Page 1

‫دڵنیا قه‌ره‌داغی‪:‬‬ ‫پێیانده‌وتم خه‌په‌‬

‫‪12..‬‬

‫مێردی شاعیرێک‬

‫‪18..‬‬ ‫ژمار‌ه (‪)19‬‬ ‫چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬ ‫(‪ )24‬الپه‌ڕه‌‬ ‫نرخ (‪ )1000‬دیناره‌ ‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سياسى گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتان ‌ه کۆمپانیای سولى تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫‪www.destur.net‬‬

‫‪372‬‬

‫ی ده‌نگه‌ده‌نگكه‌ر‬ ‫حه‌م ‌ه تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ده‌بین ‌ه ئۆپۆزسیۆنێك ‌‬ ‫ی عێراق‌و لێپێچینه‌و ‌ه له‌وه‌زیر ‌ه كورده‌كان ده‌كه‌ین‬ ‫له‌په‌رله‌مان ‌‬ ‫‪2‬‬

‫‪5‬‬

‫‪9‬‬

‫پارتی چاره‌سه‌ر له‌سلێمانی‬ ‫ده‌نگ به‌زه‌حمه‌تكێشان‌و‬ ‫له‌هه‌ولێر به‌گۆڕان ده‌دات‬

‫پارتی چاره‌سه‌ر دوو‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌ك ‌ه‬ ‫له‌لیستی گۆڕان‌و حیزبی‬ ‫زه‌حمه‌تكێشاندا ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و خااڵنه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌ری‬ ‫رێككه‌وتوون‪ ،‬ئه‌ندامان‌و الیه‌نگرانی‬ ‫پارتی چاره‌سه‌ر له‌سلێمانی‬ ‫ی‬ ‫ده‌نگ به‌جه‌الل ده‌باغ كاندید ‌‬ ‫زه‌حمه‌تكێشان‌و له‌هه‌ولێر ده‌نگ‬ ‫به‌مه‌هدی كاوانی كاندیدی لیستی‬ ‫گۆڕان ده‌ده‌ن‪02 .. .‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫ی بارزانـی یه‌كێتی‬ ‫لێدوانێكـ ‌‬ ‫نیگـه‌ران ده‌كـات‬

‫باسكردنی‌ كوتله‌گه‌ری‌ وه‌ك تان ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن مه‌سعود بارزانیه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی نیگه‌ران ده‌كات‪،‬‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی سه‌ركردایه‌تی‌ یه‌كێتیش‬ ‫ئه‌ندامێك ‌‬ ‫ره‌خنه‌ له‌و تێڕوانینه‌ ده‌گرێت ك ‌ه‬ ‫ی ناو حیزبه‌ك ‌هی‌ به‌تان ‌ه‬ ‫كوتله‌گه‌ر ‌‬ ‫سه‌یر ده‌كه‌ن‌و ده‌ڵێت ئه‌وان وه‌ك‬ ‫ی جیاوازی‌ كوتله‌گه‌رییان‬ ‫مینبه‌ر ‌‬ ‫به‌كارهێناوه‌‪03 .. .‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫ی‬ ‫كه‌س گوێ بۆ به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫لیسته‌كان شلناكات!‬

‫هاواڵتیان ده‌ڵێن گوێ به‌به‌رنامه‌و‬ ‫ب �ه‌ڵ��ێ��ن��ی ل��ی��س��ت �ه‌ك��ان ن����اده‌ن‪،‬‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی‬ ‫ع��ێ��راق��دا‪ ،‬الی ئ���ه‌وان گوێگرتن‬ ‫ی لیسته‌كان ب��وو‌ه‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رن��ام � ‌ه ‌‬ ‫به‌به‌شێك له‌رابردوو‪05 .. .‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫عه‌ره‌ب فێری كوردی ده‌بێت‬

‫عه‌لی عه‌باس‪ ،‬هاوشێوه‌ی سه‌دان‬ ‫هاوواڵتی عه‌ره‌بی تر ك ‌ه له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا نیشته‌جێن‪ ،‬به‌ر له‌سێ‬ ‫مانگ ده‌ستیكردو‌ه به‌فێربوونی‬ ‫زمانی كوردی‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ی دركی‬ ‫به‌وه‌كرد به‌بێ فێربوونی ئه‌م زمانه‌‪،‬‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی هه‌لی كار كارێكی ئاسان‬ ‫نابێت‪08 .. .‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫ی مامۆستا له‌سلێمانی‬ ‫موچ ‌ه ‌‬ ‫ی مامۆستا‬ ‫كه‌متر ‌ه له‌موچ ‌ه ‌‬ ‫له‌هه‌ولێر‬

‫ی‬ ‫ی مامۆستایان ‌ی سنوور ‌‬ ‫موچ ‌ه ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌كان ‌ی سلێمانی‌و گه‌رمیان‬ ‫ی مامۆستایان ‌ی‬ ‫كه‌متر‌ه له‌موچ ‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ولێر‪ ،‬یه‌كێت ‌ی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫مامۆستایانیش داوا ده‌كات‬ ‫حكومه‌ت لیژنه‌یه‌ك بۆ یه‌كخستن ‌ی‬ ‫پێكبهێنێت‪09 . .‬‬

‫تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬

‫م���ح���ه‌م���ه‌د ت���ۆف���ی���ق ره‌ح���ی���م‬ ‫وت �ه‌ب��ێ��ژی‌ ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی‌ گ��ۆڕان‬ ‫ده‌ستووردا‬ ‫له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌زمونێكی‌ جیاواز له‌لیستی‌‬ ‫هاوپه‌یمانی‌ كوردستان له‌به‌غداد‬ ‫پێشكه‌ش ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫ده‌دات كه‌ پۆست به‌الی‌ ئه‌وانه‌وه‌‬ ‫گ��رن��گ نییه‌ ب��ۆ به‌شداریكردن‬ ‫له‌حكومه‌تی‌ عێراق‪ ،‬به‌ڵكو بایه‌خ‬ ‫به‌كارنامه‌ی‌ كابینه‌كه‌ی‌ حكومه‌ت‬ ‫ده‌كه‌ن له‌باره‌ی‌ مافه‌كانی‌ خه‌ڵكی‌‬

‫كوردستانه‌وه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم وتی‌‬ ‫«ب����ه‌اڵم س��ه‌رك��ردای��ه‌ت��ی‌ كورد‬ ‫له‌به‌غدا پۆستی‌ س �ه‌رۆك كۆمار‬ ‫ی��ان جێگری‌ س��ه‌رۆك وه‌زی���ران‌و‬ ‫په‌رله‌مانیان به‌الوه‌ گرنگ بووه‌‪،‬‬ ‫بۆیه‌ له‌به‌رامبه‌ر ئ��ه‌وه‌دا ده‌بێت‬ ‫ده‌س��ت��ب��ه‌رداری به‌رژه‌وه‌ندییه‌‬ ‫گشتییه‌كان ب��ب��ن‪ ،‬ئێمه‌ ئه‌و‬ ‫شتانه‌مان ب �ه‌الوه‌ گرنگ نابێت‪،‬‬ ‫گرنگ نییه‌ وه‌زیرمان ده‌بێت یان‬ ‫نا‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ به‌المانه‌وه‌ گرنگه‌ ئه‌و‬ ‫حكومه‌ته‌ ئه‌گه‌ر بێت‌و مافی‌ كورد‌و‬ ‫كێشه‌كانی‌ نێوان هه‌رێم‌و به‌غداد‬

‫دیموكراسیانه‌‌و‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫واقعیانه‌ چاره‌سه‌ربكات پشتگیری‌‬ ‫ده‌ك���ه‌ی���ن‪ ،‬ن��ه‌ی��ك��ات كێشه‌ی‌‬ ‫ب��ۆ دروس��ت��ده‌ك��ه‌ی��ن‌و ده‌بینه‌‬ ‫ئۆپۆزسیۆنێكی‌ ده‌نگه‌ده‌نگكه‌ر»‪.‬‬ ‫وته‌بێژی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان‬ ‫ده‌ڵێت لیستی‌ گ��ۆڕان له‌وه‌زیره‌‬ ‫ك��ورده‌ك��ان �ی‌ حكومه‌تی‌ عێراق‬ ‫ده‌پرسێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر كه‌موكوڕی‌و‬ ‫كه‌مته‌رخه‌میان هه‌بێت‪.‬‬ ‫وت��ه‌ب��ێ��ژی‌ ل��ی��س��ت�ی‌ گ���ۆڕان‬ ‫ره‌تیده‌كاته‌وه‌ لیستی‌ ده‌وڵه‌تی‌‬ ‫ی��اس��ای‌ ن���وری‌ مالیكی‌ داوای‌‬ ‫هاوپه‌یمانێتی‌ لێكردبێتن‪.‬‬

‫حه‌م ‌ه تۆفیق ره‌حیم‬

‫ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی نوێنه‌ر ‌‬ ‫پۆست ‌‬ ‫ی‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬گه‌شه‌نه‌كردن ‌‬ ‫ی له‌سلێمانی‌‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و ‌ه بۆ ئه‌و هه‌رێم له‌به‌غدا به‌به‌تاڵی‬ ‫پارت ‌‬ ‫ماوه‌ته‌و ‌ه‬ ‫ی كادیر‬ ‫زۆری‌و بۆرییه‌ ‌‬ ‫‌ده‌ستوور‬

‫ی‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی ئه‌ندام ‌ی كۆمیت ‌ه ‌‬ ‫ی پارت ‌ی دیموكرات ‌ی كوردستان‬ ‫ناوه‌ند ‌‬ ‫له‌چاوپێكه‌وتنێكدا ب��ۆ ده‌ستوور‬ ‫ئاماژ‌ه ب �ه‌و‌ه ده‌دات گه‌شه‌نه‌كردن ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی به‌هۆ ‌‬ ‫رێكخستنه‌كان ‌ی حیزبه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كادیره‌و‌ه ب��ووه‌‪ ،‬دان‬ ‫زۆری‌و ب��ۆر ‌‬ ‫ب�ه‌وه‌دا ده‌نێت ك ‌ه نه‌یانتوانیو‌ه وه‌ك‬ ‫پێویست گۆڕان له‌رێكخستنه‌كانیان‌و‬ ‫له‌ئه‌داو سیستم ‌ی كاركردنیاندا بكه‌ن‪.‬‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆی ‌ی ده‌ڵێت ئێستا‬ ‫ی حیزب ‌ی الوازبووه‌و په‌یوه‌ست‬ ‫ئینتیما ‌‬ ‫ی‬ ‫بوون به‌ڕێكخستنه‌و‌ه له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬

‫به‌رژه‌وه‌ندی‌و موچه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئاماژ‌ه به‌وه‌شده‌دات پارت ‌ی هه‌میش ‌ه‬ ‫ی نوێكردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ره‌تیده‌كاته‌و‌ه‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی له‌ناو پارتیدا هه‌بێت‌و‬ ‫كوتله‌گه‌ر ‌‬ ‫نێچیرڤان بارزان ‌ی رابه‌رایه‌ت ‌ی باڵێك ‌ی‬ ‫تایبه‌ت بكات‪ ،‬وت ‌ی «كاك نێچیریش‬ ‫وه‌ك ئه‌ندام ‌ی مه‌كته‌ب ‌ی سیاسی‌‌و‬

‫ی سه‌رۆك ‌ی پارت ‌ی‬ ‫ئێستاش وه‌ك جێگر ‌‬ ‫سه‌رپه‌رشت ‌ی ئیشوكاره‌كان ‌ی پارت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬هه‌موو سه‌ركردایه‌تی‌‌و كادیر ‌‬ ‫ی لێده‌كه‌ین بۆ گۆڕانكاری‌‌و‬ ‫ئێم ‌ه پشتگیر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌مانا ‌‬ ‫ئه‌نجامدان ‌ی ریفۆرم‌و چاكساز ‌‬ ‫وش �ه‌‪ ،‬ئ �ه‌و ریفۆرمه‌ش له‌كۆنگره‌دا‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬هه‌مووشمان پشتگیری‌‌و‬ ‫پشتیوانی ك��اك نێچیر ده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫به‌سه‌رۆك ‌ی پارتیشه‌وه»‪.‬‬ ‫ج��وان��ڕۆی��ی ده‌ڵ��ێ��ت رێكه‌وتن ‌ی‬ ‫ی نێوان یه‌كێتی‌و پارت ‌ی‬ ‫ستراتیژ ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌و‌ه‬ ‫ی به‌مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬وت ‌ی «یه‌كێت ‌ی چاره‌ك ‌ی ئه‌و ده‌نگان ‌ه‬ ‫بهێنێت ك ‌ه له‌‪ 7/25‬هێنای‌‪ ،‬رێكه‌وتن ‌ی‬ ‫ی هه‌ڵناوه‌شێته‌وه‌»‪.‬‬ ‫ستراتیژ ‌‬

‫پ‪ .‬ده‌ستوور‬

‫ی‬ ‫ی ك � ‌ه د‪ .‬رۆژ ن��ور ‌‬ ‫دوای‌ ئ���ه‌وه‌ ‌‬ ‫ی سه‌رۆك‬ ‫ش��اوه‌ی��س ك��را به‌جێگر ‌‬ ‫ی‬ ‫وه‌زیرانی‌ عێراق‪ ،‬تائێستا پۆست ‌‬ ‫ی هه‌رێم له‌به‌غدا‬ ‫نوێنه‌ری‌ سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ماوه‌ته‌و‌ه كه‌پێشتر ناوبراو‬ ‫به‌خاڵ ‌‬ ‫ی ده‌برد‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌ ‌‬ ‫له‌كاتێكدا ك ‌ه چه‌ندین كێش ‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌نێوان هه‌رێم‌و ناوه‌نددا ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ماوته‌وه‌و‬ ‫زۆر‌ه به‌هه‌ڵپه‌سێردراو ‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ ن��ێ��وان سه‌رۆك‬ ‫ی هه‌رێم‬ ‫وه‌زی��ران�ی‌ عێراق‌و سه‌رۆك ‌‬ ‫گرژی‌ تێكه‌وتووه‌‪ ،‬سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‬ ‫ی خۆی‌ دیارینه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫نوێنه‌ر ‌‬

‫ی‬ ‫ی ئ��ه‌ت��روش��ی‌ ئه‌ندام ‌‬ ‫س��ام � ‌‬ ‫پ�ه‌رل�ه‌م��ان�ی‌ ع��ێ��راق ب��ۆ ده‌ستوور‬ ‫ی "ئ �ه‌وه‌ن��ده‌ی‌ ئاگاداربم د‪.‬رۆژ‬ ‫وت� ‌‬ ‫جگ ‌ه له‌پۆست ‌ه سه‌ره‌كییه‌كه‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫ی نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی پۆست ‌‬ ‫خ��ۆ ‌‬ ‫هه‌رێمیش له‌به‌غدا به‌ڕێوه‌ده‌بات‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫تائێستا هیچ كه‌سێك بۆ ئه‌و كار‌ه‬ ‫رانه‌سپێردراوه‌"‪.‬‬ ‫ی زیاترو راو‬ ‫ی زانیار ‌‬ ‫بۆ وه‌رگرتن ‌‬ ‫بۆچوونیشیان ده‌ستوور له‌چه‌ند كاتێكدا‬ ‫ی‬ ‫ی كرد به‌چه‌ند به‌رپرسێك ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫بااڵ ‌‬ ‫ی هیچ یه‌كێك‬ ‫ی وه‌اڵم نه‌دانه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌په‌یوه‌ندییه‌كان نه‌توانرا وه‌اڵم ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان له‌و‬ ‫باره‌یه‌وه‌ وه‌ربگیرێت‪.‬‬

‫داكۆكیكارێكی به‌ ئه‌زمون له‌ده‌ستكه‌وته‌كانی گه‌لی كورد له‌ به‌غداد‬ ‫كاندیدی ژمار ‌ه ‪ 2‬پارێزگای هه‌ولێر‬ ‫ ‬ ‫ژیاننامه‌‬

‫ی یه‌‌كێتی ‌ی نیشتمانی ‌ی كوردستان‬ ‫ی دامه‌‌زرێنه‌‌ر ‌‬ ‫ئه‌‌ندام ‌ی ده‌‌سته‌ ‌‬ ‫ی كۆی‌ه ل‌ه دایكبووه‪.‬‬ ‫له‌ ‪ 1938/3/21‬ل‌ه شار ‌‬ ‫ی وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫ی فه‌لسه‌فه‌ ‌‬ ‫ی قاهیره‌) دكتۆرا ‌‬ ‫ی (االزهر ‌‬ ‫ل‌ه زانكۆ ‌‬ ‫ی (به‌سره‌)دا‪.‬‬ ‫ل‌ه سااڵن ‌ی ‪ 1972-1969‬مامۆستا بووه ل‌ه زانكۆ ‌‬ ‫ی شۆرش ‌ی كورد بووه ل‌ه (قاهیره‌)‪.‬‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 1975-1972‬نوێنه‌ر ‌‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 1993-1992‬یه‌كه‌م سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان بوو‪.‬‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌ی سیاس ‌ی یه‌كێتی ‌ی نیشتمانی ‌ی كوردستان بوو‪.‬‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 1993‬كارگێڕ ‌‬ ‫ی واڵت‪.‬‬ ‫ی یه‌كێتی ‌ی نیشتمانی ‌ی كوردستان بوو ل‌ه ده‌ره‌وه‌ ‌‬ ‫ی (رێكخستن) و (راگه‌یاندن) ‌‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 1998‬سه‌رپه‌رشتیار ‌‬ ‫ی نیشتمان ‌ی عێراق ل‌ه له‌نده‌ن)‪.‬‬ ‫ی ئاماده‌كردنی‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫ی یه‌كێتی ‌ی نیشتمانی ‌ی كوردستان بوو ل‌ه (ده‌سته‌ ‌‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 2002‬نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی میكانیزم ‌ی دانان ‌ی ده‌ستور ل‌ه عێراق‪.‬‬ ‫ل‌ه ساڵ ‌ی ‪ 2003‬سه‌رۆك ‌ی لێژنه‌ ‌‬ ‫ی نیشتمان ‌ی عێراق‪.‬‬ ‫ساڵ ‌ی ‪ 2004‬سه‌رۆكی‌ كۆنگره‌ ‌‬ ‫ساڵ ‌ی ‪ 2004‬سه‌رۆك ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی نیشتمان ‌ی عێراق‪.‬‬ ‫ی دارشتنی‌ ده‌ستووری‌ عێراق‬ ‫ی سه‌رۆك ‌ی لیژنه‌ ‌‬ ‫ساڵ ‌ی ‪ 2005‬سه‌رۆكی‌ فراكسیۆن ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی كوردستان ل‌ه پارله‌مان ‌ی عێراق و جێگر ‌‬ ‫ی عێراق‪.‬‬ ‫ی كردن ‌ی ده‌ستور ‌‬ ‫ی ده‌سكار ‌‬ ‫ی سه‌رۆك ‌ی لیژن‌ه ‌‬ ‫و پاشانیش جێگر ‌‬ ‫ی ماجستێرو دكتۆرا له زانكۆكان ‌ی كوردستاندا‪.‬‬ ‫ی‌ تێز ‌‬ ‫ی موناقه‌شه‌ ‌‬ ‫به‌شداریكردوو‌ه ل‌ه چه‌ندین لێژنه‌ ‌‬ ‫ی «اخوان الصفاء ‪ -‬فلسفتهم و غایتهم» چاپ‌و باڵوبۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫كتێبێك ‌ی به‌ناو ‌‬ ‫ی و عه‌ره‌بییه‌كاندا باڵو بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ل‌ه رۆژنام‌ه كورد ‌‬ ‫چه‌ندین نووسین ‌ی جیا جیا ‌‬ ‫ی كوردستان ‌ی نوێ یه‪.‬‬ ‫ی رۆژان‌ه ‌‬ ‫ی رۆژنام‌ه ‌‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز ‌‬

‫‪372‬‬


‫‪3‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫هه‌واڵ‌‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫الپه‌ڕه‌‪5‬‬

‫بۆ پۆسته‌که‌ی وایکرد یان ریفۆرم ده‌کات؟‬

‫لـه‌دهـۆك كـانـدیـده‌كـانـی پـارتـی‪،‬‬ ‫په‌نـا بـۆ عه‌شیـره‌ت‌و نـاوچـه‌گـه‌رێـتـی ده‌بـه‌ن‬ ‫شه‌نگ هاشم له‌دهۆك‬

‫له‌پارێزگای ده��ۆك كاندیده‌كانی‬ ‫پ��ارت��ی ب��ۆ ب��ان��گ �ه‌ش �ه‌ك��ردن بۆ‬ ‫خۆیان‪ ،‬په‌نا بۆ عه‌شیره‌ت ده‌به‌ن‌و‬ ‫ن��اوچ�ه‌گ�ه‌رێ��ت�ی‌و عه‌شیره‌تچێتی‬ ‫ل �ه‌دژی یه‌كتر زیندوو ده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌رپرسانی پارتیش ئه‌و هه‌واڵه‌‬ ‫به‌ناڕاست ده‌زانن‪.‬‬

‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌ك���ی ئ���اگ���ادار‬ ‫له‌شێوازی بانگه‌شه‌كانی پارتی‬ ‫ب��ۆ كاندیده‌كانیان‪ ،‬له‌سنووری‬ ‫پارێزگای ده��ۆك‪ ،‬به‌ده‌ستووری‬ ‫راگه‌یاند "به‌مه‌به‌ستی ده‌نگدان‌و‬ ‫بانگه‌شه‌كردن بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان‪،‬‬ ‫كاندیده‌كانی پ��ارت��ی مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫ن��اوچ�ه‌گ�ه‌رێ��ت�ی‌و عه‌شیره‌تچێتی‬ ‫له‌دژی یه‌كتر زیندوو ده‌كه‌نه‌وه‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌ "ئه‌و كاندیدانه‌‬

‫هه‌ریه‌كه‌ له‌راست خۆیه‌وه‌ گروپی‬ ‫ج��ی��اواز ج��ی��اواز دروستده‌كات‌و‬ ‫ن���اوچ���ه‌گ���ه‌رێ���ت���ی‌و م��ه‌س��ه‌ل��ه‌ی‌‬ ‫عه‌شیره‌تیان تێكه‌ڵ به‌بانگه‌شه‌ی‌‬ ‫ه���ه‌ڵ���ب���ژاردن���ه‌ك���ان ك������ردووه‌‪،‬‬ ‫رێكخستنه‌كانی پارتیش له‌ژێره‌وه‌‬ ‫داوای���ان له‌ئه‌ندامان‌و الیه‌نگرانی‬ ‫خۆیان كردووه‌‪ ،‬ته‌ركیزیان بچێته‌‬ ‫سه‌ر چه‌ند كاندیدێكی دیاریكراو‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌ی‌ كه‌خۆیان مه‌به‌ستیانه‌‬

‫ده‌ربچێت"‪.‬‬ ‫به‌هجه‌ت ئ��اڤ��ده‌ل‪ ،‬به‌رپرسی‌‬ ‫نووسینگه‌ی هه‌ڵبژاردنی لقی یه‌كی‬ ‫پارتی‌ له‌دهۆك‪ ،‬به‌ده‌ستووری وت‬ ‫"نه‌خێر ئه‌وانه‌ هه‌مووی پڕوپاگه‌نده‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌ باڵبووه‌ته‌وه‌‪ ،‬هیچ راستی‬ ‫تێدا نییه‌‪ ،‬ئێمه‌ پالنی خۆمان هه‌یه‌و‬ ‫ه�ه‌ر كاندیدێكمان له‌ناوچه‌یه‌كدا‬ ‫داناوه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌‬ ‫به‌نوێنه‌ری خۆیانی هه‌ڵبژێرن"‪.‬‬

‫ی بارزانـی یه‌كێتی نیگـه‌ران ده‌كـات‬ ‫لێدوانێكـ ‌‬ ‫دوێن هاشم له‌هه‌ولێر‬

‫باسكردنی‌ كوتله‌گه‌ری‌ وه‌ك تانه‌‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ن م�ه‌س��ع��ود بارزانیه‌وه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێتی‌ نیگه‌ران ده‌كات‪ ،‬ئه‌ندامێكی‌‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ یه‌كێتیش ره‌خنه‌ له‌و‬ ‫تێڕوانینه‌ ده‌گرێت كه‌ كوتله‌گه‌ری‌‬ ‫ناو حیزبه‌كه‌ی‌ به‌تانه‌ سه‌یر ده‌كه‌ن‌و‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌وان وه‌ك مینبه‌ری‌ جیاوازی‌‬ ‫كوتله‌گه‌رییان به‌كارهێناوه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌ك���ۆب���وون���ه‌وه‌ی���ه‌ك���ی لق‌و‬ ‫مه‌كته‌بی ناوه‌ندییه‌كانی پارتی كه‌‬ ‫به‌سه‌رۆكایه‌تی مه‌سعود بارزانی‬ ‫س��ه‌رۆك��ی پ��ارت��ی‌و جێگره‌كه‌ی‬ ‫نێچیرڤان بارزانی به‌ڕێوه‌چووه‌‪،‬‬ ‫مه‌سعود ب��ارزان��ی له‌وتاره‌كه‌یدا‬

‫ی ناویان‬ ‫بۆ ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫نه‌هاتووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫كۆمسیۆن ناوه‌ندێكی‬ ‫تایبه‌ت ده‌كاته‌و ‌ه‬ ‫كاروخ نامیق‬

‫تاهیر محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی ئۆفیس ‌ی سلێمان ‌ی‬ ‫كۆمیسۆن ‌ی بااڵ ‌ی سه‌ربه‌خۆ ‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫رایگه‌یاند كۆمسیۆن له‌به‌رنامه‌یدای ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وان ‌ه ‌ی ناویان نه‌هاتووه‌ته‌وه‌‪ ،‬ناوه‌ندێك ‌ی‬ ‫تایبه‌ت بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫تاهیر محه‌مه‌د وت � ‌ی "له‌رۆژانی‬ ‫هه‌ڵبژاردندا بۆ ئه‌و هاوواڵتیان ‌ه ‌ی له‌هیچ‬ ‫ناوه‌ندێك ‌ی ده‌نگداندا ناویان نه‌هاتووه‌ته‌و‌ه‬ ‫كۆمسیۆن ناوه‌ندێك ‌ی تایبه‌ت ده‌كاته‌و‌ه‬ ‫كه‌ئه‌م شێواز ‌ی ده‌نگدان ‌ه پێ ‌ی ده‌وترێت‬ ‫ده‌نگدان ‌ی مه‌رجدار‪ ،‬ده‌بێت ئه‌و كه‌س ‌ه ‌ی‬ ‫له‌و ناوه‌ند‌ه ده‌نگده‌دات له‌هیچ ناوه‌ندێك ‌ی‬ ‫تر ن��او ‌ی نه‌بێت"‪ .‬ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌شدا‬ ‫كه‌ئه‌وان ناو ‌ی سه‌رجه‌م ناوه‌نده‌كان ‌ی‬ ‫ده‌نگدانیان الی�ه‌‪ ،‬هه‌ركه‌سێك له‌هه‌ر‬ ‫ناوه‌ندێك ناو ‌ی هه‌بێت‪ ،‬ده‌نگه‌ك ‌ه ‌ی بۆ‬ ‫هه‌ژمارناكرێت‪ .‬هه‌روه‌ها وت ‌ی "ده‌بێت‬ ‫ئ�ه‌و كه‌س ‌ه فۆرم ‌ی ئ�ه‌و پارێزگای ‌ه ‌ی‬ ‫هه‌بێت كه‌ده‌نگ ‌ی لێده‌دات"‪.‬‬

‫ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌كردووه‌ كه‌ له‌ناو‬ ‫پارتیدا نه‌ كوتله‌ هه‌یه‌‌و نه‌ كوتله‌شی‬ ‫تێداده‌بێت‪ ،‬ده‌ڵێت ئه‌وانه‌ی‌ باسی‌‬ ‫كوتله‌گه‌ری‌ ن��او پ��ارت �ی‌ ده‌كه‌ن‬ ‫غیره‌ له‌یه‌كڕیزی‌ پارتی‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌رامبه‌ر ب�ه‌م قسه‌یه‌ش یه‌كێتی‬ ‫نیگه‌رانده‌بێت‌و پێیوایه‌ ئه‌م قسه‌یه‌‬ ‫ده‌چێته‌وه‌ چوارچێوه‌ی تانه‌دان‬ ‫له‌یه‌كێتی‪.‬‬ ‫ب �ه‌ك��ر مسته‌فا ئه‌ندامێكی‬ ‫سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتی له‌لێدوانێكدا‬ ‫بۆ ده‌س��ت��وور باسكردنی كوتله‌‌و‬ ‫باڵ له‌الیه‌ن هه‌ر كه‌سێكه‌وه‌ به‌بێ‬ ‫وی��ژدان��ی وه‌س��ف��ك��ردو رایگه‌یاند‬ ‫"ئ���ه‌وان���ه‌ی ی�ه‌ك��ێ��ت��ی به‌كوتله‌‌و‬ ‫كوتله‌كاری ناو ده‌ب��ه‌ن‪ ،‬ناحه‌زی‬ ‫گه‌وره‌ی یه‌كێتین"‪.‬‬

‫ب �ه‌ك��ر مسته‌فا وت���ی "ئێمه‌‬ ‫هیچ كاتێك له‌ناو یه‌كێتیدا باڵ‌و‬ ‫كوتله‌كانی خۆمان نه‌شاردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش نیشانه‌ی مینبه‌ری جیاوازه‌‬

‫له‌ناو یه‌كێتی"‪ .‬ناوبراو ئه‌وه‌شی‬ ‫خسته‌ڕوو "هیچ حیزبێك ناتوانێت‬ ‫كوتله‌‌و كوتله‌كاری بكات به‌تانه‌یه‌ك‬ ‫بۆ یه‌كێتی"‪.‬‬

‫تـا فـه‌رمـانـی دامـه‌زرانـدنـیــان‬ ‫نه‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬مانگرتن به‌رده‌وامده‌بێت‬ ‫فه‌رمان چۆمانی‌‬

‫ی‬ ‫ی چه‌ند رۆژێك ‌ه ده‌رچووان ‌‬ ‫م��او‌ه ‌‬ ‫ی مامۆستایان‪ ،‬له‌به‌رده‌م‬ ‫په‌یمانگا ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ران��ی �ه‌‌و ق���ه‌اڵدز ‌‬ ‫پ��ه‌روه‌رده‌ك��ان�� ‌‬ ‫مانگرتنیان راگ��ه‌ی��ان��دووه‌‌و له‌ژێر‬ ‫ی‬ ‫خ��ێ��وه‌ت ده‌مێننه‌وه‌‌و چاوه‌ڕوان ‌‬ ‫بڕیاری‌ دامه‌زراندن ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ی كه‌ئه‌و‬ ‫ی ئ �ه‌و یاداشت ‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫مانگرتووان ‌ه ئاراست ‌ه ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان‌و‬ ‫پ����ه‌روه‌رده‌‌و س �ه‌رۆك � ‌‬ ‫ی حكومه‌تیان ك���ردووه‌‌و‬ ‫س��ه‌رۆك�� ‌‬ ‫ی ده‌س����ت ده‌س���ت���وور‬ ‫وێ��ن��ه‌ی��ه‌ك�� ‌‬ ‫كه‌وتووه‌‪ ،‬ئه‌و ده‌رچووان ‌ه ئاماده‌ن‬ ‫ل�ه‌ه�ه‌ر پ���ه‌روه‌رده‌ی���ه‌ك دابمه‌زرێن‬ ‫ی نمر‌ه بكرێت‌و‬ ‫به‌مه‌رجێك ره‌چ��او ‌‬

‫نابێت هیچ ده‌رچوویه‌كیش بمێنێته‌و‌ه‬ ‫ك �ه‌دان �ه‌م �ه‌زرێ‌‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا هاتوو‌ه‬ ‫ی داواكارییه‌كه‌شمان‬ ‫"ئه‌گه‌ر وه‌اڵم� ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌درێته‌وه‌‪ ،‬ئ�ه‌وا ئاماده‌ین رێگ ‌ه ‌‬ ‫یاساییتر بگرینه‌به‌ر"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی محه‌مه‌د عه‌ل ‌‬ ‫عه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قه‌اڵدزێ‌‪ ،‬به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫پ�ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و ده‌رچووانه‌یان‬ ‫راگه‌یاند "داواكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیان‌و له‌هه‌وڵ ‌‬ ‫گه‌یاندووه‌ت ‌ه سه‌روو ‌‬

‫به‌رده‌وامدان بۆ دامه‌زراندنیان"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "له‌گه‌ ‌ڵ لیژن ‌ه ‌‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌‬ ‫ی كوردستانیش‬ ‫په‌روه‌رد‌ه له‌په‌رله‌مان ‌‬ ‫گفتوگۆمان ل�ه‌س�ه‌ر ئ �ه‌و كێشه‌ی ‌ه‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم دام �ه‌زران��دن � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌په‌سه‌ندكردن ‌‬ ‫ده‌رچووان ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ب��ودج��ه‌و‌ه ه �ه‌ی �ه‌‌و كاتێك بودج ‌ه‬ ‫ی‬ ‫په‌سندكرا ئه‌وان ‌ه هه‌ریه‌كه‌یان به‌پێ ‌‬ ‫نمر‌هی‌ خۆیان داده‌مه‌زرێنرێن"‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی مـوچــ ‌ه بـۆ بـریـنــدارانــ ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫ی ده‌كرێت‬ ‫چه‌كی‌ كیمیاو ‌‬ ‫ده‌ستوور له‌هه‌ڵه‌بجه‌‬

‫ی‬ ‫ی كیمیاباران ‌‬ ‫ی قوربانیان ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ه�ه‌ڵ�ه‌ب��ج� ‌ه ره‌خ��ن�� ‌ه له‌حكوم ‌هت‌و‬ ‫كاربه‌ده‌ستان ده‌گرێت ك ‌ه پابه‌ند‬ ‫ی‬ ‫ی موچه‌یه‌ك ‌‬ ‫ن �ه‌ب��وون‪ ،‬به‌بڕینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ك ‌‬ ‫شایست ‌ه بۆ به‌ركه‌وتووان ‌‬ ‫كیمیایی‌و ده‌ڵێن به‌شێك له‌به‌ركه‌وتووان‬ ‫ی كاركردنیان نه‌ماوه‌‪.‬‬ ‫تونا ‌‬ ‫ی‬ ‫لوقمان عه‌بدولقادر سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كیمیاباران ‌‬ ‫ی قوربانیان ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬

‫ه��ه‌ڵ��ه‌ب��ج�� ‌ه ل��ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا بۆ‬ ‫ده‌س��ت��وور ئ��ام��اژ‌ه ب���ه‌و‌ه ده‌دات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ژم��اره‌ی�ه‌ك له‌به‌ركه‌وتووان به‌هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راد‌ه ‌‬ ‫سه‌ختی‌‌و درێ��ژه‌ك��ێ��ش��ان� ‌‬ ‫ی‬ ‫ب��ری��ن��داری��ی��ه‌ك��ه‌ی��ان��ه‌و‌ه ت��وان��ا ‌‬ ‫ئیشكردنیان ل �ه‌ده‌س��ت��داوه‌‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫ی زۆر‬ ‫ل����ه‌وه‌ش رۆژان���� ‌ه پ��اره‌ی �ه‌ك � ‌‬ ‫ی خۆیان خه‌رجده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫له‌چاره‌سه‌ر ‌‬ ‫ی كه‌پێیان‬ ‫به‌اڵم تائێستا ئه‌و به‌ڵێنان ‌ه ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی موچ ‌ه جێبه‌ج ‌‬ ‫درابوو بۆ بڕینه‌و‌ه ‌‬ ‫نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ل��وق��م��ان ع��ه‌ب��دول��ق��ادر وت�� ‌‬

‫ی‬ ‫ی تر به‌فه‌رم ‌‬ ‫"بڕیارمانداو‌ه جارێك ‌‬ ‫ئ���ه‌و ب�ه‌ڵ��ێ��ن� ‌ه ب�ه‌ب��ی��ر به‌رپرسان‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و برینداران ‌ه ‌‬ ‫بهێنینه‌وه‌‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی زۆر كه‌وتۆت ‌ه سه‌ریان‬ ‫ك ‌ه قورساییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی موچه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ب��ڕی��ن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ل�ه‌ڕێ��گ� ‌ه ‌‬ ‫ی سوك ببێت"‪.‬‬ ‫مانگانه‌وه‌ به‌شێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێنجه‌میشدا وه‌زاره‌ت ‌‬ ‫له‌كابین ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌رك��رد بۆ‬ ‫ی بڕیارێك ‌‬ ‫ته‌ندروست ‌‬ ‫ی ‪ 30‬هه‌زار‬ ‫ی موچه‌یه‌ك ‌‬ ‫ب��ڕی��ن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ك ‌‬ ‫ی بۆ به‌ركه‌وتووان ‌‬ ‫دی��ن��ار ‌‬ ‫ی قوربانیان‬ ‫كیمیاوی‌‪ ،‬به‌اڵم كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫به‌فه‌رمی‌ بڕیاره‌كه‌یان ره‌تكرده‌وه‌‪.‬‬

‫كاو ‌ه محه‌مه‌د‬

‫دیسان له‌به‌رده‌م پرسیار ‌ه‬ ‫جه‌وهه‌ریه‌كه‌دا‬ ‫ئه‌و پرسیاره‌ جدییه‌ی له‌ساڵی (‪)2000‬ه‌وه‌ رووبه‌ڕووی رۆژنامه‌ی‬ ‫ئه‌هلی بۆته‌وه‌‪ ،‬پرسیاری بێالیه‌نبوونیانه‌ له‌به‌رامبه‌ر هێز و‬ ‫كێشمه‌كێشه‌ سیاسییه‌كان‪ ،‬چونكه‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ جه‌وهه‌ر‬ ‫و بناغه‌ی رۆژنامه‌ی ئه‌هلی پێكدێنێ و هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌‬ ‫مانیفیستۆی خۆی وا به‌یانكرد كه‌ ده‌یه‌وێ ستایلێكی جیاوازی‬ ‫رۆژنامه‌نووسیی بێنێته‌ ئ��اراوه‌‪ ،‬ئه‌و جیاوازییه‌ش ته‌نیا‬ ‫له‌وه‌دا نه‌بووه‌ كه‌ رووبه‌رێكی زۆری الپه‌ڕه‌كانی بۆ ره‌خنه‌ و‬ ‫هه‌واڵه‌كانی پشتی په‌رده‌ ته‌رخان بكات‪ ،‬به‌ڵكو له‌وه‌ گرنگتر‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ چه‌نده‌ بێالیه‌نانه‌ و دوور له‌داشكاندن به‌الی ئه‌م هێز‬ ‫و ئه‌و هێز كاره‌ رۆژنامه‌نووسییه‌كانیان ئاراسته‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئاخر ئه‌وان له‌به‌رامبه‌ر رۆژنامه‌گه‌ریی حزبی و له‌پێناوی‬ ‫رۆژنامه‌یه‌كدا دابه‌زینه‌ نێو مه‌یدانه‌كه‌ كه‌ به‌هیچ حزب و‬ ‫رێكخراوێك شه‌ته‌ك نه‌درابێت‪ ،‬به‌تایبه‌تی كه‌ رۆژنامه‌گه‌ریی‬ ‫حزبی له‌ماوه‌ی سااڵنی ش�ه‌ڕی ناوخۆدا زۆر داخراوانه‌تر‬ ‫له‌پێشوو حزبێنرا و هه‌رچی هه‌ناسه‌ و نووزه‌ی ئازادی و ره‌خنه‌‬ ‫هه‌بوو تێیدا نه‌هێڵرا‪ ،‬رۆژنامه‌كان به‌سه‌ر هه‌ردوو ناوچه‌ی‬ ‫سه‌وز و زه‌رد دابه‌ش ببوون و هیچیان بۆی نه‌بوو له‌ناوچه‌ی‬ ‫به‌رامبه‌ردا باڵوبكرێنه‌وه‌‪ ،‬ئیتر ئه‌مه‌ ژان��ی له‌دایكبوونی‬ ‫ئه‌و ستایله‌ جیاوازه‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی(ئه‌هلی) زیاتر كرد و‬ ‫وایكرد په‌رۆشانه‌تر پێشوازیی لێبكرێ‪ .‬كه‌واته‌ ئه‌وان بۆئه‌وه‌‬ ‫دروستبوون كه‌ به‌سه‌رچوونی مۆدێلی رۆژنامه‌گه‌ریی حزبیی‬ ‫رابگه‌یه‌نن و كه‌وتنه‌ژێر سایه‌ی حزبه‌كان بخه‌نه‌ نێو بازنه‌ی‬ ‫ناپیشه‌ییبون‪-‬ه‌وه‌‪ ،‬نه‌ك ئه‌وانیش به‌شێوه‌ و شێوازێكی دیكه‌‬ ‫ببنه‌ گه‌یه‌نه‌ری ناڕاسته‌وخۆی ئه‌م الیه‌ن و ئه‌و الیه‌ن و‬ ‫وه‌ك ئامرازی ملمالنێ حزبی و شه‌خسییه‌كان به‌كاربهێنرێن‪،‬‬ ‫كه‌به‌داخه‌وه‌ سه‌رنجام كه‌موزۆر (هه‌ندێك به‌مه‌به‌ست و‬ ‫هه‌ندێكیش بێ مه‌به‌ست) وه‌ك الیه‌نگركه‌وتنه‌ نێو ملمالنێكان و‬ ‫رۆژبه‌رۆژ پرسیاری‬ ‫( بێال یه‌نبو و نیا ن )‬ ‫زه‌ق��ت��ر و ره‌قتر‬ ‫رووبه‌ڕوو بۆوه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫به‌ناچاری وه‌اڵمی‬ ‫پرسیاره‌كه‌یان به‌‬ ‫(هۆكاری نه‌بوونی‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزی��س��ی��ۆن)‬ ‫پ����اس����اودای����ه‌وه‌‬ ‫ك������ه‌ گ�����وای�����ه‌‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی نه‌بوونی‬ ‫ئ���ۆپ���ۆزی���س���ی���ۆن‬ ‫له‌كوردستان‪ ،‬ئه‌وان رۆڵی ئۆپۆزیسیۆنبوونیان له‌پێناو و‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیی خه‌ڵكدا بینیوه‌‪ .‬به‌اڵم ئه‌وه‌ له‌دوای هه‌ڵبژاردنی‬ ‫(‪)2009/7/25‬ه‌وه‌ ئۆپۆزیسیۆنێكی دیار و به‌رچاو و به‌ده‌م‬ ‫و زم��ان و خ��اوه‌ن كه‌ناڵی بینراو و بیستراو و خوێنراو‬ ‫دروستبووه‌ و هیچ پێویستی ب�ه‌رۆژن��ام�ه‌ی ئه‌هلی نییه‌‬ ‫له‌پێناویدا (بێالیه‌نبوونی خۆی) بكاته‌ قوربانی‪.‬‬ ‫به‌هه‌رحاڵ ئێستا كه‌ چه‌ند رۆژێكه‌ بانگه‌شه‌ی راگه‌یاندنی‬ ‫لیسته‌كان بۆ هه‌ڵبژاردنی (‪)3/7‬ی ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عیراق‬ ‫ده‌ستیپێكردووه‌‪ ،‬كه‌ یه‌كه‌م هه‌ڵبژاردنی دوای دروستبوونی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنه‌ له‌كوردستان‪ ،‬پرسیاره‌كه‌ پاساوهه‌ڵنه‌گرانه‌تر‬ ‫سه‌ریهه‌ڵداوه‌ته‌وه‌ و رۆژنامه‌گه‌ری ئه‌هلی له‌سه‌نگی مه‌حه‌ك‬ ‫ده‌دات��ه‌وه‌ كه‌ تاچه‌ند له‌گه‌ڵ په‌یام‌و سه‌ره‌تاكانی خۆیان‬ ‫راستگۆن و بێالیه‌نانه‌ و پیشه‌ییانه‌ كاری خۆیان ده‌كه‌ن‌و‬ ‫ته‌نیا ته‌ركیز ده‌كه‌نه‌ سه‌ر هاندانی خه‌ڵك بۆ چوونه‌ سه‌ر‬ ‫سندوقه‌كانی ده‌نگدان و ده‌بنه‌ چاودێر به‌سه‌ر لیست و قه‌واره‌‬ ‫به‌شداره‌كان كه‌ به‌هێمنی و شارستانییانه‌ پروپاگه‌نده‌ بۆ‬ ‫لیست‌و كاندیده‌كانیان بكه‌ن و دواتریش به‌وپه‌ڕی چاوتیژییه‌وه‌‬ ‫ببنه‌ هاوكار و هانده‌ری به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنێكی ئازاد‌و‬ ‫پاك كه‌ له‌فرتوفێڵ‌و ساخته‌كاری و توندوتیژیی به‌دووربێت‪...‬‬ ‫ك �ه‌ ئه‌مانه‌ ئ���ه‌رك‌و به‌رپرسیارێتیی رۆژنامه‌گه‌ریین‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تیش له‌كۆمه‌ڵگایه‌كدا كه‌ هێشتا كلتووری دیموكراسی‬ ‫تێیدا نه‌خه‌مڵیوه‌و به‌رامبه‌ریه‌كتر وه‌ستانه‌وه‌ی ده‌سه‌اڵت‌و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن له‌سه‌ره‌تاییترین قۆناغیدایه‌‪ .‬بۆیه‌ ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌رۆژنامه‌گه‌ریی ئه‌هلی چاوه‌ڕێده‌كرێ بوونیه‌تی به‌چاودێری‬ ‫ملمالنێكان كه‌ به‌یه‌ك مه‌سافه‌ خۆی له‌هێزو الیه‌نه‌كان‬ ‫به‌دووربگرێ‪ ،‬نه‌ك بچێته‌ نێو گۆڕه‌پانی زۆرانبازیی نێوان‬ ‫ده‌سه‌اڵت و ئۆپۆزیسیۆن و بۆ پشت له‌ئه‌رزدانی ئه‌م یان‬ ‫ئه‌ویان‪ ،‬له‌ژێره‌وه‌ هه‌ر خه‌ریكی هه‌ڵخلیسكاندنی قاچه‌كان‬ ‫بێت و سه‌ره‌نجام شه‌رمه‌زاری به‌رده‌م جه‌وهه‌ریترین پرسیار‬ ‫بێت كه‌ ئاینده‌ی رۆژنامه‌گه‌ریی كوردستان به‌وه‌اڵمدانه‌وه‌یه‌كی‬ ‫بێگه‌ردی ئه‌و پرسیاره‌وه‌ به‌نده‌‪ .‬‬ ‫‪kawamuhamad@yahoo.com‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫هه‌واڵ‌‬

‫لیسته‌كان بانگه‌شه‌ی‌ گه‌رم‌و هێمن به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن‬

‫‪2‬‬

‫تائێستا سه‌رپێچییه‌كان سه‌ره‌تایین‌و لیسته‌كان له‌یه‌كتر توڕ ‌ه نین‬ ‫په‌یامنێرانی‌ ده‌ستوور‬

‫پێنج رۆژ به‌سه‌ر پڕۆسه‌ی‌ بانگه‌شه‌ی‌‬ ‫هه‌ڵبژاردندا تێپه‌ڕیوه‌‪ ،‬هه‌ر له‌گه‌ڵ‌‬ ‫ده‌ستپێكردنی‌ هه‌ڵمه‌ته‌كه‌دا زۆرێك‬ ‫له‌پۆسته‌ر‌و وێ��ن�ه‌ی‌ ئ �ه‌و لیستانه‌‬ ‫له‌الیه‌ن كه‌سانی‌ نادیاره‌وه‌ دڕێندران‌و‬ ‫لێكرانه‌وه‌‪ ،‬چه‌ندین سه‌رپێچیش‬ ‫تۆماركراون‪ ،‬به‌اڵم هێشتا لیسته‌كان‬ ‫له‌یه‌كتر توڕه‌ نین‌و دۆخه‌كه‌ به‌هێمی‌‬ ‫به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪.‬‬ ‫له‌هه‌ولێرو بادینان پۆسته‌ری‌‬ ‫یه‌كێتی‌و گۆڕان لێده‌كرێنه‌وه‌‬ ‫ش��ای �ه‌ت��ح��اڵ��ێ��ك ل��ه‌گ��ه‌ڕه‌ك��ی‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ای��ان��ی ش����اری هه‌ولێر‪،‬‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ووری راگ�ه‌ی��ان��د "شه‌وانه‌‬ ‫وێ��ن��ه‌ك��ان��ی ك��ان��دی��دی ه����ه‌ردوو‬ ‫لیستی گ��ۆڕان‌و یه‌كێتی به‌یه‌كه‌وه‌‬ ‫لێده‌كرێنه‌وه‌‌و هیچ جیاوازییه‌ك‬ ‫له‌نێوان كاندیداكانی ئه‌و دوو الیه‌نه‌دا‬ ‫ناكرێت"‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت��ی "ل �ه‌م شه‌وانه‌ی‬ ‫دواییدا‪ ،‬دوایئه‌وه‌ی چه‌ند گه‌نجێك‬ ‫هێرش بۆ لێكردنه‌وه‌ی وێنه‌كانی گۆڕان‌و‬ ‫یه‌كێتی ده‌به‌ن‪ ،‬له‌لێپرسینه‌وه‌شیان‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن كه‌سێكی مه‌ده‌نییه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێناسی حیزبی ده‌رده‌هێنن كه‌سه‌ر‬ ‫به‌رێكخراوه‌كانی پارتین"‪.‬‬ ‫فوئاد مه‌عسوم كاندیدی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫له‌لیستی‌ هاوپه‌یمانی‌ كوردستان‬ ‫له‌هه‌ولێر به‌ده‌ستووری‌ وت "خۆمان‬ ‫ب �ه‌دڕان��دن‌و لێكردنه‌وه‌ی‌ پۆسته‌ر‌و‬ ‫وێ��ن�ه‌وه‌ س�ه‌رق��اڵ‌ ناكه‌ین‪ ،‬چونكه‌‬ ‫هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردنه‌و وێنه‌‌و پۆسته‌ر‬ ‫هه‌ر لێده‌كرێنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫داهێن هاشم كاندیدی لیستی‬ ‫گۆڕان له‌هه‌ولێر به‌ده‌ستووری راگه‌یاند‬ ‫"پۆسته‌ره‌كانمان لێده‌كرێنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئاگاداری ئه‌وه‌نین كه‌به‌رنامه‌ رێژییه‌ك‬ ‫بۆ لێكردنه‌وه‌ی پۆسته‌ره‌كان له‌ئارادا‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬ته‌نها پێمانوایه‌ ئه‌وانه‌ی‬ ‫ئه‌و كارانه‌ ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬له‌دیموكراسی‬ ‫تێنه‌گه‌یشتوون‌و هێزی بانگه‌شه‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش نازانن"‪.‬‬

‫ی‬ ‫زۆربه‌ی‌ راوێژكاره‌كان ‌‬ ‫ی هه‌رێم پارتین‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫پ‪.‬ده‌ستوور‬

‫مه‌سعود بارزانی سه‌رۆكی هه‌رێم‪ ،‬چوار‬ ‫راوێژكار بۆ خۆی داده‌نێت كه‌سیانیان‬ ‫پارتین‌و یه‌كێكیان یه‌كێتییه‌‪.‬‬ ‫وته‌بێژێك به‌ناو ‌ی سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫هه‌رێمه‌و‌ه باڵویكرده‌وه‌‪ ،‬دوێنێ سێشه‌مم ‌ه‬ ‫به‌ف ‌ه‌رمانی م ‌ه‌سعود ب��ارزان��ی‪ ،‬چوار‬ ‫راوێژكاری كۆمه‌اڵیه‌تی له‌سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫هه‌رێم دام ‌ه‌زرێنران كه‌سیان له‌و چوار‬ ‫راوێژكار‌ه پارتین‌و دوانیان بۆ كاروباری‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تییه‌و ئه‌ویتریان بۆ كاروبار ‌ی‬ ‫یاسایی‪ ،‬راوێ��ژك��اره‌ك � ‌ه ‌ی یه‌كێتیش‬ ‫بۆكاروبار ‌ی ئاینییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و دوو راوێژكار‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه‬ ‫هه‌ریه‌ك ‌ه له‌مه‌حمود ك��او‌ه ح ‌ه‌فید‌و‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ئیبراهیم عه‌بدوڵاڵ (حاجی‬ ‫حاجی برایم) ئه‌مه‌ی دوایین پێشتر‬ ‫نوێنه‌ری مه‌سعود بارزانی بوو‌ه له‌لقی‬ ‫‪11‬ی راپ �ه‌ڕی��ن‪ ،‬ئ��ازاد ع��زه‌دی��ن مه‌ال‬ ‫فه‌ندیش بۆ كاروبار ‌ی یاسایی‌و شێخ‬ ‫محه‌مه‌د شاكه‌لیش بۆ كاروبار ‌ی ئاینیی‬ ‫دانراون‪.‬‬

‫له‌سلێمانی‌ پۆسته‌ری‌ هه‌موو‬ ‫لیسته‌كان لێده‌كرێنه‌وه‌‬ ‫شه‌قامه‌كانی‌ سلێمانی‌ به‌درێژایی‬ ‫رۆژ تادره‌نگانێكی‌ شه‌و جمه‌ی‌ دێت‬ ‫ل �ه‌و ئۆتۆمبێالنه‌ی‌ ئ��ااڵی‌ گ��ۆڕان‌و‬ ‫هاوپه‌یمانیان ب��ه‌رزك��ردووه‌ت��ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ه�ه‌رچ�ه‌ن��ده‌ چه‌ند پێشێلكارییه‌ك‬ ‫تۆماركراون‪ ،‬به‌اڵم لیست‌و كاندیده‌كان‬ ‫هێشتا له‌یه‌كتر دڵگران نه‌بوون‪.‬‬ ‫له‌تیف شێخ مسته‌فا‪ ،‬سه‌رۆكی‌‬ ‫لیستی‌ گۆڕان له‌پارێزگای‌ سلێمانی‌‬ ‫ده‌ڵێت پۆسته‌ر‌و وێنه‌ی‌ زۆرب��ه‌ی‌‬ ‫كاندیده‌كانی‌ پارێزگای‌ سلێمانی‬ ‫دڕێ���ن���دراون‌و ل��ێ��ك��راون�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬وتی‌‬ ‫"زۆرب�����ه‌ی‌ پ��ۆس��ت �ه‌ر‌و وێنه‌كانی‌‬ ‫خ��ۆم دڕێ��ن��دراون‌و لێكراونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫پێشیان وت��وم كێ دڕاندوویه‌تی‌‌و‬ ‫لێیكردۆته‌وه‌‪ ،‬ناوه‌كه‌شی‌ ئاشكرایه‌‌و‬ ‫له‌الی‌ خۆمه‌‪،‬به‌اڵم تائێستا سكااڵم‬ ‫تۆمارنه‌كردووه‌‪ ،‬به‌نیازم له‌داهاتوودا‬ ‫له‌كۆمسیۆن سكااڵ تۆماربكه‌م"‪.‬‬ ‫شێخ له‌تیف‪ ،‬روونیده‌كاته‌وه‌‬ ‫ئ��ه‌و هه‌ڵمه‌تی‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌‬ ‫‪7/25‬ی‌ به‌دڵبووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر بانگه‌شه‌ی‌‬ ‫ئه‌مجاره‌ش به‌هه‌مان شێوه‌ بێت‪ ،‬وتی‌‬ ‫"ئه‌گه‌ر له‌ماوه‌ی‌ ئه‌م بانگه‌شه‌یه‌دا‬ ‫هه‌رشتێك رووب��دات ئه‌وا حكومه‌ت‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵت لێی‌ به‌رپرسه‌"‪.‬‬ ‫به‌كر حه‌مه‌ سدیق كه‌سه‌رۆكایه‌تی‌‬ ‫لیستی‌ یه‌كگرتوو ده‌كات له‌پارێزگای‌‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬ده‌ڵێت له‌چه‌ند شوێنێكی‌‬ ‫پ���ارێ���زگ���ای‌ س��ل��ێ��م��ان��ی��دا وێنه‌‌و‬ ‫پۆسته‌ره‌كانیان لێكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬وتی‌‬ ‫"تائێستا رووی���ان���داوه‌ نه‌بوونه‌ته‌‬ ‫دی���ارده‌ی���ه‌ك���ی‌ گ�����ه‌وره‌‌و له‌الیه‌ن‬ ‫لیسته‌كانی‌ ت��ره‌وه‌ به‌رنامه‌یان بۆ‬ ‫داڕێژرابێت"‪.‬‬ ‫به‌كر حه‌مه‌ سدیق وتی‌ "كه‌سی‌‬ ‫ن��اب�ه‌رپ��رس ئ �ه‌و ك��اران �ه‌ی‌ ك���ردووه‌‬ ‫له‌بارێكی‌ حه‌ماسدابووه‌ بۆ لیست‌و‬ ‫كاندیده‌كه‌ی‌ خۆی‌‪ ،‬یان كه‌سانێكن‬ ‫ده‌یانه‌وێت ئ��اژاوه‌ بنێنه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫له‌كۆمسیۆن سكااڵمان تۆمارنه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌گه‌ر زیادبكات به‌ته‌ئكید سكااڵ‬ ‫تۆمار ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫حاكم فه‌رهاد سه‌رۆكی‌ لیستی‌‬

‫ك��ان��دی��ده‌ك��ان ی��اس��ای ژم���اره‌ ‪19‬ی‬ ‫كۆمسیۆنیان پێشێلكردووه‌‪" ،‬بۆیه‌‬ ‫چه‌ند سه‌رپێچییه‌كمان به‌ڤیدیۆ‬ ‫تۆماركردووه‌‌و ئاڕاسته‌ی به‌غدامان‬ ‫كردووه‌"‪.‬‬ ‫تاهیر محه‌مه‌د باسی له‌وه‌شكرد‪،‬‬ ‫له‌كاتی ساغبوونه‌وه‌ی هه‌ر سكااڵ‌و‬ ‫سه‌رپێچییه‌كدا‪ ،‬كاندید‌و ق��ه‌واره‌‬ ‫سیاسییه‌كه‌ به‌شه‌ش ملیۆن بۆ ‪15‬‬ ‫ملیۆن دینار غه‌رامه‌ ده‌كه‌ین‪.‬‬

‫هاوپه‌یمانی‌ له‌پارێزگای‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ده‌ڵێت هه‌رچه‌نده‌ زۆرب���ه‌ی‌ وێنه‌و‬ ‫پۆسته‌ری‌ كاندیده‌كانی‌ لیسته‌كه‌یان‬ ‫لێكراونه‌وته‌وه‌‌و دڕێندراون‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫الیه‌نێك له‌سه‌ر لێكردنه‌وه‌‌و پۆسته‌ر‌و‬ ‫وێنه‌ی‌ كاندیده‌كانی‌ ئه‌و لیسته‌كه‌یان‬ ‫ل�ه‌س��ن��ووری‌ پ��ارێ��زگ��ای‌ سلێمانیدا‬ ‫تۆمه‌تبار ناكه‌ن‪.‬‬ ‫حاكم فه‌رهاد وتی‌ "به‌شێكیمان‬ ‫به‌به‌ڵگه‌وه‌ داوه‌ت��ه‌ پارێزه‌ره‌كانی‌‬ ‫خ��ۆم��ان ل�ه‌ك��ۆم��س��ی��ۆن ت��ا سكااڵ‬ ‫تۆماربكه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ "لێكردنه‌وه‌‌و دڕاندنی‌‬ ‫وێنه‌و پۆسته‌ر كارێكی‌ هه‌رزه‌كارانه‌یه‌‌و‬ ‫قوڵكردنه‌وه‌ی‌ گیانی‌ رقوكینه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت هه‌وڵبده‌ین گیانی‌ دیموكراسی‌‬ ‫له‌ناو خه‌ڵكدا قوڵبكه‌ینه‌وه‌‌و فێری‌‬ ‫یه‌كتر قبوڵكردنیان بكه‌ین"‪.‬‬ ‫س���ه‌رۆك���ی‌ لیستی‌ كۆمه‌ڵی‌‬ ‫ئیسالمی‌ نه‌یشارده‌وه‌ له‌ناو شاری‌‬ ‫سلێمانیدا به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رفراوان‬ ‫وێنه‌‌و پۆسته‌ره‌كانیان لێكراوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫دڕێندراوه‌‪ ،‬وتی‌ "هیچ الیه‌نێك تاوانبار‬ ‫ناكه‌ین كه‌ ئه‌وكاره‌ی‌ كردبێت‪ ،‬به‌اڵم‬

‫له‌رێی‌ ناوه‌ندی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ خۆمانه‌وه‌‬ ‫كۆمسیۆنمان ئاگاداركردۆته‌وه‌‌و ئه‌وان‬ ‫ڕێوشوێنی‌ یاسایی‌ ده‌گرنه‌به‌ر"‪.‬‬ ‫‪ 15‬سه‌رپێچی‌و ‪ 9‬سكااڵ له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستان تۆماركران‬ ‫ب��ه‌ه��ۆی س �ه‌رپ��ێ��چ��ی ق����ه‌واره‌‬ ‫سیاسییه‌كانی به‌شداربووی هه‌ڵبژاردن‪،‬‬ ‫له‌سێ پارێزگای هه‌رێمی كوردستاندا‬ ‫پازده‌ سه‌رپێچی له‌الیه‌ن كۆمسیۆنه‌وه‌‬ ‫تۆماركراون‌و تا ئێستاش نۆ سكااڵ‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن ق���ه‌واره‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌‬ ‫ئاڕاسته‌ی كۆمسیۆن كراون‪.‬‬ ‫هه‌ندرێن محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئۆفیسی ه �ه‌ول��ێ��ری كۆمسیۆنی‬ ‫ب��ااڵی سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫ب�ه‌ده‌س��ت��ووری راگه‌یاند‪" ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫لیستی گ���ۆڕان���ه‌وه‌ دوو سكااڵ‬ ‫ئاڕاسته‌ی كۆمسیۆن كراون كه‌ گوایه‌‬ ‫پۆسته‌ره‌كانیان دڕێ��ن��دراون‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سكااڵكه‌ بێهێزه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی "به‌هۆی به‌كارهێنانی‬ ‫عامود بۆ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫ك �ه‌ موڵكی ح��ك��وم�ه‌ت�ه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن‬

‫پارتی چاره‌سه‌ر له‌سلێمانی‬ ‫ده‌نگ به‌زه‌حمه‌تكێشان‌و‬ ‫له‌هه‌ولێر به‌گۆڕان ده‌دات‬ ‫فه‌رهاد قادر له‌سلێمانی‌‬

‫پ����ارت����ی چ�����اره‌س�����ه‌ر دوو‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه‌‬ ‫ل �ه‌ل��ی��س��ت��ی گ������ۆڕان‌و حیزبی‬ ‫ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫زه‌حمه‌تكێشاندا‬ ‫به‌پێی ئه‌و خااڵنه‌ی‌ كه‌ له‌سه‌ری‬ ‫رێ���ك���ك���ه‌وت���وون‪ ،‬ئ��ه‌ن��دام��ان‌و‬ ‫الی�ه‌ن��گ��ران��ی پ��ارت��ی چاره‌سه‌ر‬ ‫له‌سلێمانی ده‌ن���گ به‌جه‌الل‬ ‫ده‌باغ كاندیدی‌ زه‌حمه‌تكێشان‌و‬ ‫له‌هه‌ولێر ده‌نگ به‌مه‌هدی كاوانی‬ ‫كاندیدی لیستی گۆڕان ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫دوێ�����ن�����ێ س���ێ���ش���ه‌م���م���ه‌‬ ‫له‌كۆنگره‌یه‌كی‌‬ ‫‪،2010/2/16‬‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا له‌هۆڵی‌ سلێمانی‌‬ ‫پااڵس هه‌ریه‌ك له‌فه‌تاح زاخۆیی‬

‫ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ حیزبی‌‬ ‫كوردستان‌و‬ ‫زه‌حمه‌تكێشانی‌‬ ‫نه‌جیبه‌ عومه‌ر جێگری‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫پارتی‌ چ��اره‌س�ه‌ری‌ دیموكراتی‌‬ ‫ك���وردس���ت���ان پ���رۆت���ۆك���ۆڵ���ی‌‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی‌ نێوان هه‌ردوو‬ ‫پارتیان راگه‌یاند‪.‬‬ ‫نه‌جیبه‌ عومه‌ر له‌لێدوانێكی‌‬ ‫تایبه‌تدا به‌ده‌ستووری وت "به‌پێی‌‬ ‫ئ �ه‌و خ��ااڵن �ه‌ی‌ داوامانكردووه‌‌و‬ ‫له‌سه‌ری رێككه‌وتووین‪ ،‬له‌شاری‌‬ ‫سلێمانی‌ س��ه‌رج��ه‌م ئه‌ندام‌و‬ ‫الیه‌نگرانمان ده‌نگ به‌جه‌الل ده‌باغ‬ ‫ده‌ده‌ن وه‌ك پاڵێوراوی‌ حیزبی‌‬ ‫كوردستان‌و‬ ‫زه‌حمه‌تكێشانی‌‬ ‫له‌هه‌ولێریش ده‌ن��گ به‌مه‌هدی‌‬ ‫كاوانی‌ ده‌ده‌ین وه‌ك پاڵێوراوی‌‬

‫بزووتنه‌وه‌ی‌ گ��ۆڕان‌و سه‌باره‌ت‬ ‫به‌شوێنه‌كانی‌ ت��ر له‌ئاینده‌دا‬ ‫رایده‌گه‌یه‌نین ك �ه‌ده‌ن��گ به‌كێ‬ ‫ده‌ده‌ین"‪.‬‬ ‫ن��ه‌ج��ی��ب��ه‌ ع���وم���ه‌ر وت���ی‌‬ ‫"له‌گرنگترین خاڵه‌كانی‌ ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتننامه‌یه‌ گرێدانی‌ خه‌باتی‌‬ ‫هاوبه‌شی‌ نه‌ته‌وه‌یی نێوان هه‌ردوو‬ ‫حیزب‌و هه‌وڵدان بۆ ئه‌نجامدانی‌‬ ‫چاكسازی‌ له‌ده‌ستووری‌ عێراقدا‬ ‫له‌پێناو ده‌سته‌به‌ركردنی‌ مافی‌‬ ‫چاره‌ی‌ خۆنووسین بۆ گه‌لی‌ كورد‌و‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی‌ پرسی‌ كه‌ركوك‌و‬ ‫ناوچه‌ جێناكۆكه‌كان‪ ،‬هه‌مان‬ ‫ئه‌و خااڵنه‌ش واژۆكراوه‌ له‌نێوان‬ ‫پارتی‌ چ��اره‌س�ه‌ری‌ دیموكرات‌و‬ ‫پاڵێوراوه‌كه‌ی‌ گۆڕاندا"‪.‬‬

‫لیژنه‌كانمانه‌و‌ه چوار سه‌رپێچیمان‬ ‫تۆماركردووه‌"‪.‬‬ ‫ب �ه‌ی��ار دۆس��ك��ی به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئ��ۆف��ی��س��ی ده���ۆك���ی كۆمسیۆن‬ ‫ب��ۆ ده‌س���ت���ووری ئ��اش��ك��راك��رد "تا‬ ‫ئێستا ته‌نها دوو سكااڵ له‌الیه‌ن‬ ‫ق �ه‌واره‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌ ئاڕاسته‌ی‬ ‫كۆمسیۆن ك���راوه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌الیه‌ن‬ ‫لیژنی سه‌رپێچی له‌كۆمسیۆنه‌وه‌ ‪11‬‬ ‫سه‌رپێچی تۆماركراون‪ ،‬چونكه‌ ماڵی‬ ‫حكومه‌تیان به‌كارهێناوه‌‌و سیكۆتین‌و‬ ‫كه‌ل‌وپه‌لی نایاساییان له‌هه‌ڵواسینی‬ ‫پۆسته‌ر‌و وێنه‌ی كاندیده‌كانیاندا‬ ‫به‌كارهێنراون"‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌‪ ،‬تاهیر محه‌مه‌د‬ ‫ئه‌مین به‌ڕێوه‌به‌ری ئۆفیسی سلێمانی‬ ‫كۆمسیۆن ئاشكرایكرد "له‌الیه‌ن‬ ‫قه‌واره‌ سیاسییه‌كانه‌وه‌‪ ،‬له‌پارێزگای‬ ‫سلێمانی پێنج سكااڵ تۆماركراون‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ناتوانین ئه‌و ق �ه‌واران �ه‌ی كه‌‬ ‫سكااڵكه‌یان تۆماركردووه‌ ئاشكرابكه‌ین‬ ‫تا له‌به‌غدا وه‌اڵممان نه‌ده‌نه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ش��ی خ��س��ت �ه‌ڕوو‪ ،‬به‌هۆی‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی ق����ه‌واره‌ سیاسییه‌كان‌و‬

‫هێزه‌ ئه‌منییه‌كان بێالیه‌ن بوون‬ ‫زۆرینه‌ی‌ لیسته‌ ركابه‌ره‌كان كۆكن‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ده‌زگا ئه‌منییه‌كان‬ ‫تا ئێستا بێالیه‌نن‌و الیه‌نگیری‌ لیستی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتیان نه‌كردووه‌‪ ،‬هۆشداریش‬ ‫ده‌ده‌ن كه‌ هه‌ر به‌رپرسێك فه‌رمان‬ ‫به‌هێزه‌كانی‌ ئاسایشی‌ ناوخۆ بكات‬ ‫بۆ الیه‌نگیری‌ لیستی‌ ده‌سه‌اڵت ئه‌وا‬ ‫به‌رپرسیار ده‌بێت له‌به‌رامبه‌ر یاسادا‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی‌ لیستی‌ گۆڕان له‌سلێمانی‌‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ هێزه‌ ئه‌منیه‌كان تائێستا‬ ‫توانیوانه‌ بێالیه‌نانه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ‌‬ ‫ب��ارودۆخ�ه‌ك�ه‌دا بكه‌ن‪ ،‬وتی‌ "ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌رپرسی‌ هه‌ندێك له‌و هێزه‌ ئه‌منیانه‌‬ ‫فه‌رمان به‌كارمه‌ندانی‌ هێزه‌ ئه‌منیه‌كان‬ ‫بكه‌ن كه‌ كار بۆ الیه‌نێكی‌ دیاریكراو‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬ئه‌وا ئه‌و كه‌سانه‌ به‌رپرسن"‪.‬‬ ‫یاسین حه‌سه‌ن محه‌مه‌د سه‌رۆكی‌‬ ‫لیستی‌ ك��ۆم�ه‌ڵ‌ له‌سلێمانی‌‪ ،‬وتی‌‬ ‫"تائێستا هێزه‌ ئه‌منییه‌كان به‌یه‌ك‬ ‫چاو روانیویانه‌ بۆ هه‌ر الیه‌ك‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌هه‌ندێك ح��اڵ�ه‌ت ك�ه‌ له‌هه‌ندێك‬ ‫شاشه‌وه‌ ده‌رب��ك�ه‌ون كه‌ الیه‌نگیری‌‬ ‫لیستێك بكه‌ن‪ ،‬ب �ه‌اڵم نازانم ئه‌وه‌‬ ‫ئالیه‌ت‌و میكانیزمه‌كه‌ی‌ به‌ چ شێوه‌یه‌ك‬ ‫بووه‌"‪.‬‬ ‫ه���اوك���ات ق����ادر ح��ه‌م��ه‌ج��ان‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ئاسایشی‌ گشتی‌ هه‌رێم‬ ‫له‌سلێمانی‌‪ ،‬ده‌ڵێت به‌یه‌ك چاو سه‌یری‌‬ ‫هه‌موو الیه‌نه‌كان ده‌كه‌ن‪ ،‬وتی "هێزه‌‬ ‫ئه‌منییه‌كان الیه‌نگری‌ هیچ لیست‌و‬ ‫الیه‌نێكیان نه‌كردووه‌‪ ،‬ره‌نگه‌ هه‌ندێك‬ ‫كێشه‌ی‌ ورد له‌هه‌ندێك شوێن رویدابێت‬ ‫كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ په‌یوه‌ندی‌‬ ‫به‌هه‌موو الیه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌"‪.‬‬

‫سه‌رجه‌م كارمه‌نده‌كانی‬ ‫به‌شی سكااڵی كۆمسیۆن‬ ‫له‌به‌غدا عه‌ره‌بن‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر‬

‫ب�ه‌رپ��رس��ێ��ك��ی كۆمسیۆنی ب��ااڵی‬ ‫س���ه‌رب���ه‌خ���ۆی ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ه‌ك��ان‬ ‫ئاشكرایكرد‪ ،‬ئه‌و سكااڵیانه‌ی له‌الیه‌ن‬ ‫ق��ه‌وار‌ه سیاسییه‌كانه‌و‌ه ئاراسته‌ی‬ ‫كۆمسیۆن ده‌كرێن‪ ،‬له‌به‌غدا له‌الیه‌ن‬ ‫لیژنه‌ی سكااڵو‌ه لێكده‌درێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌و لیژنه‌ی ‌ه هیچ كورد نین‪.‬‬ ‫عه‌بدولڕه‌حمان خه‌لیف ‌ه به‌رپرسی‬ ‫جه‌ماوه‌رییه‌كانی‬ ‫پ �ه‌ی��وه‌ن��دی��ی � ‌ه‬ ‫كۆمسیۆن به‌ده‌ستووری راگه‌یاند‪ ،‬تا‬ ‫ئێستا له‌الیه‌ن قه‌وار‌ه سیاسییه‌كانی‬ ‫به‌شداربووی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مانی‬ ‫عێراقه‌و‌ه چه‌ندین سكااڵ ئاڕاسته‌ی‬ ‫لیژنه‌ی سكااڵی كۆمسیۆن كراوه‌‪،‬‬ ‫لیست ‌ه ك��وردی��ی �ه‌ك��ان��ی��ش چه‌ند‬

‫ی‬ ‫ی ئۆفیسه‌كان ‌‬ ‫سكااڵیه‌كیان ئاراست ‌ه ‌‬ ‫كۆمسیۆن ك���ردو‌ه له‌پارێزگاكان‌و‬ ‫ی به‌غداد كراون‪.‬‬ ‫ره‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی "كارمه‌نده‌كانی‬ ‫خه‌لیف ‌ه وت � ‌‬ ‫لیژنه‌ی سكااڵ ك ‌ه حه‌وت كارمه‌ندن‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌میان عه‌ره‌بن‌و هیچ كارمه‌ندێكی‬ ‫كوردی تێدانییه‌"‪.‬‬


‫‪5‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫راپۆرت ‪ -‬سیاسی‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫الپه‌ڕه‪7‬‬

‫ل ‌ه په‌رله‌مانی عێراق لێپیچینه‌و‌ه ل ‌ه وه‌زیر‌ه کورده‌کان ده‌که‌ین‬

‫كه‌س گوێ بۆ به‌رنامه‌ی‌ لیسته‌كان شلناكات!‬

‫حیزب‌و كه‌سایه‌تی‌ كاندیده‌كان له‌ به‌رنامه‌ی‌ لیسته‌كان زیاتر كار له‌ده‌نگده‌ر ده‌كات‬ ‫محه‌مه‌د حه‌مه‌نه‌جیب له‌سلێمانی‬

‫هاواڵتیان ده‌ڵێن گوێ به‌به‌رنامه‌و‬ ‫به‌ڵێنی لیسته‌كان ناده‌ن‪ ،‬له‌هه‌ڵبژاردنی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراقدا‪ ،‬الی‬ ‫ی لیسته‌كان‬ ‫ئه‌وان گوێگرتن له‌به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫بوو‌ه به‌به‌شێك له‌رابردوو‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌هاواڵتیانی كوردستان‬ ‫ب��ۆ ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی كاندیداكانیان‬ ‫بۆ ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق‬ ‫پێشوه‌خت ب��ڕی��اری خۆیانداوه‌‌و‬ ‫ی تریان كه‌سایه‌تییه‌كانی‬ ‫به‌شه‌ك ‌ه ‌‬ ‫نێو لیسته‌كان هه‌ڵده‌سه‌نگێنن پاشان‬ ‫بڕیارده‌ده‌ن‪ ،‬له‌هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌شدا‬ ‫ی هیچ یه‌كێك‬ ‫كه‌س گوێ بۆ به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫له‌لیست‌و قه‌واره‌كان شلناكات‪.‬‬ ‫شیروان شه‌ریف ته‌مه‌ن ‪36‬ساڵ‬ ‫كارمه‌ندی شاره‌وانییه‌‪ ،‬پێشوه‌خت‌و‬ ‫ه����ه‌ر ل���ه‌س���ه‌ره‌ت���ای هه‌ڵمه‌تی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان بڕیاری خۆی داو‌ه‬ ‫ده‌ن��گ ب�ه‌چ لیست‌و كه‌سایه‌تییه‌ك‬ ‫ده‌دات‪" .‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه پێته‌ڵێم‬ ‫به‌رنامه‌ی یه‌ك لیست ناخۆێنمه‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه بڕیاری پێشوه‌ختی خۆممداو‌ه‬ ‫ده‌نگ ب ‌ه چ قه‌واره‌یه‌ك ده‌ده‌م"‪.‬‬ ‫شیروان وتی‌"ئه‌و قه‌واره‌یه‌ی‬ ‫بڕیارمداو‌ه ده‌نگی پێبده‌م‪ ،‬كۆمه‌ڵێك‬ ‫كاندیدی باشی تیایه‌‪ ،‬كه‌ده‌توانن‬ ‫له‌داهاتوودا حه‌زو پێداویسته‌كانمان‬ ‫پڕبكه‌نه‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌كوردستان به‌شێك له‌هاواڵتیان‪،‬‬ ‫رابردووی كه‌سه‌كان‌و قه‌واره‌كان ده‌كه‌ن ‌ه‬ ‫پێوه‌ر بۆ ده‌نگدانیان‪ ،‬به‌شێكیشیان‬ ‫ده‌ڵێن كام الیه‌ن خزمه‌تی كردووین‬ ‫ئ �ه‌و‌ه هه‌ڵده‌بژێرین‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫هه‌ندێكیان ده‌ڵێن به‌باشی ده‌زانن‬ ‫ئه‌و الیه‌ن ‌ه هه‌ڵبژێرن كه‌له‌توانایدای ‌ه‬ ‫خزمه‌تی زیاتر بكات‪.‬‬ ‫دانیار شرامی ته‌مه‌ن ‪ 24‬ساڵ‌‪،‬‬ ‫خۆێندكاری زان��ك��ۆ‪ ،‬به‌ده‌ستووری‬

‫خه‌ڵک ده‌نگ به‌ کاندیده‌کان ده‌ده‌ن یان ره‌نگه‌کان؟‬

‫وت"ته‌ركیز ده‌كه‌م ‌ه سه‌ر رابردوی ئه‌و‬ ‫كه‌سان ‌ه بۆ ده‌نگدان‪ ،‬پاشان به‌رنامه‌ی‬ ‫قه‌واره‌كه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌گه‌ر قه‌واره‌یه‌ك‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی باشی هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كه‌سانی باشی نه‌بێت ناتوانێت ئه‌و‬ ‫به‌رنامه‌ی ‌ه به‌باش جێبه‌جێ بكات"‪،‬‬ ‫ی هیچ‬ ‫به‌اڵم دانیار تائێستا به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫الیه‌نێكی نه‌خوێندووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و وت���ی‌"ب���ه‌اڵم پ��ێ��م باشه‌‪،‬‬ ‫هه‌م كاندیده‌كه‌و هه‌م به‌رنامه‌كه‌ش‬ ‫له‌به‌رچاو بگیرێت"‪.‬‬ ‫ب�ه‌ڕای دانیار ده‌نگدان له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای "بڕیاری پێشوه‌خت‌و سۆزو‬ ‫عاتیفه‌‌و ئینتما زۆر هه‌ڵه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ده‌نگه‌كه‌ی تۆ چاره‌نووسی میلله‌تێكی‬ ‫پێو‌ه به‌نده‌"‪.‬‬ ‫هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن كه‌چه‌ند‬ ‫رۆژێك ‌ه له‌هه‌رێمی كوردستان‌و عێراق‬ ‫ده‌ستی پێكردووه‌‪ ،‬هاواڵتیان به‌تایبه‌ت‬ ‫ی‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬به‌ئااڵ‌و وتنه‌و‌ه ‌‬ ‫دروشمی لیسته‌كانیان رژاونه‌ت ‌ه سه‌ر‬

