Page 1

‫‪No. 13, Wednesday 06.01.2010‬‬

‫ژمار‌ه (‪ )13‬چوارشه‌ممه‌‪2010/1/6 ،‬‬

‫(‪ )36‬الپه‌ڕ‌ه ‪ ،‬نرخی (‪ )1000‬دینار‌ه‬

‫قوتابخانه‬ ‫‌‌‬ ‫جلوبه‌رگی‌‬ ‫ده‌بێته‌ ته‌نوره‌یه‌كی‌ ته‌نك‬

‫ریــــاڵ هــــه‌را‬ ‫ده‌نـــێـتـــه‌وه‌‬ ‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪ ،‬هةفتانةكؤمثانياى سولى َتيليطراف دةريدةكات‬

‫‪19..‬‬

‫ئۆرهــان پامـــووك‪:‬‬ ‫ه‬ ‫هه‌موو رۆمانه‌كانم هاوبه‌شن ل ‌‬ ‫ده‌ربڕینی نیگه‌رانی كلتورو نه‌ریت‬

‫‪34.. 20..‬‬

‫ی ده‌داته‌وه‌‬ ‫ی تاڵه‌بان ‌‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا وه‌اڵم ‌‬

‫پێمناخۆش ‌ه په‌یوه‌ندییه‌كانمان گه‌یشتۆت ‌ه ئه‌م ئاست ‌ه‬ ‫کورته‌‪...‬‬ ‫هه‌ڵبژاردن‪ ،‬شه‌ڕی‬ ‫دراوسێکان گه‌رمتر ده‌کات‬

‫له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫عێراقدا‪ ،‬واڵتان ‌ی دراوسێ‬ ‫له‌ڕێگ ‌ه ‌ی پشتگیریكردن ‌ی‬ ‫هێز‌ه سیاسییه‌كانه‌و‌ه پێگ ‌ه ‌ی‬ ‫خۆیان به‌هێز ده‌كه‌ن‪ ،‬مه‌ترس ‌ی‬ ‫الوازبوون ‌ی رۆڵ ‌ی كورد له‌پرۆس ‌ه ‌ی‬ ‫سیاسییدا ده‌كرێت‪ .. .‬الپه‌ڕه‪4‬‬ ‫نه‌فره‌ت ل ‌ه رۆژی‬ ‫دامه‌زراندنی سوپا ده‌کرێت‬

‫ئه‌مڕۆ‪ 89 ،‬سا ‌ڵ به‌سه‌ر ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫سوپای عێراقدا تێپه‌ڕده‌بێت‌و ‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌م ته‌مه‌نه‌شیدا‬ ‫له‌چه‌ندین جه‌نگ ‌ی ناوخۆی ‌ی‌و‬ ‫ده‌ره‌كیدا ده‌ست ‌ی به‌خوێن‬ ‫سوركراو‌ه ك ‌ه زۆرین ‌ه ‌ی خوێن ‌ی‬ ‫كورد بووه‌‪ .... .‬الپه‌ڕه‌‪5‬‬ ‫ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت‬ ‫گۆڕان له‌به‌رچاوی خه‌ڵک‬ ‫سووك بکات‬

‫ی‬ ‫شێرزاد حافز‪ ،‬ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌رله‌مان‌‌و سه‌رۆكی‌ پێشو ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگا ‌‬ ‫ی‬ ‫سلێمانی‌‪ ،‬پێیوای ‌ه شه‌ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌ور‌هی‌ ناو په‌رله‌مان یاسا ‌‬ ‫بودجه‌ ده‌بێت‌و ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌شده‌كات‪ ،‬كه‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫ده‌یه‌وێت گۆڕان له‌به‌رچاوی‬ ‫خه‌ڵک سووك بکات‪...‬الپه‌ڕه‌‪7‬‬ ‫زانکۆکان‪ ،‬قۆرخده‌کرێن‬

‫‌ده‌ستوور‬ ‫دوای‌ چ��اوه‌ڕوان��ی��ی �ه‌ك �ی‌ زۆر‪،‬‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا سه‌رۆكی‌‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی‌ گ���ۆڕان وه‌اڵم���ی‌‬ ‫ق��س�ه‌ك��ان�ی‌ ج���ه‌الل تاڵه‌بانی‌‬ ‫سكرتێری‌ گشتی‌ یه‌كێتیی‌ دایه‌وه‌‬ ‫كه‌ له‌میانی‌ دوای��ی��ن پلینۆمی‌‬ ‫حیزبه‌كه‌یدا كردبوونی‪.‬‬ ‫له‌سه‌ره‌تای‌ وه‌اڵمدانه‌وه‌كه‌یدا‪،‬‬ ‫ن �ه‌وش��ی��روان مسته‌فا ده‌ڵێت‬ ‫"پێمناخۆشه‌ ئاستی‌ په‌یوه‌ندی‌‬ ‫من له‌گه‌ڵ‌ تاڵه‌بانیدا گه‌یشتۆته‌‬ ‫ئه‌م ئاسته‌ی‌ وتوێژ‪ ،‬پێمناخۆشه‌‬ ‫پ��اش (‪ )40‬س��اڵ له‌ته‌مه‌نی‌‬ ‫ه��اوڕێ��ی��ه‌ت��ی‌و هاوخه‌باتی‌‌‪،‬‬ ‫ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ چیتر له‌ژێر‬ ‫چه‌تری‌ یه‌ک رێكخراودا پێکه‌وه‌‬ ‫كارناكه‌ین‪ ،‬به‌ "زمانی ته‌خوین"‬ ‫قسه‌ له‌گه‌ڵ یه‌ك بكه‌ین‪.‬‬ ‫وتیشی "ب��ڕوام��ان��وای�ه‌ ئه‌م‬ ‫سیاسه‌ته‌ نابێته‌ هۆی‌ به‌دیهێنانی‌‬ ‫ئ��ه‌و دروش��م �ه‌ سه‌ره‌كییانه‌ی‌‬ ‫ه���ه‌زاران رۆڵ��ه‌ی‌ ك��ورد خۆیان‬ ‫له‌پێناویدا ک��رده‌ قوربانی که‌‬ ‫ئه‌ویش‌ "دروستبوونی‌ واڵتێكی‌‬ ‫دیموكرات‌و دادپه‌روه‌رو ئازاده‌ كه‌‬ ‫كه‌رامه‌تی‌ هه‌موو هاوواڵتیانی‌ تیا‬ ‫پارێزراو بێت"‪.‬‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا له‌چه‌ند‬ ‫ی‬ ‫ی تاڵه‌بان ‌‬ ‫ت �ه‌وه‌رێ��ك��دا وه‌اڵم��� ‌‬ ‫ی‬ ‫داوه‌ت���ه‌و‌ه ك ‌ه بریتین ل ‌ه رۆڵ ‌‬

