یده‌ر بڕیارده‌دا‬ ‫شمشێر ‌‬ ‫به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی‌ هه‌ر چه‌شن ‌ه‬ ‫ی‬ ‫پله‌و پایه‌و پاره‌یك بڕوات بۆ ال ‌‬ ‫ی‬ ‫“ره‌مه‌زان ئۆغلوو” كوڕه‌زای‌ پادشا ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاداناو باشترین ده‌ستكردی‌ خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫پێشكه‌شبكات‪ .‬حه‌یده‌ر ده‌رگا ‌‬ ‫ماڵ ‌ه ه �ه‌ژاران �ه‌ك �ه‌ی‌ ده‌ك��ات �ه‌وه‌و‬ ‫ده‌ڵێت “رۆژێكی‌ خۆشه‌!” ناو و‬ ‫ن���اوازه‌ی‌ حه‌یده‌ر باڵوده‌بێته‌و ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ی‌ كه‌شمشێر دروستكه‌رێك ‌‬ ‫باشه‌و ته‌نانه‌ت “عێسمه‌ت ئۆینلوو”‬ ‫ی ‪1938‬‬ ‫ی ساڵ ‌‬ ‫س��ه‌رۆك ك��ۆم��ار ‌‬ ‫ی لێ ده‌كڕێ‌‪،‬‬ ‫دێته‌ الی‌‌و شمشێر ‌‬ ‫به‌اڵم به‌رامبه‌ر به‌شمشێره‌ك ‌ه هیچ‬ ‫پاره‌یه‌كی‌ پێ نادات‪ .‬حه‌یده‌ر تا‬ ‫نیوه‌ شه‌و خه‌ریكی‌ كار ده‌بێ‌و‬ ‫ی‬ ‫به‌یانی‌ دراوس��ێ��ك��ان ته‌رمه‌كه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌بیننه‌وه‌‪ .‬به‌ر له‌مه‌رگ‪ ،‬فۆڕمێك ‌‬ ‫خ��راپ��ی داب���وو به‌شمشێره‌كه‌‪.‬‬ ‫یاشار كه‌مال له‌م باره‌وه‌ ده‌ڵێت‬ ‫“چاره‌نووسی حه‌یده‌ر به‌و له‌ت ‌ه‬ ‫ئاسنه‌وه‌ به‌نه‌و نه‌یده‌توانی‌ زیاتر‬ ‫له‌و كه‌سه‌ی‌ كه‌هه‌یه‌‪ ،‬ببێ‪”.‬‬ ‫چیرۆكه‌كانی‌ یاشار كه‌مال‬ ‫ی‬ ‫پڕه‌ له‌كه‌سایه‌تی‌ دۆنكیشۆت ‌‬ ‫(‪ ،)quixoticfigures‬به‌اڵم‬ ‫هێچ كامیان وه‌ك نووسه‌ره‌كه‌یان‬ ‫وه‌ك دۆنكیشۆت ناچن‪ .‬كه‌مال‬ ‫ناسراوترین رۆماننووسی ناو‬ ‫واڵتی‌ توركیایه‌‪ ،‬به‌اڵم وا دیار ‌ه‬ ‫ی به‌سه‌ردا تێپه‌ڕیوه‌و ئیتر‬ ‫زۆر ‌‬ ‫ك��ه‌س چ��اوه‌ڕوان��ی‌ ئ��ه‌و ‌ه نیی ‌ه‬ ‫ی نۆبڵی پێ ببه‌خشرێت‪.‬‬ ‫خه‌اڵت ‌‬ ‫ی نووسییه‌و‬ ‫تا ئێستا سی رۆمان ‌‬ ‫زۆر كه‌س به‌شێكیان به‌دووپات ‌ه‬ ‫ده‌زانن‌و به‌شێكیتر ده‌ڵێن گه‌اڵڵه‌و‬

‫ی‬ ‫كه‌سا یه‌تییه‌كا ن ‌‬ ‫ی‬ ‫“یاشار كه‌ماڵ” سه‌ر به‌دونیا ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ئه‌ده‌به‌و له‌م رووه‌وه‌ ناتوان ‌‬ ‫كۆن ‌‬ ‫ملمالنێ‌ بكات له‌گه‌ڵ فه‌نتازییا‬ ‫پۆست مۆدێرنه‌كانی‌ ئۆرهان‬ ‫پ��ام��ۆك‪postmodern( .‬‬ ‫‪fantasies of Orhan‬‬ ‫‪)Pamuk‬‬ ‫“هێلمی‌ ی�����اووز”(‪Hilmi‬‬ ‫ی‬ ‫‪ )Yavuz‬شاعیرو ره‌خنه‌گر ‌‬ ‫ناسراوی‌ تورك‪ ،‬ده‌رباره‌ی‌ یاشار‬ ‫ی‬ ‫كه‌مال ده‌ڵێت “چیرۆكنووسێك ‌‬ ‫لێهاتووه‌‪ ،‬به‌اڵم كێشه‌ لێره‌دای ‌ه‬ ‫ی ئه‌و زۆر دوور ‌ه‬ ‫دونیای‌ گێڕانه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ژیانی‌ مۆدێرن ‌‬ ‫له‌راستییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫توركیا‪ .‬ئیتر توركیا واڵتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫بچووك نییه‌و ئ �ه‌و فه‌رمانه‌ ‌‬ ‫ئاتۆركیش كه‌ وه‌رزێره‌كان ببن‬ ‫ی‬ ‫به‌ئه‌ربابی ئێمه‌‪ ،‬ئیتر پێگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ن��ی��ی �ه‌‪ ”.‬ب��ه‌م��ه‌ش��ه‌وه‌ “ی��اش��ار‬ ‫ك�ه‌م��ال” پاشه‌كشه‌ناكاو قه‌ڵ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫نوێكانی‌ سه‌ر میزی‌ نووسینه‌كه‌ ‌‬ ‫باس له‌رۆمانێكی‌ ت��ازه‌ده‌ك�ه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫رۆمانێك ده‌رباره‌ی‌ گواستنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫تورك‌و یۆنانییه‌كان دوای‌ ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫‪“ .1922‬یاشار كه‌مال” ده‌رباره‌ ‌‬ ‫ئه‌م كتێب ‌ه ده‌ڵێت “ مرۆڤه‌كان‬ ‫له‌مه‌رگ ده‌ترسن‪ ،‬به‌اڵم له‌چاو‬ ‫نووقانێكدا‪ ،‬هه‌موومان ده‌مرین‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م � ‌ه ئ��ه‌و چ��ی��رۆك�ه‌ی�ه‌ ده‌ب��ێ‬ ‫بینووسینه‌وه‌‪”.‬‬ ‫ی‬ ‫وتووێژه‌كه‌ چ��وار كاتژمێر ‌‬ ‫خایاندو ئێواره‌ داهات‪“ .‬عایش ‌ه‬ ‫بابان” ده‌رگ��ای‌ ژووری‌ میوان‬ ‫ی‬ ‫ده‌كاته‌وه‌و ده‌ڵ��ێ‪“ :‬به‌و شته‌ ‌‬ ‫كه‌ده‌تویست گه‌یشتی‌؟ ده‌بێ‬ ‫ی شه‌و ئاماده‌ بكه‌ین‪ ”.‬زه‌ینم‬ ‫نان ‌‬ ‫پڕ ‌ه له‌حیكایه‌ته‌ جیاوازه‌كان‪،‬‬ ‫ب����ه‌ره‌و ش�ه‌ق��ام��ێ��ك�ی‌ خ��وارت��ر‬ ‫داده‌گه‌ڕیم‌و ئاگادارم كه‌ له‌ژێر‬ ‫تایه‌كانی‌ پاسێكی‌ خێرادا پان‬ ‫نه‌بمه‌وه‌‪ .‬كتوپڕ به‌خۆ دێمه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ناوه‌ڕاستی‌ ئه‌سته‌نبووڵدام نه‌ك‬ ‫له‌جیهانی پڕ له‌تارمایی‌و خه‌یاڵی‬ ‫رۆژهه‌اڵتیدا‪.‬‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫‪ 18‬فه‌رهه‌نگ‬