‫ی هیچ كام‬ ‫شه‌قامه‌كان‪ ،‬به‌بێئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی لیست‌و‬ ‫له‌ئه‌وان گوێ به‌به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫قه‌واره‌كان بد‌هن‌و بیخوێننه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌دوای ده‌سپێكرنی بانگه‌شه‌ی‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن ل� ‌ه ‪2/12‬وه‌‪ ،‬ق���ه‌وار‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان به‌رنامه‌و كاندیداكانی‬ ‫ی‬ ‫خ��ۆی��ان راگ �ه‌ی��ان��دا‪ ،‬ب �ه‌و ئومێد‌ه ‌‬ ‫هاواڵتیان به‌پێی به‌رنامه‌و كاندیداكان‬ ‫ی هه‌ڵسه‌نگاندنیان‪،‬‬ ‫ده‌نگبده‌ن‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ب��ه‌اڵم ه��اواڵت��ی��ان ده‌ڵ��ێ��ن گ��وێ بۆ‬ ‫ی لیسته‌كان شلناكه‌ین‌و‬ ‫ب�ه‌رن��ام� ‌ه ‌‬ ‫هه‌مووی دووباره‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌شێك له‌پاڵێوراوانی قه‌وار‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان‪ ،‬پێیانوای ‌ه ئه‌مجار‌ه‬ ‫هاواڵتیان به‌ئاگاییه‌و‌ه ده‌نگده‌ده‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڕای ئه‌وان ئه‌زموونی رابردوو هۆكار‌ه‬ ‫بۆ ده‌نگدان له‌سه‌ر بنه‌مای باشی‌و‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندنی قه‌واره‌‌و كاندیده‌كان‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها به‌شێكی تر له‌كانیده‌كان‬ ‫رای ج��ی��اوازت��ری��ان ه�ه‌ی�ه‌و جه‌خت‬ ‫له‌سه‌رئه‌و‌ه ده‌ك�ه‌ن�ه‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه به‌هۆی‬

‫ی‬ ‫ی به‌شێكی زۆر له‌و به‌ڵێنان ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫دراو‌ه له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشوودا‪،‬‬ ‫جێبه‌جێنه‌كراوه‌‪ ،‬بۆی ‌ه خه‌ڵكی گوێ‬ ‫ی لیسته‌كان ناده‌ن‪.‬‬ ‫به‌به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫شێخ له‌تیف سه‌رۆكی لیستی‬ ‫گ����ۆران ل��ه‌پ��ارێ��زگ��ای سلێمانی‪،‬‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "ئه‌مجار‌ه زۆربه‌ی‬ ‫خه‌ڵكی له‌سه‌ر ئه‌ساسی كاندید‌و‬ ‫به‌رنامه‌ی قه‌واره‌كان ده‌نگده‌دات‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫به‌راورد به‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی پێشوو"‪.‬‬ ‫س �ه‌رۆك��ی لیستی گ���ۆران داوا‬ ‫له‌هاواڵتیان ده‌كات‪ ،‬له‌سه‌ر بنه‌مای‬ ‫مه‌حسوبی ‌هت‌و خزمایه‌تی ده‌نگنه‌دا‪،‬‬ ‫چونك ‌ه پێیوای ‌ه ل���ه‌دوای ‪7/25‬و‌ه‬ ‫بارودۆخێكی تایبه‌تی هاتووه‌ته‌كایه‌و‌ه‬ ‫بۆی ‌ه "پێوست ‌ه خه‌ڵكی ئاگایان ‌ه‬ ‫ده‌نگبدن‌و بتوانن نۆێنه‌رێكی باش‬ ‫ره‌وان���ه‌ی په‌رله‌مانی عێراق بكه‌ن‬ ‫كه‌وه‌ك جه‌نگاوه‌رێكی ئازا بتوانێت‬ ‫داكۆكی له‌مافه‌كانی خه‌ڵكی كوردستان‬ ‫بكات"‪.‬‬

‫ش��ێ��خ ل�ه‌ت��ی��ف وتی"پێموای ‌ه‬ ‫پێشكه‌وتنی كۆمه‌ڵگاو شارستانی‬ ‫بوونی خه‌ڵك‪ ،‬جێگای خزمایه‌تی‌و‬ ‫ئینتما‌و هه‌ست‌و سۆز ده‌گرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫سامان فه‌وزی كاندیدی لیستی‬ ‫هاوپه‌یمانی كوردستان وتی"یه‌كێك‬ ‫له‌و هۆكارانه‌ی ك ‌ه پاڵ به‌خه‌ڵكییه‌و‌ه‬ ‫ده‌نێت به‌رنامه‌ی قه‌واره‌كانه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م ‌ه تاك ‌ه هۆكار نییه‌"‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وتی‌"هه‌ندێك كه‌س‬ ‫سه‌یری كاندیداكان ده‌ك��ات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گرنگترین شت الی خه‌ڵكی رابردووی‬ ‫قه‌واره‌كانه‌"‪.‬‬ ‫هه‌موولیسته‌كانله‌به‌رنامه‌كانیاندا‪،‬‬ ‫ی ‪‌140‬و شه‌فافی‬ ‫جێبه‌جێكردنی ماد‌ه ‌‬ ‫بودجه‌و چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كانی‬ ‫نێوان به‌غداو هه‌ولێر‌و مه‌سه‌له‌ی هێزی‬ ‫پێشمه‌رگه‌و گرێبه‌ست ‌ه نه‌وتییه‌كان‌و‬ ‫ئاوه‌دانكردنه‌وه‌‌و خزمه‌تكردنی ناوچ ‌ه‬ ‫داب��ڕاوه‌ك��ان��ی��ان ك��ردووه‌ت�� ‌ه خاڵی‬ ‫سه‌ره‌كی به‌رنامه‌كانیان‪ ،‬هاواڵتیان‬

‫هیچ شتێكی جیاواز به‌دی ناكه‌ن‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕای سامان ف��ه‌وزی خه‌ڵكی‬ ‫له‌ئه‌زموونی رابردووه‌و‌ه تێگه‌یشتوو‌ه‬ ‫كه‌زۆرێك له‌و به‌رنامانه‌ی كه‌قه‌واره‌كان‬ ‫دایده‌نێن زۆری جێبه‌جێناكرێت‪" ،‬بۆی ‌ه‬ ‫مه‌رج نیی ‌ه بۆ سه‌ركه‌وتنی لیستێك‬ ‫له‌داهاتوودا به‌رنامه‌كه‌ی باشبێت"‪.‬‬ ‫به‌شێكی تر له‌هاواڵتیان پێیانباش ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ڵسه‌نگاندنی قه‌واره‌‌و‬ ‫كاندیداكان ده‌نگبدرێت‪ ،‬نه‌ك له‌سه‌ر‬ ‫ب��ن�ه‌م��ای ب��ڕی��اردان��ی پێشوه‌خت‌و‬ ‫ئینتما‪.‬‬ ‫مقداد حه‌مه‌ساڵح ته‌مه‌ن ‪،28‬‬ ‫ی‬ ‫پیشه‌ی مامۆستاییه‌‪ ،‬به‌پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫به‌شێك له‌هاواڵتیانه‌وه‌‪ ،‬وتی‌"هیج‬ ‫بڕیارێكی پێشوه‌ختم ن�ه‌داوه‌‪ ،‬مادام‬ ‫كاندیداكان دی��ارن ده‌توانین ده‌نگ‬ ‫ب �ه‌ك �ه‌س �ه‌ك��ان ب��ده‌ی��ن"‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫وتی‌"ده‌بێت به‌راورد بكه‌یت له‌نێوان‬ ‫كه‌سه‌كاندا كامیان باشترینه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر بنه‌مای ئینتما‌و بڕیاری‬ ‫پێشوه‌خت"‪.‬‬ ‫مقداد بۆ ئه‌و كه‌سایه‌تیی ‌ه ده‌گه‌ڕێت‬ ‫ك ‌ه به‌توانا بێت‌و له‌په‌رله‌ماندا بتوانێت‬ ‫هه‌ست به‌كێشه‌كان بكات‌و هه‌ڵوێستی‬ ‫هه‌بێت‪" ،‬كه‌سێكی م��ردووم ناوێت‬ ‫بچێت ‌ه به‌غداد"‪.‬‬ ‫عه‌تا ره‌زا ئه‌حمه‌د ته‌مه‌ن ‪39‬سا ‌ڵ‬ ‫پیشه‌ی دوكانداره‌‪ ،‬وتی"پێشوه‌خت‬ ‫هیچ ق���ه‌واره‌‌و كه‌سایه‌تێكم دیاری‬ ‫نه‌كردووه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئێستا وه‌ك جاران‬ ‫نیی ‌ه كه‌ته‌نها ی�ه‌ك لیست هه‌بوو‪،‬‬ ‫پێشوه‌خه‌ت بڕیارت ده‌دا"‪.‬‬ ‫به‌اڵم سامان فه‌وزی وتی‌"هه‌ندێك‬ ‫ده‌نگده‌ر وابه‌سته‌ن به‌حیزبه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌بێ گۆێدان ‌ه كاندید‌و به‌رنامه‌ی‬ ‫لیسته‌كان"‪.‬‬ ‫ش���ی���روان وت��ی‌"خ��ه‌ڵ��ی ئێم ‌ه‬ ‫زیاتر حه‌ماسییه‌و به‌الیه‌نی عاتیف ‌ه‬ ‫ده‌جوڵێت‪ ،‬بۆی ‌ه پێویست ناكات‬ ‫به‌رنام ‌ه سه‌یركه‌یت"‪.‬‬

‫ی وایكرد‪ ،‬یان ریفۆرم ده‌كات؟‬ ‫بۆ پۆسته‌ك ‌ه ‌‬

‫ی شكڵی‌ زیاتر نییه‌‬ ‫رۆشنبیران ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر نێچیرڤان هه‌ر ریفۆرمێك بكات له‌چه‌ند گۆڕانكارییه‌ك ‌‬ ‫كاروخ نامیق‬

‫نووسه‌ران‌و رۆشنبیران پێیانوایه‌‬ ‫دوورنییه‌‪ ،‬نێچیرڤان بارزانی ته‌نها‬ ‫بۆ پێدانی پۆستێك كه‌هاوشێوه‌ی‬ ‫پۆسته‌كه‌ی‌ پێشووی بێت‪ ،‬باسی‬ ‫ریفۆرمی كردبێت له‌ناو حیزبه‌كه‌یدا‪،‬‬ ‫ئه‌وان پێیانوایه‌ ریفۆرم له‌ناو پارتی‬ ‫ئه‌سته‌مه‌‪.‬‬ ‫دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌بڕیاری مه‌سعود‬ ‫بارزانی‪ ،‬سه‌رۆكی پارتی‪ ،‬نێچیرڤان‬ ‫ب��ارزان��ی كرایه‌ جێگری سه‌رۆكی‬ ‫پ��ارت��ی‪ ،‬ده‌نگۆكانی ئه‌نجامدانی‬ ‫ریفۆرم له‌ناو پارتیدا ونبوون‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫به‌شێك له‌رۆشنبیران‌و نووسه‌ران‬ ‫رایانوایه‌ مه‌سعود بارزانی ته‌نها‬ ‫بۆ نه‌هێشتنی ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ ئه‌و‬ ‫كاره‌ی‌ كردبێت‪ ،‬بۆچوونێكی تریش‬ ‫هه‌یه‌ ل�ه‌ب��اره‌ی‌ ئ��ه‌وه‌ی‌ دوورنییه‌‬ ‫نێچیرڤانیش ته‌نها وه‌رگرتنی ئه‌و‬ ‫پۆسته‌ باسی ریفۆرمی كردبێت‪.‬‬ ‫ئ��اس��ۆس ئ �ه‌ح��م �ه‌د ه����ه‌ردی‌‬ ‫نووسه‌رو رۆژنامه‌نووس‪ ،‬پێیوایه‌‬ ‫وه‌رگ��رت��ن��ی ئ���ه‌و پ��ۆس��ت�ه‌ زیاتر‬ ‫په‌یوه‌ندی ب��ه‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌دوای‌‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ نێچیرڤان بارزانی‌ له‌پۆستی‌‬

‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێم نامێنێت‪،‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت پۆستێكی‌ هه‌بێت له‌ناو‬ ‫پارتیدا كه‌هاوشانی‌ ئ �ه‌و پێگه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵ ته‌بێت كه‌ له‌ناو حكومه‌تدا‬ ‫هه‌یبووه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و وت��ی‌ "ب����ه‌ڕای‌ م��ن ئ��ه‌وه‌‬ ‫هۆكاری‌ دانانی‌ نێچیرڤان بارزانییه‌‬ ‫به‌جێگری‌ سه‌رۆكی‌ پارتی‌"‪.‬‬ ‫ه��ه‌ردی ده‌ڵێت "هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫‪ 7/25‬ب���ۆ ی��ه‌ك��ێ��ت��ی‌‌و پ��ارت��ی‌‬ ‫چاوه‌ڕواننه‌كراوبوو‪ ،‬ئه‌وه‌ بووه‌ته‌‬ ‫هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ردووالیان به‌خۆیاندا‬ ‫بچنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ پێدانی ئه‌و پۆسته‌وه‌‬ ‫به‌نێچیرڤان بارزانی‪ ،‬هه‌ردی وتی‌‬ ‫"ره‌ن��گ �ه‌ پ��ارت �ی‌ ب��ه‌م هه‌نگاوه‌ی‌‬ ‫بیه‌وێت رێگه‌ له‌و رووداوانه‌ بگرێت‬ ‫ك �ه‌ ل �ه‌ده‌ره‌ن��ج��ام �ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستان له‌ناو یه‌كێتی‌‬ ‫روویاندا"‪.‬‬ ‫پێش ئه‌وه‌ی‌ نێچیرڤان بارزانی‬ ‫پۆستی جێگری پارتی وه‌ربگرێت‌و‬ ‫دوای ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌رۆكی حكومه‌ت‬ ‫نه‌ما‪ ،‬چه‌ند جارێك له‌كاناڵه‌كانی‬ ‫راگ���ه‌ی���ان���دن���دا ل���ه‌ب���اره‌ی‌ ك���اری‬ ‫داهاتوویه‌وه‌ باسی له‌ئه‌نجامدانی‬ ‫ریفۆرمكرد له‌ناو حیزبه‌كه‌یدا‪ ،‬به‌وه‌ی‌‬

‫پێویستی‬

‫به‌ریفۆرم‬

‫حیزبه‌كه‌ی‌‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫رۆشنبیران له‌سه‌ر ئه‌و وتانه‌ی‌‬ ‫نێچیرڤان دوو بۆچوونیان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌شێكیان ده‌ڵێن دوورنییه‌ ئه‌وه‌‬ ‫نیشانی خه‌ڵكی بدات كه‌ده‌یه‌وێت‬ ‫ریفۆرم بكات تا پێگه‌ی‌ جه‌ماوه‌ری‌‬ ‫خۆی زیاتر بكات‪ ،‬به‌شه‌كه‌یتریان‬ ‫پێیانوایه‌ هه‌وڵدانه‌ بۆ وه‌رگرتنی‬

‫چۆن ریفۆرم له‌بنه‌ماڵه‌دا ده‌کرێت؟‬

‫ئه‌و پۆسته‌و هیچی تر‪.‬‬ ‫ئاسۆس هه‌ردی وتی‌ "تائێستا‬ ‫روون نییه‌ نێچیرڤان بارزانی‌‬ ‫ده‌یه‌وێت چ ریفۆرمێك له‌ناو پارتی‌‬ ‫بكات‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ریفۆرمێك بكات‬ ‫له‌چه‌ند گۆڕانكارییه‌كی‌ شكڵی‌ زیاتر‬ ‫نابێت‪ ،‬ناتوانێت گۆڕانكاری‌ ریشه‌یی‬ ‫بكات"‪.‬‬ ‫كه‌نعان حه‌مه‌ غه‌ریب مامۆستای‬

‫زنسته‌ سیاسییه‌كان له‌زانكۆی‌‬ ‫سلێمانی‌ وت��ی‌ "ره‌ن��گ��ه‌ پارتی‌‬ ‫بیه‌وێت به‌دانانی‌ نێچیرڤان بارزانی‌‬ ‫به‌جێگری‌ سه‌رۆك‪ ،‬ده‌سه‌اڵته‌كان‌و‬ ‫له‌ناوخۆی‬ ‫به‌رپرسیارێتییه‌كان‬ ‫خۆیدا دابه‌ش بكات‪ ،‬بۆ پاراستنی‬ ‫هاوسه‌نگی‌ هێز‌و ب��ڕی��اردان له‌ناو‬ ‫پارتیدا"‪.‬‬ ‫كه‌نعان حه‌مه‌ غه‌ریب ده‌ڵێت‬ ‫"ه���ه‌م���وو ح��ی��زب��ێ��ك پێویستی‬ ‫به‌گۆڕانكاری هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌بێت‬ ‫پرسیار له‌وه‌ بكرێت گۆڕانكارییه‌كان‬ ‫ل �ه‌ن��او پ��ارت��ی��دا ت��اك��و ك���وێ‌ بڕ‬ ‫ده‌كه‌ن؟"‪.‬‬ ‫ب������ه‌ڕای ك���ه‌ن���ع���ان پ���ارت���ی‬ ‫ترسێكی لێنیشتووه‌ له‌كه‌رتبوون‌و‬ ‫ج��ی��اب��وون �ه‌وه‌ی‌ ئ �ه‌ن��دام��ان له‌ناو‬ ‫حیزبه‌كه‌یدا‪.‬‬ ‫ئه‌و وتی‌ "ئه‌و كه‌رتبوونه‌ی له‌ناو‬ ‫یه‌كێتی روویدا ئاماژه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ده‌كرێت له‌ناو حیزبه‌كانی تریش‬ ‫دووباره‌ ببێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ ترسی‌ الی‬ ‫پارتی دروستكردووه‌‪ ،‬بۆیه‌ پارتیش‬ ‫حیساب بۆ ئه‌و فشار‌و ئه‌گه‌رانه‌‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬ ‫گ���ۆڕان‌و ری��ف��ۆرم��ك��ردن له‌ناو‬ ‫پارتیدا الی رۆشنبیران به‌ئه‌سته‌م‬

‫ده‌زان����رێ����ت‪ ،‬ب��ۆی��ه‌ ئ��ام��اژه‌ك��ان‬ ‫له‌باره‌ی‌ نیه‌تی نێچیرڤان بارزانی‬ ‫له‌ریفۆرمكردن ی��ان ه �ه‌وڵ��دان بۆ‬ ‫وه‌رگرتنی پۆستێك‪ ،‬به‌الی خاڵی‬ ‫دووه‌مدا ده‌شكێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌تیف فاتیح فه‌ره‌ج نووسه‌ر‌و‬ ‫رۆژن���ام���ه‌ن���ووس ب���ه‌ده‌س���ت���ووری‌‬ ‫وت "نێچیرڤان ب��ارزان��ی‌ ئه‌گه‌ر‬ ‫نیه‌تی‌ هه‌بێت ده‌توانێت جۆرێك‬ ‫له‌ریفۆرم بكات‪ ،‬النیكه‌م ده‌توانێت‬ ‫پ��ارت �ی‌ ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ��ه‌و ب��ارودۆخ��ه‌ی‌‬ ‫ئێستا له‌كوردستان‌و عێراق هه‌یه‌‬ ‫بگونجێنێت"‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و وت �ی‌ "یه‌كێك له‌گرفتی‌‬ ‫حیزبه‌كان له‌كوردستان‌و عێراق‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ه‌ زۆر ب �ه‌زه‌ح��م �ه‌ت رێگه‌‬ ‫به‌ریفۆرم‌و چاكسازی‌ ده‌ده‌ن‪ ،‬هیچ‬ ‫حیزبێك له‌كوردستان رێگه‌ به‌ریفۆرم‬ ‫نادات‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌و گرفته‌ش دێته‌‬ ‫رێگه‌ی‌ نێچیرڤان بارزانی‌"‪.‬‬ ‫ل �ه‌ت��ی��ف پ��ێ��ی��وای �ه‌ له‌هه‌موو‬ ‫حاڵه‌ته‌كاندا گۆڕانی‌ ریشه‌یی له‌ناو‬ ‫هیچ حیزبێكی‌ كوردستان‌و عێراق‬ ‫ناكرێت‪" ،‬چونكه‌ گۆڕانی‌ ریشه‌یی‌‬ ‫گۆڕانی‌ هه‌موو سیستمی‌ سیاسی‌ ئه‌و‬ ‫حیزبه‌یه‌‪ ،‬هیچ حیزبێكی‌ كوردستان‬ ‫قبوڵی‌ ئه‌و جۆره‌ گۆڕانه‌ ناكات"‪.‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫راپۆرت ‪ -‬سیاسی‬

‫كـه‌س بــه‌دۆی خــۆی نــاڵـێــت تــرشــه‌!‬

‫‪4‬‬

‫به‌پێی پێشبینی لیست‌و پاڵێوراوه‌ كورده‌كان بێت‪ ،‬كورد ‪ 84‬كورسی ده‌هێنێت‬

‫کورد شه‌ڕی دیموکراسی له‌ به‌غدا یه‌کالییده‌کاته‌وه‌‬ ‫كاروخ نامیق له‌سلێمانی‬

‫به‌پێی پێشبینی سه‌رۆكی لیست‌و‬ ‫پاڵێوراوه‌كانی هه‌ڵبژاردن بێت‪ ،‬كورد‬ ‫رێ��ژه‌ی �ه‌ك��ی ب���ه‌رزی كورسییه‌كانی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق ده‌هێنێت‬ ‫كه‌زیاتر له‌‪ 80‬كورسی ده‌بێت‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫هه‌رسێ پارێزگای هه‌ولێر‌و سلێمانی‌و‬ ‫دهۆك ته‌نها ‪ 41‬كورسی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌ریه‌ك ‌ه ل�ه‌س�ه‌رۆك��ی لیست‌و‬ ‫پاڵێوراو‌ه جیاوازه‌كانی لیسته‌كان‬ ‫پێشبینی به‌ده‌ستهێنانی كورسییه‌كی‬ ‫زۆر ده‌كه‌ن له‌ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬ب��ه‌اڵم پێشبینییه‌كانیان‬ ‫ی ئه‌و كورسییانه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫له‌سه‌رووی رێژ‌ه ‌‬

‫ك��ه‌ ل �ه‌پ��ارێ��زگ��اك��ان��دا ب���ه‌ر ك��ورد‬ ‫ده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫نوێنه‌رانی عێراقدا كه‌بڕیاره‌ له‌‪7‬‬ ‫مارسدا‪ ،‬ئه‌نجامبدرێت‪ ،‬چوار قه‌واره‌ی‌‬ ‫س �ه‌ره‌ك��ی ل�ه‌ك��وردس��ت��ان ملمالنێی‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی زۆرترین ده‌نگی كورد‬ ‫ده‌كه‌ن كه‌ئه‌وانیش هه‌ریه‌كه‌ له‌لیستی‬ ‫هاوپه‌یمانی كوردستان‌و بزووتنه‌وه‌ی‌‬ ‫گۆڕان‌و یه‌كگرتووی ئیسالمی‌و كۆمه‌ڵی‬ ‫ئیسالمین‪ ،‬به‌اڵم پێشبینی ئه‌و لیستانه‌‬ ‫ب��ۆ به‌ده‌ستهێنانی كورسییه‌كانی‬ ‫په‌رله‌مان له‌سه‌رووی رێژه‌ی‌ ده‌نگده‌ره‌‬ ‫كورده‌كانه‌وه‌یه‌ له‌عێراقدا‪.‬‬ ‫لیست‌و ق���ه‌وار‌ه كوردییه‌كان‬ ‫به‌پێی پێشبینییه‌كانی خۆیان بێت‪،‬‬

‫به‌نیازی به‌ده‌ستهێنانی ‪ 84‬كورسین‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا كورد له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬ ‫س��اڵ��ی ‪ 2005‬ته‌نها ‪ 58‬كورسی‬ ‫هه‌بوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی پ��اڵ��ێ��وراو ‌‬ ‫ش���ۆڕش ح��اج � ‌‬ ‫ی هه‌ولێر‬ ‫ی گ��ۆڕان له‌پارێزگا ‌‬ ‫لیست ‌‬ ‫پێیوای ‌ه لیسته‌كه‌یان له‌توانایدایه‌‪،‬‬ ‫یه‌ك له‌سه‌ر چ��واری كورسییه‌كانی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌ران بهێنێت كه‌به‌ر‬ ‫كورد ده‌كه‌ون‪.‬‬ ‫ی "ل��ی��س��ت �ی‌ گ���ۆڕان‬ ‫ئ���ه‌و وت��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌نگ ‌‬ ‫ده‌توانێت یه‌ك له‌سه‌ر چوار ‌‬ ‫كورد به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬واتا ده‌توانین‬ ‫ی ‪ 20‬كورسی‌ بهێنین"‪.‬‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫لیستی گۆڕان بۆ یه‌كه‌مینجار‌ه‬ ‫به‌شداری هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌نجومه‌نی‬

‫نوێنه‌رانی عێراق ده‌كات‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���پ���ێ���ك���ردن���ی‬ ‫ی‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌كان‪ ،‬لیست ‌ه‬ ‫بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫كوردییه‌كان له‌پارێزگاكانی هه‌رێم‌و‬ ‫ن��اوچ�� ‌ه داب����ڕاوه‌ك����ان‪ ،‬به‌جۆش‌و‬ ‫خرۆشه‌و‌ه بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنیان‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ك��ردووه‌‌و هه‌ریه‌كه‌یان‬ ‫ده‌یانه‌وێت زۆرترین كورسییه‌كانی‬ ‫ی هه‌رێمی‬ ‫ه��ه‌رس��ێ پ��ارێ��زگ��اك�� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان به‌ده‌ستبهێنێت‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫بااڵنسی خ��ۆی��ان له‌نێو ملمالنێی‬ ‫حیزب‌و ق �ه‌واره‌ك��ان��ی كوردستاندا‬ ‫یه‌كسان بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫به‌كر حه‌م ‌ه سدیق سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی ی �ه‌ك��گ��رت��وو ‌‬ ‫لیست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫كوردستان له‌پارێزگا ‌‬

‫ی ئه‌وه‌ین‬ ‫به‌ده‌ستووری وت "به‌ئومێد ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا بتوانین بااڵنس ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆمان هاوسه‌نگ بكه‌ینه‌وه‌و ده‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫زیاتر به‌ده‌ستبهێنن كه‌شایست ‌ه ‌‬ ‫ی یه‌كگرتووبێت‬ ‫س�ه‌ن�گ‌و قورسای ‌‬ ‫ی سیاسی‌ كوردستاندا"‪.‬‬ ‫له‌گۆڕه‌پان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "ده‌توانین له‌زۆرب ‌ه ‌‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌‬ ‫ی كوردستان ده‌نگبهێنین‬ ‫شاره‌كان ‌‬ ‫ی سلێمانی‌‌و‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌پارێزگا ‌‬ ‫پارێزگای‌ دهۆك"‪.‬‬ ‫ی بۆ‬ ‫به‌كر حه‌م ‌ه سدیق ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ئه‌وه‌شكرد ك ‌ه ل �ه‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا‬ ‫ی‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ن زی��ات��ر ل���ه‌‪ 5‬كورس ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "چ��ون��ك� ‌ه ژم���ار‌ه ‌‬ ‫بهێنین‪ ،‬وت�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نوێنه‌ران ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫كورسییه‌كان ‌‬ ‫ی كردووه‌و له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫عێراق زیاد ‌‬ ‫ی زۆر هه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫خۆشه‌ویستییه‌ك ‌‬ ‫لیسته‌كه‌مان"‪.‬‬ ‫ی���ه‌ك���گ���رت���ووی ئیسالمی‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی ‪2005‬دا به‌جیاواز‬ ‫ب�ه‌ش��داری له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان كردو‬ ‫توانی ‪ 5‬كورسی به‌ده‌ستبهێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫حاكم فه‌رهاد وته‌بێژ‌و سه‌رۆك ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی هاوپه‌یمان ‌‬ ‫لیست ‌‬ ‫ی پێیوای ‌ه‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ل �ه‌پ��ارێ��زگ��ا ‌‬ ‫لیسته‌كه‌یان له‌توانایدایه‌‪ ،‬زیاتر‬ ‫ی له‌سه‌رجه‌م ناوچ ‌ه‬ ‫ل��ه‌‪ 53‬كورس ‌‬ ‫جیاوازه‌كانی‌ كوردستان بهێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی "ئێستا هاوپه‌یمان ‌‬ ‫ئ�ه‌و وت� ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ك��وردس��ت��ان ل �ه‌ب��ارودۆخ��ێ��ك � ‌‬ ‫باشدایه‌و خه‌ڵكی‌ به‌گه‌رمییه‌و‌ه‬ ‫پێشوازی‌ له‌لیسته‌كه‌مان ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫لیستی هاوپه‌یمانی كوردستان‪،‬‬ ‫ب �ه‌ت �ه‌واوی ق���ه‌وار‌ه سیاسییه‌كانی‬

‫كوردستانه‌و‌ه جگ ‌ه له‌یه‌كگرتووی‬ ‫ئیسالمی له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی ‪2005‬دا‪،‬‬ ‫‪ 53‬كورسی به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫عه‌بدولستار مه‌جید پاڵێوراو ‌‬ ‫دووه‌م��ی لیستی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫ل �ه‌پ��ارێ��زگ��ای ه �ه‌ول��ێ �ر‌و وته‌بێژی‬ ‫مه‌كته‌بی سیاسی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫پێیوای ‌ه ئ���ه‌وان ب�ه‌ه��ۆی پاڵپشتی‬ ‫جه‌ماوه‌ره‌كه‌یانه‌و‌ه بتوانن كورسییه‌كی‬ ‫باشتر به‌ده‌ستبهێنن‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار به‌ده‌ستووری وت‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫ی جه‌ماوه‌رێك ‌‬ ‫"ئێم ‌ه خاوه‌ن ‌‬ ‫خۆمانین ل�ه‌ه�ه‌م��وو قۆناغه‌كاندا‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫پ��اڵ��پ��ش �ت‌و ه���اوك���ار ‌‬ ‫ئیسالمیمان كردووه‌‪ ،‬له‌م قۆناغه‌شدا‬ ‫ی خۆمان‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫ی جه‌ماوه‌ر ‌‬ ‫وێ��ڕا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫ی زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ئومێد ده‌كه‌ین ده‌نگ ‌‬ ‫كوردستان به‌ده‌ستبهێنین"‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار مه‌جید پێشبینیكرد‬ ‫ئه‌وان زۆرترین ده‌نگی لیسته‌كه‌یان‬ ‫ی‬ ‫له‌پارێزگای سلێمانی بێت‌و دوا ‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ش ل �ه‌ش��اره‌ك��ان��ی هه‌ولێر‌و‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی "به‌پێ ‌‬ ‫ك �ه‌رك��وك‪ .‬ئ �ه‌و وت � ‌‬ ‫ی كردوومانه‌‪ ،‬ده‌توانین ‪6‬‬ ‫راپرسییان ‌ه ‌‬ ‫كورسی‌ به‌ده‌ستبهێنین"‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا كۆمه‌ڵی ئیسالمی‬ ‫خ��اوه‌ن��ی ‪ 2‬ك��ورس��ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ی‬ ‫نوێنه‌رانی عێراق ‌ه له‌چوارچێو‌ه ‌‬ ‫لیستی هاوپه‌یمانی كوردستاندا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌ردار ع �ه‌ب��دواڵ پاڵێوراو ‌‬ ‫ی سلێمانی‌‪،‬‬ ‫ی گۆڕان له‌پارێزگا ‌‬ ‫لیست ‌‬ ‫پێشبینیكرد ئ���ه‌وان له‌سلێمانی‌و‬ ‫ك �ه‌رك��وك‌و هه‌نده‌رانیش زۆرترین‬ ‫ده‌نگی كورد به‌ده‌ستبهێنن‪.‬‬

‫كێ سه‌روه‌ریی كێ بۆ بانگه‌شه‌ به‌كارده‌هێنێت؟‬

‫یه‌كێتی‌و بزووتنه‌و ‌ه ده‌ڵێن سه‌روه‌رییه‌كانمان له‌الیه‌ن گۆڕان‌و كۆمه‌ڵی ئیسالمییه‌و ‌ه به‌كارده‌هێنرێت‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان له‌سلێمانی‌‬

‫یه‌كێتی ناڕه‌زایی له‌دژی به‌كارهێنانی‬ ‫سه‌روه‌رییه‌كانیان ل �ه‌الی �ه‌ن لیستی‬ ‫گ��ۆڕان �ه‌و‌ه ده‌رده‌ب��ڕێ��ت‪ ،‬بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئیسالمیش له‌دژی كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪،‬‬ ‫هه‌ردوو ئه‌و الیه‌نه‌ش ئه‌و سه‌روه‌ریان ‌ه‬ ‫به‌سه‌روه‌ری خۆیان ده‌زانن‪.‬‬ ‫یه‌كێتی‌و بزووتنه‌و‌ه ‌ی ئیسالمی‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ن س����ه‌روه‌ری‌و ك���ارو چاالكی‌و‬ ‫راب��ردووه‌ك��ان��م��ان‪ ،‬ل �ه‌الی �ه‌ن گ��ۆڕان‌و‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��ی ئیسالمییه‌و‌ه له‌هه‌ردوو‬ ‫كه‌ناڵی (‪‌)KNN‬و كه‌ناڵی په‌یامه‌و‌ه بۆ‬ ‫بانگه‌ش ‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردن به‌كارده‌هێنرێت‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و دوو لیسته‌ش ئ��ام��اژ‌ه ب���ه‌و‌ه‬ ‫ده‌ك �ه‌ن كه‌ئه‌و سه‌روه‌ریان ‌ه به‌شێك ‌ه‬ ‫له‌سه‌روه‌رییه‌كانی ئه‌وانیش‪.‬‬ ‫له‌هه‌ردوو ئه‌و كه‌ناڵ ‌ه ئاسمانییان ‌ه ‌ی‬ ‫گ��ۆڕان‌و كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪ ،‬كۆمه‌ڵێك‬ ‫وێن ‌ه ‌ی ڤیدیۆ ‌ی سه‌رده‌می شاخ‌و دوا ‌ی‬ ‫ئه‌و سه‌رده‌مه‌ش باڵوده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫له‌و شتان ‌ه ‌ی كه‌گۆڕان به‌كاریده‌هێنێت‬ ‫ناو ‌ی سه‌ركرد‌ه دیاره‌كان ‌ی رابردوو ‌ی‬ ‫یه‌كێتی نیشتیمانییه‌‪ ،‬له‌وانه‌‪( ،‬شه‌هید‬ ‫ئ��ارام‪ ،‬خاڵ ‌ه شیهاب‪ ،‬مامه‌ڕیشه‌‪،"..‬‬ ‫له‌گه‌ڵ نیشاندانی ڤیدیۆكان ‌ی سه‌رده‌م ‌ی‬ ‫راپ �ه‌ڕی �ن‌و ك��ۆڕه‌و‪ ،‬یه‌كێتیش ئه‌وان ‌ه‬ ‫به‌سه‌روه‌ری خۆی ده‌زانێت‪ ،‬به‌اڵم گۆڕان‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌وان ‌ه به‌شێكن له‌سه‌روه‌رییه‌كانی‬ ‫سه‌ركرده‌كانی ئێستای بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫گۆڕان‪.‬‬ ‫بزووتنه‌و‌ه ‌ی گ��ۆڕان دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫به‌جیا ب��ه‌ش��داری هه‌ڵبژاردنه‌كانی‬

‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ی ك��وردس��ت��ان��ی ك���ردوو‪،‬‬ ‫به‌فه‌رمی جیابوونه‌و‌ه ‌ی خۆی راگه‌یاند‬ ‫له‌یه‌كێت ‌ی نیشتمانی‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌رۆك ‌ی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ك ‌ه رایگه‌یاند به‌رپرسیار‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر مێژوو ‌ی یه‌كێت ‌ی چ له‌شكست‌و‬ ‫چ له‌ده‌ستكه‌وته‌كانیدا‪.‬‬ ‫ب�ه‌رپ��رس��ان� ‌ی یه‌كێتیش ئاماژ‌ه‬ ‫ب �ه‌وه‌ده‌ك �ه‌ن كاتێك ئ��ه‌وان به‌هه‌موو‬ ‫شێوه‌یه‌ك یه‌كێتیان به‌جێهێشت‪ ،‬ئیتر‬ ‫چۆن به‌ڕه‌وا ‌ی ده‌بینن سه‌روه‌رییه‌كانیان‬ ‫ب �ه‌ك��ارب��ه��ێ��ن��رێ��ت‪ ،‬ب��ۆ بانگه‌شه‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن‪.‬‬ ‫له‌كاتێكدا راپ�ه‌ڕی�ن‌و ك��ۆڕه‌و دوو‬ ‫ده‌ستكه‌وت ‌ی نیشتمانین‪ ،‬نه‌ك حیزبی‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ره‌وت ‌ه سیاسییه‌كان ‌ی كوردستان‬ ‫هه‌ریه‌كه‌و به‌موڵك ‌ی خۆ ‌ی ده‌زانێت‪.‬‬ ‫عارف روشد ‌ی ئه‌ندام ‌ی سه‌كردایه‌تی‬ ‫یه‌كێت ‌ی نیشتمان ‌ی كوردستان‪،‬‬ ‫ل�ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا ب��ۆ ده‌س���ت���وور وت ‌ی‬ ‫"راپه‌ڕین‌و سه‌روه‌رییه‌كان ‌ی رابردوو ‌ی‬ ‫یه‌كێتی‌‪ ،‬موڵك ‌ی یه‌كێتین‪ ،‬گۆڕان بۆ ‌ی‬ ‫نیی ‌ه س���ه‌روه‌ر ‌ی سیاس ‌ی یه‌كێت ‌ی بۆ‬ ‫بانگه‌ش ‌ه به‌كاربهێنێت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌وان‬ ‫خۆیان ده‌ڵێن ئێم ‌ه بێبه‌رین له‌ڕابردوو ‌ی‬ ‫یه‌كێتی‌"‪.‬‬ ‫بزووتنه‌و‌ه ‌ی گ��ۆڕان به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫ناو ‌ی سه‌ركرده‌كان‌و دۆكیۆمێنته‌كان ‌ی‬ ‫سه‌رده‌م ‌ی شاخ‌و راپه‌ڕین‌و كۆڕه‌و به‌ماف ‌ی‬ ‫خۆیان ده‌زانن‪ ،‬خۆیان به‌خاوه‌ن ‌ی به‌شێك‬ ‫له‌و ده‌ستكه‌وتان ‌ه ده‌زانن‪.‬‬ ‫دانا نور ‌ی پاڵێوراوی بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫گ���ۆڕان‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌وان خۆیان به‌خاوه‌ن ‌ی به‌شێك‬ ‫له‌و ده‌ستكه‌وتان ‌ه ده‌زان��ن ك ‌ه پێشتر‬

‫به‌دیهاتوون‪ ،‬چ وه‌ك بزووتنه‌و‌ه ‌ی گۆڕان‬ ‫به‌گشت ‌ی چ وه‌ك تاك‪" ،‬كاك نه‌وشیروان‌و‬ ‫ب���راده‌ران رۆڵ � ‌ی سه‌ره‌كیان هه‌بوو‌ه‬ ‫له‌تۆماركردن ‌ی ئه‌و سه‌روه‌رییانه‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی "ئه‌وان ‌ه ده‌ستكه‌وت ‌ی‬ ‫میلله‌تن‪ ،‬نه‌ك به‌ته‌نها ه ‌ی حیزبێك"‪.‬‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ك� ‌ی ت���ره‌و‌ه بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئ��ی��س�لام� ‌ی ب �ه‌ك��اره��ێ��ن��ان � ‌ی مێژوو‪،‬‬ ‫سه‌روه‌رییه‌كان ‌ی رابردوو ‌ی ئه‌و حیزب ‌ه‌و‬ ‫پیشاندانی شه‌هیدو سرووده‌كانی‬ ‫كۆساری به‌به‌شێك له‌سه‌روه‌رییه‌كانی‬ ‫خۆیان ده‌زانن نه‌ك كۆمه‌ڵی ئیسالمی‪.‬‬ ‫بزووتنه‌و‌ه ‌ی ئیسالمی كوردستان‪،‬‬ ‫ب �ه‌ك��اره��ێ��ن��ان��ی س�����روودو وێ��ن�� ‌ه ‌ی‬ ‫پێشمه‌رگه‌كانیان له‌كه‌ناڵی په‌یامه‌و‌ه‬ ‫به‌ناڕه‌وا ده‌بینن‪.‬‬ ‫ش���وان ق �ه‌الَدزێ��ی��ی وته‌بێژ ‌ی‬ ‫مه‌كته‌ب ‌ی سیاس ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی ئیسالم ‌ی‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��وور ‌ی وت "م��ێ��ژوو ‌ی حیزب‬ ‫له‌و رۆژه‌و‌ه ده‌ستپێده‌كات كه‌حیزب‬ ‫دروستده‌بێت‪ ،‬ئه‌و سه‌روه‌رییان ‌ه هه‌موویان‬ ‫موڵك ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی ئیسالمین"‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا وت � ‌ی "س��ه‌روه‌ری��ش بۆ‬ ‫حیزب ‌ی دایك ده‌مێنێته‌وه‌‪ ،‬بزووتنه‌و‌ه‬ ‫ن���ه‌م���ردووه‌‪ ،‬ت��اوه‌ك��و ئ���ه‌وان خۆیان‬ ‫به‌خاوه‌ن ‌ی سه‌روه‌رییه‌كان ‌ی بزانن‌و بۆ‬ ‫بانگه‌ش ‌ه به‌كاریان بهێنن"‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ی ئیسالم ‌ی به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫رابردوو ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی ئیسالم ‌ی به‌ماف ‌ی‬ ‫خۆیان ده‌زان��ن‪ ،‬وته‌بێژ ‌ی ئه‌و حیزب ‌ه‬ ‫ته‌ئكید ل �ه‌وه‌ده‌ك��ات �ه‌و‌ه كه‌هاوبه‌شن‬ ‫ل �ه‌م��ێ��ژوو ‌ی ب���زووت���ن���ه‌وه‌دا‌و پشك ‌ی‬ ‫شێریشیان به‌ر ده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫عه‌بدولستار مه‌جید وته‌بێژ ‌ی كۆمه‌ڵ ‌ی‬

‫ئیسالم ‌ی به‌ده‌ستووری وت "له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫ئ �ه‌و س �ه‌روه‌ری��ی��ان � ‌هی‌ بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئیسالم ‌ی ‪%75‬ی ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌ی كه‌ئه‌و‬ ‫سه‌روه‌رییانه‌یان تۆماركردوو‌ه له‌ناو‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ی ئیسالمیدان‪ ،‬ئه‌و ‪%75‬ه‌ش‬ ‫موڵك ‌ی ئێمه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ب �ه‌رپ��رس � ‌ه ‌ی ك��ۆم �ه‌ڵ وت ‌ی‬ ‫"هه‌ر له‌سه‌ركردایه‌تییه‌و‌ه تا شه‌هیدو‬ ‫پێشمه‌رگ ‌ه دێرینه‌كان‌و ئه‌ندامان ‌ی تر‪،‬‬ ‫ئێستا له‌ناو كۆمه‌ڵدان‪ ،‬بۆی ‌ه به‌ڕاست ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه به‌حه‌ق ‌ی خۆمان ‌ی ده‌زانین"‪.‬‬ ‫هه‌ریه‌ك ‌ه له‌یه‌كێت ‌ی‌و بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬پێیانوای ‌ه به‌كارهێنان ‌ی ئه‌و‬ ‫كار‌و چه‌الكییان ‌ه كه‌ئه‌وان به‌ته‌نها به‌هی‬ ‫خۆیانی ده‌زان��ن‪ ،‬له‌الیه‌ن بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬

‫گۆڕان‌و كۆمه‌ڵه‌وه‌‪ ،‬بۆ هه‌ڵخه‌ڵه‌تاندن‌و‬ ‫له‌خشته‌بردن ‌ی جه‌ماوه‌ر ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫عارف روشد ‌ی وت ‌ی "بۆ ئه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫شتان ‌ه به‌كارده‌هێنن كه‌خه‌ڵك ‌ی پێ‬ ‫له‌خشته‌به‌رن‪ ،‬ئێم ‌ه زۆر ناڕازین به‌و‬ ‫حاڵه‌ت ‌ه ئ��ه‌وان نامۆن ب�ه‌و مێژوو‌ه‌و‬ ‫خیانه‌تیان له‌و مێژوو‌ه كردوو‌ه كاتێك‬ ‫به‌جێیانهێشتووه‌"‪.‬‬ ‫شوان قه‌اڵدزێیی به‌ده‌ستوور ‌ی وت‬ ‫"بزووتنه‌و‌ه نه‌مابێت ئینجا ماف ‌ی ئه‌وان ‌ه‬ ‫ئه‌وشتان ‌ه په‌خشبكه‌ن‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه بۆ‬ ‫راكێشان ‌ی سه‌رنج ‌ی جه‌ماوه‌ره‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وت ‌ی "كاروان ‌ی بزووتنه‌و‌ه‬ ‫له‌مامۆستا مێزه‌ر‌ه به‌سه‌ره‌كان ‌ی وه‌ك‬ ‫مامۆستا عوسمانه‌و‌ه ده‌ستپێده‌كات تا‬

‫سه‌روه‌رییه‌کان هی میلله‌تن نه‌ک حیزبه‌کان‬

‫ده‌گات ‌ه مامۆستا شێخ سدیق ك ‌ه ئێستا‬ ‫رابه‌ر ‌ی بزووتنه‌وه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌و‌ه ‌ی گ����ۆڕان ئ��ام��اژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ده‌كه‌ن كه‌یه‌كێتی نه‌یتوانیو‌ه ماف ‌ی‬ ‫ئه‌و سه‌روه‌رییان ‌ه بدات‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌وان ئه‌و‌ه‬ ‫به‌پاساوی به‌كارهێنانی ئه‌و سه‌روه‌ریان ‌ه‬ ‫ده‌زانن‪.‬‬ ‫دان���ا ن���ور ‌ی وت���ی "ب���ه‌داخ���ه‌و‌ه‬ ‫حیزب نه‌یتوانیو‌ه ماف ‌ی ت �ه‌واو ‌ی ئه‌و‬ ‫سه‌روه‌رییان ‌ه ب��دات �ه‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫هه‌وڵده‌ده‌ین به‌جۆرێك ‌ی تر ئیش له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌و سه‌روه‌رییان ‌ه بكه‌ین‌و پاداشت ‌ی‬ ‫خه‌ڵكیان پێبده‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌المانه‌و‌ه‬ ‫ئاسایی ‌ه كه‌ڕاپه‌ڕین‌و كۆڕ‌هو‌و رابردوو ‌ی‬ ‫پێشمه‌رگ ‌ه به‌كاربهێنین"‪.‬‬


‫‪7‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫ه ‪ -‬سیاسی‬ ‫دیمان ‌‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫الپه‌ڕه‪9‬‬

‫هه‌ڵبژاردن ئاگره‌ک ‌ه خۆشده‌کات‬

‫ی عێراق لێپێچینه‌و ‌ه‬ ‫"له‌په‌رله‌مان ‌‬ ‫له‌وه‌زیر ‌ه كورده‌كان ده‌كه‌ین"‬

‫ی گۆڕان بۆ ده‌ستوور‬ ‫وته‌بێژی‌ بزووتنه‌وه‌ ‌‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم وته‌بێژ ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی گۆڕان له‌چاوپێكه‌وتنێك ‌ی ده‌ستووردا‬ ‫ده‌ڵێت ئه‌زمونێك ‌ی جیاواز له‌لیست ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی كوردستان له‌به‌غداد پێشكه‌ش‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه پۆست به‌ال ‌ی ئه‌وانه‌و‌ه گرنگ نیی ‌ه بۆ به‌شداریكردن‬ ‫له‌حكومه‌ت ‌ی عێراق‪ ،‬به‌ڵكو بایه‌خ به‌كارنام ‌ه ‌ی كابینه‌ك ‌ه ‌ی حكومه‌ت ده‌ده‌ن له‌بار‌ه ‌ی‬ ‫مافه‌كان ‌ی خه‌ڵك ‌ی كوردستانه‌وه‌‪ .‬محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم ئاماژ‌ه به‌وه‌ش ده‌دات گه‌ر‬ ‫حكومه‌ت ‌ی عێراق دۆسی ‌ه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان ‌ی نێوان هه‌رێم‌و ناوه‌ند چاره‌سه‌ر نه‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌وا گۆڕان ده‌بێت ‌ه ئۆپۆزیسیۆنێك ‌ی ده‌نگه‌ده‌نگكه‌ر‪.‬‬ ‫سازدانی‌‪ :‬ده‌ستوور‬

‫ده‌س��ت��وور‪ :‬له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی پێشوودا‬ ‫دروش��م�� ‌ی نه‌هێشتن ‌ی گه‌نده‌ڵی‌‌و‬ ‫باشتركردن ‌ی ژیان ‌ی خه‌ڵكتاندا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫نه‌تانتوان ‌ی زۆری��ن� ‌ه به‌ده‌ستبهێنن‌و‬ ‫حكومه‌ت پێكبهێنن‪ ،‬به‌چ رێگه‌یه‌ك ئه‌و‬ ‫به‌ڵێنان ‌ه جێبه‌جێده‌كه‌ن؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬باسمان‬ ‫ل���ه‌وه‌ك���ردوو‌ه گ �ه‌ن��ده‌ڵ � ‌ی نه‌هێڵین‌و‬ ‫په‌رله‌مان چاالك بكه‌ین‪ ،‬هه‌وڵبده‌ین‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌ی قه‌زا ئ��ازاد بكه‌ین‪ ،‬راست ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه زۆرینه‌مان به‌ده‌ستنه‌هێنا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌موو كه‌سێك شاهید ‌ی ئه‌وه‌مان بۆ‬ ‫ده‌دات ل�ه‌وه‌ت� ‌ه ‌ی فراكسیۆن ‌ی گۆڕان‬ ‫له‌ناو په‌رله‌ماندایه‌‪ ،‬چاالكن‌و كارده‌ك ‌هن‌و‬ ‫حكومه‌ت ن��اچ��ارك��راو‌ه ك � ‌ه به‌شێك‬ ‫له‌شێو‌ه ‌ی كاركردن ‌ی خۆ ‌ی بگۆڕێت‪،‬‬ ‫بۆ نمون ‌ه له‌مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی بودجه‌دا‪ ،‬زۆر‬ ‫هه‌وڵیانده‌دا بودج ‌ه به‌شێو‌ه ‌ی شاراوه‌‌و‬ ‫ن��ادی��ار رێكبخه‌ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ناتوانن‪،‬‬ ‫چونك ‌ه گۆڕان ‌ی لێیه‌و داوا ‌ی ده‌كات‌و‬ ‫پرسیار ‌ی له‌سه‌ر ده‌كات‌و مه‌سه‌له‌كان‬ ‫ده‌وروژێنێت‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ئ���ه‌و به‌ڵێنان ‌ه ‌ی‬ ‫دابووتان له‌كاتێكدا جێبه‌جێده‌كرا ك ‌ه‬ ‫حكومه‌ت جێبه‌جێبكه‌ن‪ ،‬هه‌ستناكه‌یت‬ ‫ووردنه‌بوون له‌دانان ‌ی به‌رنامه‌‌و پێدان ‌ی‬ ‫به‌ڵێن به‌هاوواڵتیان؟‬ ‫محه‌مه‌دتۆفیقره‌حیم‪:‬به‌رنامه‌كانمان‬ ‫هیچ عه‌یب ‌ی نه‌بووه‌‪ ،‬هه‌موو حیزبێك‬ ‫واك��ارده‌ك��ات‪ ،‬ده‌ڵ � ‌ێ ئه‌گه‌ر متمانه‌م‬ ‫پێبده‌یت‌و بتوانم حكومه‌ت دروستبكه‌م‬ ‫ئه‌و به‌ڵێنان ‌ه جێبه‌جێده‌كه‌م‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫له‌كاتێدا لێپرسینه‌و‌ه ‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ بكه‌یت‬ ‫ك ‌ه بووبێت ‌ه حكوم ‌هت‌و به‌ڵێنه‌كان ‌ی‬ ‫جێبه‌جێ ن�ه‌ك��ردب��ێ��ت‪ ،‬ئ���ه‌و‌ه ئێم ‌ه‬ ‫نه‌بووینه‌ت ‌ه حكومه‌ت‪ ،‬ئۆپۆزسیۆنین‪،‬‬ ‫ئ ‌ه ‌ی خۆ لیست ‌ی كوردستان ‌ی زۆرینه‌یان‬ ‫به‌ده‌ستهێناوه‌‪ ،‬جار به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك‬ ‫هێناویانه‌‪ ،‬هێنایان‪ ،‬ئێستا حكومه‌تیان‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌ی ‌ه ئه‌و به‌ڵێنان ‌ه ‌ی له‌لیست ‌ی‬ ‫كوردستانیدا هه‌بوو‌ه پێویست ‌ه خه‌ڵك‬ ‫بچێت بیخوێنێته‌وه‌‌و سه‌یریبكات‪ ،‬ئه‌و‬ ‫به‌ڵێنان ‌ه ‌ی ك ‌ه لیست ‌ی كوردستان ‌ی‬ ‫دابوو ‌ی ئایا ئه‌م حكومه‌ت ‌ه توانیویه‌ت ‌ی‬ ‫هیچ ‌ی لێ جێبه‌جێ بكات‪ ،‬بێگومان‬ ‫هیچ ‌ی لێ جێبه‌جێنه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ن �ه‌ده‌ك��را ئێو‌ه باس‬ ‫له‌وه‌بكه‌ن ك ‌ه ئۆپۆزسیۆنێك ‌ی كارا‬ ‫دروس��ت��ده‌ك � ‌هن‌و چ��اودێ��ر ‌ی حكومه‌ت‬ ‫ده‌ك��� ‌هن‌و دژای �ه‌ت � ‌ی گه‌نده‌ڵ ‌ی بك ‌هن‌و‬ ‫ك��ێ��ش �ه‌ك��ان � ‌ی خ��ه‌ڵ��ك به‌حكومه‌ت‬ ‫بگه‌یه‌نن؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئێستا‬

‫ئه‌وكاران ‌ه ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌و پڕۆژه‌یاسایان ‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه فراكسیۆن ‌ی گۆڕان له‌ناو په‌رله‌ماندا‬ ‫پ��ێ��ش��ك�ه‌ش� ‌ی ده‌ك�����ات‌و گفتوگۆ ‌ی‬ ‫له‌سه‌رده‌كه‌ن به‌شێك ‌ی زۆر ‌ی ئه‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌به‌ڵێنه‌كان ‌ی گ��ۆڕان��دا هاتووه‌‪،‬‬ ‫گ����ۆڕان ه��ه‌وڵ�� ‌ی ج���د ‌ی ده‌دات ك ‌ه‬ ‫حكومه‌ت ناچاربكات ك ‌ه ئه‌و به‌رنامان ‌ه‬ ‫جێبه‌جێببن‪ ،‬به‌اڵم حكومه‌ت تائێستا‬ ‫هیچ ‌ی جێبه‌جێنه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬تاچه‌ند حكوم ‌هت‌و‬ ‫په‌رله‌مان هاوكاربوون بۆ جێبه‌جێكردن ‌ی‬ ‫ئه‌و پڕۆژان ‌ه ‌ی لیست ‌ی گۆڕان پێشه‌كه‌ش ‌ی‬ ‫كردووه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬خۆ ‌ی‬ ‫ئه‌سڵه‌ن حكومه‌ت ن� ‌ه به‌رنامه‌یان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ن ‌ه ده‌زانن پرۆژه‌یاسا چییه‌‪ ،‬ن ‌ه‬ ‫حكومه‌تێك ‌ه ك ‌ه حكومه‌ت ‌ی كرده‌یی بێت‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه هیچ ‌ی پێ جێبه‌جێناكرێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬م��او‌ه ‌ی چه‌ند رۆژێك ‌ه‬ ‫بانگه‌ش ‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردن ده‌ستیپێكردووه‌‪،‬‬ ‫گرنگترین ئه‌و بابه‌تان ‌ه ‌ی ده‌یكه‌ن ‌ه كارو‬ ‫بانگه‌ش ‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫عێراق‪ ،‬له‌‪3/7‬دا چین‪ ،‬تیشك ده‌خه‌ن ‌ه‬ ‫سه‌ر چی‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬س ‌ێ چوار‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه زۆر گرنگ ‌ه به‌ال ‌ی ئێمه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێكیان‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی رێگا بگرین له‌و‌ه ‌ی دیكتاتۆرییه‌ت‬ ‫بگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ حكومه‌ت ‌ی عێراق‪ ،‬به‌چ ‌ی‬ ‫ده‌توانیت ئه‌و‌ه بكه‌یت‪ ،‬ئه‌ویش نه‌هێشتن ‌ی‬ ‫گه‌نده‌ڵ ‌ی له‌عێراقدا‪ ،‬دواتریش تیرۆریزم‬ ‫نه‌هێڵیت‪ ،‬خاڵێك ‌ی تریش بار ‌ی ده‌زگا‬ ‫دیموكراسیه‌كان ‌ی عێراق به‌هێز بكه‌یت‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه به‌شێك ‌ه ده‌بێت له‌كار ‌ی فراكسیۆن ‌ی‬ ‫گۆڕان له‌به‌غدا‪ ،‬هه‌روه‌ها گۆڕان هه‌وڵده‌دات‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌ه ‌ی ئه‌م لیست ‌ی هاوپه‌یمانی ‌ه ‌ی‬ ‫ئێستا له‌به‌غدای ‌ه كاربكات ك ‌ه ماو‌ه ‌ی چوار‬ ‫ساڵ ‌ه له‌وێیه‌‌و هیچ ‌ی پێنه‌كراوه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫هه‌موو ته‌ركیزه‌كانیان له‌سه‌ر مه‌سائیل ‌ی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ند ‌ی تایبه‌ت ‌ی خۆیان بووه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ب��ه‌رژه‌وه‌ن��د ‌ی ك��ورد به‌گشتی‌‪ ،‬گۆڕان‬ ‫هه‌وڵده‌دات له‌به‌غدا به‌جد ‌ی كاربكات بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌و كێشان ‌ه ‌ی له‌نێوان‬ ‫هه‌ولێر‌و به‌غدا هه‌ی ‌ه به‌قازانج ‌ی میلله‌ت ‌ی‬ ‫كورد‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬لیست ‌ی گ��ۆڕان چۆن‬ ‫نوێنه‌رایه‌تیه‌ك ‌ی ج��ی��اواز له‌به‌غداد‬ ‫پێشكه‌شده‌كات له‌چاو نوێنه‌ران ‌ی كورد‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی چه‌ند ساڵ ‌ی رابردوودا؟‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئه‌و‬ ‫كه‌سان ‌ه ‌ی ئێم ‌ه هێناومانن‌و ده‌چن ‌ه‬ ‫به‌غداد هه‌موویان كه‌سان ‌ی خۆبه‌خشن‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه رام��ان��س��پ��اردون‪ ،‬چونك ‌ه نێو‬ ‫په‌رله‌مانیان له‌به‌غداد ئه‌رك ‌ه له‌الیان نه‌ك‬ ‫وه‌ك ئیمتیازات‪ ،‬هه‌مووشیان له‌بوار‌ه‬ ‫جیاوازه‌كاندا پسپۆڕییان هه‌یه‌‪ ،‬له‌بیروڕا‬ ‫ئازادن‪ ،‬به‌قه‌ناعه‌تێك ‌ی ته‌واوه‌و‌ه ده‌چن‬

‫ی عێراقدا به‌شداربین‌و‬ ‫له‌هه‌ر حكومه‌تێك ‌‬ ‫ه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان‬ ‫ی ‪140‬و دۆسی ‌‬ ‫ماده‌ ‌‬ ‫جێبه‌جێ نه‌كات ده‌كشێینه‌وه‌‬

‫له‌و ‌ێ كارده‌كه‌ن‪ ،‬ئیش بۆ به‌رژه‌وه‌ند ‌ی‬ ‫گشت ‌ی ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ن �ه‌ك ب��ه‌رژه‌وه‌ن��د ‌ی‬ ‫تایبه‌تی‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئێو‌ه ئه‌لته‌رناتیڤتان‬ ‫بۆ شێواز ‌ی كار ‌ی لیست ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫چییه‌؟ بۆنمون ‌ه بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ‬ ‫ناوچ ‌ه دابڕاوه‌كان‌و دۆسیی ‌ه ‌ی نه‌وت‌و گاز‪،‬‬ ‫بودج ‌ه ‌ی هه‌رێم‪ ،‬مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی پێشمه‌رگه‌‪..‬‬ ‫ئایا دیدێك ‌ی جیاوازترتان هه‌یه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ئه‌لته‌رناتیڤی‬ ‫ئێم ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئه‌و فراكسیۆن ‌ه ‌ی ئێم ‌ه‬ ‫ك ‌ه ده‌چێت ‌ه ب�ه‌غ��دا‪ ،‬پشتگیر ‌ی ئه‌و‬ ‫حكومه‌ت ‌ه ‌ی به‌غداد ك ‌ه دروستده‌بێت‬ ‫ده‌یكات یان نایكات‪ ،‬به‌ند‌ه به‌و‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫حكومه‌ت ‌ه ‌ی به‌غدا چ له‌به‌رنامه‌یدا هه‌ی ‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی میلله‌ت ‌ی كورد بێت‪،‬‬ ‫چ ‌ی له‌به‌رنامه‌یدای ‌ه بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌ی‬ ‫كێشه‌كان ‌ی نێوان به‌غداو هه‌رێم‪ ،‬له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای ئه‌و‌ه ئیش ده‌كه‌ین‪ ،‬نه‌ك له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌ما ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی چ پۆستێكمان هه‌بێت‪،‬‬ ‫وه‌زاره‌ته‌‪ ،‬سه‌رۆك ‌ه یان جێگره‌كه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫ئه‌و شتان ‌ه به‌ال ‌ی ئێمه‌و‌ه گرنگ نابێت‪،‬‬ ‫هه‌ر حكومه‌تێك له‌به‌غداد بزانین جدی ‌ه‬ ‫له‌پێشخستن ‌ی پرۆس ‌ه ‌ی دیموكراس ‌ی‬ ‫له‌عێراق‌و چاره‌سه‌ركردن ‌ی كێشه‌كان ‌ی‬ ‫نێوان هه‌رێم‌و به‌غداد‪ ،‬ئێم ‌ه هاوكار ‌ی‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌گه‌ر وانه‌بێت به‌رامبه‌ر ‌ی‬ ‫ده‌وه‌ستینه‌وه‌‪ ،‬دید ‌ی جیاوازیشمان بۆ‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌الن ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه به‌جد ‌ی كاریان‬ ‫له‌سه‌ر ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌س دروشم نین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌بڕوا ‌ی ئێو‌ه ئاڵۆزبوون ‌ی‬ ‫ئ���ه‌و كێشان ‌ه ب��ه‌ه��ۆ ‌ی سیاسه‌ت ‌ی‬ ‫شۆڤێنیان ‌ه ‌ی به‌رپرسان ‌ی عێراقه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی��ان به‌هۆ ‌ی كه‌مته‌رخه‌می‌و الواز ‌ی‬ ‫به‌رپرسان ‌ی كورده‌وه‌یه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌ی‬ ‫ئێم ‌ه ده‌یاننێرین له‌عێراقدا خۆیان‬ ‫به‌هاوبه‌شی راسته‌قین ‌ه ده‌زانن‌و خۆیان‬ ‫به‌برا بچوك نازانن‪ ،‬كار بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌ی‬ ‫پله‌و پای ‌ه ناكه‌ن ك ‌ه ده‌چن ‌ه ئه‌و ‌ێ داوا ‌ی‬ ‫به‌ش ‌ی كوردستان ده‌كه‌ن وه‌ك هاوبه‌ش‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم سه‌ركردایه‌ت ‌ی ك��ورد له‌به‌غدا‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی به‌الو‌ه گرنك ‌ه پۆست ‌ی سه‌رۆك‬ ‫كۆمار یان جێگر ‌ی سه‌رۆك وه‌زیران‌و‬ ‫په‌رله‌مانیان به‌الو‌ه گرنگ بووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا ده‌بێت ده‌ستبه‌رداری‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیی ‌ه گشتییه‌كان ببیت‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫ئه‌و شتانه‌مان ب �ه‌الو‌ه گرنگ نابێت‪،‬‬ ‫گرنگ نیی ‌ه وه‌زیرمان ده‌بێت یان نا‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی به‌المانه‌و‌ه گرنگ ‌ه ئه‌و حكومه‌ت ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر بێت‌و ماف ‌ی ك��ورد‌و كێشه‌كان ‌ی‬ ‫نێوان هه‌رێم‌و به‌غداد به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫دیموكراسیانه‌‌و واقعیان ‌ه چاره‌سه‌ربكات‬ ‫پشتگیر ‌ی ده‌كه‌ین‪ ،‬نه‌یكات كێش ‌ه ‌ی بۆ‬ ‫دروستده‌كه‌ین‌و ده‌بین ‌ه ئۆپۆزسیۆنێك ‌ی‬ ‫ده‌نگه‌ده‌نگكه‌ر‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌ماو‌ه ‌ی رابردوودا هیچ‬ ‫لیستێك ‌ی عێراق ‌ی داوا ‌ی هاوپه‌یمانێت ‌ی‬ ‫لێكردوون‪ ،‬بۆ نمون ‌ه لیسته‌ك ‌ه ‌ی مالك ‌ی‬ ‫یان عه‌الوی‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ئاماده‌نین‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ هیچ لیستێكدا هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬به‌هه‌مووالیه‌كمان وت��ووه‌‪،‬‬ ‫به‌لیست ‌ه كوردستانیه‌كان‪ ،‬به‌لیست ‌ه‬ ‫عێراقیه‌كانه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه ته‌نها ئاماده‌ین‬ ‫دوا ‌ی هه‌ڵبژاردن دابنیشین‌و گفتوگۆ‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬ئێستا ن��ات��وان��ی��ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه ئه‌و كه‌سان ‌ه گفتوگۆ ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫هه‌ڵده‌بژێردرێن‌و ده‌چن ‌ه په‌رله‌مانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وان � ‌ه ده‌س��ه‌اڵت�� ‌ی ئ��ه‌وه‌ی��ان هه‌ی ‌ه‬ ‫دابنیشن‌و گفتوگۆ بكه‌ن‪.‬‬

‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬ب�����ه‌اڵم یه‌كێك‬ ‫ل �ه‌س �ه‌رك��رده‌ك��ان � ‌ی خ��ۆت��ان ده‌ڵێت‬ ‫لیسته‌ك ‌ه ‌ی مالك ‌ی داوا ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫لێكردون؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬نه‌خێر شت ‌ی‬ ‫وانییه‌‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬م���ه‌رج���ت���ان بۆ‬ ‫هاوپه‌یمانیكردن له‌گ ‌ه ‌ڵ لیستێك ‌ی عێراق ‌ی‬ ‫یان هه‌رێمیدا چییه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬هه‌موو‬ ‫مه‌رج ‌ی ئێم ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئه‌و لیستان ‌ه ‌ی‬ ‫هاوپه‌یمان ‌ی له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ین بیروبۆچونیان‬ ‫چیی ‌ه له‌بار‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‌و‬ ‫فیدرالیزم له‌عێراقدا‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پێشتر لیست ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫كوردستان ك ‌ه به‌شدار ‌ی له‌حكومه‌تدا‬ ‫كردوه‌‪ ،‬به‌پێ ‌ی رێككه‌وتننام ‌ه ‌ی نێوان‬ ‫الیه‌ن ‌ه به‌شداره‌كان‪ ،‬ده‌بوای ‌ه حكومه‌ت‬ ‫ماد‌ه ‌ی ‪‌ 140‬ی جێبه‌جێبكردایه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ‬ ‫له‌و حكومه‌تان ‌ه (عه‌الوی‌‌و جه‌عفه‌ری‌‌و‬ ‫م��ال��ك�ی‌) پ��اب�ه‌ن��د ن��ه‌ب��وون‌و لیست ‌ی‬ ‫هاوپه‌یمانیش له‌حكومه‌ت نه‌كشایه‌وه‌؟‬ ‫ئه‌گه‌ر لیست ‌ی گ��ۆڕان هاوپه‌یمانیكرد‬ ‫له‌پێكهێنان ‌ی حكومه‌تدا‌و داواكاریی ‌ه‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ‌ی ك��ورد پشتگوێخرا‪،‬‬ ‫ده‌كشێنه‌وه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ئێستا‬ ‫لیست ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی هاوبه‌ش ‌ه له‌حكومه‌ت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم هیچ هه‌ڵوێستێكیان به‌رامبه‌ر‬ ‫ب��ه‌وان ن �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ئێم ‌ه به‌پێچه‌وان ‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌وانه‌و‌ه ده‌بین‪ ،‬ناچین ‌ه حكومه‌تێكه‌و‌ه‬ ‫یان پشتیگر ‌ی لێناكه‌ین ك ‌ه ئه‌و مادان ‌ه‬ ‫جێبه‌جێنه‌كات‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬پێشبین ‌ی ده‌كه‌یت‬ ‫لیسته‌ك ‌ه ‌ی ئێو‌ه ل��ه‌دوا ‌ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫له‌كام لیست نزیكبێت‌و هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵدا بكات؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬هێشتا‬ ‫دی��ارن��ی��ی �ه‌‪ ،‬دوا ‌ی ه��ه‌ڵ��ب��ژاردن ك ‌ه‬ ‫لیسته‌ك ‌ه ‌ی ئێم ‌ه دانیشت‌و گفتوگۆیكرد‬ ‫ك ‌ه ئه‌وكات ‌ه سه‌یر ‌ی به‌رنامه‌كان ده‌كات‪،‬‬ ‫بزانێت به‌رنام ‌ه ‌ی چ لیست‌و گروپێك‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی كورددای ‌ه ئه‌و‌ه ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪:‬یه‌كێكله‌كه‌موكوڕییه‌كان ‌ی‬ ‫نوێنه‌ران ‌ی خه‌ڵك ‌ی كوردستان له‌به‌غداد‬ ‫رازی��ب��وون ب��وو‌ه به‌به‌ڵێن ‌ی زاره‌ك��ی‌؟‬ ‫ئ ‌ه ‌ی خه‌ڵك چۆن دڵنیا بێت ئێو‌ه ئه‌و‬ ‫ئه‌زمون ‌ه دووبار‌ه ناكه‌نه‌وه‌‌و ئه‌زمونێك ‌ی‬ ‫دیك ‌ه پێشكه‌ش ده‌كه‌ن؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬ئیم ‌ه بۆی ‌ه ئه‌م‬ ‫بزووتنه‌وه‌یه‌مان دامه‌زراندوو‌ه بۆ ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫له‌و سیاسه‌ت ‌ه السایی ‌ه رزگارمان بێـت‪ ،‬له‌و‬ ‫سیاسه‌ت ‌ه هه‌ڵه‌و چه‌واشه‌ی ‌ه ‌ی ك ‌ه هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫به‌به‌ڵێن ‌ی زاره‌ك����ی‌‌و به‌قس ‌ه ‌ی خۆش‌و‬ ‫به‌موجامه‌الت‪ ،‬ئه‌و شتان ‌ه ال ‌ی ئێم ‌ه نابێت‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ج��گ�� ‌ه له‌كێش ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان ب�ه‌ش��ێ��ك له‌گرفت ‌ی‬ ‫حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‌و خه‌ڵك ‌ی كورستان‬ ‫ئیدارین‪ ،‬وه‌ك نه‌ناردن ‌ی به‌ش ‌ه نه‌وت‌و‬ ‫كاره‌با ‌ی هه‌رێم‪ ،‬مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی پاسپۆرت‪،‬‬ ‫پل ‌ه ‌ی ئه‌فسه‌ر‌ه كورده‌كان ‌ی پۆلیس‌و‬ ‫سوپا ‌ی عێراق‪ ،‬سه‌پاندن ‌ی به‌رپرس ‌ی‬ ‫به‌ڕه‌گه‌ز عه‌ره‌ب له‌كه‌ركوك‌و خانه‌قین‪،‬‬ ‫به‌اڵم وه‌زی�ر‌و كاربه‌ده‌ست ‌ه كورده‌كان‬ ‫له‌حكوم ‌هت‌و سوپا ‌ی عێراقدا هیچ رۆڵێك ‌ی‬ ‫ئه‌وتۆیان نه‌بوو‌ه له‌چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌و‬ ‫كێشانه‌داو به‌ر لێپرسینه‌و‌ه نه‌كه‌وتوون؟‬ ‫ئێو‌ه له‌ئاینده‌دا له‌وه‌زیر‌ه كورده‌كان‬ ‫ده‌پرسنه‌وه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬عه‌یب ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه وه‌ك كورد گله‌ی ‌ی له‌به‌غدا بكه‌ین‬

‫له‌سه‌ر كاره‌با‪ ،‬ئێم ‌ه بودجه‌مان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌نداومان هه‌یه‌‪ ،‬ئ ‌ه ‌ی بۆ خۆمان كاره‌با‬ ‫دروستنه‌كه‌ین‪ 18 ،‬ساڵ ‌ه حكومه‌تین‪،‬‬ ‫بۆچ ‌ی ئه‌م هه‌رێم ‌ه پێویست ‌ی به‌وه‌بێت‬ ‫ك ‌ه به‌غدا كاره‌با ‌ی بداتێ‪ ،‬له‌جیات ‌ی ئه‌و‬ ‫نه‌وت ‌ه ره‌ش ‌ه ‌ی ئاودیو ده‌كرێت‪ ،‬ده‌كرێت‬ ‫كاره‌با ‌ی پێدروست بكرێت‪ ،‬پار‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫بودج ‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه چوین ‌ه په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫عێراقیش ئاماده‌ین لێپێچینه‌و‌ه له‌وه‌زیر‌ه‬ ‫كورده‌كان بكه‌ین‪ ،‬ئێستاش ده‌ڵێم عه‌یب ‌ه‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان چاوه‌ڕوان بێت به‌غدا‬ ‫كاره‌با ‌ی بداتێ‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وات ‌ه ئێو‌ه چیتر له‌و‌ه‬ ‫ن��اڕوان��ن چ��اوه‌ڕێ� ‌ی حكومه‌ت ‌ی عێراق‬ ‫بكه‌ن؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬بۆ چاوه‌ڕ ‌ێ‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬به‌رنامه‌‌و بودجه‌ت هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫حكومه‌ت‪ ،‬حكومه‌ت بێت‌و شتێك هه‌بێت‬ ‫ناو ‌ی حكومه‌ت بێت ئه‌و بودجه‌‌و توانای ‌ه‬ ‫به‌كارده‌هێنێت‌و كاره‌با ‌ی پێدروستده‌كات‪،‬‬ ‫كاره‌با ك ‌ه ‌ی ئه‌و كێشه‌یه‌یه‌‪ ،‬یان ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ئێم ‌ه حكومه‌تێكمان نییه‌‪ ،‬له‌سۆما ‌ڵ‬ ‫كاره‌با هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬دوا ‌ی ئ���ه‌و‌ه ‌ی به‌‪25‬‬ ‫ك��ورس��ی��ی �ه‌و‌ه چ��وون�� ‌ه په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬الیه‌ن ‌ی به‌رامبه‌رتان ده‌ڵێن‬ ‫ئ���ه‌وان ك � ‌ه ئۆپۆزسیۆنن كێش ‌ه بۆ‬ ‫حكومه‌ت دروس��ت��ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬ئێو‌ه چ ‌ی‬ ‫ده‌ڵێن؟ ئایا له‌به‌غدا هه‌مان شت دووبار‌ه‬ ‫ده‌كه‌نه‌وه‌؟‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئه‌و‬ ‫پ��ڕۆژه‌ی��اس��ای��ان� ‌ه ‌ی ئێم ‌ه پێشكه‌ش ‌ی‬ ‫ده‌كه‌ین له‌بار‌ه ‌ی خوێندن‌و رێگاوبان‌و‬ ‫بودجه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه كێش ‌ه ‌ی بۆ حكومه‌ت‬ ‫دروستكردوه‌‪ ،‬ئ ‌ه ‌ی حكومه‌ت ئیش ‌ی‬ ‫چییه‌‪ ،‬ئیش ‌ی ئ�ه‌و‌ه نیی ‌ه ئه‌و شتان ‌ه‬ ‫جێبه‌جێبكات ك ‌ه جێبه‌جێ ‌ی نه‌كات‬ ‫ده‌بێت پێیبڵێ ‌ی بۆ جێبه‌جێ ‌ی ناكه‌یت‪،‬‬ ‫حكومه‌ت خۆ ‌ی هاوكار نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬رۆڵ���� ‌ی س���ه‌ره‌ك��� ‌ی‬ ‫له‌دیاریكردن ‌ی كاندیده‌كاندا كێ بووه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك سه‌ركرده‌كان ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی گۆڕان‬ ‫له‌سه‌ره‌و‌ه دیاریتانكردون؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬به‌سه‌دان‬ ‫كه‌س دانیشتووین‌و گفتوگۆمانكردو‌ه‬ ‫كێ كاندیدبكرێت‪ ،‬هه‌موویان ‪ cv‬یان‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬سه‌یر ‌ی ‪cv‬ییه‌كانمانكردوه‌‌و‬ ‫چێككراوه‌‪ ،‬به‌و شێوه‌ی ‌ه بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ل��ه‌دی��اری��ك��ردن�� ‌ی‬ ‫كاندیده‌كاندا‪ ،‬ن�ه‌وش��ی��روان مسته‌فا‬ ‫سه‌رۆك ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی گ��ۆڕان تاچه‌ند‬ ‫رۆڵ ‌ی هه‌بووه‌؟‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئه‌و‬ ‫ل �ه‌دووره‌و‌ه سه‌رپه‌رشت ‌ی ك��ردووه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫مه‌رجان ‌ه ‌ی بۆ كاندیده‌كانمان داناو‌ه‬ ‫ره‌چاوبكرێت‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬پ��ێ��وه‌ره‌ك��ان��ت��ان بۆ‬ ‫دیاریكردن ‌ی كاندیده‌كان چی بوو؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬پێوه‌ركانمان‬ ‫ئ��ه‌و‌ه ب��وو‌ه كه‌سه‌ك ‌ه پسپۆڕ بێت‪،‬‬ ‫خه‌ڵك‌و ده‌وروب��ه‌ره‌ك�� ‌ه ‌ی را ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫بێت‌و خۆشیان بوێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وه‌ك ده‌بینرێت زۆرین ‌ه ‌ی‬ ‫كاندیده‌كانتان خه‌ڵك ‌ی سه‌ربه‌خۆ‌و‬

‫بێالیه‌ن ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی گۆڕانن‪ ،‬كه‌متر‬ ‫پشت به‌كادیران ‌ی باڵ ‌ی ریفۆرم یان كۆن ‌ه‬ ‫یه‌كێتییه‌كان ده‌به‌ستن‪ ،‬هۆ ‌ی ئه‌و‌ه‬ ‫چییه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬هه‌موومان‬ ‫بۆچوونمان له‌سه‌ر ئه‌وه‌بووه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ده‌موچاو ‌ی تاز‌ه بێت پێشه‌وه‌‌و نه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ن��وێ��ی‌‌و كه‌سان ‌ی پسپۆڕو ش���اره‌زا‌و‬ ‫ته‌كنۆكراتبن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬بۆچ ‌ی وه‌ك جار ‌ی پێشوو‪،‬‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا یان سه‌ركرده‌كان ‌ی‬ ‫تر ‌ی گۆڕان له‌ناو لیسته‌كه‌دا نین؟‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬هیچ‬ ‫هۆكارێك بۆ ئه‌و‌ه نه‌بووه‌‪ ،‬ویستومان ‌ه‬ ‫رێگا خۆشبكه‌ین بۆ ئ �ه‌و‌ه ‌ی خه‌ڵك ‌ی‬ ‫تازه‌‌و نه‌و‌ه ‌ی نوێ ‌ی بێن ‌ه پێشه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی هاوسه‌نگ ‌ی‬ ‫نێوان ئه‌و ره‌وت�� ‌ه ‌ی ناو بزووتنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫گ��ۆڕان چۆن چاره‌سه‌ر ده‌ك �ه‌ن‪ ،‬وات ‌ه‬ ‫كه‌س سه‌ربه‌خۆكان‌و ئه‌وان ‌ه ‌ی پێشتر‬ ‫باڵ ‌ی ریفۆرم بوون؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬باكگراوندی‬ ‫سیاس ‌ی ب �ه‌ال ‌ی ئێمه‌و‌ه گرنگ نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ال ‌ی ئێمه‌و‌ه ناو ناوبانگ گرنگه‌‪ ،‬به‌ال ‌ی‬ ‫ئێمه‌و‌ه ئ �ه‌و‌ه گرنگ ‌ه خه‌ڵك باوه‌ڕ ‌ی‬ ‫به‌پرۆگرامه‌ك ‌ه هه‌بێت‌و كار بۆ گۆڕان‬ ‫بكات‪ ،‬به‌ال ‌ی ئێمه‌و‌ه گرنگ نی ‌ه پێشتر‬ ‫له‌چ حیزب‌و گروپێكدا بووه‌‪.‬‬ ‫میكانیزمه‌كان ‌ی‬ ‫ده‌س���ت���وور‪:‬‬ ‫رێكخستنه‌و‌ه ‌ی بزووتنه‌و‌ه ‌ی گۆڕان چۆن‬ ‫ده‌بێت؟ ده‌توانیت به‌رچاوڕوونیه‌ك‬ ‫بخه‌یته‌ڕوو؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئێستا‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كمان هه‌ی ‌ه بۆ رێكخستنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫بزووتنه‌و‌ه ‌ی گ��ۆڕان‪ ،‬چاوه‌ڕێده‌كه‌ین‬ ‫دوا ‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫سیستماتیك جێبه‌جێبكرێت‌و دوا ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن خۆمان رێكده‌خه‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا سه‌رقاڵ ‌ی هه‌ڵبژاردنین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پێشبین ‌ی ده‌كه‌یت چه‌ند‬ ‫كورس ‌ی به‌ده‌ستبهێنن؟‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬زۆر‬ ‫زیاتر له‌و‌ه ‌ی پێشووتر‪ ،‬به‌س ناتوانین‬ ‫دیاریبكه‌ین ك ‌ه چه‌ند كورسییه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ل �ه‌م��او‌ه ‌ی ئ �ه‌م چه‌ند‬ ‫رۆژ ‌ی بانگه‌ش ‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردنه‌دا الیه‌نه‌كان‬ ‫یه‌كتر ‌ی ب �ه‌و‌ه تۆمه‌تبار ده‌ك��ه‌ن ك ‌ه‬ ‫پۆسته‌رو وێن ‌ه ‌ی یه‌كتر لێده‌كه‌نه‌وه‌؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬ئێم ‌ه‬ ‫پ��ۆس��ت �ه‌رو وێ��ن�� ‌ه ‌ی ه��ی��چ الیه‌كمان‬ ‫لێنه‌كردۆته‌وه‌‪ ،‬ئه‌وان پۆست ‌هر‌و وێن ‌ه ‌ی‬ ‫ئێم ‌ه لێده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئێو‌ه هیچ به‌ڵگه‌یه‌كتان‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌یه‌‪ ،‬تا له‌كۆمسیۆن سكااڵ‬ ‫تۆماربكه‌ن؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم‪ :‬به‌ڵگه‌مان‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌‪ ،‬له‌كۆمسیۆنیش سكااڵمان‬ ‫تۆماركردوه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌په‌رله‌مان ‌ی عێراقدا كێ‬ ‫ده‌بێت ‌ه سه‌رۆك ‌ی لیست ‌ی گۆڕان؟‬ ‫محه‌مه‌د تۆفیق ره‌ح��ی��م‪ :‬جار ‌ێ‬ ‫دیاریمان نه‌كردوه‌‪ ،‬بابزانین ئه‌نجامه‌كان‬ ‫چۆنده‌بن‌و ك ‌ێ ده‌رده‌چ��ێ��ت‪ ،‬ئه‌وكات ‌ه‬ ‫دیاریده‌كه‌ین‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی كورد له‌به‌غدا ئه‌و‌ه ‌ی به‌الو‌ه گرنك ‌ه پۆست ‌‬ ‫سه‌ركردایه‌ت ‌‬ ‫سه‌رۆك كۆمار یان جێگر ‌ی سه‌رۆك وه‌زیران‌و په‌رله‌مانیان بدرێتێ‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌دا ده‌ستبه‌رداری به‌رژه‌وه‌ندیی ‌ه گشتییه‌كان بوو‌ه‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫ه ‪ -‬سیاسی‬ ‫دیمان ‌‬