‫دوای (‪ )40‬ساڵ هاوڕێیه‌تی؛ سه‌نگه‌رگرتن له‌یه‌کتر!‬ ‫ی گۆڕان‌و‬ ‫ی بزووتنه‌و‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ی پ��ێ��ش��وو ‌‬ ‫ج��ێ��گ��ر ‌‬ ‫ی هاوواڵتیان له‌شارو‬ ‫له‌كوشتن ‌‬ ‫ی‬ ‫كیمیابارانكردن ‌‬ ‫الدێ���ك���ان‌و‬ ‫ی‬ ‫هه‌ڵوێسته‌كان ‌‬ ‫ه �ه‌ڵ �ه‌ب��ج �ه‌و‬ ‫ی ئه‌نفاله‌كان‌و راپه‌رین‌و‬ ‫ل��ه‌دوا ‌‬

‫ی‬ ‫ی پارێزگاكان‌و برایه‌ت ‌‬ ‫فیدراڵییه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ك��وردو ع���ه‌ره‌ب‌و داڕشتنه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌ستوور‪.‬‬ ‫له‌كۆتایی‌ وه‌اڵمه‌كه‌شیدا‪،‬‬ ‫نه‌وشیروان مسته‌فا نووسیویه‌تی‬ ‫"کاکڵه‌ی راپۆرته‌که‌ی تاڵه‌بانی‌و‬

‫ی‬ ‫ی سلـێـمـانـی‪ ،‬رۆژ ‌‬ ‫فه‌رمـانگـه‌یه‌كـ ‌‬ ‫ی عێراق ناكات ‌ه پشوو‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫دامه‌زراندن ‌‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر له‌سلێمانی‬

‫خ���ه‌ب���ات ع���ه‌ب���دوڵ�ڵ�ا‪ ،‬جێگری‬ ‫ب��ه‌ڕێ��وه‌ب��ه‌ری گشتی كاروباری‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كان‬ ‫ش��ه‌ه��ی��دان‌و‬ ‫له‌سلێمانی‪ ،‬ل�ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا بۆ‬ ‫ده‌ستوور‪ ،‬رایگه‌یاند ئه‌مڕۆ ك ‌ه ‪‌ 6‬ی‬ ‫كانون ‌ه‌و یاد ‌ی دامه‌زراندن ‌ی سوپا ‌ی‬ ‫عێراق ‌ه له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كه‌یاندا‬ ‫پشو ‌ی ره‌سم ‌ی جێبه‌جێناكرێت‪،‬‬ ‫س�ه‌رج�ه‌م كارمه‌نده‌كانیان وه‌ك‬ ‫رۆژانیتر ده‌وام�� ‌ی ئاسایی خۆیان‬ ‫ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ناوبراو وت ‌ی "پێمانوای ‌ه سوپا ‌ی عێراق‬

‫دامه‌زراوه‌یه‌كی تاوانبار‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌گه‌لی ك��وردس��ت��ان‌و به‌رپرسی‬ ‫یه‌كه‌م ‌ه له‌و كاره‌ساتانه‌ی له‌ڕابردودا‬ ‫به‌سه‌ر گه‌ل ‌ی كوردستاندا هاتووه‌‪،‬‬ ‫رۆژ ‌ی سوپاش بۆ گه‌ل ‌ی كورد‪،‬‬ ‫نه‌ك جه‌ژنی سوپای عێراق نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو بیرهێنانه‌وه‌ی داگیركاری‌و‬ ‫كوشتن‌و ماڵوێرانییه‌‪ ،‬پێویستیش ‌ه‬ ‫س�ه‌رج�ه‌م ده‌زگ��اك��ان��ی حكومه‌تی‬ ‫ه �ه‌رێ��م ب���ه‌وه‌زاره‌ت���ی شه‌هیدان‌و‬ ‫ئه‌نفالكراوه‌كانیشه‌و‌ه وه‌ك ئێم ‌ه‬ ‫ده‌وام ‌ی ره‌سم ‌ی بكه‌ن"‪.‬‬

‫مه‌به‌ستی سه‌ره‌کی پلینۆمه‌که‌ی‌‬ ‫ت��اوان��ب��ارک��ردن��ی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫گ���ۆڕان���ه‌"‪ ،‬ب����ه‌رای‌ چ��اودێ��ران‬ ‫وه‌اڵم��دان �ه‌وه‌ی‌ ج�ه‌الل تاڵه‌بانی‌‬ ‫له‌الیه‌ن نه‌وشیروان مسته‌فاوه‌‬ ‫له‌سه‌روبه‌ندی‌ نه‌بوونی‌ هیچ جۆره‌‬

‫په‌یوه‌ندییه‌كی‌ ره‌سمی‌ له‌نێوان‬ ‫گۆڕان‌و یه‌كێتیدا‪ ،‬به‌تایبه‌تی له‌و‬ ‫هه‌لومه‌رجه‌ ئه‌منییه‌ دژواره‌ی‌‬ ‫ل���ه‌م���اوه‌ی راب������وردوودا باڵی‌‬ ‫ب�ه‌س�ه‌ر سلێمانیدا كێشابوو‪،‬‬ ‫مه‌ترسیداره‌‌‪.‬‬

‫رؤذنامةى دةستوور لة‬ ‫‪www.destur.net‬‬ ‫بخويَنةرةوة‬

‫ی خوێنكاران‌و‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی هه‌رێمدا‬ ‫له‌ناو زانكۆكان ‌‬ ‫ی نوێنه‌رایه‌تیان هه‌ی ‌ه‬ ‫بنك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌وان‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌بیانو ‌‬ ‫نوێنه‌ری‌ سه‌رجه‌م رێكخراو‌ه‬ ‫ی‌و قوتابیه‌كانن‪،‬‬ ‫خوێندكار ‌‬ ‫ی تر‬ ‫رێكخراو‌ه خوێندكاریه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مافه‌كان ‌‬ ‫ئه‌م ‌ه به‌پێشێلكردن ‌‬ ‫خۆیان ده‌زانن‌و ده‌ڵێن‬ ‫ی‬ ‫"نوێنه‌رایه‌تییان شه‌رعیه‌ت ‌‬ ‫نه‌ماوه‌"‪... .‬الپه‌ڕه‌‪27‬‬

‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی گشتی كاروباری‬ ‫شه‌هیدان‌و ئه‌نفالكراوه‌كان له‌سلێمانی‬ ‫بڕیاریداو‌ه رۆژ ‌ی دامه‌زراندن ‌ی سوپا ‌ی‬ ‫عێراق نه‌كات ‌ه پشوو ‌ی ره‌سمی‌‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا له‌سه‌رجه‌م ده‌زگاكان ‌ی‬ ‫عێراقدا پشوو ‌ی ره‌سمیه‌‪ ،‬به‌هۆ ‌ی‬ ‫ئ��ه‌و‌ه ‌ی ئ�ه‌و سوپای ‌ه به‌تاوانبار‌و‬ ‫هۆكار ‌ی ئه‌و نه‌هامه‌تیان ‌ه داده‌نرێت‬ ‫ك ‌ه به‌سه‌ر گه‌لی كورددا هاتووه‌‪.‬‬

‫حیزبه‌کان‪ ،‬بیناکانی‬ ‫حکومه‌ت داگیرده‌که‌ن‬

‫بۆ هه‌ر ئاماده‌نه‌بوونێك ‪ 500‬هه‌زار دینار له‌په‌رله‌مانتاران ده‌بڕدرێت‬

‫زۆرب ‌ه ‌ی فه‌رمانگه‌كان ‌ی قه‌زا ‌ی‬ ‫شاره‌زوو له‌بینا ‌ی كرێدان‬ ‫له‌کاتێکدا حیزبه‌كان چه‌ند‬ ‫بینایه‌كی فه‌رمانگ ‌ه حكومیه‌كانیان‬ ‫داگیركردوه‌و تاوه‌كو ئێستا‬ ‫چۆڵیان نه‌كردووه‌‪... .‬الپه‌ڕه‌‪29‬‬

‫رابه‌ر له‌به‌غداد‬ ‫س �ه‌رۆك��ای �ه‌ت �ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫نوێنه‌رانی‌ ع��ی��راق‪ ،‬بڕیاریدا‬ ‫هه‌ر په‌رله‌مانتارێك به‌بێ‌ هۆ‬

‫له‌دانیشتنه‌كاندا ئاماده‌نه‌بێت‬ ‫بڕی‌ ‪ 500‬هه‌زار له‌ موچه‌كه‌ی‌‬ ‫ببڕرێت‪.‬‬ ‫سه‌رچــــاوه‌یه‌كی‌ ئاگادار‪،‬‬ ‫ئامــــاژه‌ی‌ ب �ه‌وه‌ك��رد "ئه‌م‬ ‫بڕیاره‌ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانی‌‬

‫ع��ی��راق‪ ،‬دوای‌ ئـــه‌وه‌ دێت‪،‬‬ ‫كه‌ بۆ مـــــاوه‌ی‌ چ��وار رۆژ‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان �ی‌ ع��ێ��راق به‌هۆی‌‬ ‫ئ��ام��اده‌ن��ه‌ب��وون��ی‌ ژم����اره‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مانتارانه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێویستی‌‬ ‫ن �ه‌ی��ت��وان �ی‌ پ����رۆژه‌ یاسای‌‬

‫بودجه‌ی‌ ساڵی‌ ‪2010‬ی‌ عێراق‬ ‫په‌سه‌ند بكات‪".‬‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ك���ه‌ وتیشی‌‬ ‫"ب��ه‌ب��ڕوای‌ م��ن ئ �ه‌م سزادانه‌‬ ‫هیچ كاریگه‌رییه‌كی‌ له‌سه‌ر‬ ‫په‌رله‌مانتاران نابێت‪ ،‬چونكه‌‬

‫هیچ ئه‌ندامێكی‌ ئه‌نجومه‌ن‬ ‫پێویستی‌ به‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ نییه‌و‬ ‫باشتروایه‌ ن��اوی‌ ئ�ه‌و ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانانه‌ له‌ راگه‌یاندنه‌كاندا‬ ‫ب�ڵاوب��ك��رێ��ت�ه‌وه‪ ‌،‬ن��ه‌ك سزای‌‬ ‫ماددی‌ بدرێن"‪.‬‬


‫‪3‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫هه‌واڵ‌‬

‫هه‌رێم سووته‌مه‌ن ‌ی هه‌نارد ‌ه ده‌كات‌و به‌نزینیش به‌پسوڵ ‌ه دابه‌شده‌کات‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر‬ ‫به‌رپرسێك ‌ی وه‌زاره‌ت��� ‌ی سامان ‌ه‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫سروشتیه‌كان ده‌ڵێت ب��ڕ ‌‬ ‫له‌پاڵێوگه‌كان ‌ی‬ ‫ی‬ ‫سوته‌مه‌نی ‌ه ‌‬ ‫كه‌ركوك‌و بێجییه‌و‌ه دێت ‌ه هه‌رێم‬ ‫به‌ش ‌ی پێداویستیه‌كان ‌ی خه‌ڵك‬ ‫ن��اك��ات‪ ،‬له‌كاتێكدا حكومه‌ت ‌ی‬ ‫ی‬ ‫هه‌رێم سووته‌مه‌ن ‌ی هه‌نارد‌ه ‌‬ ‫ده‌ره‌و‌ه ده‌كات‪.‬‬ ‫ج���ه‌م���ال ع��ه‌ل��ی ئه‌حمه‌د‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری دابه‌شكردنی به‌رهه‌م ‌ه‬ ‫نه‌وتییه‌كانی پارێزگای سلێمانی‬ ‫ب���ه‌ده‌س���ت���ووری وت "رێ����ژه‌ی‬ ‫سوته‌مه‌نی دیاریكراو ك ‌ه له‌هه‌ردوو‬ ‫پااڵوگه‌ی بێجی‌و كه‌ركوكه‌و‌ه دێت‪،‬‬ ‫به‌شی پێویستی هاوواڵتیان ناكات‌و‬ ‫تائێستاش نه‌توانراو‌ه ئ�ه‌و بڕ‌ه‬ ‫زیاد بكرێت به‌تایبه‌ت به‌نزین ك ‌ه‬ ‫له‌ئێستادا نرخه‌كه‌ی زۆر به‌رز‌ه‌و‬ ‫زۆربه‌ی شۆفێران ناتوانن بیكڕن"‪.‬‬ ‫عه‌بدواڵ محه‌مه‌د نوری ئه‌ندامی‬ ‫لیژنه‌ی پیشه‌سازی‌و وز‌ه‌و سه‌رچاو‌ه‬