‫سه‌‌رهه‌‌ڵدانی شانۆ‪ ،‬چۆن‌و به‌ چ شێوه‌‌یه‌‌ك بووه‌‌؟‬ ‫نه‌‌مانه‌وێت‪ ،‬نه‌‌ریت‌و ئایین یه‌‌كێكین‬ ‫له‌‌بنه‌‌ڕه‌‌ته‌‌كانی ش��ان��ۆ‪ ،‬وات��ه‌ شانۆ‬ ‫ن‪ :‬جه‌مشید به‌هرامی‌‬ ‫ل �ه‌‌ره‌ه �ه‌ن��دێ��ك �ه‌‌وه‌ له‌‌ئایین‌و نه‌‌ریت‬ ‫له‌‌سه‌‌ر چۆنیه‌‌تی سه‌‌رهه‌‌ڵدانی شانۆ‪ ،‬ده‌‌چۆڕێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌‌سه‌‌ره‌‌تای سه‌‌رهه‌ڵدانی شانۆ‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵێک روانگه‌ی‌ جیاوازو جۆراوجۆر‬ ‫هه‌یه‌‌‪ ،‬به‌اڵم گرنگترین روانگه‌‌‪ ،‬روانگه‌‌ی به‌‌رده‌‌نگ مه‌‌به‌‌ستێكی سه‌‌ره‌‌كی شانۆ‬ ‫مرۆڤناسییه‌‌‪ .‬له‌‌روانگه‌‌ی مرۆڤناسییه‌‌وه‌ ب��ووه‌‌‪ .‬بینه‌‌ر‪ ،‬واته‌ به‌‌رده‌‌نگ به‌هۆی‬ ‫سێ روان��گ�ه‌ ل�ه‌‌وان��ی دی به‌هێزتره‌‌‪ .‬به‌‌شداربوون له‌‌نه‌‌ریت‌و ئاییندا تووشی‬ ‫یه‌‌كه‌‌م روانگه‌‌ی مرۆڤناسی كه‌ له‌‌سه‌‌ر كاتارسیس بووه‌‌‪ ،‬واته‌ الیه‌‌نی ده‌‌روونی‬ ‫چۆنیه‌‌تی سه‌‌رهه‌ڵدانی شانۆ ده‌‌دوێت به‌‌رده‌‌نگ به‌هۆی شانۆ پاكژبووه‌ته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫ئه‌‌ره‌‌ستۆ ده‌‌ڵێت‪ :‬تراژێدی بریتیه‌‬ ‫كه‌ له‌ ‪1875‬ه‌‌وه‌ تاكو ‪ 1915‬درێژه‌‌ی‬ ‫له‌‌هه‌ڵسوكه‌‌وتێكی راس �ت‌و دروس �ت‌و‬ ‫هه‌‌بووه‌‌‪.‬‬ ‫مرۆڤناسه‌‌كان به‌‌سه‌‌ركرده‌‌یی سێرجیمز ته‌‌واوكه‌‌ر كه‌‌درێژه‌‌یه‌‌كی دیاریكراوی‬ ‫فرایزێر له‌‌و بڕوایه‌‌دا بوون كه‌ هه‌موو ببێت‪ .‬ده‌‌بێت هه‌ستی به‌‌زه‌‌یی‌و تۆقاندن‬ ‫كلتووره‌‌كان له‌‌سه‌‌ر خاڵێكی ته‌‌واوكه‌‌ریی بنوێنێت‪ ،‬تاكو ب��ه‌‌رده‌‌ن��گ تووشی‬ ‫جه‌‌ختده‌‌كه‌‌ن‪ .‬له‌‌ئامانجدا كۆمه‌‌ڵگه‌‌كانی كاتارسیس ببێت‪ ،‬وات��ه‌ ب �ه‌‌رده‌‌ن��گ‬ ‫ئه‌‌م سه‌‌رده‌‌مه‌‌‪ ،‬ده‌‌توانن خه‌‌زێنه‌‌یه‌‌كی به‌هۆی بینینه‌‌وه‌ هه‌سته‌ بزۆزه‌‌كانی‬ ‫ل�ه‌‌ب��ار ب��ن ب��ۆ ئ���ه‌‌وه‌‌ی كه‌‌راسته‌‌وخۆ پاكژده‌‌كاته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌‌و رووداوان�����ه‌‌ی ك �ه‌ له‌‌شانۆدا‬ ‫شانۆی هه‌زاران ساڵ پێش ئێستا بخه‌‌نه‌‬ ‫رووده‌‌دات‪ ،‬رێگه‌ی ئه‌‌وه‌ به‌ به‌‌رده‌‌نگ‬ ‫به‌‌رده‌‌ستمان‪.‬‬ ‫ل���ه‌‌س���ه‌‌ره‌‌ت���ادا م����رۆڤ ب���ڕوای ده‌‌دات‪ ،‬تاكو ب �ه‌‌رده‌‌ن��گ كۆمه‌ڵێك‬ ‫به‌هێزگه‌‌لێك هه‌‌بوو كه‌ له‌‌رواڵه‌‌تدا ده‌س��ك �ه‌وت �ی‌ ت���ازه‌ی‌ ه �ه‌ب��ێ �ت‌و له‌‌م‬ ‫سه‌‌رچاوگه‌‌ی ژیانی پێوه‌‌ندی به‌‌ئه‌‌وانه‌‌وه‌ رێگه‌‌وه‌ هه‌ڵسوكه‌‌وتی تێگه‌‌یشتنه‌‌كانی‬ ‫هه‌بوو‪ .‬له‌‌وێوه‌ كه‌‌مر‌وڤ وه‌اڵمێكی ده‌‌وڵه‌‌مه‌‌ند بكات‪.‬‬ ‫روون���ی ب��ۆ ئ �ه‌‌و هێزانه‌ ن �ه‌‌ب��وو‪ ،‬ئه‌‌و‬ ‫هێزانه‌‌ی به‌‌كۆمه‌ڵێك هێزی‌ جادوویی‌و‬ ‫مێتافیزیكه‌‌وه‌ ده‌‌شوبهاند‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌‬ ‫ته‌‌ركیزی ده‌‌كرده‌ سه‌‌ر ئه‌و كه‌ره‌سانه‌ی‌‬ ‫ك�ه‌ ب�ه‌‌ه��ۆی ئ��ه‌‌وان��ه‌‌وه‌ بتوانێت ئه‌‌و‬ ‫هێزانه‌ به‌‌الی خوێدا رابكێشت‪ .‬مرۆڤ‬ ‫ئیدی ورده‌ ورده‌ له‌‌نێوان ئه‌‌و شێوانه‌‌ی‬ ‫كه‌‌دابینیكردبوو و له‌‌نێوان كۆتایی‌و‬ ‫ئه‌‌نجامدا به‌ چ شتێكی نه‌‌گۆڕ ده‌‌گه‌‌یشت‪،‬‬ ‫هێدی هێدی ئه‌‌م شێوانه‌ دوا به‌‌دوای‬ ‫ی �ه‌‌ك دووپ��ات��ب��وون �ه‌‌وه‌‌و دوات���ر ب��وون‬ ‫به‌‌جۆرێكی تایبه‌ت‌و نه‌‌گۆڕ تا له‌‌دواییدا‬ ‫ب��وون به‌‌نه‌‌ریت‌و ئایینێكی تایبه‌‌ت‪.‬‬ ‫هه‌‌موو ئه‌‌ندامی خێڵ یان بنه‌‌ماڵه‌‌‪،‬‬ ‫ئه‌‌كته‌‌ره‌‌كانی نه‌‌ریت‌و ئایینه‌‌كان بوون‌و‬ ‫به‌‌رده‌‌نگه‌‌كانیش هێزه‌ مێتافیزیكه‌‌كان‬ ‫بوون‪.‬‬ ‫دووه���ه‌‌م���ی���ن روان���گ���ه‌ ل��ه‌‌س��ه‌‌ر‬ ‫سه‌‌رهه‌‌ڵدانی شانۆ‪ ،‬دوای پێشكه‌‌وتنی‬ ‫ف��ه‌‌رم��ی م��رۆڤ��ن��اس��ی له‌‌ساڵه‌‌كانی‬ ‫‪1915‬ه‌‌وه‌ ده‌‌ستپێده‌‌كات‪ ،‬روانگه‌‌یه‌‌ك‬ ‫ب���ه‌‌س���ه‌‌رك���ردای���ه‌‌ت���ی «ب��ران��ی��س�لاو‬ ‫ده‌‌س��ك �ه‌‌وت �ه‌‌ك��ان��ی‬ ‫مالینۆفسكی»‬ ‫مالینۆفسكی‬ ‫‌‪.‬‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌كات‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌تد‬ ‫فرایزێر ره‌‬ ‫كلتوورییه‬ ‫‌‌‬ ‫ناوه‌‌نده‌‌‬ ‫‌پرسێت‪:‬‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫شێو‬ ‫‌م‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫له‌‌سه‌‌ره‌‌تاوه‌‬ ‫جۆراوجۆره‌‌كان‬ ‫راده‌‌ی كارتێكردن‌و چۆنیه‌‌تی رۆژانه‌‌ی‬ ‫له‌‌رێگه‌‌ی‬ ‫كۆمه‌‌ڵگایه‌‌كی تایبه‌‌ت چۆنه‌‌؟ ئه‌‌م‬ ‫پرۆسه‌‌گه‌‌لی‬ ‫روانگه‌ ده‌‌ڵێت‪ :‬ن��اوه‌‌ن��ده‌ كلتوورییه‌‬ ‫‌لی‬ ‫جۆراوجۆره‌‌كان له‌‌رێگه‌‌ی پرۆسه‌‌گه‌‬ ‫‌‌وه‬ ‫جۆراوجۆره ‌‌‬ ‫جۆراوجۆره‌‌وه‌ په‌‌ره‌‌ده‌‌ستێنن‪ ،‬هه‌ر به‌‌م‬ ‫په‌‌ره‌‌ده‌‌ستێنن‪،‬‬ ‫شێوه‌‌یه‌ سه‌‌رهه‌ڵدانی شانۆ له‌‌كۆمه‌‌ڵگا‬ ‫‌‌یه‬ ‫هه‌ر به‌‌م شێوه ‌‌‬ ‫جۆراوجۆره‌‌كاندا جیاوازه‌‌‪.‬‬ ‫‌نێوی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ب‬ ‫��ر‬ ‫�‬ ‫دوات‬ ‫ئ��ه‌‌م روان��گ �ه‌‌ی �ه‌‬ ‫سه‌‌رهه‌ڵدانی‬ ‫كرداری الیه‌‌نه‌‌وه‌ ناسرا‪ .‬دوای شه‌‌ڕی‬ ‫شانۆ له‌‌كۆمه‌‌ڵگا‬ ‫دووهه‌‌می جیهانی‪ ،‬سێهه‌مین روانگه‌‬ ‫جۆراوجۆره‌‌كاندا‬ ‫ل �ه‌‌الی �ه‌‌ن مرۆڤناسه‌‌كانه‌‌وه‌ بنیاتنرا‬ ‫ناسران‪،‬‬ ‫كه‌ دوات��ر به‌‌پێكهاته‌گه‌رایی‬ ‫جیاوازه‌‌‪.‬‬ ‫ب�ه‌‌س�ه‌‌رك��رده‌‌ی��ی كلۆد لئوشتراوس‪.‬‬ ‫شتراوس به‌‌هۆی‌ كرداره‌‌وه‌ داروینیسمی‬ ‫كلتووری ره‌‌تده‌‌كاته‌‌وه‌‌و له‌‌و بڕوایه‌‌دایه‌ روانگه‌‌كانی فرۆید له‌‌سه‌‌ر به‌رهه‌می‬ ‫ه �ه‌ر كۆمه‌‌ڵگایه‌‌ك هێڵی كلتووری ه��ون �ه‌ری‪ ،‬پیشانده‌‌ری ناهۆشیاری‬ ‫تایبه‌‌ت به‌‌خۆی هه‌یه‌‪ ،‬شتراوس وه‌‌ك ده‌‌روون���ی ئێمه‌‌یه‌‌و ب �ه‌‌م پێیه‌ هیوا‬ ‫فرایزێر بڕوای به‌‌دیارده‌‌یه‌‌كی جیهانی‌ سه‌‌ركوتكبووه‌‌كانی ئێمه‌‌یه‌‌‪ .‬له‌‌راستیدا‬ ‫هه‌یه‌‌‪ ،‬به‌اڵم به‌كۆمه‌ڵێك جیاوازییه‌وه‌‪ .‬ب���ه‌‌رده‌‌ن���گ���ی ش��ان��ۆ خ���ۆی ل �ه‌‌گ �ه‌‌ڵ‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی كه‌‌شتراوس زۆر بایه‌‌خی راستییه‌‌كانی پاڵه‌‌واندا ده‌‌بینێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫پ��ێ��ده‌‌دات‪ ،‬ئه‌‌وه‌‌یه‌ كه‌‌بزانێت مێشك ب �ه‌‌م پێیه‌ ه��ون�ه‌رم�ه‌‌ن��دی شانۆكارو‬ ‫چ��ۆن هه‌‌ڵسوكه‌‌وت ده‌‌ك���ات‪ .‬دوات��ر به‌‌رده‌‌نگ‪ ،‬له‌‌رێگه‌‌ی گه‌‌یشتن به‌‌هیوا‬ ‫ب��ۆ وه‌اڵم���ه‌‌ك���ه‌‌ی له‌هه‌‌ڵسه‌‌نگاندنی س�ه‌‌رك��وت��ب��ووه‌‌ك��ان��ی��ان‌و ده‌‌رمانێكی‬ ‫ئ��ۆس��ت��ووره‌‌دا ده‌‌گ��ه‌‌ڕێ��ت‪ .‬ش��ت��راوس‌‪ ،‬ده‌‌روونی ده‌‌گه‌‌ن‪.‬‬ ‫س��ای��ك��ۆدرام (ده‌‌روون ده‌‌رمانی‬ ‫ئۆستووره‌ له‌‌وێنه‌‌ی به‌‌ڵگه‌‌دا ده‌‌ناسێت‪.‬‬ ‫به‌گشتی‌ پێكهاته‌خوازه‌كان ده‌‌ڵێن به‌هۆی شانۆوه‌‌) هه‌ر جۆری به‌‌رباڵوی‬ ‫نه‌‌ریت‌و ئاییین یه‌‌كێكین له‌‌بنه‌‌ڕه‌‌ته‌‌كانی ئه‌‌م روانگه‌ شه‌‌فابه‌‌خشییه‌‌ی شانۆیه‌‌‪.‬‬ ‫ئ�ه‌‌گ�ه‌‌ر له‌‌ره‌هه‌‌ندێكی دی��ك �ه‌‌وه‌ چاو‬ ‫شانۆ‪ ،‬به‌اڵم تاكه‌ بنه‌‌ڕه‌‌ت نین‪.‬‬ ‫به‌‌پێی ئه‌‌م روانگانه‌ چ بمانه‌وێت‌و له‌‌شانۆو به‌‌رده‌‌نگ بكه‌‌ین‪ ،‬گۆڕینه‌‌وه‌‌ی ‬