‫‪6‬‬

‫ی له‌سلێمانی‌‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و ‌ه بۆ‬ ‫ی پارت ‌‬ ‫ی گه‌شه‌نه‌كردن ‌‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫"به‌شێك ‌‬ ‫ی پارت ‌ی بۆ ده‌ستوور‬ ‫ی ناوه‌ند ‌‬ ‫ی كادیر" فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی ئه‌ندام ‌ی كۆمیت ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و زۆری‌و بۆریی ‌ه ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬وریا حه‌م ‌ه تاهیر‌و گۆران وه‌هاب‬

‫ی‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی ئه‌ندام ‌ی كۆمیت ‌ه ‌‬ ‫ی پارت ‌ی دیموكرات ‌ی كوردستان‌و‬ ‫ناوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌هید ‌‬ ‫ی لق ‌ی هه‌ڵه‌بج ‌ه ‌‬ ‫لێپرسراو ‌‬ ‫ئه‌و حیزبه‌‪ ،‬له‌چاوپێكه‌وتنێك ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستووردا ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ئه‌دا ‌‬ ‫به‌شێك له‌كادیره‌كانیان الوازه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫ی حیزب ‌ی الواز بووه‌و‬ ‫ئێستا ئینتیما ‌‬ ‫په‌یوه‌ست بوون به‌ڕێكخستنه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫ی به‌رژه‌وه‌ندی‌و موچه‌یه‌‪.‬‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫جوانڕۆی ‌ی ره‌تیده‌كاته‌و‌ه‬ ‫كوتله‌گه‌ری له‌ناو رێكخستنه‌كان ‌ی‬ ‫پارتیدا هه‌بێت‪ ،‬ده‌ڵێت دانان ‌ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌ی‬ ‫نێچیرڤان بارزان ‌ی به‌جێگر ‌‬ ‫پارت ‌ی بۆ ریفۆرمكردنه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ی باڵ باڵێنه‌‪.‬‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫‪.............................‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پارت ‌ی به‌نیاز‌ه نوسینگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫مه‌كته‌ب ‌ی سیاس ‌ی له‌سلێمان ‌ی بكاته‌وه‌؟‬ ‫ی ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه‬ ‫ی كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫چییه‌؟‬ ‫ی‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی م �ه‌ك��ت �ه‌ب � ‌ی سیاس ‌ی‬ ‫ن��وس��ی��ن��گ� ‌ه ‌‬ ‫له‌سلێمان ‌ی به‌ڕاست ‌ی بۆ كارئاسان ‌ی‬ ‫ی سلێمانییه‌‪ ،‬ئیشه‌كان ‌ی‬ ‫لقه‌كان ‌ی سنوور ‌‬ ‫ئێم ‌ه رۆژان� ‌ه ده‌بێت بچێت ‌ه مه‌كته‌ب ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی ك ‌ه له‌مه‌سیف سه‌الحه‌دینه‌‪،‬‬ ‫ی ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه بۆ لقه‌كان‌و‬ ‫كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ئیشوكاریانه‌و‌ه كارئاسانییه‌ك ده‌كات‪،‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی تریشه‌و‌ه وه‌ك��و مه‌كته‌ب‬ ‫سیاسیه‌كان خۆیان سه‌رپه‌رشت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫لقه‌كان ده‌ك ‌هن‌و له‌نزیكه‌و‌ه ئاگادار ‌‬ ‫كاره‌كان ‌ی لقه‌كان ده‌بن‪ ،‬زیاتر له‌سه‌ر‬ ‫ی كار ئاسانیی ‌ه بۆ هه‌ردووال چ بۆ‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫كه‌مته‌ب ‌ی سیاس ‌ی چ بۆ لقه‌كان‪.‬‬ ‫ده‌س�������ت�������وور‪ :‬ده‌وت�����رێ�����ت‬ ‫ی سلێمان ‌ی‬ ‫رێكخستنه‌كانتان له‌پارێزگا ‌‬ ‫ی‬ ‫نه‌یانتوانیو‌ه گه‌ش ‌ه بكه‌ن‪ ،‬كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌ی سیاسیش‬ ‫ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه ‌‬ ‫هه‌ر له‌و پێناوه‌دایه‌؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫كرنه‌و‌ه ‌‬ ‫رێكخستنه‌كانه‌و‌ه‬ ‫به‌گه‌شه‌كردن ‌ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه مه‌كته‌ب ‌ی سیاس ‌ی‬ ‫ك ‌ه دێ��ت ناتوانێت ناوچ ‌ه به‌ناوچ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫سه‌رپه‌رشت ‌ی رێكخستن بكات‪ ،‬خۆ ‌‬ ‫ئه‌و سه‌رپه‌رشت ‌ی گشت ‌ی ناوچه‌كان‬ ‫ده‌كات‪ ،‬چۆن مه‌كته‌بی سیاس ‌ی ئێستا‬ ‫ده‌یكات‪ ،‬ئه‌و نوسینگه‌یه‌ش له‌سلێمان ‌ی‬ ‫ی‬ ‫واده‌ی��ك��ات‪ ،‬رێكخستن په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆژان���� ‌ه ‌‬ ‫ب�� ‌ه‌و ئ��ی��ش��ك��ردن‌و ك���ار ‌‬ ‫كادیره‌كانه‌وه‌ی ‌ه له‌سنوره‌كه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئێستا بمانه‌وێت‌و نه‌ماونه‌وێت به‌گشت ‌ی‬ ‫ی حیزبایه‌ت ‌ی الواز بووه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ئینتیما ‌‬ ‫ی‌و ده‌ستكه‌وت ‌ی‬ ‫شته‌كان بۆت ‌ه به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫تایبه‌ت ‌ی‌و موچه‌‪ ،‬وایلێهاتووه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ی به‌وه‌نیی ‌ه ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه بێت‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه رێكخستنمان‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌به‌رخاتر ‌‬ ‫الوازه‌‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌و‌ه رێكخستنمان‬ ‫ی لقه‌كان بۆ‬ ‫ی هاتنه‌و‌ه ‌‬ ‫الواز نییه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی سلێمان ‌ی رێكخستن‬ ‫ی پارێزگا ‌‬ ‫سنور ‌‬ ‫تاڕاده‌یه‌ك ناڵێم زۆر گه‌شه‌یكردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ره‌نگ ‌ه ئه‌و گه‌شه‌كردن ‌ه له‌ئاست ‌ی‬ ‫تموح ‌ی ئێمه‌دا نه‌بێت وه‌ك پارتی‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬باست له‌وه‌كرد ئێستا‬ ‫خه‌ڵك وه‌ك ج���اران له‌حیزبایه‌ت ‌ی‬

‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‬

‫ی به‌وه‌هه‌ی ‌ه‬ ‫ناڕوانن‪ ،‬ئایا ئه‌م ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ك ‌ه حیزبه‌كان نه‌یانتوانیو‌ه به‌پێ ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ناوخۆ ‌‬ ‫بارودۆخه‌ك ‌ه گۆڕانكار ‌‬ ‫خ��ۆی��ان��دا ب��ك �ه‌ن‪ ،‬ی��ان خ�ه‌ڵ��ك له‌م‬ ‫ی به‌حیزبایه‌ت ‌ی بوون‬ ‫سه‌رده‌مه‌دا باوه‌ڕ ‌‬ ‫نه‌ماوه‌؟‬ ‫ف�ه‌ره‌ی��دون جوانڕۆیی‪ :‬ده‌كرێت‬ ‫بڵێ ‌ی ه��ه‌ردوو الیه‌نه‌كه‌یه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫وه‌ك پێویست نه‌مانتوانیبێت گۆڕان‬ ‫له‌رێكخستنه‌كانمان‌و له‌ئه‌داو سیستم ‌ی‬ ‫كاركردنماندا بكه‌ین‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌ڕاست ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ئینتیمایه‌ش الواز بووه‌‪ ،‬ئینتیما ‌‬ ‫ی‌و نه‌ته‌وه‌ی ‌ی له‌ناو‬ ‫نیشتمانپه‌روه‌ر ‌‬ ‫خه‌ڵك‌و میلله‌ت ‌ی ئێمه‌دا الواز بووه‌‪،‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتیشدا وه‌ك وتم دونیا بۆت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رژه‌وه‌ندی‌‪ ،‬تاكه‌كان به‌دوا ‌‬ ‫دونیا ‌‬ ‫ی تایبه‌تدا ده‌گه‌ڕێن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫ی جاران به‌و حه‌ماسه‌ته‌و‌ه‬ ‫رێكخستن ‌ه ‌‬ ‫هه‌بوو ئێستا نه‌ماوه‌‪ .‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬وه‌ك پارت ‌ی له‌رێ ‌ی‬ ‫رێكخستنه‌كانتانه‌و‌ه كادیرێك ‌ی زۆرتان‬ ‫هه‌ی ‌ه‌و مانگانه‌ش موچه‌یان پێده‌درێت‪،‬‬ ‫تاراده‌یه‌كیش به‌رژه‌وه‌ندیان له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫حیزبه‌كه‌دا بووه‌‪ ،‬وات ‌ه ئیمتیازاتێكیان‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستكه‌وتووه‌‪ ،‬ئایا ئه‌وانه‌ش ئینتیما ‌‬ ‫حیزبیان الوازبووه‌؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‌‪ :‬به‌بۆچوون ‌ی‬ ‫ی گه‌شه‌نه‌كردن ‌ی‬ ‫خۆم به‌شێك ‌ی زۆر ‌‬ ‫رێكخستن ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و زۆری‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ك��ادی��ر‪ ،‬ك��ادرێ��ك توانا ‌‬ ‫بۆریی ‌ه ‌‬ ‫ی ئیش ‌ی‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬كادرێك نه‌زانێت ئه‌دا ‌‬ ‫ی‬ ‫چییه‌‪ ،‬كادرێك ئیش ‌ی ك��ادر‌و مانا ‌‬ ‫ك��ادر نه‌زانێت چییه‌‪ ،‬ده‌بێت چۆن‬ ‫ئیشبكات‌و هه‌وڵبدات رێكخستنه‌كان‬ ‫ئاراست ‌ه ب��ك��ات‪ ،‬ئ��ه‌و‌ه ته‌نها وه‌ك‬ ‫كادیر هاتو‌ه‌و دامانناو‌ه‌و موچه‌یه‌كمان‬ ‫بۆ ب��ڕی��وه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬به‌ڕاست ‌ی به‌شێك ‌ی‬ ‫گه‌شه‌نه‌كردن ‌ی رێكخستن ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ كه‌مته‌رخه‌م ‌ی‌و هه‌ستنه‌كردن‬ ‫به‌لێپرسراوێت ‌ی‌و نه‌زانین ‌ی كادیر‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬زۆرجار له‌راگه‌یاندنه‌كان‬ ‫كادیره‌كانتان ل�ه‌م سنوور‌ه گله‌یی‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌ك�ه‌ن پشتگوێ خ��راون‪ ،‬ئایا‬ ‫ئه‌و نوسینگه‌ی ‌ه چۆن ئه‌و‌ه چاره‌سه‌ر‬ ‫ده‌كات؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬شت ‌ی له‌و‬

‫ی الواز بووه‌‪،‬‬ ‫ی حیزبایه‌ت ‌‬ ‫ی ئینتما ‌‬ ‫بمانه‌وێت‌و نه‌ماونه‌وێت به‌گشت ‌‬ ‫ی تایبه‌تی‌‌و موچ ‌ه‬ ‫هه‌موو شته‌كان بۆت ‌ه به‌رژه‌وه‌ندی‌‌و ده‌ستكه‌وت ‌‬

‫ی نه‌كادیر‌ه‬ ‫شێوه‌ی ‌ه نییه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه خۆ ‌‬ ‫ی چۆنه‌‪،‬‬ ‫نه‌ده‌شزانێت ئیش ‌ی كادیر ‌‬ ‫ی كوردستان كادیر‬ ‫ئه‌گینا له‌سه‌رتاسه‌ر ‌‬ ‫وه‌ك یه‌ك ته‌ماشاده‌كرێن‪ ،‬به‌یه‌ك شێو‌ه‬ ‫مامه‌ڵه‌یان له‌گ ‌ه ‌ڵ ده‌كرێت‪ ،‬وه‌ك حیزب‪،‬‬ ‫وه‌كوتریش بمانه‌وێت‌و نه‌مانه‌وێت بۆ‬ ‫كوردستان ‌ی ئێم ‌ه ئێستا خه‌ریكین‬ ‫ده‌بین به‌یه‌ك ئ��ی��دار‌ه‌و حكومه‌ت‪،‬‬ ‫پێشتر دوو ئیدار‌ه ب��وو‌ه به‌ته‌ئكید‬ ‫ره‌نگ ‌ه هه‌ندێك ئیمتیازاتمان له‌هه‌ولێر‬ ‫بۆ كادیره‌كانمان دابینكردبێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌سلێمان ‌ی پێمان نه‌كرابێت‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫وه‌ك حیزب پشتگوێخستن‌و شت ‌ی وا‬ ‫نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬بۆچ ‌ی نه‌تانتوانیو‌ه ئه‌و‬ ‫ێ بۆ كادیره‌كانتانكردو‌ه‬ ‫ی له‌و ‌‬ ‫ئیمتیازان ‌ه ‌‬ ‫لێره‌ش بیكه‌ن؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬ئێ نه‌كراوه‌‪،‬‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت به‌ده‌ست ‌ی ئێم ‌ه نه‌بوو‌ه‌و‬ ‫حكومه‌ت له‌ده‌ست ‌ی ئێم ‌ه نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هه‌ستده‌كرێت كاركردن ‌ی‬ ‫پارت ‌ی له‌سلێمانی‌و گه‌رمیان جدی نییه‌‪،‬‬ ‫ی له‌هه‌ولێرو كه‌ركوك هه‌یه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌وه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ئایا ئه‌و‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ده‌ڵێن خه‌ڵك ‌ی سلێمان ‌ی نابن به‌پارت ‌ی‌و‬ ‫پارت ‌ی له‌و‌ه زیاتر گه‌ش ‌ه ناكات؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬به‌ته‌ئكیدی‬ ‫ده‌توانێت زیاتر گه‌ش ‌ه بكات‪ ،‬من ئه‌و‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ‌ه به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ده‌بینم‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی پارێزگا ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه له‌سنور ‌‬ ‫رێكخستنان ‌ه ‌‬ ‫گه‌رمیان‌و ش����اره‌زو‌ور‌و هه‌ورامان‌و‬ ‫ێ‬ ‫پێنجوێنه‌و‌ه ت��ا ده‌گ��ات � ‌ه ق���ه‌اڵدز ‌‬ ‫هه‌مانه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه له‌شوێنه‌كان ‌ی دیك ‌ه ئه‌و‬ ‫رێكخستنانه‌مان نه‌بێت به‌و حه‌ماسه‌ت ‌ه‬ ‫پارتایه‌ت ‌ی بكات‪ ،‬ره‌نگ ‌ه له‌شوێنه‌كان ‌ی‬ ‫ی لێر‌ه‬ ‫تر وانه‌بێت‪ ،‬ئه‌و رێكخستنان ‌ه ‌‬ ‫هه‌مان ‌ه هه‌موویان له‌سه‌ر پارتایه‌ت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫دڵ��س��ۆزن‪ ،‬زۆریش ‌ی زوڵ��م‌و ته‌عدا ‌‬ ‫لێكراو‌ه بۆی ‌ه ئه‌وان ‌ه رێكخستنێكن ك ‌ه‬ ‫ده‌كرێت هه‌موو ك��ات حسابیان بۆ‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬به‌اڵم گه‌شه‌ناكات وه‌ك وتم‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌گشت ‌ی وای ‌ه‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫ئه‌و‌ه نیی ‌ه ته‌نها پارت ‌ی وابێت‪ ،‬نهێنیه‌ك‬ ‫له‌رێكخستن ‌ی حیزبیدا هه‌یه‌‪ ،‬ئێستا‬ ‫دنیا گ��ۆڕاو‌ه‌و ب��ه‌رده‌وام له‌گۆڕاندای ‌ه‬ ‫ده‌بێت به‌شێوازێك ‌ی تر له‌گ ‌ه ‌ڵ خه‌ڵك‌و‬ ‫رێكخستن ‌ی خۆتدا مامه‌ڵ ‌ه بكه‌یت تا‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ سه‌رده‌م ‌ی ئه‌مڕۆدا بگونجێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬پێتوای ‌ه حیزبه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ئ�ه‌و هه‌وڵه‌یاندابێت تاچوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی سیاس ‌ی خۆیان بگۆڕن‌و به‌پێ ‌ی‬ ‫كار ‌‬ ‫سه‌رده‌مه‌ك ‌ه مامه‌ڵ ‌ه بكه‌ن؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬ئه‌و‌ه هه‌ر‬ ‫ی لێپرسراو‌ه له‌ئیش ‌ی‬ ‫حیزب ‌ه‌و بۆ خۆ ‌‬ ‫خۆی‌‪ ،‬ئێمه‌ش خه‌ریكین‪ ،‬به‌ته‌ئكید‬ ‫ی پێویست بێت له‌كۆنگره‌دا‬ ‫ئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬واب��ڕی��ار‌ه له‌مساڵدا‬ ‫پارت ‌ی گۆنگر‌ه ببه‌ستێت‪ ،‬پێتوای ‌ه ئه‌م‬ ‫ی ریشه‌ی ‌ی‬ ‫گۆنگره‌ی ‌ه ده‌توانێت گۆڕانكار ‌‬ ‫له‌ناو پارتیدا بكات؟‬ ‫ف��ه‌ره‌ی��دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬پارت ‌ی‬ ‫هه‌موو كاتێك له‌نوێبوونه‌وه‌دا بووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ته‌سه‌ور نه‌بێت ته‌نها به‌كۆنگر‌ه‬ ‫نوێده‌بێته‌وه‌‪ ،‬به‌ته‌ئكید ئه‌م كۆنگره‌ی ‌ه‬ ‫كه‌وتۆت ‌ه قۆناغێك ‌ی نوێ‌‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫ی جۆری‬ ‫له‌م كۆنگره‌یه‌دا گۆڕانكار ‌‬ ‫ده‌كرێـت‌و به‌پێ ‌ی ئه‌م گونجان له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫سه‌رده‌مه‌كه‌دا بێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌پێ ‌ی ئه‌و زانیارییان ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌ده‌ست ئێم ‌ه گه‌یشتووه‌‪ ،‬موچ ‌ه ‌‬ ‫خه‌ڵكان ‌ی بادین ‌ی له‌ده‌زگاكان ‌ی پارتیدا‪،‬‬ ‫ی سۆرانییه‌كان زیاتره‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌موچ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشمه‌رگه‌‪ ،‬ی��ان كادیر ‌‬ ‫موچ ‌ه ‌‬ ‫ی حیزب؟‬ ‫راگه‌یاندن‪ ،‬یان كادیر ‌‬

‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬شت ‌ی له‌و‬ ‫ج��ۆر‌ه نییه‌‪ ،‬له‌زاخۆو‌ه بۆ خانه‌قین‬ ‫ی كادیر یه‌ك موچه‌ی ‌ه به‌پێ ‌ی‬ ‫موچ ‌ه ‌‬ ‫ی له‌نێوان ئه‌وانه‌دای ‌ه‬ ‫پله‌‪ ،‬ته‌نها جیاواز ‌‬ ‫ك ‌ه بڕوانامه‌یان ب��ه‌رز‌ه‌و خزمه‌تیان‬ ‫زیاتره‌‪ ،‬ئه‌گینا هیچ جیاوازیه‌ك له‌نێوان‬ ‫ی كادیره‌كاندا نیه‌‪.‬‬ ‫موچ ‌ه ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌ركرده‌كان ‌ی پارت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫به‌تایبه‌ت سه‌رۆك ‌ی پارت ‌ی له‌دوا ‌‬ ‫‪ 1993‬سه‌ردان ‌ی گه‌رمیان ‌ی نه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و‌ه چییه‌؟ ئایا په‌یوه‌ند ‌‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫ب�ه‌وه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ك ‌ه ناتانه‌وێت یه‌كێت ‌ی‬ ‫ئیستفزاز ببێت؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬سه‌رۆك ‌ی‬ ‫ی دوای ‌ی‌و له‌م‬ ‫پارت ‌ی له‌م هه‌ڵبژاردن ‌ه ‌‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌ی هه‌رێمیشدا‬ ‫خ��ول� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ب��ڕی��اری��داو‌ه س �ه‌ردان � ‌ی سه‌رتاسه‌ر ‌‬ ‫هه‌رێم ‌ی ك��وردس��ت��ان ب��ك��ات‪ ،‬چۆن‬ ‫سه‌ردان ‌ی ناوچه‌كان ‌ی پشد‌هر‌و بتوێن ‌ی‬ ‫ك��رد‪ ،‬به‌هه‌مان شێوه‌ش سه‌ردان ‌ی‬

‫ی تیایدا رویداو‌ه پارت ‌ی‬ ‫ئه‌و ئینشقاقان ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌ستاوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌سه‌ر پێ ‌ی خۆ ‌‬ ‫ی پارت ‌ی بۆ خه‌ڵك ‌ی‬ ‫ئه‌و ده‌ستكه‌وتان ‌ه ‌‬ ‫كوردستان ‌ی به‌ده‌ستهێناو‌ه بزانم كێ ‌ی‬ ‫ی تۆمار‬ ‫تر ده‌توانێت ئه‌و‌ه بۆ گه‌له‌ك ‌ه ‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ی كردن ‌ی نێچیرڤان‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬دوا ‌‬ ‫ی سه‌رۆك‪ ،‬ده‌وترێت‬ ‫بارزان ‌ی به‌جێگر ‌‬ ‫بۆی ‌ه پارت ‌ی ئه‌وه‌یكردو‌ه تا نێچیرڤان‬ ‫بارزان ‌ی نه‌توانێت باس له‌ریفۆرم‌و گۆڕان‬ ‫له‌ناو پارتیدا بكات‌و له‌و چوارچێوه‌ی ‌ه‬ ‫نه‌چێت ‌ه ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫ف��ه‌ره‌ی��دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬پێشتر‬ ‫گله‌ی ‌ی‌و گازند‌ه له‌و‌ه هه‌بوو سه‌رۆك ‌ی‬ ‫پارت ‌ی م��ادام بوو به‌سه‌رۆك ‌ی هه‌رێم‬ ‫ده‌بێت واز له‌پۆست ‌ی سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫پ��ارت�� ‌ی بهێنێـت‪ ،‬ئ��ێ��س��ت��اش بۆ‬ ‫ئیشوكار‌و سه‌رپه‌رشت ‌ی پارت ‌ی ئه‌گه‌ر‬ ‫ی دابنێت‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫جێگرێك بۆخۆ ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ‌ه ریفۆرم نه‌كرێت‪،‬‬

‫ڕه‌نگ ‌ه وه‌ك پێویست نه‌مانتوانیبێت گۆڕان‬ ‫ی كاركردنماندا بكه‌ین‬ ‫له‌رێكخستنه‌كانمان‌و له‌ئه‌داو سیستم ‌‬ ‫گه‌رمیان‌و سلێمانیش ده‌كات‪ ،‬پێشتریش‬ ‫سه‌ردان ‌ی سلێمانیكردو خه‌ڵك ‌ی هه‌موو‬ ‫شارو شارۆچكه‌كان ‌ی بانگهێشتكرد‌و‬ ‫چاوپێكه‌وتن ‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ هه‌موویانكردووه‌‪،‬‬ ‫ی به‌كاته‌و‌ه‬ ‫ئه‌و سه‌ردانان ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬نێچیرڤان بارزان ‌ی باس ‌ی‬ ‫ی‌و ریفۆرم له‌ناو پارتیدا‬ ‫له‌گۆڕانكار ‌‬ ‫كرد‪ ،‬پێتوای ‌ه بتوانێت ئه‌و ریفۆرم‌و‬ ‫گۆڕانكاری ‌ه له‌ناو پارتیدا بكات؟‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬به‌ته‌ئكید‬ ‫هه‌موو پارت ‌ی به‌رده‌وام له‌گۆڕانكاریدا‬ ‫بووین‪ ،‬یانی ئه‌م ‌ه ئ�ه‌و‌ه نیی ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫ی بكه‌ین‪،‬‬ ‫ئێستا به‌نیازبین گۆڕانكار ‌‬ ‫ی‬ ‫پارت ‌ی له‌هه‌موو قۆناغه‌كاندا گۆڕانكار ‌‬ ‫ب �ه‌س �ه‌ر خ���ۆی‌و رێكخستنه‌كانیدا‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬كاك نێچیریش وه‌ك ئه‌ندام ‌ی‬ ‫مه‌كته‌ب ‌ی سیاس ‌ی‌و ئێستاش وه‌ك‬ ‫ی سه‌رۆك ‌ی پارت ‌ی سه‌رپه‌رشت ‌ی‬ ‫جێگر ‌‬ ‫ئیشوكاره‌كان ‌ی پارت ‌ی ده‌كات‪ ،‬هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫ی ئێم ‌ه پشتگیر ‌‬ ‫سه‌ركردایه‌ت ‌ی‌و كادیر ‌‬ ‫ی‌و ئه‌نجامدان ‌ی‬ ‫لێده‌كه‌ین بۆ گۆڕانكار ‌‬ ‫ی وشه‌‪،‬‬ ‫ی به‌مانا ‌‬ ‫ری��ف��ۆرم‌و چاكساز ‌‬ ‫ئه‌و ریفۆرمه‌ش له‌كۆنگره‌دا ده‌كرێت‪،‬‬ ‫ی‌و پشتیوانی‬ ‫هه‌مووشمان پشتگیر ‌‬ ‫ك��اك نێچیر ده‌ك �ه‌ی��ن‪ ،‬به‌سه‌رۆك ‌ی‬ ‫پارتیشه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬بۆچوونێك ‌ی واهه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه پارت ‌ی حیزبێك ‌ی داخ��راو‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی بارزانیه‌و‌ه‬ ‫ی له‌الیه‌ن بنه‌ماڵ ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌ی ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌و‬ ‫ی كه‌س ‌ه نزیكه‌كان ‌ی‬ ‫ی‌و ریفۆرم ‌ه ‌‬ ‫گۆڕانكار ‌‬ ‫ناو پارت ‌ی باس ‌ی لێده‌كه‌ن زۆر زه‌حمه‌ت ‌ه‬ ‫له‌ناو پارتیدا بكرێت؟‬ ‫ف���ه‌ره‌ی���دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬ئه‌و‬ ‫ی له‌ناو پارتیدا كراو‌ه‬ ‫گۆڕانكارییان ‌ه ‌‬ ‫بڕواناكه‌م له‌ناو هیچ حیزبێك ‌ی تردا‬ ‫كرابێت‪ ،‬حیزبه‌كان ‌ی تر كام گۆڕانكارییان‬ ‫كردبێت ك ‌ه له‌پارت ‌ی زیاتر‌و باشتره‌‪ ،‬كام‬ ‫ی‬ ‫ی پاتر ‌‬ ‫گه‌شه‌كردنیش كرابێت ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كردوویه‌تی‌‪ ،‬ئه‌و ه �ه‌ورازو نشێوان ‌ه ‌‬ ‫پارت ‌ی به‌رگه‌ی گرتوو‌ه له‌و بڕوایه‌دانیم‬ ‫هیچ رێكخستنێك بتوانێت به‌رگه‌ی‬ ‫بگرێت‪ ،‬به‌اڵم پارت ‌ی جارێك ‌ی تر له‌سه‌ر‬ ‫ی وه‌ستاوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ناحه‌زان ‌ی‬ ‫پێ ‌ی خۆ ‌‬ ‫پارت ‌ی ئه‌و ره‌خنان ‌ه ده‌گ��رن‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ی كۆنگره‌كان ‌ی پارت ‌ی بكه‌یت‌و‬ ‫ته‌ماشا ‌‬

‫نه‌خێر شت ‌ی وانیه‌‪ ،‬سه‌رۆك ‌ی پارت ‌ی‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫سه‌رقاڵ ‌ه به‌ئیشوكار ‌‬ ‫ی بۆ ئه‌و پۆست ‌ه‬ ‫هه‌رێمه‌وه‌‪ ،‬كات ‌ی خۆ ‌‬ ‫ته‌رخانكردوه‌‪ ،‬وه‌ك پێویست ناتوانێت‬ ‫سه‌رپه‌رشت ‌ی ئیشوكاره‌كان ‌ی حیزب‬ ‫ی‬ ‫بكات‪ ،‬بۆی ‌ه تا كۆنگر‌ه كاك نێچیر ‌‬ ‫دان��او‌ه سه‌رپه‌رشت ‌ی ئیشوكاره‌كان ‌ی‬ ‫ی خۆی‌‪.‬‬ ‫پارتی‌ بكات وه‌ك جێگر ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬په‌یوه‌ندیتان له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌زگاكان ‌ی یه‌كێت ‌ی‌و به‌رپرسه‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫حیزب ‌ه چۆنه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ئێو‌ه له‌سنور ‌‬ ‫ی ئه‌واندا كارده‌كه‌ن؟‬ ‫جێنفوز ‌‬ ‫فه‌ره‌یدون جوانڕۆیی‪ :‬په‌یوه‌ندیه‌ك ‌ی‬ ‫ی به‌رده‌وام ‌ی‬ ‫باشمان هه‌یه‌‪ ،‬په‌یوه‌ند ‌‬ ‫رۆژانه‌مان له‌گه‌ڵ برایان ‌ی یه‌كێـت ‌ی زۆر‬ ‫باشه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬په‌یوه‌ندی ‌ی ئێو‌ه وه‌ك‬ ‫لقه‌كان ‌ی پارت ‌ی له‌م سنور‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫گ���ۆڕان چ��ۆن�ه‌؟ هیچ هه‌ماهه‌نگ ‌ی‌و‬ ‫هاوكارییه‌كتان هه‌یه‌؟‬ ‫ف��ه‌ره‌ی��دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫ی‬ ‫گۆڕانیش وه‌ك هه‌موو الیه‌نه‌كان ‌ی تر ‌‬ ‫سیاس ‌ی له‌كوردستاندا په‌یوه‌ندیمان‬ ‫ی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ هیچ الیه‌نێك په‌یوه‌ند ‌‬ ‫خ��راپ��م��ان ن��ی��ی�ه‌‪ ،‬ئ �ه‌وان��ی��ش وه‌ك‬ ‫الیه‌نه‌كان ‌ی دیكه‌‪ ،‬وه‌ك هه‌ماهه‌نگیش‬ ‫نه‌خێر نیمانه‌‪ ،‬ی��ان بڵێ ‌ی وه‌ك‬ ‫رێككه‌وتنێك ئه‌وه‌مان نییه‌‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك‬ ‫ی وه‌ك هه‌موو حیزبه‌كان ‌ی‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫تر چۆن په‌یوه‌ندیمان هه‌ی ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وانیش هه‌مانه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی‬ ‫‪7/25‬دا یه‌كێت ‌ی‌و پارت ‌ی نه‌یانتوان ‌ی‬ ‫ده‌نگ ‌ی پێویست له‌م سنوره‌دا بهێنن؟‬ ‫ف��ه‌ره‌ی��دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬ب��ڕوام‬ ‫نی ‌ه ئێم ‌ه نه‌مانتوانیبێت ده‌نگ‬ ‫به‌ده‌ستبهێنین‪ ،‬به‌اڵم زۆرج��ار هه‌ی ‌ه‬ ‫ی خۆت ئه‌وه‌یه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی پێشتر‬ ‫قه‌بار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫جیاوازیه‌ك هه‌بوو بێت له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫پێكه‌و‌ه بووین‪ ،‬نازانرێت ده‌نگه‌كان‬

‫ی یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫ی پارت ‌ی بوو‌ه‌و چه‌ند ‌‬ ‫چه‌ند ‌‬ ‫ی ناو لیست ‌ی‬ ‫ی الیه‌نه‌كان ‌ی تر ‌‬ ‫چه‌ند ‌‬ ‫كوردستان ‌ی ب��ووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم لێر‌ه له‌م‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌دا زیاتر مه‌سه‌له‌ك ‌ه روونتر‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر الیه‌ن ‌ه‌و قه‌بار‌ه ‌‬ ‫بۆ ده‌رده‌كه‌وێـت‪ ،‬هیچ كاتیش ناتوانیت‬ ‫سه‌نه‌دێك بده‌یت‌و بڵێ ‌ی له‌م هه‌ڵبژاردن ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ده‌ن��گ دێنم‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌و ئه‌مڕۆ خه‌ڵك ‌ی كوردستان‬ ‫ی كراوه‌ته‌وه‌و پێیناوه‌ت ‌ه قۆناغێك ‌ی‬ ‫چاو ‌‬ ‫نوێتر‪ ،‬خه‌ڵك تێگه‌یشتن ‌ی زیاتره‌‪،‬‬ ‫ی هه‌ر حیزبێك‌و‬ ‫ی ئه‌دا ‌‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫ی‬ ‫خزمه‌ت ‌ی ئ�ه‌و حیزب ‌ه ده‌نگ ‌ی خۆ ‌‬ ‫ده‌دات‪ ،‬به‌ڕاست ‌ی له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی ‪7/25‬دا‬ ‫ئاشاكرابوو چه‌ند الیه‌نێك ته‌ركیزیان‬ ‫ی سه‌رۆك ‌ی‬ ‫خستبوو‌ه س��ه‌ر ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌رێم كاك مه‌سعود ده‌نگ نه‌هێنێت‪،‬‬ ‫ده‌ست ‌ی ده‌ره‌كیش هه‌وڵ ‌ی جدیان ده‌دا‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت واڵتان ‌ی هه‌رێم ‌ی ك ‌ه سه‌رۆك ‌ی‬ ‫هه‌رێم ده‌نگ نه‌هێنێت‪ ،‬به‌اڵم ده‌نگ ‌ی‬ ‫باشمان هێنا‪ ،‬یه‌ك تاك ‌ه كه‌س ‌ی ئه‌و‬ ‫حیزبان ‌ه ده‌نگ ‌ی به‌سه‌رۆك ‌ی هه‌رێم‬ ‫نه‌دا‪ ،‬ده‌نگیادا به‌شه‌خسێك ‌ی تر ك ‌ه‬ ‫بۆ خۆشیان بڕوایان پێینه‌بوو‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫هه‌ڵمه‌ته‌كه‌‪ ،‬هه‌ڵمه‌تێك ‌ی به‌رنام ‌ه بۆ‬ ‫دارێژراو بوو بۆ سه‌رۆك ‌ی هه‌رێم‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هه‌ندێك ده‌ڵێن دوا ‌‬ ‫كۆتاییهاتن ‌ی هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫ع��ێ��راق‌و ده‌ركه‌وتن ‌ی سه‌نگ ‌ی هێز‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان په‌یوه‌ندییه‌كان ‌ی ئێوه‌و‬ ‫یه‌كێت ‌ی ده‌چێت ‌ه چوارچێوه‌و قاڵبێك ‌ی‬ ‫تره‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر یه‌كێت ‌ی نه‌یتوان ‌ی سه‌نگ ‌ی‬ ‫ی بپارێزێت؟‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ف �ه‌ره‌ی��دون جوانڕۆیی‪ :‬یه‌كێت ‌ی‬ ‫چ��اره‌ك� ‌ی ‪7/25‬ی���ش ده‌ن��گ بهێنێت‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سه‌ر په‌یوه‌ند ‌‬ ‫بچوكترین كاریگه‌ر ‌‬ ‫ئێمه‌و ئ���ه‌وان نابێت‪ ،‬رێككه‌وتن ‌ی‬ ‫ی نێوانمان به‌رده‌وام ده‌بێت‪،‬‬ ‫ستراتیژ ‌‬ ‫ی رێككه‌وتووین‪.‬‬ ‫ی له‌سه‌ر ‌‬ ‫تا ئه‌و رۆژ‌ه ‌‬ ‫ی دیندار‬ ‫ی ئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌فه‌رم ‌ی دان�� ‌ی نا ب��ه‌و‌ه ‌‬ ‫زێ��ب��ار ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌ن��او پارتیدا كوتله‌گه‌ر ‌‬ ‫دوات��ری��ش ل�ه‌ه�ه‌ول��ێ��ر ده‌ستكراو‌ه‬ ‫ی وێنه‌كان ‌ی نێچیرڤان‬ ‫به‌باڵوكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫بارزان ‌ی‌و وه‌سفكردن ‌ی ك ‌ه ئه‌وه‌ش وه‌ك‬ ‫بانگه‌ش ‌ه بۆ باڵ ‌ی نێچیرڤان بارزان ‌ی‬ ‫لێكده‌درێته‌وه‌‪ ،‬ده‌توانیت پێمان بڵێت‬ ‫ی ناو پارت ‌ی له‌سه‌ر چ‬ ‫ئه‌و كوتله‌گه‌ریی ‌ه ‌‬ ‫ی چییه‌؟‬ ‫بنه‌مایه‌كه‌و ئامانجه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ف���ه‌ره‌ی���دون ج��وان��ڕۆی��ی‪ :‬هیچ‬ ‫كوتله‌گه‌رییه‌ك له‌ناو پارتیدا بوون ‌ی‬ ‫ی‬ ‫نییه‌‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش � ‌ی ده‌وت��رێ��ت قس ‌ه ‌‬ ‫س �ه‌رج��اد‌ه‌و ب���ازاڕه‌‪ ،‬له‌ناو پارتیدا‬ ‫نه‌كوتله‌گه‌ریی هه‌یه‌‪ ،‬نه‌پێشتر هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫نه‌داهاتووش ده‌بێت‪ ،‬دیندار زێباریش‬ ‫ی‬ ‫ی خ��ۆی�ه‌ت�ی‌‪ ،‬دی��ن��دار زێبار ‌‬ ‫قس ‌ه ‌‬ ‫ی له‌خه‌بات‌و‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه مێژوویه‌ك ‌ی دوور ‌‬ ‫تێكۆشان ‌ی ناو پارت ‌ی نییه‌‪ ،‬تا باس ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌بكات بڵێ له‌ناو پارتیدا كوتله‌گه‌ر ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و له‌پۆستێكدا الب��راوه‌‪ ،‬جا‬ ‫هه‌ركه‌س له‌پۆستێك البرێت ئه‌م ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه كوتله‌گه‌ر ‌‬ ‫ببه‌ستێته‌و‌ه ب�ه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬دیار‌ه پۆستێك ‌ی زیادكراوبوو‌ه‌و‬ ‫ێ پێویست ‌ی نه‌كردوو‌ه ئه‌و پۆست ‌ه‬ ‫له‌و ‌‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬حكومه‌ت گه‌یشتۆت ‌ه ئه‌و‬ ‫ب��ڕوای �ه‌ی ئ �ه‌و پۆستان ‌ه یه‌كبخات‌و‬ ‫ی‬ ‫بیانكات ‌ه نوسینگه‌یه‌ك‪ ،‬ئه‌و‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی حكومه‌ته‌و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌ئیشوكار ‌‬

‫ی‬ ‫ی ئه‌و ده‌نگانه‌ بهێنێت كه‌ له‌ ‪ 7/25‬هێنا ‌‬ ‫ی چاره‌ك ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی هه‌ڵناوه‌شێته‌وه‌‬ ‫ڕێكه‌وتنی‌ ستراتیژ ‌‬


‫‪9‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫سیاسه‌ت‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪11‬‬

‫ئاکه‌په‌‪ ،‬جه‌هه‌په‌و مه‌هه‌پ ‌ه به‌ره‌و کوێ؟‬

‫هه‌ڵبژاردن ئاگره‌ك ‌ه خۆش ده‌كات‬

‫ڵ نزیكبوونه‌وه‌ له‌هه‌ڵبژاردن‪ ،‬هێڵی‌ ته‌ماسی‌ كورد‌و عه‌ره‌ب ئاڵۆزتر بووه‌‬ ‫له‌گه‌ ‌‬

‫ئا‪ :‬ده‌ستوور‬

‫ی خانه‌قین‬ ‫ی شارۆچك ‌ه ‌‬ ‫له‌ناو ب��ازاڕ ‌‬ ‫ی ئێرانه‌وه‌‪ ،‬له‌هه‌موو‬ ‫له‌نزیك سنوور ‌‬ ‫رێگاكان ك� ‌ه ب��ۆ شه‌نگال له‌نزیك‬ ‫ی سوریا ده‌چێت‪ ،‬له‌و رێگا‬ ‫سنوور ‌‬ ‫ی عێراقدا‬ ‫ی به‌ناو باكوور ‌‬ ‫پێچاوپێچ ‌ه ‌‬ ‫ی چه‌كدار دانراوه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫تێده‌په‌ڕێت‪ ،‬هێز ‌‬ ‫خۆرهه‌اڵت‌و باكوور هێز‌ه كوردییه‌كان‬ ‫ك ‌ه به‌پێشمه‌رگ ‌ه ناسراون جێگیركراون‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و خاك ‌ه ‌‬ ‫به‌په‌رۆشن بۆ گه‌ڕاندنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دوو‬ ‫له‌الیه‌ن سه‌دام حسێن له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی پێشوو لێیان زه‌وتكراوه‌‪،‬‬ ‫ده‌ی�� ‌ه ‌‬ ‫ی به‌رامبه‌ریان بۆ خورهه‌اڵت‌و‬ ‫له‌هێڵ ‌‬ ‫ی عێراق ك ‌ه‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫باشوور‪ ،‬یه‌كه‌كان ‌‬ ‫ی له‌به‌غداو‌ه‬ ‫ی ناوه‌ند ‌‬ ‫له‌الیه‌ن حكومه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ن��ێ��ردراون بۆ به‌رگرتن له‌مه‌ترس ‌‬ ‫ی كورده‌كان له‌ناو ئه‌و شار‌ه‬ ‫جموجوڵ ‌‬ ‫ی دیجله‌‪،‬‬ ‫ی ده‌كه‌ون ‌ه سه‌ر رووبار ‌‬ ‫كۆنان ‌ه ‌‬ ‫دانراون‪.‬‬

‫تائێستا چه‌ند جارێك پێكدادان‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و شاران ‌ه ‌‬ ‫ی ل �ه‌ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫فه‌رمانده‌كان بۆ مه‌رام ‌‬ ‫خ��ۆی��ان ك��ارده‌ك��ه‌ن خ �ه‌ری��ك بوو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی رابوردوو یه‌كه‌یه‌ك ‌‬ ‫دروستببێت‪ ،‬ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عێراق چوو‌ه ناو شارۆچك ‌ه ‌‬ ‫سوپا ‌‬ ‫ی له‌ناوچ ‌ه جێناكۆكه‌كان‬ ‫ئاڵتون كۆپر ‌‬ ‫ی كوردن‌و قه‌ناسه‌یان له‌سه‌ر‬ ‫كه‌زۆرین ‌ه ‌‬ ‫ی مااڵن دان��ا‪ ،‬كاتێك دانیشتوان‬ ‫بان ‌‬ ‫ك ‌ه له‌الیه‌ن پێشمه‌رگه‌و‌ه پشتیوانیان‬ ‫لێده‌كرا ده‌ستیانكرد به‌خۆپیشاندان‬ ‫ی ئ��ه‌و ی�ه‌ك�ه‌ی�ه‌‪ ،‬به‌سه‌رباز‌ه‬ ‫ل���ه‌دژ ‌‬ ‫عه‌ره‌به‌كان وترا ته‌ق ‌ه له‌خۆپیشانده‌ران‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬له‌دواساتدا نه‌هێڵرا خوێنبڕژێت‌و‬ ‫ی ئ�ه‌م�ه‌ری��ك��ا ل��ه‌و نزیكان ‌ه‬ ‫س��وپ��ا ‌‬ ‫جێگیركرا‪.‬‬ ‫ی له‌و جۆر‌ه‬ ‫ی بچوك ‌‬ ‫چه‌ند رووداوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌توانێت پێكدادانێك ‌‬ ‫زۆر به‌ئاسان ‌‬ ‫فراوان هه‌ڵبگیرسێنێت‪.‬‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫نیگه‌رانییه‌كان به‌درێژای ‌‬ ‫ی په‌له‌پیتكه‌"‬ ‫ی ك� ‌ه به‌"هێڵ ‌‬ ‫هێڵ ‌ه ‌‬

‫ناسراوه‌‪ ،‬ئێستا بووه‌ت ‌ه گه‌وره‌ترین‬ ‫ی عێراق‪،‬‬ ‫هه‌ڕه‌ش ‌ه له‌سه‌ر سه‌قامگیری ‌‬ ‫ی له‌نێوان‬ ‫ی تایه‌ف ‌‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه گ��رژ ‌‬ ‫عه‌ره‌ب ‌ه سون ‌ه‌و شیعه‌كان له‌باشوور‬ ‫دوور‌ه ل��ه‌چ��اره‌س��ه‌رك��ردن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی له‌نێوان عه‌ر‌هب‌و‬ ‫ملمالنێی عیرق ‌‬ ‫ك���ورده‌ك���ان زۆر مه‌ترسیدارتره‌‪،‬‬ ‫ی بۆ ئ �ه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌شێك ‌‬ ‫هه‌ردوو الیه‌نه‌ك ‌ه باش چه‌كداركراون‪،‬‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ئه‌مه‌ریكییه‌كان دواهه‌وڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆیان ده‌ده‌ن بۆ هێوركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی یه‌ك ‌ه‬ ‫توندوتیژییه‌كان ب �ه‌رل �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاب ‌‬ ‫ی مانگ ‌‬ ‫جه‌نگییه‌كانیان له‌كۆتای ‌‬ ‫داهاتوو ده‌ست به‌كشانه‌و‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی كانوون ‌‬ ‫ی م��ان��گ� ‌‬ ‫ل �ه‌ك��ۆت��ای � ‌‬ ‫ی‬ ‫دووه‌م��ه‌وه‌‪ ،‬چه‌ند سه‌د سه‌ربازێك ‌‬ ‫كورد‌و عه‌ره‌ب به‌یه‌كه‌و‌ه ده‌وریاتیان‬ ‫ل�ه‌ن��اوچ� ‌ه جێناكۆكه‌كان دان���او‌ه‌و‬ ‫ئه‌مه‌ریكییه‌كانیش رێنماییان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م بیرۆكه‌ی ‌ه له‌الیه‌ن جه‌نه‌را ‌ڵ را ‌‬ ‫ی هێز‌ه‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی فه‌رماند‌ه ‌‬ ‫ئۆدێرنۆ ‌‬

‫ی ئه‌مه‌ریكا له‌عێراق گه‌اڵڵ ‌ه‬ ‫چه‌كداره‌كان ‌‬ ‫ی متمان ‌ه‬ ‫ی بنیاتنان ‌‬ ‫كراوه‌‪ ،‬به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌نێوان ه���ه‌ردووالداو دروستكردن ‌‬ ‫ی رۆژان � ‌ه له‌نێوانیان‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پشكنین ‌‬ ‫ی هاوبه‌ش‪ ،‬خاڵ ‌‬ ‫له‌ده‌وری ‌ه ‌‬ ‫هاوبه‌شیان به‌یه‌كه‌و‌ه داناوه‌و له‌هه‌ندێك‬ ‫شوێنیشدا به‌یه‌كه‌و‌ه نان ده‌خۆن‌و‬ ‫ده‌خه‌ون‪.‬‬ ‫ئه‌مه‌ریكییه‌كانهه‌میش ‌هیارمه‌تیده‌ر‬ ‫ی ئاشتی‌‪ ،‬ده‌وریاته‌كان‬ ‫ده‌بن له‌پاراستن ‌‬ ‫سێ‌الیه‌نه‌یه‌و ئێستا ئه‌مه‌ریكییه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی ئاشتیپارێز زیاتر له‌و‌ه ‌‬ ‫بوونه‌ت ‌ه هێز ‌‬ ‫ی چه‌كداره‌كان‬ ‫ی رووبه‌ڕووبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫هێز ‌‬ ‫ی راب���وردووه‌و‌ه‬ ‫ی له‌ساڵ ‌‬ ‫بن‪ ،‬له‌وه‌ت ‌ه ‌‬ ‫ی عێراق كشاونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌ناو شاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی پشكنین ‌‬ ‫ی خاڵ ‌‬ ‫چاودێری ‌‬ ‫بنكه‌كانیان ناكه‌ن‪.‬‬ ‫ئایا ئ �ه‌م ك��ار‌ه ده‌ك��رێ��ت؟ به‌ر‬ ‫ی‬ ‫ی پارێزگاكان ‌‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی رابوردوو ئاڵۆزییه‌كان زیادیان‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫كرد‌و له‌كاتێكدا هه‌ڵبژاردن ‌ه گشتییه‌كان ‌‬

‫ی مارس نزیك ده‌بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی مانگ ‌‬ ‫ی‪‌ 7‬‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫ئێستا له‌جاران زیاتر ب��وون‪ ،‬ئومێد‬ ‫ی هاوبه‌ش‬ ‫ی پشكنین ‌‬ ‫ده‌كرێت خاڵ ‌‬ ‫ی هاتوچۆ بۆ ده‌نگده‌ره‌كان‬ ‫ئازادی ‌‬ ‫له‌ناوچ ‌ه جێناكۆكان فه‌راهه‌م بكات‌و‬ ‫ی‬ ‫ی رووداوه‌كان ‌‬ ‫رێگ ‌ه له‌دووباره‌بوونه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نه‌ینه‌وا روویدا‬ ‫ی له‌پارێزگا ‌‬ ‫وه‌كو ئه‌و‌ه ‌‬ ‫بگیرێت‪ ،‬له‌كاتێكدا هێز‌ه چه‌كدار‌ه‬ ‫ك��ورده‌ك��ان نه‌یانهێشت پارێزگار‬ ‫ی به‌عشیق ‌ه بكات‪،‬‬ ‫ی شارۆچك ‌ه ‌‬ ‫سه‌ردان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی حوكم ‌‬ ‫ی پێویست ‌ه خۆ ‌‬ ‫له‌و سنوور‌ه ‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ئومێد ده‌ك��رێ��ت ك ‌ه‬ ‫ی ه��اوب �ه‌ش ب���وار ن��ه‌دات‬ ‫ده‌وری��ات�� ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی قاعید‌ه گرژی ‌‬ ‫به‌خۆكوژه‌كان ‌‬ ‫ره‌گه‌زپه‌رستییه‌كان‬ ‫ئ��اڵ��ۆزی��ی � ‌ه‬ ‫ی په‌له‌پیتك ‌ه‬ ‫ی ه��ێ��ڵ� ‌‬ ‫ب���ه‌درێ���ژای��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ جۆشدانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی سه‌رله‌نو ‌‬ ‫به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی ئه‌هلی‌‪ ،‬بقۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫شه‌ڕ ‌‬ ‫هێشتا متمان ‌ه به‌یه‌كتر كه‌مه‌‪،‬‬ ‫ك���ورده‌ك���ان‪ ،‬ع �ه‌ب��دول��ئ �ه‌م��ی��ر ك ‌ه‬

‫ی عێراق‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫ی فیرقه‌یه‌ك ‌‬ ‫فه‌رمانده‌ی ‌‬ ‫ی ك �ه‌رك��وك ده‌ك��ات‪،‬‬ ‫له‌نزیك ش��ار ‌‬ ‫ی سه‌دام ك ‌ه‬ ‫ی دڵسۆز ‌‬ ‫به‌پشتیوانێك ‌‬ ‫ی كوشتوو‌ه داده‌نێن‌و‬ ‫ی شاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫پێیانوای ‌ه ئه‌میش ئاماده‌ی ‌ه ئه‌و كار‌ه‬ ‫دووبار‌ه بكاته‌وه‌‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ریشدا زۆر‬ ‫له‌عه‌ره‌به‌كان له‌و باوه‌ڕه‌دان كورده‌كان‬ ‫هه‌رگیز سازش له‌سه‌ر ئه‌و ناوچان ‌ه‬ ‫ی سه‌دام‬ ‫ی رووخ��ان� ‌‬ ‫ناكه‌ن ك ‌ه دوا ‌‬ ‫ده‌ستیان به‌سه‌ردا گرتووه‌‪.‬‬ ‫له‌كاتێكدا ه���ه‌ردوو الیه‌نه‌ك ‌ه‬ ‫له‌كه‌ركوك ك ‌ه له‌گ ‌ه ‌ڵ ئه‌مه‌ریكییه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی پۆلیس ‌‬ ‫ی ف �ه‌رم��ان��د‌ه ‌‬ ‫ناوه‌ندێك ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوبه‌ش به‌ڕێوه‌ده‌به‌ن زۆر هه‌ماهه‌نگ ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كتر ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم كوشتن‌و رفاندن ‌‬ ‫لێپرسراوان به‌رده‌وامه‌‪ ،‬واده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ماهه‌نگ ‌‬ ‫هه‌وڵه‌كان بۆ دروستكردن ‌‬ ‫ی په‌له‌پیتك ‌ه ره‌وشه‌ك ‌ه‬ ‫ی هێڵ ‌‬ ‫به‌درێژای ‌‬ ‫خراپتر بكات‪.‬‬ ‫ی كورد‌و‬ ‫له‌ناو خانه‌قین‪ ،‬سه‌ربازان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناوخۆ ده‌وری��� ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌زاره‌ت��� ‌‬ ‫هێز ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوبه‌شیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم لێپرسراوان ‌‬ ‫ه��ه‌ردووال خۆیان به‌تاك ‌ه لێپرسراو‬ ‫ی‬ ‫ده‌زان��ن‪ ،‬هه‌لی كه‌م هه‌ی ‌ه بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هێزه‌كان به‌درێژای ‌‬ ‫جێگیركردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه ده‌كه‌ون ‌ه خۆرهه‌اڵت ‌‬ ‫كه‌الر تا كفر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خانه‌قین به‌م نزیكان ‌ه كۆتای ‌‬ ‫باكوور ‌‬ ‫پێبێت یان مینه‌كان الببرێن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها كورده‌كان پێیانخۆش‬ ‫ی دوبز‬ ‫نیی ‌ه هێزه‌كانیان له‌ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پااڵوتن ‌‬ ‫ی گ�ه‌ور‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه وێستگه‌یه‌ك ‌‬ ‫له‌یه‌كێك ل �ه‌گ �ه‌وره‌ت��ری��ن كێڵگ ‌ه‬ ‫ی عێراق دان���راوه‌‪ ،‬كه‌م‬ ‫نه‌وتییه‌كان ‌‬ ‫بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫به‌م شێوه‌ی ‌ه پێده‌چێت هه‌وڵه‌كان ‌‬ ‫ی زۆر‬ ‫ی ئاشت ‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا بۆ پاراستن ‌‬ ‫دواكه‌وتبێت‪ ،‬هه‌ردووال ناڕازین‌و له‌و‬ ‫ی ده‌زانن‬ ‫ی مانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌خه‌بات ‌‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫تێوه‌گالون‪.‬‬ ‫ی‬ ‫له‌كۆتاییدا ه��ه‌ر ئاشتییه‌ك ‌‬ ‫سه‌رتاپاگیر كاتێك سه‌رده‌گرێت‬ ‫ی‬ ‫ك��ه‌ه��ه‌ردووال ل�ه‌س�ه‌ر دیاریكردن ‌‬ ‫ی ناوچه‌كان‬ ‫ی ئ��اش��ك��را ‌‬ ‫س���ن���وور ‌‬ ‫رێ��ك��ب��ك�ه‌ون‪ ،‬ئ��ه‌و ك���اره‌ش هێشتا‬ ‫نه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫*له‌ئیكۆنۆمیسته‌و‌ه وه‌رگیراو‌ه‬

‫تائێستاش ‪ 8‬هه‌زار مامۆستای كه‌ركوكی موچه‌ی‌ مامۆستا له‌سلێمانی كه‌متره‌‬ ‫له‌سه‌ر میالكی حكومه‌تی هه‌رێمن‬ ‫له‌موچه‌ی‌ مامۆستا له‌هه‌ولێر‬ ‫كامه‌ران كه‌ریم‬

‫زانیار داقوقی‌‬

‫تائێستاش ئه‌و فه‌رمانبه‌ر‌ه كه‌ركوكییان ‌ه ‌ی‬ ‫سه‌ر به‌ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكومه‌تی‬ ‫ه�ه‌رێ��م��ن‪ ،‬ن�ه‌گ�ه‌ڕێ��ن��راون�ه‌ت�ه‌و‌ه سه‌ر‬ ‫بودج ‌ه ‌ی حكومه‌تی عێراق ك ‌ه له‌نێویاندا‬ ‫‪ 8‬هه‌زار مامۆستای تیدای ‌ه ك ‌ه له‌كه‌ركوك‬ ‫وانه‌ده‌ڵێنه‌و‌ه‌و موچه‌كه‌شیان له‌سه‌ر‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌دوا ‌ی رووخانی رژێمی به‌عس‌و‬ ‫گ �ه‌ڕان �ه‌و‌ه ‌ی ئاواره‌كان ‌ی كه‌ركوك بۆ‬ ‫شوێن ‌ی خ��ۆی��ان‪ ،‬تائیستا بڕیاری‬ ‫گه‌ڕاندنه‌و‌ه ‌ی فه‌رمانبه‌ر‌ه كه‌ركوكییه‌كان‬ ‫ده‌رنه‌چوو‌ه‌و هه‌ر له‌حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫موچ ‌ه وه‌رده‌گ����رن‌و نه‌خراونه‌ته‌و‌ه‬ ‫س���ه‌ر ح��ك��وم �ه‌ت��ی ع���ێ���راق‪ ،‬ب���ه‌اڵم‬ ‫به‌پێ ‌ی ره‌شنووس ‌ی ده‌ستوور ده‌بوو‬ ‫بگه‌ڕێنرانایه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫دكتۆر عیزه‌ت به‌رپرس ‌ی فه‌رمانگ ‌ه ‌ی‬ ‫دارای ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی وه‌زیران ‌ی هه‌رێم ‌ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬له‌لێدوانێكیدا به‌ده‌ستوور ‌ی‬

‫راگه‌یاند "به‌فه‌رمانێك ‌ی حكوم ‌ی له‌كات ‌ی‬ ‫خۆیدا له‌الیه‌ن وه‌زاره‌ت � ‌ی ناوچه‌كان ‌ی‬ ‫ی هه‌رێم ئه‌و داوای ‌ه خرای ‌ه پێش‬ ‫ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چاو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا وادیار‌ه دووبار‌ه داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و فه‌رمانبه‌ران ‌ه كراو‌ه كه‌ماد‌ه ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫‪ 140‬ده‌یانگرێته‌وه‌‪ ،‬یه‌كالییبكرێنه‌وه‌"‪.‬‬

‫به‌رپرسی‌ فه‌رمانگه‌ی‌ دارایی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زی��ران ئه‌وه‌شی‌ وت‬ ‫"ن��زی��ك �ه‌ی ‪ 8‬ه���ه‌زار مامۆستای‌‬ ‫ك �ه‌رك��وك �ی‌ ل�ه‌ح��ك��وم�ه‌ت�ی‌ هه‌رێم‬ ‫دامه‌زراون‪ ،‬ئه‌و بڕیاره‌ ده‌یانگرێته‌وه‌‬ ‫به‌پێی ماده‌ی‌ ‪."140‬‬

‫ی‬ ‫ی سنوور ‌‬ ‫ی مامۆستایان ‌‬ ‫موچه‌ ‌‬ ‫ی سلێمانی‌و گه‌رمیان‬ ‫په‌روه‌رده‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مامۆستایان ‌‬ ‫كه‌متر‌ه له‌موچه‌ ‌‬ ‫ی ه �ه‌ول��ێ��ر‪ ،‬یه‌كێتی‌‬ ‫پ�����ه‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ای��ان��ی��ش داوا ده‌ك���ات‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌ت لیژنه‌یه‌ك بۆ یه‌كخستن ‌‬ ‫پێكبهێنێت‪.‬‬ ‫شێركۆ سابیر مامۆستایه‌كی‬ ‫سنووری پ��ه‌روه‌رده‌ی سلێمانییه‌‪،‬‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌دات ك ‌ه دامه‌زراو‌ه‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ هاورێیه‌كیدا‪ ،‬موچه‌كه‌ ‌‬ ‫ی كه‌متر بوو‌ه‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫شه‌ست هه‌زار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی هاوڕێكه‌ی‌‪ ،‬به‌هۆ ‌‬ ‫له‌موچه‌ ‌‬ ‫ی هه‌ولێره‌‪.‬‬ ‫ئه‌و سه‌ر به‌په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫ی "خۆ یه‌ك‬ ‫مامۆستا شێركۆ وت ‌‬ ‫حكومه‌تمان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌چی دوو جۆر‬ ‫موچ ‌ه ده‌درێت به‌مامۆستایان"‪.‬‬ ‫عه‌فان نه‌قشبه‌ندی سكرتێری‬ ‫یه‌كێتی مامۆستایانی كوردستان‬

‫ی‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ئاماژه‌ ‌‬ ‫به‌وه‌دا جیاوازی موچه‌ك ‌ه ده‌مێك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ستن ‌‬ ‫ی به‌كات ‌‬ ‫هه‌یه‌و په‌یوه‌ند ‌‬ ‫(عه‌الوه‌)و‌ه هه‌ی ‌ه بۆ مامۆستایان‪.‬‬ ‫ی وت��ی "داوام���ان‬ ‫نه‌قشبه‌ند ‌‬ ‫ك���ردوو‌ه لیژنه‌یه‌ك دروستببێت‬

‫ل �ه‌وه‌زاره‌ت��ی پ���ه‌روه‌رده‌‌و دارایی‌و‬ ‫سكرتارییه‌تی یه‌كێتی مامۆستایان‪،‬‬ ‫ی چاره‌سه‌ری ئه‌و گرفت ‌ه‬ ‫بۆئه‌وه‌ ‌‬ ‫بكه‌ین‌و ئه‌و جیاوازیی ‌ه نه‌هێڵین‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئ �ه‌و جیاوازیی موچه‌ی ‌ه‬ ‫له‌نێوان دهۆك‌و زاخۆشدا هه‌یه‌"‪.‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫دۆسیه‌‬

‫"ئه‌گه‌ر بگه‌م ‌ه په‌رله‌مان كار بۆ‬ ‫ی په‌نابه‌ران ده‌كه‌م"‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی فنله‌ندا بۆ ده‌ستوور‬ ‫میدیا زاهیر كاندید بۆ په‌رله‌مان ‌‬ ‫سازدانی‪ :‬هه‌ژار بابان‬

‫میدیا زاهیر كچ ‌ه ك��وردی خه‌ڵكی‬ ‫شاری كه‌ركوك‌و دانیشتووی واڵتی‬ ‫فنله‌ندا كه‌ئێستا له‌الیه‌ن یه‌كێك‬ ‫له‌حیزبه‌كانه‌و‌ه ك��ان��دی��دك��راو‌ه بۆ‬ ‫په‌رله‌مانی ئه‌و واڵته‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌كات كه‌ئه‌گه‌ر بگات ‌ه په‌رله‌مان كار‬ ‫ده‌كات بۆ میلله‌تی كورد‌و هه‌وڵده‌دات‬ ‫ی كوردستان‌و‬ ‫ی نێوان هه‌رێم ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فنله‌ندا به‌هێزتر بكات‪ ،‬وت ‌‬ ‫واڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫"یه‌كه‌م كارم هه‌وڵی چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫ی په‌نابه‌ران ده‌بێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ی كورد"‪.‬‬ ‫په‌نابه‌ران ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬كوردێك یان كه‌سێك ‌‬ ‫ی له‌و واڵت ‌ه چۆن ده‌توانێت بگات ‌ه‬ ‫بیان ‌‬ ‫ی بڕیار؟‬ ‫ناوه‌ند ‌‬ ‫میدیا زاهیر‪ :‬دیار‌ه هه‌ركه‌سێك‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م واڵت ‌ه بێت‌و خاوه‌ن ‌‬ ‫دانیشتوو ‌‬ ‫ناسنام ‌ه بێت‌و زمان به‌باشی بزانێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ر حیزبێك ‌‬ ‫ده‌توانێت ببێت ‌ه ئه‌ندام ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی پاشئه‌وه‌ش له‌رێگا ‌‬ ‫فنله‌ند ‌‬ ‫ی بپاڵێوێت‬ ‫حیزبه‌و‌ه ده‌توانێت خۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌رله‌مان‌و ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫بۆ ئه‌ندامێت ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگاكان‪ ،‬من له‌الیه‌ن پارته‌ك ‌ه ‌‬ ‫خۆمه‌و‌ه ئاگادار كرامه‌و‌ه كه‌كاندید‬ ‫ی‬ ‫ی داهاتوو ‌‬ ‫ك��راوم بۆ هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر ببیت به‌ئه‌ندام‬ ‫ی چی بۆ‬ ‫ی فنله‌ندا ده‌توان ‌‬ ‫په‌رله‌مان ‌‬ ‫كوردستان بكه‌یت؟ یان رۆڵت چی‬ ‫ی كورد‬ ‫ی ده‌نگ ‌‬ ‫ده‌بێت له‌گه‌یاندن ‌‬ ‫به‌ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫ی‬ ‫میدیا زاهیر‪ :‬ئه‌گه‌ر له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫داهاتوودا سه‌ركه‌وتنم به‌ده‌ستهێناو‬ ‫ی پێویستم پێدرا‪ ،‬ئه‌وكات من‬ ‫ده‌نگ ‌‬ ‫ی باش ده‌كه‌م‬ ‫به‌دڵنیاییه‌و‌ه زۆر كار ‌‬ ‫ی ك���ورد‌و ه��ه‌وڵ��ده‌ده‌م‬ ‫ب��ۆ میلله‌ت ‌‬ ‫ی كوردستان‌و‬ ‫ی نێوان هه‌رێم ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی فنله‌ندا به‌هێزتر بكه‌م‪ ،‬دیار‌ه‬ ‫واڵت ‌‬ ‫رۆڵ��ی من له‌چه‌ند بوارێكدا ده‌بێت‬ ‫ی‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫وه‌ك چ��اره‌س��ه‌رك��ردن�� ‌‬ ‫ی كورد‪،‬‬ ‫په‌نابه‌ران به‌تایبه‌ت په‌نابه‌ران ‌‬ ‫ی كه‌مئه‌ندام‌و خاوه‌ن‬ ‫هه‌روه‌ها كه‌سان ‌‬ ‫ی ژینگه‌و‬ ‫ی تایب ‌هت‌و پاراستن ‌‬ ‫پێداویست ‌‬ ‫گه‌نجان‌و مه‌سه‌له‌ی خوێندن‪.‬‬ ‫ی له‌فنله‌ندا‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌و ماوه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ده‌ژیت توانیوت ‌ه چ خزمه‌تێك به‌ره‌وشی‬ ‫كوردستان بكه‌یت؟‬ ‫ی من‬ ‫میدیا زاهیر‪ :‬له‌و ماوه‌ی ‌ه ‌‬ ‫لێره‌م توانیوم ‌ه چه‌ند كارێك بكه‌م‬ ‫ی پێویست‬ ‫ی زۆر شت ‌‬ ‫وه‌ك ناردنه‌و‌ه ‌‬ ‫بۆ كه‌مئه‌ندامان‪ ،‬نه‌خۆشخانه‌كان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫مندااڵن‪ ،‬هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ كۆمپانیایه‌ك ‌‬

‫ی‬ ‫ی ژینگ ‌ه سه‌ردان ‌‬ ‫تایبه‌ت به‌پاراستن ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستانم ك���ردوو‌ه به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫پارێزگاریكردن له‌ژینگه‌و یارمه‌تیدان ‌‬ ‫ی كاره‌باوه‌‪،‬‬ ‫ی كوردستان له‌روو ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ب �ه‌اڵم تائێستا حكومه‌ت ‌‬ ‫ی نیشاننه‌داو‌ه‬ ‫كوردستان ره‌زامه‌ند ‌‬ ‫ئ�ه‌و كۆمپانیای ‌ه له‌كوردستان كار‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر به‌ال ‌‬ ‫بكات‪ ،‬هه‌روه‌ها ئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫م��ن�ه‌و‌ه گرنگ ‌ه ئ �ه‌وه‌ی � ‌ه توانیوم ‌ه‬ ‫ی فنله‌ندا‬ ‫ی پایته‌خت ‌‬ ‫ی هێلسنك ‌‬ ‫له‌زانكۆ ‌‬ ‫ی خوێندن وه‌رگرم‬ ‫چه‌ند كورسییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك��ورد بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫بۆ خوێندكاران ‌‬ ‫ی ماسته‌رو‬ ‫بتوانن لێر‌ه بخوێنن له‌بوار ‌‬ ‫دك��ت��ۆرا كه‌خۆشبه‌ختان ‌ه تائێستا‬ ‫كاره‌كان زۆر به‌باشی ده‌ڕۆن به‌ڕێوه‌و‬ ‫ی‬ ‫س �ه‌رك �ه‌وت��وو ب��وون �ه‌و په‌رله‌مان ‌‬ ‫كوردستان په‌سه‌ندیكرد كه‌هاوكاری‌‌و‬ ‫مه‌سره‌فی ئ �ه‌و قوتابییان ‌ه بكه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ك�ه‌ن��اوی��ان ده‌رده‌چ��ێ��ت له‌زانكۆ ‌‬ ‫هێلسنكی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها خۆشبه‌ختان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌ند په‌نابه‌رێك ‌‬ ‫توانیوم ‌ه هاوكار ‌‬ ‫ی بتوانن مافی‬ ‫كورد بكه‌م بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌ده‌ستبهێنن‪.‬‬ ‫په‌نابه‌ر ‌‬ ‫ی فنله‌ندا چۆن‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬واڵت ‌‬ ‫ی كوردستان ده‌ڕوانێت؟‬ ‫له‌بارودۆخ ‌‬ ‫ی فنله‌ندا‬ ‫میدیا زاهیر‪ :‬حكومه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باش ئاگادار ‌‬ ‫ده‌توانم بڵێم تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫ی كوردستانه‌‌و زۆرشت ده‌زانن‬ ‫بارودۆخ ‌‬ ‫ی كورد‌و كوردستان‪،‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌گه‌ل ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫كاتێكیش باسی هه‌رێم ‌‬ ‫ی ئاسایشی‬ ‫ده‌كرێت ئه‌وان ده‌زانن بار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫ئه‌وێ باشه‌و وه‌ك ناوچه‌كان ‌‬ ‫عێراق نییه‌‪.‬‬ ‫ی خۆ‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬م�ه‌رج‌و شێواز ‌‬ ‫كاندیدكردن له‌فنله‌ندا چین؟‬ ‫میدیا زاهیر‪ :‬وه‌كو پێشتر باسمكرد‬ ‫ی‬ ‫ی پارتێك ‌‬ ‫ه��ه‌ر كه‌سێك ئه‌ندام ‌‬

‫ی بێت‌و چاالك بێت له‌بوار‌ه‬ ‫فنله‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫جیاوازه‌كاندا‌و تاڕاده‌یه‌ك له‌بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫سیاسه‌تدا شاره‌زایی هه‌بێت‌و زمان ‌‬ ‫ی به‌باشی بزانێت‪ ،‬ده‌توانێت‬ ‫فنله‌ند ‌‬ ‫ی په‌رله‌مان‬ ‫ی بپاڵێوێت بۆ ئه‌ندامێت ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی پارێزگاكان‪.‬‬ ‫یان ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی كورد‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ره‌وه‌ن�����د ‌‬ ‫له‌فنله‌ندا تاچه‌ند یه‌كگرتوون‌و‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی ناوه‌و‌ه ‌‬ ‫توانیویان ‌ه ده‌نگ ‌‬ ‫ی ده‌ره‌وه‌؟‬ ‫بگه‌ینن به‌جیهان ‌‬ ‫میدیا زاه��ی��ر‪ :‬خۆشبه‌ختان ‌ه‬ ‫هه‌ندێك ك��ورد هه‌ن لێر‌ه چاالكن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی میلله‌ت ‌‬ ‫كارده‌كه‌ن له‌سه‌ر ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��ورد به‌دونیا بناسێنن‌و خه‌ڵك ‌‬ ‫فنله‌ندا ئاشنا بكه‌ن به‌گه‌لی كورد‪،‬‬ ‫ی ئێر‌ه ه�ه‌م��ووی��ان ده‌زان��ن‬ ‫خه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫كورد كێیه‌و چین‌و كوردستان كات ‌‬ ‫ی یه‌كگرتووبووه‌و‬ ‫ی واڵت��ێ��ك� ‌‬ ‫خ��ۆ ‌‬ ‫ی تردا‪،‬‬ ‫دابه‌شكراو‌ه به‌سه‌ر ‪ 4‬واڵت ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌زانن كه‌كورد له‌واڵته‌كانی‬ ‫ی‬ ‫توركیاو سوریاو ئێران مافی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی رۆژانه‌یه‌دا‬ ‫ی له‌ژیان ‌‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫نیی ‌ه زمان ‌‬ ‫به‌كاربهێنێت‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا ده‌زان��ن‬ ‫ی باشوور وات ‌ه‬ ‫ك��ورد له‌كوردستان ‌‬ ‫ی عێراق بارودۆخیان باشه‌و‬ ‫كوردستان ‌‬ ‫بۆ خۆیان حكوم ‌هت‌و په‌رله‌مانیان‬ ‫ی حوكم فیدراڵییه‌‪،‬‬ ‫هه‌یه‌‌و سیستم ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دانیشتوو ‌‬ ‫دیار‌ه كورد‌ه چاالكه‌كان ‌‬ ‫فنله‌ندا ب�����ه‌رده‌وام ه��ه‌وڵ��ده‌ده‌ن‬ ‫ی ج��ۆراو ج��ۆره‌و‌ه‬ ‫ی چاالك ‌‬ ‫له‌رێگا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشانگاو نیشاندان ‌‬ ‫وه‌ك كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كوردستان به‌وێن ‌ه كورد‬ ‫بارودۆخ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫به‌جیهان بناسێنن‌و نیشان ‌‬ ‫بده‌ن كه‌كورد جینۆسایدی به‌سه‌ر‬ ‫ه��ات��وو‌ه وه‌ك ئه‌نفال‌و هه‌ڵه‌بجه‌‌و‬ ‫ی‬ ‫بارزانییه‌كان یان كۆڕه‌و‌ه گه‌وره‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی كوردستان‪.‬‬ ‫خه‌ڵك ‌‬

‫‪8‬‬

‫عه‌ره‌ب فێری كوردی ده‌بێت‬ ‫قاسم خدر محه‌مه‌د‬

‫عه‌لی عه‌باس‪ ،‬هاوشێوه‌ی سه‌دان‬ ‫هاوواڵتی عه‌ره‌بی تر ك ‌ه له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا نیشته‌جێن‪ ،‬به‌ر له‌سێ‬ ‫مانگ ده‌ستیكردوه‌ به‌فێربوونی زمانی‬ ‫كوردی‪ ،‬پاش ئه‌وه‌ی دركی به‌وه‌كرد‬ ‫به‌بێ فێربوونی ئه‌م زمانه‌‪ ،‬دۆزینه‌وه‌ی‬ ‫هه‌لی كار كارێكی ئاسان نابێت‪.‬‬ ‫ئه‌م گه‌نج ‌ه ته‌مه‌ن ‪ 24‬ساڵه‌‪،‬‬ ‫پارساڵ كۆلیژی زانستی زانكۆی‬ ‫سه‌اڵحه‌دینی ته‌واوكردو له‌و كاته‌و‌ه‬ ‫ب���ه‌دوای ك��اردا ده‌گ �ه‌ڕێ��ت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫خ��ێ��زان �ه‌ك �ه‌ی ب �ه‌ه��ۆی ب��ارودۆخ��ی‬ ‫ئه‌منیه‌وه‌‪ ،‬به‌ر ل �ه‌دوو ساڵ شاری‬ ‫به‌غدایان جێهێشتو رووی��ان كرد‌ه‬ ‫هه‌ولێر‪ ،‬به‌نیاز نین بگه‌ڕێنه‌و‌ه‬ ‫ش���اره‌ك���ه‌ی خ���ۆی���ان‪ ،‬گه‌ر‬ ‫بارودۆخه‌ك ‌ه ت �ه‌واو ئارام‬ ‫نه‌بێته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌لی به‌كوردییه‌كی‬ ‫پ��چ��ڕپ��چ��ڕه‌و‌ه وتی‬ ‫"م�������ن ن����ام����ه‌وێ‬ ‫له‌سو په‌ر ما ر كێت‬ ‫ك��������ار ب����ك����ه‌م‪،‬‬ ‫چونكه‌ ده‌رچ���ووی‬ ‫زان���ك���ۆم‪ ،‬ده‌م���ه‌وێ‬ ‫ل���ه‌ڕێ���ك���خ���راوێ���ك���ی‬ ‫ن���اح���ك���وم���ی ی���ان‬ ‫كۆمپانیایه‌ك كار بكه‌م‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش پێویستی به‌زانینی‬ ‫باشی زمانی كوردی هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ب�ه‌ر له‌راپه‌ڕینه‌كه‌ی ساڵی‬ ‫‪ ،1991‬به‌هۆی خزمه‌تی زۆره‌ملێی‬ ‫س��ه‌رب��ازی��و ب�ڵ�اوب���وون���ه‌وه‌ به‌نێو‬ ‫پارێزگاكانی ناوه‌ڕاستو باشووری‬ ‫عێراقدا‪ ،‬به‌گشتی هاوواڵتیانی كورد‬ ‫شاره‌زایی باشیان له‌زمانی عه‌ره‌بیدا‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی خوێندن‬ ‫به‌زمانی عه‌ره‌بی بوو‪ ،‬به‌اڵم له‌پاش‬ ‫راپه‌ڕینو به‌تایبه‌ت نه‌وه‌ی نوێ ك ‌ه‬ ‫له‌كوردستان گ��ه‌ور‌ه ب��وون‪ ،‬زیاتر‬ ‫گرنگی به‌زمانی ئینگلیزی ده‌ده‌نو‬ ‫زم��ان��ی ع �ه‌ره‌ب��ی ن��ازان��ن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وای��ك��ردووه‌ له‌یه‌كگه‌یشتن له‌نێوان‬ ‫عه‌ره‌بو كورددا ئاسان نه‌بێت‪.‬‬ ‫سێ مانگ له‌مه‌وبه‌ر رێكخراوی‬ ‫ت��وان��اس��ازی��ی الوان���ی كوردستان‪،‬‬ ‫ب�ه‌ی��ارم�ه‌ت��ی ئ��اژان��س��ی ئه‌مه‌ریكی‬ ‫ب��ۆ هاوكارییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان‬ ‫(‪ ،)USAID‬كۆرسێكی فێربوونی‬ ‫زم��ان��ی ك��وردی��ان ب��ۆ نزیكه‌ی ‪500‬‬ ‫هاوواڵتی ئاواره‌ی عه‌ره‌بو مه‌سیحی‬ ‫نیشته‌جێی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫كردوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫كه‌وتووه‌ت ‌ه‬ ‫قوتابخانه‌كه‌یان‬ ‫شارۆچكه‌ی (عه‌نكاوه‌)ی پارێزگای‬ ‫ه�ه‌ول��ێ��رو پۆله‌كانیش به‌گوێره‌ی‬ ‫ته‌مه‌نی قوتابییه‌كان پۆلێنكراون‪،‬‬