‫له‌په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫سروشتییه‌كان‬ ‫ك��وردس��ت��ان‪ ،‬له‌لێدوانێكدا بۆ‬ ‫ده‌ستوور رایگه‌یاند‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم رۆژان��� ‌ه چه‌ندین به‌رمیل‬ ‫نه‌وت هه‌نارده‌ی ده‌ره‌و‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچ كاری بۆ ئه‌و‌ه نه‌كردوو‌ه‬ ‫كێشه‌ی كه‌می سووته‌مه‌نی له‌سێ‬ ‫پارێزگاكه‌ی هه‌رێمدا كه‌مبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ری دابه‌شكردنی‬ ‫به‌رهه‌م ‌ه نه‌وتییه‌كان‪ ،‬رونیكرده‌و‌ه‬ ‫ب���ۆ چ���اره‌س���ه‌رك���ردن���ی كه‌می‬ ‫به‌نزین‌و گ��از‪ ،‬له‌الیه‌ن هه‌ر سێ‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی دابه‌شكردنی‬ ‫سوته‌مه‌نییه‌و‌ه پسوڵ ‌ه دروستكراوه‌‪،‬‬ ‫وتیشی "له‌ئێستادا زیاتر له‌‪124500‬‬ ‫پسوڵه‌ی وه‌رگرتنی سوته‌مه‌نی‬ ‫بۆ سنوری پارێزگای سلێمانی‬ ‫دروستكراوه‌"‪.‬‬ ‫ی به‌وه‌كرد‬ ‫ن��اوب��راو‪ ،‬ئ��ام��اژ‌ه ‌‬ ‫له‌هه‌فته‌یه‌كدا‪ ،‬ئۆتۆمبێلی تایبه‌ت‬ ‫‪ 50‬لیتر‌و ئۆتۆمبێلی تاكسی ‪45‬‬ ‫لیتریان بۆ دی��اری��ك��راو‌ه‌و نرخی‬ ‫لیترێك به‌نزینیش ‪ 500‬دینار‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬

‫حکومه‌ت کێشه‌ی دابینکردنی سووته‌مه‌نی چاره‌سه‌رنه‌کردووه‌‬

‫ی‬ ‫ی ناوخۆ داوا ‌‬ ‫ی زیندانیانی‌ شه‌ڕ ‌‬ ‫ی ‪ 35‬ملیۆن دینار به‌سه‌رقافڵه‌كان ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫جێبه‌جێكردنی‌ به‌ڵێنه‌كان ده‌كه‌ن‬ ‫ی عاشورا ده‌دات‬ ‫مه‌راسیم ‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌ ل ‌ه خانه‌قین‬ ‫ی‬ ‫ی نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی خانه‌قین ‌‬ ‫مه‌ڵبه‌ند ‌‬ ‫‪ 35‬ملیۆن دینار ده‌دات���ه‌‪35 ،‬‬ ‫ی خانه‌قین‪،‬‬ ‫ی شیعه‌كان ‌‬ ‫سه‌رقافڵ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شداریكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی شیع ‌ه له‌مه‌راسیم ‌‬ ‫زۆرترین رێژ‌ه ‌‬ ‫ی ع��اش��ورادا‪،‬‬ ‫ی رۆژ ‌‬ ‫ماته‌مین ‌‬ ‫یه‌كێك له‌سه‌رقافڵه‌كانیش ئاماژ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌ده‌دات ئه‌و هاوكاری ‌ه په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌و‌ه‬ ‫ب� ‌ه بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫یه‌كێك له‌سه‌ر قافڵه‌كان ‌‬ ‫ی عاشورا‬ ‫ی مه‌راسیم ‌‬ ‫به‌شداربو ‌‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌خ��ان�ه‌ق��ی��ن‪ ،‬ب � ‌ه ده‌س��ت��وور ‌‬

‫ی ‪ 35‬ملیۆن دینار‬ ‫ی به‌بڕ ‌‬ ‫وت"یه‌كێت ‌‬ ‫ی مادییان كردوین‌و بۆ هه‌ر‬ ‫هاوكار ‌‬ ‫سه‌رقافڵه‌یه‌ك ‪1‬ملیۆن دیناریان‬ ‫ی‬ ‫ی مادد ‌‬ ‫پێداوین‪ ،‬جگ ‌ه له‌هاوكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گه‌ور‌ه بۆ دروستكردن ‌‬ ‫حسێنی ‌ه ‌‬ ‫چێشت‌و شه‌رب ‌هت‌و ئاو و چایی‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌موو به‌رپرسه‌كانیش‬ ‫له‌گه‌ڵمان به‌شداربون‌و له‌ناو ئێمه‌دا‬ ‫بون‪ ،‬پێشموای ‌ه ئه‌م هاوكاریی ‌ه بۆ‬ ‫ی هه‌ڵبژاردنه‌و‬ ‫ی بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌یانه‌وێت ده‌ن��گ به‌لیسته‌ك ‌ه ‌‬ ‫ئه‌وان بده‌ین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س���ه‌اڵح كوێخا به‌رپرس ‌‬ ‫ی یه‌كێتی‌‪،‬‬ ‫ی خانه‌قین ‌‬ ‫مه‌ڵبه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وت ‌‬ ‫ی‬ ‫"هه‌موو ساڵێك له‌سه‌ر رێنوێن ‌‬

‫هه‌ڤااڵن مام جه‌الل‌و مه‌ال به‌ختیار‬ ‫ی‬ ‫ی قافڵ ‌ه ‌‬ ‫ی‌و مه‌عنه‌و ‌‬ ‫ی مادد ‌‬ ‫هاوكار ‌‬ ‫شیعه‌كان ده‌كه‌ین‪ ،‬ئه‌مساڵیش‬ ‫ی پێشوو مانگێك به‌ر‬ ‫وه‌ك سااڵن ‌‬ ‫ی عاشورا هه‌ر سه‌رقافڵه‌یه‌ك‬ ‫له‌رۆژ ‌‬ ‫ملیۆنێك دی��ن��ارم��ان پێدان‌و‬ ‫ی توندیشمان بۆ‬ ‫ی ئه‌من ‌‬ ‫رێوشوێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌شداربوان ‌‬ ‫گرتنه‌به‌رو ژیان ‌‬ ‫مه‌راسیمه‌كه‌مان پاراست"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی عاشورا سنور ‌‬ ‫بۆ مه‌راسیم ‌‬ ‫ی خانه‌قین كرا بوو ب ‌ه ‪12‬‬ ‫شار ‌‬ ‫ناوچه‌وه‌‪ ،‬ك ‌ه هه‌ر ناوچه‌یه‌ك ‪3‬‬ ‫قافڵ ‌ه هه‌بوو‌ه ته‌نها یه‌ك ناوچ ‌ه‬ ‫ی‬ ‫نه‌بێت ‪ 2‬قافڵ ‌ه بووه‌‪ ،‬ك ‌ه ژمار‌ه ‌‬ ‫قافڵه‌كان ل ‌ه نێوان ‪ 40‬بۆ ‪200‬‬ ‫كه‌سدا ده‌بێت‪.‬‬