‫هێزه‌ له‌‌م نێوانه‌‌دا‪ .‬گروپی شانۆیی‬ ‫له‌‌بوونی به‌‌رده‌‌نگ هێزوگوڕ ده‌‌گرێت‌و‬ ‫به‌‌رده‌‌نگیش هه‌م له‌‌به‌‌رده‌‌نگه‌‌كانی دیكه‌‌و‬ ‫هه‌م له‌‌شانۆ‪ ،‬هێزوگوڕ به‌‌ده‌‌ستدێنێت‪.‬‬ ‫"ده‌‌یڤیدوازیلۆ" ئه‌‌كته‌‌ری به‌‌ناوبانگی‬ ‫ئه‌‌مریكی كه‌ به‌هۆی نواندنه‌ پڕ جۆش‌و‬ ‫خرۆشه‌كانییه‌وه‌ له‌‌شانۆنامه‌‌كانی بكێتدا‬ ‫ن��اس��راوه‌‌‪ ،‬پێوه‌‌ندی نێوان ئه‌‌كته‌‌رو‬ ‫ب��ه‌‌رده‌‌ن��گ ب �ه‌‌ب��ڕوای �ه‌‌ك��ی دووالی��ه‌‌ن��ه‌‬ ‫ده‌‌زانێت‌و ده‌‌ڵێت‪ " :‬ئه‌‌گه‌‌ر من وه‌‌ك‬ ‫ئه‌‌كته‌‌رێك له‌‌كاتی نواندندا هه‌موو‬ ‫هه‌ست‌و نه‌‌ستم بخه‌‌مه‌ گه‌‌ڕو به‌هێزه‌‌وه‌‬ ‫نواندن بكه‌‌م‪ ،‬ئه‌‌وه‌ ئه‌‌و كاته‌ به‌‌رده‌‌نگ‬ ‫ده‌‌توانێت به‌‌و شته‌‌ی كه‌ له‌‌سه‌‌ر ته‌‌ختی‬ ‫شانۆ رووده‌‌دات‪ ،‬بڕوا بكات‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌‌گه‌‌ر وانه‌‌بێت من ناتوانم‬ ‫ئامانجه‌‌كانی گروپه‌ شانۆییه‌‌كه‌‌م بپێكم‌و‬ ‫به‌‌رده‌‌نگیش چێژ له‌‌شانۆكه‌ وه‌‌رناگرێ‪".‬‬ ‫سه‌‌باره‌‌ت به‌‌گۆڕینه‌‌وه‌‌ی هێزی نێوان‬ ‫شانۆكارو به‌‌رده‌‌نگ‪ ،‬جیمز ئاریه‌‌ل جۆنز‬ ‫ده‌‌ڵێت‪" :‬نواندن فڕینێكی ره‌ها له‌‌نێوان‬ ‫شانۆو به‌‌رده‌‌نگدایه‌‌‪ .‬گۆڕینه‌‌وه‌‌ی هێزه‌‬ ‫له‌‌نێوان به‌‌رده‌‌نگ‌و شانۆداو هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌موو ج��ۆره‌ پێوه‌‌ندییه‌‌كی فیزیكی‬