‫ته‌مه‌نی قوتابیان له‌هه‌ندێ پۆلدا‬ ‫له‌سه‌رووی ‪ 50‬ساڵیدایه‌‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌و‌ه ش��اد محه‌ممه‌د‪،‬‬ ‫به‌رپرسی رێكخراوی تواناسازیی الوان‬ ‫وتی "(‪ )USAID‬نیو ملیۆن دۆالری‬ ‫بۆ ئه‌م پڕۆژه‌ی ‌ه دابین كردووه‌‪ ،‬رۆژان ‌ه‬ ‫‪ 5‬دۆالر بۆ هاتوچۆی هه‌ر قوتابییه‌ك‬ ‫ته‌رخانكراوه‌و مامۆستاكانیش مانگان ‌ه‬ ‫موچه‌یان بۆ بڕاوه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م ب��ه‌رپ��رس��ه‌ ب��ۆ نیقاشی‬ ‫ئاشكراكرد تائێستا نزیكه‌ی ‪ 2‬هه‌زار‬ ‫ه��اوواڵت��ی ع�ه‌ره‌ب��و مه‌سیحی ناوی‬ ‫خۆیان به‌مه‌به‌ستی فێربوونی زمانی‬ ‫كورد تۆماركردووه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌وان به‌هۆی‬ ‫ب������������اری‬ ‫سنو ر د ا ر بو و نی‬

‫تو ا نیو یا نه‌‬ ‫دارای��ی��ان‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫‪ 500‬كه‌س وه‌ربگرن‪ ،‬ناوبراو رایگه‌یاند‬ ‫"ئێم ‌ه ده‌مانه‌وێ ئه‌و كۆرس ‌ه به‌رده‌وام‬ ‫بێتو ئ �ه‌و ده‌رف �ه‌ت � ‌ه ب��ۆ هه‌مووان‬ ‫بڕه‌خسێنین‪ ،‬ب��ه‌اڵم پێویستیمان‬ ‫به‌یارمه‌تی هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫به‌رپرسه‌كه‌ی تواناسازیی الوان‬ ‫ب��ی��ری ل�ه‌س��ێ رێ��گ��ا ك���ردووه‌ت���ه‌و‌ه‬ ‫به‌مه‌به‌ستی به‌ده‌ستهێنانی بودجه‌ی‬ ‫پ��ێ��وی��س��ت ب��ۆ ب��ه‌رده‌وام��ب��وون��ی‬ ‫كۆرسه‌كانیان ك ‌ه بریتین له‌‪ :‬دووبار‌ه‬ ‫وه‌رگرتنه‌وه‌ی یارمه‌تی له‌(‪،)USAID‬‬ ‫یاخود ته‌رخانكردنی فه‌ند له‌الیه‌ن‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی پ���ه‌روه‌رده‌ی حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬یان دوا رێگا‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ كه‌ قوتابیان خۆیان پاره‌ی‬ ‫خوێندنی خۆیان دابین بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌وه‌ ئاشكرایكرد "ئێم ‌ه‬ ‫قسه‌مان له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه‬ ‫ك��ردووه‌و هیوامان زۆره‌ یارمه‌تیمان‬ ‫بده‌ن‪.‬‬ ‫قوتابییه‌كان كه‌ ته‌نها بۆیان‬ ‫هه‌یه‌ به‌زمانی كوردی له‌نێو پۆله‌كاندا‬ ‫ق��س �ه‌ب��ك �ه‌ن‪ ،‬خ��ۆش��ح��اڵ��ی خۆیان‬

‫به‌به‌شداربون له‌م ج��ۆر‌ه كۆرسه‌دا‬ ‫ده‌ربڕی‪.‬‬ ‫دۆمێنیك ساڤیانی ته‌مه‌ن ‪17‬‬ ‫س��اڵ‪ ،‬مه‌سیحی ش��اری كه‌ركوكه‌و‬ ‫ماوه‌ی ساڵێك ‌ه له‌گه‌ڵ خێزانه‌كه‌یدا‬ ‫له‌هه‌ولێر نیشته‌جێبوون‪ ،‬دۆمێنیك‬ ‫به‌نیقاشی وت "ئێستا به‌بێ كێشه‌ی‬ ‫زم���ان‪ ،‬پێداویستییه‌كانم له‌بازاڕ‬ ‫ده‌ك��ڕم‌و له‌قوتابخانه‌شدا به‌كوردی‬ ‫له‌گه‌ڵ هاوڕێكانم قسه‌ ده‌كه‌م‪".‬‬ ‫وه‌ك به‌شێكیش له‌به‌رنامه‌ی‬ ‫كۆرسه‌كه‌‪ ،‬هه‌موو هه‌فته‌یه‌ك فیلمێكی‬ ‫ك��وردی نمایشده‌كرێت‌و قوتابیان‬ ‫گفتوگۆی له‌سه‌ر ده‌ك�ه‌ن‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫به‌م دواییانه‌ گروپ گروپ سه‌ردانی‬ ‫سوپه‌رماركێت‌و شوێن ‌ه گشتییه‌كان‬ ‫ده‌ك����ه‌ن ت��ا ل��ه‌گ��ه‌ڵ خه‌ڵكدا‬ ‫به‌كوردی بدوێن‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگ ‌ه‬ ‫ل �ه‌وه‌ی هه‌ندێ جاریش‬ ‫ئ�ه‌ف��س�ه‌ری هاتوچۆ‬ ‫ب �ه‌زم��ان��ی ك��وردی‬ ‫ل��ه‌پ��ۆل��ه‌ك��ان��دا‬ ‫باسی یاساكانی‬ ‫هاتوچۆیان بۆ‬ ‫ده‌كات‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫زاراوه‌ك����ان����ی‬ ‫هاتوچۆ به‌زمانی‬ ‫كوردی ئاشنایان‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫مه‌به‌ستی‬ ‫س���ه‌ره‌ك���ی به‌شی‬ ‫زۆری به‌شداربووانی‬ ‫ئه‌م كۆرسه‌‪ ،‬درككردنیان ‌ه‬ ‫به‌گرنگێتی فێربوونی زمانی‬ ‫كوردی‪ ،‬به‌و پێیه‌ی نیشته‌جێی‬ ‫هه‌رێمی كوردستانن‪ ،‬ئه‌مه‌ جگ ‌ه‬ ‫ل��ه‌وه‌ی گه‌یشتونه‌ت ‌ه ئ�ه‌و بڕوایه‌ی‬ ‫گه‌ر زمانه‌ك ‌ه نه‌زانن‪ ،‬هه‌لی كاریان‬ ‫ده‌ستناكه‌وێت‪.‬‬ ‫ب��اس��م ع��وم �ه‌ر ئه‌ندازیارێكی‬ ‫به‌غاییه‌و ئێستا له‌هه‌ولێر ژیان‬ ‫به‌سه‌رده‌بات‪ ،‬ئاماژه‌ی ب �ه‌وه‌دا ك ‌ه‬ ‫ئێستا له‌كوردستاندا نیشته‌جێیه‌و‬ ‫پێویست ‌ه زمانی كوردی بزانێت‪ ،‬ناوبراو‬ ‫بۆ نیقاشی ئاشكراكرد "بۆ داواكردنی‬ ‫ك��ار چووم ‌ه كۆمپانیای كۆكاكۆال‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌هۆی ئه‌وه‌ی كوردی نازانم‪،‬‬ ‫كارم ده‌ستنه‌كه‌وت‪ ،‬بۆی ‌ه بڕیارم دا‬ ‫زمانه‌ك ‌ه فێر بم‪".‬‬ ‫له‌ئێستادا ئه‌م كۆرس ‌ه ناوبانگێكی‬ ‫زۆری ل ‌ه نێو عه‌ره‌به‌كاندا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ره‌كه‌ی تواناسازیی الوان‬ ‫روونیكرده‌و‌ه "ژماره‌یه‌ك له‌به‌ڕێوه‌به‌رو‬ ‫راوێژكاری ع�ه‌ره‌ب ك ‌ه له‌حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستاندا دام���ه‌زراون‪،‬‬ ‫داوایان كردوو‌ه كۆرسی تایبه‌تیان بۆ‬ ‫بكه‌ینه‌وه‌"‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگ ‌ه له‌وه‌ی هه‌مان‬ ‫داوامان "له‌الیه‌ن چه‌ند په‌رله‌مانتارێكی‬ ‫عه‌ره‌بی عێراقیش بۆ هاتوه‌‪".‬‬ ‫*له‌سایتی نیقاش وه‌رگیراوه‌‪.‬‬

‫روونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی كه‌ركوكه‌و ‌ه سه‌باره‌ت به‌هه‌واڵێكی رۆژنامه‌ی ده‌ستوور‬ ‫له‌ژماره‌ (‪)18‬ی رۆژی (‪)2010/2/10‬‬ ‫دا رۆژنامه‌ی ده‌ستوور له‌الپه‌ڕه‌‬ ‫(‪)1‬دا هه‌واڵێكی باڵوكردبووه‌وه‌‬ ‫ل��ه‌ژێ��ر ن��اون��ی��ش��ان��ی (گومان‬ ‫ده‌كرێت ده‌زگای پاراستن له‌پشت‬ ‫پشێوییه‌كانی چه‌مچه‌ماڵه‌وه‌ بێت)‬ ‫ك�ه‌ ل �ه‌و ب��اب�ه‌ت�ه‌دا ن��اوی عه‌مید‬ ‫(ه �ه‌ڵ��و ن �ه‌ج��ات) به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫ئاسایشی كه‌ركوك هاتووه‌‪.‬‬ ‫بۆ وه‌اڵمدانه‌وه‌ی ئه‌و بابه‌ته‌‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌رای��ه‌ت��ی ئاسایشی‬ ‫كه‌ركوك به‌پێویستی زان��ی ئه‌م‬

‫روونكردنه‌وه‌یه‌ بدات‪:‬‬ ‫وه‌ك روون‌و ئاشكرایه‌ ده‌زگای‬ ‫ئاسایش بۆ به‌رقه‌رار بوونی ئه‌من‌و‬ ‫ئاسایش‌و پاراستنی س �ه‌رو ماڵی‬ ‫ه��اوواڵت��ی��ان دام����ه‌زراوه‌‪ ،‬ن �ه‌ك بۆ‬ ‫ن��ان �ه‌وه‌ی پشێوی‌و ئ���اژاوه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ده‌مانه‌وێت له‌م روونكردنه‌وه‌یه‌دا‬ ‫ئ�ه‌و پڕوپاگه‌ندانه‌ ره‌تبكه‌ینه‌وه‌و‬ ‫روونیبكه‌ینه‌وه‌ بۆ هاوواڵتیان كه‌‬ ‫نه‌ به‌ڕێوه‌به‌رو نه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ئاسایشی ك �ه‌رك��وك‌و نه‌ ده‌زگای‬ ‫پاراستن نه‌ ل�ه‌دوور نه‌ له‌نزیكه‌وه‌‬

‫ده‌س��ت��ی نییه‌ ل���ه‌و ن��ا ئارامی‌و‬ ‫رووداوان������ه‌ی ك �ه‌ له‌شارۆچكه‌ی‬ ‫چ�ه‌م��چ�ه‌م��اڵ��دا رووداده‌ت‪ ،‬وه‌ك‬ ‫ئاشكرایه‌ زۆربه‌ی رووداو‌و كێشه‌كانی‬ ‫چه‌مچه‌ماڵ كێشه‌ی كۆمه‌اڵیه‌تین‌و‬ ‫هاوواڵتیانی ئ �ه‌و شارۆچكه‌یه‌ش‬ ‫ب��اش ده‌زان���ن كێن ئ��ه‌وان��ه‌ی كه‌‬ ‫ده‌ستیان هه‌یه‌ ل �ه‌و ن��ا ئارامی‌و‬ ‫له‌پشت ئه‌و كوشتن‌و ئاژاوانه‌وه‌ن‌و‬ ‫ئه‌و كارمه‌نده‌ی ئاسایش كه‌ له‌و‬ ‫ب��اب �ه‌ت �ه‌دا ن���اوی ه��ات��ووه‌ پێشتر‬ ‫كێشه‌یه‌كی كۆمه‌اڵیه‌تی هه‌بووه‌ هه‌ر‬

‫به‌و هۆیه‌وه‌ ته‌قه‌ی لێكراوه‌ نه‌ك‬ ‫به‌فه‌رمانی به‌ڕێوه‌به‌ری ئاسایش‪،‬‬ ‫كه‌سیش بریندار نه‌بووه‌‪ ،‬جه‌خت‬ ‫ده‌ك �ه‌ی��ن �ه‌وه‌ ك�ه‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ئاسایشی كه‌ركوك به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫ده‌ستێوه‌ردان‌و ئاژاوه‌ دروست ناكات‬ ‫ن�ه‌ ل �ه‌و ش��ارۆچ��ك�ه‌ی�ه‌و ن�ه‌ له‌هیچ‬ ‫شوێنێكی دیكه‌ش‪ ،‬به‌ڵكو به‌رده‌وام‬ ‫ده‌بێت له‌راوه‌دوونان‌و سزادانی ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێت ئاژاوه‌و‬ ‫دووب��ه‌ره‌ك��ی دروس��ت��ب��ك�ه‌ن‌و ترس‬ ‫بخه‌نه‌ ناخی هاوواڵتیانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م‬

‫جۆره‌ پڕوپاگه‌ندانه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫كار ناكاته‌ سه‌ر كاروچاالكییه‌كانی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی كه‌ركوك‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ زیاتر هانمان‬ ‫ده‌دات بۆ ب �ه‌رده‌وام��ب��وون له‌سه‌ر‬ ‫پاراستنی سه‌رو ماڵی هاوواڵتیان‌و‬ ‫خوڵقاندنی كه‌شێكی ئارام بۆ ته‌واوی‬ ‫دانیشتوانی شاری كه‌ركوك به‌سه‌رجه‌م‬ ‫نه‌ته‌وه‌كانه‌وه‌‪ ،‬دووپاتیده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی كه‌ركوك‬ ‫به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك یارمه‌تیده‌ری‬ ‫ئاسایشی چه‌مچه‌ماڵ‌و ده‌وروبه‌ری‬

‫ده‌بێت له‌پێناو به‌رقه‌راربوونی‬ ‫ئه‌من‌و ئاسایش‌و پاراستنی گیانی‬ ‫دانیشتوانی ئ �ه‌و شارۆچكه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌كۆتاییدا داوا له‌رۆژنامه‌ی‬ ‫ده‌س��ت��وور ده‌ك �ه‌ی��ن ك �ه‌ خۆیان‬ ‫دوورب��گ��رن له‌باڵوكردنه‌وه‌ی ئه‌و‬ ‫ج��ۆره‌ پ��ڕوپ��اگ �ه‌ن��ده‌و درۆیانه‌‪،‬‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌ گه‌ر جارێكی دیكه‌‬ ‫هه‌واڵی له‌وجۆره‌ باڵوبكه‌نه‌وه‌ ئه‌وا‬ ‫له‌رێگای یاساوه‌ مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی ئاسایشی كه‌ركوك‬


‫‪11‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫کوردستانی‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫دڵنیا‪ :‬پێیانده‌وتم خه‌په‌‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪13‬‬

‫ی كوردستان مانیگرت‬ ‫ی ئۆجاالندا باكوور ‌‬ ‫ی ده‌ستگیركردن ‌‬ ‫له‌ساڵیاد ‌‬ ‫ئا‪ :‬محه‌مه‌د عه‌لی‌ كه‌مال‬

‫له‌‪‌ 15‬ی شوبات ‌ی ساڵ ‌ی ‪1999‬دا‪ ،‬عه‌بدوڵاڵ‬ ‫ئۆجاالن ‌ی سه‌رۆك ‌ی په‌كه‌ك ‌ه له‌پیالنێكدا‬ ‫له‌الیه‌ن میت ‌ی توركی‌و به‌هاوكار ‌ی چه‌ند‬ ‫واڵتێك‪ ،‬له‌واڵت ‌ی كینیا ده‌ستگیركراو‬ ‫به‌ره‌و توركیا هێنرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌م����وو س���اڵ���ێ���ك ل���ه‌ی���ادی‌‬ ‫ده‌س��ت��گ��ی��رك��ردن� ‌ی ئ��اپ��ۆدا ك���وردان‬ ‫له‌زۆرین ‌ه ‌ی شوێنان ‌ی دنیاوه‌و به‌تایبه‌تی‌‬ ‫له‌باكوور ‌ی كوردستان خۆپیشاندان‬ ‫ب��ۆ ئ����ازاد ‌ی ئ��ۆج��االن س��ازده‌ك�� ‌هن‌و‬ ‫ده‌ستگیركردنه‌ك ‌ه ‌ی پرۆتستۆ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌م ساڵیش چ له‌واڵتان ‌ی ئه‌وروپاو چ‬ ‫له‌باكوور ‌ی كوردستان چه‌ندین چاالكی‌‬ ‫جۆراوجۆر ئه‌نجامدران‪.‬‬ ‫س��ای��ت� ‌ی ف����ورات ب�ڵاوی��ك��رده‌وه‌‬ ‫له‌هه‌ریه‌ك له‌شاره‌كان ‌ی ئامه‌د‪ ،‬وان‪،‬‬ ‫ه��ه‌ك��اری‌‪ ،‬ئ��اگ��ری‌و م��وش‌و چه‌ندین‬ ‫شارو شارۆچك ‌ه ‌ی دیك ‌ه دوكانداره‌كان‬ ‫وه‌ك ناڕه‌زایی ده‌ربڕین دوكانه‌كانیان‬ ‫نه‌كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌شاره‌كان ‌ی كوردستان ژیان وه‌ستا‬ ‫ل��ه‌ش��ار ‌ی ئ��ام��ه‌دو ش��ارۆچ��ك� ‌هی‌‬ ‫بیسمیل‌و سیلڤان ‌ی س �ه‌ر ب �ه‌و شاره‌‬ ‫ل�����ه‌ڕۆژ ‌ی ‪‌ 15‬ی ش��وب��ات��دا نزیك ‌هی‌‬ ‫ته‌واو ‌ی دوكانداران ‌ی ئه‌و شار‌ه دوكان‌و‬ ‫شوێنه‌كان ‌ی كاركردنیان ن�ه‌ك��رده‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌جل ‌ی ره‌ش���ه‌و‌ه ل��ه‌ب��ه‌رده‌م شوێنی‌‬ ‫ئیشه‌كانیاندا راوه‌ستان وه‌ك ناڕه‌زاییه‌ك‬ ‫دژ به‌ده‌ستگیركردن ‌ی ئاپۆ‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫خوێندكاران ‌ی شاره‌كه‌ش بایكۆت ‌ی چوونه‌‬ ‫قوتابخانه‌یان كردو ئه‌و شار‌ه له‌و رۆژه‌دا‬ ‫هیچ پشێوی‌و نائارامییه‌ك ‌ی به‌خۆوه‌‬ ‫ن���ه‌دی‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ك له‌شارۆچكه‌كانی‌‬ ‫بیسمیل‌و باغاڵرو سیلڤان رێپێوانی‌‬ ‫هێمنان ‌ه سازكران‪.‬‬ ‫ل����ه‌ش����ار ‌ی ب���ات���م���ان‌و ش���اری‌‬ ‫م��اردی �ن‌و شارۆچكه‌كان ‌ی وه‌ك كزڵ‬ ‫ت �ه‌پ �ه‌و نوسایبین‌و ده‌ری���ك‌و م��ازی‌‬ ‫داغ‌و دارگه‌چیت ‌ی س�ه‌ر ب�ه‌و ش��ار‌هی‌‬ ‫كوردستانیش‪ ،‬زۆرێ��ك له‌دوكانه‌كانی‌‬ ‫شاره‌ك ‌ه جگ ‌ه له‌نانه‌واخانه‌و ده‌رمانخانه‌و‬ ‫شوێن ‌ه حكومییه‌كان‪ ،‬داخ��راب��وون‌و‬

‫کورده‌کانی باکور داوای ئازادکردنی ئۆجه‌الن ده‌که‌ن‬

‫هێمنییه‌ك ‌ی سه‌رتاسه‌ر ‌ی باڵ ‌ی به‌سه‌ر‬ ‫ش��اره‌ك�ه‌دا كێشابوو‪ ،‬جگ ‌ه له‌وانه‌ش‬ ‫هاوواڵتیان جل ‌ی ره‌شیان له‌به‌ركردو‬ ‫قوماش ‌ی ره‌ش��ی��ان به‌ماڵه‌كانیاندا‬ ‫هه‌ڵواسیبوو‪ ،‬خوێندكاران ‌ی ناوه‌ندی‌و‬ ‫دواناوه‌ندییه‌كانیش نه‌چوون ‌ه قوتابخانه‌و‬ ‫زۆرێك له‌خوێندنگه‌كانیش وان ‌ه ‌ی تێدا‬ ‫نه‌خوێنرا‪.‬‬ ‫ماڵپه‌ڕ ‌ی فورات باڵویشیكردۆته‌وه‌‬ ‫رۆژان ‌ی یه‌كشه‌ممه‌و دووشه‌مم ‌ه ‌ی ئه‌م‬ ‫هه‌فته‌ی ‌ه هێز‌ه ئه‌منییه‌كان له‌ته‌واوی‌‬ ‫شارۆچكه‌كان ‌ی سه‌ر به‌شار ‌ی ماردین‬ ‫رێوشوێن ‌ی ئه‌من ‌ی زۆر توندیان گرتۆته‌به‌ر‪،‬‬ ‫له‌شار ‌ی شڕناخ‌و شارۆچكه‌كان ‌ی ئیدیل‌و‬ ‫جزیره‌و سلۆپ ‌ی مانیان له‌كردنه‌و‌ه ‌ی بازاڕ‬ ‫گرت‌و خۆپیشاندانیان ئه‌نجامدا‪ ،‬بینای‌‬ ‫لق ‌ی به‌ده‌پ ‌ه ‌ی شارۆچك ‌ه ‌ی سلۆپیش‬ ‫به‌قوماش ‌ی ره‌ش داپۆشرابوو‪.‬‬

‫له‌شارۆچك ‌ه ‌ی دۆغوبه‌یازیت ‌ی سه‌ر‬ ‫به‌شار ‌ی ئاگر ‌ی جگ ‌ه له‌و‌ه ‌ی بازاڕه‌كان‬ ‫نه‌كرانه‌وه‌‪ ،‬هاوواڵتیان ‌ی شارۆچكه‌كه‌‬ ‫رۆژان ‌ی یه‌كشه‌ممه‌و دووشه‌مم ‌ه مانیان‬ ‫ل��ه‌خ��واردن گ��رت‌و دوات���ر ل �ه‌ب �ه‌رده‌م‬ ‫بینا ‌ی ب �ه‌ده‌پ �ه‌دا روونكردنه‌وه‌یه‌كی‌‬ ‫رۆژنامه‌وانیان پێشكه‌شكرد‪ .‬له‌شاری‌‬ ‫هه‌كاری‌و شارۆچكه‌كان ‌ی یوكسه‌كۆڤاو‬ ‫شه‌مدینلی‌و چوكورجا ‌ی سه‌ر به‌شاره‌كه‌و‬ ‫له‌وان‌و شارۆچك ‌ه ‌ی باشكاله‌و شارۆچك ‌هی‌‬ ‫بوالنك ‌ی سه‌ر به‌موشیش دیمه‌نه‌كانی‌‬ ‫ژیان ‌ی هاوواڵتییان هیچ ‌ی له‌و شاران ‌هی‌‬ ‫پێشوتر جیاوازتر نه‌بوو‪ ،‬جگ ‌ه له‌و‌هی‌‬ ‫پۆلیس رێوشوێن ‌ی ئه‌من ‌ی توند ‌ی تێدا‬ ‫گرتبوونه‌به‌ر‪ ،‬هه‌ر له‌هه‌كار ‌ی پێكدادان‬ ‫له‌نێوان پۆلیس‌و خۆپیشانده‌راندا‬ ‫رووی����داو ‪ 5‬ك��ه‌س ب��ری��ن��دارب��وون كه‌‬ ‫دووانیان پۆلیسن‪.‬‬

‫خۆپیشاندان شاره‌كانی‌‬ ‫توركنشینه‌كانیش ‌ی گرته‌و‌ه‬ ‫ی ئ���ه‌ده‌ن���ه‌و‬ ‫ل��ه‌ه��ه‌رس��ێ ش����ار ‌‬ ‫م �ه‌رس��ی �ن‌و ئه‌سته‌نبوڵ ‌ی توركیا‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان�� ‌ی ن����اڕه‌زای����ی دژ‬ ‫به‌ده‌ستگیركردن ‌ی ئاپۆ سازكران‌و‬ ‫ی ئه‌سته‌نبوڵیش پێكدادان‬ ‫ل�ه‌ش��ار ‌‬ ‫له‌نێوان پۆلیس‌و خۆپیشانده‌راندا‬ ‫رووی���دا‪ ،‬له‌ئه‌ده‌ن ‌ه خۆپیشانده‌ران‬ ‫ئاژاوه‌یان نایه‌و‌ه‌و تایه‌یان سوتاندو‬ ‫شه‌قام ‌ه سه‌ره‌كییه‌كانیان گ��رت‪،‬‬ ‫هێزه‌كان ‌ی پۆلیسیش له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫ی فرمێسكڕێژیان بۆ باڵوه‌پێكردنیان‬ ‫گاز ‌‬ ‫به‌كارهێنا‪.‬‬ ‫له‌مه‌رسینیش كورده‌كان ‌ی شاره‌كه‌‬ ‫بازاڕیان نه‌كرده‌وه‌و چاالكییه‌كانیان‬ ‫درێژ‌ه پێدا ك ‌ه چه‌ند رۆژێك ‌ه به‌رده‌وامن‬ ‫ی گه‌ڕه‌كه‌كانی‌‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ری‌‪ ،‬له‌زۆرین ‌ه ‌‬

‫ی ئه‌سته‌نبوڵ خۆپیشاندان‬ ‫ش���ار ‌‬ ‫سازكراو له‌گۆڕه‌پان ‌ی ته‌قسیم هێز‌ه‬ ‫ئه‌منییه‌كان ب��ۆ ب�ڵاوه‌پ��ێ��ك��ردن�ی‌‬ ‫خۆپیشانده‌ران چه‌ندین جار گازی‌‬ ‫فرمێسكڕێژیان به‌كارهێناو گۆڕه‌پانه‌كه‌‬ ‫بوو به‌گۆڕه‌پان ‌ی پێكدادان ‌ی هاوواڵتیان‌و‬ ‫هێزه‌كان ‌ی پۆلیس‌و ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆریش‬ ‫له‌خۆپیشانده‌ران ده‌ستگیركران‪.‬‬ ‫سه‌دان كه‌س له‌هاوواڵتیان ‌ی كورد‬ ‫له‌الیه‌ن حكومه‌ته‌و‌ه ده‌ستگیركران‬ ‫ی ئه‌م مانگه‌دا‬ ‫له‌ڕۆژان ‌ی ‪14‬و ‪‌ 15‬‬ ‫حكومه‌ت ‌ی ئاكه‌پ ‌ه ره‌شبگیرییه‌كانی‌‬ ‫ك � ‌ه م��اوه‌ی��ه‌ك ب��وو وه‌س��ت��ان��دب��وو‪،‬‬ ‫ده‌ستپێكرده‌وه‌‪ ،‬له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا‬ ‫چه‌ندین به‌رپرس‌و سه‌رۆك شاره‌وانی‌و‬ ‫ئ�ه‌ن��دام� ‌ی س��ه‌ر ب�ه‌پ��ارت� ‌ی ئاشتی‌و‬ ‫دیموكراس ‌ی (به‌ده‌په‌)و ژماره‌یه‌ك ‌ی زۆر‬ ‫چاالك ‌ی رێكخراوه‌كان ‌ی مافی‌ مرۆڤ‬

‫ی ماردین هێزه‌‬ ‫ده‌ستگیركراون‪ ،‬له‌شار ‌‬ ‫ئه‌منییه‌كان ‪ 20‬كه‌سیان له‌به‌رپرسان‌و‬ ‫ئه‌ندامان ‌ی به‌ده‌پ ‌ه ده‌ستگیركردووه‌‪،‬‬ ‫ی سییرت ‪ 17‬ك ‌هس‌و له‌باتمان‬ ‫له‌شار ‌‬ ‫‪ 33‬كه‌س ك ‌ه دووانیان مناڵن ك ‌ه ‪14‬یان‬ ‫مناڵن‌و له‌وان ‪ 8‬ك ‌هس‌و له‌ئامه‌د ‪35‬‬ ‫ی ‪31‬‬ ‫ی ‪17‬و له‌هه‌كار ‌‬ ‫ك ‌هس‌و له‌ئاگر ‌‬ ‫ك ‌هس‌و له‌بتلیس ‪ 1‬كه‌س قۆڵبه‌ست‬ ‫كراون‪ ،‬له‌موش ‪ 6‬ك ‌هس‌و له‌عه‌نتاب ‪50‬‬ ‫ك ‌هس‌و له‌ئورف ‌ه ‪ 33‬ك ‌هس‌و له‌ئه‌ده‌نه‌ش‬ ‫‪ 15‬ك ‌هس‌و له‌ئه‌سته‌نبوڵ ژماره‌یه‌كی‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر كه‌س ده‌ستگیركراون‪ ،‬له‌شار ‌‬ ‫مه‌رسینیش ‪ 44‬ك ‌هس‌و له‌ئیغدر ‪16‬‬ ‫ی لێكۆڵینه‌و‌ه ك��راون‪.‬‬ ‫كه‌س ره‌وان�� ‌ه ‌‬ ‫ی كۆتایی‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی تا ئێستا ژم��ار‌ه ‌‬ ‫ده‌ستگیركراوه‌كان نازانرێ‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها‬ ‫ل ‌ه رۆژی (‪)15‬ی شوباتدا (‪ )110‬که‌س‬ ‫ده‌ستگیرکراو ‌ن ک ‌ه (‪)35‬یان منداڵن‪.‬‬

‫ئـاكـه‌پـه‌‪ ،‬جـه‌هـه‌پـه‌و مـه‌هـه‌پـه‌ بـه‌ره‌و كــوێ؟‬ ‫ته‌ها ئاكیۆڵ‬

‫عه‌بدواڵ گیول ‌ی سه‌ركۆمار ب ‌ه گوتنی‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه ل ‌ه په‌رله‌مان هه‌لی دروست‬ ‫كردن ‌ی ده‌ستوورێك ‌ی نوێمان له‌ده‌ست‬ ‫چ��وو‪،‬ت��ا ڕاده‌ی���ه‌ك��� ‌ی زۆر قسه‌یه‌كی‌‬ ‫ڕاست ‌ی كرد‪ ،‬چونك ‌ه هه‌ڵكشان ‌ی شه‌ڕی‌‬ ‫نێوان پارته‌كان بۆ ئه‌و ئاست ‌ه ‌ی ك ‌ه به‌‬ ‫عه‌قڵدا نه‌ده‌چوو‪ ،‬ئه‌نجامدان ‌ی گۆڕانكاری‌‬ ‫ل ‌ه ده‌س��ت��ووردا یه‌كجار ق��ورس كرد‪.‬‬ ‫ئ ‌ه ‌ی ك ‌ێ تاوانبار‌ه له‌مه‌؟ هه‌ركه‌سێك‬

‫پارته‌ك ‌ه ‌ی تر ب ‌ه تاوانبار ده‌زانێت به‌اڵم‬ ‫سه‌رنجام گ��ۆڕان��ك��ار ‌ی ل� ‌ه ده‌س��ت��وردا‬ ‫ب��وو ب ‌ه كارێك ‌ی ق��ورس‪ .‬ل�ه‌و ڕووه‌وه‌‬ ‫به‌داخه‌و‌ه ئه‌و وته‌ی ‌ه ‌ی گیول ك ‌ه وتی‌‬ ‫"ئ�ه‌م پارله‌مان ‌ه هه‌له‌ك ‌ه ‌ی له‌ده‌ستدا"‬ ‫وته‌یه‌ك ‌ی واقیعییه‌‪.‬گیولیش خۆ ‌ی ئه‌م ‌هی‌‬ ‫ب ‌ه خه‌مه‌و‌ه ده‌ربڕیبوو‪،‬به‌اڵم وه‌ك ئه‌و‌هی‌‬ ‫به‌خۆشحاڵییه‌و‌ه گوتبێت ‌ی ی��ان وان‬ ‫نیشاندابێت‪،‬كه‌سانێك هێرشیان كرده‌‬ ‫سه‌ری‌‪.‬گیولیش ڕایگه‌یاند له‌پشت ئه‌م‬ ‫هێرشانه‌و‌ه نییه‌تێك ‌ی شاراو‌ه هه‌یه‌‪،‬ئه‌و‬ ‫نییه‌ت ‌ه شاراوه‌ی ‌ه ‌ی ك ‌ه گیول ئاماژ‌ه ‌ی بۆ‬

‫كرد هه‌مان ئه‌و نییه‌ت ‌ه سیاسییه‌ی ‌ه ك ‌ه له‌‬ ‫ئه‌گه‌ر ‌ی جارێك ‌ی دیك ‌ه هه‌ڵنه‌بژارنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫گیوله‌و‌ه سه‌رچاو‌ه ده‌گرێ؟ من هیچ له‌و‬ ‫باره‌یه‌و‌ه ناڵێم‪.‬به‌اڵم بۆ دۆزینه‌و‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫واتای ‌ه له‌و وتان ‌ه ‌ی گیولدا ته‌نها پێویسته‌‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه سه‌ر ب ‌ه الیه‌نێك بیت ك ‌ه ئه‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییان ‌ه نه‌بین ‌ی ك ‌ه په‌یوه‌ستن به‌‬ ‫ئه‌نجامدان ‌ی گۆڕانكاریی ل ‌ه ده‌ستوردا‪ .‬‬ ‫ئایا ریفراندۆم كه‌وێكی‌ راوكراوه‌؟‬ ‫پێش هه‌موو شتێك تێپه‌ڕاندن ‌ی هه‌ر‬ ‫گۆڕانكارییه‌ك له‌ده‌ستووردا له‌په‌رله‌مان‬ ‫كارێك ‌ی قورسه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه له‌الیه‌ن خودی‌‬

‫سه‌رۆك وه‌زیرانیشه‌و‌ه گوتراوه‌‪ ،‬دووه‌میش‬ ‫ئه‌گه‌ر گۆڕانكارییه‌ك ل�ه‌ده‌س��ت��ووردا‬ ‫به‌ده‌نگ ‌ی پارت ‌ی ده‌سه‌اڵتدار له‌په‌رله‌مان‬ ‫تێپه‌ڕی‌‪ ،‬خۆ ریفراندۆم كه‌وێك ‌ی راوكراو‬ ‫نییه‌‪ ،‬په‌یوه‌ست ‌ه به‌ه ‌هل‌و مه‌رجه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫كاتێكیش سه‌یر ‌ی هه‌ڵسوكه‌وت ‌ی دنگده‌ر‬ ‫ده‌ك�ه‌ی��ن له‌توركیاداو شیده‌كه‌ینه‌وه‌‬ ‫ئاڕاسته‌یه‌ك هه‌ی ‌ه ب��ه‌ره‌و ئ �ه‌م ساته‌‬ ‫وه‌خ��ت��ه‌‪ ،‬ئ �ه‌گ �ه‌ر ه�ه‌ڵ��ب��ژاردن��ێ��ك یان‬ ‫رێفراندۆمێك له‌سه‌ر بابه‌ته‌كان ‌ی وه‌ك‬ ‫كوده‌تا‪ ،‬كوده‌تایه‌ك ‌ی دادوه‌ری���ی‪ ،‬یان‬ ‫سه‌رپۆش ك ‌ه بابه‌ت ‌ی رۆژن له‌فه‌زایه‌كی‌‬ ‫پڕ گفتوگۆو مشتومڕدا ئه‌نجامبدرێت ئه‌وا‬ ‫به‌قازانج ‌ی ئاكه‌پ ‌ه ته‌واو ده‌بێت‪.‬‬ ‫وه‌ك چۆن ل�ه‌ڕاب��ردوودا به‌قازانجی‌‬ ‫ده‌په‌و ئاپه‌و ئاناپ ته‌واوبووه‌‪ ،‬دوایین‬ ‫نمون ‌ه بریتی ‌ه له‌یاداشت ‌ی ‪‌ 27‬ی نیسان‪،‬‬ ‫كوده‌تا ‌ی ‪‌ 367‬ی دادگ��ا ‌ی ده‌ستووری‌‪،‬‬ ‫یان گریمان ‌ه ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه ئه‌گه‌ر كه‌سێك‬ ‫هاوسه‌ره‌ك ‌ه ‌ی سه‌رپۆش ‌ی له‌سه‌ردابوو‪،‬‬ ‫ئه‌وا ناتوانێت ببێت ‌ه سه‌ركۆمار‪ ،‬سه‌ره‌نجام‬ ‫ئاكه‌پ ‌ه له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی ‪2007‬دا‬ ‫له‌سه‌دا ‪‌ 47‬ی ده‌نگه‌كان ‌ی به‌ده‌ستهێنا‪،‬‬ ‫له‌ریفراندۆمه‌ك ‌ه ‌ی ئۆكتۆبه‌ریشدا له‌سه‌دا‬ ‫‪67‬ی ده‌نگه‌كان به‌ڵ ‌ێ بوون! مه‌هه‌په‌یی‌و‬ ‫ده‌په‌یی‌و سه‌په‌ییه‌كانیش وتبوویان به‌ڵێ‌‪،‬‬ ‫ئ ‌ه ‌ی چۆن نایڵێن یان گه‌ر بڵێن وا نییه‌و‬ ‫ئه‌گه‌ر بابه‌ت ‌ی رۆژ چه‌ند شتێك ‌ی جیاوازی‌‬

‫دیك ‌ه بێت ئه‌وا بارودۆخه‌كه‌ش جیاواز‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬تورگوت ئۆزاڵ ‌ی خوالێخۆشبوو‬ ‫له‌به‌هێزترین قۆناغ ‌ه سیاسییه‌كانیدا‬ ‫كوێربوو له‌ئاست ‌ی بینین ‌ی رووداوه‌كاندا‌و‬ ‫ب��ۆ هێنان ‌ه پ��ێ��ش �ه‌و‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫پارێزگاكان‪ ،‬ریفراندۆم ‌ی ئه‌نجامدا‪ ،‬ئه‌و‬ ‫كات ‌ه شتێك له‌مێشك ‌ی خه‌ڵكدا چه‌سپیبوو‬ ‫ك ‌ه "ده‌رسێك ‌ی وا بده‌ن ‌ه ئۆزاڵ بۆ ئه‌و‌هی‌‬ ‫ببین ‌ێ هه‌رچییه‌ك ك ‌ه ویست ‌ی ناتوانێ‌‬ ‫ئه‌نجام ‌ی بدات"‪ ،‬هه‌ر ئه‌وه‌ش بوو به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ئۆزاڵ یه‌كه‌م گورز ‌ی سه‌ر سندوقی‌‬ ‫له‌ژیان ‌ی سیاس ‌ی خۆیدا به‌ربكه‌وێت‪.‬‬ ‫كام ‌ه پارت به‌ره‌و كوێ؟‬ ‫له‌لێكۆڵه‌ره‌وه‌یه‌ك ‌ی سه‌ركه‌وتووم‬ ‫پرس ‌ی له‌وان ‌ه ‌ی له‌بوار ‌ی را ‌ی گشتیدا‬ ‫ك��ارده‌ك�ه‌ن‪ ،‬ئه‌و وت�ی‌‪ :‬هه‌ڵبژاردن یان‬ ‫ریفراندۆم ئه‌گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و بۆچوونان ‌ه بێت‬ ‫ك ‌ه ئاكه‌پ ‌ه به‌رگر ‌ی لێده‌كات ئه‌وا ئه‌و پارته‌‬ ‫به‌هێز ده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر له‌فه‌زایه‌كدا كه‌‬ ‫تاوتوێ ‌ی ئابووری‌و شێواز ‌ی به‌ڕێوه‌بردن‬ ‫یان له‌سه‌ر خود ‌ی ئاكه‌پ ‌ه بكرێت ئه‌وا‬ ‫ئاكه‌پ ‌ه رووب �ه‌ڕوو ‌ی له‌ده‌ستدان ‌ی ده‌نگی‬ ‫جه‌ماوه‌ر ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌م وێنه‌ی ‌ه وێنه‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئایدۆلۆژیا ‌ی فه‌رم ‌ی له‌ال ‌ی ئێمه‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی به‌گه‌له‌و‌ه نه‌ماوه‌و لێیپچڕاوه‌‪،‬‬ ‫ه���ه‌ر ئ��ه‌وه‌ش�� ‌ه ك�� ‌ه پیشان ‌ی ده‌دات‬ ‫جه‌هه‌پ ‌ه بۆ له‌و قه‌باره‌ی ‌ه ‌ی ك ‌ه تێیدایه‌‬ ‫زیاتر گه‌ور‌ه نابێت‪ ،‬كه‌مال كلچدارئۆغڵو‬

‫(جه‌هه‌په‌) ده‌ڵێت‪ :‬كێش ‌ه ‌ی سه‌رپۆش‬ ‫ئێم ‌ه چاره‌سه‌ر ‌ی ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه ده‌ب � ‌ێ بتوانن سه‌رپۆش له‌سه‌ران‬ ‫بچن ‌ه نێو زانكۆكانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م قس ‌ه جوانانه‌‬ ‫ده‌كات‪ ،‬وه‌ك ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وتان ‌ه ‌ی له‌ماڵه‌‬ ‫هه‌ژاره‌كان هه‌یه‌تی‌‪ ،‬به‌اڵم ئایا جه‌هه‌پ ‌ه‬ ‫كامیانه‌؟ ئایا ئه‌و‌ه جه‌هه‌په‌ی ‌ه ك ‌ه كلیلی‌‬ ‫ئاسنین ‌ی به‌ده‌سه‌اڵت ‌ی دادوه‌ریدا له‌یاسای‌‬ ‫قه‌ده‌غه‌كردن ‌ی سه‌رپۆش؟ یان ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌‬ ‫له‌قسه‌كان ‌ی كلچدارئۆغڵودایه‌؟! به‌كورتی‌‬ ‫داهاتوو كۆترێك نیی ‌ه هیچ كه‌سێك راوی‌‬ ‫كردبێت‪ ،‬چ هه‌ڵبژاردن‌و چ رێفراندۆمیش‬ ‫به‌پێ ‌ی ئه‌وله‌ویه‌ت ‌ی بابه‌ت ‌ی ئه‌و فه‌زای ‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه تێیدا ئه‌نجامده‌درێ‪ ،‬ئه‌نجام ده‌دات‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌‪ ،‬له‌م قۆناغه‌دا ته‌نها ده‌توانم‬ ‫قس ‌ه له‌سه‌ر چه‌ند گریمانه‌یه‌ك بكه‌م ك ‌ه‬ ‫پێده‌چێت بۆ ئاكه‌پ ‌ه‌و جه‌هه‌پ ‌ه‌و مه‌هه‌په‌‬ ‫راست بن‪ ،‬پیشاندان ‌ی هێز ‌ی له‌ڕاده‌به‌ده‌ر‬ ‫ده‌بێت ‌ه هۆ ‌ی خوڵقاندن ‌ی ترس‌و هه‌ستی‌‬ ‫ده‌رب��ازب��وون‪ ،‬ك��اردان��ه‌و‌ه‌و به‌ره‌نگاری‌‬ ‫یاسایی دروستن‪ ،‬هه‌میش ‌ه خواست ‌ی نان‌و‬ ‫ئازاد ‌ی گرنگن‪ ،‬نه‌ك ئه‌و كه‌س ‌ه ‌ی ك ‌ه هاوار‬ ‫ده‌كات‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه به‌عه‌قڵ قسه‌‬ ‫ده‌كات ده‌توانێ به‌رامبه‌ره‌ك ‌ه ‌ی قایل كات‪،‬‬ ‫كام ‌ه پارت ب�ه‌ره‌و كوێ هه‌نگاو ده‌نێ‌‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ست ‌ه به‌م گریمانانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫و‪ .‬له‌توركییه‌وه‌‪ :‬محه‌مه‌د عه‌ل ‌‬ ‫خه‌فاف‪ /‬رۆژنام ‌هی‌ میللییه‌ت‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫کوردستانی‬

‫‪10‬‬

‫"ئـێـران حـكـومـه‌تـی‌ هـه‌رێـم بـه‌فـه‌رمـی‌ نـانـاسـێـت"‬ ‫عه‌بدوڵاڵی‌ حه‌سه‌نزاده‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫سازدانی‪ :‬هیوا سه‌لیمی‬

‫عه‌بدوڵاڵ ‌ی حه‌سه‌نزاد‌ه سكرتێری‌‬ ‫پێشوو ‌ی حیزب ‌ی دیموكراتی‌‬ ‫كوردستان ‌ی ئێران له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌‬ ‫ده‌ستووردا ده‌ڵێت پێگ ‌ه ‌ی ئێران روو‬ ‫له‌كز ‌ی نییه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌و ده‌وڵه‌تان ‌هی‌‬ ‫ك ‌ه شیع ‌ه مه‌زهه‌بن‌و حیزب ‌ی شیعه‌‬ ‫مه‌زهه‌ب ‌ی تێدایه‌‪ ،‬حه‌سه‌نزاده‌‬ ‫ته‌ئكید له‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه ك ‌ه ئێران‬ ‫ده‌ستوه‌رده‌دات ‌ه كاروبار ‌ی عێراق‌و‬ ‫واڵتان ‌ی دراوسێ‌و ته‌نانه‌ت سڵ له‌وه‌ش‬ ‫ناكاته‌و‌ه ده‌ستوه‌ربدات ‌ه كاروباری‌‬ ‫ناوخۆی واڵتان ‌ی تر ‌ی جیهان‪.‬‬ ‫حه‌سه‌نزاد‌ه ره‌خن ‌ه له‌سیاسه‌تی‌‬ ‫"دوو روویی" ئێران ده‌گرێت كه‌‬ ‫خۆ ‌ی به‌دۆست ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‬ ‫نیشانده‌دات‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫تۆپباران ‌ی ناوچ ‌ه سنوورییه‌كان ده‌كات‪.‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ه���ه‌روه‌ك خۆشتان‬ ‫ئ��اگ��ادارن ك��ۆم��اری ئیسالمی ئێران‬ ‫له‌ده‌یه‌كانی راب���ردوودا خ��اوه‌ن هێز‌و‬ ‫نفوزێكی زۆربوو له‌ناوچه‌كه‌دا‌و هه‌روه‌ها‬ ‫خ��اوه‌ن��ی ئۆتۆریته‌یه‌كی به‌هێزی‬ ‫مه‌عنه‌وی له‌النیكه‌م به‌شێك له‌واڵتانی‬ ‫ئیسالمی ب���ووه‌‪ ،‬ك�ه‌چ��ی ئێستاكه‌‬ ‫به‌پێچه‌وان ‌ه باس له‌وه‌ده‌كرێت ك ‌ه ئه‌م‬ ‫كاریگه‌ری‌و نفوز‌ه روو له‌كزبوونه‌‪ ،‬رای‬ ‫ئێو‌ه له‌مباره‌و‌ه چییه‌؟‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ح �ه‌س �ه‌ن��زاده‌‪ :‬ره‌نگه‌‬ ‫ئاواتمان ئه‌وه‌بێ ك ‌ه نفوزی كۆماری‬ ‫ئیسالمی له‌الی واڵتانی دراوس��ێ روو‬ ‫له‌كزی بێ‪ ،‬به‌اڵم من پێموای ‌ه ئه‌مه‌یان‬ ‫زیاتر له‌نێوخۆی واڵتدا ره‌نگده‌داته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌نێوخۆی واڵت‪ ،‬خه‌ڵك‬ ‫ته‌نیا دروشمه‌كانی حكومه‌تی ئێران‬ ‫نابیستێ‪ ،‬به‌ڵكو ره‌فتارو ك��رده‌وه‌ی‬ ‫ئ���ه‌و سیستم ‌ه ده‌رح�����ه‌ق ب�ه‌خ��ۆی‬ ‫ده‌بینێ‌و به‌هه‌موو وجودیانه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫زوڵ���م‌و زۆر‌ه ده‌چ��ێ��ژێ‪ ،‬بۆی ‌ه به‌بێ‬ ‫گومان نفووزو خۆشه‌ویستی ئه‌و رژێمه‌‬ ‫له‌پێش چاوی كۆمه‌اڵنی خه‌ڵكی ئێران‬ ‫به‌هه‌موو نه‌ته‌وه‌كانیه‌وه‌‪ ،‬به‌هه‌موو‬ ‫حیزب ‌ه سیاسییه‌كانیه‌وه‌‪ ،‬به‌هه‌موو‬ ‫بیروباوه‌ڕ‌ه ئایینی‌و مه‌زهه‌بییه‌كانه‌وه‌‬ ‫زۆر زۆر دابه‌زیوه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌نێو خه‌ڵكی‬ ‫واڵته‌كانی ده‌وروب � ‌هر‌و رای گشتی ئه‌و‬ ‫واڵتانه‌دا‪ ،‬به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی له‌باری‬ ‫مه‌زهه‌بییه‌و‌ه له‌گه‌ڵ كۆماری ئیسالمی‬ ‫یه‌كن‪ ،‬یانی شیع ‌ه مه‌زهه‌بن‪ ،‬باوه‌ڕ‬ ‫ناكه‌م ئه‌و‌ه له‌كه‌می دابێ‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‬ ‫ئ��ه‌وان دروش��م‌و قسه‌كانی رێبه‌رانی‬ ‫ئه‌و نیزام ‌ه ده‌بیستن‪ ،‬به‌اڵم ئاگایان‬ ‫ل�ه‌ك��رده‌وه‌ك��ان��ی نییه‌‪ ،‬كرده‌وه‌كانی‬ ‫روویان له‌وان نیی ‌ه‌و ته‌نانه‌ت پێچه‌وانه‌ی‬ ‫ئ�ه‌و بابه‌ته‌شه‌‪ ،‬ل�ه‌رووب�ه‌ڕووب��وون�ه‌وه‌‬ ‫له‌گه‌ڵ حه‌ماسی فه‌له‌ستین‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫حیزبوڵاڵی لوبناندا نه‌ك هه‌ر زوڵم‌و‬ ‫زۆری بۆیان نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو پشتیوانیشیان‬ ‫لێده‌كا‌و له‌باری مادییه‌و‌ه‌و له‌باری‬ ‫سه‌ربازییه‌وه‌‪ ،‬به‌هێزیان ده‌ك��ا‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫پێناچێ له‌نێو ئه‌واندا نفوزی هاتبێته‌‬ ‫خ��وار‪ ،‬به‌شێوازێكی دیكه‌‪ ،‬بڵێین‪،‬‬ ‫ره‌نگ ‌ه ل�ه‌الی ده‌وڵه‌ته‌كانی دراوس��ێ‬ ‫دیسانه‌ك ‌ه ئه‌و نفوز‌ه هاتبێت ‌ه خوارێ‬ ‫ب ‌ه هۆكاری ئه‌وه‌ی ئه‌و ده‌یه‌وێ ده‌ست‬

‫عه‌بدوڵاڵی حه‌سه‌نزاده‌‬

‫ل ‌ه كاروباریان وه‌ردا‪ ،‬ده‌یه‌وێ خه‌ڵكیان‬ ‫لێهانبدات‪ ،‬ئه‌م ‌ه راسته‌‪ ،‬به‌اڵم له‌نێو‬ ‫بیروڕای گشتی خه‌ڵكی ئه‌و واڵتانه‌ی‬ ‫دراوسێ‪ ،‬من له‌و بڕوایه‌دانیم ك ‌ه نفوزی‬ ‫هاتبێته‌خوار‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌رده‌وام ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫دووبار‌ه ده‌بێته‌و‌ه ك ‌ه له‌دوای رووخانی‌‬ ‫رژێم ‌ی پێشوو ‌ی عێراق‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫ئێران یه‌كێك له‌كاره‌كته‌ر‌ه چاالكه‌كانی‬ ‫گۆڕه‌پان ‌ی سیاسی عێراق بوو‌ه‌و هه‌یه‌‪،‬‬ ‫وه‌ك ئێو‌ه ئاگاداربن ئه‌م ده‌ستێوه‌ردانانه‌‬ ‫ل �ه‌چ رێگاگه‌لێكه‌و‌ه ئه‌نجامده‌درێ‌و‬ ‫ئامانجه‌كان‌و ستراتیژییه‌تی ئه‌م‬ ‫سیاسه‌ت ‌ه كامانه‌ن؟‬ ‫عه‌بدوڵاڵ حه‌سه‌نزاده‌‪ :‬پێموایه‌‬ ‫هیچمان ل��ه‌ت��ه‌واوی چ�ه‌ن��دو چوونی‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانه‌كانی ئێران له‌عێراق یان‬ ‫له‌واڵتانی دیكه‌ی دراوسێ یان له‌واڵتانی‬ ‫دوورتر ئاگادار نین‪ ،‬به‌اڵم له‌جۆره‌كه‌ی‬ ‫ئێم ‌هش‌و خه‌ڵكی واڵتانی دراوسێش‬ ‫ئ��اگ��اداری��ن‪ ،‬ئ���ه‌م ده‌س��ت��ێ��وه‌ردان �ه‌‬ ‫له‌كاروباری واڵت��ان له‌الیه‌ن كۆماری‬ ‫ئیسالمییه‌و‌ه رێگای جۆراوجۆری هه‌یه‌‪،‬‬ ‫پێش هه‌مووشتێك هه‌ر وه‌كو پێشتر‬ ‫باسمان كرد ئه‌و نفوز‌ه مه‌زهه‌بییه‌ی‬ ‫ك ‌ه حكومه‌تی ئێران هه‌یه‌تی‌و هه‌روه‌ها‬ ‫ئه‌و پڕوپاگه‌ند‌ه زۆر فریوده‌رانه‌ی كه‌‬ ‫حكومه‌تی ئێران به‌ناوی دین‌و خواو‬ ‫ئه‌ڵاڵو‌ه ده‌یكات‪ ،‬توانیویه‌تی له‌سه‌ر‬ ‫خه‌ڵكی ب �ه‌ب��ی��روب��اوه‌ڕی مه‌زهه‌بی‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌موو رێزمدا بۆ هه‌موویان‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌نیاز پاكییه‌و‌ه ئه‌وان بیر له‌وه‌‬ ‫ده‌ك �ه‌ن �ه‌و‌ه الی ئه‌وان ‌ه نفوز دابنێ‌و‬ ‫بتوانێ ده‌ستێوه‌ردان بكا‪ ،‬به‌الی خۆی‬ ‫رایانبكێشێت به‌دژی ده‌وڵه‌ته‌كان هانیان‬ ‫بدا‪ ،‬با ده‌وڵه‌ته‌كان ره‌فتاره‌كه‌شیان‬ ‫جۆرێك نه‌بێ ك ‌ه بڵێین خه‌ڵكه‌كه‌یان‬ ‫هه‌مووی لێی رازین‪ ،‬ده‌ستێوه‌ردانه‌كه‌‬ ‫ده‌گه‌یه‌نێت ‌ه ئه‌وه‌ی ك ‌ه هه‌ندێك گروپی‬ ‫وابه‌ست ‌ه به‌خۆی دروستبكا‪ ،‬پاره‌یان‬ ‫بداتێ‌و بیه‌وێ له‌واڵته‌كه‌ی خۆیاندا‬ ‫ئ��اژاوه‌ی��ان پێسازبكا‪ ،‬ئه‌م سیاسه‌ته‌‬ ‫به‌ره‌و ئاستێك به‌رێ ك ‌ه ئه‌م گروپ‌و‬ ‫ئه‌و گروپ‌و ئه‌م حیزب‌و ئه‌و حیزب‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت ده‌وڵه‌ته‌كان ل �ه‌دژی یه‌كتر‬ ‫بوه‌ستنه‌وه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌وه‌ش ئێستا ئیتر‬

‫ده‌بینین نوێنه‌رانی حكومه‌تی هه‌رێم بانگهێشتی ئێران‬ ‫كراون‌و نوێنه‌رانی حكومه‌تی هه‌رێم له‌تارانن‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫له‌و كاته‌دا ئێر ‌ه تۆپباران ده‌كرێ‪.‬‬

‫بۆ كه‌س ش��اراو‌ه نیی ‌ه ك ‌ه به‌رێگای‬ ‫جۆراوجۆردا ته‌نانه‌ت چه‌ك بۆ هه‌ندێك‬ ‫له‌واڵتان ده‌نێرێ‪ ،‬نه‌ك هه‌ر بۆ واڵتانی‬ ‫ده‌ورووبه‌ر‪ ،‬به‌ڵكو بۆ واڵتانی دووریش‪،‬‬ ‫بۆ نمون ‌ه ئێم ‌ه ته‌نانه‌ت ده‌بینین‌و‬ ‫ده‌بیستین ك� ‌ه له‌هوڵه‌ندا كه‌شتی‬ ‫ده‌گیرێ ك ‌ه مووشه‌كی ئێرانی پێیه‌‪،‬‬ ‫به‌گشتی ئه‌م سیاسه‌ت ‌ه جۆراوجۆر‌ه‌و‬ ‫هه‌موو الیه‌ن ‌ه مه‌عنه‌وی‌و ئابووری‌و‬ ‫داراییو سه‌ربازییه‌كان ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ئ���ه‌م س��ی��اس�ه‌ت�ه‌‬ ‫ل �ه‌رووب �ه‌رووب��وون �ه‌و‌ه له‌گه‌ڵ هه‌رێمی‬ ‫كوردستان چۆنه‌؟ بۆ وێن ‌ه ده‌بیندرێ‬ ‫ئه‌مڕۆ رێككه‌وتنێك له‌نێوان حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم‌و كۆماری ئیسالمی ده‌ك��رێ‌و‬ ‫كه‌چی سبه‌ینێ ناوچ ‌ه سنوورییه‌كانی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان تۆپباران ده‌كرێ؟‬ ‫ع��ه‌ب��دوڵ�ڵا ح���ه‌س���ه‌ن���زاده‌‪ :‬من‬ ‫ب�ه‌ش به‌حاڵی خ��ۆم له‌شێوازی ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتننامانه‌ی ك ‌ه له‌نێوان ده‌وڵه‌تی‬ ‫كۆماری ئیسالمی‌و هه‌رێمی كوردستاندا‬ ‫واژۆ ده‌كرێن ئاگادار نیم‌و نازانم چۆنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه پێموای ‌ه تا ئێستاش‬ ‫ك��ۆم��اری ئیسالمی ل �ه‌گ �ه‌ڵ هه‌موو‬ ‫سیاسه‌تی فریوده‌رانه‌و دووڕووان���ه‌ی‬ ‫خ��ۆی ل �ه‌گ �ه‌ڵ حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان وه‌كو حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان ته‌ره‌ف نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌ناوی‬ ‫حیزبه‌كانه‌و‌ه هه‌ندێك رێككه‌وتن واژۆ‬ ‫ده‌ك��ا‪ ،‬له‌گه‌ڵ پارتی له‌گه‌ڵ یه‌كێتی‬ ‫له‌گه‌ڵ حیزبێكی دیكه‌و ئوسوله‌ن دان‬ ‫به‌بوونی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستاندا‬ ‫نانێ‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ق �ه‌واره‌ی �ه‌ك��ی یاسایی ‌ه‌و‬ ‫شتێكی ده‌ستورییه‌و ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی‬ ‫خۆی به‌فه‌رمی ناسیویه‌تی‌و له‌گرنگترین‬ ‫یاساكانی واڵت��ی عێراقدا ك ‌ه بریتیه‌‬ ‫له‌ده‌ستوور یا وه‌كو له‌ئێراندا ده‌ڵێن‬ ‫یاسای بنه‌ڕه‌تی‪ ،‬ئه‌م ‌ه ده‌كات‪ ،‬دواتریش‬ ‫بۆ هه‌مووان ده‌ركه‌وتوو‌ه ك ‌ه كۆماری‬ ‫ئیسالمی له‌گه‌ڵ هه‌موو كه‌س فرتوفێڵی‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستاندا له‌روانگه‌یه‌كی‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��داران �ه‌و خۆ ب �ه‌زل زانییه‌وه‌‬ ‫ره‌فتارده‌كا‪ ،‬زۆرجار ده‌بینین نوێنه‌ری‬ ‫حكومه‌تی ئێران له‌هه‌رێمی كوردستان ‌ه‌و‬ ‫هه‌ر له‌وكاته‌دا تۆپخانه‌كانی حكومه‌تی‬ ‫ئێران‪ ،‬ناوچه‌كانی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫تۆپباران ده‌كه‌ن یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ده‌بینین نوێنه‌رانی حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫بانگهێشتی ئێران ك��راون‪ ،‬نوێنه‌رانی‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم له‌تارانن‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫له‌و كاته‌دا ئێر‌ه تۆپباران ده‌كرێ‪ ،‬گرنگ‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه كۆماری ئیسالمی به‌هیچ‬

‫جۆرێك چ��اوی به‌حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان هه‌ڵنایه‌‪ ،‬ئ �ه‌و وه‌خته‌ی‬ ‫ك ‌ه دۆستایه‌تیشی ده‌كا بۆ ئه‌وه‌یه‌تی‬ ‫له‌رێگای دۆستایه‌تییه‌و‌ه زه‌ربه‌یه‌كی‬ ‫لێبدا قه‌ت نایه‌وێت حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان سه‌قامگیر ببێ‌و له‌جێگه‌ی‬ ‫خۆیدا راوه‌ستێ‪ ،‬چونك ‌ه ده‌سه‌اڵتدارانی‬ ‫ئێران دژی ماف‌و ئازادییه‌كانی گه‌لی‬ ‫ك��وردن له‌هه‌ر جێگایه‌كی كوردستان‬ ‫بێ‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئێو‌ه باس له‌و‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ك ‌ه حكومه‌تی ئێران چاوی به‌حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵنایه‌‪ ،‬به‌بڕوای‬ ‫ئێو‌ه هه‌بوونی كیانێكی سیاسیی كوردی‬ ‫له‌عێراق تا چه‌ند توانیویه‌تی‌و یان‬ ‫ده‌توانێ كاریگه‌ری له‌سه‌ر پارچه‌كانی‬ ‫دیكه‌ی كوردستان‌و به‌تایبه‌ت له‌سه‌ر‬ ‫رۆژهه‌اڵت دابنێت؟‬ ‫ع �ه‌ب��دوڵ�ڵا ح���ه‌س���ه‌ن���زاده‌‪ :‬ه�ه‌ر‬ ‫ئاڵوگۆڕییه‌ك له‌هه‌ركام له‌به‌شه‌كانی‬ ‫كوردستاندا پێكبێ‪ ،‬به‌باش‌و به‌خراپ‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ك �ه‌وت‌و به‌نوشستیهێنان‬ ‫كاریگه‌ریێكی ناڕاسته‌وخۆی له‌سه‌ر‬ ‫به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستاندا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئاشكرای ‌ه به‌شه‌كانی ك��وردس��ت��ان‬ ‫هه‌موویان به‌شی یه‌ك واڵت��ن‪ ،‬به‌شی‬ ‫یه‌ك میلله‌تن ك ‌ه به‌خۆشی‌و ناخۆشی‬ ‫یه‌كتر به‌دڵنیاییه‌و‌ه دڵ��خ��ۆش یان‬ ‫دڵگران ده‌ب��ن‪ ،‬به‌سه‌ركه‌وتنی یه‌كتر‬ ‫خ��وش��ح��اڵ�ن‌و به‌نوشوستییه‌ك كه‌‬ ‫به‌سه‌ریاندابێ‪ ،‬تێكده‌چن‌و ناڕه‌حه‌ت‬ ‫ده‌بن‪ ،‬ده‌توانن له‌ئه‌زمونه‌كانی یه‌كتر‬ ‫وان ‌ه وه‌ربگرن‪ ،‬سه‌ركه‌وتنی الیه‌كیان‬ ‫ده‌توانێت ئومێدێك بۆ سه‌ركه‌وتوویی‬ ‫به‌الیه‌كی دیك ‌ه فه‌راهه‌م بكا‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫وه‌كو باست كرد شوێن دانانی ئه‌م دوو‬ ‫به‌شه‌ی كوردستان له‌سه‌ر یه‌كتر واته‌‬ ‫باشوور‌و رۆژهه‌اڵت‪ ،‬به‌رچاوتر‌ه له‌شوێن‬ ‫دانانی ناوچه‌كانی دیك ‌ه له‌سه‌ر یه‌كتر‪،‬‬ ‫به‌هۆكاری ئ��ه‌وه‌ی ك ‌ه له‌كۆنه‌و‌ه تا‬ ‫ئێستا په‌یوه‌ندییه‌كی به‌رینترو پته‌وتر‬ ‫له‌نێوان ئه‌م دوو به‌شه‌ی كوردستاندا‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه زۆر هۆكار هه‌بن‪،‬‬ ‫یه‌كێكیان ئ�ه‌وه‌ی� ‌ه ك ‌ه بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫كوردایه‌تی له‌هه‌ردووبه‌شی باشوورو‬ ‫رۆژهه‌اڵتی كوردستان له‌و ناوچه‌یه‌دا‬ ‫بوو‌ه ك ‌ه هه‌م پێكه‌و‌ه هاوسنوورن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫سنوور‌ه ده‌ستكرد‌ه ك ‌ه دروستبووه‌‪،‬‬ ‫هه‌م له‌باری زاراوه‌ی زمانییه‌وه‌و هه‌م‬ ‫له‌باری مه‌زهه‌بییه‌و‌ه یه‌كن‪ ،‬هه‌ردووكیان‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی گشتی ده‌ڵێن‬ ‫سۆرانی زمانن‪ ،‬هه‌ردووكیان سونه‌‬ ‫مه‌زهه‌بن‪ ،‬هه‌ردووكیان كه‌وتوونه‌ته‌‬ ‫ن��اوه‌ن��دی ك��وردس��ت��ان��ه‌وه‌‪ ،‬پاشان‬

‫له‌وه‌ختی ته‌نگانه‌دا له‌كوردستانی‬ ‫ئێران ك ‌ه فشارێك ه��ات��وو‌ه خه‌ڵك‬ ‫په‌نای بۆ ئ �ه‌م به‌شه‌ی كوردستان‬ ‫هێناوه‌‪ ،‬له‌باشووریش به‌پێچه‌وانه‌و‌ه كه‌‬ ‫فشاریان بۆ هاتوو‌ه روویان كردووه‌ته‌‬ ‫رۆژه �ه‌اڵت��ی كوردستان‪ ،‬ئ�ه‌م دووان �ه‌‬ ‫كارگه‌ریان له‌سه‌ر یه‌كتری زیاتره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هه‌رحاڵ ئه‌وان ‌ه هه‌موویان له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌ی زیاتریش بێ هه‌ر ناڕاسته‌وخۆیه‌‪،‬‬ ‫ئاڵوگۆڕ له‌تاراندا كاریگه‌ری راسته‌وخۆی‬ ‫له‌سه‌ر كرماشان‌و سنه‌و ورمێ‌و نه‌غه‌ده‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ئاڵوگۆڕ له‌سلێمانی له‌سه‌ر‬ ‫مهاباد شوێنه‌واره‌كه‌ی ناڕاسته‌وخۆیه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی ك ‌ه به‌شێك له‌واڵتێك نین‬ ‫به‌شێوه‌ی فه‌رمی‪ ،‬به‌س به‌هه‌رحاڵ‬ ‫كاریگه‌ری هه‌ر ده‌بێ‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وه‌ك خۆشتان ئاگادارن‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كانی په‌رله‌مانی عێراق‬ ‫نزیك ده‌بینه‌و‌ه‌و پروپاگه‌ند‌ه بۆ ئه‌و‬ ‫پرۆسه‌ی ‌ه ده‌ستیپێكردووه‌‪ ،‬نه‌بوونی‬ ‫هاوده‌نگییه‌كی تۆكم ‌ه له‌نێوان لیست‌و‬ ‫ق���ه‌وار‌ه سیاسییه‌كانی كوردستان‬ ‫ئه‌گه‌ره‌كانی الوازبوونی پێگه‌ی كورد‬ ‫له‌ناوه‌نده‌كانی ب��ڕی��اردان��ی عێراقی‬ ‫زیادكردووه‌‪ ،‬له‌ئه‌گه‌ری روودان��ی ئه‌م‬ ‫حاڵه‌ته‌دا چ كاریگه‌رییه‌ك له‌سه‌ر پێگه‌ی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنی كوردی ئێرانی نیشته‌جێ‬ ‫له‌كوردستانی باشوور داده‌نێت؟‬ ‫عه‌بدوڵاڵ حه‌سه‌نزاده‌‪ :‬هاوده‌نگ‬ ‫نه‌بوونی كورده‌كان له‌په‌رله‌مانی عێراقدا‬ ‫كه‌هیوادارم قه‌ت شتی وا نه‌یه‌ت ‌ه پێشێ‪،‬‬ ‫زیان به‌ئه‌زمونی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ده‌گ �ه‌ی �ه‌ن��ێ ك � ‌ه ئ��ه‌و زی��ان � ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌شێوه‌ی ناڕاسته‌وخۆشه‌‪ ،‬زیان ‌ه بۆ‬ ‫هه‌موو به‌شه‌كانی دیكه‌ی كوردستان‪،‬‬ ‫دیار‌ه من له‌و بڕوایه‌دام له‌په‌رله‌مانی‬ ‫عێراقدا كورده‌كان هه‌رچه‌ند به‌چه‌ند‬ ‫لیستیش ده‌چن ‌ه نێو هه‌ڵبژاردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێموانیی ‌ه له‌وێدا له‌سه‌ر پرسی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫لێكجیاببنه‌وه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم له‌هه‌رحاڵداو‬ ‫ب �ه‌ب��اوه‌ڕی من ئه‌گه‌ر به‌یه‌ك لیست‬ ‫بونایه‌‪ ،‬سه‌نگ‌و قورساییه‌كی دیكه‌یان‬ ‫ده‌بوو‪ ،‬هێزێكی دیكه‌یان ده‌بوو‪ ،‬نه‌ك بۆ‬ ‫دژایه‌تی نێوخۆ‪ ،‬ئه‌وان بۆ دوژمنایه‌تی‬ ‫ناچن‪ ،‬بۆ هاوكاری ده‌چن‪ ،‬نوێنه‌رانی‬ ‫كورد ده‌چن له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی عه‌ر‌هب‌و‬ ‫توركمان‌و به‌شه‌كانی دیك ‌ه پێكه‌وه‌‬ ‫هاوكاری بكه‌ن بۆ دروستكردنه‌وه‌ی‬ ‫عێراقێكی نوێ‪ ،‬مه‌سه‌له‌ك ‌ه به‌رامبه‌ركێ‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر هاوده‌نگ بن زۆر‬ ‫زۆر باشتر‌ه یانی به‌هه‌موو الیه‌نه‌كان‬ ‫النیكه‌م فراكسیۆنێك پێكبێنن‪ ،‬وه‌كو‬ ‫بڵێین كاره‌كته‌ری ك��وردی النیكه‌م‬ ‫هه‌وڵبده‌ن به‌یه‌ك ده‌ن��گ بچن ‌ه نێو‬ ‫قه‌زایای ئه‌و یاسایانه‌ی ك ‌ه له‌په‌رله‌ماندا‬ ‫پێشنیار ده‌كرێن‪ ،‬ب �ه‌اڵم ئ �ه‌وه‌ی كه‌‬ ‫له‌سه‌ر كوردی رۆژه�ه‌اڵت یان كوردی‬ ‫به‌شه‌كانی دیك ‌ه شوێنه‌واری ده‌بێ یان‬ ‫نایبێ‪ ،‬من پێموای ‌ه به‌شه‌كانی دیكه‌ی‬ ‫كوردستان ك ‌ه په‌یوه‌ندییان بێره‌وه‌‬ ‫هه‌ی ‌ه یان تێكۆشه‌رانیان لێر‌ه هه‌ن‪،‬‬ ‫نابێ ئه‌ژماری خۆیان له‌سه‌ر ئه‌و‌ه بنیاد‬ ‫بنێن ك ‌ه كورد له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی عێراق‬ ‫بارودۆخی چۆنه‌‪ ،‬چونك ‌ه به‌هه‌رحاڵ‬ ‫ك��وردی به‌شه‌كانی دیك ‌ه له‌عێراقدا‬ ‫به‌شێك نین له‌و مه‌سه‌له‌یه‌‪ ،‬كوردستان‬ ‫له‌نێو چوار واڵت��دا دابه‌شكراو‌ه‌و ئه‌و‬ ‫به‌ش ‌ه په‌یوه‌ندیی به‌و كوردانه‌و‌ه هه‌یه‌‬

‫ك ‌ه دانیشتووی باشووری كوردستانن‪.‬‬ ‫به‌و حاڵه‌ش ئاشكرای ‌ه به‌هێزبوونی كورد‬ ‫له‌كوردستانی عێراقدا یان له‌په‌رله‌مانی‬ ‫عێراقدا دیسانه‌ك ‌ه با كاریگه‌رییه‌كه‌‬ ‫ناڕاسته‌وخۆش بێ‪ ،‬به‌قازانجی كورد‬ ‫له‌پارچه‌كانی دیكه‌ی كوردستانه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی له‌سه‌ر ئه‌و هێز‌ه سیاسییه‌‬ ‫ك��وردان� ‌ه ك ‌ه له‌سه‌ر خاكی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان ده‌ژین‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫وتم راسته‌وخۆ ن ‌ه له‌سه‌ر هه‌موو كورد‬ ‫كاریگه‌ری داده‌نێ‌و ن ‌ه له‌سه‌ر ئه‌و هێزه‌‬ ‫سیاسیانه‌ی ك ‌ه لێره‌دان یان بنكه‌یان‬ ‫هه‌ی ‌ه یان تێكۆشه‌رانیان له‌م به‌شه‌ی‬ ‫كوردستاندا ژیان به‌سه‌رده‌به‌ن‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ب �ه‌اڵم نیگه‌رانییه‌كه‌‬ ‫له‌وێوه‌دێت ك ‌ه هه‌ر ماوه‌یه‌ك له‌وه‌وپێش‬ ‫له‌سه‌ر ده‌ستی حكومه‌تی عێراقی‬ ‫هێرش كرای ‌ه سه‌ر موجاهیدنی خه‌ڵقی‬ ‫ئێران؟ دیار‌ه له‌ژێر كاریگه‌ری شیعه‌كان‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه ئێران نزیكن؟‬ ‫عه‌بدوڵاڵ حه‌سه‌نزاده‌‪ :‬من به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ك نامه‌وێ پێشبینییه‌كی وا بكه‌م‬ ‫ك ‌ه حكومه‌تی عێراق ره‌فتارێكی ئاوا‬ ‫له‌گه‌ڵ هێز‌ه سیاسیی ‌ه كورده‌كان بكا‪،‬‬ ‫من پێموای ‌ه ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر موجاهیدین‬ ‫كرا شتێكی باش نه‌بوو‪ ،‬به‌قازانجی‬ ‫عێراق‌و ده‌وڵه‌تی عێراق‌و یه‌ك له‌وان‬ ‫خودی ده‌وڵه‌تی مالكیش نه‌بوو‪ ،‬چونكه‌‬ ‫النیكه‌م وه‌كو واڵتێك ك ‌ه خه‌ڵكێكی‬ ‫تیدای ‌ه به‌نێوی په‌نابه‌ر هه‌یمه‌نه‌ی‬ ‫دێنێت ‌ه خ��واره‌وه‌و شتێكی باش نییه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌باره‌ی هێز‌ه كوردییه‌كانه‌و‌ه من‬ ‫ئه‌و‌ه نابینم‌و هۆكارێك نابینم بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و ره‌فتار‌ه له‌گه‌ڵ ئه‌وان بكرێ‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ن ‌ه پێكدادانێكیان له‌گه‌ڵ عێراق بووه‌‪،‬‬ ‫ن ‌ه كارێكیان كردو‌ه به‌دژی حكومه‌تی‬ ‫ئێستای عێراق بێ‪ ،‬به‌ڵكو ئۆپۆزیسیۆنی‬ ‫ئێران خۆشحاڵ بوون به‌ئاڵوگۆڕێكی‬ ‫ك ‌ه له‌عێراقدا دێت ‌ه پێشه‌وه‌و به‌چاوی‬ ‫هیواو ئومێده‌و‌ه سه‌یری ده‌كه‌ن‪ ،‬راسته‌‬ ‫كاریگه‌ریی ده‌وڵ�ه‌ت��ی ئێران له‌سه‌ر‬ ‫ده‌وڵه‌تی عێراق هه‌یه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت كه‌‬ ‫تا ئێستا وای ‌ه‌و ره‌نگ ‌ه له‌ئاینده‌شدا هه‌ر‬ ‫وابێ‪ ،‬جڵه‌وی حاكمییه‌ت زیاتر به‌ده‌ستی‬ ‫شیع ‌ه مه‌زهه‌به‌كانه‌وه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم پێم وا‬ ‫نیی ‌ه ئه‌و‌ه هۆكارێك بێ بۆئه‌وه‌ی كه‌‬ ‫فشار بۆ هێز‌ه كوردستانییه‌كان بهێنن‌و‬ ‫هۆكارێك بۆ دوژمنایه‌تی له‌گه‌ڵ ئه‌وان‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌وانه‌ی له‌سه‌ر خاكی‬ ‫عێراق ده‌ژین به‌وانه‌شه‌و‌ه ك ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫خاكی كوردستان داده‌نیشن ك ‌ه ئه‌ویش‬ ‫به‌شێك ‌ه له‌خاكی عێراق‪ ،‬ن ‌ه نیازی‬ ‫ده‌ستێوه‌ردانیان هه‌یه‌‪ ،‬ن ‌ه شتێكیان‬ ‫ده‌وێ‪ ،‬غه‌یری ئه‌و‌ه ك ‌ه له‌واڵتی خۆیان‬ ‫له‌سه‌ر بیرو ب��اوه‌ڕ ده‌رب��ه‌ده‌ر بوون‌و‬ ‫ده‌ی��ان �ه‌وێ ل�ه‌م واڵت � ‌ه بحه‌وێنه‌و‌ه تا‬ ‫رۆژێ��ك ده‌رفه‌تی گه‌ڕانه‌و‌ه‌و ژیانێكی‬ ‫ئازادان ‌ه‌و سه‌ربه‌رزانه‌یان له‌واڵتی خۆیان‬ ‫ب��ۆ ده‌ڕه‌خ��س��ێ ب�ه‌ه�ه‌رح��اڵ پێموایه‌‬ ‫هۆكارێكی ئاوا نابینم جگ ‌ه له‌وه‌ش‪،‬‬ ‫وابزانم ده‌ورانی سه‌وداكردن به‌مرۆڤه‌كان‬ ‫به‌سه‌رچووه‌‪ ،‬بۆ موجاهیدینیش ره‌نگه‌‬ ‫ل��ه‌ژێ��ره‌و‌ه ج��اروب��ار شتێكی ئ��اواش‬ ‫بكرێت‪ ،‬به‌اڵم له‌وباره‌یه‌شه‌و‌ه پێموایه‌‬ ‫ده‌وڵه‌تی عێراق ناتوانێ سات‌و سه‌ودا‬ ‫به‌موجاهیدینه‌و‌ه بكاو موجاهیدین‬ ‫به‌ئاسانی راده‌ستی ئێران بكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ده‌ورانی ئه‌و شتان ‌ه به‌سه‌رچووه‌‪.‬‬

‫ی دراوسێ‪،‬‬ ‫ه كاروباری‌ واڵتان ‌‬ ‫ئێران نه‌ك ده‌ستوه‌رده‌دات ‌‬ ‫به‌ڵكو ده‌بیستین كه‌شتیه‌ك له‌هۆڵه‌ندا ده‌گیرێت‬ ‫موشه‌كی ئێرانیی پێیه‌!‬


‫‪13‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫پشوو‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫دزی ده‌گات ‌ه جانتای مامۆستایانیش‬