‫نه‌جات ئه‌حمه‌د‬ ‫ی‬ ‫ی ناوخۆ ‌‬ ‫ی شه‌ڕ ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫زیندانیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و پارتی‌‪ ،‬داوا له‌سه‌رۆك ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌ت ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬به‌ڵێنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵبژارنه‌كان ‌‬ ‫ی بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫كات ‌‬ ‫ی ك���وردس���ت���ان‬ ‫پ���ه‌رل���ه‌م���ان��� ‌‬ ‫ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ب��ك��ات‌و ق��ه‌ره‌ب��وی��ان‬

‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س�ه‌رچ��اوه‌ی�ه‌ك له‌كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی ناوخۆ‪،‬‬ ‫ی شه‌ڕ ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫زیندانیان ‌‬ ‫ی بهێنرێت‪ ،‬ب ‌ه‬ ‫ك ‌ه نه‌یویست ناو ‌‬ ‫ی وت "دوو رۆژ پێش‬ ‫ده‌ستوور ‌‬ ‫ی ‪ 7-25‬دكتۆر‬ ‫ی رۆژ ‌‬ ‫هه‌ڵبژادنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫به‌رهه‌م له‌گه‌ڵ ئێمه‌دا دانیشت‌و‬ ‫ی‬ ‫ی پێداین‪ ،‬كه‌چ ‌‬ ‫ی قه‌ره‌بو ‌‬ ‫به‌ڵێن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تر ‌‬ ‫تائێستا هیچ ده‌نگوباسێك ‌‬

‫ی بۆ قه‌ره‌بوو‬ ‫نه‌بووه‌و هیچ بڕیارێك ‌‬ ‫نه‌داوه‌"‪.‬‬ ‫ی ده‌ستوور‪،‬‬ ‫س �ه‌رچ��اوه‌ك � ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆك ‌‬ ‫وت �ی‌"وه‌اڵم��ن �ه‌دان �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زۆر ال ‌‬ ‫حكومه‌ت‪ ،‬نیگه‌رانیه‌ك ‌‬ ‫ی ناوخۆ‬ ‫ی شه‌ڕ ‌‬ ‫سه‌رجه‌م زیندانیان ‌‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه داوا له‌دكتۆر‬ ‫ی‬ ‫به‌رهه‌م ساڵح ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌ڵێنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫جێبه‌جێبكات"‪.‬‬

‫ی‬ ‫‪ 24‬سكــااڵی‌ هاوواڵتیـان ره‌وانــه‌ ‌‬ ‫ی ده‌كرێت‬ ‫ده‌سته‌ی‌ مافی‌ گشت ‌‬ ‫نه‌جات ئه‌حمه‌د‬ ‫ی هاوواڵتیان ك ‌ه‬ ‫ی سكااڵ ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬ ‫ی ماف ‌ی‬ ‫زۆرب �ه‌ی��ان بۆ گ �ه‌ڕان �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫گشتین‪ 24 ،‬س��ك��ااڵ ره‌وان���� ‌ه ‌‬ ‫ی ماف ‌ی گشت ‌ی ده‌كرێت‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ده‌ست ‌ه ‌‬ ‫زۆربه‌یان له‌سه‌ر وه‌زیر‌و به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه‬ ‫گشتیه‌كان‌و ژمێریار‌و فه‌رمانبه‌ران‬ ‫تۆماركراون‪.‬‬

‫دادوه‌ر هیوا فه‌ریق سه‌رۆك ‌ی‬ ‫ده‌ست ‌ه ‌ی ماف ‌ی گشت ‌ی له‌وه‌زاره‌ت ‌ی داد‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستووری راگه‌یاند‪:‬‬ ‫تا وه‌كو ئێستا ‪ 24‬سكااڵ ‌ی هاوواڵتیان‬ ‫ك ‌ه بۆ گ �ه‌ڕان �ه‌و‌ه ‌ی ماف ‌ی گشتین‪،‬‬ ‫ره‌وان ‌ه ‌ی ده‌سته‌كه‌یان كراوه‌‪.‬‬ ‫دادوه‌ر ه���ی���وا ف���ه‌ری���ق‪،‬‬ ‫رون��ی��ك��رده‌و‌ه ئ���ه‌و سكااڵیان ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر به‌ڕێوه‌به‌ر‌ه گشتییه‌كان‌و‬ ‫ژمێریــــار‌و وه‌زیر‌و فه‌رمانبه‌ره‌كان‬

‫تۆماركراون‪ ،‬ك ‌ه ماف ‌ی گشتییان‬ ‫ی به‌وه‌شكرد‬ ‫الیه‌‪ .‬ناوبراو‪ ،‬ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دادگاكانیش سكااڵ ‌‬ ‫ل�ه‌زۆرب� ‌ه ‌‬ ‫گشت ‌ی تۆمارده‌كرێن‪" ،‬بۆی ‌ه تائێستا‬ ‫ئه‌و ژمار‌ه كه‌م ‌ه تۆماركراوه‌"‪.‬‬ ‫چه‌ند مانگێكه‌‪ ،‬ده‌سته‌ی ماف ‌ی‬ ‫ی حكومه‌ت ‌ی‬ ‫گشت ‌ی له‌وه‌زاره‌ت ‌ی داد ‌‬ ‫هه‌رێم پێكهێنراو‌ه بۆ تۆماركردن ‌ی‬ ‫ی ماف ‌ی گشت ‌ی‬ ‫سكااڵ‌و گه‌ڕانه‌و‌ه ‌‬ ‫هاوواڵتیان‪.‬‬

‫ی خانه‌قین بانگه‌ش ‌ه بۆ عاشورا ده‌كات‬ ‫پۆلیس ‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌ ل ‌ه خانه‌قین‬ ‫مه‌راسیمی عاشورا ل ‌ه خانه‌قین‬

‫لـه‌ نـه‌خـۆشخـانـه‌یه‌كـی‌ هـه‌ولێــر‪،‬‬ ‫‪ 232‬كـه‌س گیانیـان له‌ده‌ستداو ‌ه‬ ‫نه‌جات ئه‌حمه‌د‬ ‫به‌پێی‌ ئامارێكی‌ نه‌خۆشخانه‌ی‌‬ ‫فریاكه‌وتی‌ ش��اری‌ هه‌ولێر‪،‬‬ ‫ل���ه‌س���اڵ���ی‌‪2009‬دا ل��ه‌ش��اری‌‬ ‫هه‌ولێرو ده‌وربه‌ر‌ی‌‪ 232 ،‬كه‌س‬