‫نێوان ئه‌‌وان له‌‌ژانره‌ جۆراوجۆره‌‌كاندا‬ ‫له‌‌الیه‌‌ن ده‌رهێنه‌ره‌ به‌‌ناوبانگه‌‌كانه‌‌وه‌‬ ‫له‌‌وێنه‌‌ی ئیستانیسالڤسكی‪ ،‬برێشت‪،‬‬ ‫ئارتۆ‪ ،‬گرۆتۆفسكی‌و ئاگۆستۆ بواڵ‪...‬‬ ‫ه��ێ��ن��راوه‌‌ت�ه‌ ب��ه‌‌ر ب���اس‌و راڤ��ه‌‌ك��ردن‌و‬ ‫ل����ه‌‌ده‌‌ره‌‌وه‌‌ی ب��ازن �ه‌‌ی ب �ه‌ه��ێ��زه‌‌وه‌ به‌‬ ‫ئه‌‌زموون گه‌‌یشتووه‌‌"‪.‬‬ ‫جۆره‌‌كانی پێوه‌‌ندی نێوان شانۆو‬ ‫ب�ه‌‌رده‌‌ن��گ ده‌‌توانرێت ب�ه‌‌م شێوه‌‌یه‌‬ ‫داب �ه‌‌ش��ب��ك��رێ��ت‪ .‬ی���ه‌‌ك‪ :‬پ��ێ��وه‌‌ن��دی‬ ‫راسته‌‌وخۆ له‌‌گه‌‌ڵ ب�ه‌‌رده‌‌ن��گ‪ .‬دوو‪:‬‬ ‫پ��ێ��وه‌‌ن��دی ن��اڕاس��ت��ه‌‌وخ��ۆ ل �ه‌‌گ �ه‌‌ڵ‬ ‫به‌‌رده‌‌نگ‪ .‬هه‌‌ڵبژاردنی هه‌ركام له‌‌مانه‌‬ ‫له‌‌شانۆگه‌‌ریدا به‌‌ئامانجی ده‌رهێنه‌رو‬ ‫جۆری كارتێكردنی جێی مه‌‌به‌‌ستی‬ ‫ده‌رهێنه‌ره‌‌وه‌ به‌‌ستراوه‌‌ته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫جۆره‌‌كان‌و ته‌كنیكه‌كانی‌ نواندنی‬ ‫شانۆ له‌‌گه‌‌ڵ ئه‌‌م جۆره‌ كارتێكردنانه‌‌دا‬ ‫هه‌‌ڵده‌‌بژێردرێن بۆ وێنه‌‌‪ :‬له‌‌شانۆی‬ ‫ری��ال��ی��س��ت��ی وات���ه‌ ج��ێ��گ�ه‌‌ی باسی‬ ‫ئیستانیسالڤسكی‪ ،‬به‌‌بوونی دیواری‬ ‫چ��واره‌‌م��ه‌‌وه‌‌‪ ،‬بوونی پێوه‌‌ندییه‌‌كی‬ ‫راسته‌‌وخۆ له‌‌گه‌‌ڵ به‌‌رده‌‌نگ مه‌به‌سته‌و‬ ‫كارتێكردنی به‌‌رده‌‌نگ كارتێكردنێكی‬ ‫هه‌ستییه‌‌‪ ،‬كه‌ له‌‌رێگه‌‌ی تێكه‌اڵوبوونی‬ ‫به‌‌رده‌‌نگ له‌‌گه‌‌ڵ دونیای خولقێنراو‬ ‫له‌‌سه‌‌ر ته‌‌ختی شانۆوه‌‌ده‌‌ستدێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌‌الی��ه‌‌ك��ی دی���ك���ه‌‌وه‌ بڕێشت‬ ‫به‌هه‌‌ڵبژاردنی پێوه‌‌ندییه‌‌كی راسته‌‌وخۆ‬ ‫ل �ه‌‌گ �ه‌‌ڵ ب��ه‌‌رده‌‌ن��گ��دا ل �ه‌‌س �ه‌‌ر ه��زرو‬ ‫ئه‌‌ندێشه‌‌ی ب��ه‌‌رده‌‌ن��گ ك��ارده‌‌ك��ات‪ .‬‬ ‫ه �ه‌‌ڵ��ب �ه‌‌ت ب �ه‌‌ی��ارم �ه‌‌ت��ی ته‌كنیكی‬ ‫بێگانه‌‌كردنی به‌‌رده‌‌نگ له‌‌گه‌‌ڵ شانۆدا‬ ‫به‌‌مه‌ ده‌‌گات‪ .‬كۆمه‌ڵێك هونه‌رمه‌ندی‌ ‬ ‫وه‌ك ئانتوان ئارتۆو گروتۆفێسكی‬ ‫ئامانجیان كارتێكردن له‌‌سه‌‌رته‌‌واوی‬

‫بوونی به‌‌رده‌‌نگ‪ ،‬واته‌ هاوكات له‌‌سه‌‌ر‬ ‫ه��زرو هه‌ست‌و رۆح‌و دروستكردنی‬ ‫گۆڕانێكی ده‌‌روونی له‌‌به‌‌رده‌‌نگدایه‌‌‪.‬‬ ‫ئ��ام��ان��ج��ی راب���ێ���رت وی��ل��س��ۆن‬ ‫ك��ارت��ێ��ك��ردن ل��ه‌‌س��ه‌‌ر ن��اه��ۆش��ی��اری‬ ‫ب�ه‌‌رده‌‌ن��گ�ه‌‌‪ .‬س���ه‌‌ره‌‌ڕای ه�ه‌م��وو ئه‌‌م‬ ‫كارتێكه‌‌ردنانه‌ هه‌ر له‌‌كۆنه‌‌وه‌ له‌‌وێنه‌‌ی‬ ‫نه‌‌ریت‌و ئایین تا به‌رهه‌مه‌ شانۆییه‌‬

‫مه‌‌یل یان ته‌‌مه‌‌ننا‬ ‫شه‌هوانییه‌‌كان‬ ‫به‌‌شێكن له‌‌رۆح‪،‬‬ ‫كه‌‌به‌‌رده‌‌وام‬ ‫بگۆڕن‌و به‌‌س‬ ‫به‌‌شوێن سه‌‌ركوتی‬ ‫چێژه‬ ‫ته‌‌مه‌‌نناو ‌‌‬ ‫هه‌وه‌سییه‌‌كانه‌‌وه‌‌ن‬ ‫نوێیه‌‌كان به‌‌رده‌‌وامبوونی به‌‌رده‌‌نگ‬ ‫وه‌‌ك زه‌‌رووره‌‌تێكی زه‌‌به‌اڵحی شانۆیی‬ ‫ب��ووه‌‌‪ .‬ب��ه‌اڵم به‌كۆمه‌ڵێك هۆكاری‌‬ ‫جیاواز ئه‌‌و پێوه‌‌ندییانه‌ پچڕاوه‌ یان‬ ‫ئاسته‌‌نگیان له‌‌نێوان به‌‌رده‌‌نگ‌و شانۆدا‬ ‫دروس��ت��ك��ردووه‌‌‪ .‬ده‌‌ت��وان��ی��ن بڵێین‬ ‫له‌‌الیه‌‌ن كۆمه‌‌ڵێك كه‌‌سه‌‌وه‌ به‌‌رده‌‌وام‬ ‫ئ �ه‌‌و ئاسته‌‌نگییانه‌ ‌دروس��ت��ك��راوه‌‌و‬ ‫ته‌‌مه‌‌نی ئه‌‌م ئاسته‌‌نگیانه‌ بارته‌‌قای‬ ‫ته‌‌مه‌‌نی شانۆیه‌‌‪ .‬ئه‌‌فالتوون كۆمه‌‌ڵگا‬ ‫به‌‌سێ ده‌‌سته‌‌وه‌ دابه‌‌شده‌‌كات‪.‬‬ ‫یه‌‌ك‪ :‬سه‌‌رۆكه‌‌كان كه‌ له‌‌سه‌‌ره‌‌وه‌‌ی‬ ‫ئه‌‌وانه‌‌وه‌‌و هه‌موو كۆمه‌‌ڵگا‪ ،‬ده‌‌سه‌اڵت‌و‬ ‫فه‌‌یله‌‌سوف‌و هونه‌رمه‌‌ند به‌‌رچاوترن‪.‬‬ ‫دوو‪ :‬جه‌‌نگاوه‌‌ران‪.‬‬ ‫سێ‪ :‬خه‌‌ڵكی ئاسایی كه‌‌بریتین‬ ‫له‌‌پیشه‌‌وه‌‌ران‌و جوتیاران‌و‪ ....‬ئه‌‌م سێ‬ ‫گروپه‌ به‌‌سێ خاڵی پێكهێنانی رۆحه‌‌وه‌‬ ‫له‌‌پێوه‌‌ندیدان كه‌‌بریتین له‌‌‪ :‬یه‌‌ك‪ :‬هزر‪.‬‬ ‫دوو‪ :‬ت��ووڕه‌‌ی�ی‌و ده‌‌م��ارگ��رژی‪ .‬سێ‪:‬‬ ‫مه‌‌یل‪.‬‬ ‫ب��ه‌‌م پێیه‌ مه‌‌یل ی��ان ته‌‌مه‌‌ننا‬ ‫شه‌هوانییه‌‌كان به‌‌شێكن ل���ه‌‌رۆح‪،‬‬ ‫ك������ه‌‌ب������ه‌‌رده‌‌وام ب����گ����ۆڕن‌و ب��ه‌‌س‬ ‫به‌‌شوێن سه‌‌ركوتی ته‌‌مه‌‌نناو چێژه‌‬ ‫ه �ه‌وه‌س��ی��ی �ه‌‌ك��ان �ه‌‌وه‌‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئه‌‌مه‌‬ ‫زۆرب �ه‌‌ی كات له‌‌الیه‌‌ن ه��زرو دۆستی‬ ‫ه �ه‌‌ت��اه �ه‌ت��ای��ی �ه‌‌وه‌ وات���ه‌ ت��وڕه‌‌ی��ی‌و‬ ‫ده‌‌مارگرژییه‌‌وه‌ سه‌‌ركوت ده‌‌كرێت‪.‬‬ ‫ه���ه‌ر ب���ه‌‌م پ��ێ��ی �ه‌ ده‌‌س�����ه‌اڵت‌و‬ ‫ش��ان��ۆك��ارو ه �ه‌س��ت �ه‌ ب���زۆزه‌‌ك���ان‌و‬ ‫حه‌‌زه‌‌كانی به‌‌شی هه‌ره‌‌زۆری كۆمه‌‌ڵگا‬ ‫سه‌‌ركوت ده‌‌كه‌ن‌و یان ده‌‌یانبزوێنن‪.‬‬ ‫ده‌‌س����ه‌اڵت ب��ه‌‌درێ��ژای��ی م��ێ��ژوو بۆ‬ ‫كۆنتڕۆڵی كۆمه‌‌ڵگا هه‌ستی به‌‌رده‌‌نگ‪،‬‬ ‫واته‌ كۆمه‌‌ڵگا سه‌‌ركوت ده‌‌كات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌‌و به‌‌رییه‌‌وه‌ شانۆكار هه‌سته‌‌كان‬ ‫ده‌‌بزوێنێت‪ .‬شانۆ دژ ب�ه‌‌ده‌‌س�ه‌اڵت‬ ‫نییه‌‌‪ ،‬به‌اڵم به‌‌چاوخشاندنێك به‌‌ره‌‌وتی‬ ‫به‌‌ده‌‌سه‌اڵتبوونی هه‌رده‌‌سه‌اڵتێك قه‌‌د‬ ‫ئامانجه‌‌كانی ده‌‌سه‌اڵت‌و شانۆكار یه‌‌كی‬ ‫نه‌‌گرتووه‌ته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫كۆمه‌‌ڵگایه‌‌ك ده‌‌توانێت بانگه‌شه‌ی‬ ‫پێشكه‌‌وتویی‌و شارستانییه‌‌ت بكات‬ ‫كه‌‌ده‌‌سه‌اڵت دان به‌‌هونه‌رو شانۆش‬ ‫وه‌‌ك یه‌‌كێك له‌هونه‌‌ره‌‌كاندا بنێت‪.‬‬ ‫شانۆ وه‌‌ك هونه‌رێك كه‌ له‌‌هونه‌ره‌‌كانی‬ ‫دی گشتگیرتر ب���ووه‌‌و ب����ه‌‌رده‌‌وام‬