‫دڵنیا‪ :‬پێیانده‌وتم خه‌په‌‬ ‫سیزار سه‌لیم له‌هه‌ولێر‬

‫دڵنیا قه‌ره‌داغی ده‌ڵێت‬ ‫ئ���ه‌گ���ه‌ر گ��ۆران��ی��ب��ێ��ژ‬ ‫ن��ه‌ب��ووم��ای��ه‌‪ ،‬ره‌ن��گ � ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ب��ب��ووم��ای � ‌ه ب �ه‌ب��ێ��ژه‌ر ‌‬ ‫ده‌نگوباس‪ ،‬چونك ‌ه زۆر‬ ‫حه‌زم له‌وبواره‌یه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و له‌چاوپێكه‌وتنێكی‬ ‫ده‌ستووردا وتی‌"كه‌مێك‬ ‫غ��ی��ر‌ه ده‌ك����ه‌م‪ ،‬ب��ه‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫حه‌زیشم به‌و سیفه‌ت ‌ه ‌‬ ‫خۆم نییه‌"‪.‬‬ ‫‪............................‬‬ ‫ی كاری‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی به‌رێزتان له‌هه‌ولێرو‬ ‫ه��ون�ه‌ر ‌‬ ‫دواتر رووتانكرد‌ه دهۆك‌و زاخۆ‪،‬‬ ‫هۆكاری چیبوو؟‬ ‫دڵنیا‪ :‬س�ه‌ره‌ت��ا كه‌ده‌ستم‬ ‫به‌كاره‌كانكرد‪ ،‬ح��ه‌زم ده‌ك��رد‬ ‫له‌هه‌موو شاره‌كاندا كاربكه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی هاتم ‌ه هه‌ولێرو چه‌ند‬ ‫له‌سلێمان ‌‬ ‫ی هونه‌ریمان پێشكه‌شكردو‬ ‫كارێك ‌‬ ‫ێ‬ ‫دوات��ر روومكرد‌ه ده��ۆك‪ ،‬له‌و ‌‬ ‫ی ئ�ه‌و‬ ‫ی خ�ه‌ڵ��ك� ‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر داوا ‌‬ ‫ش���ار‌ه م��ام��ه‌وه‌و زۆر ك��ارم��ان‬ ‫ی باش‬ ‫پێشكه‌شكرد‌و تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫توانیمان كارێك پێشكه‌شبكه‌ین‬ ‫ی پێیده‌كرد‪،‬‬ ‫ك ‌ه خه‌ڵكه‌ك ‌ه حه‌ز ‌‬ ‫دوات��ر هاتمه‌و‌ه هه‌ولێر‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستاش حه‌ز ده‌ك �ه‌م هه‌میش ‌ه‬ ‫ی بادیناندابم‪،‬‬ ‫ی خه‌ڵك ‌‬ ‫له‌خزمه‌ت ‌‬ ‫ی زۆر رێزیان‬ ‫ی به‌راست ‌‬ ‫چونك ‌‬ ‫ده‌گرتم‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تۆ ئه‌وكات كارت‬ ‫له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌ند‬ ‫عه‌بدولقه‌هار‬ ‫ی‬ ‫زاخ��������ۆ ‌‬ ‫ده‌ك�������رد‪،‬‬ ‫ئ���ێ���س���ت���ا‬

‫په‌یوه‌ندیتان چۆنه‌؟‬ ‫ی زۆر‌ه ئاگام‬ ‫دڵنیا‪ :‬ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌ڕێزیان نییه‌‪ ،‬من خۆم به‌قه‌رزار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ���ه‌و ده‌زان�����م‌و یه‌كێكم ل��ه‌وان�� ‌ه ‌‬ ‫ی ئ �ه‌و ده‌ك � ‌هم‌و‬ ‫ك �ه‌وا ح �ه‌ز به‌ده‌نگ ‌‬ ‫هیواداریشم هه‌میش ‌ه له‌كاره‌كانیدا‬ ‫سه‌ركه‌وتووبێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تۆ ك ‌ه كارت له‌بادینان‬ ‫ێ‬ ‫ی ئافره‌ت له‌و ‌‬ ‫ده‌ك��رد‪ ،‬هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫كه‌م ‌ه ی��ان ده‌توانین بڵێین نییه‌‪،‬‬ ‫ێ بمایتایه‌ته‌وه‌؟‬ ‫نه‌ده‌كرا له‌و ‌‬ ‫ی به‌رده‌وام ك ‌ه‬ ‫دڵنیا‪ :‬وه‌كو مانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ بژیم نه‌ده‌كرا‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌وكات ‌‬ ‫له‌و ‌‬ ‫من له‌وێ بووم‪ ،‬ماڵمان له‌هه‌ولێر بوو‪،‬‬ ‫ێ مامه‌وه‌‪ ،‬چه‌ند‬ ‫ی له‌و ‌‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫ی بده‌ین‪.‬‬ ‫كارێك بوو ده‌بوای ‌ه ئه‌نجام ‌‬ ‫ی ئ �ه‌گ �ه‌ر بڵێم‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ�� ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه كارت له‌دهۆك‌و زاخۆ‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه ‌‬ ‫ئه‌نجامدا‌و دواتر گه‌ڕایته‌و‌ه هه‌ولێر‪،‬‬ ‫ك��ارك��ردن له‌هه‌ولێر خۆشتر‌ه یان‬ ‫له‌دهۆك؟‬ ‫دڵنیا‪ :‬ره‌نگ ‌ه ئه‌و‌ه ئه‌سته‌م بێت‬ ‫تاوه‌كو بیڵێم‪ ،‬چونك ‌ه هه‌ر شوێنێك‬ ‫ی ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌و‌ه‬ ‫ی خ��ۆ ‌‬ ‫تایبه‌تمه‌ند ‌‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌وا‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵیان كارمكردووه‌و ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌دهۆك بووم‪ ،‬له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵ ‌ه كه‌سێك ‌‬ ‫زۆر به‌ڕێز كارمده‌كرد‌و ئاسوده‌بووم‪،‬‬ ‫كاتێك گه‌ڕامه‌و‌ه هه‌ولێریش‪ ،‬كارم‬ ‫له‌گه‌ڵ چه‌ند كه‌سانێك كرد‌و له‌گه‌ل‬ ‫ئه‌وانیش ئاسووده‌بووم‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫وه‌كو جیاكارییه‌ك بڵێم‪ ،‬ده‌توانم بڵێم‬ ‫له‌دهۆك ئاسووده‌تر بووم‪.‬‬

‫شـــوان عــه‌تـــوف‬ ‫لـه‌بـۆنـی ســێـــــودا‬

‫ش��وان ع�ه‌ت��وف ئ�ه‌ك��ت�ه‌ری گه‌نجی‬ ‫ب�ه‌ت��وان��ا‪ ،‬له‌فیلمی (ب��ۆن��ی سێو)‬ ‫دا ك�� ‌ه فیلمێكی سینه‌ماییه‌و‬ ‫له‌ده‌رهێنانی هونه‌رمه‌ندی سینه‌ماكار‬ ‫رێڤین عه‌ساف ‌ه ده‌رده‌ك �ه‌وێ��ت �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫باس له‌ژنێكی هه‌ڵه‌بجه‌یی ده‌كات‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر بۆنی سێودا تێكده‌چێت‪،‬‬ ‫چ��ون��ك � ‌ه ه��ه‌م��ان بۆنی‬

‫كیمیابارانكردنی دێنێته‌وه‌ یاد‪.‬‬ ‫ئه‌و فیلم ‌ه به‌رهه‌می هاوبه‌شی‬ ‫وه‌زاره‌ت������ی رۆش��ن��ب��ی��ری‌و الوان‌و‬ ‫كۆمپانیای سینه‌مایی ئه‌ڵمانی‬ ‫(ك��اس��ت��ێ��ڵ ف��ی��ل��م)‌ه‌و ل�ه‌ن��وان��دن��ی‬ ‫ئه‌كته‌ری به‌توانا (ش��وان عه‌توف)‬ ‫‌ه‌و له‌شاری هه‌ڵه‌بج ‌ه‌و هه‌ولێر وێنه‌ی‬ ‫گیراوه‌‪ ،‬بڕیار‌ه ئه‌و فیلم ‌ه له‌رۆژی‬ ‫‪3/16‬ی ئه‌مساڵ له‌زانكۆی‬ ‫به‌رلین نمایشبكرێت‪،‬‬ ‫ه������ه‌ره������ه‌م������ان‬ ‫رۆژ ب��ه‌ب��ۆن��ه‌ی‬ ‫كیمیا با ر ا نكر د نی‬ ‫ش�����������������اری‬ ‫ه��ه‌ڵ��ه‌ب��ج��ه‌و‌ه‬ ‫له‌سینه‌ما كا نی‬ ‫ش�����اری ك��ۆڵ��ن‬ ‫ن��م��ای��ش��ب��ك��رێ��ت‪.‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا ل��ه‌رۆژی ‪17‬‬ ‫تا ‪20‬ی هه‌مان مانگ‪،‬‬ ‫به‌شداری له‌ڤیستیڤاڵی‬ ‫ف��ی�لان��د فیلم ل �ه‌ش��اری‬ ‫كاپتاونی پایته‌ختی ئه‌فریقای‬ ‫باشووردا ده‌كات‪ .‬فیلمه‌ك ‌ه ماوه‌كه‌ی‬ ‫كاتژمێرێك‌و بیست خوله‌كه‌‪.‬‬

‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ه��ون��ه‌رم��ه‌ن��د‌ه‬ ‫ی ئێستا زیاتر له‌سه‌ر‬ ‫ئافره‌ته‌كان ‌‬ ‫ی ئه‌ره‌بێسك ك��ارده‌ك��ه‌ن‪،‬‬ ‫ستایل ‌‬ ‫پێتوای ‌ه كاركردن به‌و ستایل ‌ه خزمه‌ت‬ ‫ی ده‌كات؟‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫به‌هونه‌ر ‌‬ ‫دڵنیا‪ :‬ك��ارك��ردن ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌و‬ ‫ی كاتیی ‌ه بۆ‬ ‫ستایل ‌ه ته‌نها بۆ چێژێك ‌‬ ‫گه‌نجان‪ ،‬زیاتر گه‌نجان حه‌ز به‌و جۆر‌ه‬ ‫ستایالن ‌ه ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و جۆر‌ه كاران ‌ه‬ ‫زوو له‌الیه‌ن خه‌ڵكه‌و‌ه وه‌رده‌گیرێن‌و‬ ‫زووش له‌بیر خه‌ڵك ده‌چنه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر بۆ خزمه‌تكردن بێت به‌هونه‌ر ‌‬ ‫كوردی‌‪ ،‬پێموانیی ‌ه ئه‌وجۆر‌ه كارانه‌‪،‬‬ ‫ی بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫خزمه‌ت به‌هونه‌ر ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ئ �ه‌و ج��ۆر‌ه ستایالن ‌ه ك��ارده‌ك �ه‌ن‪،‬‬ ‫ك��اره‌ك��ان��ی��ان ل��ه‌الی��ه‌ن هه‌ڵكه‌وت‬ ‫زاه��ی��ره‌و‌ه ئه‌نجامده‌درێت‪ ،‬چۆن ‌ه‬ ‫به‌رێزتان له‌گه‌ڵ هه‌ڵكه‌وت زاهیر‬ ‫كارتاننه‌كردووه‌؟‬ ‫دڵ��ن��ی��ا‪ :‬ت��اوه‌ك��و ئێستا بیرم‬ ‫له‌وه‌نه‌كردووه‌ته‌و‌ه كار له‌گه‌ڵ كاك‬ ‫ی ئاوازه‌كان‬ ‫هه‌ڵكه‌وتدا بكه‌م‪ ،‬بۆ كار ‌‬ ‫زیاتر خۆم ئه‌نجامیانده‌د‌هم‌و هه‌ندێك‬ ‫ی به‌ڕێزیش هاوكارم بوون‪.‬‬ ‫مامۆستا ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تۆ وه‌كو هونه‌رمه‌ندێك ‌‬ ‫ی تاوه‌كو ئێستا‬ ‫ئافره‌ت‪ ،‬پێتوای ‌ه بۆچ ‌‬ ‫ی ئافره‌ت‬ ‫نه‌مانتوانیو‌ه هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫ی وه‌كو‬ ‫ێ هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫له‌ئاست هه‌ند ‌‬ ‫عه‌دنان كه‌ریم‌و به‌هجه‌ت یه‌حیا و‪...‬‬ ‫هه‌بێت؟‬ ‫دڵنیا‪ :‬ئه‌گه‌ر‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪15‬‬ ‫ی كوردستان بێت‪ ،‬من‬ ‫بۆ ن���اوه‌و‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا تاوانبار ده‌ك��ه‌م‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ێ كه‌س ‌‬ ‫ی نه‌داو‌ه هه‌ند ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگا رێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌توانا به‌رهه‌مبێن‪ ،‬بۆ ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ هونه‌رمه‌ند ‌‬ ‫كوردستانیش هه‌ند ‌‬ ‫زۆر باشمان هه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌ئاست ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندانه‌ش نه‌بن ك ‌ه تۆ وتت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌وانه‌و‌ه نزیكن‪.‬‬ ‫ێ‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر باس له‌هه‌ند ‌‬ ‫ی به‌رێزت بكه‌م‪ ،‬به‌رێزت‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫شت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاتنتان بۆ ناو بوار ‌‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر قه‌ڵه‌و بوون‪ ،‬دواتر كێش ‌‬ ‫هونه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫خۆت دابه‌زاند‪ ،‬ئێستا ئاسووده‌تر ‌‬ ‫یان ئه‌وكات؟‬ ‫ی‬ ‫ی دوا ‌‬ ‫دڵنیا‪ :‬وه‌كو ئاسووده‌ی ‌‬ ‫كێش دابه‌زاندن ئاسوده‌تربووم‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی چ كاریگه‌ر ‌‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ � ‌ه ‌‬ ‫به‌سه‌رته‌و‌ه هه‌بوو؟‬ ‫ی خۆشه‌ویستیم‬ ‫دڵنیا‪ :‬ل��ه‌روو ‌‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن ج��ه‌م��اوه‌ره‌وه‌‪ ،‬كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌سه‌ر منه‌و‌ه ه�ه‌ب��وو‪ ،‬ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫قه‌ڵه‌و بووم زیاتر خۆشه‌ویست بووم‌و‬ ‫پێیان ده‌گووتم خه‌په‌‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ‬ ‫كێش دابه‌زاندنمدا‪ ،‬له‌الیه‌ن خه‌ڵكه‌و‌ه‬ ‫كه‌متر خۆشه‌ویست بووم‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌گه‌ڵ كار ‌‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئ ‌ه ‌‬ ‫ماڵه‌وه‌و خواردندا چۆنی‌؟‬ ‫ی ماڵه‌وه‌دا من‬ ‫دڵنیا‪ :‬له‌كار ‌‬ ‫زۆر بزێوم‌و ته‌مبه‌ڵنیم‪ ،‬زیاتریش‬ ‫ب �ه‌چ��ێ��ش��ت��ل��ێ��ن��ان �ه‌و‌ه‬ ‫س�����ه‌رق�����اڵ�����م‪،‬‬ ‫چێشته‌كا نیشم‬ ‫خ������ۆش������ن‬

‫(به‌پێكه‌نینه‌وه‌)‪ ،‬له‌خواردنیش زۆر‬ ‫حه‌ز به‌شفت ‌ه ده‌كه‌م‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر دڵنیا له‌هونه‌ر‬ ‫كارینه‌كردایه‌‪ ،‬ده‌بوو به‌چی‌؟‬ ‫ی‬ ‫دڵنیا‪ :‬من زۆر حه‌زم به‌بوار ‌‬ ‫ی ده‌نگوباس بوو‪.‬‬ ‫بێژه‌ر ‌‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ده‌ڵ��ێ��ن غ��ی��ره‌ش‬ ‫ده‌ك ‌هی‌؟‬ ‫دڵ��ن��ی��ا‪ :‬ك �ه‌م��ێ��ك‪ ،‬ح���ه‌ز ب �ه‌و‬ ‫ی خ��ۆم‬ ‫س��ی��ف��ه‌ت�� ‌ه ‌‬ ‫ن����اك����ه‌م ك� ‌ه‬ ‫هه‌مه‌‪.‬‬

‫دڵنیا ق �ه‌ره‌د‬ ‫یه‌كه‌م گۆران اغ �ی له‌ساڵ ‌‬ ‫ی ‪1995‬‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ی ی��ارا ك ‌ه وتوویه‌ت ‌‬ ‫(ئ � ‌ه ‌‬ ‫ی به‌ناو ‌‬ ‫ی‬ ‫ن)‬ ‫ب �ووه‌‪،‬‬ ‫دوات��ر چه‌ند‬ ‫ه‬ ‫گۆرانیی ‌ك ‌‬ ‫ی ت��ر ‌‬ ‫ی ت�‬ ‫له‌سلێمانییه‌و‌ه چ ۆم��ارك�ردووه‌و‬ ‫ووه‬ ‫دوات� �ر رووی ك��رد ‌ت ‌ه هه‌ولێرو‬ ‫ووه‌‬ ‫ت��‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫‌ه ده��ۆك‌و‬ ‫یچ‬ ‫ه‌ند ساڵێك ل‬ ‫ده‬ ‫ۆ‬ ‫ماوه‌ته‌وه‌‌و دواتر گه ه‌ ك‌و زاخۆ‬ ‫‌راو‬ ‫هه‌ولێرو تاوه‌كو ئێس ه‌ته‌و‌ه شار ‌‬ ‫ی‬ ‫تا‬ ‫ش‬ ‫ل‬ ‫ه‬ ‫‌و‬ ‫ش‬ ‫ار‬ ‫ه‌دا‬ ‫نیشته‌جێیه‌‪.‬‬

‫ماهیر حه‌سه‌ن ته‌نز ده‌كات‬

‫ته‌له‌فزیۆنی گه‌لی كوردستان كه‌ناڵی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬به‌هاوكاری تیپی هونه‌ری‬ ‫ره‌نگاڵه‌‪ ،‬سه‌رقاڵی به‌رهه‌مهێنانی‬ ‫زنجیر‌ه درام��ای�ه‌ك��ی ته‌نزن به‌ناوی‬ ‫(بابه‌حاجی)‪.‬‬ ‫زن��ج��ی��ر‌ه درام���اك��� ‌ه ل�ه‌ن��وان��دن��ی‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ماهیر حه‌س ‌هن‌و كه‌مال‬ ‫چ���االك‌و ئ�ه‌ح��م�ه‌د ره‌ئ����وف‌و رێ��زان‬ ‫فه‌ر‌هج‌و ئااڵ عوم ‌هر‌و ئاكۆ عومه‌رو چه‌ند‬ ‫هونه‌رمه‌ندێكی تره‌‪.‬‬ ‫وێنه‌گرو ده‌رهێنه‌ری زنجیر‌ه دراماكه‌‬ ‫له‌الیه‌ن كارۆخ ته‌هاوه‌ی ‌ه‌و له‌لێدوانێكیدا‬

‫ناوبراو به‌ده‌ستووری وت "ئه‌م زنجیره‌‬ ‫درامای ‌ه ل ‌ه (تاشمه‌تاش) وه‌رگیراو‌ه‌و‬ ‫دكتۆر شێركۆ عه‌بدواڵ وه‌ریگێڕاوه‌ته‌‬ ‫سه‌ر زمانی كوردی‪ ،‬زنجیر‌ه دراماكه‌ش‬ ‫به‌گشتی ك��ۆم��ی��دی��ای�ه‌ك��ی ه��ادف �ه‌و‬ ‫ب��اس له‌حاڵه‌تێكی كۆمه‌اڵیه‌تی ناو‬ ‫كۆمه‌ڵگای ك��وردی ده‌ك��ات‌و له‌چوار‬ ‫زنجیر‌ه پێكهاتووه‌و ئێستا له‌قۆناغی‬ ‫وێنه‌گرتنداین‌و دوو زنجیره‌شیان كاری‬ ‫وێنه‌گرتن‌و مۆنتاژی ته‌واوبووه‌"‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ند ئه‌حمه‌د ڕه‌ئ��وف كه‌‬ ‫یه‌كێك ‌ه له‌هونه‌رمه‌ند‌ه به‌شداربووه‌كانی‬

‫ئه‌و زنجیر‌ه درامایه‌‪ ،‬له‌باره‌ی رۆڵه‌كه‌ی‬ ‫خ��ۆی�ه‌و‌ه وت��ی "م��ن رۆڵ��ی كاره‌كته‌ر‬ ‫(شه‌فیق) ده‌بینم ك ‌ه كوڕ‌ه گه‌وره‌ی‬

‫پیاوێكم‌و تووشی ئه‌نفلۆنزای به‌راز‬ ‫ب��ووه‌‪ ،‬ئه‌ویش هونه‌رمه‌ند (كه‌مال‬ ‫چاالك)‌ه‌و دواتر لێی بێزار ده‌بین"‪.‬‬

‫رۆژگار ‌ه ته‌ریبه‌كان ‪ 50‬ساڵ له‌مه‌وبه‌ر ده‌گێڕنه‌وه‌‬ ‫زن��ج��ی��ره‌ درام�����ای (رۆژگ�����اره‌‬ ‫ت��ه‌ری��ب��ه‌ك��ان) ك��ه‌ درام��ای �ه‌ك��ی‬ ‫ك��ۆم �ه‌اڵی �ه‌ت��ی��ی �ه‌و له‌سیناریۆو‬ ‫ده‌رهێنانی هونه‌رمه‌ند (كامه‌ران‬ ‫ره‌ئ������وف)ه‌‪ ،‬ئێستا ل��ه‌ش��اری‬ ‫ك��ۆی �ه‌ ستافی ئ��ه‌و زنجیره‌یه‌‬ ‫سه‌رقاڵی وێنه‌گرتنن‌و ستافه‌كه‌‬ ‫له‌خۆئاماده‌كردندان بۆ ته‌واوكردنی‬ ‫كاره‌كانیان‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی‬

‫ده‌س��ت��وور‪ ،‬ده‌رهێنه‌ر كامه‌ران‬ ‫ره‌ئوف رایگه‌یاند "ئێستا سه‌رقاڵی‬ ‫وێنه‌گرتنین‌و زی���اد له‌نیوه‌ی‬ ‫درام���اك���ه‌ وێ��ن��ه‌ی گ��ی��راوه‌ كه‌‬ ‫له‌وێنه‌گرتنی (پێشڕه‌‌و نه‌به‌رد)‬ ‫ه‌‌و ژم��اره‌ی �ه‌ك له‌هونه‌رمه‌ندانی‬ ‫شاری سلێمانی‌و هه‌ولێرو كۆیه‌‬ ‫به‌شداری تیاداده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫هونه‌رمه‌ندان (ك��اوه‌ی ئه‌حمه‌د‬ ‫میرزاو سه‌باح عه‌بدولڕه‌حمان‌و‬

‫س �ه‌الم كۆیی‌و نه‌رمین كاوانی‌و‬ ‫هــــادی مه‌حمود‌و ئیسماعیل‬ ‫ق���ادرو ت���ارق ئ��اك��ره‌ی �ی‌و زاهیر‬ ‫غ���ه‌ری���ب‌و ن�ه‌ه��ـ��ـ��ـ��ـ��ـ��رۆ س��اڵ��ح‬ ‫ده‌لۆیی‌و‪)...‬‬ ‫سه‌رجه‌م لۆكه‌یشنی دراماكه‌‬ ‫ل���ه‌ش���اری ك��ۆی��ه‌ی��ه‌‌و ب �ه‌ره �ه‌م��ی‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی رۆشنبیرییه‌‪ ،‬چیرۆكی‬ ‫دراماكه‌ش باس له‌سااڵنی په‌نجاكان‬ ‫ده‌كات‌و نزیكه‌ی بیست زنجیره‌یه‌‪.‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫پشوو‬

‫ده‌شنێ‪ :‬من سنگڵم‬ ‫سازدانی‪ :‬موحسین یاسین‬

‫كچ ‌ه گۆرانیبێژی الو‪،‬‬ ‫ده‌شنێ موراد ده‌ڵێت‬ ‫تاوه‌كو ئێستا ڤاالنتاینی‬ ‫من خۆشنه‌بووه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی من هیچكات‬ ‫له‌خۆشه‌ویستیدا ژیانم‬ ‫خۆشنه‌بووه‌و ئێستاش هیچ‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی خۆشه‌ویستیم‬ ‫نییه‌و سینگڵم‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی "من‬ ‫گۆرانییه‌كم وتووه‌ ك ‌ه‬ ‫ده‌ڵێت من گوناهم كاتێك‬ ‫ك ‌ه من كوڕێكم خۆشویست‪،‬‬ ‫ئه‌و كچێكی تری خۆش‬ ‫ده‌ویست"‪.‬‬ ‫‪............................‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ل���ه‌س���ه‌ره‌ت���او‌ه چ��ۆن‬ ‫ده‌ستتكرد به‌گۆرانی وتن؟‬ ‫ده‌ش��ن��ێ‪ :‬م��ن ك�ه‌ه��ات��م�ه‌و‌ه بۆ‬ ‫كوردستان بۆ به‌رنامه‌ی بێ كۆنترۆڵ‪،‬‬ ‫له‌رێگه‌ی محه‌مه‌د شكاك توانیم‬ ‫كاك (هه‌ڵكه‌وت زاهیر) ببینم‌و پێم‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه ده‌مه‌وێت به‌ستایلێكی‬ ‫نوێ گۆرانی بڵێم‪ ،‬ئه‌وه‌بوو دواتر‬ ‫تێستی ك��ردم ده‌نگمی ب �ه‌دڵ بوو‪،‬‬ ‫پێشی راگه‌یاندم كه‌ كارێكم بۆده‌كات‪،‬‬ ‫هه‌موو مناڵێك گوێ له‌گۆرانییه‌كانی‬ ‫بگرێت‪ ،‬ه �ه‌روه‌ك��و ده‌زان���ن منااڵن‬ ‫زۆریان حه‌ز له‌گۆرانی (هێال هۆپ)‬ ‫ه‌‌و ئ �ه‌و قسه‌یه‌ی ك��اك هه‌ڵكه‌وت‬ ‫ه��ات��ووه‌ت�ه‌دی به‌تایبه‌تی مندااڵنی‬ ‫كوردی ئه‌وروپا‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ه �ه‌ن��دێ��ك ك �ه‌س‬ ‫پێیانووایه‌ تۆ نازانیت به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫زانستی گۆرانی بڵێیت؟ واته‌ له‌به‌رزو‬ ‫نزمی په‌یژه‌كانی ده‌نگت الوازیت؟‬ ‫ده‌ش��ن��ێ‪ :‬له‌وانه‌یه‌ قسه‌كه‌یان‬ ‫ڕاستبێت‪ ،‬به‌اڵم من پێموتوون من‬ ‫له‌سه‌ره‌تای هونه‌ردام‌و له‌ئه‌لبوومی‬

‫دووه‌ممدا به‌بۆنه‌ی ئه‌و ره‌خنانه‌و‌ه‬ ‫كه‌لێیان گرتووم توانیومه‌ كارێك‬ ‫بكه‌م له‌تۆنی سیمۆڵیش ده‌ربچم‌و‬ ‫گۆرانی زۆرباش بڵێم‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مه‌وێت‬ ‫ئه‌وه‌ بڵێم ئه‌گه‌ربێن ره‌خن ‌ه له‌ من‬ ‫ب��گ��رن‪ ،‬ده‌ب��ێ��ت ل��ه‌س��ه‌دا په‌نجای‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌كانی كورد الببه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬بۆ به‌جل‌و به‌رگی‬ ‫كوردییه‌وه‌ ده‌رناكه‌ویت؟‬ ‫ده‌ش��ن��ێ‪ :‬له‌گه‌ڵ گ��ۆران��ی هێال‬ ‫هۆپدا ناگونجێت من ده‌ست‌و قاچم‬ ‫به‌مالوالدا ده‌جوڵێنم‌و به‌پێكه‌نینه‌وه‌‪..‬‬ ‫له‌وانه‌ی ‌ه ئه‌وكات ‌ه به‌جل ‌ه كوردییه‌كه‌و‌ه‬ ‫بكه‌وم‪ ،‬ب �ه‌اڵم گۆرانی هه‌ڵپه‌ڕكێی‬ ‫كوردیم ئاماده‌كردوو‌ه به‌جل‌و به‌رگی‬ ‫كوردییه‌وه‌‌و پێتانده‌ڵێم چاوه‌ڕوانبن‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ب��ۆچ��ی ت��ۆ زیاتر‬ ‫به‌شێوازی تازه‌گه‌ری كارده‌كه‌یت؟‬ ‫ده‌شنێ‪ :‬له‌به‌رئه‌وه‌ی من كچێكم‬ ‫شێتی هونه‌رم‌و حه‌زم له‌جیاوازی‌و‬ ‫گۆڕانكارییه‌و حه‌زده‌كه‌م دڵم ئێستا‬ ‫چی بوێت ئه‌وه‌بكه‌م‌و هیچ كارێكم‬ ‫نییه‌ به‌سه‌ر كه‌سی ت��ره‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫من خۆم‌و دڵم سه‌ربه‌ستین‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئه‌ی كه‌واته‌ چۆن‬ ‫ده‌ڕوانیته‌ ئاینده‌ی خۆت؟‬ ‫ده‌شنێ‪ :‬من بڕوام به‌خوا هه‌یه‌‌و‬ ‫پالنم بۆ كاره‌كانی خۆم داناوه‌و زۆر‬ ‫گوێ له‌گۆرانی ده‌گرم له‌كالسیكه‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ ف���ارس���ی‌و ع���ه‌ره‌ب���ی‌و بیانی‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی له‌هه‌موو بوارێك تێبگه‌م‌و‬ ‫ده‌ش��ن��ێ��ی�ه‌ك��ی ق���وڵ دروس��ت��ب��ێ��ت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی زۆر ه �ه‌وڵ��ئ �ه‌ده‌م ك ‌ه‬ ‫گرنگی ب��ده‌م ب���ه‌زاراوه‌ی هه‌ورامی‪،‬‬ ‫چونك ‌ه واهه‌ستده‌كه‌م من به‌گۆرانی‬ ‫هه‌ورامی ده‌چم ‌ه ناو جیهانی ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ستده‌هێنم‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫گۆرانی هه‌ورامی زۆر گرنگه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬تۆ به‌گۆرانیبێژێكی‬ ‫بوێری ناو كچان به‌ناوبانگی له‌گۆرانی‬ ‫وتندا‌و سه‌ماده‌كه‌یت‌و هه‌ڵده‌په‌ڕی‪،‬‬ ‫ئایا تۆ ده‌رباره‌ی كاری كچانی دیكه‌ی‬

‫هاوڕێت چی ده‌ڵێیت‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وانیش‬ ‫له‌بواری هونه‌ری گۆرانیدا هاوتاتن؟‬ ‫ده‌ش���ن���ێ‪ :‬ده‌م����ه‌وێ����ت بڵێم‬ ‫ده‌ستتانخۆش ه �ه‌ر كه‌سه‌و كاری‬ ‫خۆی بكات‌و ده‌ستخۆشی بۆ لۆكه‌و‬ ‫چۆپی فه‌تاح له‌ستایلی خۆیان‌و‬ ‫ئافه‌رین بۆ له‌یالی فه‌ریقی‌و ستایل ‌ه‬ ‫جوانه‌كه‌ی‪ ،‬ئافه‌رین بۆ نازدارو فاتێ‌و‬ ‫ڕۆژی��ن ك ‌ه زۆر موعجیبیانم‪ ،‬هه‌ر‬ ‫كه‌سه‌و ستایلێكی تایبه‌ت به‌خۆی‬ ‫هه‌یه‌و نامه‌وێت به‌كه‌س بڵێم تۆ‬ ‫وابكه‌و تۆش وابكه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫مافی من نییه‌‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬ب���ۆچ���ی ئ���ه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌ گه‌نجان ‌ه له‌الیه‌ن هه‌ندێك‬ ‫له‌هونه‌رمه‌ندی به‌ئه‌زموونه‌وه‌ زیاتر‬ ‫ده‌كه‌ونه‌ به‌ر ره‌خنه‌؟‬ ‫ده‌ش��ن��ێ‪ :‬زۆر عه‌یب ‌ه ب��ۆ ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌نده‌ به‌ئه‌زموونانه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ئه‌وان رێگ ‌ه بۆ ئێمه‌ بكه‌نه‌‌وه‌و نه‌بن ‌ه‬ ‫رێگر‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی ئێم ‌ه له‌نه‌وه‌ی‬ ‫نوێین‌و ده‌بێت ده‌ستمانبگرن‪ ،‬من‬ ‫ده‌م��ه‌وێ��ت داه��ێ��ن��ان ب��ك �ه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئ �ه‌و س��ن��وور‌ه ده‌شكێنم من ناڵێم‬ ‫تازه‌گه‌ری ده‌ك �ه‌م‌و نه‌شموتووه‌ ك ‌ه‬ ‫فه‌رهه‌نگ تێكئه‌ده‌م‪ ،‬به‌ڵكو ده‌مه‌وێت‬ ‫ده‌وڵ �ه‌م �ه‌ن��دی ب��ك �ه‌م‪ ،‬نابێت ئه‌و‬ ‫هونه‌رمه‌ندان ‌ه ره‌خنه‌ی رووخێنه‌رمان‬ ‫ل��ێ��ب��گ��رن‪ ،‬ب���ا ب �ه‌ڕه‌خ��ن �ه‌ك��ان��ی��ان‬ ‫دروستمانبكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬دوا پڕۆژه‌ی هونه‌ریت‬ ‫چییه‌؟‬ ‫ده‌شنێ‪ :‬گۆرانییه‌ك ‌ه به‌زمانی‬ ‫ع �ه‌ره‌ب��ی ت��ۆم��ارم��ك��ردووه‌و له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌ره��ێ��ن�ه‌ر "ف���ادی ح���ه‌داد" ك��اری‬ ‫بۆ ده‌ك��ه‌م‌و له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی رۆتانا‬ ‫قسه‌مانكردووه‌‌و بڕیاریشه‌ له‌و كه‌ناڵ ‌ه‬ ‫ب�ڵ�اوی ب��ك �ه‌م �ه‌وه‌‌و به‌هه‌مانشێو‌ه‬ ‫گ��ۆران��ی��ی�ه‌ك ب �ه‌زم��ان��ی ئینگلیزی‬ ‫تۆمارده‌كه‌م له‌وه‌رزی هاویندا‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ئ �ه‌ل��ب��وم �ه‌ك �ه‌ت‬ ‫گه‌یشتووه‌ته‌ ك��وێ‌و ئێستا له‌ چ‬ ‫قۆناغێكدایه‌؟‬ ‫ده‌شنێ‪ :‬ئێستا له‌چاپ ‌ه له‌واڵتی‬ ‫توركیا‌و ‪ 15‬گۆرانی له‌خۆگرتوو‌ه‬ ‫ب �ه‌ن��اوی "شیك ‌ه واوا"‪ ،‬سه‌رجه‌م‬

‫عه‌دنان كه‌ریم ده‌گات ‌ه‬ ‫ئۆێره‌ێبر‬

‫موحسین یاسین‬ ‫ب �ه‌ه��اوك��اری ك��ۆم�ه‌ڵ�ه‌ی ك���وردی ل�ه‌واڵت��ی‬ ‫سویدو له‌شاری (ئوێره‌برۆ)‪ ،‬رۆژی ‪27‬ی ئه‌م‬ ‫مانگه‌ هونه‌رمه‌ند عه‌دنان كه‌ریم بۆ یه‌كه‌مجار‬ ‫كۆنسێرتێكی گۆرانی‌و میوزیكی كالسیكی كوردی‬ ‫له‌وشار‌ه سازده‌كات‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی ده‌ستور‪ ،‬كوردۆ‬ ‫شێخ محه‌مه‌د به‌رپرسی به‌شی دارایی كۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫ك��وردی ل�ه‌واڵت��ی سوید وت �ی‌ "كۆمه‌ڵه‌كه‌مان‬ ‫ی‬ ‫كۆمه‌ڵه‌یه‌كی كلتوری‌و فه‌رهه‌نگییه‌و له‌ساڵ ‌‬ ‫‪1984‬دا دامه‌زراوه‌و بۆ یه‌كه‌مجاریشه‌ كۆنسێرتێكی‬ ‫میوزیك‌و گۆرانی بۆ هونه‌رمه‌ند عه‌دنان كه‌ریم‬ ‫به‌هاوكاری ژم��اره‌ی�ه‌ك میوزیكژه‌نی سویدی‌و‬ ‫ئێرانی سازده‌كه‌ین"‪.‬‬

‫ده‌ش��ن�ێ‬ ‫ل ‌هشاری م���وراد له‌س‬ ‫اڵ‬ ‫ی‬ ‫‪6‬‬ ‫‪8‬‬ ‫‪19‬‬ ‫سلێمانی له‌دای‬ ‫‪ 13‬ساڵ ‌ه له‌گه‌ڵ خێز كبووه‌و ماو‌هی‬ ‫ان‬ ‫هۆڵه‌ندا ده‌ژی‪ .‬به ه‌ك ‌هی له‌واڵتی‬ ‫‌ه‬ ‫ۆ‬ ‫ی‬ ‫ب‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫رن‬ ‫ام ‌هی‬ ‫(ب��ێ ك‬ ‫ناسر �ۆن��ت �رۆڵ) ل�‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫س‬ ‫�‬ ‫اڵ‬ ‫�‬ ‫ی‬ ‫‪7‬‬ ‫‪200‬‬ ‫اوه‌و‬ ‫دواتریش له‌‬ ‫هه‌ڵكه‌وت زاهیر د‌هس رێی ئاوازدانه‌ر‬ ‫تی‬ ‫وتن‌و یه‌ك ‌هم ئ ‌هلبووم كرد به‌گۆرانی‬ ‫ی‬ ‫ب‬ ‫ه‬ ‫‌ن‬ ‫او‬ ‫ی‬ ‫هۆ‬ ‫"‬ ‫هێال‬ ‫پ" باڵوكرده‌وه‌‪.‬‬

‫میلۆ د ییه‌كا نی‬ ‫ه����ه‌ڵ����ك����ه‌وت‬ ‫زاه��ی��ره‌و هێمن‬ ‫ح��س��ێ��ن ك��اری‬ ‫دابه‌شكردنی بۆكردووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬به‌نیازیت ل��ه‌ڕۆژی‬ ‫ڤاالنتایندا گوڵی سوور بده‌یت به‌كێ؟‬

‫ده‌ش��ن��ێ‪ :‬تاكو‬ ‫ئێستا ڤاالنتاینی‬ ‫م��ن خ��ۆش��ن �ه‌ب��وو‌ه‬ ‫ل���ه‌ب���ه‌رئ���ه‌وه‌ی من‬ ‫هیچ ك��ات له‌خۆشه‌ویستیدا ژیانم‬ ‫خ���ۆش ن���ه‌ب���ووه‌و ئێستاش هیچ‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كی خۆشه‌ویستیم نییه‌و‬

‫‪12‬‬

‫سینگڵم‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی شانسم نه‌بوو‌ه‬ ‫ت��ی��ای��داو م��ن گۆرانیه‌كیشم وت��و‌ه‬ ‫كه‌ده‌ڵێت من گوناهم كاتێك كه‌من‬ ‫كوڕێكم خۆشویست ئ �ه‌و كچێكی‬ ‫تری خۆش ده‌ویست‌و ئه‌و كوڕه‌ی‬ ‫منی خۆشده‌ویست منیش ئ �ه‌وم‬ ‫نه‌ده‌ویست‪.‬‬

‫هه‌ژار‌و گۆرانییه‌ك بۆ كه‌ركوك‬ ‫گۆرانیبێژی الو هه‌ژار عه‌بدولستار‪،‬‬ ‫س���ت���اری ی��ه‌ك��ه‌م��ی ب��ه‌رن��ام��ه‌ی‬ ‫ك��وردس��ت��اری ك�ه‌ن��اڵ��ی ئاسمانی‬ ‫كوردسات‪ ،‬ل �ه‌دوای باڵوكردنه‌وه‌ی‬ ‫ی���ه‌ك���ه‌م ئ���ه‌ل���ب���ووم���ی ب���ه‌ن���اوی‬ ‫(ئازیزه‌كه‌م)‪ ،‬له‌ئێستادا سه‌رقاڵی‬ ‫تۆماركردنی گۆرانییه‌كه‌ بۆ شاری‬ ‫كه‌ركوك به‌ناوی (كه‌ركوك)‪.‬‬ ‫گۆرانییه‌كه‌ ل �ه‌واڵت��ی توركیا‬ ‫تۆمارده‌كرێت كه ‌تێكستی (یوسف‬

‫حه‌مه‌ ره‌شید)و میلۆدی (هه‌ردی‬ ‫سه‌الح)و دابه‌شكردنی (هۆگر عه‌زیز)‬ ‫ه‌‌‪ ،‬به‌نیازه‌ له‌ئاینده‌یه‌كی نزیكدا‬ ‫له‌شاری كه‌ركوك كلیپی بۆ بكات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ژار به‌نیازی تۆماركردنی‬ ‫گۆرانییه‌كی تریشه‌ به‌ناوی (بۆچی‬ ‫ه���ات���ووی) ك��ه‌ تێكستی (زی���اد‬ ‫ئه‌سعه‌د‌و جه‌بارحه‌بیب)ه‌‌و میلۆدی‬ ‫هونه‌رمه‌ندی دووره‌ واڵت (زی��اد‬ ‫ئه‌سعه‌د)ه‌‪.‬‬

‫ژنـی كـورد لـه‌زسـتـانـی‬ ‫سـاردی تـۆرنـتــۆ‬ ‫ه��ون �ه‌رم �ه‌ن��دی ش��ێ��وه‌ك��اری ك��ورد‬ ‫دارا ئ��ارام‪ ،‬بڕیار‌ه رۆژی ‪25‬ی ئه‌م‬ ‫مانگ ‌ه ل �ه‌واڵت��ی ك �ه‌ن �ه‌دا‪ ،‬ب�ه‌ش��داری‬ ‫له‌پێشانگایه‌كی نێونه‌ته‌وه‌یی هاوبه‌شدا‬ ‫بكات ك ‌ه نزیكه‌ی (‪ )200‬هونه‌رمه‌ندی‬ ‫كه‌نه‌دی‌و نێونه‌ته‌وه‌یی له‌دوانز‌ه واڵتی‬ ‫جیاوازدا له‌واڵتانی ئه‌وروپاو ئه‌مریكا‬ ‫به‌شداری تیاداده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار دارا ئارام به‌‬ ‫‪ 25‬تابلۆی نوێ به‌شداریده‌كات‌و له‌كاره‌‬ ‫هونه‌رییه‌كانیشیدا ژنی كورد تێكه‌ڵ‬ ‫به‌ئاو‌وهه‌وای ساردی زستانی تۆرنتۆ‬

‫ده‌كات‪ .‬كه‌بریتیی ‌ه له‌و ره‌نگ ‌ه سپی‌و‬ ‫ی خۆرئاوابوون كه‌‬ ‫شین‌و خۆڵه‌مێشی ‌ه ‌‬ ‫ڕۆژان ‌ه له‌ستۆدیۆكه‌ی خۆی ده‌یبینێت‪.‬‬ ‫دارا ئ����ارام خ���اوه‌ن���ی چ�ه‌ن��دی��ن‬ ‫پێشانگای تایب ‌هت‌و هاوبه‌ش ‌ه له‌واڵتی‬ ‫كه‌نه‌داو واڵتانی ئه‌وروپاو هونه‌رمه‌ندێكی‬ ‫چاالكی ك��ورده‌‌و ژیانی رۆژان��ه‌ی خۆی‬ ‫بۆ هونه‌ر ته‌رخانكردووه‌‪ .‬پێشانگای‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌یی (تۆرنتۆ)‪ ،‬سااڵن ‌ه له‌واڵتی‬ ‫كه‌نه‌دا سازده‌كرێت‌و خولی ئه‌مساڵی‬ ‫پێشانگاكه‌ش خولی ساڵی ‪2010‬ی��ه‌و‬ ‫تاوه‌كو رۆژی ‪28‬ی ئه‌م مانگ ‌ه ده‌خایه‌نێت‪.‬‬


‫‪15‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫کلتور‬

‫ی ره‌گه‌زی‌ ده‌بنه‌وه‌‬ ‫ی جیاكار ‌‬ ‫له‌ناو یه‌كێتی‌ قوتابیاندا‪ ،‬كچان رووبه‌ڕوو ‌‬

‫ی مامۆستایانیش‬ ‫ی دزی‪ ،‬ده‌گات ‌ه جانتا ‌‬ ‫ده‌ست ‌‬ ‫ی خێزانی‌‌و الساییكردنه‌وه‌ كاریگه‌ری‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫"په‌روه‌رده‌ ‌‬ ‫ی دزیكردندا"‬ ‫له‌دروستبوونی‌ دیارده‌ ‌‬ ‫ئاكۆ محه‌مه‌د له‌سلێمانی‌‬

‫ی دزیكردن له‌ناو قوتابخانه‌كاندا‪،‬‬ ‫دیارد‌ه ‌‬ ‫قوتابیان‌و مامۆستایان ‌ی نیگه‌رانكردووه‌و‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و‬ ‫پ��س��پ��ۆڕان� ‌ی ب����وار ‌‬ ‫ده‌روون���ی���ش ئ��ام��اژ‌ه ب���ه‌وه‌ده‌ك���ه‌ن‬ ‫ی خێزان ‌ی‌و الساییكردنه‌و‌ه‬ ‫كه‌په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫كاریگه‌ریان هه‌ی ‌ه له‌دروستبوون ‌ی ئه‌و‬ ‫دیارده‌یه‌دا‪.‬‬ ‫ژم����اره‌ی����ه‌ك ل��ه‌ق��وت��اب��ی��ان‌و‬ ‫خوێندكاران په‌نا بۆ دزیكردن ده‌به‌ن‬ ‫له‌پێناو ده‌ستكه‌وتن ‌ی بڕێك پار‌ه‬ ‫ی��اخ��ود به‌ده‌ستهێنان ‌ی شتێكدا‪،‬‬ ‫مامۆستایان‌و قوتابیان‌و پسپۆڕان ‌ی‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تیش ئه‌و دیارده‌ی ‌ه بۆ‬ ‫بوار ‌‬ ‫ی جیاجیا ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫كۆمه‌ڵێك هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاریان به‌كر فه‌تاح به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫ی كچان وت ‌ی "ئه‌و‬ ‫ئاماده‌ی ‌ی رازاو‌ه ‌‬ ‫دیارده‌ی ‌ه سااڵن ‌ه هه‌یه‌و له‌خوێندگاكاندا‬ ‫ی ده‌گه‌ڕێنمه‌و‌ه‬ ‫رووده‌دات‌و هۆكاره‌ك ‌ه ‌‬ ‫بۆ نه‌بوون ‌ی‌و كه‌مده‌رامه‌ت ‌ی هه‌ندێك‬ ‫ی له‌ناو قوتابیاندا"‪.‬‬ ‫خێزان‌و چاولێكه‌ر ‌‬ ‫ئ��ه‌و ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ر‌ه رووداوێ��ك��ی‬ ‫گ��ی��ڕای�ه‌و‌ه ك� ‌ه له‌خوێندنگه‌كه‌یاندا‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌جانتا ‌‬ ‫خوێندكارێك جگه‌له‌و‌ه ‌‬ ‫خوێندكاران ‌ی بردبوو هه‌وڵ ‌ی دزین ‌ی‬ ‫ی مامۆستایه‌كیش داو‌ه‬ ‫پاره‌ی له‌جانتا ‌‬ ‫ی تێدابوو‪.‬‬ ‫ی ‪ 300‬هه‌زار ‌‬ ‫كه‌بڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ��اری��ان وت��� ‌ی "دوای ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫كه‌دۆزیمانه‌و‌ه خوێندكاره‌ك ‌ه دان ‌ی‬ ‫به‌تاوانه‌كه‌یدا نا"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س‪.‬ل یه‌كێك ‌ه له‌و خوێندكاران ‌ه ‌‬ ‫ی ك��ردوو‌ه وت ‌ی "به‌راست ‌ی حه‌ز‬ ‫كه‌دز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وام لێده‌كات دز ‌‬ ‫ناكه‌م‪ ،‬به‌اڵم ناچار ‌‬ ‫بكه‌م"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و وت��� ‌ی "ن�ه‌ف��س��ی�ه‌ت��م ئ���ه‌و‌ه‬ ‫ی یان‬ ‫ی ه��اوك��ار ‌‬ ‫قبوڵناكات داوا ‌‬ ‫سواڵبكه‌م‪ ،‬بۆی ‌ه خۆم ناشكێنمه‌وه‌و‬ ‫ناچارم ئه‌و كار‌ه ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫ئه‌و كچ ‌ه وتی "ئه‌گه‌ر ناچار نه‌بم‬ ‫ئه‌م رێگه‌ی ‌ه ناگرمه‌به‌ر"‪.‬‬ ‫ی دزییان‬ ‫ئه‌و قوتاب ‌ی‌و خوێندكاران ‌ه ‌‬ ‫لێكراوه‌‪ ،‬دزیكردن به‌دیارده‌یه‌ك ‌ی زۆر‬ ‫ناشرین داده‌نێن‌و ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كه‌ن‬ ‫ی دزییان لێده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی هاوكارییان لێبكردنای ‌ه زۆر‬ ‫داوا ‌‬

‫ئاسای ‌ی ده‌بوو به‌الیانه‌و‌ه بۆ داواكردن ‌ی‬ ‫شتێك‌و هاوكاریشیان ده‌كردن‪.‬‬ ‫س��ی��م��ا ع��ه‌ل�� ‌ی ی �ه‌ك��ێ��ك � ‌ه له‌و‬ ‫ی كه‌شت ‌ی لێدزراو‌ه‬ ‫خوێندكاران ‌ه ‌‬ ‫سه‌باره‌ت به‌دزیكردن وت ‌ی "به‌ڕاست ‌ی‬ ‫ی‬ ‫شتێك ‌ی زۆر ناشیرین ‌ه كه‌خوێندكار دز ‌‬ ‫ی پێده‌كرێت‪،‬‬ ‫بكات‪ ،‬نازانم چۆن ئه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌راست ‌ی ئه‌گه‌ر به‌خۆم ‌ی بوتای ‌ه خۆم‬ ‫پێشكه‌شم ده‌كرد پێویست ‌ی نه‌ده‌كرد‬ ‫بیدزیایه‌و من بخات ‌ه گومان‌و خۆش ‌ی‬ ‫ناشیرین بكات"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ه��ه‌ژان سه‌عید به‌هه‌مانشێو‌ه ‌‬ ‫ی لێكراو‌ه وت ‌ی "ئه‌م ‌ه یه‌كه‌م‬ ‫سیما دز ‌‬ ‫جارم نیی ‌ه دزیم لێكرابێت"‪ ،‬هه‌ژانیش‬ ‫وت ‌ی "ئه‌م كردار‌ه زۆر عه‌یبه‌"‪.‬‬ ‫ی یه‌كێك‬ ‫زان��ا خاوه‌ن ‌ی فرۆشگا ‌‬ ‫ی ب�ه‌وه‌دا له‌و‬ ‫له‌خوێندنگاكان ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌واندا خۆی‌و مۆبایل‌و‬ ‫خوێندنگه‌ی ‌ه ‌‬ ‫چه‌ندین پ��اره‌و شتومه‌كی لێدزراوه‌و‬ ‫ی ئه‌و كردار‌ه شتێك ‌ی زۆر‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫خراپه‌و كۆمه‌ڵگ ‌ه به‌ره‌و خراپه‌كار ‌‬ ‫ده‌ب��ات‪ ،‬هه‌قوای ‌ه سنوورێك بۆ ئه‌و‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ‌ه بدۆزنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ت��ه‌الر ك�ه‌م��ال پسپۆڕ له‌بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌روونناسیدا سه‌باره‌ت به‌هۆكار ‌‬ ‫ی‬ ‫دزیكردن له‌نێوان خوێندكاراندا ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌كرد كه‌ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫به‌كۆمه‌ڵێك هۆكاره‌و‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و وت�� ‌ی "ی�ه‌ك�ه‌م��ی��ان خێزان‬ ‫كه‌نه‌یتوانیو‌ه پێداویست ‌ی ژیان ‌ی‬ ‫ی بۆ ئه‌و خوێندكار‌ه دابین‬ ‫خوێندكار ‌‬ ‫ی‌و هاوڕێ ‌ی‬ ‫بكات‪ ،‬دووه‌م چاولێكه‌ر ‌‬ ‫خ��راپ كه‌ئه‌مان ‌ه له‌ئه‌نجام ‌ی كه‌م ‌ی‬ ‫ی‌و خراپ ‌ی په‌روه‌رده‌كردن‬ ‫هۆشیار ‌‬ ‫سه‌رهه‌ڵده‌دات‪ ،‬سێیه‌م هه‌وڵدان بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی ئ �ه‌و پێداویستیان ‌ه ‌‬ ‫پ��ڕك��ردن�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دروستكردووه‌"‪.‬‬ ‫كه‌ماد‌ه بۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چۆن كێش ‌ه ‌‬ ‫ی ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌رب��ار‌ه ‌‬ ‫دزیكردن چاره‌سه‌ربكرێت ته‌الر وت ‌ی‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫"یه‌كێك ل��ه‌و خ��وێ��ن��دك��اران� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كار‌ه ده‌ك��ات بكه‌ن ‌ه نمون ‌ه له‌رێگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چاكسازیتره‌وه‌‪ ،‬دواجار ده‌ره‌نجامه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌خوێندكاران ‌ی تر بوترێت بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌م له‌خراپ ‌ی هه‌ڵه‌كه‌و هه‌م له‌به‌سود ‌‬ ‫په‌روه‌رده‌و متمانه‌ك ‌ه بگه‌ن‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌م‬ ‫روانین ‌ه زۆر گرنگ ‌ه بۆ مامۆستایان‬ ‫كه‌بتوانن له‌م كێشه‌یه‌دا بیگرنه‌به‌ر"‪.‬‬

‫"ئه‌م كردار‌ه زۆر عه‌یبه‌"‬

‫ی گشتیدای ‌ه‬ ‫ی دووكان له‌كتێبخان ‌ه ‌‬ ‫ی ته‌كنیك ‌‬ ‫په‌یمانگا ‌‬ ‫محه‌مه‌د عه‌بدوڵاڵ له‌دووكان‬

‫په‌یمانگا ‌ی ته‌كنیك ‌ی دووكان له‌بینای ‌ه ‌ی‬ ‫كتێبخان ‌ه ‌ی گشتیدایه‌و خوێندكاران‬ ‫نیگه‌رانن له‌بچوك ‌ی هۆڵه‌كان ‌ی خوێندن‌و‬ ‫كێش ‌ه ‌ی به‌شه‌ناوخۆییه‌كانیان‪ ،‬راگر ‌ی‬ ‫په‌یمانگاش ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات كه‌دیزاین ‌ی‬ ‫بینای ‌ه ‌ی په‌یمانگا ته‌واوبووه‌و بودجه‌ش ‌ی‬ ‫بۆ دیاریكراوه‌‪.‬‬ ‫په‌یمانگای ته‌كنیكی دووكان ژماره‌ی‬ ‫خوێندكارانی به‌هه‌ر سێ به‌شی كارگێڕی‬

‫كارو بانك‌و ژمێریاری به‌ده‌وامی به‌یانیان‌و‬ ‫ئ��ێ��واران (‪ )1200‬خوێندكاره‌‪ ،‬زیاتر‬ ‫له‌‪ 20‬مامۆستا وان�ه‌ی تێدا ده‌ڵێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌وه‌ی بووه‌ت ‌ه جێگه‌ی نیگه‌رانی‬ ‫خوێندكاران‌و مامۆستایان ‌ی په‌یمانگاك ‌ه‬ ‫نه‌بوونی بینایه‌ی تایبه‌ت به‌خۆیان ‌ه ك ‌ه‬ ‫تائێستا له‌بینایه‌ی كتێبخانه‌ی گشتی‬ ‫دووكاندا ده‌وامده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫خوێندكارێكی په‌یمانگا ‌ی ته‌كنیك ‌ی‬ ‫وت ‌ی "ئه‌م بینای ‌ه نه‌گونجاو‌ه بۆ په‌یمانگا‬ ‫له‌به‌ر بچوكی هۆڵه‌كان‌و كه‌می هۆڵی‬ ‫وانه‌وتنه‌و‌ه بووه‌ت ‌ه هۆی ئه‌وه‌ی نه‌توانین‬

‫قوتابیان ‌ی په‌یمانگا ‌ی ته‌كنیك ‌ی دووكان له‌چاوه‌ڕوان ‌ی بینای ‌ه ‌ی نوێدان‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬محه‌مه‌د عه‌بدوڵاڵ‬

‫به‌باشی وانه‌كانمان بخوێنین"‪.‬‬ ‫په‌یمانگا ‌ی ته‌كنیك ‌ی دووكان تائێستا‬ ‫به‌شه‌ناوخۆیی تایبه‌ت به‌خۆیان نییه‌و‬ ‫خوێندكاران له‌ناو خانوو ‌ی ئاساییدان‪.‬‬ ‫بنار سه‌عید خوێندكاری قۆناغی‬ ‫دووه‌می به‌شی ژمێریارییه‌‪ ،‬باسی له‌وه‌كرد‬ ‫ئه‌و خانووه‌ی كه‌ئه‌وانی تێدای ‌ه زۆر دوور‌ه‬ ‫له‌په‌یمانگا كه‌ئه‌وه‌ش كێشه‌ی زۆریان بۆ‬ ‫دروستده‌كات به‌تایبه‌تی له‌وه‌رزی زستاندا‪.‬‬ ‫بنار وتی "كێشه‌یه‌كی ترمان نه‌بوونی‬ ‫پاسه‌وانی شه‌وانه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر كێشه‌یه‌كمان بۆ‬ ‫دروستبێت هانا بۆ كێ به‌رین؟"‪.‬‬ ‫یادگار حه‌مید دانیشتووی قه‌زا ‌ی‬ ‫دووك��ان � ‌ه ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب���ه‌وه‌دا كه‌بوونی‬ ‫كتێبخانه‌ی گشتی له‌ناوچه‌كه‌دا‬ ‫گرنگییه‌كی زۆری هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی كه‌په‌یمانگای ته‌كنیكی دووكان‬ ‫له‌كتێبخانه‌كه‌دا ده‌وامده‌كه‌ن ته‌نیا یه‌ك‬ ‫هۆڵ بۆ كتێبخان ‌ه هه‌ی ‌ه كه‌ئه‌وه‌ش بووه‌ت ‌ه‬ ‫كێش ‌ه بۆیان‪ .‬یادگار وت ‌ی "چۆن گرنگی‬ ‫به‌په‌روه‌رد‌ه ده‌درێت ده‌بێت ئاواش گرنگی‬ ‫به‌الیه‌نی رۆشنبیری بدرێت‪ ،‬هیوادارم‬

‫هه‌رچی زوو‌ه په‌یمانگای ته‌كنیكی دووكان‬ ‫بینای تایبه‌تی خۆیان بۆ بكرێت"‪.‬‬ ‫د‪ .‬حه‌سه‌ن عومه‌ر راگری په‌یمانگای‬ ‫ته‌كنیكی دووك����ان ب��ه‌ده‌س��ت��ووری‬ ‫راگه‌یاند "ئێم ‌ه كێشه‌ی بینامان هه‌ی ‌ه‬ ‫تا ئێستا بینای تایبه‌ت به‌په‌یمانگامان‬ ‫نییه‌‪ ،‬له‌كتێبخانه‌ی گشتی دووكاندا‬ ‫ده‌وامده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫راگری په‌یمانگای ته‌كنیكی دووكان‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب���ه‌وه‌دا ناتوانین پاسه‌وان‬ ‫بۆ به‌شه‌ناوخۆییه‌كان دابینبكه‌ین‪،‬‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌رئ��ه‌وه‌ی ب �ه‌ش � ‌ه ناوخۆییه‌كان‬ ‫پ �ه‌رش‌وب�ڵاوه‌و هه‌ر به‌شی ناوخۆییه‌و‬ ‫له‌شوێنێكه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫د‪ .‬حه‌سه‌ن ئ��ام��اژه‌ی به‌وه‌شكرد‬ ‫ك���ه‌ش���اره‌وان���ی دووك�����ان زه‌وی بۆ‬ ‫دابینكردووین جێگای په‌یمانگاو به‌شی‬ ‫ناوخۆیی ده‌ك��ات به‌هاوكاری ده‌سته‌ی‬ ‫خوێندنی ته‌كنیكی سلێمانی ئێستا‬ ‫نه‌خش ‌ه ‌ی ت���ه‌واوب���ووه‌‪ ،‬ب��ودج �ه‌ی بۆ‬ ‫ته‌رخانكراوه‌و ده‌درێت به‌ته‌نده‌ر هیوادارم‬ ‫به‌مزوان ‌ه بچێت ‌ه بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪.‬‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪17‬‬

‫جیهانبینی په‌روه‌رده‌‬ ‫فــایــه‌ق ســـه‌عــیــد‬

‫قوتابخانه‌ی مۆنتیسۆری‬ ‫ماریا مۆنتیسۆری (‪)1952-1870‬و جۆن دیڤی له‌هه‌مان ساڵدا كۆچی دواییان‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم سه‌ر به‌دوو قوتابخانه‌ی زۆر جیاوازبوون‪ ،‬مۆنتیسۆری به‌یه‌كه‌مین ژن ‌ه‬ ‫دكتۆری ئیتاڵیا ده‌ژمێردرێت‌و به‌یه‌كێك له‌ناو‌ه دیاره‌كانی په‌روه‌رده‌ناسی ناوزه‌د‬ ‫ده‌كرێت كه‌له‌دژی ئیراده‌و ویستی دایك‌و باوكی ده‌ستی به‌خوێندنی رشته‌ی‬ ‫پزیشكی كرد‪ ،‬ئه‌وان زۆریان پێخۆشبوو كه‌ماریای كچیان ببێت به‌مامۆستا‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ی پزیشكیدا ئیدی په‌یوه‌ندی خۆیان له‌گه‌ڵیدا پچڕاند‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنی رشت ‌ه ‌‬ ‫سه‌ركه‌وتنی یه‌كه‌مین سیمیناری مۆنتیسۆری له‌بواری پزیشكیدا بوو‌ه هۆی‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و په‌یوه‌ندییه‌‪ ،‬مۆنتیسۆری كه‌له‌سه‌ره‌تادا به‌خوێندنی ته‌كنیك‌و دواتر‬ ‫بایه‌لۆژی‌و دواتریش پزیشكی ده‌ستیپێكرد‪ ،‬بوو‌ه یه‌كێك له‌ئه‌ستێر‌ه ناوداره‌كانی‬ ‫جیهانی په‌روه‌رده‌‪ ،‬پرسیاره‌ك ‌ه لێره‌دا ئه‌وه‌ی ‌ه بۆو چۆن؟‬ ‫دوای خوێندنی زانكۆ وه‌كو دكتۆر له‌نه‌خۆشخانه‌یه‌كی ده‌روونناسی شاری‬ ‫رۆما ده‌ستبه‌كاربوو‪ ،‬مۆنتیسۆری هه‌موو هه‌وڵ‌و كۆششی خۆی له‌بواری ئه‌و‬ ‫مندااڵنه‌دا كۆكرده‌و‌ه ك ‌ه له‌پرۆسه‌ی تێگه‌یشتندا دواكه‌وتووبوون‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی دی‬ ‫چۆن ئه‌و مندااڵنه‌ی له‌رووی مێنتاڵه‌و‌ه ته‌واونین بتوانن وه‌كو هه‌ر خوێندكارێكی‬ ‫دیك ‌ه بخوێنن؟ پاش ماوه‌یه‌ك لێكۆڵینه‌و‌ه‌و تاقیكردنه‌وه‌ی كلینیكی به‌شدارییه‌كی‬ ‫سه‌ركه‌وتووی له‌كۆنگره‌ی (تورین‪ )1899‬كردو به‌پێی ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ی‬ ‫پێشكه‌شی كرد ئه‌و مندااڵنه‌ی له‌رووی مێنتاڵه‌و‌ه دواكه‌وتوون مافی خوێندنیان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م تێڕوانینه‌ی وای له‌وه‌زیری پ �ه‌روه‌رد‌ه كرد بیكات به‌به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫قوتابخانه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌و مندااڵنه‌ی گرفتی مێشكیان هه‌یه‌‪ ،‬له‌ساڵی ‪1904‬دا‬ ‫بوو‌ه پڕۆفیسۆر‪ ،‬به‌اڵم له‌بواری ئه‌نترۆپۆلۆجیادا‪ ،‬وات ‌ه دیراسه‌كردنی مرۆڤ‪ ،‬ئه‌م‬ ‫كاره‌ی وای لێكرد شاكاری زۆر دانسق ‌ه له‌بواری په‌روه‌رده‌دا به‌چاپ بگه‌یه‌نێت‌و‬ ‫هه‌موو كاته‌كانی خۆی بۆ پڕۆسه‌ی په‌روه‌رده‌و وانه‌وتنه‌و‌ه ته‌رخانبكات‪.‬‬ ‫مۆنتیسۆری ماوه‌یه‌كی زۆر داكۆكی له‌تێزێكی خۆی ده‌كرد له‌باره‌ی ئه‌و‬ ‫مندااڵنه‌و‌ه كه‌مێشكیان ته‌واو نییه‌و ئه‌وه‌ی سه‌لماند كه‌ئێم ‌ه ده‌توانین له‌رێگه‌ی‬ ‫ره‌خساندنی ژینگه‌یه‌كی تایبه‌ته‌و‌ه له‌قوتابخانه‌كاندا یارمه‌تی ئه‌و مندااڵن ‌ه بده‌ین‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی له‌ده‌قه‌كانی قوتابخان ‌ه تێبگه‌ن‪.‬‬ ‫مۆنتیسۆری له‌قۆناغێكی زۆر باشدا ناوبانگێكی زۆری په‌یداكردو به‌جیهانی‬ ‫ده‌ره‌وه‌شدا بابه‌تێك به‌ناوی پ�ه‌روه‌رده‌ی مۆنتیسۆری باڵوبووه‌وه‌‪ .‬له‌كۆتایی‬ ‫‪1800‬كاندا له‌زۆر واڵتی دیكه‌دا چه‌ندین كۆمه‌ڵه‌و رێكخراوو سه‌نته‌ری ده‌روونزانی‬ ‫حكومی‌و ناحكومی له‌سه‌ر هه‌مان رێبازی مۆنتیسۆری دروستبوون‌و داكۆكیان له‌و‬ ‫مندااڵن ‌ه ده‌كرد ك ‌ه له‌ڕووی مێنتاڵه‌و‌ه الوازبوون‪ ،‬دواتر له‌هه‌ندێ واڵتی وه‌كو واڵت ‌ه‬ ‫یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا‪ ،‬هۆڵه‌ندا‪ ،‬سوید ‪ ...‬هتد جۆر‌ه قوتابخانه‌یه‌ك په‌یدابوو‬ ‫ك ‌ه له‌سه‌ر رێبازی مۆنتیسۆری كاریان ده‌كردو ناوی هه‌ندێكیشیان قوتابخانه‌ی‬ ‫مۆنتیسۆری بوو‪ ،‬ئه‌م قوتابخانان ‌ه تاوه‌كو ئه‌م ساتانه‌ش له‌زیادبووندان‌و‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی جودا له‌قوتابخانه‌كانی دیك ‌ه كارده‌كه‌ن ك ‌ه من له‌هه‌فته‌ی داهاتوودا‬ ‫له‌سه‌ر هه‌ندێك له‌پره‌نسیپه‌كانی ئه‌و قوتابخانان ‌ه راده‌وه‌ستم‪.‬‬ ‫ئه‌م كرانه‌وه‌ی ‌ه یا باوه‌شكردنه‌وه‌ی ‌ه بۆ پره‌نسیپه‌كانی مۆنتیسۆری له‌سه‌ر‬ ‫ی مۆنتیسۆری‬ ‫ئاستی نێوده‌وڵه‌تی بوو‌ه هۆی خوێندنه‌وه‌و نزیكبوونه‌وه‌ی زیاتر ‌‬ ‫له‌گه‌ور‌ه په‌روه‌رده‌ناس‌و ده‌روونناسه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌‪.‬‬ ‫مۆنتیسۆری كه‌سه‌ر به‌قوتابخانه‌ی ریفۆرمبوو تا راده‌یه‌ك له‌قوتابخانه‌كه‌ی‬ ‫پیاژێو‌ه دوورب��وو‪ ،‬به‌اڵم پیاژێ چه‌ندین جار ره‌خنه‌ی خۆی ئاراست ‌ه كردبوو‬ ‫پێیوابوو مۆنتیسۆری هه‌رگیز له‌خه‌می ئه‌وه‌دا نه‌بوو‌ه په‌ر‌ه به‌زیره‌كی مندااڵن‬ ‫بدات‪ ،‬له‌راستیشدا پیاژێ له‌سه‌ر هه‌قبوو‪ ،‬چونك ‌ه سه‌رجه‌می رێبازی مۆنتیسۆری‬ ‫كاری له‌سه‌ر خوێندكار‌ه الوازه‌كان ده‌كرد كه‌چۆن بتوانن په‌ر‌ه به‌خۆیان بده‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه له‌كاتێكدا پیاژێ كاری له‌سه‌ر گه‌شه‌سه‌ندنی مه‌عریفی‌و په‌ره‌دان به‌ئاستی‬ ‫زیره‌كی‌و گه‌ڕان به‌دوای ئه‌ومیتۆدان ‌ه ده‌كرد ك ‌ه به‌هۆیانه‌و‌ه منداڵ ده‌یتوانی‬ ‫له‌رووی مه‌عریفییه‌و‌ه ببێت ‌ه خاوه‌نی بیركردنه‌وه‌یه‌كی لۆژیكی‪ ،‬له‌الیه‌كی دیكه‌و‌ه‬ ‫مرۆڤ زۆر به‌ئاسانی ده‌توانێ بنه‌ماو پێوه‌ره‌كانی رێبازی په‌روه‌رده‌ی ریفۆرم له‌ناو‬ ‫قوتابخانه‌كانی مۆنتیسۆریدا ببینێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تا مۆنتیسۆری له‌شاری رۆما سه‌نته‌رێكی به‌ناوی (خانه‌ی منداڵن)ه‌و‌ه‬ ‫دامه‌زراند‪ ،‬ئه‌م خانه‌ی ‌ه كه‌له‌ناو بینایه‌كی بچوكدا قه‌راری گرتبوو‪ ،‬هه‌ندێ منداڵی‬ ‫ئاست الوازی له‌خۆگرتبوو‪ ،‬كاری مۆنتیسۆری له‌گه‌ڵ ئه‌م مندااڵنه‌دا دوو الیه‌نی له‌خۆ‬ ‫گرتبوو‪ :‬یه‌كه‌م به‌میتۆدێك‌و شێوازێك كاری له‌گه‌ڵ زانسته‌كاندا ده‌كرد كه‌شیاو‬ ‫بوو بۆ ئاستی ئه‌و مندااڵنه‌ی له‌بنه‌ڕه‌تدا‬ ‫گرفتی كۆگنه‌تیڤیان هه‌بوو‪ ،‬دووه‌م له‌یه‌كه‌م‬ ‫هه‌نگاوه‌و‌ه ده‌یویست منداڵه‌كان فێری ئه‌و‌ه‬ ‫بكات كه‌چۆن بتوانن هه‌ست به‌به‌رپرسیارێتی‬ ‫بك ‌هن‌و هه‌ر خۆشیان هه‌موو كاره‌كانی خۆیان‬ ‫رابپه‌ڕێنن به‌بێ ئه‌وه‌ی پێویستیان به‌یه‌كێك‬ ‫هه‌بێت وه‌كو سانسۆر به‌سه‌ریانه‌و‌ه بێت‪.‬‬ ‫مۆنتیسۆری‬ ‫ئالێره‌و‌ه یه‌كێك له‌پره‌نسیپ ‌ه گرنگه‌كانی‬ ‫منداڵ‬ ‫پێیوابوو‬ ‫رێبازی ریفۆرم له‌خانه‌ی مندااڵندا پیاده‌كرا‪،‬‬ ‫پێویستی به‌و ‌ه‬ ‫به‌سود وه‌رگرتنیش له‌فرۆید مۆنتیسۆری‬ ‫ه خۆی‬ ‫هه‌ی ‌‬ ‫پێیوابوو منداڵ پێویستی ب��ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫سه‌رپه‌رشتی‬ ‫خۆی سه‌رپه‌رشتی كاره‌كانی خۆی بكات‌و‬ ‫ده‌شبێ ئێمه‌ی گ �ه‌ور‌ه هێند‌ه باوه‌ڕیان‬ ‫كاره‌كانی خۆی‬ ‫پێبكه‌ین كه‌خۆیان ده‌توانن هه‌موو كاره‌كانی‬ ‫بكات‌و ده‌شبێ‬ ‫خۆیان جێبه‌جێبكه‌ن‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی دی‬ ‫ئێمه‌ی گه‌ور ‌ه‬ ‫مۆنتیسۆری پێداگیری له‌سه‌ر پره‌نسیپی‬ ‫هێنده‌ باوه‌ڕیان‬ ‫خۆ به‌ڕێوه‌بردن‌و خۆڕێكخستن ده‌كرد‪.‬‬ ‫‌خۆیان‬ ‫پێبكه‌ین كه‬ ‫هه‌فته‌ی داهاتوو له‌سه‌ر به‌شێك له‌و‬ ‫ده‌توانن هه‌موو‬ ‫پره‌نسیپان ‌ه راده‌وه‌ستین ك ‌ه تایبه‌تمه‌ندێتیان‬ ‫كاره‌كانی خۆیان‬ ‫بۆ قوتابخانه‌كانی مۆنتیسۆری دروستكرد‪.‬‬

‫جێبه‌جێبكه‌ن‪.‬‬

‫‪faiekk@hotmail.com‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫کلتور‬

‫‪14‬‬

‫كه‌مئه‌ندامانی قه‌زاو‬ ‫ناحییه‌كان فه‌رامۆشكراون‬

‫په‌یمانگای‌ تایبه‌ت به‌كه‌مئه‌ندامان له‌قه‌زاو‬ ‫ناحیه‌كانی‌ پارێزگای‌ دهۆكدا نه‌كراوه‌ته‌وه‌‬ ‫شه‌نگ هاشم له‌دهۆك‬

‫جوتیاره‌کانی بتوێن هێزی به‌رگرییان نییه‌ ل ‌ه هێرشی مشک‌و کرمه‌کان‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬مه‌جید بتوێنی‬

‫مشك‌و كرم به‌یه‌كه‌و ‌ه هێرشده‌كه‌ن!‬

‫ی‬ ‫ی هێرش ‌‬ ‫ی بیتوێن رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی حه‌وز ‌ه ‌‬ ‫به‌روبووم ‌ه كشتوكاڵییه‌كان ‌‬ ‫ی زۆریان پێگه‌یشتوو ‌ه‬ ‫ی بڕه‌ر بوونه‌ته‌وه‌و زیان ‌‬ ‫مشك‌و كرم ‌‬ ‫مه‌جید بیتوێنی‌ له‌رانیه‌‬

‫ی هێرش ‌ی مشك‌وكرمه‌و‌ه گه‌نم‌و‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی بیتوێن تووش ‌ی زیانێك ‌ی‬ ‫جۆ له‌حه‌وز‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫گه‌ور‌ه بووه‌ته‌و‌ه‌و ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫به‌رهه‌م ‌ه كشتوكاڵییه‌كان رووله‌كه‌م ‌ی‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬به‌رپرسان ‌ی كشتوكاڵیش ئاماژ‌ه‬ ‫ی كه‌م ‌ی ده‌رمانه‌و‌ه‬ ‫به‌وه‌ده‌كه‌ن ك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ناتوانن كێشه‌ك ‌ه چاره‌سه‌ربكه‌ن‪.‬‬ ‫ی بیتوێن‬ ‫ج��وت��ی��اران��ی ح����ه‌وز‌ه ‌‬ ‫نیگه‌رانن له‌زۆربوون ‌ی ئه‌و دوو زینده‌وه‌ره‌و‬ ‫تائێستا خۆیان نه‌یانتوانیو‌ه ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫كێشه‌ی ‌ه چاره‌سه‌ر بكه‌ن‪ ،‬به‌پێ ‌ی قس ‌ه ‌‬ ‫جوتیاره‌كان ئه‌و ده‌رمانان ‌ه له‌بازاڕ‬ ‫نرخه‌كانیان زۆر گرانه‌‪ ،‬به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫كشتوكاڵ ‌ی رانیه‌ش ناتوانێت بۆیان‬ ‫دابین بكات‪.‬‬ ‫ده‌شت ‌ی بیتوێن یه‌كێك ‌ه له‌ده‌شت ‌ه‬ ‫پان‌و به‌رینه‌كان ‌ی كوردستان كه‌سااڵن ‌ه‬ ‫به‌روبووم ‌ی جۆراو جۆر به‌رهه‌مده‌هێنێت‬ ‫ی زه‌ویی ‌ه كشتوكاڵه‌كان‬ ‫ك ‌ه رووب��ه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌گ���ات��� ‌ه (‪ )75000‬دۆن����م زه‌و ‌‬ ‫كشتوكاڵی‌‪.‬‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د سه‌لیم جوتیارێك ‌ی‬ ‫ی بیتوێنه‌و خاوه‌ن ‌ی ‪ 55‬دۆنم‬ ‫ح�ه‌وز‌ه ‌‬ ‫زه‌وییه‌‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كات ئه‌مساڵ‬ ‫ی وشكه‌ساڵ ‌ی رزگاریان بووه‌‪،‬‬ ‫له‌كێش ‌ه ‌‬

‫ب �ه‌اڵم به‌روبوم ‌ه كشتوكاڵییه‌كانی‪،‬‬ ‫تووش ‌ی هێرش ‌ی مشك‌و كرم ‌ی بڕه‌ر‬ ‫بووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و جوتیار‌ه وتی‌"تائێستا له‌سه‌ر‬ ‫گیرفان ‌ی خۆم س ‌ێ جار ده‌رمان‌و زه‌هیرم‬ ‫كڕیوه‌‪ ،‬به‌اڵم دووبار‌ه سه‌ر ‌ی هه‌ڵداوه‌ته‌و‌ه‬ ‫هه‌ر له‌ناو یه‌ك دۆنم زه‌و ‌ی به‌سه‌دان كون ‌ه‬ ‫مشك هه‌ی ‌ه‌و كرم ‌ی بڕه‌ریش له‌ناوه‌و‌ه ‌ی‬ ‫زه‌و ‌ی ڕه‌گ ‌ی گه‌نمه‌ك ‌ه ده‌بڕێت‌و تووش ‌ی‬ ‫وشكبوون ده‌بێت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫كشتوكاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌‬ ‫چ��وارق��وڕن��ه‌و ران��ی��ه‌‪ ،‬ب��ۆ هه‌موو‬ ‫ی بیتوێن ته‌نها ‪150‬‬ ‫ی ده‌شت ‌‬ ‫جووتیاران ‌‬ ‫كیلۆ ده‌رمان زه‌هیر هه‌ی ‌ه كه‌ئه‌وه‌ش‬ ‫به‌شی چه‌ند جوتیارێك ده‌ك��ات‌و‬ ‫ی‬ ‫ێ بڕۆن له‌بازاڕ ‌‬ ‫ی تریش ده‌ب ‌‬ ‫ئه‌وان ‌‬ ‫ی گران‪.‬‬ ‫ڕه‌ش بیكڕن به‌نرخێك ‌‬ ‫محه‌مه‌د وتی‌"ئه‌گه‌ر بێت‌و وه‌زاره‌ت ‌ی‬ ‫كشتوكاڵ یارمه‌تیمان نه‌دات ئه‌وا گه‌نم‌و‬ ‫جۆیه‌كه‌مان له‌ناو ده‌چێت‌و زه‌ره‌رێك ‌ی‬ ‫زۆرمان به‌رده‌كه‌وێت"‪.‬‬ ‫ئیدریس ئه‌حمه‌د جوتیارێك ‌ی‬ ‫ی ناوچه‌كه‌یه‌و ئ��ام��اژ‌ه بۆ ئه‌و‌ه‬ ‫ت��ر ‌‬ ‫ده‌كات كه‌جوتیاران ‌ی ده‌شت ‌ی بیتوێن‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی ت��ووش� ‌ی ئه‌و‬ ‫كێشه‌ی ‌ه ب��وون�ه‌ت�ه‌وه‌‪ ،‬به‌رده‌وامیش‬ ‫ده‌بێت تاكات ‌ی دروێنه‌‪.‬‬ ‫ئیدریس وتی‌"ئه‌گه‌ر مشك‌و كرم ‌ی‬