‫گیانیان ل �ه‌ده‌س��ت��داوه‌ ‪571‬‬ ‫كه‌سیش ب�ه‌رووداوی‌ هاتووچۆ‬ ‫برینداربون‪.‬‬ ‫شه‌مزینی‌‬ ‫م��وح��س��ی��ن‬ ‫ب����ه‌رێ����وه‌ب����ه‌ری‌ ك���ارگ���ێ���ری‌‬ ‫فریاكه‌وتن‪،‬‬ ‫له‌نه‌خۆشخانه‌ی‌‬ ‫به‌ ده‌ستووری‌ راگه‌یاند‪ :‬هه‌ر‬

‫له‌و نه‌خۆشخانه‌یه‌دا‪4365 ،‬‬ ‫نه‌شته‌رگه‌ری ئه‌نجامدراوه‌‌و زیاتر‬ ‫له‌ ‪ 220,000‬كه‌س سه‌ردانیان‬ ‫ك��ردوی��ن بۆ چاره‌سه‌ركردن‪،‬‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌نجامدانی‌ ‪132211‬‬ ‫تیشك‌و ‪ 7614‬سۆنه‌ر‌و ‪16716‬‬ ‫پشكنینیش كراوه‌"‪.‬‬

‫پۆلیس ‌ی خ��ان�ه‌ق��ی��ن‪ ،‬بانگه‌ش ‌ه‬ ‫بۆ مه‌راسیم ‌ی ع��اش��ورا ده‌كات‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی پۆلیس ‌ی ئه‌و شاره‌ش‬ ‫به‌شتێك ‌ی ئاسای ‌ی وه‌سف ‌ی ده‌كات‪.‬‬ ‫دوو رۆژ ب �ه‌ر له‌مه‌راسیم ‌ی‬ ‫عاشورا‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رێت ‌ی پۆلیس ‌ی‬ ‫خانه‌قین وێنه‌و شیعار ‌ی شیعه‌و‬ ‫ئیمام حسێنیان به‌دیوار ‌ی بینای ‌ه ‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كه‌یاندا هه‌ڵده‌واس ‌ی‌و‬ ‫ب ‌ه ئۆتۆمبێله‌كان ‌ی فه‌رمانگه‌ك ‌ه به‌ناو‬ ‫ش��اردا س��رود ‌ی شیعه‌و گۆرانیان‬ ‫به‌سه‌ر ئیمام حسێندا لێده‌دا‪.‬‬ ‫سه‌الم عه‌بدواڵ ‌ی رۆژنامه‌نوس ‌ی‬ ‫دانیشتو ‌ی خانه‌قینیش‪ ،‬ره‌خن ‌ه ‌ی‬ ‫له‌م كار‌ه ‌ی پۆلیس ‌ی خانه‌قین گرت‪،‬‬ ‫وت � ‌ی "ئ��ه‌و هه‌موو بانگه‌شه‌ی ‌ه ‌ی‬

‫به‌رێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی پۆلیس ‌ی خانه‌قین بۆ‬ ‫مه‌راسیم ‌ی عاشورا ك ‌ه مه‌راسیمێك ‌ی‬ ‫مه‌زهه‌بیه‌‪ ،‬جێگ ‌ه ‌ی ره‌خن ‌ه ‌ی تونده‌و‬ ‫نه‌ده‌بوو به‌سه‌ریاندا تێپه‌ڕێت"‪.‬‬ ‫عه‌مید ئازاد عیسا به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫پۆلیس ‌ی خانه‌قین‪ ،‬ده‌ڵێت"ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه باس ‌ی ده‌كه‌ن شتێك ‌ی ئاساییه‌‪،‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ‌ی زۆرێ���ك له‌پۆلیس‌و‬

‫کارمه‌ندێکی پۆلیس ل ‌ه خانه‌قین‬

‫شۆفێره‌كانمان شیع ‌ه مه‌زهه‌بن‌و‬ ‫ئه‌وانیش له‌رۆژ ‌ی عاشورادا گۆران ‌ی‌و‬ ‫سرود ‌ی مه‌زهه‌بییان خستووه‌ت ‌ه سه‌ر‬ ‫ته‌سجیل ‌ی ئۆتۆمبێله‌كان‪ ،‬باوه‌ڕناكه‌م‬ ‫كه‌س هه‌بێت له‌خانه‌قین ته‌نانه‌ت ‬ ‫سون ‌ی مه‌زه ‌هب‌و كاكه‌ییه‌كانیش‬ ‫له‌ده‌نگ ‌ی ب �ه‌رز ‌ی س��رودو گۆران ‌ی‬ ‫ئیمام حسێن‌و شیع ‌ه بێزاربن"‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫هه‌واڵ‌‬

‫په‌رله‌مان بڕیاره‌ك ‌ه ‌ی وه‌زیری داد ‌ی ره‌تكرده‌و ‌ه‬ ‫دوێن هاشم له‌هه‌ولێر‬ ‫ل��ی��ژن �ه‌ی ی��اس��ای��ی په‌رله‌مانی‬ ‫كوردستان ئه‌و بڕیاره‌ی وه‌زیری‬ ‫دادی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم ‌ی ره‌تكرده‌و‌ه‬ ‫ی ك��ردب��وو ئه‌ندامانی‬ ‫ك � ‌ه داوا ‌‬ ‫داواك����اری گشتی وه‌ك دادوه‌ر‬ ‫مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵدا نه‌كرێت‪.‬‬ ‫كاردۆ محه‌مه‌د ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫یاسایی له‌په‌رله‌مانی كوردستان‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور رایگه‌یاند‬ ‫"لیژنه‌ی یاسایی ئ �ه‌و بڕیاره‌ی‬ ‫وه‌زیری دادی حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫به‌ناڕه‌وا زانیو‌ه‌و ره‌تیكردووه‌ته‌وه‌"‬ ‫وتیش ‌ی "ده‌بێت له‌مه‌ودوا داواكارانی‬ ‫گشتی وه‌ك��و دادوه‌ر مامه‌ڵه‌یان‬ ‫له‌گه‌ڵدا بكرێت"‪.‬‬ ‫زیاتر ل ‌ه ‪ 157‬داواكاری گشتی‬ ‫له‌هه‌رێمی كوردستاندا ه ‌هن‌و به‌پێی‬ ‫یاسای ده‌سه‌اڵتی دادوه‌ری عێراق‪،‬‬ ‫سه‌رجه‌م داواك���ار‌ه گشتییه‌كان‬ ‫هه‌مان ده‌سه‌اڵت‌و ماف‌و ئیمتیازاتی‬ ‫دادوه‌ری گشتییان ده‌بێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی زانایان ‌‬ ‫چوار مانگ ‌ه یه‌كێت ‌‬ ‫ی بێ سه‌رۆكه‌‬ ‫ئیسالم ‌‬ ‫پ‪ .‬ده‌ستوور‬ ‫ی سه‌رۆكه‌كه‌یان‬ ‫ی ئ���ه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی راب������ردودا به‌هۆ ‌‬ ‫ل���ه‌م���او‌ه ‌‬ ‫ی هه‌ردوو‬ ‫ی یه‌كگرتنه‌و‌ه ‌‬ ‫دواخستن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی زان��ای��ان� ‌‬ ‫رێ��ك��خ��راو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ست ‌‬ ‫ه��ه‌ول��ێ��رو سلێمان ‌‬ ‫ی چوار‬ ‫له‌كاركێشایه‌وه‌‪ ،‬م��او‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی زانایان ‌‬ ‫مانگ ‌ه یه‌كێت ‌‬ ‫ێ سه‌رۆكه‌‪.‬‬ ‫ی ب‌‬ ‫سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫دك��ت��ۆر محه‌مه‌د گه‌زنه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ست له‌كاركێشاو‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی زان��ای��ان�� ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان ل�ه‌ل��ێ��دوان��ێ��ك��دا بۆ‬ ‫ده‌ستوور ئاشكراكرد‪ ،‬بڕیار‌ه به‌م‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫نزیكان ‌ه كۆنگر‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی زانایان ‌‬ ‫ه �ه‌ردوو باڵ ‌‬ ‫ی ئه‌نجامبدرێت‪.‬‬ ‫هه‌ولێرو سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫گه‌زنه‌یی‌‪ ،‬وتی "له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانایان له‌كات ‌‬ ‫یه‌كخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫خۆیدا ئه‌نجامنه‌دراو چه‌ند كاتێك‬