‫هه‌موو هونه‌ره‌‌كانی ل���ه‌‌ده‌‌وری خۆ‬ ‫كۆكردووه‌ته‌‌وه‌‌و زۆرتر له‌‌هونه‌ره‌‌كانی‬ ‫دی كارتێكردنی له‌‌سه‌‌ر به‌‌رده‌‌نگ‌و‬ ‫یه‌‌كه‌ به‌‌یه‌‌كه‌‌ی تاكه‌‌كانی كۆمه‌‌ڵدا‬ ‫بووه‌‌‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌‌سه‌‌ره‌‌تای سه‌‌رهه‌‌ڵدانی‬ ‫شانۆوه‌ ده‌‌س�ه‌اڵت زووب �ه‌‌زوو هه‌ستی‬ ‫به‌‌تایبه‌‌تمه‌‌ندی‌و كارتێكردنی جیاوازو‬ ‫زۆرتری شانۆ كرد‪ ،‬ته‌‌نانه‌‌ت دواتریش‬ ‫له‌‌سه‌‌رده‌‌می مه‌‌سیحییه‌‌تدا‪ ،‬ده‌‌سه‌اڵت‬ ‫هێنده‌ ئه‌‌و كارتێكردنه‌‌ی پێ ته‌‌حه‌‌مول‬ ‫ناكرێت‌و هه‌وڵی سڕینه‌‌وه‌‌ی ده‌‌دات‪.‬‬ ‫ب��ه‌‌رده‌‌وام تێكۆشینه‌‌كانی ده‌‌س�ه‌اڵت‬ ‫بۆ سڕینه‌‌وه‌‌ی شانۆیه‌‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌‌گه‌‌ر‬ ‫ئه‌‌وه‌‌ی به‌‌ئه‌‌نجام نه‌‌گه‌‌یاند‪ ،‬هه‌وڵده‌‌دات‬ ‫شانۆ بخاته‌ ژێر ركێفی خۆیه‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫ب����ه‌‌درێ����ژای����ی م����ێ����ژوو ئ���ه‌‌و‬ ‫ژێرركێفخستنه‌‌ی ش��ان��ۆ ل �ه‌‌الی �ه‌‌ن‬ ‫ده‌‌س��ه‌اڵت��ه‌‌وه‌‌‪ ،‬ب��ه‌‌دوو شێوه‌ ب��ووه‌‌‪:‬‬ ‫یان نێگه‌‌تیڤ بووه‌ یان پۆزه‌‌تیڤ‪.‬‬ ‫له‌‌و كاته‌‌دا كه‌‌ده‌‌سه‌اڵت ئامانجه‌‌كانی‬ ‫نزیكده‌‌بنه‌‌وه‌ له‌‌ئامانجه‌‌كانی شانۆكار‪،‬‬ ‫كارتێكردنی له‌‌سه‌‌ر كۆمه‌‌ڵ پۆزه‌‌تیڤ‬ ‫ده‌‌ب���ن‪ .‬كاتێكیش ك�ه‌‌ش��ان��ۆ به‌‌س‬ ‫جیره‌‌خۆری سیاسه‌‌ته‌‌كانی ده‌‌سه‌اڵت‬ ‫بووه‌‌‪ ،‬هیچ كاركردنی له‌‌سه‌‌ر كۆمه‌‌ڵ‬ ‫نه‌‌بووه‌ یان نێگه‌‌تیڤ بووه‌‌‪ .‬زۆرجار‬ ‫شانۆ له‌‌الیه‌‌ن ده‌‌سه‌اڵته‌‌وه‌ به‌‌وێنه‌‌ی‬ ‫بڤه‌ چاوی لێكراوه‌‌‪ ،‬له‌‌م بڤه‌‌یه‌‌ییه‌‌دا‬ ‫ده‌‌س��ه‌اڵت تێده‌‌كۆشێ شانۆ ب�ه‌‌ره‌‌و‬ ‫سه‌هوڵبه‌‌ندانێك ببات تاكو بڕستی‬ ‫لێببڕێت‪.‬‬ ‫ئیتر ئه‌‌و كات به‌هۆی ئه‌‌وه‌‌ی یه‌‌كێك‬ ‫به‌‌ده‌‌سه‌اڵتبوونی‬ ‫له‌‌تاكتیكه‌‌كانی‬ ‫ده‌‌سه‌اڵت‪ ،‬سه‌‌رقاڵكردنی خه‌‌ڵك‪ ،‬واته‌‬ ‫به‌‌رده‌‌نگ به‌‌ژیانی ئاساییه‌‌وه‌‌یه‌‌‪ ،‬ئیدی‬ ‫به‌‌رده‌‌نگ نه‌‌ك ناتوانێت بیر له‌‌شانۆ‬ ‫بكاته‌‌وه‌‌‪ ،‬ته‌‌نانه‌‌ت ناتوانێ بیر له‌‌سه‌‌ر‬ ‫خواردنیش بكاته‌‌وه‌‌‪ .‬لێره‌‌دایه‌ كه‌‌شانۆ‬ ‫ب����ه‌‌ره‌‌وڕووی قه‌‌یرانێك ده‌‌بێته‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫ئه‌‌ویش نه‌‌بوونی به‌‌رده‌‌نگه‌‌‪.‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ به‌‌رده‌‌نگ وه‌‌ك نیازێك‪،‬‬ ‫واته‌ نه‌‌ریت‌و ئایین چاو له‌‌شانۆ ناكات‪،‬‬ ‫خاوێنی ده‌‌روونیش نییه‌‌‪ ،‬به‌‌رده‌‌نگ له‌‌و‬ ‫كاته‌‌دا بیر له‌‌پاكژبوونه‌‌وه‌‌ی ده‌‌روونی‬ ‫ناكاته‌‌وه‌‌‪ .‬نه‌‌بوونی پاكژیی ده‌‌روونی‬ ‫وه‌‌ك كه‌‌لێنێك له‌‌ئاناتۆمی به‌‌رده‌‌نگدا‬ ‫خ��ۆده‌‌ن��وێ��ن��ێ‪ .‬ب �ه‌‌رده‌‌ن��گ��ی ن��ات �ه‌‌واو‬ ‫شانۆكاری ن��ات �ه‌‌واو ده‌‌خولقێنێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌‌م پ��ێ��ی�ه‌ ك��ۆم �ه‌‌ڵ��گ��ا ل���ه‌‌ره‌‌وت���ی‬ ‫به‌‌شارستانیبوونیدا س���اواو ئ�ه‌‌وق‬ ‫ده‌‌مێنێته‌‌وه‌‌‪.‬‬ ‫نه‌ به‌‌رده‌‌نگ هێزو گوڕ له‌‌شانۆ‬ ‫وه‌‌رده‌‌گ����رێ����ت‌و ن���ه‌ ش��ان��ۆك��اری��ش‬ ‫به‌‌رده‌‌نگێك هه‌یه‌ تا هێزی لێوه‌‌رگرێ‪.‬‬ ‫لێره‌‌دایه‌ كه‌‌كۆمه‌‌ڵگایه‌‌كی بێهێزو‬ ‫ته‌‌وه‌‌زه‌‌ل خۆده‌‌نوێنێت‪ .‬ته‌‌نانه‌‌ت ئه‌‌و‬ ‫كۆمه‌‌ڵگایه‌ هێزی ئ�ه‌‌وه‌ شك نابات‬ ‫له‌‌ساوابوون ده‌‌ربچێت‪ .‬ئه‌‌و كۆمه‌‌ڵگایه‌‬ ‫هه‌رچه‌‌ند بانگه‌شه‌ی دی��رۆك بكات‪،‬‬ ‫چونكه‌ هیچ هێزێك ش��ك نابا‌‌ت‪ ،‬‬ ‫له‌‌وانه‌‌یه‌ هێدی هێدی نه‌‌ریت‌و ئایینه‌‬ ‫شانۆییه‌‌كانیش له‌‌بیربباته‌‌وه‌‌‪.‬‬