‫بڕه‌ر به‌زووترین كات له‌ناونه‌برێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ی به‌جوتیاران ‌ی‬ ‫ی ئابوور ‌‬ ‫زیان ‌ی گه‌ور‌ه ‌‬ ‫ناوچه‌ك ‌ه ده‌گه‌یه‌نێت"‪.‬‬ ‫بۆ بنبڕكردن ‌ی مشك له‌ناو به‌روبووم ‌ه‬ ‫كشتوكاڵیه‌كاندا به‌ده‌رمان ‌ی (زه‌هیر)‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌كرێت‌و كرم ‌ی بڕه‌ریش‬ ‫ك�ه‌ڕه‌گ� ‌ی به‌رهه‌م ‌ه كشتوكاڵیه‌كان‬ ‫ده‌قرتێنێت ب �ه‌ده‌رم��ان � ‌ی (محبب)‬ ‫چاره‌سه‌ر ده‌كرێت‪.‬‬ ‫حاج ‌ی ئه‌حمه‌د ئیبراهیم چه‌ندین‬ ‫ی كشتوكاڵیی ‌ه‬ ‫ساڵ ‌ه خه‌ریك ‌ی ك��ار ‌‬ ‫به‌تایبه‌ت ‌ی گه‌نم‌و جۆ باسیله‌و‌ه كرد‬ ‫ك ‌ه تائێستا به‌و شێوه‌یه‌ی ئه‌مساڵ‬ ‫تووش ‌ی گرفت ‌ی له‌و جۆر‌ه نه‌بوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫"ئه‌مڕۆ كون ‌ه مشكه‌كان له‌ناو ده‌به‌ین‬ ‫ی‬ ‫ی زیاد ‌‬ ‫بۆ به‌یان ‌ی ژماره‌یان وه‌كخۆ ‌‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫خدر سه‌لیم یه‌كێك ‌ی تر‌ه له‌جوتیار‌ه‬ ‫زیان لێكه‌وتووه‌كان ‌ی ده‌ست ‌ی مشك‌و‬ ‫كرم ‌ی بڕه‌ر‪ ،‬وت ‌ی "پێده‌چێت ئه‌مساڵ‬ ‫به‌رهه‌م ‌ی جوتیاران ‌ی ئه‌و ناوچه‌ی ‌ه ڕوو‬ ‫له‌كه‌م ‌ی بكات‪ ،‬چونك ‌ه هه‌ر له‌ئێستاو‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی زۆر ترسناك تووش ‌ی ئه‌و‬ ‫ی جوتیاران‬ ‫گرفت ‌ه بووه‌ته‌و‌ه‌و زۆرب� ‌ه ‌‬ ‫ی كڕین ‌ی که‌ره‌ست ‌ه كیمیاویه‌كانیان‬ ‫توانا ‌‬ ‫ی ره‌شدا"‪.‬‬ ‫نیی ‌ه له‌بازاڕ ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵئه‌و‌ه ‌‬ ‫كشتوكاڵ ‌ی رانی ‌ه دان به‌بوون ‌ی كێشه‌كه‌و‬

‫كاریگه‌رییه‌كان ‌ی بۆ سه‌ر به‌روبوم ‌ه‬ ‫كشتوكاڵیه‌كاندا ده‌ن��ێ��ت‪ ،‬تائێستا‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه بڕ‌ه ده‌رمان ‌ی پێویست بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌م كێشه‌ی ‌ه دابین‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫ی‬ ‫محه‌مه‌د حاج ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی گشت ‌ی كشتوكاڵ ‌ی رانی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی راگه‌یاند "ئه‌م كێشه‌ی ‌ه ‌‬ ‫به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫باس ‌ی لێو‌ه ده‌كرێت راسته‌‪ ،‬جوتیاران ‌ی‬ ‫ی بیتوێن به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی گشت ‌ی‬ ‫حه‌وز ‌‬ ‫توو‌ش ‌ی ئه‌و دوو گیانله‌به‌ر‌ه زیانبه‌خش ‌ه‬ ‫بوونه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی گشت ‌ی كشتوكاڵ ‌ی ڕانی ‌ه‬ ‫ئاماژ‌ه بۆ ئه‌و‌ه ده‌كات بۆ چاره‌سه‌رو‬ ‫بنبڕكردن ‌ی مشك‌و كرم ‌ی بڕه‌ر ده‌رمانێك‬ ‫هه‌ی ‌ه ب �ه‌ن��او ‌ی (زه‌ه��ی��ر) كه‌هه‌موو‬ ‫گیانله‌به‌رێك له‌ناو ده‌بات به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫مشك‪ ،‬ب�ه‌اڵم ته‌نها (‪ )150‬كیلۆمان‬ ‫هه‌بوو‌ه‌و دابه‌شیان ك��ردووه‌‪" ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ش ‌ی هه‌موو جوتیاران ‌ی نه‌كردووه‌"‪.‬‬ ‫ی دووه‌م‬ ‫سه‌باره‌ت به‌گیانله‌به‌ر ‌‬ ‫وت��ی‌"ج��ۆر‌ه كرمێكه‌ ك� ‌ه تائێستا‬ ‫ی ئه‌و جۆر‌ه كرمه‌داین‬ ‫له‌لێكۆڵینه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌جۆر‌ه كرم ‌ه بڕه‌ره‌كان ‌ه له‌ناو زه‌ویدا‬ ‫ده‌ژیت كه‌ڕه‌گه‌كان ده‌قرتێنێت‌و تووش ‌ی‬ ‫وشكبوون ‌ی ده‌كات‪ ،‬به‌جۆر‌ه ده‌رمانێك‬ ‫ی (محبب)‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌ناوده‌برێت ب ‌ه ناو ‌‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه ده‌رمان ‌ه زۆر ك ‌هم‌و گرانه‌"‪.‬‬

‫به‌ویستی خۆت نه‌فه‌ر سواركه‌‬

‫ی خۆیان نه‌فه‌رسوار ده‌كه‌ن‌و‬ ‫خاوه‌ن پاسه‌كان به‌ویست ‌‬ ‫ی هاتوچۆش لێیان ناپرسنه‌وه‌‬ ‫به‌رپرسان ‌‬ ‫ی بانیشاری‌ له‌هه‌ولێر‬ ‫عه‌ل ‌‬

‫ب��ه‌ه��ۆ ‌ی ك �ه‌م � ‌ی پ���اس‌و زۆر ‌ی ئه‌و‬ ‫هاوواڵتییان ‌ه ‌ی به‌پاس هاتوچۆ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ش��ۆف��ێ��ران زی���اد ل��ه‌ژم��ار‌ه ‌ی ئاسای ‌ی‬ ‫پاسه‌كانیان ن�ه‌ف�ه‌ر س��وار ده‌ك��ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌رپرسان ‌ی هاتوچۆش نه‌یانتوانیو‌ه‬ ‫ك��ێ��ش�ه‌ك� ‌ه چ��ارس��ه‌رب��ك�� ‌هن‌و ده‌ڵێن‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی به‌شۆفێران‌و هاوواڵتیان‌و‬ ‫كه‌م ‌ی پاسه‌وه‌یه‌‪.‬‬ ‫رۆژان���� ‌ه ه��اوواڵت��ی��ان‌و شۆفێران‬ ‫به‌هۆ ‌ی هاتوچۆو‌ه ده‌مه‌قاڵ ‌ه له‌نێوانیاندا‬ ‫سه‌ندیكا ‌ی‬ ‫تائێستا‬ ‫رووده‌دات‪،‬‬ ‫گواستنه‌و‌ه ‌ی هه‌ولێر نه‌یتوانیو‌ه رێگ ‌ه‬ ‫چاره‌یه‌ك بۆ ئه‌و كێشه‌ی ‌ه بدۆزێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سه‌ندیكا ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی هه‌ولێر‬ ‫جه‌ختله‌وه‌ده‌كاته‌و‌هكه‌خاوه‌نپاسه‌كانیان‬

‫ئاگاداركردوه‌ته‌و‌ه ل ‌ه ‪21‬كه‌س زیاتر سوار‬ ‫نه‌كه‌ن‪ ،‬به‌اڵم خاوه‌ن پاسه‌كان پابه‌ندنین‬ ‫به‌و بڕیاره‌وه‌‪.‬‬ ‫ناج ‌ی محه‌مه‌د یه‌كێك ‌ه له‌خاوه‌ن‬ ‫پاسه‌كان ‌ی خه‌ت ‌ی ‪ 42‬له‌هه‌ولێر له‌وه‌ده‌كات‬ ‫كه‌ئه‌و هه‌رگیز له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دانیی ‌ه ژماره‌یه‌ك ‌ی‬ ‫زۆر نه‌فه‌ر س��وار ‌ی پاسه‌ك ‌ه ‌ی بكات‪،‬‬ ‫پێشیوای ‌ه به‌هۆ ‌ی دوور ‌ی خه‌ته‌كانه‌و‌ه‬ ‫شۆفێران ناچارن ئه‌و ژمار‌ه زۆر‌ه ‌ی نه‌فه‌ر‬ ‫سواربكه‌ن‪ ،‬وه‌ك خۆ ‌ی ده‌ڵێت"خاوه‌ن‬ ‫پاسه‌كان ‌ی تر زۆر ئاسایی ‌ه الیان چه‌ند‬ ‫نه‌فه‌ر سواربكه‌ن‪ ،‬گوێیان له‌وه‌نیی ‌ه‬ ‫هاوواڵتیان بێزارده‌بن یاخود نا"‪.‬‬ ‫ناج ‌ی ئ��ام��اژ‌ه ب��ۆ ئ���ه‌و‌ه ده‌كات‬ ‫له‌هه‌ولێر یاسا ‌ی هاتوچۆ بوون ‌ی نییه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی پاسه‌كان كه‌من‌و نه‌فه‌ر زۆر‌ه‬ ‫شۆفێر ‌ی پاسه‌كان به‌ویست ‌ی خۆیان‬ ‫نه‌فه‌ر سوارده‌كه‌ن‪.‬‬

‫ن��اج�� ‌ی وت��� ‌ی "ئ���ه‌گ���ه‌ر س���ه‌ر ‌ی‬ ‫پاسه‌كانیش بیگرتایه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه نه‌فه‌ریان‬ ‫تێده‌كرد"‪.‬‬ ‫ب �ه‌ه��ۆ ‌ی زۆر ‌ی نه‌فه‌ره‌كانه‌و‌ه‬ ‫هاوواڵتیان‌و شۆفێرانیش تووش ‌ی چه‌ندین‬ ‫كێشه‌و گرفت ده‌بن‪ ،‬له‌وان ‌ه نه‌دان ‌ی پاره‌و‬ ‫ده‌مه‌قاڵ ‌ی له‌ناو پاسه‌كه‌دا‪.‬‬ ‫سه‌ردار عه‌بدولڕه‌حمان دوكاندارێك ‌ی‬ ‫بازاڕ ‌ی نیشتیمان ‌ه له‌هه‌ولێر رۆژان ‌ه به‌پاس‬ ‫هاتوچۆ ده‌كات‪ ،‬ده‌ڵێت"رۆژنیی ‌ه ده‌مه‌قاڵ ‌ه‬ ‫له‌نێوان شۆفێران ‌ی خ��اوه‌ن پاسه‌كاندا‬ ‫روون����ه‌دات ب�ه‌ه��ۆ ‌ی ئ �ه‌و ژم���ار‌ه زۆر ‌ی‬ ‫نه‌فه‌ره‌كانه‌و‌ه كه‌سوار ‌ی پاسه‌كان ده‌بن"‪.‬‬ ‫ئ�ه‌و دوك��ان��دار‌ه به‌ده‌ستور ‌ی وت‬ ‫"ئه‌و‌ه دیارده‌یه‌ك ‌ه هه‌ولێر ‌ی ل ‌ه شاره‌كان ‌ی‬ ‫ترپێ جیاده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه پاسه‌كان ‌ی‬ ‫هه‌ولێر ‪30‬كه‌س سوارده‌كه‌ن ك ‌ه له‌هیچ‬ ‫شوینێك ئه‌و یاسای ‌ه نییه‌‪ ،‬به‌داخه‌و‌ه‬

‫خ���اوه‌ن پ��اس �ه‌ك��ان ته‌نها پاره‌یان‬ ‫المه‌به‌سته‌و هیچیتر"‪.‬‬ ‫هاوواڵتیان‌و شۆفێرانیش سه‌ندیكا ‌ی‬ ‫گواستنه‌و‌ه ‌ی هه‌ولێر به‌كه‌مته‌رخه‌م‬ ‫ده‌زانن له‌چاره‌سه‌ركردن ‌ی ئه‌و دیارده‌یه‌دا‪،‬‬ ‫به‌رپرسان ‌ی هاتوچۆش هۆكاره‌ك ‌ه ‌ی بۆ‬ ‫هاوواڵتیان‌و شۆفێران ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌ع��د ح��ه‌س��ه‌ن ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ر ‌ی‬ ‫سه‌ندیكا ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی هه‌ولێر پێیوای ‌ه‬ ‫كه‌مته‌رخه‌م ‌ی ل�ه‌الی�ه‌ن هاوواڵتیان‌و‬ ‫شۆفێرانه‌و‌ه زۆره‌‪ ،‬چونك ‌ه "هه‌ردووال‬ ‫ده‌یانتوان ‌ی هاوكا ‌ی یه‌كتر بكه‌ن بۆ ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌و كێشان ‌ه رۆژان ‌ه دروست نه‌بێت"‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی سه‌ندیكا ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ه�ه‌ول��ێ��ر ب��ه‌ده‌س��ت��وور ‌ی وت"خ����اوه‌ن‬ ‫پاسه‌كان بڕیاره‌كانی جێبه‌جێ نه‌كردووه‌‪،‬‬ ‫هه‌ركێشه‌یه‌كیش رووب��دات ئێم ‌ه وه‌ك‬ ‫سه‌ندیكا هێڵه‌كان راده‌گرین"‪.‬‬

‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ری بنكه‌و‬ ‫سه‌نت ‌هر‌و خوێندنگاكانی‬ ‫تایبه‌ت به‌كه‌مئه‌ندامان‪،‬‬ ‫له‌پارێزگای دهۆك‪ ،‬ده‌ڵێن‬ ‫ب��ارودۆخ��ی كه‌مئه‌ندامان‬ ‫ب �ه‌ب �ه‌راورد به‌سااڵنی پێشوو‬ ‫باشتر ب��ووه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم كه‌مئه‌ندامان ‌ی‬ ‫قه‌زاو ناحیه‌كان فه‌رامۆشكراون‪.‬‬ ‫ب��ن��ك �ه‌و خ��وێ��ن��دن��گ � ‌ه ‌ی تایبه‌ت‬ ‫ب�ه‌ك�ه‌م��ئ�ه‌ن��دام��ان س��اڵ دوای ساڵ‪،‬‬ ‫له‌كوردستان رووی له‌زیادی كردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌هۆی زۆری رێژ‌ه ‌ی كه‌مئه‌ندامه‌و‌ه‬ ‫هێشتا له‌ئاست ماف‌و پێداویستییه‌كانی‬ ‫كه‌مئه‌نداماندا نییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و بنكه‌و په‌یمانگایان ‌ه ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌كه‌مئه‌ندامان ده‌كرێته‌و‌ه به‌به‌راورد‬ ‫ب���ه‌زۆری رێ��ژ‌ه ‌ی كه‌مئه‌ندامان هێشتا‬ ‫چۆڵن‌و ئه‌وان ‌ه ‌ی سه‌ردانی ئه‌و بنكان ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن به‌په‌نج ‌ه ‌ی ده‌ست ده‌ژمێردرێن‪،‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش ته‌نها كه‌مئه‌ندامانی پارێزگاكان‬ ‫سودمه‌ندبوون لێی‌و كه‌مئه‌ندامانی قه‌زاو‬ ‫ناحیه‌كان بێبه‌شبوون لێی‪.‬‬ ‫له‌سنووری پارێزگای دهۆك‪1616 ،‬‬ ‫كه‌سی تووشبوو به‌نه‌خۆشی شه‌ل ‌هل‌و‬ ‫ده‌ماغ هه‌یه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ‪ 122‬كورت ‌ه بااڵ‪،‬‬ ‫ئه‌م ‌ه جگ ‌ه له‌رێژ‌ه ‌ی نابیناو كه‌رواڵڵ‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری قوتابخانه‌كانی تایبه‌ت‬ ‫به‌كه‌مئه‌ندامان ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كه‌ن ك ‌ه‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌ی قوتابخانه‌كانیانه‌و‌ه توانیویان ‌ه‬ ‫سود به‌كه‌مئه‌ندامان بگه‌یه‌نن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وه‌ش ده‌دركێنن ك ‌ه هێشتا له‌ئاست‬ ‫داخوازی‌و مافه‌كانی كه‌مئه‌نداماندا نییه‌‪.‬‬ ‫سه‌اڵح یوسف محه‌مه‌د به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫چ��اودێ��ری��ی ك�ه‌م��ئ�ه‌ن��دام��ان له‌دهۆك‬ ‫ب��ه‌ده‌س��ت��ووری وت "كه‌مئه‌ندامان‬ ‫له‌په‌یمانگاكانی تایبه‌ت به‌خۆیان‬ ‫س���ودم���ه‌ن���دب���وون‪ ،‬ب��ه‌ه��ۆی ئ����ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هه‌وڵمانداو‌ه به‌باشترین شێو‌ه له‌سه‌ر‬ ‫خوێندن‌و راهێنانه‌كانیان رایانبهێنین"‪.‬‬ ‫له‌سنووری پارێزگای دهۆك‪ ،‬چوار‬ ‫په‌یمانگای تایبه‌ت به‌كه‌مئه‌ندامان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وانیش په‌یمانگاكانی (هیوا‬ ‫بۆ نابینایان‌و كه‌رواڵڵ‪ ،‬په‌یمانگای هانا‬ ‫بۆ راهێنانی كه‌مئه‌ندامان‌و په‌یمانگای‬ ‫ئاوات‌و رووناكی تایبه‌ت به‌كه‌مئه‌ندامان)‪.‬‬ ‫ته‌نها له‌په‌یمانگای ه��ی��وا ‪56‬‬ ‫كه‌رواڵڵ هه‌ی ‌ه كه‌ئه‌و په‌یمانگای ‌ه له‌پۆلی‬ ‫یه‌ك تا پۆلی حه‌وت خوێندكار تیایدا‬ ‫ده‌خوێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌میر‌ه یوسف یوحه‌نا به‌ڕێوه‌به‌ری‬ ‫په‌یمانگای هیوا به‌ده‌ستووری وت "ئه‌و‬ ‫په‌یمانگای ‌ه تایبه‌ت بۆ كه‌سی ك ‌هڕ‌واڵڵه‌‪،‬‬ ‫سیستم ‌ی خوێندنی‌‪ ،‬هه‌ر وه‌كو سیستم ‌ی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه وایه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌میر‌ه به‌هیوابوو كه‌مئه‌ندامان‬ ‫بتوانن دوای ت �ه‌واوك��ردن��ی خوێندن‬ ‫له‌بواره‌ك ‌ه ‌ی خۆیاندا بتوانن كار بك ‌هن‌و‬ ‫دابمه‌زرێن‪.‬‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری په‌یمانگای هیوا‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا كه‌هێشتا په‌یمانگاكان‬ ‫له‌چاو زۆری رێژ‌ه ‌ی كه‌مئه‌ندامان زۆرنین‪،‬‬ ‫به‌اڵم وت ‌ی "مامۆستاكانی په‌یمانگاكه‌یان‬ ‫هه‌موویان چوونه‌ت ‌ه خولی وانه‌وتنه‌و‌ه‌و‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك��ی پ��ێ��ش��ك�ه‌وت��وو وان��� ‌ه‬ ‫به‌خوێندكاران ده‌وترێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫كه‌مئه‌ندامانی ق��ه‌زاو ناحیه‌كان‬ ‫بێبه‌شبوون له‌و په‌یمانگایانه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫تائێستا ئ��ه‌و په‌یمانگایان ‌ه ته‌نها‬ ‫له‌پارێزگاكاندا كراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یمانگای هیوا وت ‌ی‬ ‫"ئ��ه‌و كێشه‌یه‌مان هه‌ی ‌ه كه‌ناتوانین‬

‫هاتوچۆ ی��ان لقێكی‬ ‫په‌یما نگا كه‌ما ن‬ ‫له‌قه‌زاو ناحیه‌كان‬ ‫ب���ك���ه‌ی���ن���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ۆی��� ‌ه ئ�����ه‌وان‬ ‫بێبه‌شبوون"‪.‬‬ ‫مامۆستایا ن‌و‬ ‫ب�����ه‌ڕێ�����وه‌ب�����ه‌ری‬ ‫په‌یمانگاكان داوا ده‌كه‌ن‬ ‫بایه‌خی زیاتر به‌په‌یمانگاكانی‬ ‫تایبه‌ت به‌كه‌مئه‌ندامان بدرێت‌و هه‌موو‬ ‫كه‌مئه‌ندامان سودمه‌ندبن له‌خوێندن نه‌ك‬ ‫ته‌نها هه‌ر به‌شێكی دیاریكراو‪.‬‬ ‫ج��ی��ه��ان ع��ه‌ب��اس ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری‬ ‫په‌یمانگای ه��ان��ا‪ ،‬ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب��ه‌وه‌دا‬ ‫ك ‌ه په‌یمانگاك ‌ه ‌ی ئ��ه‌وان ئێستا كار‬ ‫له‌سه‌ركردنه‌و‌ه ‌ی چه‌ند خولێك ده‌كات‪،‬‬ ‫له‌وان ‌ه خولی كۆمپیوت ‌هر‌و كاری ده‌ستی‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و په‌یمانگای ‌ه له‌ساڵی ‪2007‬ه‌و‌ه‬ ‫دامه‌زراوه‌‪ ،‬به‌اڵم ته‌نها ژماره‌یه‌كی كه‌م‬ ‫له‌كه‌مئه‌ندامان سودمه‌ند ده‌ب��ن لێی‪،‬‬ ‫ئه‌وانیش ئه‌و كه‌مئه‌ندامانه‌ن ك ‌ه له‌ناو‬ ‫پارێزگاكاندان‪ ،‬ئه‌وانه‌ی قه‌زاو ناحیه‌كان‬ ‫بێبه‌شبوون لێی‪.‬‬ ‫جیهان عه‌باس وت � ‌ی "ته‌نها ‪19‬‬ ‫قوتاب ‌ی له‌په‌یمانگاك ‌ه ‌ی ئێم ‌ه ده‌خوێنن‪،‬‬ ‫ئه‌وانیش له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز پێكدێن"‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب �ه‌وه‌ش��دا ك ‌ه له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫سێ ساڵی كاركردنیاندا‪ ،‬نزیك ‌ه ‌ی ‪75‬‬ ‫خوێندكار ئه‌وان ‌ه ‌ی ده‌رچوون‪ ،‬بڕوانامه‌یان‬ ‫وه‌رگرتووه‌‪.‬‬ ‫مه‌رجی وه‌رگرتنی خوێندكار له‌و‬ ‫په‌یمانگایه‌‪ ،‬ته‌نها ئه‌وه‌ی ‌ه خوێندكاره‌ك ‌ه‬ ‫كه‌مئه‌ندام بێت‌و ته‌مه‌نیشی له‌نێوان ‪14‬‬ ‫بۆ ‪ 42‬ساڵ دابێت‪.‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری په‌یمانگای هانا داوای‬ ‫له‌حكومه‌ت كرد‪ ،‬ئه‌وان ‌ه ‌ی له‌په‌یمانگاك ‌ه ‌ی‬ ‫ئ���ه‌وان���دا ب��ڕوان��ام �ه‌ی��ان پێده‌درێت‪،‬‬ ‫دایانبمه‌زرێنێت‪.‬‬ ‫به‌پێی ئامارێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫چاودێریی‌و گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫پ��ارێ��زگ��ای ده����ۆك‪ ،‬ژم�����ار‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫كه‌مئه‌ندامان ‌ه ‌ی له‌سنووری ئه‌و پارێزگایه‌دا‬ ‫هه‌ن نزیك ‌ه ‌ی ‪ 6200‬كه‌مئه‌ندامن‌و له‌و‬ ‫رێ��ژه‌ی �ه‌ش��دا ‪ 1616‬كه‌سی توشبوو‬ ‫به‌نه‌خۆشییه‌كانی شه‌ل ‌هل‌و ده‌ماغ هه‌ی ‌ه‬ ‫كه‌موچ ‌ه ‌ی تایبه‌تیان بۆ بڕدراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫كه‌بڕه‌ك ‌ه ‌ی ‪ 50‬هه‌زار دیناره‌‪.‬‬ ‫حسێن عه‌ل ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری چاودێریی‌و‬ ‫گه‌شه‌پێدانی كۆمه‌اڵیه‌تی پارێزگای‬ ‫دهۆك‪ ،‬به‌ده‌ستووری وت "‪ 2063‬نابیناو‬ ‫‪ 122‬كورت ‌ه بااڵمان هه‌یه‌"‪.‬‬

‫ناتوانین هاتوچۆ یان‬ ‫لقێكی په‌یمانگاكه‌مان‬ ‫له‌قه‌زاو ناحیه‌كان‬ ‫بكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌وان‬ ‫بێبه‌شبوون‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫کلتور‬

‫نه‌خۆشی‌ شه‌كر ‌ه هۆكارو چاره‌سه‌ر‬

‫‪16‬‬

‫ی الدروستبێت‪ ،‬خۆی‌ ده‌بێت ‌ه دكتۆرێكی‌ باش بۆخۆی‌"‬ ‫"ئه‌گه‌ر كه‌سی‌ تووشبوو هۆشیاری‌ ته‌واو ‌‬ ‫بێستون فه‌تاح له‌سلێمانی‌‬

‫شه‌كره‌ چییه‌؟‬ ‫نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ واپێناسه‌ ده‌كرێت‪،‬‬ ‫بریتییه‌ له‌حاڵه‌تی‌ رێگه‌ پێنه‌دانی‌‬ ‫جه‌سته‌یی‌ مرۆڤ له‌كه‌ڵك وه‌رگرتن‬ ‫ل �ه‌م��اده‌ كاربۆهیدراییته‌كان یان‬ ‫شه‌كره‌كان كه‌ به‌هۆی‌ خواردنه‌وه‌‬ ‫مرۆڤ ده‌ستیده‌كه‌وێت‪ ،‬ئه‌م كاره‌ش‬ ‫به‌هۆی نه‌بوونی‌ یاخود له‌كاركه‌وتنی‌‬ ‫هۆرمۆنی‌ ئه‌نسۆلینه‌ كه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫گالندی‌ په‌نكریاسه‌وه‌ رووده‌دات‪.‬‬ ‫ی دروستبوون ‌ی نه‌خۆش ‌ی شه‌كر‌ه‬ ‫هۆكار ‌‬ ‫د‪.‬ك���ام���ه‌ران ع��ه‌ب��دول مه‌جید‬ ‫پزیشكی‌ هه‌ناوی‌ گشتی‌ ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌دا كه‌نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ له‌دووجۆری‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ پێكدێت‪ ،‬به‌شێوه‌ی‌ یه‌كه‌م‌و‬ ‫دووه‌م ناوزه‌ند ده‌كرێت‪.‬‬ ‫جۆری‌ یه‌كه‌می ئه‌و نه‌خۆشییه‌‪،‬‬ ‫تایبه‌ته‌ به‌حاڵه‌تی‌ كه‌می‌ رێژه‌ی‌‬ ‫هۆرمۆنی‌ ئه‌نسۆلین‌و نزیكه‌ی‌ ‪%10‬ی‬ ‫تووشبووان پێكدێنێت‪ ،‬باسله‌الوازی‌‬ ‫یان له‌كاركه‌وتنی‌ خانه‌كانی‌ په‌نكریاس‬ ‫ده‌كرێت له‌دروستكردن‌و ده‌رهاویشتنی‌‬ ‫ئه‌نسۆلین بۆ ناوخوێن‪ ،‬یان به‌هۆی‌‬

‫هه‌تا ده‌گاته‌ له‌ده‌ستدانی‌ چاوه‌كان‌و‬ ‫الوازبوونی‌ چاالكی‌ گورچیله‌كان ك ‌ه‬ ‫ده‌بێته‌ هۆكاری‌ به‌رزبوونه‌وه‌ی‌ په‌ستانی‌‬ ‫خوێن‪ ،‬له‌ئه‌نجامیشدا هه‌ڵئاوسانی‌‬ ‫دڵ‌و هه‌روه‌ها له‌ده‌ستدانی‌ توانای‌‬ ‫هه‌سته‌وه‌رییه‌كانی‌ له‌ش به‌تایبه‌تی‌‬ ‫له‌په‌له‌كانی‌ خ���واره‌وه‌و پێیه‌كانیدا‬ ‫كه‌ زۆرج��ار ده‌بێته‌هۆی‌ نه‌خۆشی‌‬ ‫گانگرین‪ ،‬له‌رووی‌ زانستی‌ پزیشكییه‌وه‌‬ ‫ناچارده‌بین بۆ چاره‌سه‌ركردنی په‌نا‬ ‫به‌رینه‌به‌ر ئه‌نجامدانی نه‌شته‌رگه‌ری‌‪.‬‬

‫هه‌وكردنی‌ ڤایرۆسییه‌و‌ه كه‌تووشی‌‬ ‫گالندی‌ په‌نكریاس ده‌بێت‪.‬‬ ‫به‌اڵم جۆری‌ دووه‌م نه‌خۆشییه‌كه‌‬ ‫ن���ه‌ب���ه‌س���ت���راوه‌ت���ه‌وه‌ ب���ه‌رێ���ژه‌ی‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫ئ �ه‌ن��س��ۆل��ی��ن �ه‌وه‌‪،‬‬ ‫راسته‌وخۆ به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌توانای‌‬ ‫خودی‌ هۆرمۆنی‌ ئه‌نسۆلینه‌كه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫له‌و كه‌سانه‌ی‌ كه‌ زۆر قه‌ڵه‌ون تیایاندا‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫چۆن نه‌خۆش ‌ی شه‌كر‌ه ده‌ناسیینه‌وه‌؟‬ ‫د‪.‬ك��ام�ه‌ران وتی‌"له‌قۆناغه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ره‌تای‌ توشبووندا‪ ،‬زۆرب�ه‌ی‌ جار‬ ‫نه‌خۆشییه‌كه‌ هه‌ست پێناكرێت یان‬ ‫پێینازانرێت‪ ،‬به‌اڵم كاتێك ده‌رده‌كه‌وێت‬ ‫جۆری‌ یه‌كه‌می‌ شه‌كره‌ خێراترو توندتر‬ ‫خۆیده‌نوێنێت له‌جۆری‌ دووه‌م"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و وت�ی‌"ن�ه‌خ��ۆش�ه‌ك�ه‌ هه‌ست‬ ‫ب���ه‌الوازب���وون‌و كه‌مبوونی‌ توانای‌‬ ‫گشتیده‌كات"‪ .‬یه‌كێك له‌نیشانه‌كانی‌‬ ‫ت���ری‌ ش��ه‌ك��ره‌ م��ی��زك��ردن �ی‌ زۆرو‬ ‫ئاوخواردنه‌وه‌ی‌ زۆره‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌كاتی‌‬ ‫خه‌وتندا كه‌سه‌كه‌ خه‌به‌ری‌ ده‌بێته‌وه‌ بۆ‬ ‫میزكردن‪ ،‬له‌جۆری‌ یه‌كه‌مدا كه‌سه‌كه‌‬ ‫كه‌متر ئ��اره‌زووی‌ خواردنی ده‌بێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌جۆری‌ دووه‌مدا زۆر خواردن‬ ‫به‌كه‌سه‌كه‌وه‌ دی���اره‌‪ ،‬تووشبوون‬

‫ی شه‌كره‌ تۆماركراوه‌‪.‬‬ ‫ی ‪ 45‬رۆژی‌ ئه‌مساڵدا ‪ 344‬نه‌خۆش ‌‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬

‫به‌نه‌خۆشییه‌كانی‌ هه‌وكردنی‌ جه‌سته‌‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا هه‌وكردنی‌ پێست‌و دره‌نگ‬ ‫چاكبوونه‌وه‌یان‪ ،‬تێكچوونی‌ ئاستی‌‬ ‫بینین‌و ب��وون�ی‌ ئ���ازاری‌ په‌له‌كانی‌‬ ‫خ�����واره‌وه‌ ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت ل��ه‌ش��ه‌ودا‪،‬‬

‫كه‌مبوونه‌وه‌ی‌ توانای‌ سێكسی‌ پیاوان‌و‬ ‫تێكچوونی‌ سوڕی‌ مانگانه‌ی‌ ئافره‌تان‬ ‫دوای‌ ماوه‌یه‌كی‌ نه‌خۆشییه‌كه‌‪.‬‬ ‫یه‌كێكیتر له‌ئاكاره‌كانی‌ نه‌خۆشی‌‬ ‫شه‌كره‌‪ ،‬كزبوونی‌ توانای‌ بینیینه‌‪،‬‬

‫نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ روو له‌زیادبوون ‌ه‬ ‫به‌پێی‌ ئاماری‌ سه‌نته‌ری‌ شه‌كره‌‬ ‫له‌شاری‌ سلێمانیدا له‌ساڵی‌ ‪2009‬دا‪،‬‬ ‫‪ 2270‬نه‌خۆشیان هه‌بووه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ته‌نها له‌ماوه‌ی‌ ‪ 45‬رۆژی‌ ئه‌مساڵدا‬ ‫‪ 344‬نه‌خۆشی‌ تریان تۆماركردووه‌‪.‬‬ ‫د‪.‬ك��ام �ه‌ران ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شدا‪،‬‬ ‫نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ زی��ادی‌ ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫نه‌ك ته‌نها له‌شاری‌ سلێمانیدا‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌هه‌موو هه‌رێم‌و عێراق‌و دنیادا‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها وتی‌"نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كی‌ س �ه‌رده‌م �ه‌‪ ،‬به‌هۆی‌‬ ‫ك �ه‌م �ی‌ ج���واڵن���دن‌و وه‌رزش���ك���ردن‌و‬ ‫زیاتر دانیشتن‌و خواردنی‌ زۆره‌وه‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ ب �ه‌رچ��او رۆژب���ه‌رۆژ‬

‫زیادده‌بێت"‪.‬‬ ‫د‪.‬ك��ام��ه‌ران وت �ی‌ "ژن���ان زیاتر‬ ‫تووشده‌بن‪ ،‬هۆكاره‌كه‌شی‌ راسته‌وخۆ‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌وه‌ ب��ۆ ه �ه‌م��ان هۆكار‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت ئافره‌تی‌ ماڵه‌وه‌ كه‌متر ئه‌و‬ ‫دوو وه‌رزشه‌ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫نه‌خۆشی‌ شه‌كره‌ چاره‌سه‌ری‌ هه‌یه‌؟‬ ‫د‪.‬كامه‌ران پێیوایه‌ زۆر گرنگ ‌ه‬ ‫بێجگه‌ له‌چاره‌سه‌ری‌ ده‌رم��ان ئه‌و‬ ‫رێگاو هه‌وڵه‌ نوێیانه‌ باسبكرێن كه‌‬ ‫بۆ نزیكه‌ی‌ ‪ 15‬بۆ ‪ 20‬ساڵه‌ له‌واڵتانی‌‬ ‫وه‌ك نه‌مساو ئه‌ڵمانیاو واڵتانی تری‌‬ ‫ئه‌وروپا گیراوه‌ته‌به‌ر‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و وتی‌"ئێمه‌ش ده‌مانه‌وێت‬ ‫له‌سه‌نته‌ری‌ شه‌كره‌ كاری‌ پێبكه‌ین‪،‬‬ ‫ئ���ه‌و رێ��گ��ان �ه‌ش پشتده‌به‌ستێت‬ ‫به‌هۆشیاركردنه‌وه‌ی‌ به‌رده‌وام‌و ئاگایی‌‬ ‫نه‌خۆش له‌ئاستی‌ نه‌خۆشییه‌كه‌ی‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئه‌م نه‌خۆشییه‌ درێژخایه‌نه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌رووی �ه‌ك �ی‌ ت���ره‌وه‌ ئ�ه‌گ�ه‌ر كه‌س ‌‬ ‫توشبوو ده‌رب���اره‌ی‌ نه‌خۆشییه‌كه‌‬ ‫هۆشیاری‌ ته‌واوی‌ الدروستبێت‪ ،‬خۆی‌‬ ‫ده‌بێته‌ دكتۆرێكی‌ باش بۆ خۆی‌‪،‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ی‌ ئ �ه‌و به‌ته‌نها هه‌موو‬ ‫كاته‌كانی‌ ژیانی‌ له‌گه‌ڵ نه‌خۆشییه‌كه‌دا‬ ‫ده‌ژی"‪.‬‬

‫ی (التخلف العقلی‌) خه‌اڵت ‌ه‌كان ‌ی ناو چپس مندااڵن‬ ‫ی هۆشمه‌ند ‌‬ ‫بیركۆڵ یان دواكه‌وتن ‌‬ ‫ی ‪ -‬كه‌ركوك‬ ‫دكتۆر سه‌عدون جه‌بووری‌‪ -‬پسپۆڕی‌ ده‌روون ‌‬ ‫له‌خوارده‌مه‌نیی تر دوورده‌خاته‌و ‌ه‬ ‫مه‌عاز فه‌رحان له‌خورماڵ‬

‫بیركۆڵ بریتیی ‌ه له‌كه‌مێت ‌ی زیره‌ك ‌ی ك ‌ه‬ ‫ده‌بێته‌هۆ ‌ی دروستبوون ‌ی كه‌م ‌ی ئاست ‌ی‬ ‫فێربوون‌و گونجاندن له‌گه‌ڵ ژینگه‌دا‪ ،‬ئه‌م‬ ‫دیاردان ‌ه له‌خوار ته‌مه‌ن ‌ی ‪18‬ساڵیه‌و‌ه‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬بیركۆڵ ‌ی به‌پێ ‌ی ئاست ‌ی‬ ‫تووند ‌ی‌و پل ‌ه ‌ی ده‌ركه‌وتن ‌ی له‌كه‌سه‌كه‌دا‬ ‫بۆ چه‌ند به‌شێك پۆلێنده‌كرێت‪ ،‬وه‌ك‪:‬‬ ‫بیركۆڵ ‌ی س���اده‌‪ :‬ئ��ه‌م ج���ۆر‌ه ‌ی‬ ‫بیركۆڵی‌‪ ،‬رێژ‌ه ‌ی ‪‌ %80‬ی بیركۆڵه‌كان‬ ‫پێكده‌هێنێت‪ ،‬ئاست ‌ی زیره‌كییان له‌نێوان‬ ‫‪ %50‬بۆ ‪ %70‬یه‌‪ ،‬به‌وه‌ده‌ناسرێنه‌و‌ه‬ ‫به‌گه‌ش ‌ه ‌ی داهێنانی كۆمه‌اڵیه‌تییان‪،‬‬ ‫وه‌ج��وڵ � ‌ه‌و دووان��دن��ی��ان‪ ،‬واده‌بینرێن‬ ‫ك ‌ه وه‌ك كه‌س ‌ه ئاساییه‌كان ‌ی تروان‬ ‫به‌پله‌یه‌ك زۆرجار كاتێك ده‌ناسرێنه‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه بیركۆڵن به‌تایبه‌ت كاتێك ك ‌ه ده‌چن ‌ه‬ ‫خوێندگا‪.‬‬ ‫بیركوڵ ‌ی مامناوه‌ند‪ :‬ئه‌م جۆره‌یان‬ ‫رێژه‌یان ده‌گات ‌ه ‪‌ %12‬ی بیركۆڵه‌كان‪،‬‬ ‫ئاست ‌ی زیره‌ك ‌ی ئه‌مجۆره‌یان له‌نێوان‬

‫‪ %35‬بۆ ‪ %49‬یه‌‪ ،‬له‌پێشئه‌و‌ه ‌ی ته‌مه‌نیان‬ ‫بگات ‌ه ئاست ‌ی پل ‌ه ‌ی خوێندن ‌ی سه‌ره‌تایی‌‪،‬‬ ‫فێربوونیان بۆ داهێنان ‌ه كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‌و‬ ‫ج��واڵن��دن‌و دوان��دن��ی��ان الوازه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆ ‌ی راهێنان‌و سه‌رپه‌رشتیكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م داهێنان‌و فێربوونه‌یان هه‌ندێك‬ ‫به‌ره‌وپێش ده‌چێت به‌پێ ‌ی پێشكه‌وتن ‌ی‬ ‫ته‌مه‌نیان‪.‬‬ ‫بیركۆڵ ‌ی توند‪ :‬رێژ‌ه ‌ی ئه‌م جۆره‌یان‬ ‫ده‌گات ‌ه ‪ %7‬له‌كۆ ‌ی بیركۆڵه‌كان‪ ،‬تێكرا ‌ی‬ ‫زیره‌كییان كه‌متر‌ه له‌ئاست ‌ی ‪ ،%2‬ب ‌ه‬ ‫په‌ككه‌وته‌ی ‌ی هۆشمه‌ند ‌ی ته‌واوه‌ت ‌ی‬ ‫له‌ته‌مه‌ن ‌ی ه���ه‌رزه‌ك���ار ‌ی‌و منداڵیدا‬ ‫ده‌ناسرێنه‌وه‌‪ ،‬توانایان نیی ‌ه له‌روو ‌ی‬ ‫داهێنان‌و جواڵندن‌و دووان��دن�ه‌وه‌‪ ،‬یان‬ ‫له‌روو ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها توانا ‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌ی خۆیان نیی ‌ه له‌میزكردن‌و‬ ‫سه‌رئاوكردن‪ ،‬ئه‌م كه‌سان ‌ه به‌به‌رده‌وام ‌ی‬ ‫ته‌مه‌نیان‪ ،‬پێویستیان به‌یارمه‌تییه‌‪.‬‬

‫هۆكاره‌كان ‌ی بیركۆڵ ‌ی‬ ‫هۆكاره‌كان ‌ی بیركۆڵ ‌ی زۆرن‪ ،‬به‌پێ ‌ی‬ ‫ئه‌و هۆكاران ‌ه ‌ی تووش ‌ی بیركۆڵ ‌ی ده‌بن‪،‬‬

‫له‌سه‌ره‌تا ‌ی دروستبوون ‌ی كه‌سه‌كه‌و‬ ‫هاتن ‌ه ژیانییه‌وه‌‪ ،‬ده‌كرێن ‌ه دوو هۆكار ‌ی‬ ‫سه‌ره‌كی‌‪ ،‬ئه‌م دوو هۆكار‌ه سه‌ره‌كییه‌ش‬ ‫چه‌نده‌ها لق ‌ی لێده‌بێته‌وه‌‪.‬‬

‫هۆكار‌ه بۆماوه‌ییه‌كان‬ ‫هۆكار‌ه به‌ده‌ستهاتووه‌كان یان‬ ‫وه‌رگیراوه‌كان‬ ‫اـ ك��اری��گ �ه‌ری��ی �ه‌ك��ان ل��ه‌م��او‌ه ‌ی‬ ‫دووگیانیدا‪ :‬وه‌ك ئه‌و كاریگه‌رییان ‌ه ‌ی‬ ‫ب��ه‌ه��ۆ ‌ی ن�ه‌خ��ۆش��ی��ی�ه‌ك��ان� ‌ی دایك ‌ه‬ ‫دووگیانه‌كه‌و‌ه كاریگه‌ر ‌ی ده‌بێت بۆ‬ ‫س �ه‌ر كۆرپه‌ك ‌ه ‌ی (نه‌خۆشییه‌كان ‌ی‬ ‫وه‌ك شه‌كره‌‪ ،‬به‌رزبونه‌و‌ه ‌ی په‌ستان ‌ی‬ ‫خ��وێ��ن‪ ،‬نه‌خۆشییه‌كان ‌ی گالند ‌ی‬ ‫په‌ریزاد‌ه (الغد‌ه الدرقیه‌) وه‌هه‌وكردن ‌ی‬ ‫منداڵدان‌و ژه‌ه��راو ‌ی بوون به‌ده‌رمان)‬ ‫ئه‌وبار‌ه ‌ی دایك ‌ه دووگیانه‌ك ‌ه هه‌یه‌ت ‌ی‬ ‫وه‌ك به‌ته‌مه‌ن ‌ی‌و نه‌خۆشییه‌كان ‌ی‬ ‫دووگیان ‌ی پێشووتر‪ ،‬وه‌ك ژه‌هراویبوون ‌ی‬ ‫دووگیان ‌ی‌و ل�ه‌ب��ارچ��وون‌و تێكچوون ‌ه‬ ‫كارلێكه‌كان ‌ی ج��ۆره‌ك��ان � ‌ی خوێن‌و‬ ‫به‌دخۆراك ‌ی‌و هه‌وكردن ‌ی ڤایرۆسی‌‪.‬‬

‫‪2‬ـ ل�ه‌م��او‌ه ‌ی منداڵبووندا‪ :‬وه‌ك‬ ‫منداڵبوون ‌ی ئه‌و مندااڵن ‌ه ‌ی پێش ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫خۆیان ته‌واوبكه‌ن له‌قۆناغ ‌ی دووگیانیدا‬ ‫له‌دایك ده‌ب��ن‪ ،‬وه‌به‌پێچه‌وانه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫م��ن��دااڵن � ‌ه ‌ی دواده‌ك������ه‌ون له‌ماوه‌ی‬ ‫له‌دایكبوون له‌قۆناغ ‌ی دووگیانیدا‪ ،‬و‌ه‬ ‫منداڵبوون ‌ی خێراو كتوپرو منداڵبوون ‌ی‬ ‫هێواش‌و نه‌خۆشییه‌كان ‌ی وێاڵش‪.‬‬ ‫‪3‬ـ نه‌خۆشییه‌كان ‌ی منداڵ پێش‬ ‫گ�ه‌ی��ش��ت��ن ب �ه‌ت �ه‌م �ه‌ن � ‌ی پێگه‌یشتن‬ ‫(البلوغ)‪:‬‬ ‫مه‌حروومبوون ‌ی هه‌ست ‌ی ئه‌ندام ‌ی‬ ‫ت��ون��د‪ ،‬م �ه‌ح��رووم��ب��وون � ‌ی هه‌ست ‌ی‬ ‫ده‌وروب������ه‌ر‪ ،‬تێكچون ‌ه ده‌روون���� ‌ی‌و‬ ‫هۆشمه‌ندییه‌كان‪ ،‬به‌ركه‌وت ‌ه ‌ی سه‌ر ‌ی‬ ‫توند‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی مێشك‪ ،‬هه‌وكردن ‌ی‬ ‫شل ‌ه ‌ی ناو دركه‌په‌تك‪ ،‬كه‌م ‌ی ئه‌رك‌و‬ ‫فرمان ‌ی گالند ‌ی په‌ریزاده‌‪.‬‬

‫نیشانه‌كان ‌ی بیركۆڵ ‌ی‬ ‫له‌نیشان ‌ه گرنگه‌كان ‌ی بیركۆڵ ‌ی‬ ‫بریتیی ‌ه له‌‪:‬‬ ‫‪1‬ـ نزمبوونه‌و‌ه ‌ی هه‌ستپێكراو ‌ی‬ ‫پل ‌ه ‌ی زیره‌ك ‌ی‌و به‌جێهێنان ‌ی كاره‌كان‪.‬‬ ‫‪2‬ـ نزمبوونه‌و‌ه ‌ی هه‌ستپێكراو ‌ی‬ ‫توانا ‌ی دوواندن‪.‬‬ ‫‪3‬ـ كه‌مێت ‌ی ل����ه‌راده‌ب����ه‌ده‌ر ل ‌ه‬ ‫به‌ئه‌نجامدان ‌ی هاوكێش ‌ه ژمێریارییه‌كاندا‪.‬‬ ‫‪4‬ـ كه‌موكوڕ ‌ی به‌هێز له‌توانا ‌ی‬ ‫به‌ئاگای ‌ی‌و بیركردنه‌و‌ه ك ‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫هۆكار ‌ی نائاگای ‌ی كه‌سی توشبوو‪.‬‬ ‫‪5‬ـ به‌هۆ ‌ی كه‌موكوڕ ‌ی بیركردنه‌وه‌و‬ ‫دان���ای��� ‌ی‌و وه‌اڵم����دان����ه‌وه‌‪ ،‬له‌الیه‌ن‬ ‫كه‌سانیتره‌و‌ه به‌ئاسان ‌ی بیركۆڵه‌كان‬ ‫له‌خشت ‌ه ده‌برێن‪.‬‬ ‫‪6‬ـ ت��ێ��ك��چ��وون�� ‌ه ه��ه‌س��ت�� ‌ی‌و‬ ‫جواڵندنه‌كان‪.‬‬ ‫‪7‬ـ ن��ی��ش��ان � ‌ه ‌ی جه‌سته‌ییان‬ ‫لێده‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬هه‌ندێك له‌م تووشبووان ‌ه‬ ‫له‌په‌له‌كانداو له‌ده‌موچاو‌و سه‌ردا‪ ،‬تووش ‌ی‬ ‫تێكچوون ‌ی جه‌سته‌ییده‌بن‪.‬‬

‫سه‌نگه‌ر تاوه‌گۆزی له‌سلێمانی‌‬

‫محه‌مه‌د ‌ی ته‌مه‌ن ‪8‬ساڵ به‌به‌رده‌وام ‌ی‬ ‫رۆژان� ‌ه ‌ی خۆیده‌دات به‌چپس‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫زۆرترین بلیت كۆبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د ده‌ڵێت‪ ،‬ئه‌گه‌ر چپسه‌ك ‌ه هیچ‬ ‫شتێك ‌ی تیانه‌بووایه‌‪ ،‬پاره‌ی ترم له‌دایكم‬ ‫وه‌رده‌گ���رت‌و چپس ‌ی ترم ده‌ك��ڕی‌‪200 ،‬‬ ‫بلیتم كۆكرده‌وه‌‪" ،‬هیچكام له‌وبلیتانه‌م بۆ‬ ‫ده‌رنه‌چوو"‪.‬‬ ‫خ���ه‌اڵت‌و بلیته‌كان ‌ی ن��او چپس‌و‬ ‫خوارده‌مه‌نییه‌كان‪ ،‬سه‌رنج ‌ی زۆر ‌ی مندااڵن ‌ی‬ ‫به‌ال ‌ی خۆیدا راكێشاوه‌و مامۆستایان ‌ی‬ ‫ئایین ‌ی ئه‌و دیار ‌ی‌و یانسیبان ‌ه ب ‌ه "حه‌رام"‬ ‫داده‌نێن‌و پسپۆڕان ‌ی بوار ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیش‬ ‫ئ��ام��اژه‌ب�ه‌وه‌ده‌ك�ه‌ن كه‌مندااڵن تووش ‌ی‬ ‫دڵه‌ڕاوكێ ده‌كات‌و كێش ‌ه له‌نێوان منداڵ‌و‬ ‫خێزانه‌كه‌یدا دروستده‌كات‪.‬‬ ‫ب �ه‌ه��ۆ ‌ی ری��ك�لام� ‌ی كه‌ناڵه‌كان ‌ی‬ ‫راگه‌یاندنه‌وه‌‪ ،‬بۆ ئه‌و دیار ‌ی‌و خه‌اڵتان ‌ه ‌ی‬ ‫بۆ چپس‌و هه‌ند ‌ێ جۆر ‌ی خوارده‌مه‌نیتر‬ ‫ده‌كرێن‪ ،‬توانیویان ‌ه سه‌رنجی مندااڵن به‌الی‬ ‫خۆیاندا رابكێشن‪ ،‬مندااڵنیش له‌چاوه‌ڕوان ‌ی‬ ‫ده‌رچوون ‌ی خه‌اڵتێكدا‪ ،‬بوونه‌ت ‌ه كڕیار‌ه‬ ‫به‌رده‌وامه‌كان ‌ی ئه‌و خوارده‌مه‌نییانه‌‪.‬‬ ‫په‌یام جه‌الل ژنێكی ته‌مه‌ن ‪25‬سااڵنه‌و‬ ‫دایكی یه‌كێك له‌و مندااڵنه‌ی ‌ه ك ‌ه به‌هۆی‬ ‫قوتدانی یه‌كێك له‌ویارییانه‌و‌ه ك ‌ه له‌ناو‬ ‫چپسێكدا ب��ووه‌‪ ،‬به‌زه‌حمه‌ت له‌مردن‬ ‫گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫په‌یام وتی‌"به‌یانییه‌كیان منداڵ ‌ه‬ ‫چ��وار سااڵنه‌كه‌م ده‌گریا‪ ،‬منیش وه‌ك‬ ‫هه‌ر جارێكیتر چپسێكم بۆ كڕی‪ ،‬بۆم‬ ‫هه‌ڵپچڕی‌و دام به‌ده‌ستییه‌و‌ه به‌بێئه‌وه‌ی‬ ‫سه‌یر ‌ی ناوه‌وه‌ی بكه‌م چیتێدایه‌"‪.‬‬ ‫پ��اش پێنج ده‌قیق ‌ه منداڵه‌كه‌ی‬ ‫په‌یام هه‌ناسه‌ی لێیبڕاو شین‌و مۆر‬ ‫بوویه‌وه‌‪" ،‬به‌په‌ل ‌ه گه‌یاندمان ‌ه نه‌خۆشخانه‌‪،‬‬ ‫دكتۆره‌كانی نه‌خۆشخان ‌ه سه‌یاره‌یه‌كی‬

‫بچوكی به‌نایلۆن پێچراویان له‌قوڕگیدا‬ ‫ده‌رهێنا"‪ ،‬په‌یام وای وت‪.‬‬ ‫مامۆستا مه‌ال موحسین وتارخوێنی‬ ‫مزگه‌وتی سه‌اڵحه‌دین وتی"هه‌موو بلیت‌و‬ ‫یانسیب‌و خه‌اڵتێك ك ‌ه له‌ناو چپس‌و‬ ‫خوارده‌مه‌نییه‌كانی ت��ردای�ه‌‪ ،‬به‌هه‌موو‬ ‫شێوه‌یه‌ك حه‌رامه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌و‌ه جۆرێك ‌ه‬ ‫له‌قوماركردن‌و ئامانجه‌كه‌ی ته‌نها فریودانی‬ ‫خه‌ڵكه‌"‪.‬‬ ‫م���ه‌ال م��وح��س��ی��ن ئ��ام��اژه‌ش��ی بۆ‬ ‫ئه‌وه‌شكرد ك ‌ه پێویست ‌ه له‌سه‌ر دایك‌و‬ ‫ب��اوك��ان ك��ه‌خ��ۆی��ان‌و منداڵه‌كانیان‬ ‫دووربكه‌ون ‌ه له‌كڕینی ئه‌و كااڵیانه‌‪.‬‬ ‫ئازاد عومه‌ر توێژه‌ری كۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫پێیوای ‌ه ئ �ه‌و‌ه به‌الڕێدابردنی منداڵه‌و‬ ‫دوورخستنه‌وه‌یه‌تی له‌دنیای منداڵی‌و‬ ‫تووشی قه‌ڵه‌قی‌و دڵه‌ڕاوكێی ده‌كات‪.‬‬ ‫ئه‌و توێژه‌ر‌ه وتی"ئه‌و‌ه بازرگانیكردن ‌ه‬ ‫به‌هیواو ئاواته‌كانی منداڵه‌وه‌‪ ،‬تێكدانی‬ ‫په‌یوه‌ندی نێوان منداڵ‌و خێزانه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫منداڵ له‌ڕۆژێكدا چه‌ندجارێك داوای‬ ‫پاره‌ده‌كات‪ ،‬ئه‌گه‌ر دایك‌و باوكی پێینه‌ده‌ن‪،‬‬ ‫رق له‌دایك‌و باوك هه‌ڵده‌گڕێت"‪.‬‬ ‫ئ��ازاد ده‌ڵێت"پێویست ‌ه حكومه‌ت‬ ‫سانسۆر له‌سه‌ر ئه‌و كۆمپانیایان ‌ه دانێت‪،‬‬ ‫رێ��گ�ه‌ن�ه‌دات ب�ه‌ن��اوی دی���اری‌و خه‌اڵت‌و‬ ‫یانسیبه‌وه‌‪ ،‬منداڵ له‌خێزان‌و قوتابخان ‌ه‬ ‫دابڕێنن"‪.‬‬


‫‪19‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫منداڵی کوردو فه‌لسه‌فه‌‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪21‬‬

‫شتێك نی ‌ه له‌دنیای ئه‌ده‌بیات‌و له‌دنیای فیكرو فه‌لسه‌ف ‌ه‬ ‫ناوی نێرین ‌ه بێت یان مێین ‌ه بێت‬ ‫وتووێژ له‌گه‌ڵ دانا عه‌سكه‌ر‬ ‫ئا‪ :‬شه‌ماڵ‬

‫یه‌كێك له‌ده‌نگه‌ ئه‌ده‌بییه‌‬ ‫جدییه‌كانی‌ شاری‌ كه‌ركوك له‌چه‌ند‬ ‫ساڵی رابردوودا‪ ،‬دانا عه‌سكه‌ره‌‬ ‫كه‌ توانیویه‌تی‌ له‌پانتایی‌ ئه‌ده‌بی‬ ‫كوردیدا جێگایه‌كی‌ تایبه‌ت بۆ‬ ‫خۆی‌ بكاته‌وه‌‪ ،‬دانا عه‌سكه‌ر كه‌‬ ‫زیاتر وه‌ك شاعیر ناسراوه‌‪ ،‬جگه‌‬ ‫له‌شیعر له‌بواری‌ ره‌خنه‌و ئه‌ده‌بی‬ ‫گێڕانه‌وه‌شدا ده‌نگێكی‌ دیاره‌‪.‬‬ ‫دانا ع ‌هسکه‌ر‬

‫ده‌ستوور‪ :‬یه‌كه‌م پرسیار له‌سه‌ر‬ ‫مێژووی چیرۆكی ك��وردی‪ ،‬وه‌كو‬ ‫مێژوو‪ ،‬كاریگه‌رییه‌كانی له‌سه‌ر ده‌م‬ ‫نه‌وه‌یه‌ بۆم باس بكه‌یت؟‬ ‫دان���ا ع �ه‌س��ك �ه‌ر‪ :‬ره‌ن��گ��ه‌ من‬ ‫ب��ه‌ده‌ق��ی��ق ن��ه‌ت��وان��م م��ێ��ژووی‬ ‫سه‌رهه‌ڵدانی چیرۆكی كوردیت بۆ‬ ‫باس بكه‌م‪ ،‬به‌اڵم من پێم باشه‌ باس‬ ‫له‌ده‌زمونه‌ جۆراوجۆره‌كانی چیرۆكی‬ ‫كوردی بكه‌ین‪ ،‬یانی ئێمه‌ ده‌توانین‬ ‫كاتێك كه‌ قسه‌ له‌چیرۆكی كوردی‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬باس له‌و ده‌زمونه‌ باشانه‌‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬باس له‌و كاریگه‌رییه‌ زۆر‬ ‫چاكانه‌ ده‌كه‌ین كه‌ له‌سه‌ر چیرۆكی‬ ‫كوردیدا هاتووه‌‪ ،‬یه‌عنی بۆ نمونه‌‬ ‫له‌سۆمای جه‌میل سائیبدا‪ ،‬زۆر‬ ‫شتی تر هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم من به‌المه‌وه‌‬ ‫ئه‌وه‌ی زۆر گرنگه‌ كه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬بۆچی ئێستا ئاستی چیرۆكی‬ ‫ك��وردی‪ ،‬رۆژ ب �ه‌ڕۆژ ب���ه‌ره‌والوازی‬ ‫ده‌چ��ێ��ت‪ ،‬ب���ه‌ره‌و نه‌خوێندنه‌وه‌‬ ‫ده‌چێت‪ ،‬یه‌عنی ده‌بینین من ئه‌م‬ ‫پرسیاره‌م زۆرجار له‌چیرۆكنووسان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬هه‌ندێك پێیانوایه‌ نه‌خێر‬ ‫چ��ی��رۆك ت��ا ئێستا ب��ره‌وی خۆی‬ ‫هه‌یه‌ به‌وپێیه‌ی خه‌ڵكێكی زۆر له‌و‬ ‫چیرۆكنووسه‌ جدیانه‌ به‌م رۆژگاره‌‬ ‫ده‌توانن شتی زۆرب��اش بنووسن‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ بۆنمونه‌ شێرزاد حه‌سه‌ن‪،‬‬ ‫ئارامی كاكه‌ی فه‌الح‪ ،‬جه‌بار جه‌مال‬ ‫غه‌ریب‪ ،‬عه‌تا محه‌مه‌د‪ ...‬كۆمه‌ڵێك‬ ‫چیرۆكنووسی زۆر چ��اك هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم گرفته‌كه‌ له‌وه‌یایه‌ ره‌نگه‌‬ ‫ئه‌وه‌نه‌بێت ك�ه‌ بڵێین چیرۆكی‬ ‫باشمان نییه‌‪ ،‬گرفته‌كه‌ له‌كرانه‌وه‌ی‬ ‫ئێمه‌دایه‌ به‌ڕووی دنیاوه‌و به‌ڕووی‬ ‫ته‌كنۆلۆژیایه‌كی زۆر به‌رباڵو كه‌‬ ‫له‌چركه‌ساتێكی ن��اج��ۆردا ئێمه‌‬ ‫رووب����ه‌ڕووی ئ��ه‌و كرانه‌وه‌یه‌ین‪،‬‬ ‫ب��ۆی �ه‌ ده‌ب��ی��ن��ی ئێستا گرفتی‬ ‫چیرۆكی كوردی له‌وه‌یایه‌ كه‌ له‌م‬ ‫ناوه‌نده‌دا بووه‌ به‌قوربانی مه‌سه‌له‌‬ ‫فكری‌و فه‌لسه‌فی‌و رۆژنامه‌ییه‌كان‪،‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رام��ب �ه‌ردا‪ ،‬چ��او لێده‌كه‌ی‪،‬‬ ‫رۆمان گرنگیه‌كی زۆری پێدراوه‌‪،‬‬

‫رۆمان به‌قه‌باره‌یه‌كی‬ ‫زۆر ده‌نووسرێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌مووی‬ ‫ن��ات��وان��ی ده‌ستنیشانی بكه‌ی‌و‬ ‫ن���اوی لێبنێی رۆم����ان‪ ،‬رۆمانی‬ ‫ك��وردی هه‌یه‌ تا ئه‌م چركه‌ساته‌‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ كاریگه‌رییه‌كی ئه‌وتۆی‬ ‫هه‌بێت له‌دنیای ئه‌ده‌بیاتی دونیادا‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌هه‌مان كاتدا رۆمانی زۆر‬ ‫چاكیشمان هه‌یه‌ له‌ئاستی رۆمانه‌‬ ‫ب��ه‌رزه‌ك��ان��ی دون��ی��ادای��ه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫گرفتێكمان هه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ ناتوانین‬ ‫رۆمانی كوردی یان چیرۆكی كوردی‪،‬‬ ‫بگه‌یه‌نین به‌دونیا‪ ،‬ئه‌ویش نه‌بوونی‬ ‫زم��ان�ه‌ ی��ان نه‌بوونی وه‌رگێڕانه‌‬ ‫له‌ئاست چیرۆكه‌ باشه‌كانماندا‪،‬‬ ‫یانی ده‌بینی ئێمه‌ زۆرج��ار‬ ‫ل���ه‌و ب�����واره‌وه‌ ت��وش��ی شكست‬ ‫ده‌بین‪ ،‬شكست ل�ه‌ئ�ه‌ده‌ب‪ ،‬فكر‪،‬‬ ‫ف�ه‌ل��س�ه‌ف�ه‌‪ ،‬چ��ون��ك�ه‌ زمانه‌كه‌ی‬ ‫ئێمه‌ زمانی لۆكاڵیه‌‪ ،‬ئێمه‌ چۆن‬ ‫بتوانین چیرۆكی كوردی‌و رۆمانی‬ ‫ك����وردی‌و ب��ی��ری ك���وردی بكه‌ین‬ ‫به‌جیهانیبوون‪ ،‬ئه‌ویش له‌ڕێگه‌ی‬ ‫وه‌رگێڕانه‌كانمانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫بێین ق��س �ه‌ ل��ه‌س��ه‌ر ته‌كنیك‌و‬ ‫ف��ۆرم��ی چ��ی��رۆك‌و ف��ۆرم��ی رۆمان‬ ‫بكه‌ین ده‌بینین‪ ،‬رۆمانه‌كانی ئێمه‌و‬ ‫چیرۆكه‌كانی ئێمه‌ هیچی كه‌متر‬ ‫نییه‌ له‌و رۆمانانه‌ی تر‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬چه‌مكی نێرینه‌بوون‌و‬ ‫مێینه‌بوون له‌هونه‌ردا به‌تایبه‌تی‬ ‫ت��ر شیعرو چ��ی��رۆك‪ ،‬چ��ۆن چاو‬ ‫لێده‌كه‌ی‌و رۆڵی ژن له‌هونه‌ردا چۆن‬ ‫ده‌بینی؟‬ ‫دان����ا ع��ه‌س��ك��ه‌ر‪ :‬م���ن خۆم‬ ‫یه‌كێكم له‌و كه‌سانه‌ی كه‌ بابه‌تێكم‬ ‫هه‌یه‌ یان لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كم هه‌یه‌‬ ‫ل �ه‌س �ه‌ر چه‌مكی به‌مێینه‌بوون‌و‬ ‫به‌نێرینه‌بوونی شیعر یان ئه‌ده‌بیاتی‬ ‫كوردی‪ ،‬ره‌نگه‌ ئه‌مه‌ خۆی له‌خۆیدا‬ ‫گ �ه‌وره‌ت��ری��ن گ��رف �ت‌و حاڵه‌تێكی‬ ‫نه‌رێنی بێت له‌دنیای ئه‌ده‌بیاتی‬ ‫ئێمه‌دا‪ ،‬ب �ه‌ب��ڕوای م �ن‌و به‌بڕوای‬ ‫زۆر خه‌ڵكیتریش كه‌ شتێك نیه‌‬ ‫له‌دنیای ئه‌ده‌بیات‌و له‌دنیای فكرو‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ ن��اوی نێرینه‌ بێت یان‬ ‫مێینه‌ بێت‪ ،‬كێشه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌‬

‫به‌قه‌ناعه‌تی من و به‌قه‌ناعه‌تی زۆر خه‌ڵكیتریش‪ ،‬ك ‌ه شتێك نی ‌ه‬ ‫له‌دنیای ئه‌ده‌بیات و له‌دنیای فكر و فه‌لسه‌ف ‌ه ناوی نێرین ‌ه بێت‬ ‫یان مێین ‌ه بێت‪ ،‬موشیله‌ك ‌ه ئه‌و‌ه ئێم ‌ه زۆر ب ‌ه شێوه‌یه‌كی خراپ‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیات تێگه‌یشتووین‪ ،‬زۆر به‌غه‌ڵه‌ت له‌شیعر تێگه‌یشتووین‬

‫زۆر ب�ه‌ش��ێ��وه‌ی�ه‌ك��ی خراپ‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیات تێگه‌یشتووین‪ ،‬زۆر‬ ‫به‌هه‌ڵه‌ له‌شیعر تێگه‌یشتووین‪،‬‬ ‫ئێمه‌ ده‌بینین زۆرج��ار ئه‌وانه‌ی‬ ‫ك �ه‌ شیعر ده‌ن��ووس��ن دێ��ن ئه‌و‬ ‫حاڵه‌ته‌ غ �ه‌ری��زی‌و كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫س��ی��اس��ی��ان�ه‌ ده‌ن���ووس���ن���ه‌وه‌ كه‌‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگاكه‌دا ره‌نگده‌داته‌وه‌‪ ،‬یان‬ ‫له‌خێزاندا ره‌نگده‌داته‌وه‌‪ ،‬بۆیه‌ له‌م‬ ‫حاڵه‌ته‌دا ده‌بینی‪ ،‬كۆمه‌ڵگای ئێمه‌‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌كی داخراوه‌‪ ،‬مه‌سه‌له‌ی‬ ‫ژن بووه‌ته‌ گرفتێكی زۆر ترسناك‬ ‫كه‌ له‌كۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا ژن بووه‌ته‌‬ ‫كااڵیه‌ك‪ ،‬ئێمه‌ ناتوانین به‌ڕاستی له‌و‬ ‫روانگه‌یه‌وه‌ قسه‌ له‌سه‌ر ژن بكه‌ین‬ ‫كه‌ ژنی ئێمه‌ بگاته‌ ئاستی ژنانی‬ ‫دنیا‪ ،‬ئه‌مه‌ ره‌نگه‌ ئه‌و كاریگه‌رییه‌‬ ‫ل �ه‌وه‌دا خۆی ببینێته‌وه‌ كه‌ ئێمه‌‬ ‫نه‌مانتوانیوه‌ پرسیار له‌هه‌ندێك‬ ‫پیرۆزی بكه‌ین‪ ،‬بۆ نمونه‌ پیرۆزی‬ ‫ئایین‌و داب‌و نه‌ریتی كۆمه‌ڵگای‬ ‫ك��وردی كه‌ ب��واری ئ�ه‌وه‌ی��ان نادا‬ ‫ژن ببێت به‌كائینێك بتوانێت‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ی خۆی بوێت‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌م‬ ‫حاڵه‌تانه‌ وای كردوه‌‪ ،‬ئه‌و كچه‌ی‬ ‫كه‌ شیعر ده‌نووسێت یان ئه‌و ژنه‌ی‬ ‫كه‌ شیعر ده‌نووسێت یان بابه‌تێك‬ ‫یان ده‌قێكی چیرۆك ده‌نووسێت‪،‬‬ ‫ده‌ب��ی��ن��ی��ن دێ���ت ژی���ان���ی خۆی‬ ‫ده‌نووسێته‌وه‌‪ ،‬ژیانێكی مێینه‌یی‬ ‫خۆی ده‌نووسێته‌وه‌‪ ،‬له‌م كاته‌دا‬ ‫ئێمه‌ وه‌كو شیعر سه‌یری ناكه‌ین‪،‬‬ ‫وه‌ك��و غه‌ریزه‌یه‌كی كۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫ی��ان وه‌ك��و غه‌ریزه‌یه‌كی سیاسی‬ ‫سه‌یری ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌مه‌ وایكردووه‌‬ ‫ئێمه‌ واتێبگه‌ین ئه‌م ده‌قه‌ ده‌قێكی‬ ‫ژنانه‌یه‌‪ ،‬نه‌خێر ئه‌م ده‌قه‌ ده‌قێكی‬ ‫ژنانه‌ نییه‌‪ ،‬ئ�ه‌م ده‌ق �ه‌ ده‌قێكی‬ ‫غه‌ریزه‌ییه‌‪ ،‬ئه‌م ده‌قه‌ كاریگه‌ری‬ ‫ل�ه‌س��ای��ك��ۆل��ۆژی�ه‌ت��ی ئ��ه‌و مرۆڤه‌‬ ‫كردوه‌‪ ،‬به‌بڕوای من ئه‌مه‌ جۆرێكه‌‬ ‫له‌تێنه‌گه‌یشتنی ئێمه‌ بۆ دنیای‬ ‫شیعرو ئه‌ده‌بیات‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هه‌موو ده‌قێك‪ ،‬یان‬ ‫بڵێین ئه‌ده‌بیاتێك‪ ،‬شوێن‌و كات‬ ‫رۆڵێكی گرنگی تێدا ده‌بینن‪ ،‬رای‬ ‫تۆ له‌سه‌ر شوێن‌و كات له‌شیعرو‬ ‫چیرۆكی كوردیدا چییه‌؟‬ ‫دان��ا عه‌سكه‌ر‪ :‬ك��ات‌و شوێن‬ ‫دوو پایه‌ی زۆر گرنگن له‌چیرۆك‌و‬ ‫ل����ه‌رۆم����ان‌و ه��ه‌ن��دێ��ك جاریش‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیات‪ ،‬له‌شیعریشدا ره‌نگه‌‬ ‫ئ �ه‌م شته‌ هه‌بێت‪ ،‬ب �ه‌ب��ڕوای من‬ ‫گێڕانه‌وه‌ی كات‪ ،‬واتا گێڕانه‌وه‌ی‬ ‫رابردوو‪ ،‬كاتێك تۆ دێیت سه‌رده‌م‬ ‫ده‌گێڕیته‌وه‌‪ ،‬سه‌رده‌م به‌و روئیایه‌وه‌‬ ‫ناگێڕیته‌وه‌ بێی كاریگه‌ری باشی‬

‫به‌سه‌ر ن�ه‌وه‌ی تازه‌ هه‌بێت‪ ،‬یان‬ ‫به‌سه‌ر دنیای تازه‌ هه‌بێت‪ ،‬تۆ دێیت‬ ‫باس له‌سه‌رده‌مێك ده‌كه‌یت‪ ،‬باس‬ ‫له‌سه‌رده‌مێكی به‌سه‌رچوو ده‌كه‌یت‪،‬‬ ‫ئه‌و سه‌رده‌مه‌ به‌سه‌رچووه‌‪ ،‬واتا‬ ‫ئ��ه‌و س��ه‌رده‌م��ه‌ م����ردووه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ناتوانێت كاریگه‌ری هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ل�ه‌ڕووی فكره‌وه‌ كاریگه‌ری باشی‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ته‌نانه‌ت شوێنیش ناتوانی‬ ‫بڵێین شوێن كاریگه‌ری به‌سه‌ر‬ ‫ده‌قی ئه‌ده‌بیه‌وه‌ هه‌بێت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ل��ێ��ره‌دا ئ��ه‌وه‌ی گرفته‌ ك�ه‌ ئێمه‌‬ ‫قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین‪ ،‬یان ئه‌وه‌ی‬ ‫گرنگه‌ ئێمه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین‪،‬‬ ‫رۆڵی گه‌یاندنی شوناسی ئه‌و ره‌وته‌‬ ‫ئه‌ده‌بیه‌یه‌ یان ئه‌و ره‌وته‌ مێژووییه‌یه‌‬ ‫ك��ه‌ ل��ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی چیرۆك‌و‬ ‫ل �ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی ئه‌ده‌بیاتدایه‌‪،‬‬ ‫جارێكی دیكه‌ ده‌یڵێمه‌وه‌ شتێك نییه‌‬ ‫ناوی كات بێت‪ ،‬ئێمه‌ كه‌ شانازی‬ ‫پێوه‌بكه‌ین‪ ،‬ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی تۆ یان‬ ‫ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی كه‌ من ده‌یگێڕمه‌وه‌‬ ‫سه‌رده‌می به‌سه‌رچووه‌‪ ،‬كه‌واته‌ ئه‌و‬ ‫زه‌مه‌نه‌ ئه‌گه‌ر كاتێك بیگێڕینه‌وه‌‪،‬‬ ‫دیاره‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ سه‌رده‌م بووه‌‬ ‫ك �ه‌ رۆڵ��ێ��ك��ی دن��ی��ای سیاسه‌ت‌و‬ ‫دنیای فكرو دنیای فه‌لسه‌فه‌ی ئێمه‌‬ ‫رۆڵێكی كاریگه‌ری ه�ه‌ب��ووه‌ له‌و‬ ‫ده‌ق�ه‌دا‪ ،‬بۆیه‌ ئێمه‌ دێین شانازی‬ ‫به‌و كاته‌وه‌ ده‌كه‌ین‪ ،‬كاتێك كه‌‬ ‫شانازیمان ب�ه‌س�ه‌رده‌م�ه‌ك�ه‌ كرد‬ ‫ده‌ره‌نجام له‌ئاكامی شكسته‌كانی‬ ‫ئێستامانه‌وه‌یه‌ كه‌خه‌ریكین شانازی‬ ‫ب��ه‌وه‌وه‌ ده‌ك�ه‌ی��ن‪ ،‬ل�ه‌و حاڵه‌ته‌دا‬ ‫ئێمه‌ ده‌توانین باس له‌كات بكه‌ین‬ ‫كه‌ كاریگه‌ری باشی هه‌بووه‌ به‌سه‌ر‬ ‫فكرو فه‌لسه‌فه‌و دنیابینی ئێمه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌ڕوانگه‌ی خۆته‌وه‌‬ ‫ئه‌ده‌بیاتی ك��وردی ل�ه‌م��ڕۆدا له‌چ‬ ‫ئاستێكدا ده‌بینی؟‬ ‫دانا عه‌سكه‌ر‪ :‬ئێمه‌ ئه‌گه‌ر باس‬ ‫له‌ئه‌ده‌بیاتی كوردی بكه‌ین‪ ،‬باس‬ ‫له‌ئاستی ئه‌ده‌بیاتی كوردی بكه‌ین‪،‬‬ ‫حه‌تمه‌ن ده‌ب��ێ باس ل�ه‌وه‌ بكه‌ین‬ ‫ئاستی ئێمه‌ له‌گه‌ڵ كێدا به‌راورد‬ ‫ده‌كه‌ین؟ ئێمه‌ پێویستمان به‌وه‌یه‌‬ ‫ده‌ق���ی خ��ۆم��ان‌و دن��ی��ای ئه‌ده‌بی‬ ‫خۆمان ب �ه‌راورد بكه‌ین‪ ،‬به‌ڕاستی‬ ‫زمان‪ ،‬ئه‌گه‌ر قسه‌ له‌سه‌ر زمانه‌كانی‬ ‫دنیا بكه‌ین‪ ،‬سه‌ره‌تا ئه‌مڕۆ دوو زمان‬ ‫هه‌ن كه‌ ئێمه‌ پێویستبوو خۆمان‬ ‫له‌كوێی ئه‌و دووزمانه‌دا ببینینه‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ زمانی عه‌ره‌بی‌و زمانی‬ ‫ئینگلیزی‪ ،‬ئه‌مڕۆ یه‌كێك له‌و زمانه‌‬ ‫گرنگانه‌ی كه‌ ئێمه‌ زۆر پێویسته‌ كه‌‬ ‫ئێمه‌ كاری له‌سه‌ر بكه‌ین زمانه‌كانی‬ ‫فه‌ره‌نسی‌و زمانی ئه‌ڵمانیه‌‪ ،‬یانی‬ ‫ئ �ه‌م دوو زمانه‌ دوو زمانی زۆر‬ ‫گرنگن له‌دنیای كرانه‌وه‌و له‌دنیای‬ ‫ف��ك��رو ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌دا‪ ،‬ی��ان��ی ئێمه‌‬ ‫ناتوانین ب �ه‌راوردی زمانی خۆمان‬ ‫بكه‌ین له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا‪ ،‬كێشه‌كان‬ ‫چین ل��ێ��ره‌دا؟ دوو كێشه‌ی زۆر‬ ‫گرنگ ه �ه‌ن ل��ێ��ره‌دا‪ ،‬م��ن پێشتر‬ ‫به‌ناڕاسته‌وخۆ ئاماژه‌م كرد به‌و‬ ‫دوو ح��اڵ�ه‌ت�ه‌‪ ،‬كاتێك ك �ه‌ باس‬ ‫له‌به‌جیهانیبوونی ئه‌ده‌ب ده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫به‌جیهانیبوونی ئه‌ده‌ب له‌سه‌ر دوو‬ ‫ره‌كیزه‌ وه‌ستاوه‌‪ ،‬یه‌كه‌م ته‌كنیك‌و‬ ‫فۆرم له‌چیرۆك‌و له‌رۆمان‪ ،‬دووه‌م‬ ‫مه‌سه‌له‌ی زم��ان‪ ،‬ئێمه‌ له‌هه‌ردوو‬ ‫فۆرم‌و ته‌كنیكدا‪ ،‬هیچمان له‌ئه‌ده‌ب‌و‬ ‫ئه‌ده‌بیاتی دونیا كه‌متر نییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬

‫ئه‌وه‌ كێشه‌یه‌ی كه‌ ده‌مانگه‌ڕێنێته‌وه‌‬ ‫ب��ۆ ق��اوغ��ی ك��وردب��وون��ی خۆمان‌و‬ ‫قاوغی نه‌ته‌وه‌ییبوونی خۆمان‪،‬‬ ‫م���ه‌س���ه‌ل���ه‌ی زم���ان���ه‌ ك���ه‌ ئێمه‌‬ ‫ن �ه‌م��ان��ت��وان��ی��وه‌ زم��ان��ی خۆمان‬ ‫بگه‌یه‌نین به‌دونیا‪ ،‬یانی كاتێك گۆته‌‬ ‫ره‌خنه‌ له‌زمانه‌كه‌ی خۆ ده‌گرێت‪،‬‬ ‫له‌قۆناغێكی دیاریكرداودا‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫من هه‌ستده‌كه‌م به‌ناشیرینترین یان‬ ‫الوازترین زمانی سه‌رزه‌وی كه‌ زمانی‬ ‫ئه‌ڵمانیه‌ ده‌نووسم‪ ،‬دواج��ار ئه‌وه‌‬ ‫ئێسته‌ زمانی ئه‌ڵمانیه‌ دێت ده‌بێت‬ ‫به‌یه‌كێك له‌زمانه‌ كاریگه‌ره‌كانی‬ ‫س��ه‌ر رووی زه‌وی‪ ،‬یه‌كێك له‌و‬ ‫بیرمه‌نده‌ گه‌ورانه‌ی فه‌ره‌نسی (كه‌‬ ‫به‌داخه‌وه‌ ناوه‌كه‌یم بیرنییه‌) له‌كاتی‬ ‫شه‌ڕی جیهانی دووه‌م��دا ده‌یگرن‌و‬ ‫ده‌بێت به‌سه‌رباز‪ ،‬دوای��ی له‌الیه‌ن‬ ‫هێزی نازییه‌كانه‌وه‌ ده‌گیرێ‌و زیندان‬ ‫ده‌كرێ‪ ،‬له‌ناو زینداندا خۆی فێری‬ ‫زمانی دوژمنه‌كه‌ی ده‌كات‪ ،‬بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ل �ه‌وێ هیگڵ بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬رۆناڵ‬ ‫بارد بخوێنێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ كاریگه‌ری‬ ‫زمانه‌كانی تره‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌قۆناغێكی‬ ‫زۆر هه‌ستیارداین‪ ،‬به‌داخه‌وه‌ ئێستا‬ ‫ئه‌مه‌ من هه‌رچه‌نده‌ ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫بابه‌ته‌كه‌ی تۆدایه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌پێویستی‬ ‫ده‌زان��م ئه‌من لێره‌دا ئاماژه‌ به‌وه‌‬ ‫بده‌م ئێمه‌ به‌وپێیه‌ی كه‌ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫به‌عس هه‌موو عه‌ره‌بی له‌به‌رچاومان‬ ‫ناشیرین ك��رد‪ ،‬ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ دوای‬ ‫پرۆسه‌ی ئازادی‪ ،‬به‌تایبه‌تی له‌شاری‬ ‫كه‌ركوك به‌شێكی زۆر له‌قوتابخانه‌‬ ‫عه‌ره‌بیه‌كانمان نه‌هێشت‌و نه‌ماون‪،‬‬ ‫ئێستا م��ن��داڵ��م��ان ن��ان��ێ��ری��ن بۆ‬ ‫خوێندنگا عه‌ره‌بییه‌كان‪ ،‬به‌الی‬ ‫منه‌وه‌ ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌ترین حاڵه‌ته‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئێمه‌ ئێستا له‌شارێكداین‬ ‫كه‌ نه‌ س �ه‌ر به‌عێراقه‌و نه‌ سه‌ر‬ ‫به‌هه‌رێمه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئێستا ده‌بینین‬ ‫ئ �ه‌و خوێندكارو قوتابیانه‌ی كه‌‬ ‫له‌كه‌ركوك خوێندنیان ته‌واوده‌كه‌ن‬ ‫ده‌چن بۆ موسڵ یان ده‌چن بۆ به‌غداو‬ ‫وه‌كو كه‌ڕواڵڵیان لێهاتووه‌و عه‌ره‌بی‬ ‫نازانن‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌الیه‌كه‌وه‌‪ ،‬له‌الیه‌كی‬ ‫دی��ك �ه‌ش �ه‌وه‌ ئێمه‌ له‌حاڵه‌تێكدا‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تیش بووینایه‌ ئێمه‌‬ ‫پێویستمان به‌زمانی عه‌ره‌بیه‌‪،‬‬ ‫پێویستمان به‌وه‌یه‌ زمانی فارسی‌و‬ ‫توركی‌و ئینگلیزی‌و زمانه‌كانی تر‬ ‫بزانین له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئێمه‌ دواجار‬ ‫پێویستمان به‌به‌ریه‌ككه‌وتنه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌م جۆره‌ زمانانه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬وه‌ك ده‌بینین‬ ‫كۆمه‌ڵێكی زۆر كه‌سی وه‌رگێڕ‬ ‫له‌كوردستاندا ده‌ستیان داوه‌ته‌‬ ‫ك��اری وه‌رگ��ێ��ڕان له‌زمانه‌ بیانی‌و‬ ‫ناوچه‌ییه‌كانه‌وه‌ بۆ س�ه‌ر زمانی‬ ‫ك���وردی‌و له‌هه‌ندێك حاڵه‌تیشدا‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕان له‌كوردستاندا به‌الواز‬ ‫ده‌بینرێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت وه‌رگێڕان‬ ‫له‌زمانی ك��وردی بۆسه‌ر زمانێكی‬ ‫تر‪ ،‬ئه‌مه‌ بۆچی ده‌گه‌ڕێنیته‌وه‌؟‬

‫دان��ا ع�ه‌س��ك�ه‌ر‪ :‬یه‌كێك له‌و‬ ‫كێشانه‌ی ئێمه‌‪ ،‬زۆرج���ار باس‬ ‫ل�ه‌وه‌ ده‌كه‌ین‪ ،‬له‌سێ ش��اری ئه‌م‬ ‫به‌شه‌ی كوردستاندا‪ ،‬له‌كه‌ركوك‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی گشتی ئێمه‌ كلتوری‬ ‫ع���ه‌ره‌ب���ی زاڵ����ه‌ ب��ه‌س��ه‌رم��ان��دا‪،‬‬ ‫رۆشنبیریمان رۆشنبیریه‌كی عه‌ره‌بیه‌‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی زمانی عه‌ره‌بی زمانێكی‬ ‫ف�ه‌رم��ی ب��ووه‌‪ ،‬ئێمه‌ ل�ه‌ڕێ��ی ئه‌و‬ ‫زمانه‌وه‌ ئه‌ده‌بیاتمان‌و كاریگه‌ری‌و‬ ‫دنیابینیمان ل�ه‌و روانگه‌یه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌سلێمانی به‌حوكمی ئ��ه‌وه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌ك له‌ناو سلێمانیدا ده‌ژی‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وی��ش ك���ورده‌و به‌ریه‌ككه‌وتن‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ع��ه‌ره‌ب��دا نییه‌‪ ،‬ره‌نگه‌‬ ‫زمانه‌ عه‌ره‌بیه‌كه‌ش له‌قوتابخانه‌‬ ‫خوێندبێتیان كاریگه‌ری وه‌های‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی خه‌ڵكی تریان‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬ئێمه‌ له‌كه‌ركوك توركمانمان‬ ‫ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬عه‌ره‌بمان ه �ه‌ب��ووه‌‪ ،‬چ‬ ‫له‌ڕێی خوێندنه‌كه‌وه‌‪ ،‬چ له‌ڕێی‬ ‫مامه‌ڵه‌ی ژیانی ڕۆژانه‌مانه‌وه‌ فێری‬ ‫توركمانی‌و عه‌ره‌بی بووین‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫توانیومانه‌ شتێك له‌زمانی عه‌ره‌بی‬ ‫هه‌ڵكڕێنین‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌سلێمانیدا‬ ‫نا‪ ،‬ل �ه‌دوای راپه‌ڕینه‌وه‌ سلێمانی‬ ‫ب��ه‌ڕووی ئێراندا زیاتر كرایه‌وه‌و‬ ‫ده‌بینی به‌شێكی زۆر له‌كتێبه‌‬ ‫ف��ارس��ی��ی�ه‌ك��ان وه‌رده‌گ��ێ��ڕدرێ��ت‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ بووه‌ته‌ مایه‌ی خۆشحاڵی بۆ‬ ‫ئێمه‌ كه‌ ئێمه‌ شتێكی فارسیش‬ ‫بێته‌ ناو دنیای ئه‌ده‌بیات‌و فكری‬ ‫ئێمه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ ئه‌وه‌ی من‬ ‫ده‌یبیستم له‌براده‌رانی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫كوردستان‪ ،‬ئه‌مانه‌ی كه‌ بابه‌ته‌‬ ‫فارسییه‌كان وه‌رده‌گێڕن‪ ،‬به‌داخه‌وه‌‬ ‫زۆر ب�ه‌س�ه‌ق�ه‌ت��ی وه‌ریده‌گێڕن‪،‬‬ ‫به‌شێكی زۆری‪ ،‬من خۆم له‌سنه‌‬ ‫له‌زۆربه‌ی براده‌رانم بیستووه‌ كه‌‬ ‫ئه‌م ب��راده‌ران�ه‌ی خۆمان شته‌كان‬ ‫ب��ه‌س��ه‌ق��ه‌ت��ی ب�ڵ�اوده‌ك���ه‌ن���ه‌وه‌‪،‬‬ ‫كێشه‌كه‌ چییه‌‪ ،‬كێشه‌كه‌ ئه‌و‬ ‫به‌ریه‌ككه‌وتنه‌یه‌‪ ،‬نه‌بوونی ئه‌و‬ ‫به‌ریه‌ككه‌وتنه‌ وام��ان لێ ده‌كات‬ ‫زمانمان نه‌بێت‪ ،‬یانی ئێمه‌ كه‌‬ ‫له‌زانكۆدا ئینگلیزی ده‌خوێنین كه‌‬ ‫دێینه‌وه‌ ناو كۆمه‌ڵگاكه‌ی خۆمان‪،‬‬ ‫دێینه‌ ناو خێزانی خۆمان كه‌سێك‬ ‫نیه‌ به‌ئینگلیزی مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬یانی ده‌بێته‌ پڕۆگرامێك‪،‬‬ ‫ئ��ه‌و پ��ڕۆگ��رام �ه‌ زۆر سه‌رپێیی‬ ‫مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ین‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ده‌بینین ك��اری��گ�ه‌ری زمانه‌كانی‬ ‫ت��رو به‌تایبه‌تی ئ��ه‌و زمانانه‌ی‬ ‫ده‌وروپ��ش��ت��م��ان‪ ،‬كاریگه‌ریه‌كی‬ ‫ئه‌رێنی نابێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬وێ���ڕای سوپاس‌و‬ ‫ده‌س��ت��خ��ۆش��ی ب���ۆ ب��ه‌ش��داری��ت‬ ‫ل �ه‌م وت��ووێ��ژه‌داو دواپ�ه‌ی��ام��ت بۆ‬ ‫خوێنه‌ران؟‬ ‫دانا عه‌سكه‌ر‪ :‬منیش سوپاسی‬ ‫ئێوه‌ ده‌ك �ه‌م كه‌ له‌م رێگه‌یه‌وه‌‪،‬‬ ‫توانیمان هه‌ندێ تیشك بخه‌ینه‌‬ ‫سه‌ر مه‌سه‌له‌ ئه‌ده‌بییه‌كان‪.‬‬

‫من به‌المه‌و‌ه ئه‌وه‌ی زۆر گرنگ ‌ه ك ‌ه قسه‌ی‬ ‫له‌سه‌ر بكه‌ین‪ ،‬بۆچی ئێستا ئاستی چیرۆكی كوردی‪،‬‬ ‫ڕۆژ به‌ڕۆژ به‌ره‌والوازی ئه‌چێت‪،‬‬ ‫به‌ره‌و نه‌خوێندنه‌و‌ه ئه‌چێت‬


‫ژمار‌ه (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬

‫پێشه‌كییـه‌ك له‌ســه‌ر ئه‌ده‌بــی پۆســت مۆدێــرن‬ ‫پیته‌ر ڤیدوسۆن‬

‫ی‬ ‫مێرد ‌‬ ‫شاعیرێك‬

‫ئایدۆلۆژیایی‬ ‫ك������������ردوه‌‬ ‫ك���ه‌ جێگای‌‬ ‫سه‌رنج‌و حه‌زی‌‬ ‫بواره‌ جیاوازه‌كانی‌‬ ‫زانكۆكانن له‌وانه‌‬ ‫(فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬تیۆری‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و سیاسی‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵناسی‪ ،‬مێژووی‌‬ ‫بیناسازی‬ ‫ه���ون���ه‌ر‪،‬‬ ‫خوێندنه‌وه‌ كلتورییه‌كان‪،‬‬ ‫ش���اری‌و راگه‌یاندنه‌كان)‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ه��ه‌م��وو ج���ۆره‌‬ ‫به‌رهه‌مێكی‌ كلتوری‌ (بیناسازی‌‪،‬‬ ‫فیلم‌و ڤیدیۆ‪ ،‬مۆسیقای پاپ‌و‬ ‫راك) تیۆری‌ ره‌خنه‌ی‌ ئه‌ده‌بی‌و‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌كرێ‌ باس له‌پێوه‌ندی‌‬ ‫ن��ێ��وان ب��ون��ی��ادگ��ه‌رای��ی‌و پاش‬ ‫بونیادگه‌رایی بكرێ‌‪ ،‬س��ه‌ره‌ڕای‌‬ ‫فره‌چه‌شنه‌ ره‌وت���ه‌ جیاوازه‌كان‬ ‫له‌هه‌ر كام له‌م بزووتنه‌وانه‌دا‪ ،‬هیچ‬ ‫دوودڵییه‌ك ل �ه‌وه‌دا نییه‌ ئایدیای‌‬ ‫پ��اش ب��ون��ی��ادگ�ه‌ری‌ ت��ا راده‌ی���ه‌ك‬ ‫كۆمه‌ڵێك رامانه‌ ده‌رباره‌ی‌ هه‌مان‬ ‫ئه‌و پرسانه‌ی‌ كه‌ بیردۆزان‌و خاوه‌ن‬ ‫رای��ان�ی‌ ئ���ه‌ده‌ب‌و كلتوری‌ پۆست‬ ‫مۆدێرن له‌وانه‌ ئیهاب حه‌سه‌ن‪،‬‬ ‫فدریك جیمسۆن‌و لیندا هۆچئۆن‬ ‫پێیه‌وه‌ سه‌رقاڵن‪.‬‬ ‫پیته‌ر برۆكێر به‌مشێوه‌یه‌ باس‬ ‫له‌گۆڕانی‌ چه‌مكی‌ پۆست مۆدێرن‬ ‫ده‌كات‪:‬‬ ‫چ �ه‌م��ك �ی‌ پ��ۆس��ت م��ۆدێ��رن‪،‬‬ ‫به‌كارهاتنه‌كانییه‌وه‌‬ ‫ل�ه‌ی�ه‌ك�ه‌م‬ ‫له‌كۆتاییه‌كانی‌ ‪1950‬و سه‌ره‌تای‌‬ ‫‪1960‬ه‌وه‌ ت��ا ئ��ه‌م��ڕۆ‪ ،‬له‌باسه‌‬ ‫رۆژنامه‌ییه‌كاندا‪،‬‬ ‫زان��ك��ۆی��ی‌و‬ ‫زنجیره‌یه‌كی‌ ه��ه‌رده‌م له‌گه‌شه‌ی‌‬ ‫سیفه‌ت‌و ماناكانی‌ به‌خۆ گرتووه‌‪،‬‬ ‫به‌گشتی‌ ده‌توانین بڵێین پۆست‬ ‫م���ۆدێ���رن وه‌س��ف��ی ج���ۆرێ‌ دۆخ‬ ‫ی��ان حاڵه‌تێكه‌ كه‌ هیچ چه‌شنه‌‬ ‫دڵنیابوونێك له‌ئارادا نییه‌و هه‌رده‌م‬ ‫گومان ده‌كرێ‌ له‌الیه‌نه‌ ره‌هاكانی‌‬ ‫ژی���ان���ی‌ تاكه‌كه‌س‬ ‫مۆلی جایلێز‪ ،‬نووسه‌ری‬ ‫ئه‌مریك ‌ی ساڵ ‌ی ‪ 1940‬ل ‌ه دایك‬ ‫بووه‌‪ .‬زیاتر به‌و‌ه ناوبانگ ‌ی‬ ‫هه‌ی ‌ه ك ‌ه چیرۆكه‌كان ‌ی زۆر‬ ‫كورتن و براو‌ه ‌ی چه‌ن خه‌اڵت ‌ی‬ ‫ئه‌ده‌بی‪ .‬ل ‌ه زانكۆ وان ‌ه ‌ی‬ ‫چیرۆك نووسین ده‌ڵێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها جایلێز وه‌ك‬ ‫ره‌خنه‌گرێك ‌ی دیار ‌ی ئه‌دب ‌ی‬ ‫ناسراوه‌و له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌شێك ‌ی زۆر ل ‌ه ره‌خنه‌گران ‌ی‬ ‫ئه‌ده‌بی‪ ،‬چیرۆكه‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌به‌ن ‌ه چوارچێو‌ه ‌ی ئه‌ده‌بی‬ ‫فێمنیستییه‌و‌ه و وه‌ك‬ ‫چیرۆكنووسێك ‌ی فێمنیست‬ ‫ناو ‌ی لێ ده‌برێ‪.‬‬ ‫له‌ پێشه‌وه‌ داده‌نیشێ‪،‬‬ ‫ی قه‌ڵ ‌ه ك ‌ه‬ ‫قه‌ڵه‌و‪ ،‬پیاوێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قه‌ڵه‌وه‌‪ ،‬گوێكان ‌‬ ‫ده‌سته‌كان ‌‬ ‫ی وشك‬ ‫قه‌ڵه‌وه‌‪ ،‬لێو و ده‌م ‌‬

‫ك����ه‌ وای�����ه‌‬ ‫له‌كاریگه‌رترین‬ ‫گ���ێ���ڕان���ه‌وه‌ی‌‬ ‫دوو الیه‌نه‌یدا‪،‬‬ ‫ب���ه‌ده‌رب���ڕی���ن���ی‌‬ ‫ل����ی����ۆت����ارو ژان‬ ‫ب��ۆدری��ار (وا دیاره‌‬ ‫"ب���ان گێڕانه‌وه‌كان"‬ ‫ده‌رب��اره‌ی‌ پێشكه‌وتن‌و‬ ‫ئ��ازادی‌ مرۆڤ كه‌ ره‌گی‌‬ ‫ل�ه‌ئ��ای��دی��ای‌ رۆشنگه‌ریدا‬ ‫ه���ه‌ی���ه‌ ب���ه‌ه���ای خ��ۆی��ان‬ ‫ل��ه‌ده‌س��ت��داوه‌‪ ،‬ئ���ه‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫ج��ۆرێ‌ كلتوری‌ به‌رهه‌مهاتوو‬ ‫له‌گریمانه‌ سارده‌كان له‌راگه‌یاندنه‌‬ ‫گشتییه‌كاندا س�ه‌ری��ه�ه‌ڵ��داوه‌ بۆ‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ "دن��ی��ای‌ واق��ع" سه‌ركوت‬ ‫بكات‌و پێشی ئه‌م دونیا واقعییه‌‬ ‫ب��ك��ه‌وێ‌‪ ،‬دڵ���ه‌ڕاوك���ێ كۆنه‌كان‬ ‫ده‌رباره‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ نێوان گریمان‌و‬ ‫واق��ع ل �ه‌ن��اوده‌ب��ات‪ ،‬ئ �ه‌م قه‌یرانه‌‬ ‫به‌رباڵو‌و دووالیه‌نه‌ی‌ مه‌شروعیه‌ت‌و‬ ‫به‌ده‌رخستن‪ ،‬هه‌موو شت ده‌كا‬ ‫به‌هه‌با‪ ،‬سه‌یر نییه‌ خودی‌ چه‌مكی‌‬ ‫"پۆست مۆدێرنێتی‌"یش به‌هه‌با‬ ‫بووه‌‪.‬‬ ‫پۆست مۆدێرنیسم جیاواز نییه‌‬ ‫له‌و وته‌زاو پله‌‌و زنجیره‌ نه‌گۆڕانه‌ی‌‬ ‫كه‌ هونه‌رو كلتوریان راگرتووه‌و‬ ‫پ��ڕاوپ��ڕن ل�ه‌ب��ێ��ب��اوه‌ڕی‌ به‌ئایدیا‬ ‫عه‌قاڵنییه‌كان‪ ،‬له‌رێگای‌ ئاڵۆزی‌‬ ‫فۆڕمه‌كان‪ ،‬راگه‌یاندنه‌كان‌و ئه‌و‬ ‫قسانه‌ی‌ كه‌ مه‌به‌ستییه‌تی‌ لێیان‬ ‫بكۆڵێته‌وه‌ كه‌ وایه‌ نه‌گۆڕ بوونی‌‬ ‫شتێكی‌ دژواره‌‪.‬‬

‫میشێل فۆکۆ‬

‫له‌بیست ساڵی رابردوو پێشتریشدا‪،‬‬ ‫مێژوونووسانی‌‬ ‫ره‌خ��ن��ه‌گ��ران‌و‬ ‫كلتوریی‌ ده‌رباره‌ی‌ چه‌مكی‌ "پۆست‬ ‫مۆدێرن" باس‌و گفتوگۆیان كردووه‌‪،‬‬ ‫ه �ه‌ن��دێ‌ ك��ه‌س پ��ۆس��ت مۆدێرن‬ ‫به‌درێژكراوه‌ی‌ ئایدیاكانی‌ مۆدێرنێتی‌‬ ‫ده‌زان �ن‌و هه‌ندێكی تر له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫ب��اوه‌ڕه‌ن هونه‌ری‌ پۆست مۆدێرن‬ ‫به‌دابڕانێكی‌ جدی‌ له‌مۆدێرنیسمی‌‬ ‫كالسیك جیاده‌بێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ندێ‌‬ ‫تریش ئ��ه‌ده‌ب‌و كلتوری‌ رابردوو‬ ‫ل �ه‌روان��گ �ه‌ی‌ ئێستاوه‌ ده‌بینن‌و‬ ‫به‌چاوی‌ پۆست مۆدێرنێتییه‌وه‌ چاو‬ ‫له‌ئه‌ده‌ب ده‌كه‌ن‌و وه‌ها رووبه‌ڕووی‌‬ ‫ده‌ق‌و ن��ووس �ه‌ران ده‌ب��ن �ه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ "له‌پێشدا" پۆست مۆدێرن‬ ‫بووبێتن‪ ،‬روان��گ �ه‌ی �ه‌ك �ی‌ ت��ر كه‌‬ ‫هابرماس ب��ه‌داڕێ��ژه‌ری‌ سه‌ره‌كی‌‬ ‫ده‌زان������رێ‌‪ ،‬ب��ان��گ �ه‌ش �ه‌ی‌ ئ���ه‌وه‌‬ ‫ده‌ك���ات گ �ه‌اڵڵ �ه‌ی‌ م��ۆدێ��رن بوون‬ ‫كه‌ دیاریكه‌ری‌ به‌ها فه‌لسه‌فی‪،‬‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و سیاسی‪ ،‬یه‌كسانی‌و‬ ‫له‌بزووتنه‌وه‌ی‌‬ ‫عه‌داله‌تخوازییه‌و‬ ‫رۆشنگه‌رییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ گرتووه‌‪،‬‬ ‫هێشتا به‌ئه‌نجام نه‌گه‌یشتووه‌و نابێ‬ ‫بخرێته‌ الوه‌‪ ،‬ئه‌م هه‌ڵوێستگرتنه‌‬ ‫گ���رێ���دراوه‌ت���ه‌وه‌ ب���ه‌ب���ه‌رده‌وام���ی‌‬ ‫به‌های‌ ماركسیزمه‌وه‌و به‌رهه‌مه‌‬ ‫ده‌گرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هونه‌رییه‌كانیش‬ ‫له‌هه‌ر شوێنێك به‌رگری‌ ده‌كه‌ین‬ ‫له‌گه‌اڵڵه‌ی‌ مۆدێرنێتی‌ (جا به‌رگری‌‬ ‫بكه‌ین له‌مۆدێرنیسمی‌ هونه‌ری‌ یان‬ ‫نا)‪ ،‬ئه‌م كاره‌ به‌رامبه‌ر به‌مشت‌و‬ ‫مڕه‌ گشتییه‌كانی‌ پۆست مۆدێرنێتی‌‬ ‫رووده‌دات ك��ه‌ به‌مشێوه‌یه‌ی‌‬ ‫خواره‌وه‌یه‌‪:‬‬ ‫ی����ه‌ك����ه‌م ئ��������ه‌وه‌ی‌ "ب����ان‬ ‫گ��ێ��ڕان��ه‌وه‌ك��ان"ی‌ پێشكه‌وتنی‌‬ ‫م���ێ���ژووی���ی ك���ه‌ ل���ه‌س���ه‌رده‌م���ی‌‬ ‫رۆشنگه‌ریدا باسیان لێوه‌ ده‌كرێ‌‬ ‫هیچ به‌هایه‌كیان نییه‌‪ ،‬دووه‌م‬ ‫ناكرێ‌ هیچ به‌ستێنێكی‌ سیاسی‬ ‫بۆ ئه‌م بیركردنه‌وانه‌ له‌"مێژوو"‬ ‫یان "واقیع"دا ببینینه‌وه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫واق��ی��ع‌و م��ێ��ژوو‪ ،‬ه��ه‌ردووك��ی��ان‬ ‫گریمانه‌كان‌و‬ ‫ل���ه‌س���ه‌رده‌م���ی‌‬ ‫قه‌باڵندنه‌كان كه‌ تایبه‌تمه‌ندی‌‬ ‫سه‌رده‌می‌ ته‌كنۆلۆژیایه‌ هاتوونه‌ته‌‬ ‫ن��او ده‌ق���ه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌م هه‌ڵوێستانه‌‬ ‫دوو گێڕانه‌وه‌ی‌ گ��ه‌وره‌ی‌ پۆست‬ ‫مۆدێرنێتین كه‌ خ��اوه‌ن راكانی‌‬ ‫تر به‌ڕاده‌یه‌كی‌ جیاواز له‌گه‌ڵیدا‬ ‫كۆكن یان ناكۆكن له‌گه‌ڵی‪ ،‬به‌م‬ ‫گریمانانه‌وه‌‪ ،‬باسیان له‌پرسه‌‬ ‫به‌رباڵوه‌كانی‌ فه‌لسه‌فی‪،‬‬ ‫ستا تیكا یی ‌و‬

‫ب������ه‌ده‌ر ل���ه‌م���ه‌ش "پ��ۆس��ت‬ ‫م��ۆدێ��رن��ی��س��م" وه‌ك چه‌مكێك‪،‬‬ ‫ه��ه‌م ب��ۆ ش��ی��ك��ردن �ه‌وه‌و ه��ه‌م بۆ‬ ‫هه‌ڵسه‌نگاندن به‌كارده‌برێ‌‌و ئه‌م‬ ‫به‌كارهێنانه‌ جیاوازانه‌ش هه‌موو‬ ‫ده‌م ب��ۆ دی���ارده‌ك���ان وه‌ك یه‌ك‬ ‫نییه‌ كه‌ وایه‌ سێ وشه‌ی‌ پۆست‬ ‫م��ۆدێ��رن‪ ،‬پ��ۆس��ت مۆدێرنێتی‌و‬ ‫پۆست مۆدێرنیسم‪ ،‬هه‌موویان بۆ‬ ‫قۆناغبه‌ندی‌ گۆڕانه‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫ئابوورییه‌كانی‌ سیستمی‌ بۆرژوازی‌‬ ‫(دوای‌ جه‌نگ) وه‌سفی گۆڕانی‌‬ ‫ه��ون��ه‌ره‌ك��ان ی��ان گ���ۆڕان له‌ناو‬ ‫هونه‌ره‌كاندا وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ‬ ‫روانگه‌و هه‌ڵوێستی‌ تاك به‌رامبه‌ر‬ ‫ئ�ه‌م گۆڕانانه‌ ب�ه‌ك��ارده‌ب��رێ‌و ئه‌م‬ ‫هه‌ڵوێستگرتنه‌ ده‌ت��وان �ێ‌ حه‌زو‬ ‫خولیایه‌كی‌ ئنجیلخوازانه‌ یان زانای‬ ‫گوماناوی یان ملكه‌چبوون‌و به‌رگری‌‬ ‫بگرێته‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌ش‪ ،‬پۆست‬ ‫مۆدێرنیسم وه‌ك چه‌مكێكی‌ رێژه‌یی‪،‬‬ ‫هه‌ندێجار درێژه‌ی‌ الیه‌نه‌كانی‌ زاڵی‌‬ ‫هونه‌ری‌ مۆدێرنیسم یان ئاوانگارده‌و‬ ‫هه‌ندێ‌ جار به‌دابڕان له‌و هونه‌ره‌‬ ‫دێ��ت�ه‌ ئ��ه‌ژم��ارو ل��ه‌م ب��اره‌ش��ه‌وه‌‬ ‫به‌دڵنیاییه‌وه‌ مشت‌و مڕو باسی زۆر‬ ‫ده‌كرێ‌‪.‬‬ ‫كه‌ باس له‌پۆست مۆدێرنیسم‬ ‫ده‌كرێ‌‪ ،‬هه‌ر چه‌مكێكمان مه‌به‌ست‬ ‫بێت‪ ،‬ناتوانین له‌زاراوه‌كانی‌ پێشتر‬ ‫خ��ۆم��ان رزگ���ار ب��ك�ه‌ی��ن‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫بابه‌تێك كه‌ ده‌بێ لێی بگه‌ین ئه‌وه‌یه‌‬ ‫مۆدێرنیسم له‌باری‌ كلتورییه‌وه‌‬ ‫ده‌ربه‌ست بووه‌ به‌چوارچێوه‌یه‌كی‌‬ ‫دی��ار‪ ،‬یان به‌ده‌ربڕینێكی‌ تر ئه‌م‬ ‫چه‌مكه‌ ل�ه‌ب��اس�ه‌ به‌ریتانیایی‪-‬‬ ‫ئه‌مریكاییه‌كاندا زۆر رێكوپێك‬ ‫تر له‌بزووتنه‌وه‌ هونه‌رییه‌كانی‌‬ ‫ئه‌وروپا به‌كاربراوه‌‪ ،‬له‌به‌ریتانیاو‬ ‫ئه‌مریكا چه‌مكی‌ پۆست مۆدێرن‬ ‫له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له‌نووسه‌رانی‌ وه‌ك‬ ‫تی‪.‬ئێس‪ .‬ئیلیوت‪ ،‬ئێزرا پاوند‪،‬‬ ‫جۆیس‪ ،‬ڤۆڵف‪ ،‬فاكنه‌ر‪ ،‬وااڵس‬ ‫ستیۆتس‌و كه‌سایه‌تییه‌ كه‌م به‌هاو‬ ‫په‌راوێزییه‌كانی‌ ئه‌م كه‌سانه‌ وه‌ك‬ ‫ڤی‪.‬سی‪ .‬ویلیامز‪ ،‬ڤیندهام لویس‪،‬‬ ‫گێرترۆد ستاین‌و ئێچ دی‌و كه‌سانی‌‬

‫چه‌مك ‌ی پۆست مۆدێرن‪ ،‬ل ‌ه یه‌كه‌م ب ‌ه كارهاتنه‌كانییه‌و‌ه له‌كۆتاییه‌كان ‌ی‬ ‫‪1950‬و سه‌ره‌تا ‌ی ‪1960‬ه‌و‌ه تا ب ‌ه ئه‌مڕۆ‪ ،‬ل ‌ه باس ‌ه زانكۆیی‌و رۆژنامه‌ییه‌كاندا‪،‬‬ ‫زنجیره‌یه‌ك ‌ی هه‌رده‌م ل ‌ه گه‌ش ‌ه ‌ی سیف ‌هت‌و ماناكان ‌ی به‌خۆ گرتوو‌ه‬

‫ی كورت‬ ‫هه‌ڵگه‌ڕاوه‌و تاز‌ه قژ ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��ردۆت��ه‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه رومه‌تێك ‌‬ ‫ی‬ ‫سوور و سپیه‌وه‌‪ ،‬چاوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌دره‌وش��ێ��ن �ه‌وه‌‪ ،‬پیاوێك ‌‬ ‫ئ��ارام و ل ‌ه سه‌رخۆ‪ ،‬یه‌كه‌م‬ ‫وێنایه‌ك ك ‌ه ده‌یدا ب ‌ه ده‌سته‌و‌ه‬ ‫ی ئارام‬ ‫ئه‌م شته‌یه‌‪ ،‬پیاوێك ‌‬ ‫ێ چ���ۆن گوێ‬ ‫ك�� ‌ه ده‌زان����� ‌‬ ‫ب��گ��رێ‌‪ ،‬ژن�� ‌ه ل��ه‌و س���ه‌ره‌و‌ه‬ ‫ل ‌ه س�ه‌ر سه‌كۆك ‌ه ب ‌ه جلی‬ ‫ی كورته‌و‌ه دادێته‌وه‌و‬ ‫ره‌ش� ‌‬ ‫ب�ه‌رز ده‌بێته‌و‌ه و شیعرێك‬ ‫ی‬ ‫ده‌خوێنێته‌وه‌‪ ،‬ده‌رب���ار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی ك ‌ه ده‌ست ‌‬ ‫ئه‌و كات ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ده‌ربار‌ه ‌‬ ‫بڕیوه‌‪ ،‬شیعرێك ‌‬ ‫ێو‬ ‫پیاوێك ك ‌ه هێشتا ده‌بێن ‌‬ ‫ی‬ ‫شیعری سێهه‌م ده‌رب���ار‌ه ‌‬ ‫قسه‌یه‌كی ناشیرین ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی شه‌ش ساڵ له‌و‌ه‬ ‫پیاوه‌كه‌ ‌‬ ‫پێش پێی وت��ووه‌و ژنه‌ ن ‌ه‬ ‫فه‌رامۆش ده‌كا و نه‌ ده‌زانێ‌‪،‬‬ ‫ێ‬ ‫ێ ده‌دا و ده‌زان ‌‬ ‫پیاوه‌كه‌ گو ‌‬

‫ك�ه‌ شیعره‌ك ‌ه ت���ه‌واو بێت‬ ‫ی بۆ لێ‬ ‫ه �ه‌م��ووان چه‌پڵه‌ ‌‬ ‫ده‌ده‌ن و یه‌ك دوو كه‌س‪،‬‬ ‫ی زۆره‌ ژن بن‬ ‫ك�ه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر ‌‬ ‫ده‌چ���ن���ه‌ س����ه‌ر و ماچی‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ده‌كه‌ن و خۆشحاڵ ‌‬ ‫ێ‬ ‫ده‌رده‌ب�����ڕن‪ .‬ت��ا ده‌توان ‌‬ ‫ش���ه‌راب ده‌خ���وات���ه‌وه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫ی رۆشتنه‌وه‌ بۆ ماڵه‌و‌ه‬ ‫رێگا ‌‬ ‫لێی ده‌پرسێ‪ ":‬چۆن بوو؟‬ ‫ب ‌ه راست چۆن بوو؟‬ ‫پیاوه‌كه‌ ده‌ڵێت‪" :‬الموای ‌ه‬ ‫باش بوو‪".‬‬ ‫ی‬ ‫ل ‌ه راستییدا هه‌ر ئه‌مه‌ش ‌‬ ‫مه‌به‌ست ‌ه ب���ه‌اڵم ش��ه‌و ك ‌ه‬ ‫ی خه‌وتووه‌و ل ‌ه سه‌ر‬ ‫ژنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫قه‌ره‌وێله‌كه‌یان راكشاون و ل ‌ه‬ ‫خاڵێكه‌و‌ه له‌ سه‌ر شووشه‌ك ‌ه‬ ‫چاو ل ‌ه مانگ ده‌كات‪ .‬خاڵێك‬ ‫كه‌ ل ‌ه بیری‌ چووبوو‪.‬‬ ‫و‪ :‬محه‌ممه‌د هاشمی‌‬

‫تر به‌كارده‌برێ‌‪ ،‬ئیلیوت كه‌ یه‌كێكه‌‬ ‫له‌كه‌سایه‌تییه‌ دیاره‌كانی‌ مۆدێرنیسم‬ ‫له‌رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌زمونی‌‬ ‫مۆدێربوون (گۆڕانی‌ ته‌كنۆلۆژیاو‬ ‫ئ��اب��ووری‌‪ ،‬ناڕازیبوونی‌ سیاسی‌و‬ ‫ئ��ه‌زم��ون��ی‌ زه‌ی��ن��ی‌ شه‌قبوونی‌‬ ‫میترپۆله‌كان)‪ ،‬هه‌وڵ ئه‌وه‌یه‌ ئه‌م‬ ‫له‌خۆ نامۆبوونه‌ی‌ نێوان زانیاری‌و‬ ‫كلتور‪ ،‬له‌ژێر چه‌تری‌ گشتگیری‌‬ ‫ئه‌ستووره‌و نه‌ریتدا بنووسێته‌وه‌‪،‬‬ ‫دواتر ئه‌م رووكردنه‌ نه‌ریته‌ له‌الیه‌ن‬ ‫نوێنه‌رانی‌ دیاره‌وه‌ په‌ره‌ی‌ پێدراو‬ ‫بوو به‌هۆی‌ سه‌رهه‌ڵدانی‌ جۆری‬ ‫مۆدێرنیسمی‌ یه‌كگرتوو‪ .‬به‌وته‌ی‌‬ ‫ف‪ .‬ر‪ .‬لیۆنس له‌ده‌یه‌ی‌ ‪1950‬دا‬ ‫(س�ه‌ره‌ت��ای‌ ده‌یه‌یه‌ك كه‌ پۆست‬ ‫مۆدێرنێتی‌ تێیدا سه‌ریهه‌ڵدا)‬ ‫ئیلیوت "دام�ه‌زراوه‌ی�ه‌ك�ی‌ گشتی‌"‬ ‫ب��وو‪ ،‬مۆدێرنیسمی‌ به‌ریتانیایی‪-‬‬ ‫ئه‌مریكایی جۆرێ‌ بینای‌ كلتوری‌‬ ‫بوو كه‌ له‌چوارچێوه‌ی‌ ده‌سته‌بژێرێك‬ ‫له‌جوانیناسی‌و ئایدۆلۆژیادا بیچمی‌‬ ‫گرت‪ ،‬پێویسته‌ له‌پێشه‌نگی‌ مێژوو‬ ‫جیابكرێته‌وه‌‪ ،‬مه‌به‌ست له‌پێشه‌نگی‌‬ ‫م��ێ��ژوو كۆمه‌ڵێكی‌ فره‌چه‌شن‌و‬ ‫بێئه‌مالو ئ �ه‌والی �ه‌ له‌بزووتنه‌وه‌‬ ‫(فیۆچه‌ریسم‪،‬‬ ‫فره‌چه‌شنه‌كان‬ ‫دادا‪ ،‬كوبیسم‌و سوڕئالیسم) كه‌‬ ‫خاڵی هاوبه‌شیان دژایه‌تییه‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫دام������ه‌زراوه‌ی‌ ه��ون��ه‌رو به‌شوێن‬ ‫ئه‌وه‌وه‌ بوون به‌ئیلهام له‌ئانارشیزم‪،‬‬ ‫كۆمۆنیزم یان فاشیزم‪ ،‬موتربه‌یه‌كی‌‬ ‫به‌كه‌ڵك له‌نێوان هونه‌رو جیهاندا‬ ‫دروستبكه‌ن‪ ،‬واته‌ هێرشی پێشه‌نگ‬ ‫بۆ س �ه‌ر سه‌ربه‌خۆیی هونه‌ری‌‪،‬‬ ‫ج��ۆرێ‌ دژای�ه‌ت�ی‌ كردنبوو له‌گه‌ڵ‬ ‫پله‌ زن��ج��ی��ره‌ك��ان له‌رێوڕه‌سمه‌‬ ‫باوه‌كانی‌ نێوان كلتوره‌كانی‌ چینه‌‬ ‫بااڵكان‌و خه‌ڵكی‌ ره‌شۆكی‌و جۆرێ‌‬ ‫ئ��اوێ��ت�ه‌ك��ردن�ی‌ ژان���ره‌ ئه‌ده‌بیه‌و‬ ‫هونه‌رییه‌كان‌و راگه‌یاندنه‌كان بوو‬ ‫كه‌ وه‌ك ده‌ركه‌وته‌یه‌ك له‌كلتوری‌‬ ‫پ��ۆس��ت م��ۆدێ��رن شكڵی گرت‌و‬ ‫له‌ئاكامی‌ ته‌قینه‌وه‌ی‌ زانیارییه‌كان‪،‬‬ ‫رای��ه‌ڵ��ه‌ی‌ جیهانی‌ ته‌له‌فزیۆن‌و‬ ‫سینه‌ماو ئاماده‌بوونی‌ هه‌مه‌گیری‌‬ ‫راك‌و پ���ۆپ‌و زۆر م���ۆده‌ی‌ تری‌‬ ‫گشتیبوونه‌وه‌‪ ،‬هونه‌رو ئه‌ده‌ب (كه‌‬ ‫خۆیان له‌باری‌ ماناییه‌وه‌ بگۆڕن)‪،‬‬ ‫النیكه‌م له‌زیندانی‌ كلتوری‌ چینه‌‬ ‫بااڵكانی‌ كۆمه‌ڵگا رزگاریانبوو‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫كرده‌ی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیدا ئاوێته‌بوون‪،‬‬ ‫هه‌ندێ‌ له‌سه‌ر ئ�ه‌و ب��اوه‌ڕه‌ن كه‌‬ ‫به‌های‌ ئ�ه‌م ره‌وت��ه‌ ل �ه‌وه‌دای �ه‌ كه‌‬ ‫گه‌اڵڵه‌ی‌ سیاسی پێشه‌نگی‌ مێژووی‌‬ ‫ناكارمه‌ بووه‌‪،‬‬

‫‪18‬‬

‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ هونه‌ر به‌ته‌واوی‌ ئازاد‬ ‫ب��ووه‌ ب���ه‌وه‌ی‌ ب �ه‌ره‌وت �ی‌ گه‌ڕانی‌‬ ‫ك����ااڵوه‌ پ �ه‌ی��وه‌س��ت ب��ێ �ت‌و ببێ‬ ‫به‌به‌رهه‌مێكیترو پ �ه‌رده‌ی �ه‌ك بۆ‬ ‫بۆرژوازی‌ مشه‌خۆری‌ سه‌ركه‌وتوو‪،‬‬ ‫له‌پانتایی‌ ساف‌و خزی‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫ئ�����ازادو گ����ه‌ڕان����ه‌وه‌ی‌ خ��ێ��رای‌‬ ‫سه‌رمایه‌ی‌ ئه‌م سیستمه‌‪ ،‬ستراتیژه‌‬ ‫سیاسییه‌ك ت��اك ره‌هه‌ندییه‌كان‬ ‫هیچیان ب�ه‌ر ن��اك�ه‌وێ‌و سودمه‌ند‬ ‫نابن‪ ،‬هه‌ندێكیتر پۆست مۆدێرنیسم‬ ‫به‌سیستمه‌ ف��ی��ك��رو كلتورییه‌‬ ‫گشتگیره‌كان ن��او ده‌ب��ن‪ ،‬جۆرێ‌‬ ‫روانگه‌و دۆخ كه‌ زوو تێپه‌ڕ ده‌بێت‪،‬‬ ‫گرێ‌داروه‌ به‌زنجیره‌یه‌كی‌ نه‌گۆڕ كه‌‬ ‫لێكیان هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌‌و له‌كاتی‌‬ ‫گونجاودا ره‌خنه‌یان لێده‌گرێ‌‪،‬‬ ‫به‌شێك له‌ره‌خنه‌گران زۆرتر به‌ها‬ ‫ده‌ده‌ن به‌شێوازێك كه‌ ره‌خنه‌گرانی‌‬ ‫پۆست مۆدێرن‪ ،‬هه‌ڵكه‌وته‌خوازی‌‪،‬‬ ‫ت��اق��ی��گ �ه‌ری‌ وێ��ن��ه‌ی��ی‌و ئاڵۆزو‬ ‫هه‌ستی‌ تراژیكی‌ له‌خۆ نامۆبوون‬ ‫له‌به‌رهه‌می‌ نووسه‌رانی‌ مۆدێرنێتی‌‬ ‫ره‌ت��ده‌ك �ه‌ن �ه‌وه‌‪ ،‬بۆ وێنه‌‪ ،‬ئیهاب‬ ‫ح��ه‌س��ه‌ن‪" ،‬س��ڕی��ن��ه‌وه‌ی‌ مرۆڤ‬ ‫ل���ه‌ه���ون���ه‌ر" ل����ه‌الی����ه‌ن پۆست‬ ‫مۆدێرنه‌كانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ چه‌مكی‌‬ ‫پۆست مۆدێرنێتی‌ "سڕینه‌وه‌ی‌‬ ‫مرۆڤ له‌سه‌ر گۆی‌ زه‌وی‌و كۆتایی‬ ‫مرۆڤایه‌تی‌" به‌راورد ده‌كات‪ ،‬ئیهاب‬ ‫ح �ه‌س �ه‌ن ل�ه‌ره‌خ��ن�ه‌ گرتنه‌كه‌یدا‬ ‫لیسته‌یه‌كی‌ س �ه‌ی��ر له‌په‌ڕاوێز‬ ‫نووسینه‌كانی‌ پۆست مۆدێرنیسم‬ ‫له‌سه‌ر مۆدێرنیسم پێشكه‌شده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌م لیسته‌یه‌ ئه‌م شتانه‌ ده‌گرێته‌وه‌‬ ‫"دژ به‌ئیلیت‌و هه‌ڵكه‌وته‌گه‌رایی‪،‬‬ ‫دژ به‌فێرخوازیی‪ ،‬په‌رته‌وازه‌بوونی‌‬ ‫خود‪ ،‬به‌شداری‌ به‌كۆمه‌ڵ‪ ،‬به‌رادیكاڵ‬ ‫بوونی‌ ته‌نز‪.)... ،‬‬ ‫تاقیگه‌رایی‬ ‫ل��ه‌ب��ه‌رام��ب��ه‌ر‬ ‫مۆدێرنیسته‌كاندا پۆست مۆدێرنه‌كان‬ ‫ده‌ستده‌ده‌نه‌ به‌رهه‌مهێنانی‌ بونیاده‌‬ ‫"ك��راوه‌‪ ،‬كتوپڕو به‌ڕێكه‌وته‌كان"‪،‬‬ ‫پ��ۆس��ت م��ۆدێ��رن �ه‌ك��ان هه‌روه‌ها‬ ‫تیۆرییه‌كانی‌ جوانیناسی نه‌ریتی‌‬ ‫ده‌رب����اره‌ی‌ چه‌مكگه‌لێكی‌ وه‌ك‬ ‫"جوانی"و "بێوێنه‌یی" ره‌تده‌كه‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئیهاب حه‌سه‌ن به‌كه‌ڵكوه‌رگرتن‬ ‫له‌وتارێكی‌ ناودار له‌نووسینی‌ سوزان‬ ‫سانتاگ‪ ،‬باس له‌وه‌ ده‌كات هه‌موو‬ ‫ئه‌م وته‌زایانه‌ "دژ به‌ته‌فسیرن"‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر بتوانین هه‌موو ئه‌م وته‌زایانه‌‬ ‫له‌فیكرێكدا كۆبكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م فیكره‌‬ ‫"بێناوه‌نده‌"‪ ،‬ب�ه‌زۆری‌ له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫باوه‌ڕه‌ن ئه‌زمونی‌ پۆست مۆدێرن‪،‬‬ ‫ل��ه‌ج��ۆری‌ ه�ه‌س��ت�ی‌ ق��وڵ��ی ره‌ها‬ ‫نه‌بوونی‌ بوونناسییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌‬ ‫گرتووه‌‪.‬‬ ‫و‪ :‬هێرش ره‌سوڵ‬


‫‪21‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫بیروڕا‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫گه‌وره‌ترین عاشقه‌کان‬

‫الپه‌ڕ‌ه ‪23‬‬

‫ی كوردو فه‌لسه‌فه‌‬ ‫منداڵ ‌‬ ‫ڵ كه‌ریم مسته‌فا‬ ‫دیدارێك له‌گه‌ ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬هه‌رێم عوسمان‬ ‫ی یه‌که‌م‌‬ ‫به‌ش ‌‬

‫منداڵ په‌یوه‌ندییه‌كی‌ پته‌وی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫فه‌لسه‌فه‌دا هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ش‬ ‫ه��ه‌ر ل��ه‌س��ه‌ره‌ت��اوه‌ ب �ه‌ه��ۆی‌ ئه‌و‬ ‫پ��رس��ی��اران�ه‌وه‌ ده‌ن��اس��رێ��ت�ه‌وه‌ كه‌‬ ‫م��ن��داڵ ده‌ی��ان��ك��ات‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئ��ه‌وه‌ی‌‬ ‫جێگه‌ی‌ تێبینی‌و سه‌رنجه‌ ئاستی‌‬ ‫نه‌ته‌وه‌و خێزان رۆڵ ده‌بینن له‌م‬ ‫گه‌شه‌كردن‌و په‌ره‌پێدانه‌ی‌ منداڵ بۆ‬ ‫پرسیاركردن‌و نزیكبوونه‌وه‌ له‌زانین‌و‬ ‫خۆشه‌ویستی‌ بۆ فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬نه‌ته‌وه‌ی‌‬ ‫ك��ورد یه‌كێكه‌ ل��ه‌و نه‌ته‌وانه‌ی‌‪،‬‬ ‫كه‌مترین ی���اری���ده‌ده‌ری‌ هه‌یه‌ بۆ‬ ‫په‌ره‌پێدانی‌ پرسیاركردنی‌ منداڵ‪،‬‬ ‫خێزانه‌ كورده‌كان به‌هۆی‌ نه‌بوونی‌‬ ‫باكگراوندێكی‌ رۆشنبیرییه‌وه‌ زۆرجار‬ ‫پرسه‌ فه‌لسه‌فییه‌كانی‌ مندااڵن خه‌فه‌‬ ‫ده‌ك �ه‌ن‌و ده‌ك��وژن‪ ،‬كه‌ریم مسته‌فا‬ ‫یه‌كێكه‌ له‌و نووسه‌رو رووناكبیرانه‌ی‌‬ ‫ل�ه‌ب��واری‌ نزیككردنه‌وه‌ی‌ منداڵی‌‬ ‫كورد له‌فه‌لسه‌فه‌ چه‌ندان هه‌وڵی‌‬ ‫پراكتیكی‌‌و تیۆری‌ ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫ئێمه‌ش به‌گرنگ‌و پێویستمان زانی‬ ‫دیدارێكی‌ له‌گه‌ڵ سازبكه‌ین‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌‬ ‫هه‌وڵی‌ مرۆڤه‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌ژیان‌و‬ ‫له‌مرۆڤ خ��ۆی‌‪ ،‬خۆشه‌ویستی‌ بۆ‬ ‫زانین پێویستی هه‌موو مرۆڤێكه‌‪،‬‬ ‫گه‌ر سه‌ره‌تا منداڵ پرسیار ده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ ده‌رخ��ه‌ری‌ ئه‌و راستییه‌ كه‌‬ ‫منداڵ پێویستی‌‌و خۆشه‌ویستی‌‬ ‫بۆ زانین هه‌یه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ئه‌ركی‌‬ ‫هه‌موومانه‌ ئ �ه‌م خۆشه‌ویستییه‌‬ ‫په‌ره‌پێبده‌ین نه‌ك خه‌فه‌ی‌ بكه‌ین‪،‬‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ له‌بواری‌ فه‌لسه‌فه‌و منداڵدا‬ ‫ك��ارده‌ك �ه‌ن به‌په‌نجه‌كانی‌ ده‌ست‬ ‫ده‌ژمێردرێن‪ ،‬كه‌ریم مسته‌فا یه‌كێكه‌‬ ‫له‌و كوردانه‌ی‌ له‌م بواره‌دا سااڵنێكی‌‬ ‫زۆره‌ ك��ارده‌ك��ات‌و هه‌وڵی‌ گرنگی‌‬ ‫داوه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ به‌گرنگمان زانی‌‬ ‫دیدارێكی‌ له‌گه‌ڵ سازبكه‌ین تایبه‌ت‬ ‫به‌"منداڵی‌ كورد‌و فه‌لسه‌فه‌‪".‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ده‌ك��رێ��ت سه‌ره‌تا‬ ‫ب���اس ل���ه‌و چ��االك��ی��ی��ان �ه‌ بكه‌ن‬ ‫ك��ه‌ ئ��ه‌ن��ج��ام��ت��ان��داوه‌‪ ،‬له‌پێناو‬ ‫ن��زی��ك��ك��ردن �ه‌وه‌ی م��ن��داڵ��ی كورد‬ ‫له‌فه‌لسه‌فه‌؟‬ ‫كه‌ریم مسته‌فا‪ :‬له‌م بواره‌دا‪،‬‬ ‫تا ئێستا ‪ 2‬كتێبم نووسیوه‌ "‪52‬‬ ‫پرسیاری فه‌لسه‌فی‪ ،‬لۆجیكی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی"‌و "‪ 7‬وانه‌ی فه‌لسه‌فی"‪،‬‬ ‫ماڵپه‌ڕێكی تایبه‌ت به‌فه‌لسه‌فه‌م‬ ‫بۆ منداڵ خستووه‌ته‌گه‌ڕ‪www. :‬‬ ‫‪ p4ckurd.net‬و دوو كتێبی‪ ،‬یان‬ ‫چیرۆكی فه‌لسه‌فه‌ ئامێزو نووسراو بۆ‬ ‫مندااڵنم له‌ئینگلیزی‌و نه‌رویجییه‌وه‌‬ ‫وه‌رگێڕاوه‌ته‌ سه‌ر زمانی كوردی‬ ‫"باخه‌كه‌ی مام زه‌به‌الح"و "مندااڵنی‬ ‫ئ��اگ��ر"‪" ،‬میتۆلۆجیای یۆنانی‪-‬بۆ‬ ‫مندااڵن" له‌نه‌رویجییه‌وه‌ وه‌رگێڕاوه‌‪،‬‬ ‫‪ 4‬گوتاریشم له‌گۆڤاری ئاینده‌و‬ ‫گ���ۆڤ���اری م �ه‌ڵ��ب �ه‌ن��د (ل���ه‌ن���ده‌ن)‬ ‫سه‌باره‌ت به‌بابه‌تی فه‌لسه‌فه‌ بۆ‬ ‫منداڵ‪ ،‬باڵوكردووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ه �ه‌روه‌ه��ا ش��ێ��وازی وتنه‌وه‌ی‬ ‫وان����ه‌ی ف�ه‌ل��س�ه‌ف�ه‌ ب��ۆ مندااڵنم‬ ‫ب �ه‌م��ام��ۆس��ت��ای ئ���ه‌م فێرگانه‌‪،‬‬

‫به‌شێوه‌ی كۆرس‪ ،‬وتووه‌‪:‬‬ ‫‪ )1‬مامۆستایانی پۆلی هاوچه‌رخ‬ ‫(پ���رۆژه‌ی ئاسترید لێنده‌گرین‪-‬‬ ‫ك���ۆم���ه‌ك)‪ ،‬ل �ه‌ف��ێ��رگ �ه‌ی گوندی‬ ‫كه‌نده‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ )2‬م��ام��ۆس��ت��ای��ان��ی فێرگه‌ی‬ ‫نیشتمان‌و نه‌ورۆز‪ ،‬له‌كۆیه‌‪.‬‬ ‫‪ )3‬م��ام��ۆس��ت��ای��ان��ی ده‌اڵاڵن‌و‬ ‫سه‌نگه‌سه‌ر‪ ،‬له‌فێرگه‌ی ناوده‌شت‬ ‫له‌سه‌نگه‌سه‌ر‪.‬‬ ‫‪ )4‬مامۆستایانی فێرگه‌ی پاشای‬ ‫گه‌وره‌‪ ،‬له‌ڕه‌واندز‪.‬‬ ‫‪ )5‬م��ام��ۆس��ت��ای��ان��ی فێرگه‌ی‬ ‫بازاڕگه‌‪( ،‬پڕۆژه‌ی مامۆستا مه‌سعود‬ ‫محه‌مه‌د‪-‬كۆمه‌ك) له‌مه‌خمور‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها له‌كۆنگره‌ی په‌روه‌رده‌‬ ‫كه‌ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان له‌رۆژانی ‪ 22‬تا‬ ‫‪ 2007/5/24‬له‌هه‌ولێر سازیكرد‪،‬‬ ‫م��ن وه‌ك ن��م��ای��ن��ده‌ی رێكخراوی‬ ‫كۆمه‌ك بانگكرابووم‪ ،‬ئه‌م بابه‌ته‌م‬ ‫خسته‌ ب���ه‌رده‌م كۆنگره‌و خودی‬ ‫وه‌زی���ری پ����ه‌روه‌رده‌ ك��اك دڵشاد‬ ‫عه‌بدولڕه‌حمان‌و دواتریش وه‌زیری‬ ‫خوێندنی بااڵ كاك ئیدریس هادی‬ ‫(وه‌زی���ران���ی ك��اب��ی��ن�ه‌ی پێشوو)‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌ندامانی لیژنه‌ی په‌روه‌رده‌‬ ‫(په‌رله‌مانی پێشوو)‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ئ��ای��ا فه‌لسه‌فه‌‬ ‫پێویستی هه‌موو مرۆڤێكه‌‪ ،‬به‌واتا‬ ‫گرنگه‌ هه‌موو مرۆڤێك فه‌لسه‌فه‌‬ ‫بخوێنێت‪ ،‬ب�ه‌ج��ۆرێ��ك الی ئێوه‌‬ ‫بووه‌ته‌ خه‌مێكی گه‌وره‌‪ ،‬خوێندنی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ بۆ منداڵی كورد؟‬ ‫ك��ه‌ری��م م��س��ت�ه‌ف��ا‪ :‬بێگومان‬ ‫فه‌لسه‌فه‌و بیركردنه‌وه‌ی فه‌لسه‌فییانه‌‬ ‫بۆ گشت كه‌سێك گرنگه‌‪ ،‬چ منداڵ‌و‬ ‫چ گه‌وره‌ساڵ‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ترسان له‌فه‌لسه‌فه‌ تا‬ ‫چه‌ند له‌واقعی هه‌رێمی كوردستان‌و‬ ‫الی منداڵی كورد ده‌بینرێت؟ ئایا‬ ‫ئ��ه‌و پ���ڕۆژه‌ فه‌لسه‌فییه‌ی ئێوه‌‬ ‫هه‌تانه‌ بۆ منداڵی كورد‪ ،‬تا چه‌ند‬ ‫ده‌توانێت ئه‌م هزره‌ نه‌رێیه‌ (خراپه‌)‬ ‫له‌ناو كلتوری كوردی بگۆڕێت؟‬ ‫ك���ه‌ری���م م��س��ت �ه‌ف��ا‪ :‬راستتر‬ ‫وای �ه‌ ناوبنرێت ناحاڵیبوون‪ ،‬یان‬ ‫به‌دحاڵیبوون له‌فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ترس له‌فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌گشت‬ ‫كلتورێكدا ه�ه‌ی�ه‌و تایبه‌ت نییه‌‬ ‫به‌كلتوری كورده‌وه‌‪ ،‬نازانم تا چه‌ند‬ ‫ده‌توانم ئه‌م به‌دحاڵیبوونه‌ (له‌الی‬ ‫مندااڵن) بگۆڕم‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م هه‌نگاوه‌‬ ‫هه‌وڵدانه‌ بۆ گۆڕینی ئه‌و بۆچوونه‌‬ ‫نه‌رێییه‌‪ ،‬له‌باشووری كوردستان!‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬گرنگی پرسیاركردن‬ ‫الی منداڵ له‌چیدایه‌؟ خوێندنی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ بۆ منداڵی كورد‪ ،‬تا چه‌ند‬ ‫به‌شداریی ده‌ك��ات‪ ،‬له‌پڕكردنه‌وه‌ی‬ ‫ئ �ه‌و كه‌لێنه‌ی الی منداڵی كورد‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌پرسیاركردن‌و خۆدزینه‌وه‌‬ ‫له‌وه‌اڵمدانه‌وه‌یان‌و دواج��ار مردنی‬ ‫پرسیار الی منداڵی كوردو له‌ڕێگه‌ی‬ ‫خوێندنی ف�ه‌ل��س�ه‌ف�ه‌وه‌ دووب���اره‌‬ ‫زیندووكردنه‌وه‌ی پرسیار؟‬ ‫ك���ه‌ری���م م��س��ت �ه‌ف��ا‪( :‬به‌شی‬ ‫یه‌كه‌می پ��رس��ی��اره‌ك�ه‌) له‌ڕێگه‌ی‬ ‫پرسیاركردنه‌وه‌ منداڵ به‌جیهانی‬

‫كلتوری كوردی‌‪ ،‬كلتورێكی ئازاد نییه‌‪ ،‬شه‌رم بااڵده‌سته‌و‬ ‫پرسیار خه‌فه‌ده‌بێت‪ ،‬خه‌فه‌بوونی پرسیار‪ ،‬مه‌رگی هزره‌‬

‫ده‌وروب����ه‌رو ب�ه‌ب��ی��رك��ردن�ه‌وه‌‪ ،‬یان‬ ‫ب �ه‌ه��زر‪ ،‬ئاشنا ده‌ب��ێ��ت‪( ،‬به‌شی‬ ‫دووه‌م���ی پرسیاره‌كه‌) له‌كلتوری‬ ‫ئه‌شكه‌وتدا "هێما بۆ مێتافوری‬ ‫ئ �ه‌ش��ك �ه‌وت �ه‌ك �ه‌ی پ�لات��ۆن"‪ ،‬یان‬ ‫له‌كلتورێكی داگیركراودا‪ ،‬كلتوری‬ ‫كوردی‌‪ ،‬كلتورێكی ئازاد نییه‌‪ ،‬شه‌رم‬ ‫بااڵده‌سته‌و پرسیار خه‌فه‌ده‌بێت‪،‬‬ ‫خه‌فه‌بوونی پرسیار‪ ،‬مه‌رگی هزره‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬خوێندنی فه‌لسه‌فه‌‬ ‫چی به‌مرۆڤ ده‌به‌خشێت؟ به‌تایبه‌ت‬ ‫بۆ منداڵ‪ ،‬به‌تایبه‌تتر بۆ منداڵی‬ ‫كورد؟‬ ‫ك��ه‌ری��م م��س��ت�ه‌ف��ا‪ :‬له‌وه‌اڵمی‬ ‫پرسیاری پێشودا‪ ،‬باسمكرد‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬په‌یوه‌ندی نێوان‬ ‫فه‌لسه‌فه‌و منداڵ چ��ۆن ده‌بینن؟‬ ‫پێتانوایه‌ منداڵ توانای وه‌رگرتنی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ی هه‌بێت؟ ئایا منداڵی‬ ‫كوردیش وه‌ك مندااڵنی خۆرئاوا‬ ‫ده‌توانن فه‌لسه‌فه‌ بخوێنن؟‬ ‫كه‌ریم مسته‌فا‪ :‬ئۆسكار برێنیفیر‬ ‫كه‌نه‌دی‪-‬فه‌ڕه‌نسی‪،‬‬ ‫فه‌یله‌سوفی‬ ‫تایبه‌تكار ل�ه‌ب��واری فه‌لسه‌فه‌ بۆ‬ ‫مندااڵن‪ ،‬ده‌ڵێت "مندااڵن پرسیاری‬

‫که‌ریم مسته‌فا‬

‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ئ���ه‌و گرفتانه‌‬ ‫چ��ی��ن ل���ه‌ب���ه‌رده‌م م��ن��داڵ��ی كورد‬ ‫ب��ۆ نه‌خوێندنی فه‌لسه‌فه‌؟ ئایا‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌منداڵی كورد خۆیه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌ یان په‌یوه‌ندی به‌جوگرافی‌و‬ ‫سیاسی‌و ئاینی‌و كۆمه‌اڵیه‌تییه‌وه‌‬ ‫هه‌یه‌؟ یان گشتیان؟‬ ‫كه‌ریم مسته‌فا‪ :‬ب�ه‌ب��ڕوای من‬ ‫هیچ گرفتێك ل �ه‌ئ��ارادا نییه‌‪ ،‬خۆ‬ ‫ج���ارێ هیچ ب��ڕی��ارێ��ك ن����ه‌دراوه‌و‬ ‫ده‌ستبه‌كارنه‌بووین‪ ،‬تا گرفت بێته‌‬ ‫رێگه‌مان! نه‌ مندااڵنی كوردستان‌و‬ ‫نه‌ جوگرافیا‪ ،‬هیچ رۆڵێكیان له‌م‬ ‫باسه‌دا نییه‌‪ ،‬ته‌نیا دیدو بۆچوونی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌‪ ،‬وه‌ك ت��ۆ ناوتناوه‌‬ ‫"سیاسی‌و ئاینی‌و كۆمه‌اڵیه‌تی‌"‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ئ��ای��ا ت��ا چه‌ند‬

‫سیستمی فێركاریی باشووری كوردستان‪ ،‬به‌داخه‌وه‌‪،‬‬ ‫بێ ئایدیاو بێ ئامانجه‌‪ .‬خوێندن‪ ،‬به‌ئاستی زانكۆشه‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نیا ئه‌زبه‌ركردنه‌و بۆ مه‌به‌ستی‌ ده‌رچوونه‌‬ ‫زۆر گرنگ ده‌كه‌ن‪ ،‬زۆربه‌ی جاریش‬ ‫پ��رس��ی��اره‌ك��ان��ی��ان فه‌لسه‌فییه‌"‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ماتیۆ لیپمان‪ ،‬پڕۆفیسۆری‬ ‫ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌و داه��ێ��ن��ه‌ری رێبازی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ بۆ مندااڵن‪ ،‬ده‌ڵێت "مندااڵن‬ ‫زۆرب�ه‌ی��ان گچكه‌ فه‌یله‌سوفێكن"‪،‬‬ ‫هه‌موو منداڵێكی ته‌ندروست‌و كامڵ‬ ‫ل �ه‌ڕووی فیزیكییه‌وه‌‪ ،‬گه‌ر هه‌وڵی‬ ‫له‌گه‌ڵدا بدرێت‌و رابهێنرێت‪ ،‬توانای‬ ‫تێگه‌یشتنی فه‌لسه‌فه‌ی هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫پرسه‌ پ�ه‌ی��وه‌ن��دی به‌خۆرهه‌اڵت‌و‬ ‫خ����ۆرئ����اواوه‌ ن��ی��ی �ه‌‪ ،‬مندااڵنی‬ ‫كوردستانیش له‌م رێسایه‌ به‌ده‌رنین‪،‬‬ ‫بۆ دڵنیابوون له‌م وه‌اڵمه‌‪ ،‬ته‌ماشای‬ ‫وه‌اڵم‌و بۆچوونه‌ فه‌لسه‌فییه‌كانی‬ ‫م��ن��دااڵن��ی فێرگه‌ی كه‌نده‌كه‌وه‌و‬ ‫ده‌اڵاڵن بكه‌ له‌ماڵپه‌ڕی ‪www.‬‬ ‫‪ p4ckurd.net‬له‌ژێر سه‌ردێڕی‬ ‫"م��ن��دااڵن��ی ك��وردس��ت��ان وه‌اڵم���ی‬ ‫پرسیاری فه‌لسه‌فی ده‌ده‌نه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ئ��ای��ا هه‌رێمی‬ ‫كوردستان‪ ،‬به‌تایبه‌ت بۆ منداڵ تا‬ ‫چه‌ند كه‌شێكی گونجاو‌و ره‌خساوه‌ تا‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ به‌منداڵی كورد بگوترێت؟‬ ‫پێویسته‌ چی بكرێت تا منداڵی‬ ‫ك��وردی��ش به‌بێ گرفت فه‌لسه‌فه‌‬ ‫بخوێنێت؟‬ ‫كه‌ریم مسته‌فا‪ :‬وتنه‌وه‌ی وانه‌ی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬گه‌ر ئه‌ركی له‌وانه‌كانی‬ ‫دیكه‌ كه‌متر نه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا بێگومانیش‬ ‫زۆرتر نییه‌و هیچ پێداویستییه‌كی‬ ‫تایبه‌تی ن��اوێ��ت‪ ،‬جگه‌ له‌چه‌ند‬ ‫تێكستێكی تایبه‌ت‌و ئاماده‌كراو‬ ‫بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ چه‌ند وانه‌بێژێك‬ ‫به‌تایبه‌تی ده‌رچ��وان��ی كۆلیژی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬یان هه‌ر مامۆستایه‌ك‬ ‫ك�ه‌ ش��اره‌زای��ی�ه‌ك��ی (رۆشنبیری)‬ ‫یه‌كی‌ له‌بابه‌تی فه‌لسه‌فه‌دا هه‌بێت‌و‬ ‫له‌كۆرسێكی تایبه‌ت به‌وتنه‌وه‌ی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ ب��ۆ م��ن��دااڵن��دا به‌شدار‬ ‫ب��ووب��ێ��ت‪ ،‬ب �ه‌ك��ورت��ی بڕیارێكی‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی گه‌ڕه‌كه‌‪.‬‬

‫ئ��اگ��اداری خوێندنی فه‌لسه‌فه‌ن‬ ‫كوردستان؟‬ ‫له‌قوتابخانه‌كانی‌‬ ‫بۆچوونتان له‌باره‌ی‌ (پرۆگرامی‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌) چییه‌؟‬ ‫كه‌ریم مسته‌فا‪ :‬به‌ڵێ ئاگاداری‬ ‫خوێندنی ئه‌و وانه‌یه‌م كه‌ ناویانناوه‌‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ "كتێبی فه‌لسه‌فه‌ بۆ‬ ‫پۆلی پێنجه‌می وێژه‌یی‪ ،‬وه‌زاره‌تی‬ ‫په‌روه‌رده‌ی كوردستان‪ ،‬ساڵی ‪،2006‬‬ ‫چاپی پێنجه‌م‪ ،‬دانانی ‪ 8‬نووسه‌ری‬ ‫عه‌ره‌بی عێراقی‪ -‬سه‌رده‌می به‌عس‪-‬‬ ‫ساڵی ‪1995‬و سێ‌ كه‌س گۆڕیویانه‌‬ ‫بۆ ك��وردی‪ ،‬به‌اڵم چ كوردییه‌ك؟!‬ ‫ئه‌وه‌ی كه‌ له‌هه‌مووشی سه‌یرتره‌‪،‬‬ ‫ن��اوی كه‌سێكی‌ دیكه‌ له‌الپه‌ڕه‌ی‬ ‫دووه‌مدا نووسراوه‌ (سه‌رپه‌رشتیی‬ ‫زان��س��ت��ی) ن��ازان��م ئ���ه‌وه‌ مانای‬ ‫چ �ی‌و چیكردووه‌؟ كتێبه‌كه‌ پڕه‌‬ ‫له‌هه‌ڵه‌ی چاپ‌و هه‌ڵه‌ی فه‌لسه‌فی‌و‬ ‫ه �ه‌ڵ �ه‌ی م��ێ��ژووی��ی‪ ،‬جگه‌له‌وه‌ی‬ ‫وه‌رگێڕه‌كانی نه‌ كوردییه‌كه‌یان‬ ‫باشه‌‪ ،‬نه‌ عه‌ره‌بییه‌كه‌یان!! ئه‌گه‌ر‬ ‫س �ه‌ی��ری فه‌رهه‌نگۆكی پاشكۆی‬ ‫كتێبه‌كه‌ بكه‌یت‪ ،‬به‌ئاسانی ده‌رك‬ ‫به‌م كه‌لێنه‌یان ده‌كه‌یت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئ���اگ���اداری���ش���م‪ ،‬چ���ۆن هه‌ندێك‬ ‫له‌مامۆستایانی وانه‌كه‌یان داناوه‌‪،‬‬ ‫یه‌كێك له‌و مامۆستایانه‌ خوشكه‌زای‬ ‫خ���ۆم���ه‌‪ ،‬ده‌رچ�������ووی كۆلیژی‬ ‫ئ��اب��ووری��ی�ه‌و ئێستا (مامۆستای‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌) له‌ژیانیدا وشه‌یه‌ك یان‬ ‫دێڕێكی فه‌لسه‌فی نه‌خوێندووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ه�ه‌روه‌ه��ا پێش ده‌ستبه‌كاربوونی‬ ‫وه‌ك (مامۆستای فه‌لسه‌فه‌) نه‌‬ ‫كۆرسێك‪ ،‬نه‌ خولێك‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫(موحازه‌ره‌)یه‌كی‌‬ ‫لێكچه‌رێكی‬ ‫له‌فه‌لسه‌فه‌دا وه‌رنه‌گرتووه‌‪ ،‬ئه‌مه‌‬ ‫له‌كاتێكدا‪ ،‬ب �ه‌ده‌ی��ان ده‌رچ���ووی‬ ‫كۆلیژی فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬له‌فه‌رمانگه‌كاندا‬ ‫ك��ارم �ه‌ن��دی ئ��اس��ای��ی��ن! هه‌روه‌ها‬ ‫كتێبێكی دیكه‌شم الیه‌‪ ،‬هه‌ر به‌ناوی‬ ‫ف�ه‌ل��س�ه‌ف�ه‌‪ ،‬ب��ۆ پ��ۆل��ی پێنجه‌می‬

‫وێژه‌یی‪ ،‬دوو كه‌س ئاماده‌یانكردووه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌مه‌یان په‌نسیۆم (مه‌نهه‌ج)‬ ‫نییه‌و هیچ مه‌رجێكی كتێبیشی تێدا‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڕاستی هیچ له‌م كتێبه‌شیان‬ ‫حاڵی نه‌بووم!‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئایا ئه‌و كتێبه‌ی بۆ‬ ‫خوێندنی فه‌لسه‌فه‌ له‌قۆناغه‌كانی‬ ‫ن��اوه‌ن��دی‌و دوان��اوه‌ن��دی��دا دان��راون‪،‬‬ ‫تا چه‌ند قوتابی ده‌توانێت لێی‬ ‫سودمه‌ند بێت؟ یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌؟‬ ‫چونكه‌ ئه‌وه‌نده‌ی ئاگاداربم هه‌ڵه‌ی‬ ‫زۆری تێدایه‌‪ ،‬س���ه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش‬ ‫ب �ه‌زم��ان��ێ��ك��ی وش����ك‌و بێزاركه‌ر‬ ‫ن��ووس��راوه‌‪ ،‬ئایا ئه‌مه‌ مه‌ترسی‬ ‫نییه‌؟‬ ‫ك��ه‌ری��م م��س��ت �ه‌ف��ا‪ :‬وا بزانم‬ ‫وه‌اڵم��م��دای��ت��ه‌وه‌و خ��ۆش��ت باشت‬ ‫وه‌سفكردووه‌‪ ،‬وه‌ك تۆ ده‌یڵێیت‬ ‫(مه‌ترسی) ل �ه‌وه‌دای �ه‌‪ ،‬بۆنمونه‌‪،‬‬ ‫منێك كه‌ بیست‌و پێنج ساڵ زیاتره‌‬ ‫سه‌رقاڵی خوێندنه‌وه‌ی فه‌لسه‌فه‌م‪،‬‬ ‫هیچیان لێحاڵی ن �ه‌ب��م‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫خوێندكارێكی پ��ۆل��ی پێنجه‌می‬ ‫وێژه‌یی‪( ،‬كه‌ئێستا بووه‌ به‌پۆلی‬ ‫ی��ازده‌) بۆ یه‌كه‌مجار رووب��ه‌ڕووی‬ ‫بابه‌تی فه‌لسه‌فی ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬چییان‬ ‫لێ حاڵیبێت؟ ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا كه‌‬ ‫ب �ه‌داخ �ه‌وه‌ زۆرب��ه‌ی خوێندكارانی‬ ‫ئ���ه‌و ئ��اس��ت �ه‌‪ ،‬ل���ه‌م رۆژگ�����اره‌دا‪،‬‬ ‫ت �ه‌ن��ان �ه‌ت رۆژن���ام���ه‌ی ئاسایی‌و‬ ‫ساده‌ش ناخوێننه‌وه‌‪ ،‬نه‌ك بابه‌تی‬ ‫فه‌لسه‌فی‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئایا ئ �ه‌و شێواز‌و‬ ‫(م��ه‌ب��ه‌س��ت وت���ن���ه‌وه‌ی وان���ه‌ی‬ ‫فه‌لسه‌فه‌یه‌) به‌كه‌م ته‌ماشاكردنه‌ی‬ ‫له‌خوێندنگاكانی‬ ‫ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ه‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬ت��ا چه‌ند رێگریی‬ ‫ده‌كات‪ ،‬ئه‌ركی ئێوه‌ گران ده‌كات‬ ‫كه‌ ده‌تانه‌وێ فه‌لسه‌فه‌ به‌زمانێكی‬ ‫س����اده‌و ل��ه‌ش��ێ��وه‌ی چیرۆكدا‪،‬‬ ‫به‌خوێندكار بده‌ن؟‬ ‫ك���ه‌ری���م م��س��ت��ه‌ف��ا‪ :‬تكایه‌‬ ‫مۆڵه‌تمبده‌ با كه‌مێك به‌درێژی‬ ‫وه‌اڵم��ی ئ�ه‌م پرسیاره‌ بده‌مه‌وه‌‪،‬‬ ‫كێشه‌كه‌ په‌یوه‌ندی به‌سیستمی‬ ‫ف��ێ��رك��اری��ی�ه‌وه‌ ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬سیستمی‬ ‫فێركاریی باشووری كوردستان‪،‬‬ ‫به‌داخه‌وه‌‪ ،‬بێئایدیاو بێئامانجه‌‪،‬‬ ‫خوێندن به‌ئاستی زانكۆشه‌وه‌‪،‬‬ ‫ته‌نیا ئه‌زبه‌ركردنه‌و بۆ مه‌به‌ستی‬ ‫ده‌رچوونه‌ كه‌ ده‌ڵێم بێئامانجه‌‪،‬‬ ‫م�ه‌ب�ه‌س��ت��م ل��ه‌وه‌ی��ه‌ بنه‌ماكانی‬ ‫سیستمی ف��ێ��رك��اری��ی مۆدێرن‬ ‫دیارنین‪ ،‬پره‌نسیپه‌كانی دیموكراتی‪،‬‬ ‫یه‌كسانی نێرو مێ (ژن‌و پیاو)‪،‬‬ ‫ئازادیی ئایین‌و بیروڕا ده‌ربڕین‪،‬‬ ‫رێ��زگ��رت��ن��ی س��ن��ووری جه‌سته‌‪،‬‬ ‫دژوه‌س��ت��ان��ی ره‌گه‌زپه‌ره‌ستی‪،‬‬ ‫رێزگرتن ل �ه‌ئ��ازادی‌و مافی تاك‪،‬‬ ‫له‌به‌رنامه‌كانی فێركردندا ره‌نگیان‬

‫ن �ه‌داوه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬تا ئێستاش لێدان‌و‬ ‫س���زای ج �ه‌س��ت �ه‌ی �ی‌و ده‌روون����ی‪،‬‬ ‫له‌فێرگه‌و خوێندنگه‌كاندا هه‌ر ماوه‌‪،‬‬ ‫ه�ه‌ر چ��وار واڵت �ه‌ داگیركه‌ره‌كه‌ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬نزیكه‌ی سیستمێكی‬ ‫ف��ێ��رك��اری��ی ه��اوش��ێ��وه‌ی��ان هه‌یه‌‬ ‫ك�ه‌ ل�ه‌س�ه‌ر بنه‌مایه‌كی ئایینی‌‪،‬‬ ‫ره‌گه‌زپه‌رستانه‌و ه��ه‌اڵواردن‪ ،‬یان‬ ‫نایه‌كسانی (نێرو مێ) ژن‌و پیاو‪،‬‬ ‫داڕێژراون‪.‬‬ ‫ئه‌م ئایدیایانه‌ له‌سه‌ر مرۆڤی‬ ‫كورد‪ ،‬به‌ته‌واوه‌تی ره‌نگیداوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م دیدو بۆچوونانه‌ گشتیان كۆسپی‬ ‫س �ه‌ر رێ��گ�ه‌ی وان���ه‌ی فه‌لسه‌فه‌ن‬ ‫ب��ۆ م��ن��دااڵن‪ ،‬به‌شێوه‌ كاریگه‌رو‬ ‫راسته‌قینه‌كه‌ی‪ ،‬ده‌نا به‌و شێوه‌یه‌ی‬ ‫ئێستا‪ ،‬زیادكردنی وانه‌یه‌كی دیكه‌‬ ‫ب��ۆ خ��وێ��ن��دك��ارو سه‌رقاڵكردنی‬ ‫به‌ئه‌زبه‌ركردنی هه‌ندێك بابه‌تی‬ ‫وش�ك‌و بێماناو خاڵی له‌زانیاری‌‪،‬‬ ‫هیچ كه‌ڵكێكی نییه‌‪ ،‬گه‌رچی‬ ‫له‌باشووری كوردستان‪ ،‬هه‌وڵدراوه‌و‬ ‫چه‌ند بابه‌تێكی نوێ هاتوونه‌ته‌ ناو‬ ‫به‌رنامه‌كانی خوێندنه‌وه‌ (هه‌وڵی‬ ‫ك���اك دڵ��ش��اد عه‌بدولڕه‌حمان‪،‬‬ ‫وه‌زیری پێشووی په‌روه‌رده‌‪ ،‬جێی‬ ‫ستایشه‌)‪ ،‬به‌اڵم هێشتا پره‌نسیپه‌‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كان ون��ن‪ ،‬رێكخراوی‬ ‫ك��ۆم�ه‌ك زۆر چاالكانه‌ له‌هه‌وڵی‬ ‫مۆدێرنكردنی سیستمی فێركاریی‬ ‫كوردستاندایه‌‪ ،‬بۆ زیاتر ئاشنابوون‬ ‫به‌كارو چاالكییه‌كانی كۆمه‌ك‪ ،‬بڕوانه‌‬ ‫ماڵپه‌ڕی كۆمه‌ك ‪www.komak.‬‬ ‫‪ nu‬من كتێبێكم به‌ناوی "پالنی‬ ‫فێركاری" نووسیوه‌‪ ،‬مانگی ‪10‬ی‬ ‫‪ 2009‬له‌ریگه‌ی رێكخراوی كۆمه‌كه‌وه‌‬ ‫دام���ان ب���ه‌وه‌زاره‌ت���ی پ����ه‌روه‌رده‌‪،‬‬ ‫تا وه‌ك پالنی ك��ار بۆ سیستمی‬ ‫فێركاریی واڵت به‌كاریبهێنێت‪،‬‬ ‫خۆشبه‌ختانه‌‪ ،‬وه‌زی��ری پێشووی‬ ‫په‌روه‌رده‌‪ ،‬پێشنیازه‌كه‌ی قبوڵكردو‬ ‫فه‌رمانی وه‌زاری له‌سه‌ر به‌كارهێنانی‬ ‫كتێبه‌كه‌‪ ،‬ئیمزاكرد‪ ،‬له‌و كتێبه‌دا‬ ‫وێ��ن��ای سیستمێكی فێركاریی‬ ‫مرۆڤدۆست ك���راوه‌‪ ،‬سیستمێكی‬ ‫فێركاریی دیموكراتی‪ ،‬بێهه‌اڵواردن‌و‬ ‫یه‌كسانی ویست‪ ،‬سیستمێك كه‌‬ ‫مرۆڤی داهێنه‌رو به‌په‌رۆش‌و دڵسۆز‪،‬‬ ‫مرۆڤی ژینگه‌دۆست‌و واڵتپارێز‪،‬‬ ‫پ��ێ��ب��گ�ه‌ی�ه‌ن��ێ��ت‪ ،‬ل���ه‌و كتێبه‌دا‪،‬‬ ‫فه‌لسه‌فه‌ وه‌ك بابه‌تێكی سه‌ره‌كی‌و‬ ‫گرنگ له‌پالنی فێركارییدا‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌سه‌ره‌تای پرۆسه‌ی فێركارییه‌وه‌‬ ‫(واته‌ له‌زارۆخانه‌وه‌)‪ ،‬جێگه‌ی بۆ‬ ‫ت�ه‌رخ��ان��ك��راوه‌‪ ،‬گ �ه‌ر سیستمێكی‬ ‫ف��ێ��رك��اری��ی ل��ه‌و ج���ۆره‌ له‌واڵتدا‬ ‫دابمه‌زرێنرێت‪ ،‬ئیدی وتنه‌وه‌ی‬ ‫وانه‌ی فه‌لسه‌فه‌‪ ،‬هه‌م ئاسان ده‌بێت‌و‬ ‫هه‌م كاریگه‌ریی له‌سه‌ر هزرو دیدی‬ ‫تاكه‌كان‌و كۆمه‌ڵگه‌ش ده‌بێت‪.‬‬