‫په‌رله‌مانی کوردستان‬

‫‪2‬‬

‫ی‬ ‫دواخرا‪ ،‬بۆی ‌ه وه‌ك دروستكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫فشار‪ ،‬پێش چوار مانگ بڕیار ‌‬ ‫ده‌س���ت ل�ه‌ك��ارك��ێ��ش��ان�ه‌وه‌م دا‌و‬ ‫له‌وكاته‌و‌ه تائێستا ئه‌و یه‌كێتی ‌ه‬ ‫ێ سه‌رۆكه‌"‪.‬‬ ‫ب‌‬ ‫ی‬ ‫ی ه����ۆك����ار ‌‬ ‫ل������ه‌ب������ار‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌م یه‌كخستنه‌وه‌یه‌‪،‬‬ ‫دره‌نگكه‌وتن ‌‬ ‫ی "ئێم ‌ه ویستمان به‌ر‬ ‫ی وت ‌‬ ‫گه‌زنه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌یه‌كگرتنه‌وه‌ك ‌ه چاكسازییه‌ك ‌‬ ‫باش له‌رێكخراوه‌كه‌دا بكه‌ین‌و دواتر‬ ‫له‌كۆنگره‌دا ئه‌و یه‌كخستنه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫رابگه‌یه‌نرێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌داخه‌و‌ه‬ ‫تائێستا ئه‌م ‌ه نه‌كراوه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ولێرو سلێمان ‌‬ ‫هه‌ردوو باڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالمی‌‪ ،‬نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی زانایان ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی ئاینییان‬ ‫پێنج هه‌زار مامۆستا ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌خۆیان كۆكردۆته‌وه‌‪ ،‬له‌سااڵن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش��ه‌ڕ ‌‬ ‫ن��ه‌وه‌ده‌ك��ان��دا ب �ه‌ه��ۆ ‌‬ ‫ن��اوخ��ۆو‌ه ب��وو‌ه به‌دووله‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی یه‌كخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫هه‌وڵه‌كان ‌‬ ‫زیاد له‌ساڵێك ‌ه ده‌ستیپێكردوو‌ه تا‬ ‫ئێستا بێئه‌نجام بووه‌‪.‬‬

‫ی ئادابی‌ خانه‌قین پێشوازیی‬ ‫كۆلێژ ‌‬ ‫شه‌ش مانگه‌‪ ،‬كۆلێژی كارگێڕی‌و‬ ‫ئابووری زانكۆی سلێمانی راگری نیی ‌ه له‌لیژنه‌یه‌كی‌ په‌رله‌مان نه‌كرد‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر له‌سلێمانی‬ ‫ی شه‌ش مانگه‌‪ ،‬كۆلێژی‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫ك��ارگ��ێ��ڕی‌و ئ��اب��ووری زانكۆی‬ ‫ی‬ ‫سلێمانی راگری نییه‌‌و سه‌رۆك ‌‬ ‫زان��ك��ۆش ئ��ام��اژه‌ ب����ه‌وه‌ده‌دات‬ ‫ی كه‌سێك بۆ ئه‌و پۆست ‌ه‬ ‫دانان ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ل���ه‌ده‌س���ه‌اڵت���ی‬ ‫وه‌زیراندایه‌‪.‬‬ ‫ی دكتۆر ئاراس‬ ‫ی ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫دوا ‌‬ ‫حسێن دارت��اش راگ��ری كۆلێژی‬ ‫ك��ارگ��ێ��ڕی‌و ئ��اب��ووری زانكۆی‬ ‫سلێمانی بووه‌ ئه‌ندامی په‌رله‌مانی‬

‫كوردستان‪ ،‬تا ئێستا سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫زانكۆ راگرێكی بۆ ئه‌و كۆلێژ‌ه‬ ‫ده‌ستنیشان نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫دكتۆر عه‌لی سه‌عید سه‌رۆكی‬ ‫زانكۆی سلێمانی له‌لێدوانێكدا‬ ‫ی به‌وه‌دا‪،‬‬ ‫بۆ ده‌ستوور ئاماژ‌ه ‌‬ ‫دان���ان���ی ك �ه‌س��ێ��ك ب��ۆ راگ���ری‬ ‫ك��ۆل��ێ��ژی ك��ارگ��ێ��ڕی‌و ئابووری‬ ‫زانكۆی سلێمانی‪ ،‬به‌هه‌مانشێوه‌ی‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری گشتییه‌‌و له‌ده‌سه‌اڵتی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی زانكۆی سلێمانیدا‬ ‫ن��ی��ی�ه‌‌و ل��ه‌الی��ه‌ن ئه‌نجومه‌نی‬ ‫وه‌زیرانه‌وه‌ دیاریده‌كرێت‪.‬‬ ‫دكتۆر عه‌لی سه‌عید‪ ،‬وتی‬