‫كه‌‌ده‌‌سه‌اڵت‬ ‫ئامانجه‌‌كانی‬ ‫‌‌وه‬ ‫نزیكده‌‌بنه ‌‌‬ ‫له‌‌ئامانجه‌‌كانی‬ ‫شانۆكار‪،‬‬ ‫كارتێكردنی‬ ‫له‌‌سه‌‌ر كۆمه‌‌ڵ‬ ‫پۆزه‌‌تیڤ ده‌‌بن‬


‫ده‌ستوور‪ ،‬ژمار‌ه (‪ ،)40‬چوارشه‌ممه‪2010/7/14 ،‬‬

‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رد‌ه ‌ ‪0533184771‬‬ ‫ی میران ـ نهۆم ‌‬ ‫ی سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬سلێمانی‌ ـ شاڕێ ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬

‫ی سول ‌ی تێلیگراف‬ ‫خاوه‌نی ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌‬

‫سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌ن‪ :‬ئیدریس عومه‌ر‬ ‫‪info@destur.net - 0533187811‬‬

‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫جێگری سه‌رنووسه‌ر‪ :‬وریا حه‌مه‌تاهیر‬ ‫سکرتێری نووسین‪ :‬شۆڕش خالید‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری هونه‌ریی‪ :‬لوقمان عومه‌ر‬

‫به‌‌یان عه‌‌زیزی‬

‫پ����ی����او‌ه‌ك����ان زووت�������ر د‌ه‌ك����وژرێ����ن‬

‫چه‌خماخ ‌ه بوو به‌دوو به‌شه‌وه‌‬ ‫ده‌شتی‌ ئه‌نوه‌ر‬ ‫گروپی چه‌خماخه‌ بوو به‌دوو به‌شه‌وه‌‌و‬ ‫ئێستا دوو گروپ له‌ژێر ناوی چه‌خماخه‌دا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬گروپی چه‌خماخه‌ی‌ كۆن‌و نوێ‪،‬‬ ‫مسته‌فا ئه‌حمه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گروپی‌‬ ‫چه‌خماخه‌ی كۆن‪ ،‬ده‌ڵێت هه‌ر گروپێك‬ ‫به‌و ناوه‌وه‌ هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ فه‌لن‌و وتی‌‬ ‫"ئێمه‌ چه‌خماخه‌ ئه‌سڵییه‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫بۆ یه‌كه‌مجار گروپی هونه‌ری چه‌خماخه‌‪،‬‬ ‫له‌ساڵی‌ ‪ 1978‬دروستبوو‪ ،‬كه‌مسته‌فا‬ ‫ئه‌حمه‌د تا ئێستا به‌ڕێوه‌به‌ریه‌تی‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئێستا چه‌خماخه‌یه‌كی نوێ‬ ‫دروستبووه‌‪ ،‬كه‌عادل حه‌مه‌ جه‌لیل‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ریه‌تی‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری‌ چ �ه‌خ��م��اخ �ه‌ی نوێی‌‬ ‫ه��ون�ه‌رم�ه‌ن��دان ع��ادل حه‌مه‌ جه‌لیل‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "ئه‌م گروپه‌ی‌ ئێمه‌‬ ‫ته‌نها بۆ ئه‌وه‌ دامانناوه‌ كه‌ئه‌و كاتانه‌ی‌‬ ‫هه‌مانه‌‪ ،‬به‌خۆشی‌ ببیبه‌ینه‌ سه‌رو‬

‫باڵوکرایه‌وه‌‬

‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ تیپه‌كه‌ش حه‌مه‌عه‌لی‌‬ ‫خانه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ ئه‌وه‌شی‌ ئاشكراكرد‬ ‫ك �ه‌ئ �ه‌وان كۆمه‌ڵێك یارییانكردووه‌‬ ‫له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و دوو ساڵه‌دا كه‌ به‌شێكی‬ ‫له‌گه‌ڵ كچاندا ده‌یكه‌ن"‪.‬‬ ‫حه‌مه‌ عه‌لی‌ خان به‌ڕێوه‌به‌ری‌ تیپی‌‬ ‫وه‌رزش���ی‌ چه‌خماخه‌ به‌ده‌ستووری‬ ‫راگه‌یاند كه‌گروپه‌كه‌ی ئه‌وان له‌ ‪18‬‬ ‫ك �ه‌س پێكهاتووه‌و ئه‌ندامه‌كانیان‬ ‫هه‌موومان وه‌رزشین‌و ته‌نها ده‌چنه‌‬ ‫شاره‌كانی‌ كوردستان ی��اری‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫تیپه‌كانی‌ ئه‌و شارانه‌دا ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت "پێویسته‌ تازه‌گه‌ری‌‬ ‫دروستبكرێت‪ ،‬چونكه‌ س�ه‌رده‌م�ی‌‬ ‫رابردوو رۆی‌"‪.‬‬ ‫حه‌مه‌ عه‌لی‌ خان ده‌ڵێت بۆ پاره‌و‬ ‫مه‌نسه‌ب‌و ئیمتیازات ی��اری‌ ناكه‌ن‪،‬‬ ‫"ئه‌گه‌ر بۆ ئیمتیازات بێت‪ ،‬به‌م ئاخری‌‬ ‫ته‌مه‌نه‌وه‌ بۆ چیمانه‌"‪.‬‬ ‫مسته‌فا ئه‌حمه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گروپی‌‬

‫چه‌خماخه‌‪ ،‬ده‌ڵێت "ه��ه‌ر گروپێك‬ ‫ی��ان تیپێك له‌ژێر ن��اوی‌ چه‌خماخه‌‬ ‫ئیشبكات‌و یاریبكات‪ ،‬ئ �ه‌وا فه‌لن‌و‬ ‫ئه‌سڵی‌ نین"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها رایگه‌یاند "ئ �ه‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫كه‌لێمان جیابوونه‌وه‌و ئه‌و گروپه‌یان‬ ‫دروستكرد‪ ،‬له‌به‌ر كاری‌ گه‌نده‌ڵی‌ بوو‬ ‫و هیچی‌ تر نا‪ ،‬چونكه‌ پێش ئه‌وه‌ی‌‬ ‫له‌ئێمه‌ جیابوونه‌وه‌ جاری وا هه‌بوو‪،‬‬ ‫ده‌چوون له‌م حیزب‌و له‌و پیاو پاره‌یان‬ ‫وه‌رده‌گرت‪ ،‬به‌بێ ئاگاداری‌ ئێمه‌"‪.‬‬ ‫مسته‌فا ئه‌حمه‌د ئه‌وه‌شی‌ وت "ئه‌و‬ ‫گروپه‌ ته‌نها بۆ یاریكردنه‌و هیچی‌ تر‬ ‫نییه‌‪ ،‬كه‌سێكی‌ تر نییه‌ له‌ژێر ناوی‌‬ ‫چه‌خماخه‌ ئیشبكات‪ ،‬ته‌نها ئێمه‌‬ ‫نه‌بین‪ ،‬چونكه‌ ماوه‌یه‌كی‌ زۆره‌ ئێمه‌‬ ‫ئه‌م تیپه‌مان دروستكردووه‌و ئێستاش‬ ‫ه�ه‌ر به‌رده‌وامین له‌به‌ڕێوه‌به‌ردنی‌‪،‬‬ ‫هه‌موو خه‌ڵكی‌ سلێمانیش من ده‌ناسن‌و‬ ‫ئه‌وانیش ده‌ناسن "‪.‬‬