‫هه‌موو منداڵێكی ته‌ندروست و كامڵ له‌ڕووی فیزیكییه‌وه‌‪،‬‬ ‫گه‌ر هه‌وڵی له‌گه‌ڵدا بدرێت‌و ڕابهێنرێت‪ ،‬توانای‬ ‫ی هه‌یه‌‬ ‫تێگه‌یشتنی‌ فه‌لسه‌فه‌ ‌‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫بیروڕا‬ ‫دكتۆر غوالم حسین پابتی‌‬

‫ی فه‌لسه‌فه‌ی ‌ه‬ ‫ی بزاوتێك ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی شه‌یتان به‌گه‌اڵڵ ‌ه‌و‬ ‫ك ‌ه الیه‌نگران ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و به‌پێش له‌دنیا ‌‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫نمون ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌زان����ن‪ ،‬ئ���ه‌وان شه‌یتان‬ ‫ب��وون � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زیندوو له‌گ ‌ه ‌ڵ سروشت ‌‬ ‫به‌بونه‌وه‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫م��رۆڤ��دا ده‌زان���ن‪ ،‬شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چه‌پ" دژ به‌"رێگا ‌‬ ‫ی "رێگا ‌‬ ‫له‌گروپ ‌‬ ‫ی ده‌كه‌ن‪ ،‬ده‌ست ‌ه‬ ‫راست" پۆڵینبه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌پیه‌كان باوه‌ڕیان به‌چڕكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی خ��ۆی��ان ه�ه‌ی� ‌ه‌و ل�ه‌س�ه‌ر ئه‌و‬ ‫رۆح�� ‌‬ ‫ێ‬ ‫ب����اوه‌ڕه‌ن ك � ‌ه ل�ه‌ك��ۆت��ای��ی��دا ده‌ب�� ‌‬ ‫ته‌نیا وه‌اڵم ب�ه‌خ��ۆی��ان بده‌نه‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌حاڵێكدا ك ‌ه ده‌ست ‌ه راستییه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیان له‌رێگا ‌‬ ‫ی رۆح ‌‬ ‫چڕكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫فیداكردن‌و به‌ندایه‌ت ‌‬ ‫ی مه‌زنتر به‌ده‌ستدێنن‪،‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌سه‌ر دووگروپ ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌‪ :‬شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی دابه‌شده‌كرێن‪.‬‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌درێژای ‌‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫چه‌مك ‌‬ ‫سه‌ده‌كان كه‌وتۆت ‌ه ژێر لێكۆڵینه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌سیحییه‌كان ‌‬ ‫له‌بنه‌ڕه‌تدا له‌نه‌ریت ‌‬ ‫"ج����ودو" ش �ه‌ی��ت��ان وه‌ك به‌شێك‬ ‫ی‬ ‫له‌ئافرێنه‌ر دی��ت��راو‌ه ك ‌ه له‌خۆگر ‌‬ ‫ێ له‌به‌رانبه‌ر‬ ‫یاسایه‌ك ‌ه ك ‌ه ده‌ت��وان� ‌‬ ‫ی بكاو‬ ‫ی خ��وداوه‌ن��د دژای�ه‌ت� ‌‬ ‫خواست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆی‌‪ ،‬توانا ‌‬ ‫ی ت �ه‌واو ‌‬ ‫به‌ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫ه �ه‌ی � ‌ه ش��ه‌ڕخ��وازب��ێ‌‪ ،‬به‌درێژای ‌‬ ‫ی ته‌واو‬ ‫سه‌ده‌كان ئه‌م واتای ‌ه بۆ دژایه‌ت ‌‬ ‫دژ به‌خوداوه‌ند چه‌واشه‌كراوه‌‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م روانگه‌ی ‌ه ك ‌ه ه �ه‌ر شتێك‬ ‫ی هه‌ی ‌ه‌و خوداوه‌ند‬ ‫ی به‌رانبه‌ر خۆ ‌‬ ‫خاڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خودای ‌‬ ‫ێ هێزێك ‌‬ ‫(ته‌واو باش) ده‌ب ‌‬ ‫خراپ (شه‌یتانی‌)یش له‌به‌رانبه‌ریدا‬ ‫ی دێرینیش‬ ‫ببێ‌‪( ،‬زۆریك له‌خوداكان ‌‬ ‫ئه‌م هێز‌ه خراپه‌یان له‌گه‌ڵدا بووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫ی كۆنیش‬ ‫ی میسر ‌‬ ‫نمون ‌ه شارستانیه‌ت ‌‬ ‫وه‌ها باوه‌ڕێكیان هه‌بووه‌)‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫ی روو له‌پێش ‌‬ ‫به‌گه‌ش ‌ه ‌‬ ‫مه‌سیحیی ‌هت‌و پاشانیش ئیسالم ك ‌ه‬ ‫ی زۆریان‬ ‫هه‌ردووكیان شوێنكه‌وتوویه‌ك ‌‬ ‫ی باش بۆ‬ ‫وه‌ده‌ستهێناو رزگارییه‌ك ‌‬ ‫خۆیان له‌به‌رچاوده‌گرن‌و باوه‌ڕیان‬ ‫ی پاش مردن هه‌ی ‌ه‌و له‌نێوان‬ ‫به‌ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وان شه‌یتان بوون ‌‬ ‫ئامۆژگارییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جیهانبینییه‌كان ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه‌و له‌ته‌واو ‌‬ ‫ێ خوداوه‌ند‬ ‫ئیالهی‌‪ ،‬شه‌یتان تێده‌كۆش ‌‬ ‫ی بكا‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫له‌خشت ‌ه بباو خراپ ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌شه‌سه‌ندن‌و ب��ه‌ره‌و پێشچوون ‌‬ ‫ی ری��ف��ۆرم بۆ‬ ‫كۆمه‌ڵگا ل�ه‌س�ه‌رده‌م� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (سه‌ده‌كان ‌‬ ‫ی رووناكبیر ‌‬ ‫سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی رۆژئ���اوا‬ ‫‪‌17‬و‪ ،)18‬كۆمه‌ڵگاكان ‌‬ ‫پرسیارگه‌لێكیان سه‌باره‌ت به‌شه‌یتان‬ ‫كرد‌و ئه‌م شه‌یتانه‌ش له‌وه‌اڵمدا به‌ر‌ه‬ ‫به‌ر‌ه مه‌زن‌و مه‌زنتر بوو‪ ،‬هه‌ر بۆی ‌ه‬ ‫ی نه‌ریتێك‬ ‫ی به‌شێو‌ه ‌‬ ‫شه‌یتان په‌رست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رابردوودا دژایه‌ت ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ نه‌ریته‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و‌ه شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬سه‌ره‌ڕا ‌‬ ‫ی دژ‬ ‫ی ئامۆژگارییه‌كان ‌‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیبراهیمی‌" ده‌ست ‌‬ ‫به‌"ئایینه‌كان ‌‬ ‫ی ئیبراهیم كردوه‌‪،‬‬ ‫ی خودا ‌‬ ‫به‌دژایه‌ت ‌‬ ‫ی تۆماركراو سه‌باره‌ت‬ ‫كۆنترین شاهێد ‌‬ ‫ب���ه‌م وش��ه‌ی�� ‌ه (شه‌یتانپه‌رستی‌)‬ ‫ی كتێبێك)‬ ‫ی (به‌درۆخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫له‌كتیب ‌‬ ‫له‌الیه‌ن توماس هاردینگ‪1565 ،‬‬ ‫ێ ك ‌ه له‌وێدا داكۆكی‌ ‬ ‫به‌ر چاوده‌كه‌و ‌‬ ‫ی به‌ریتانیا ده‌كا‪ :‬كاتێك بۆ‬ ‫له‌كلێسا ‌‬ ‫ی روو ده‌كات ‌ه‬ ‫یه‌كه‌مجار شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ئه‌ڵمانیا مارتین لۆته‌ر هه‌ر جۆر‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نێوان ئامۆژگارییه‌كان ‌‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌ك ‌‬ ‫ی ره‌تكرده‌وه‌‪ ،‬شه‌یتان‬ ‫خۆی‌و شه‌یتان ‌‬ ‫له‌جوله‌كه‌‪ ،‬مه‌سیحییه‌ت‪ ،‬ئیسالمدا‬

‫شه‌یتان باشترین هاورێی‬ ‫ه شه‌یتان بو ‌ه‬ ‫كلیسایه‌ چونك ‌‬ ‫ه هۆكاری‌ مانه‌وه‌ی‌ كڵێسا‬ ‫ب‌‬

‫شه‌یتانپـــــــــه‌رستی‌‬ ‫ی شه‌یتان سه‌ره‌تا‬ ‫ه��ات��ووه‌‪ ،‬وش�� ‌ه ‌‬ ‫ی ج��ول��ه‌ك��ه‌و‌ه ه��ات��وو‌ه‌و‬ ‫له‌ئایین ‌‬ ‫له‌مه‌سیحیی ‌هت‌و ئیسالمدا ته‌واوكراوه‌‪.‬‬ ‫ی جو‪-‬مه‌سیحی‪-‬‬ ‫روانینی‌ ئایین ‌‬ ‫ێ به‌سه‌ر‬ ‫ئیسالم له‌شه‌یتان ده‌توانر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خ���واره‌وه‌دا دابه‌ش ‌‬ ‫ئ �ه‌و خ��ااڵن� ‌ه ‌‬ ‫بكه‌ین‪:‬‬ ‫جو‪ :‬شه‌یتان له‌جودا‪ ،‬له‌وشه‌دا‬‫ی "دوژمن" یان "بوختانكه‌ر"ه‌‪،‬‬ ‫به‌واتا ‌‬ ‫ی فریشته‌یه‌ك ‌ه ك ‌ه‬ ‫ه��ه‌روه‌ه��ا ن��او ‌‬ ‫ب��ڕواداران هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ‌‪ ،‬شه‌یتان‬ ‫ی خودا نه‌ناسراوه‌‪،‬‬ ‫له‌جودا وه‌ك دوژمن ‌‬ ‫ی خ��ودای�� ‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌ڵكو خ��زم�ه‌ت��ك��ار ‌‬ ‫ی بخات ‌ه‬ ‫ی مرۆڤایه‌ت ‌‬ ‫ی ئیمان ‌‬ ‫ئه‌ركیه‌ت ‌‬ ‫ژێر تاقیكردنه‌وه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی شه‌یتان‬ ‫ ئ��ی��س�لام‪ :‬وش��� ‌ه ‌‬‫ی‬ ‫ل�ه‌ع�ه‌ره‌ب��ی��دا "الشیگان" به‌واتا ‌‬ ‫خه‌تاكار‪ ،‬داگیرك ‌هر‌و دوژمنه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ی ده‌یلكێنن‬ ‫ناونیشانێك ‌ه ك ‌ه به‌گشت ‌‬ ‫به‌شتێكه‌و‌ه "ئیبلیس"‪ ،‬ئیبلیس‬ ‫ی‬ ‫فریشته‌یه‌ك ب��وو‌ه ك ‌ه نافه‌رمان ‌‬ ‫ی ك��ردووه‌‪ ،‬هه‌ربۆی ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫خ��ودا ‌‬ ‫خ��وداو‌ه به‌نه‌فره‌ت ك��راو‌ه ك ‌ه وه‌ك‬ ‫ی‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك بۆ سه‌ر لێشێواندن ‌‬ ‫ی ئه‌وان بۆ‬ ‫مرۆڤ‌و جین تاوه‌كو ئیمان ‌‬ ‫خودا تاقیبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫م��ه‌س��ی��ح��ی��ی��ه‌ت‪ :‬ل���ه‌زۆرێ���ك‬‫ی مه‌سیحییه‌ت‪ ،‬شه‌یتان‬ ‫له‌لقه‌كان ‌‬ ‫ی خوداوه‌ند‬ ‫ی ك ‌ه له‌ده‌رگا ‌‬ ‫پێش ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆحان ‌‬ ‫دووربخرێته‌وه‌‪ ،‬بوونه‌وه‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫یان فریشته‌یه‌ك بوو‌ه ك ‌ه له‌خزمه‌ت ‌‬ ‫ێ ك ‌ه شه‌یتان‬ ‫خوداوه‌نددا بووه‌‪ .‬ده‌وتر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و خۆ به‌زلزان ‌‬ ‫له‌به‌ر ده‌م��ار ب �ه‌رز ‌‬ ‫ی خوداوه‌ند‬ ‫ل��ه‌راده‌ب��ه‌ده‌ر ل �ه‌ده‌رگ��ا ‌‬ ‫دوورخ��رای �ه‌وه‌‪ .‬هه‌روه‌ها وت��راو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫شه‌یتان كه‌سێك بوو‌ه كه‌ب ‌ه مرۆڤ ‌‬ ‫ێ ببێت ‌ه خودا‪ ،‬بۆت ‌ه‬ ‫گوتوو‌ه ك ‌ه ده‌توان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤ له‌ده‌رگا ‌‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫ی تاوان ‌‬ ‫هۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫خوداوه‌نددا‌و له‌ئاكامدا له‌به‌هه‌شت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یۆنان ‌‬ ‫(عدن) ده‌رك��راوه‌‪ ،‬له‌كتێب ‌‬ ‫ی‬ ‫"دیابلوس" شه‌یتان وه‌ك رۆحێك ‌‬ ‫قێزه‌ون "‪" DIVIL‬ی���ش ن��اوب��راو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی "بوختانكه‌ر" یان "كه‌سێك‬ ‫به‌واتا ‌‬ ‫ی تاوانبار ده‌كا"‬ ‫ك ‌ه به‌ناڕه‌وا خه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "‪ "DEVIL‬له‌ره‌فتارێك به‌ناو ‌‬ ‫وش ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫"فڕێدان" یان "گواستنه‌وه‌" سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫گرتووه‌‪.‬‬ ‫ی فه‌لسه‌فی‌‪:‬‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی‌و به‌رباڵو‬ ‫ی نافه‌رم ‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی به‌"ئانتوان‬ ‫ئه‌م لق ‌ه له‌شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫شزاندر الوی‌"یه‌و‌ه گرێده‌ده‌ن‪ ،‬ناو براو‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتان ‌‬ ‫كه‌سێك بوو ك ‌ه كلێسا ‌‬ ‫دام��ه‌زران��د (یه‌كه‌مین رێكخراویك‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی له‌وش ‌ه ‌‬ ‫بوو كه‌ڵك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌رگ����رت)‪ ،‬له‌روانگ ‌ه ‌‬ ‫فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫ی فه‌لسه‌فییه‌وه‌‪ ،‬ته‌و‌هر‌و‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌بوون‪ ،‬خود ‌‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫ناوه‌ندییه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫مرۆڤه‌‪ ،‬شه‌یتانپه‌رستان ‌‬ ‫ی خ��ودای��ه‌ك ب��ۆ په‌رستن‬ ‫به‌گشت ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌رچاو ناگرن‌و باوه‌ڕیشیان به‌ژیان ‌‬ ‫ی پاش مردنیش نییه‌‪ ،‬به‌هه‌رحاڵ‬ ‫ناماد ‌‬

‫ی ئه‌م تاقم ‌ه له‌شه‌یتانپه‌رسته‌كان‬ ‫ژیان ‌‬ ‫ی مه‌زهه‌بی‌و مه‌عنه‌ویش‬ ‫ی له‌ور‌ه ‌‬ ‫په‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رستان ‌‬ ‫نیی ‌ه له‌روانگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫فه‌لسه‌فییه‌و‌ه هه‌ر تاكێك خودا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باوه‌ڕگه‌ل ‌‬ ‫خۆیه‌تی‌‪ ،‬ئه‌وان به‌پاڵپشت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ستراو به‌دونیا‪ ،‬بابه‌تگه‌ل ‌‬ ‫مرۆڤ ‌‬ ‫ی ئه‌ق ‌ڵ به‌سوك‬ ‫گرێدراو به‌فه‌لسه‌ف ‌ه ‌‬ ‫ی ترسه‌و‌ه ده‌ڕوانن ‌ه‬ ‫ده‌زان��ن‪ ،‬به‌چاو ‌‬ ‫ی بان سروشتی‪ ،‬ته‌نیا‬ ‫مه‌سه‌له‌كان ‌‬ ‫ی نه‌زۆك‌و ته‌نیا‬ ‫ی ئه‌وه‌و‌ه ژیانێك ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی راسته‌قینه‌"‬ ‫ی "جیهان ‌‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫ی زاره‌ك���ی‌‪،‬‬ ‫پێكده‌هێنن ب�ه‌ش��ێ��و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رستان ‌‬ ‫ئامۆژگارییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زی��ات��ر ‌‬ ‫ی ت�ه‌م�ه‌ن��ێ��ك� ‌‬ ‫ف �ه‌ل��س �ه‌ف � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (الوی‌) هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچ ‌‬ ‫له‌كلێسا ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه وێنایه‌ك له‌شه‌یتانه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم له‌گه‌ڵ بارودۆخ ‌‬ ‫ی‬ ‫راس��ت��ه‌ق��ی��ن�� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ��ه‌و دژایه‌ت ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬بۆچی‌؟‬ ‫چونك ‌ه ئه‌م‬ ‫فێركارییانه‌‬

‫له‌ئامۆژگارییه‌كانی‌‬ ‫ی‬ ‫ج��ول��ه‌ك�� ‌ه‌و مه‌سیح ‌‬ ‫ی گ��رت��ووه‌و شه‌یتانیان‬ ‫س��ه‌رچ��او‌ه ‌‬ ‫ی تایبه‌تمه‌ندییه‌كانییه‌و‌ه قێزه‌ون‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫كردوه‌‪.‬‬ ‫ی الویی‌‪:‬‬ ‫شه‌یتانپه‌ره‌سته‌كان ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌مجۆر‌ه له‌شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی "ئانتوان الوی‌"‬ ‫ی فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫ی شه‌یتان"و‬ ‫ی "ئینجیل ‌‬ ‫ك ‌ه له‌كتێب ‌‬ ‫ی داهاتووه‌‪،‬‬ ‫ی دی��ك� ‌ه ‌‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫پێكهاتووه‌‪( ،‬الوی‌) دامه‌زرێنه‌ر ‌‬ ‫ی شه‌یتان (‪)1966‬ه‌و له‌ژێر‬ ‫كلێسا ‌‬ ‫ی فریدریك‬ ‫ی نووسراوه‌كان ‌‬ ‫رۆشنای ‌‬ ‫نیچه‌‪ ،‬ئالیستر كرالی‌‪ ،‬ئاین ره‌ند‪،‬‬ ‫مارك دێسید‪ ،‬ویندهام لۆیس‪ ،‬چارلز‬ ‫داروین‪ ،‬ئامبروس بیرس‪ ،‬مارك تواین‌و‬ ‫ی دیك ‌ه بووه‌‪.‬‬ ‫گه‌لێك ‌‬ ‫ی (الوی‌)‬ ‫"شه‌یتان" له‌روانگ ‌ه ‌‬ ‫ی بوو‌ه له‌كاتێكدا‬ ‫ی ئه‌رێن ‌‬ ‫بوونه‌وه‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوداخوازان ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه فێركارییه‌كان ‌‬ ‫ی داوه‌ت � ‌ه به‌رگاڵته‌جاڕی‌و‬ ‫كلێساكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫ی به‌مه‌سه‌له‌كان ‌‬ ‫بایه‌خ ‌‬ ‫مادیش نه‌داوه‌‪ ،‬شه‌یتان‬ ‫(الوی‌)‬ ‫ی‬ ‫په‌رستێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب����ه‌خ����ودا ‌‬ ‫خ�����ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌زان��ێ‪ ،‬ئایین ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی ئه‌م تاقم ‌ه‬ ‫مه‌زهه‌ب ‌‬ ‫له‌شه‌یتانپه‌رسته‌كان‬ ‫ی‬ ‫زی���ات���ر ه��اوش��ێ��و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ف�����ه‌ل�����س�����ه‌ف����� ‌ه ‌‬ ‫"میجیك كراولی‌"ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌روان���گ���ه‌ی���ه‌ك��� ‌‬ ‫پێشكه‌وتووان ‌ه به‌ره‌و‬ ‫ی شه‌یتانپه‌ره‌ستییه‌‪،‬‬ ‫ال ‌‬ ‫ی (الوی‌)‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬

‫ی ك ‌ه‬ ‫ی ئه‌و‌ه ده‌كا ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ئیدیعا ‌‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رست‬ ‫خۆیان به‌هاوته‌ریب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بیركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ێ به‌شێو‌ه ‌‬ ‫ده‌زانن‪ ،‬ناب ‌‬ ‫ی تایبه‌ت وه‌فاداربن‌و ئه‌وانیان‬ ‫كه‌سێك ‌‬ ‫ی ئه‌خالقییه‌و‌ه قبوڵ نه‌بێ‌‪.‬‬ ‫له‌بوار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی زۆرجار‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ی فه‌لسه‌فییه‌‪،‬‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫هاوشێو‌ه ‌‬ ‫ی زۆرج��ار پێوستییه‌ك بۆ‬ ‫ئه‌گه‌ر چ ‌‬ ‫خۆیان له‌به‌رچاوده‌گرن‌و ئه‌و پێویستیی ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه شه‌یتانپه‌رست سه‌ره‌تا ده‌ب ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌وێدا‬ ‫ی بان سروشت ‌‬ ‫یاسایه‌ك ‌‬ ‫یه‌ك‪ ،‬یان چه‌ند خودا پێناس ‌ه كراو‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه هه‌موویان شه‌یتانێكن یان به‌هۆ ‌‬ ‫شه‌یتانه‌و‌ه ده‌ناسرێنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ش���ه‌ی���ت���ان���ێ���ك‬ ‫ێ‬ ‫ك��� ‌ه ده‌ت����وان���� ‌‬ ‫ی‬ ‫ته‌نیا له‌زه‌ین ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رستێك‬ ‫پێناس ‌ه بكرێ‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ب���ه‌پ���ێ��� ‌‬ ‫ی كام جۆر‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫شه‌یتانپه‌رستی‌‬ ‫ل����ه‌ب����ه‌رچ����او‬ ‫ب�������ێ‌‪ ،‬خ�����ودا‬ ‫(ی���ان خوداكان)‬ ‫ی‬ ‫ده‌ت��وان��ن له‌جۆرێك ‌‬ ‫ج��ی��اواز له‌په‌رستراوه‌كان‬ ‫ێ ل���ه‌وان له‌ئایین ‌ه زۆر‬ ‫ب��ن‪ ،‬هێند ‌‬ ‫كۆنه‌كانه‌و‌ه سه‌رچاوه‌یان گرتووه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫ج��ۆر‌ه ب��اوه‌ك��ان� ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌خوداكانیان له‌ئایین ‌ه كۆنه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫میسری ك��ۆن‌و گه‌لێك له‌خواكان ‌‬ ‫ی میزۆپۆتامیاو هێندێكیشیان‬ ‫كۆن ‌‬ ‫ی (بۆ وێن ‌ه‬ ‫ی یۆنان ‌‬ ‫ی رۆم ‌‬ ‫له‌ئیالهه‌كان ‌‬ ‫ی شه‌ڕ) وه‌ریان نه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫مارس‪-‬خودا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دیك ‌ه ئیدیعا ‌‬ ‫ئه‌و شه‌یتانپه‌رسته‌كان ‌‬ ‫ی راسته‌قینه‌یان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ی خودا ‌‬ ‫په‌رستن ‌‬ ‫ی شه‌یتانپه‌رسته‌كان ده‌ڵێن‬ ‫به‌اڵم زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وان له‌راستیدا‬ ‫ی په‌رستراو ‌‬ ‫خودا ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫ی زۆر كۆن ‌‬ ‫ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫ی پێش له‌زایین‌و ره‌نگ ‌ه‬ ‫له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫یه‌كه‌مین خودایانێك بن ك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫مرۆڤه‌و‌ه په‌رستراون‪.‬‬ ‫ی ئ�ه‌و ئایینان ‌ه پێكه‌و‌ه‬ ‫ت���ه‌واو ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ شه‌یتانپه‌رست ‌ه فه‌لسه‌فییه‌كان‬ ‫ی تاك‬ ‫ه��اوب��ه‌ش��ن‪ ،‬چ��ون��ك� ‌ه خ���ود ‌‬ ‫له‌یه‌كه‌میندا داناوه‌‪ ،‬ئه‌م روانگه‌یه‌ش‬ ‫ی كه‌سانێك ك ‌ه خودا‬ ‫زۆرجار به‌هۆ ‌‬ ‫ی شه‌یتانییه‌و‌ه‬ ‫به‌روانگ ‌ه ‌‬ ‫س���ه‌ی���ر ده‌ك�����ه‌ن‬ ‫ی لێده‌كرێ‌‪.‬‬ ‫پشتیوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی باو ‌‬ ‫په‌ندێك ‌‬ ‫ی ه�ه‌ی� ‌ه ك ‌ه‬ ‫شه‌یتان ‌‬ ‫ی به‌به‌ها‬ ‫ده‌ڵێ‌‪ :‬خودایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫باشتر‌ه له‌كۆیله‌یه‌ك ‌‬ ‫ی س��ه‌ر خاك‬ ‫دام����او ‌‬ ‫كه‌وتوو‪ ،‬وێنه‌یه‌ك بۆ‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌‪ ،‬شه‌یتان ‌‬ ‫ئیبر ا هیمییه ‌‪،‬‬ ‫وه‌ك����و ئیبلیسێك‬

‫ی‬ ‫ك ‌ه له‌ته‌وراتدا هاتو‌ه‌و مرۆڤایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دره‌خت ناسین ‌‬ ‫ی میو‌ه ‌‬ ‫به‌لێكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫باش‌و خراپ هانده‌دا‪ ".‬تۆ به‌دڵنیاییه‌و‌ه‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫نامری‌‪ ،‬چونك ‌ه خودا پێش ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌ئاگا ده‌بێ‌‪،‬‬ ‫ی لێ ‌‬ ‫كار‌ه ئه‌نجام بد‌ه ‌‬ ‫پاشان چاوه‌كانت ده‌كرێنه‌و‌ه‌و ئێوه‌ش‬ ‫وه‌كو خوداتان لێدێت‌و چاك ‌ه له‌خراپ ‌ه‬ ‫ج��ی��اده‌ك �ه‌ن �ه‌وه‌"‪ .‬به‌كه‌ڵكوه‌رگرتن‬ ‫ل �ه‌م چه‌مكه‌‪ ،‬شه‌یتانپه‌رسته‌كان‬ ‫باوه‌ڕیانوای ‌ه ك ‌ه خۆیان باشتر له‌هه‌ر‬ ‫ی دیك ‌ه ده‌ت��وان��ن‪ ،‬چاك‌و‬ ‫خودایه‌ك ‌‬ ‫خراپ له‌یه‌كتر جیابكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل����ه‌وێ����ڕا ك��� ‌ه ئ����ه‌م تاقم ‌ه‬ ‫له‌شه‌یتانپه‌رستان خۆیان گه‌لێك‬ ‫ی دیك ‌ه ده‌زانن‪،‬‬ ‫كۆن‌و كۆنتر له‌ئه‌وان ‌‬ ‫ی نه‌ریتی‌" یان‬ ‫ی "شه‌یتانپه‌رستان ‌‬ ‫ناو ‌‬ ‫له‌خۆیان ناوه‌‪.‬‬ ‫شه‌ڕپه‌رستان‬ ‫ئه‌م به‌ش ‌ه له‌شه‌یتانپه‌رسته‌كان‬ ‫ی‬ ‫ی پشكنین ‌‬ ‫په‌یوه‌ستن به‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫بیروباوه‌ڕه‌كان له‌الیه‌ن كلێساكانه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه شه‌یتانپه‌رستان ‌ه زۆرجار‬ ‫ی‬ ‫ێ كار ‌‬ ‫تاوانبارن ك ‌ه ده‌ست به‌هێند ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س��اوای��ان‪ ،‬كوشتن ‌‬ ‫وه‌ك خواردن ‌‬ ‫ی شوو‬ ‫ی كچان ‌‬ ‫ئ��اژ‌هڵ‌‪ ،‬قوربانیكردن ‌‬ ‫نه‌كردو‌و‪ ،‬نه‌فره‌ت له‌مه‌سیحییه‌كانن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ئه‌م شێو‌ه بیركردنه‌وه‌ی ‌ه له‌كتێب ‌‬ ‫ی‬ ‫"مالیوس مالیفیكاروم" پۆڵینبه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ك���راوه‌‪ ،‬كتێبێك ك� ‌ه له‌سه‌رده‌م ‌‬ ‫ی بیروباوه‌ڕه‌كان له‌الیه‌ن‬ ‫پشكنین ‌‬ ‫كلێساو‌ه (‪ )1490‬نووسراو‌ه‌و له‌راستیدا‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ڵك ‌‬ ‫ی فه‌رم ‌‬ ‫هیچكات به‌شێو‌ه ‌‬ ‫لێوه‌رنه‌گیرا‪ ،‬كتێبك پێكهاتوو‌ه‬ ‫ی كۆنپه‌رستان ‌ه له‌جنۆك ‌ه گرتن‌و‬ ‫له‌بابه‌ت ‌‬ ‫ی له‌وجۆره‌‪.‬‬ ‫ی‌و بابه‌تگه‌لێك ‌‬ ‫جادوگه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتان ‌‬ ‫فه‌لسه‌ف ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتان ‌‬ ‫شه‌یتان له‌نۆ رست ‌ه ‌‬ ‫گرێدراو ب ‌ه (الوی‌) كورتده‌كرێنه‌وه‌‪:‬‬ ‫‪-1‬ش �ه‌ی��ت��ان ده‌ڵ���ێ‌‪ :‬ده‌س��ت‌و‬ ‫ی به‌ر چاو ته‌نگی‌‪.‬‬ ‫ی به‌جێگا ‌‬ ‫دڵئاوه‌اڵی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رۆحان ‌‬ ‫‪-2‬شه‌یتان ده‌ڵێ‌‪ :‬ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و تارمای ‌‬ ‫ی خه‌یاڵ ‌‬ ‫ی گه‌اڵڵ ‌ه ‌‬ ‫به‌جێگا ‌‬ ‫رۆحانی‌‪.‬‬ ‫ی پاك‬ ‫‪-3‬شه‌یتان ده‌ڵێ‌‪ :‬زانست ‌‬ ‫ی كاڵو له‌سه‌رنان‌و دووڕوویی‌‪.‬‬ ‫به‌جێگا ‌‬ ‫‪-4‬ش������ه‌ی������ت������ان ده‌ڵ��������ێ‌‪:‬‬ ‫خۆشه‌ویستیكردن به‌كه‌سانێك ك ‌ه‬ ‫ی شانازیكردن‬ ‫شیاویان ‌ه به‌جێگا ‌‬ ‫ی سپڵه‌‪.‬‬ ‫به‌كه‌سان ‌‬ ‫‪-5‬شه‌یتان ده‌ڵێ‌‪ :‬تۆڵه‌كردنه‌و‌ه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌ڕاندنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی به‌جێگا ‌‬ ‫خۆین خوای ‌‬ ‫رووخسار‪.‬‬ ‫ی‬ ‫(ئ��ام��اژ‌ه به‌ئامۆژگارییه‌كان ‌‬

‫‪20‬‬

‫مه‌سیحییه‌ت ك� ‌ه ده‌ڵ���ێ‌‪ :‬هه‌ركات‬ ‫ی‬ ‫ی لێدای‌‪ ،‬ئه‌والك ‌ه ‌‬ ‫برایه‌ك زلله‌یه‌ك ‌‬ ‫ی بۆبێن ‌ه پێش)‪.‬‬ ‫تریش ‌‬ ‫‪-6‬شه‌یتان ده‌ڵێ‌‪ :‬به‌رپرسیاریكردن‬ ‫ی‬ ‫له‌به‌رانبه‌ر به‌رپرسیاران به‌جێگا ‌‬ ‫هه‌راسانبوون‪.‬‬ ‫‪-7‬شه‌یتان ده‌ڵ�ێ‌‪ :‬مرۆڤ وه‌كو‬ ‫ێ جار باش‌و‬ ‫ی دیكه‌‪ ،‬هێند ‌‬ ‫گیانله‌به‌ران ‌‬ ‫ب�ه‌اڵم زۆرج��ار خراپتر له‌وانه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر چوار قاچ ده‌چن به‌ڕێدا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫‪-8‬شه‌یتان هه‌موو ئه‌و شتان ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه به‌گونا‌ه ناسراون ئاراست ‌ه ده‌كا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫چونك ‌ه هه‌موو ئه‌وان ‌ه ده‌بێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی‌و شادی‪.‬‬ ‫خۆش ‌‬ ‫‪-9‬ش �ه‌ی��ت��ان باشترین هاوڕێی‬ ‫كلێسایه‌‪ ،‬چونك ‌ه شه‌یتان بوو‌ه‬ ‫ی كلێسا‪.‬‬ ‫ی مانه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌هۆكار ‌‬ ‫ی ئ�ه‌م رستانه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌راوردكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شه‌یتانیش ‌‬ ‫(الوی‌) ن��ۆ ت��اوان�� ‌‬ ‫ناوبردووه‌‪ :‬گێلی‌‪ ،‬پڕوپاگه‌نده‌كردن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی (چ����اوه‌ڕوان���� ‌‬ ‫ه���ه‌وه‌س���خ���واز ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی س �ه‌رل �ه‌ن��وێ � ‌‬ ‫وه‌رگ��رت��ن��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی دیكه‌تان‬ ‫ی كه‌به‌كه‌سان ‌‬ ‫شتان ‌ه ‌‬ ‫ی كردن‬ ‫داوه‌)‪ ،‬خۆخڵه‌تاندن‪ ،‬پێڕه‌و ‌‬ ‫ی دیكه‌‪،‬‬ ‫ی كه‌سان ‌‬ ‫له‌نه‌ریت‌و ب��اوه‌ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك �ه‌م‪ ،‬له‌بیركردنه‌و‌ه ‌‬ ‫رووناكبیر ‌‬ ‫ی رابردوو (بۆنمونه‌‪ ،‬قبوڵ‬ ‫ئورتودۆكس ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆن له‌چوارچێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی شتێك ‌‬ ‫كردن ‌‬ ‫ی بێبه‌رهه‌م‪،‬‬ ‫ی‌و شاناز ‌‬ ‫نوێدا)‪ ،‬لوتبه‌رز ‌‬ ‫ی چ��اك��ه‌ك��ان! یاداشت‬ ‫ك �ه‌م��ب��وون � ‌‬ ‫"‪." SOLIPSISM‬‬ ‫ی‬ ‫دوات���ر (الوی‌) ی��ان��ز‌ه یاسا ‌‬ ‫ی دان����اوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫شه‌یتانیش ‌‬ ‫ی نییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی ئه‌خالق ‌‬ ‫پرۆگرامێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ ژیان ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫رێنوێنیگه‌لێك ‌‬ ‫ی پێشكه‌ش كردوه‌‪:‬‬ ‫شه‌یتانپه‌رست ‌‬ ‫‪-1‬هیچكات روانگه‌كانت پێش‬ ‫ی لێت بپرسن باس مه‌كه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌‬ ‫‪-2‬هیچكات كێشه‌كانت پێش‬ ‫ی دیك ‌ه‬ ‫ی ك�ه‌س��ان� ‌‬ ‫ی دڵنیاب ‌‬ ‫ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی بن باس مه‌كه‌‪.‬‬ ‫ێ گوێبیست ‌‬ ‫ده‌یانه‌و ‌‬ ‫ی كه‌سێكی‌‪،‬‬ ‫ێ ك ‌ه میوان ‌‬ ‫‪-3‬كات ‌‬ ‫ی لێبگر‌ه گه‌ر وانه‌بوو هیچكات‬ ‫رێز ‌‬ ‫مه‌ڕۆ بۆ ئه‌وێ‌‪.‬‬ ‫‪-4‬ئ�ه‌گ�ه‌ر میوانه‌كه‌ت به‌ئه‌رك ‌ه‬ ‫ب��ۆت‪ ،‬به‌بێبه‌زه‌ییان ‌ه‌و بێره‌حمان ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵیدا هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌‪.‬‬ ‫ی كه‌له‌الیه‌ن‬ ‫‪-5‬هیچكات تا ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫ی ب �ه‌ران��ب �ه‌رت نیشانه‌یه‌كت‬ ‫ك�ه‌س� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جینس ‌‬ ‫ی نزیك ‌‬ ‫نه‌دیوه‌‪ ،‬پێشنیار ‌‬ ‫له‌گه‌ڵدا مه‌كه‌‪.‬‬ ‫ی خۆت‬ ‫‪-6‬هیچكات شتێك ك ‌ه ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بۆ مه‌به‌‪ ،‬مه‌گه‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫نیی ‌ه ده‌ست ‌‬ ‫ی دیك ‌ه‬ ‫ی ئ �ه‌و‌ه بۆ كه‌سێك ‌‬ ‫كه‌بوون ‌‬ ‫ی لێیوه‌ربگری‪.‬‬ ‫ئاسته‌م ‌ه‌و ده‌خواز ‌‬ ‫ی‬ ‫‪-7‬ئه‌گه‌ر له‌جادو به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌ركه‌وتووان ‌ه بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫خواسته‌كانت كه‌ڵكت وه‌رگرتوو‌ه‬ ‫دان ب �ه‌ده‌س �ه‌اڵت��ی��دا ب��ن�ێ‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ی خواسته‌كانت‬ ‫پاش وه‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی جادو به‌درۆ له‌قه‌ڵه‌مبد‌هی‌‪،‬‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌‬ ‫ی به‌ده‌ستتهێناو‌ه‬ ‫هه‌موو ئه‌و شتان ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌د‌هی‌‪.‬‬ ‫له‌ده‌ست ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی ك ‌ه ناته‌و ‌‬ ‫‪-8‬هیچكات له‌و شت ‌ه ‌‬ ‫له‌به‌رانبه‌ریدا بێ‌‪ ،‬شكات مه‌به‌‪.‬‬ ‫ی مندااڵن مه‌ده‌‪.‬‬ ‫‪-9‬ئازار ‌‬ ‫‪-10‬گیانله‌به‌ران‪-‬بێجگ ‌ه مرۆڤ‪-‬ئازار‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه په‌المار ‌‬ ‫م�ه‌ده‌‪ ،‬مه‌گه‌ر ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫ێ یان بۆ ڕاوكردنیان‪.‬‬ ‫ی داب ‌‬ ‫تۆ ‌‬ ‫ی ئازاددا‬ ‫ێ ك ‌ه له‌خاكێك ‌‬ ‫‪-11‬كات ‌‬ ‫ی كه‌س مه‌ده‌‪،‬‬ ‫هه‌نگاو هه‌ڵدێنی‌‪ ،‬ئازار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دای‌‪ ،‬داوا ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش ئازار ‌‬ ‫ێ نه‌دا‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ی پ‌‬ ‫ێ بك ‌ه ك ‌ه درێژ‌ه ‌‬ ‫ل‌‬ ‫ی پێدا‪ ،‬بیفه‌وتێنه‌‪.‬‬ ‫درێژ‌ه ‌‬ ‫و‪ :‬جه‌الل كشوه‌ردوست‬

‫ه خۆیان باشتر‬ ‫شه‌یتان په‌رسته‌كان باوه‌ریان وایه‌ ك ‌‬ ‫ه ده‌توانن‪ ،‬چاك‌و خراپ‬ ‫ه هه‌ر خودایه‌كی‌ دیك ‌‬ ‫ل‌‬ ‫له‌ یه‌كتر جیا بكه‌نه‌وه‌‬


‫‪23‬‬

‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/1/17 ،‬‬

‫جۆراوجۆر‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫پاشکۆیه‌کی وه‌رزشی رۆژنامه‌ی ده‌ستووره‌‪ ،‬رۆژانی دووشه‌مم ‌ه کۆمپانیای سولی تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫ژنان دڵیان فه‌رامۆش ده‌كه‌ن‬

‫گه‌وره‌ترین‬ ‫عاشقه‌كان‬

‫به‌پێی‌ ئ��ه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ی‌‬ ‫ك�ه‌ ل �ه‌دام �ه‌زراوه‌ی �ه‌ك �ی‌ تایبه‌ت‬ ‫به‌نه‌خۆشییه‌كانی‌ دڵ‌ له‌ئه‌مریكا‬ ‫ئه‌نجامدراون تا ئێستاش ژنان‬ ‫دڵیان ف �ه‌رام��ۆش ده‌ك���ه‌ن‌و ئه‌و‬ ‫په‌یامه‌یان پێنه‌گه‌یشتووه‌ كه‌‬ ‫له‌باره‌ی‌ مه‌ترسیی نه‌خۆشییه‌كانی‌‬ ‫دڵه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ژن��ان هه‌موو وا ده‌زان��ن كه‌‬ ‫شێرپه‌نجه‌ی‌ م�ه‌م��ك زۆرترین‬ ‫ه���ه‌ڕه‌ش���ه‌ ل���ه‌س���ه‌ر ژی��ان��ی��ان‬ ‫دروستده‌كات‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و ژماره‌‬ ‫ژنه‌ی‌ كه‌ به‌هۆی‌ نه‌خۆشییه‌كانی‌‬ ‫دڵ��ه‌وه‌ ده‌م��رن زۆر زی��ات��ره‌ له‌و‬ ‫ژماره‌یه‌ی‌ كه‌ سه‌رجه‌م جۆره‌كانی‌‬ ‫شێرپه‌نجه‌ ده‌یانكوژێت‪.‬‬ ‫ه��ه‌روه‌ك له‌لێكۆڵینه‌وه‌كه‌دا‬ ‫ده‌ركه‌وتـــــــووه‌ كه‌ له‌چاو ده‌‬ ‫ساڵی‌ ڕاب��ردوودا ژنان زۆر زیاتر‬ ‫نه‌خــــــــــۆشییه‌كانی‌‬ ‫تووشی‌‬ ‫دڵ ده‌ب��ن‪ ،‬كێشـــــــــه‌كانیش‬ ‫بریتییه‌ ل �ه‌وه‌ی‌ ژن��ان وا ده‌زانن‬ ‫نه‌خۆشییه‌كانی‌ دڵ‌ په‌یوه‌ندییان‬ ‫به‌ته‌مه‌نه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ له‌ڕاستیدا‬ ‫ب���ه‌و ج��ۆره‌ن��ی��ی��ه‌‌و هۆكارێكی‌‬ ‫دیكه‌ش نه‌زانینی‌ نیشانه‌كانی‌‬ ‫نه‌خۆشییه‌كانی‌ دڵ��ه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ژنانه‌وه‌‪.‬‬

‫ڕۆژنام ‌ه ‌ی ئیندیپێندێنت ‌ی به‌ریتان ‌ی لیستێك ‌ی له‌گه‌وره‌ترین‬ ‫عاشقه‌كان ‌ی دنیا دروستكرد‌و جگ ‌ه له‌خۆشه‌ویست ‌ه مێژووییه‌كان‬ ‫هه‌ندێك خوشه‌ویست ‌ی سه‌رده‌میش جێگ ‌ه ‌ی خۆیان له‌و لیسته‌دا‬ ‫ك��رده‌وه‌‪ ،‬له‌لیسته‌كه‌دا عاشق ‌ه به‌ناوبانگه‌كان ‌ی وه‌ك لیۆ‌و سۆنیا‬ ‫تۆڵستۆی‌‪ ،‬جۆن‌و ڤالێر ‌ی پرۆفومۆ‪ ،‬ئه‌دیت پاف‌و مارس ‌ڵ سه‌ردان‪ ،‬فرانك‬ ‫سیناتراو ئاڤا گاردنه‌ره ‌هن‌و جگ ‌ه له‌وانیش باراك ئۆباما‌و میشێل ئۆباما‬ ‫چوون ‌ه نێو لیسته‌كه‌وه‌‪ ،‬ناو ‌ی عاشق ‌ه مۆدێرنه‌كانیش له‌براد‬ ‫پیت‌و ئه‌نجلینا جول ‌ی نرا‪.‬‬

‫هۆرمۆنی‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫پڕۆفیسۆر حه‌لیم خه‌تات له‌یه‌كێك‬ ‫له‌زانكۆكانی‌ واڵتی‌ توركیا هۆرمۆنی‌‬ ‫تێستیستێرۆن به‌هۆرمۆنی‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫ناوده‌بات‪ ،‬پێشیوایه‌ ئه‌و هۆرمۆنه‌‬ ‫ت��وان��ای‌ سێكسی‌‌و بیركردنه‌وه‌‌و‬ ‫جواڵن‌و چاالكی‌ پیاو دیاری‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫واته‌ تێستیستێرۆن ئه‌و هۆرمۆنه‌یه‌‬ ‫كه‌ بۆ پیاوێكی‌ چست‌و به‌گوڕ‬ ‫پێویسته‌‌و هه‌موو ئه‌و پیاوانه‌شی‌‬ ‫به‌و ج��ۆره‌ن ئ�ه‌و هۆرمۆنه‌یان‬ ‫به‌هێزه‌‪ ،‬دوات��ر دێته‌ سه‌رباسی‌‬ ‫ئه‌ندرۆپۆز كه‌ له‌دوای‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫سروشتی‌ ئ�ه‌و هۆمۆنه‌ی‌ پێشوو‬

‫كه‌رنه‌ڤاڵی‌ ڕیۆ دیمه‌نه‌‬ ‫سه‌رنجڕاکیشه‌کانی نمایشکرد‬ ‫ی ڕی���ۆ ك�� ‌ه یه‌كێك ‌ه‬ ‫ك��ه‌رن��ه‌ڤ��اڵ�� ‌‬ ‫به‌ناوبانگترین‬ ‫ل��ه‌گ��ه‌وره‌ت��ری��ن‌و‬ ‫ی‬ ‫كه‌رنه‌ڤاڵه‌كانی‌ دنیا به‌چه‌ندین دیمه‌ن ‌‬ ‫سه‌یر‌و سه‌مه‌ره‌‌و سه‌رنجڕاكێشه‌و‌ه‬ ‫ی ڕیۆ ك ‌ه‬ ‫ده‌ستیپێكرد‪ ،‬كه‌رنه‌ڤاڵ ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر له‌دووریشه‌وه‌بێت له‌الیه‌ن‬ ‫هه‌موو جیهانه‌وه‌ ته‌ماشاده‌كرێت‪،‬‬ ‫سومبولی‌ واڵتی‌ به‌ڕازیله‌‪ ،‬وابڕیاریش ‌ه‬ ‫ی ئه‌م كه‌رنه‌ڤاڵ ‌ه ‪ 5‬ڕۆژ‬ ‫چاالكییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سامپا‌و توانا ‌‬ ‫بخایه‌نێت‌و سه‌ما ‌‬ ‫ی‬ ‫خوێندكاره‌كانی‌ ئه‌و بوار‌ه پێشكه‌ش ‌‬ ‫ده‌یان هه‌زار گه‌شتیار بكرێت‪.‬‬

‫دروستده‌بێت‌و زۆر كێشه‌ بۆ پیاوان‬ ‫دروست ده‌كات له‌وانه‌ كه‌مبوونه‌وه‌ی‌‬ ‫ئاره‌زووی‌ سێكسی‌‌و بچوك بوونه‌وه‌ی‌‬

‫گونه‌كان‌و زیاد بوونی‌ چه‌وری‌ له‌ش‌و‬ ‫ك �ه‌م��ب��وون �ه‌وه‌ی‌ خ��وێ �ن‌و نه‌مانی‌‬ ‫ته‌ركیز‪.‬‬

‫سپایده‌رمان به‌شێوازێكی‌ نوێ‬ ‫وێنه‌ی‌ ده‌گیرێته‌وه‌‬ ‫سپایده‌رمانی‌ نوێ ده‌یه‌وێت زیاتر نزیك بێت‬ ‫ی سینه‌مادا‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌بینه‌ره‌كانییه‌وه‌ له‌هۆڵه‌كان ‌‬ ‫ی پیكچه‌رز" بڕیاریداو‌ه‬ ‫ی "سۆن ‌‬ ‫بۆیه‌ كۆمپانیا ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی س‌‬ ‫ی سپایده‌رمان به‌شێواز ‌‬ ‫ی نوێ ‌‬ ‫زنجیره‌ ‌‬ ‫ی (‪ )3D‬وێنه‌ بگرێت تا واقیعییانه‌تر‬ ‫دوور ‌‬ ‫ی ‪2012‬‬ ‫بنوێنێت‪ ،‬بڕیار‌ه ل ‌ه ‪ 3‬ته‌مموز ‌‬ ‫فیلمه‌كه‌ ت �ه‌واو به‌بێت‌و له‌سینه‌ماكاندا‬ ‫ئاماده‌ی بینینبێت‪.‬‬


‫ژماره‌ (‪ )19‬چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪،‬کۆمپانیای سولی تێلیگراف هه‌فتان ‌ه ده‌ریده‌کات‬

‫جۆراوجۆر‬

‫‪22‬‬

‫ی جیهان ‌‬ ‫ی سێیه‌م ‌‬ ‫ئه‌مساڵ جه‌نگ ‌‬ ‫ی ده‌ست پێده‌كات! ئه‌و خۆراكانه‌ی‌ شێرپه‌نجه‌ له‌ناوده‌به‌ن‬ ‫ڤانگا نینه‌ی‌ پیاوی‌ ئایینی‌ بولگاری‌‬ ‫ك �ه‌ پێش ‪ 14‬س��اڵ‌ كۆچیدوایی‬ ‫ك���ردووه‌‌و كوێریش ب���ووه‌‪ ،‬پێش‬ ‫م���ردن���ی‌ پ��ێ��ش��ب��ی��ن�ی‌ ه���ه‌ری���ه‌ك‬ ‫له‌ڕووداوه‌كانی‌ ‪11‬ی‌ سێپته‌مبه‌ر‌و‬

‫داگیركردنی‌ گورجستان له‌الیه‌ن‬ ‫ڕوس��ی��اوه‌ی‌ ك��ردب��وو‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫به‌هۆی‌ پێشبینییه‌كانییه‌وه‌ له‌واڵت‬ ‫ش��اروه‌ده‌رن��راب��وو‪ ،‬ب��ه‌اڵم دیسان‬ ‫پێشبینییه‌كانی‌ مایه‌ی‌ دڵخۆشینین‪،‬‬

‫ئه‌م په‌رداخان ‌ه‬ ‫زمانیان هه‌یه‌!‬

‫بێتاقه‌ته‌كان زوو ده‌مرن پرنته‌ریشه‌‌و كوژێنه‌ره‌وه‌شه‌‬

‫بڕیاره‌ ج��ۆره‌ په‌رداخێك دروست‬ ‫بكرێت ك �ه‌ خۆیپێت ده‌ڵ���ێ‌ تۆ‬ ‫چیده‌خۆیته‌وه‌ یان ئه‌و چیتێدایه‌‪،‬‬ ‫په‌رداخه‌كه‌ كه‌ ناوی‌ (سیفه‌ره‌)‌و‬ ‫ئێستا له‌قۆناغی‌ دیزاینكردندایه‌‪،‬‬ ‫به‌ڕه‌نگه‌كانیاندا‬ ‫شله‌مه‌نییه‌كان‬ ‫ده‌ناسێته‌وه‌‌و له‌ڕێی‌ ئه‌و ته‌نۆلكه‌‬ ‫ڕه‌نگاوڕه‌نگانه‌وه‌ كه‌ له‌په‌رداخه‌كه‌دا‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌ ڕه‌ن���گ���ی‌ زاڵ����ی‌ شله‌كه‌‬ ‫دیاریده‌كرێت‌و ناوی‌ خواردنه‌وه‌كه‌ت‬ ‫پێده‌ڵێت‪ ،‬وه‌ك شیر‪ ،‬شه‌ربه‌تی‌‬ ‫پرته‌قاڵ‌‪ ،‬ق��اوه‌‪ ،‬ی��ان ك��ۆال‌و هه‌ر‬ ‫خواردنه‌وه‌یه‌كی‌ دیكه‌‪ ،‬ئه‌م په‌رداخه‌‬ ‫له‌وانه‌یه‌ سوودێكی‌ بۆ كه‌سانی‌‬ ‫ئاسایی نه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم سوودی‌ زۆری‌‬ ‫بۆ كۆمپانیاكانی‌ به‌رهه‌مهێنه‌ری‌‬ ‫خواردنه‌وه‌كان ده‌بێت‪.‬‬

‫ئه‌گه‌ر زۆر خۆتان بێتاقه‌ت بكه‌ن ئه‌وا‬ ‫ی ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه زوو ده‌م��رن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫مانا ‌‬ ‫ی ئه‌نجامدراون ده‌ریان‬ ‫لێكۆڵینه‌وان ‌ه ‌‬ ‫خستوو‌ه ك ‌ه هه‌ركه‌سێك زۆر بێزار‬ ‫ی كورتده‌بێت‪.‬‬ ‫بێت ته‌مه‌ن ‌‬ ‫لێكۆڵه‌ره‌وه‌كان ڕایانگه‌یاندوو‌ه ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رده‌وام گله‌یی له‌بێتاقه‌ت ‌‬ ‫كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی كورتتردا‬ ‫خۆیانده‌كه‌ن‪ ،‬له‌ته‌مه‌نێك ‌‬

‫ڤانگا ده‌ڵ�ێ‌ له‌نۆڤه‌مبه‌ری‌ ساڵی‌‬ ‫‪ 2010‬دا جه‌نگی‌ سێیه‌می‌ جیهانی‌‬ ‫ده‌س��ت��پ��ێ��ده‌ك��ات‌و ل��ه‌ ‪ 2014‬دا‬ ‫كۆتاییدێت‪ ،‬له‌ ‪ 2011‬دا به‌هۆی‌‬ ‫ئه‌و چه‌كه‌ كیمیاویی‌و ناوه‌كییانه‌ی‌‬ ‫ل �ه‌و جه‌نگه‌شدا به‌كارده‌هێنرێن‬ ‫له‌نیوه‌گۆی‌ باكووری‌ زه‌ویدا ده‌بنه‌‬ ‫ه��ۆی‌ له‌ناوچوونی‌ گیانه‌وه‌ران‌و‬ ‫ڕووه‌كه‌كان‪ ،‬له‌ ‪ 2014‬دا به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ ئه‌و چه‌كانه‌ی‌ به‌كاهێنراون‬ ‫ده‌ب���ن���ه‌ ه���ۆی‌ ئ�����ه‌وه‌ی‌ ن��ی��وه‌ی‌‬ ‫دانیشتوانی‌ گ��ۆی‌ زه‌وی‌ تووشی‌‬ ‫شێرپه‌نجه‌ی‌ پێست به‌بن‪ ،‬له‌ساڵی‌‬ ‫‪ 2018‬دا چین ده‌بێته‌ زلهێزترین‬ ‫واڵتی‌ جیهان‪.‬‬

‫ی ئه‌و كێشانه‌یان نییه‌‪،‬‬ ‫ده‌مرن له‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی تووش‬ ‫هه‌روه‌ك ئه‌و كه‌سان ‌ه ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی د ‌ڵ زیاتره‌‪،‬‬ ‫بوونیان به‌نه‌خۆشییه‌كان ‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یك له‌سه‌ر ‪ 7‬هه‌زار كه‌س بۆ‬ ‫ی ‪ 25‬سا ‌ڵ ئه‌نجامدراو‌ه سه‌ره‌نجام‬ ‫ماو‌ه ‌‬ ‫ی بێزارن‬ ‫ده‌ركه‌وتوو‌ه ك ‌ه ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی ئاسایی‬ ‫ی (‪ )%40‬له‌كه‌سان ‌‬ ‫به‌ڕێژ‌ه ‌‬ ‫زیاتر له‌مه‌ترسیدان‪.‬‬

‫تۆم كروز ل ‌ه فیلمێکی ترسناکدا‬ ‫ی پاراماونت‬ ‫ی ئه‌و ڕوونكردنه‌وه‌ی ‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫پیكچه‌رز باڵویكردۆته‌وه‌‪ ،‬بڕیار‌ه به‌م‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ناوبانگ ‌‬ ‫زووان ‌ه تۆم كروز ئه‌كته‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌س���ت به‌وێنه‌گرتن ‌‬ ‫ئه‌مریك ‌‬ ‫ی ترسناك‬ ‫ی چوار له‌فیلمێك ‌‬ ‫زنجیر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬بڕیاریش ‌ه فیلمه‌ك ‌ه له‌ساڵ ‌‬ ‫‪ 2011‬دا ئاماده‌بێت له‌سینه‌ماكان‬ ‫دابه‌زێت‪ ،‬هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م فیلم ‌ه بوو‬ ‫ی كروز‌و ئه‌و‬ ‫ی ‪ 2006‬دا نێوان ‌‬ ‫ك ‌ه له‌ساڵ ‌‬

‫ی ئه‌و فیلم ‌ه‬ ‫ی به‌رهم هێنان ‌‬ ‫كۆمپانیای ‌ه ‌‬ ‫تێك چوو‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ئه‌م فیلمه‌ش بوو‬ ‫ك ‌ه پێكیهێنانه‌وه‌‪.‬‬

‫زانایانی‌ دامه‌زراوه‌ی‌ به‌ره‌وپێشبردن‬ ‫ل���ه‌ب���واری‌ ده‌م�����ار له‌ئه‌مریكا‬ ‫ڕایانگه‌یاند‪ ،‬شه‌رابی‌ سوور‌و چكلێتی‌‬ ‫قاوه‌یی‌و سیر‌و مێوژی‌ ڕه‌ش‌و چا‬ ‫ل��ه‌وخ��واردن‌و خ��واردن �ه‌وان �ه‌ن كه‌‬ ‫له‌ناوبه‌ری‌ شێرپه‌نجه‌ن‪ ،‬ویلیام لی‬ ‫سه‌رۆكی‌ دامه‌زراوه‌كه‌ ڕایگه‌یاندووه‌‬ ‫ئه‌و خواردنانه‌ی‌ ناویان هێنراوه‌‬ ‫خانه‌كانی‌ شێرپه‌نجه‌ له‌ناو ده‌به‌ن‌و‬ ‫ڕێگرده‌بن له‌به‌رده‌م دروست بوونی‌‬ ‫لووه‌ شێرپه‌نجه‌ییه‌كاندا‪ ،‬سه‌رۆكی‌‬ ‫دامه‌زراوه‌كه‌ ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شداوه‌‬ ‫ك�ه‌ خ��واردن �ی‌ ئ �ه‌وان �ه‌ پێكه‌وه‌ و‬ ‫له‌ماوه‌ی‌ ڕۆژێكدا س��وودی‌ زیاتر‬ ‫ده‌به‌خشێت‪.‬‬

‫ژاپۆنییه‌كان له‌داهێنانێكی‌ نوێدا‬ ‫پرنته‌رێكیان دروستكرد كه‌ توانای‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ ئ �ه‌و ك��اغ�ه‌زان�ه‌ی‌ كه‌‬ ‫نووسراویشن جارێكی دیكه‌ بسڕێته‌وه‌‌و‬ ‫سه‌ر له‌نوێ پرنتیان بكاته‌وه‌‪ ،‬تا ئه‌و‬ ‫ڕاده‌یه‌ی‌ كه‌ ده‌توانێت هه‌زار جار ئه‌و‬ ‫ك��اره‌ له‌سه‌ر یه‌ك پ �ه‌ڕه‌ی‌ نووسراو‬ ‫بكات‌و پرنتی‌ بكاته‌وه‌‪ ،‬پرنته‌ره‌كه‌ ناوی‌‬ ‫پریپیته‌‌و چه‌ند دوگمه‌یه‌كی‌ له‌سه‌ره‌‬ ‫كه‌ بریتین له‌ "پرنت"‌و "سڕینه‌وه‌"‌و‬ ‫"سڕینه‌وه‌‌و پرنت" له‌ئێستادا ته‌نها‬ ‫پرنته‌ره‌كه‌ ده‌توانێت ته‌نها كاغه‌زی‌‬ ‫ڕه‌ش‌و سپی‌ بسڕێته‌وه‌‌و پرنت بكات‪،‬‬ ‫به‌اڵم بڕیار وایه‌ تایبه‌تمه‌ندی‌ كاغه‌زی‌‬ ‫ڕه‌نگاوڕه‌نگیشی‌ بۆ زیادبكرێت‪.‬‬

‫سااڵنه‌ ‪ 80‬جار نه‌خۆش ده‌كه‌وین!‬ ‫هه‌ركه‌سێك له‌ئێمه‌ به‌درێژایی ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫(‪ )6284‬جار تووشی‌ چه‌ند ورده‌‬ ‫گرفتێكی‌ ته‌ندروستی‌ ده‌بێت‪ ،‬به‌پێی‌‬ ‫ئه‌و هه‌واڵه‌ی‌ ماڵپه‌ڕی‌ (‪)daily mail‬‬ ‫له‌ئه‌نجامی‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كدا كه‌ له‌سه‌ر‬ ‫(‪ )3000‬كه‌سی‌ پێگه‌یشتوو له‌واڵتی‌‬ ‫به‌ریتانیا ك��راوه‌‪ ،‬ده‌رك �ه‌وت��ووه‌ كه‌‬ ‫هه‌ركه‌سێك سااڵنه‌ ‪ 80‬جار تووشی‌‬ ‫هه‌ندێك كێشه‌ی‌ بچوكی‌ ته‌ندروستی‌‬ ‫ده‌بێت وه‌ك سه‌ر ئێشه‌‌و گرژ بوونی‌‬

‫ماسولكه‌كان‌و پشت ئێشه‌‌و سه‌رما‬ ‫ب��وون‪ ،‬ه�ه‌ر به‌پێی‌ لێكۆڵینه‌وه‌ك ‌ه‬ ‫له‌ساڵێكدا ‪ 21‬ڕۆژ ده‌رمانی‌ ئازارشكێن‬ ‫ده‌خۆین‌و ئه‌گه‌ر تا ته‌مه‌نی‌ ‪ 78‬ساڵ‌و‬ ‫نیوی‌ بژین ئه‌وا ژماره‌ی‌ ئه‌و ڕۆژانه‌ی‌‬ ‫ئ�ه‌و ده‌رمانانه‌ی‌ تێدا به‌كاردێنین‬ ‫ده‌گاته‌ (‪ )1649‬ڕۆژ‌و سااڵنه‌ ‪16‬‬ ‫جار تووشی‌ سه‌ر ئێشه‌‌و به‌درێژایی‬ ‫ته‌مه‌نیش (‪ )1256‬كه‌ڕه‌ت سه‌رمان‬ ‫ده‌یه‌شێت‪.‬‬

‫ئاماده‌كردنی‌‪ :‬شه‌یدا‬

‫كاور‬

‫گا‬

‫دوانه‌‬

‫قرژاڵ‬

‫شێر‬

‫فه‌ریك‬

‫(‪ 21‬مارس ‪-‬‬ ‫‪ 20‬نیسان)‬

‫(‪ 21‬نیسان ‪-‬‬ ‫‪ 20‬ئایار)‬

‫(‪ 21‬ئایار ‪-‬‬ ‫‪ 20‬حوزه‌یران)‬

‫‪ 21‬حوزه‌یران ‪-‬‬ ‫‪ 22‬ته‌مموز‬

‫(‪ 23‬ته‌مموز ‪-‬‬ ‫‪ 22‬ئاب)‬

‫(‪ 23‬ئاب ‪-‬‬ ‫‪ 22‬ئه‌یلول)‬

‫به‌ورد ‌ی مامه‌ڵ ‌ه له‌گه‌ل كار‌ه كه‌ڵه‌كه‌بووه‌كانتدا‬ ‫بكه‌‪ ،‬ده‌توان ‌ی به‌شێك له‌گرفته‌كانت له‌هه‌فت ‌ه ‌ی‬ ‫ئ��ای��ن��ده‌دا چ��اره‌س �ه‌ر بكه‌یت‪ ،‬بارودۆخ ‌ی‬ ‫سۆزداریت فه‌رامۆش مه‌كه‌‌و گرنگ ‌ی پێبده‌‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كانت له‌گ ‌ه ‌ڵ كه‌سه‌نزیكه‌كانت‬ ‫پته‌وتربكه‌‪ ،‬خۆشترین رۆژت دووشه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژمار‌ه ‌ی به‌ختت (‪)5‬‬

‫باری‌ ئابوریت به‌ره‌و باشتر ده‌ڕوات‌و‬ ‫ئ��ه‌م م��اوه‌ی �ه‌ ل �ه‌ب��اره‌ ب��ۆ گرنگیدان‬ ‫ب �ه‌ك��اره‌ك��ان �ت‌و ب��اش��ت��رك��ردن�ی‌ ب��اری‌‬ ‫ئابوریت‪ ،‬كه‌سانی‌ تر هاوكارت ده‌بن‬ ‫له‌سه‌ركه‌وتنه‌كانتدا به‌تایبه‌تی‌ له‌بواری‌‬ ‫كاره‌كه‌تدا‪ ،‬خۆشترین رۆژت هه‌ینییه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌ی‌ به‌ختت (‪)2‬‬

‫پیاداچوونه‌وه‌یه‌ك به‌ژیان ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تیدا بكه‌‪،‬‬ ‫ئاسته‌نگ ‌ه بتوان ‌ی ب��ڕی��ارب �ه‌د‌ه ‌ی له‌سه‌ر ب��وار‌ه‬ ‫تایبه‌تییه‌كان ‌ی خۆت‌و چاوه‌ڕوان ‌ی هاوكار ‌ی كه‌سان ‌ی‬ ‫تریت‪ ،‬له‌سه‌ره‌تا ‌ی هه‌فت ‌ه ‌ی داه��ات��وو هه‌ندێك‬ ‫كێشه‌‌و گرفت رووب����ه‌ڕووت ده‌ب��ێ��ت�ه‌وه‌‪ ،‬گرنگ ‌ی‬ ‫به‌خۆشه‌ویسته‌كه‌ت ب��ده‌‪ ،‬خۆشترین رۆژت سێ‬ ‫شه‌ممه‌یه‌‪ ،‬ژمار‌ه ‌ی به‌ختت (‪)1‬‬

‫چه‌ند گۆڕانكارییه‌ك رووده‌دات كه‌ چاوه‌ڕوان ‌ی‬ ‫ن��اك �ه‌ی��ت‪ ،‬پ �ه‌ی��وه‌ن��دی‌ ب�ه‌چ�ه‌ن��د دام�����ه‌زراوه‌‌و‬ ‫رێكخراوێكه‌وه‌ ده‌كه‌یت‌و بۆچوونه‌كانت جێگای‌‬ ‫سه‌رنجیان ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬له‌كۆتایی ئ �ه‌م مانگه‌دا‬ ‫هه‌واڵێكی‌ ئابوری‌ دڵخۆشت ده‌ك��ات‌و سوودت‬ ‫پێده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬خۆشترین رۆژت پێنج شه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌ی‌ به‌ختت (‪)7‬‬

‫كه‌سێك سه‌رنجت راده‌كێشێت‌و وات لێده‌كات‬ ‫ته‌واو ئالوده‌یبیت‪ ،‬رووداوه‌كانی‌ رابردوو له‌بیر‬ ‫بكه‌‌و به‌ژیرانه‌ بۆ داهاتو هه‌وڵبده‌‪ ،‬كه‌سه‌‬ ‫نزیكه‌كانت فه‌رامۆش مه‌كه‌‌و گرنگی‌ به‌سه‌ردانیان‬ ‫ب���ده‌‪ ،‬چ�ه‌ن��د هه‌واڵێكی‌ چ��اوه‌ڕوان��ه‌ك��راوت‬ ‫پێده‌گات‪ ،‬خۆشترین رۆژت شه‌ممه‌یه‌‪ ،‬ژماره‌ی‌‬ ‫به‌ختت (‪)1‬‬

‫سه‌ره‌تا ‌ی مانگ ‌ی داهاتوو كه‌شێك ‌ی دڵخۆشكه‌ر‬ ‫ده‌بێت ب��ۆت‪ ،‬ب �ه‌ش��دار ‌ی چه‌ندین بۆن ‌ه ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی ده‌كه‌یت‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی نه‌گونجاو‬ ‫بڕیار له‌سه‌ر شته‌كان ده‌ده‌یت‪ ،‬له‌چیرۆكێك ‌ی‬ ‫خۆشه‌ویستیدا ده‌ژیت ك ‌ه ناته‌وێت بكه‌وێت ‌ه‬ ‫به‌رچاو‌و هه‌وڵده‌دیت بیشاریته‌وه‌‪ ،‬خۆشترین‬ ‫رۆژت یه‌ك شه‌ممه‌یه‌‪ ،‬ژمار‌ه ‌ی به‌ختت (‪)3‬‬

‫ته‌رازوو‬

‫دووپشك‬

‫كه‌وان‬

‫گیسك‬

‫سه‌تڵ‌‬

‫نه‌هه‌نگ‬

‫(‪ 23‬ئه‌یلول ‪-‬‬ ‫‪ 22‬تشرین ‌ی یه‌كه‌م)‬

‫(‪ 23‬تشرین ‌ی یه‌كه‌م‬ ‫‪ 21 -‬تشرین ‌ی دووه‌م)‬

‫(‪ 22‬تشرین ‌ی دووه‌م ‪-‬‬ ‫‪ 20‬كانون ‌ی یه‌كه‌م)‬

‫(‪ 21‬كانون ‌ی یه‌كه‌م ‪-‬‬ ‫‪ 19‬كانون ‌ی دووه‌م)‬

‫(‪ 20‬كانون ‌ی دووه‌م ‪-‬‬ ‫‪ 18‬شوبات)‬

‫(‪ 19‬شوبات ‪-‬‬ ‫‪ 20‬ئازار)‬

‫هه‌واڵێك ‌ی گرنگ س �ه‌ب��اره‌ت به‌كاره‌كه‌ت‬ ‫ده‌بیستیت‌و پله‌كه‌ت به‌رزده‌بێته‌وه‌‪ ،‬له‌هه‌فت ‌ه ‌ی‬ ‫داه��ات��وودا سه‌رقاڵییه‌كانت زیاتر هیالكت‬ ‫ده‌كات‪ ،‬كێشه‌كان ‌ی ناو خێزانه‌كه‌ت پێویست ‌ی‬ ‫به‌به‌شداریكردن ‌ی تۆ هه‌ی ‌ه بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌‪،‬‬ ‫خۆشترین رۆژت یه‌ك شه‌ممه‌یه‌‪ ،‬ژمار‌ه ‌ی‬ ‫به‌ختت (‪)3‬‬

‫م��ان��گ �ی‌ داه���ات���وو ب �ه‌چ �ه‌ن��دی��ن ك���اری‌‬ ‫كه‌ڵه‌كه‌بوو پ��ێ��ش��وازی‌ لێده‌كه‌یت‌و بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردنی‌ پێویستی‌ به‌شه‌ونخونی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌ست ده‌كه‌یت كه‌سانی‌ نزیكت‬ ‫تۆیان فه‌رامۆشكردوه‌‪ ،‬به‌اڵم پێچه‌وانه‌كه‌ی‌‬ ‫راسته‌‪ ،‬خۆشترین رۆژت چوار شه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌ی‌ به‌ختت (‪)4‬‬

‫ئارامی‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ناو ژیانت‌و له‌هه‌فته‌ی‌‬ ‫داهاتودا ئه‌ركه‌كانت كه‌متر ده‌بێته‌وه‌‌و‬ ‫پشوو ده‌ده‌ی���ت‪ ،‬هاوسه‌نگی‌ بۆ ئیش‌و‬ ‫ك��اره‌ك��ان��ت ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬په‌یوه‌ندییه‌‬ ‫سۆزدارییه‌كانت له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ تۆ ده‌بێت‪،‬‬ ‫خۆشترین رۆژت هه‌ینییه‌‪ ،‬ژماره‌ی‌ به‌ختت‬ ‫(‪)7‬‬

‫گۆڕانكارییه‌ خێراكانی‌ ژیانت دڵخۆشت‬ ‫ده‌ك���ات‌و به‌گڕوتینێكی‌ به‌هێزه‌وه‌ به‌ره‌و‬ ‫ك��اره‌ك �ه‌ت ده‌چ��ی��ت‪ ،‬چه‌ند گه‌شتێكت بۆ‬ ‫دروست ده‌بێت كه‌ پێویسته‌‪ ،‬ئامانجه‌كانت‬ ‫به‌خێرای‌ دێته‌دی‌‌و هه‌وڵبده‌ به‌ژیرانه‌ كاریان‬ ‫بۆ بكه‌یت‪ ،‬خۆشترین رۆژت دووشه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌ی‌ به‌ختت (‪)4‬‬

‫هه‌وڵبد‌ه كۆنتڕۆڵ ‌ی توڕه‌بوونت بكه‌یت‪،‬‬ ‫له‌سه‌رتا ‌ی هه‌فت ‌ه ‌ی داهاتوو هه‌ندێك گرفت ‌ی‬ ‫بچوكت بۆ دروس��ت ده‌بێت ك ‌ه له‌كۆتایی‬ ‫هه‌فته‌دا چاره‌سه‌ر ده‌كرێت‪ ،‬خۆشه‌ویسته‌كه‌ت‬ ‫پێویست ‌ی به‌ئه‌حواڵپرسینت هه‌یه‌‌و فه‌رامۆش ‌ی‬ ‫مه‌كه‌‪ ،‬خۆشترین رۆژت پێنج شه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژمار‌ه ‌ی به‌ختت (‪)6‬‬

‫ده‌توانیت له‌هه‌فت ‌ه ‌ی داه��ات��ودا جارێكتر‬ ‫هاوسه‌نگ ‌ی بۆ بوار ‌ی كاره‌كه‌ت بگه‌ڕێنیته‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند پرۆژه‌‌و كارێك ‌ی تاز‌ه ده‌خرێت ‌ه به‌رده‌مت‌و‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كت ل�ه‌ب�ه‌رژه‌وه‌ن��دی��ت ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌م مانگ ‌ه باشترین مانگ ‌ه بۆ هێنانه‌د ‌ی‬ ‫خه‌ونه‌كانت‪ ،‬خۆشترین رۆژت یه‌ك شه‌ممه‌یه‌‪،‬‬ ‫ژمار‌ه ‌ی به‌ختت (‪)5‬‬


‫خاوه‌ن ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیای‌ سولی‌ تێلیگراف‬ ‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬خالید ئه‌حمه‌د شه‌ریف‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتان ‌ه کۆمپانیای سولی تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫ی سالم‪،‬‬ ‫ی ـ شاڕێ ‌‬ ‫ی كوردستان‪ ،‬سلێمان ‌‬ ‫هه‌رێم ‌‬ ‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌‬ ‫ی میران ـ نهۆم ‌‬ ‫ته‌الر ‌‬

‫لێپرسراوی هونه‌ریی‪ :‬شێرکۆ خانزادی‬

‫سه‌عدی ئه‌حمه‌د پیر ‌ه‬ ‫کاندیدی ژمار ‌ه (‪)4‬ی پارێزگای هه‌ولێر‬

‫ژماره‌ (‪، )19‬‬

‫‌ ‪0533187811 & 0533184771‬‬

‫ساڵی یه‌که‌م‬

‫چوارشه‌ممه‌‪2010/2/17 ،‬‬

‫‪w w w . d e s t u r. n e t‬‬ ‫‪i n f o @ d e s t u r. n e t‬‬

‫دکتۆر مه‌حمود عه‌لی عوسمان‬ ‫کاندیدی ژمار ‌ه (‪)2‬ی پارێزگای سلێمانی‬

‫کوردایه‌تی‬

‫یه‌کبوون‬ ‫یه‌کسانی‬

‫‪372‬‬ ‫ ‬

‫‪372‬‬

‫به‌ناوی خوای به‌خشنده‌ و میهره‌بان‬

‫په‌یامی لیستی هاوپه‌یمانی كوردستان‬ ‫لیستی هاوپه‌یمانی كوردستان‪ ..‬لیستی ئێوه‌یه و بۆ ئێوه‌یه‌‪..‬‬ ‫هاوپه‌یمانی كوردستان ك‌ه یه‌كێك‌ه ل‌ه بنیاتنه‌ر‌ه سه‌ره‌كیه‌كانی دیموكراسی و فیدراڵی و ئازادیی ل‌ه عێراقی نوێدا‪ ،‬لیستی ئه‌و هێز‌ه خاوه‌ن‬ ‫ئه‌زموون و ب‌ه ئیرادانه‌ی كوردستان‌ه ك‌ه خاوه‌نی رابردووی پڕسه‌روه‌ری و خه‌بات و قوربانیدانن ل‌ه پێناو به‌دیهێنانی ئاواته‌كانی گه‌له‌كه‌مان‬ ‫و ده‌سته‌به‌ركردنی ئازادی و خۆشگوزه‌رانی و ئاسایشی هاوواڵتیاندا‪..‬‬ ‫لیستی سه‌روه‌ریی یاساو دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی دامه‌زراوه‌یی و مه‌ده‌نیانه‌ی‌ه له‌سه‌ر بنه‌مای رێزگرتن ل‌ه ئیراده‌و ئازادیی‌ه بنه‌ڕه‌تیه‌كان و‬ ‫مافه‌كانی مرۆڤ‪.‬‬ ‫لیستی تێكۆشان‌ه بۆ ئاوه‌دانی و سه‌قامگیریی و دیموكراسی و پایه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی و مافه‌كانی ژنان و ئازادیی راده‌بڕین و‬ ‫پاراستنی مافه‌كانی گه‌له‌كه‌مان‪.‬‬ ‫هاوپه‌یمانی كوردستان بایه‌خێكی سه‌ره‌كیی ب‌ه گه‌شه‌سه‌ندنی كۆم‌ه ڵگای كوردستان و خزمه‌تگوزارییه‌كانی ده‌دات‪ ،‬ب‌ه له‌به‌رچاوگرتنی پێداویستیه‌كانی هه‌ر توێژێكی دیاریكراوی‬ ‫كۆمه‌ڵگاكه‌مان‪.‬‬ ‫ئه‌م لیست‌ه خه‌بات ده‌كات بۆ به‌هێزتركردنی پێگه‌ی هه‌رێمه‌كه‌مان و گێڕانه‌وه‌ی ته‌واوی ناوچ‌ه دابڕاوه‌كان و چه‌سپاندنی ده‌ستووری هه‌میشه‌یی عێراقی فیدراڵ و سڕینه‌وه‌ی ئاسه‌واری‬ ‫تاوانه‌كانی رژێمی رووخا و ل‌ه جینۆسایدكردنی گه‌لی كوردستان و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی زیان لێكه‌وتووان‪.‬‬ ‫لیستی هاوپه‌یمانی‪ ..‬لیستی پێكه‌و‌ه ژیانی ئاشتیانه‌ی هێز و الیه‌ن و نه‌ته‌و‌ه و ئایین و ئایدیای پێكهات‌ه جیاوازه‌كان‌ه له‌سه‌ر‬ ‫بنه‌مای یه‌كسانی و دادپه‌وه‌ری و ته‌وافوقی سیاسی ل‌ه عێراقی نوێدا‪.‬‬ ‫ئه‌زموون و خه‌باتی ئه‌م هێزان‌ه و رابه‌رایه‌تی پارت‌ه هاوپه‌یمانه‌كان راستگۆترین پارێزه‌ری یه‌كڕیزیی و ته‌بایی گه‌له‌كه‌مانه‌و‬ ‫زامنی به‌هێزتركردنی پێگه‌ی گه‌لی كوردستان‌ه ل‌ه پێناو پاراستنی ده‌ستكه‌وته‌كان و به‌دیهێنانی سه‌رجه‌م ئاواته‌كانی‬ ‫گه‌له‌كه‌ماندا‪.‬‬ ‫ئیتر بۆ پێشه‌وه‌‪ ..‬به‌ره‌و هه‌ڵبژاردنێكی ئازاد و ته‌ندروست‪..‬‬ ‫به‌ره‌و ده‌نگدان ب‌ه لیستی هاوپه‌یمانی كوردستان ‪ ..‬‬ ‫با هه‌موو ده‌نگمان یه‌كخه‌ین بۆ سه‌رخستنی پاڵێوراوانی لیستی پارێزه‌ری گه‌له‌كه‌مان‪..‬‬ ‫لیستی ژمار‌ه ‪372‬‬

‫‪372‬‬

Destur Newspaper  

No.19 17/02/2010

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you