‫رۆژی یه‌‌كشه‌‌ممه‌‌ پاش ‪15‬ساڵ په‌رله‌‌مانی واڵتی سڕبیا‪ ،‬شه‌‌رمه‌‌زاریی‬ ‫خۆی ده‌‌ربڕی له‌‌به‌‌رامبه‌‌ر كوشتاری هه‌‌زاران كه‌‌س له‌‌موسوڵمانانی بۆسنه‌‪.‬‬ ‫گۆڕستانێك هه‌‌ڵدرایه‌‌وه‌‌ كه‌‌ته‌رمی زیاتر له‌‌‪ 8000‬كوڕو پیاوی بۆسنیایی‬ ‫تێدابوو‪ .‬بنه‌‌ماڵه‌‌كان‌و به‌‌تایبه‌‌ت ژنان له‌‌وپه‌‌ڕی خه‌‌م‌و گریاندا ده‌‌یانڕوانیه‌‌‬ ‫ئه‌‌و ئێسقانانه‌‌ی ته‌‌نیا پاشماوه‌‌ی جه‌‌سته‌‌ی ئازیزه‌‌كانیان بووه‌‌‪ .‬ساڵی‪1995‬‬ ‫له‌‌بۆسنه‌و هه‌رزیگۆڤین (ئه‌‌وكات یه‌‌كپارچه‌‌ بوو) شه‌‌وێك سه‌‌ربازه‌‌كانی‬ ‫بۆسنیایی رژانه‌‌ سێربێنیتساو گه‌‌مارۆیان دا‌و پاشان له‌‌پێش چاوی خه‌‌ڵكدا‬ ‫زیاتر له‌‌هه‌‌زاران نێرینه‌‌یان كوشت‪ .‬ده‌‌وترێ به‌‌هه‌‌موو شتێك له‌‌گولله‌‌وه‌‌‬ ‫بگره‌‌ هه‌‌تا چه‌‌قۆو ئاگرو لێدان ئه‌‌و پیاوانه‌‌یان كوشتووه‌‌‪ .‬هێزه‌‌كانی‬ ‫واڵتی هۆڵه‌‌ندا له‌‌و كاته‌‌دا له‌‌الیه‌‌ن رێكخراوی نه‌‌ته‌‌وه‌‌ یه‌‌كگرتووه‌‌كانه‌‌وه‌‌‬ ‫به‌‌رپرسی پاراستنی گیان‌و ئاسایشی ئه‌‌و ناوچه‌یه‌‌ بوون‌و ئێستا ئه‌‌وانیش‬ ‫تاوانباركراون به‌‌كه‌‌مته‌‌رخه‌‌می‌و خیانه‌‌ت به‌‌ئاسایشی خه‌‌ڵك‪ .‬دادگای‬ ‫چاودێری تاوانه‌كانی شه‌‌ڕ له‌‌ساڵی‪2005‬دا رێبه‌‌ری ئه‌‌وكاته‌‌ی سێربێستان‬ ‫واته‌‌ رادڤان كاراچیچ‌و یه‌‌كێكیتر له‌‌فه‌‌رمانده‌‌كانی به‌‌تاوانی دژ به‌‌مرۆڤایه‌‌تی‬ ‫به‌‌تاوانبار زانی‌و ساڵی ‪ 2007‬ئه‌‌م كاره‌‌ساته‌‌ به‌‌ناوی جینۆساید ناسرا‪.‬‬ ‫ده‌‌وت��رێ ل��ه‌‌دوای شه‌‌ڕی دووه‌‌م��ی جیهانیه‌‌وه‌‌ ئه‌‌مه‌‌ گه‌‌وره‌‌ترین تاوان‌و‬ ‫جینۆسایده‌ دژ به‌‌مرۆڤایه‌‌تی‪‌.‬‬ ‫پێشینه‌‌ی جینۆساید له‌‌مێژوودا‬ ‫جینۆساید ناوێكی تازه‌‌یه‌‌ بۆ تاوانێكی زۆر كۆن‪ .‬مرۆڤ ده‌‌مێكه‌‌‌ هه‌‌موو‬ ‫جۆره‌‌ كوشتنێكی له‌‌سه‌‌ر مرۆڤه‌‌كانیتر تاقیكردووه‌ته‌‌وه‌‌‪ .‬ئه‌‌سكه‌‌نده‌‌ری‬ ‫مه‌‌کدۆنی‪ ،‬نێرۆن‪ ،‬سورۆسی رۆمی‪ ،‬جه‌‌نگیزخان‌و ته‌‌یموورخان‌و گه‌‌لێك‬ ‫له‌‌حاكمانی سیلسیه‌‌ ئیسالمییه‌‌كان‪ ،‬هه‌‌موو جۆره‌‌كانی كۆمه‌‌ڵكوژیان‬ ‫كردووه‌‌و له‌‌سه‌‌رده‌‌می مۆدێرنیشدا هیتله‌‌ر به‌‌ملیۆن جووله‌‌كه‌‌ی كوشت‌و‬ ‫هێشتا كوشتاری ئه‌‌رمه‌‌نییه‌‌كان‪ ،‬كۆمه‌‌ڵكوژی تاتاره‌‌كانی كریمه‌‌‪،‬‬ ‫ئه‌ڵمانییه‌‌كانی ناوچه‌‌ی ڤۆڵگا‪ ،‬سورپێسته‌‌كانی ئامازۆن‌و تۆڵه‌‌سه‌‌ندنه‌‌وه‌‌‬ ‫له‌‌خه‌‌ڵكی مای الی له‌‌واڵتی ڤێتنام‌و كیمیابارانی هه‌‌ڵه‌‌بجه‌‌و گرنگتر‬ ‫له‌‌وانه‌‌ له‌‌باری ژماره‌‌وه‌‌‪ ،‬كاره‌‌ساتی ئه‌‌نفال فه‌‌رامۆشنه‌‌كراوه‌‌‪ .‬دیارده‌‌ی‬ ‫كۆمه‌‌ڵكوژی وه‌‌ك سێبه‌‌ر له‌‌گه‌‌ڵ مرۆڤدا هاتووه‌‌‪ ،‬هه‌‌تا سه‌‌رده‌‌می مۆدێرن‌و‬ ‫ته‌‌نیا شێوه‌‌كان‌و ئامێره‌‌كانی گۆڕاوه‌‌‪ .‬له‌‌شمشێرو خه‌‌نجه‌‌رو ئاگره‌‌وه‌‌ به‌‌ره‌‌و‬ ‫چه‌‌كی كیمیایی‌و ژوری گازی كوشنده‌‌و بۆمب‪ .‬ئه‌‌و بابه‌‌ته‌‌ی كۆمه‌‌ڵكوژی‬ ‫ئێستا له‌‌دونیا جیاده‌‌كاته‌‌وه‌‌‪ ،‬ئه‌‌مه‌‌یه‌‌ كه‌‌ له‌‌رابردوودا ئه‌‌و ئامانجانه‌‌‬ ‫كوێربوون‪ ،‬واته‌‌ به‌‌مه‌‌به‌‌ستی له‌‌ناوبردنی یه‌‌كجاری كۆمه‌‌ڵێك خه‌‌ڵك كه‌‌‬ ‫به‌‌ناوی دوژمن ده‌‌ناسران ده‌‌كرا‪ ،‬به‌‌اڵم ئه‌‌مڕۆ ئامانجه‌‌كان كوێرنین‌و رێك‬ ‫دژ به‌‌گروپێكی مرۆیی به‌‌ئایین‪ ،‬زمان‌و نه‌‌ته‌‌وه‌‌و فه‌‌رهه‌‌نگێكی تایبه‌‌ته‌‌وه‌‌‬ ‫ده‌‌كرێن‪ .‬بیره‌‌وه‌‌ری ئه‌‌و كۆمه‌‌ڵكوژیه‌‌ش تا ماوه‌‌یه‌‌كی زۆر وه‌‌ك ترسێكی‬ ‫گشتی به‌‌سه‌‌ر جه‌‌ماوه‌‌ردا ده‌‌مێنێته‌‌وه‌‪‌.‬‬ ‫یه‌‌كه‌‌مینجار مافپه‌‌روه‌‌رێكی پۆڵۆنیا به‌‌ناوی رافائێل لۆمكێن‪ ،‬چه‌‌مكی‬ ‫جینۆسایدی به‌‌كارهێنا‪ .‬ئه‌‌و ئه‌‌م وشه‌‌ی بۆ ژماره‌یه‌ك له‌‌تاوانه‌كانی‬ ‫سه‌‌رده‌‌می ش��ه‌‌ڕی دووه‌‌م��ی جیهانی دان��ا‪ ،‬ك��ه‌‌دژ به‌‌كه‌‌رامه‌‌ت‌و گیانی‬ ‫كۆمه‌‌ڵێك خه‌‌ڵك كرابوو‪ .‬سه‌‌ره‌‌تا له‌‌پێنجه‌‌مین كۆنفڕانسی ماف‌و دادی‬ ‫نێونه‌‌ته‌‌وه‌‌ییدا دوو جۆره‌‌ تاوانی پۆلێنكرد‪ :‬ئه‌‌وانه‌‌ی دژ به‌‌كه‌‌س یان‬ ‫كۆمه‌‌ڵێك خه‌‌ڵك ده‌‌كرێ‌و گیانیان ده‌‌ستێنێت به‌‌ناوی تاوانی دڵڕه‌‌قانه‌‌و‬ ‫ئه‌‌وانه‌‌ش كه‌‌بۆ له‌‌ناوبردنی فه‌‌رهه‌‌نگ‌و زمانێك‌و هاوكات گیانی خه‌‌ڵك‬ ‫ده‌‌كرێ‪ ،‬به‌‌تاوانی دڕندانه‌‌ ناوبرا‪ .‬پاشان كوشتاری گروپێكی خه‌‌ڵك‌و‬ ‫زمان‌و فه‌‌رهه‌‌نگه‌‌كه‌‌یان له‌‌الیه‌‌ن لۆمكینه‌‌وه‌‌ به‌‌جینۆساید پێناسه‌‌ كرا‪.‬‬ ‫چه‌‌مكی جینۆساید وه‌‌ك تاوانێكی نێونه‌‌وه‌‌یی یه‌‌كه‌‌مجار له‌‌كاتی داڕشتنی‬ ‫دادگای میلیتاریی نۆرێنبێرگدا نووسرا‪.‬‬ ‫جینۆساید له‌‌مافی نێونه‌‌ته‌‌وه‌‌ییدا‬ ‫رێككه‌‌وتننامه‌‌ی ‪9‬ی دیسه‌مبه‌ری‪ 1948‬باس له‌‌كۆمه‌‌ڵكوژی ده‌‌كات‌و‬ ‫به‌‌وردی چه‌‌شنی تاوانه‌‌كان‌و سزاكانیان دیاریده‌‌كرێت‪ .‬به‌‌ له‌‌به‌‌رچاوگرتنی‬ ‫ئ��ه‌‌وه‌‌ی شێوه‌‌كانی كۆمه‌‌ڵكوژی ده‌‌گ��ۆڕدرێ��ت‪ ،‬ئه‌‌م رێككه‌‌وتننامه‌‌ش‬ ‫به‌‌ره‌‌به‌‌ره‌‌ خاڵ‌و ماده‌‌ی نوێی پێ زیادكراوه‌‌‪ .‬ماده‌‌ی‪ 2‬به‌‌م شێوه‌‌ باسی‬ ‫جینۆساید ده‌‌كات‪:‬‬ ‫له‌‌م رێككه‌‌وتننامه‌‌دا كۆمه‌‌ڵكوژی به‌‌هه‌‌ركام له‌‌م كرده‌‌وانه‌‌ ده‌‌وترێ كه‌‌‬ ‫به‌‌مه‌‌به‌‌ستی كوشتنی هه‌‌مووان یان به‌‌شێك له‌‌گروپێكی نه‌‌ته‌‌وه‌‌یی‪ ،‬نه‌‌ژادی‬ ‫یان ئایینی ده‌‌كرێت‪ .‬ئه‌‌وانه‌‌ش بریتیین له‌‌‪ -1‬كوشتنی ئه‌‌ندامانی گروپێك‬ ‫‪ - 2‬ئاسیوگه‌‌یاندنی توند به‌‌جه‌‌سته‌‌ یان ده‌‌روونی ئه‌‌ندامانی گروپێك‬ ‫‪ - 3‬خستنه‌‌ شوێنێكی ناله‌‌بار له‌‌باری ژیانه‌‌وه‌‌ بۆ ئه‌‌وه‌‌ی له‌‌باری فیزیكییه‌‌وه‌‌‬ ‫هه‌‌موو یان به‌‌شێك له‌‌گروپه‌‌كه‌‌ له‌‌ناوبچن‪ -4 .‬ئه‌‌و كرده‌‌وانه‌‌ی به‌‌ر به‌‌سك‌و‬ ‫زاو و منداڵبوونی گروپێك ده‌‌گرێت‪ -5 .‬به‌‌زۆره‌‌ملێ گواستنه‌‌وه‌‌ی‬ ‫منداڵه‌‌كانی گروپێك بۆ گروپێكیتر‪.‬‬ ‫هه‌‌روه‌‌ها به‌‌پێی ماده‌‌كانی ئه‌‌م رێككه‌‌وتنامه‌‌یه‌‌ بۆ سه‌‌لماندنی تاوانی‬ ‫كۆمه‌‌ڵكوژی سێ مه‌‌رجی سه‌‌ره‌‌كی پێویسته‌‪‌:‬‬ ‫‪ -1‬ئه‌‌و كرده‌‌وانه‌‌ ده‌‌بێ دژ به‌‌گروپێك له‌‌مرۆڤه‌‌كان كرابێت‪.‬‬ ‫‪-2‬كرده‌‌وه‌‌كان یه‌‌كێك له‌‌و‪5‬خاڵه‌‌ی سه‌‌ره‌‌وه‌‌ بێت كه‌‌ئاماژه‌‌ی پێدراوه‌‌‪.‬‬ ‫‪-3‬كرده‌‌وه‌‌كان ده‌‌بێ به‌‌مه‌‌به‌‌ست‌و ئامانجێكی دیاریكراوه‌‌وه‌‌ كرابێت‪ ،‬واته‌‌‬ ‫كرده‌‌وه‌‌گه‌‌لێكی كوێر نه‌‌بن‪.‬‬ ‫ئه‌‌گه‌‌ر ئه‌‌م سێ مه‌‌رجه‌‌ كۆببێته‌‌وه‌‌‪ ،‬ئه‌‌وكات ده‌‌وترێ كه‌‌كۆمه‌‌ڵكوژی یان‬ ‫جینۆسایید روویداوه‌‪‌.‬‬ ‫الیه‌‌نگری له‌‌گروپه‌‌ تایبه‌‌ته‌‌كان‬ ‫رێكخراوی نه‌‌ته‌‌وه‌‌ یه‌‌كگرتووه‌‌كان الیه‌‌نگری ته‌‌واو ده‌‌كات له‌‌ ‪ 4‬گروپ‬ ‫له‌‌مرۆڤه‌‌كان كه‌‌ له‌‌ژێر هه‌‌ڕه‌‌شه‌‌ی جینۆسایددان‪ .‬ئه‌‌وانه‌‌ش بریتیین‬ ‫له‌‌گروپی نه‌‌ته‌‌وه‌‌یی تایبه‌‌ت‪ ،‬ئیتنیسیته‌‌ی تایبه‌‌ت كه‌‌واڵتی دیاریكراویان‬ ‫نییه‌‌‪ ،‬گروپێكی نه‌‌ژادی‌و گروپێكی دینی‪ .‬ئه‌‌مانه‌‌ له‌‌به‌‌ر ئه‌‌وه‌‌ی تاوانی‬ ‫جینۆسایید ده‌‌یانگرێته‌‌وه‌‌‪ ،‬بۆیه‌‌ مافه‌‌كانیان به‌‌رجه‌‌سته‌‌ ده‌‌كرێته‌‌وه‌‌‪،‬‬ ‫به‌‌اڵم هاوكات دوو گروپیش هه‌‌ن كه‌‌الیه‌‌نگرییه‌‌كانی نه‌‌ته‌‌وه‌‌ یه‌‌كگرتووه‌‌كان‬ ‫ئه‌‌وانی نه‌‌گرتووه‌ته‌‌وه‌‌‪ ،‬یان زۆر به‌‌كه‌‌می ئاوڕیان لێداونه‌‌ته‌‌وه‌‌‪ .‬ئه‌‌و دوو‬ ‫گروپه‌‌ نه‌‌یارانی سیاسیین‌و گروپێك كه‌‌ناوی بێ توانا یان نه‌‌خۆشه‌‌كانیان‬ ‫لێنراوه‌‌‪ .‬له‌‌درێژایی مێژوودا زۆرجار به‌‌ناوی نه‌‌خۆشیه‌‌وه‌‌ زۆرێك له‌‌مرۆڤه‌‌كان‬ ‫كوژراون‌و ناوی خاوێنكردنی به‌‌ره‌‌ی لێنراوه‌‪‌.‬‬ ‫پاش ئه‌‌م باسانه‌‌ پرسیار ئه‌‌مه‌‌یه‌‌ بۆچی كۆمه‌‌ڵكوژی بۆسنه‌ به‌‌گه‌‌وره‌‌ترین‬ ‫كاره‌‌سات دوای شه‌‌ڕی جیهانی ده‌‌ناسرێت‪ ،‬ئایا هێشتا كاره‌‌ساتی ئه‌‌نفال‬ ‫نه‌‌ناسراوه‌‌و جیهان ئاگای له‌‌و جینۆسایده‌‌ نه‌‌بووه‌‌؟‬

Destur_40  

No.40 14/07/2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you