‫"تاوه‌كو كه‌سێك ده‌بێت ‌ه راگری‬ ‫كۆلێژه‌كه‌‪ ،‬دكتۆر ئاكۆ شوانی‬ ‫ب��ه‌وه‌ك��ال��ه‌ت راگ���ری كۆلێژه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم تائێستا ئاشكرا نیی ‌ه كێ‬ ‫ده‌بێت ‌ه راگری كۆلێژی كارگێڕی‌و‬ ‫ئابووری"‪.‬‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ك��ی دی��ك �ه‌و‌ه دكتۆر‬ ‫نووری عوسمان سه‌رۆكی دیوانی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی حكومه‌تی‬ ‫ه���ه‌رێ���م ب���ه‌ده‌س���ت���ووری وت‬ ‫"هه‌ركاتێك وه‌زاره‌ت��ی خوێندنی‬ ‫ب��ااڵ كه‌سێكی پێشنیاركراوی‬ ‫نارد‌ه ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫بڕیاری له‌سه‌ر ده‌ده‌ین"‪.‬‬

‫زانکۆی سلێمانی‬

‫فه‌رمان خێاڵنی‌ له‌گه‌رمیان‬ ‫ی‬ ‫ی پ���ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫راگرایه‌ت ‌ی كۆلیژ ‌‬ ‫ی له‌لیژنه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫خانه‌قین پێشواز ‌‬ ‫پ��ه‌روه‌رد‌ه‌و خوێندن ‌ی بااڵ ناكه‌ن‬ ‫ك � ‌ه به‌مه‌به‌ست ‌ی لێكۆڵینه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫له‌ره‌وش ‌ی خوێندن ‌ی بااڵ‌و پرۆژ‌ه ‌‬ ‫به‌زانكۆكردن ‌ی كۆلێژه‌كان ‌ی گه‌رمیان‬ ‫سه‌ردانیان كردبوو‪.‬‬ ‫س���االر م�ه‌ح��م��ود‪ ،‬ئه‌ندام ‌ی‬ ‫ی په‌رله‌مان بۆ گه‌رمیان‬ ‫لیژنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور وت ‌ی "ئێم ‌ه‬ ‫ی ئاداب ‌ی خانه‌قین‪،‬‬ ‫چوین ‌ه كۆلێژ ‌‬

‫به‌اڵم كه‌س له‌ناو كۆلێژه‌كه‌دا نه‌بوو‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا ئه‌و رۆژ‌ه پشوو نه‌بوو‪،‬‬ ‫پێشتریش به‌ته‌له‌فۆن ئاگادارمان‬ ‫كردبونه‌و‌ه ك ‌ه سه‌ردانیان ده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫كه‌چ ‌ی به‌داخه‌و‌ه نه‌ك پێشوازییان‬ ‫لێنه‌كردین‪ ،‬به‌ڵكو هه‌ر چاویشمان‬ ‫پێیان نه‌كه‌وت"‪.‬‬ ‫دك���ت���ۆر ف���وئ���اد حسێن‬ ‫ی ئاداب ‌ی‬ ‫ی كۆلێژ ‌‬ ‫ی راگر ‌‬ ‫یاریده‌ده‌ر ‌‬ ‫خانه‌قینیش ده‌ڵێت "ئێم ‌ه ئه‌و رۆژ‌ه‬ ‫ی پاشنیوه‌ڕۆ‬ ‫تا كاتژمێر ‪‌ 1:30‬‬ ‫چاوه‌ڕێ ‌ی ئه‌و لیژن ‌ه به‌ڕێزه‌مان‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر نه‌گه‌یشتن‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫دواتر خوێندكاره‌كانمان نارده‌وه‌و‬

‫خۆمان‌و مامۆستایانمان برد بۆ‬ ‫ی كاك مه‌ال به‌ختیار‪،‬‬ ‫مه‌ڵبه‌ند بۆ ال ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌اڵم دواتر راگر به‌ته‌له‌فۆن قس ‌ه ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ لیژنه‌ك ‌ه كردو مه‌سه‌له‌كانیان‬ ‫ێ كردبوو"‪.‬‬ ‫تاوتو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌و ئ��ه‌ن��دام�� ‌ه ‌‬ ‫پ �ه‌روه‌رد‌ه‌و خوێندن ‌ی بااڵ‪ ،‬باس ‌ی‬ ‫ل �ه‌وه‌ش��ك��رد س���ه‌ردان���ی‌ به‌ش ‌ه‬ ‫ی ناوبراویان‬ ‫ناوخۆییه‌كان ‌ی كۆلێژ ‌‬ ‫ك������ردوو‌ه‌و رۆی��ش��ت��ون �ه‌ت � ‌ه ناو‬ ‫كۆلێژه‌كه‌و‌ه‌و بۆیان ده‌ركه‌وتوو‌ه‬ ‫ك ‌ه كۆلێژه‌كان ‌ی گه‌رمیان هیچ‬ ‫خزمه‌تێك ‌ی ئ �ه‌وت��ۆ ن��ه‌ك��راون‌و‬ ‫كه‌موكورتیان زۆره‌‪.‬‬

‫ژماره‌یه‌ک له‌ خوێندکارانی کۆلێژی ئادابی خانه‌قین‬

‫عه‌لوه‌كه‌ی ده‌ربه‌ندیخان دواده‌كه‌وێت بۆ سكااڵیه‌ك‪ ،‬پێنج هه‌زار دینار‬ ‫نادروست ‌ی له‌نه‌خش ‌ه‌و ده‌رخست ‌ه‌و كه‌موكوڕ ‌ی له‌بودجه‌دا هه‌بوو‌ه له‌خوێندكاران وه‌رده‌گیرێت‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی له‌ده‌ربه‌ندیخان‬

‫پڕۆژه‌ی‌ دروستكردنی‌ عه‌لوه‌ی‌‬ ‫ده‌ربه‌ندیخان ل �ه‌واده‌ی‌ خۆیدا‬ ‫قائیمقامی‌‬ ‫جێبه‌جێناكرێت‌و‬ ‫قه‌زاكه‌ش هۆكاری‌ دواكه‌وتنی‌‬ ‫پڕۆژه‌كه‌ بۆ نادروستی‌ له‌نه‌خشه‌‌و‬ ‫ده‌رخسته‌‌و كه‌موكوڕی‌ بودجه‌‪،‬‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫شێركۆ حسێن قائیمقامی‬ ‫ده‌ربه‌ندیخان بۆ ده‌ستووری‌‬ ‫روونكرده‌وه‌‪ :‬بودجه‌ی‌ پرۆژه‌كه‌‬

‫كه‌مبووه‌‌و هه‌ڵه‌ له‌نه‌خشه‌‌و "ده‌ربه‌ندیخان دوو پڕۆژه‌ی‬ ‫ده‌رخسته‌كه‌یدا هه‌بووه‌‌و بۆ گرتوخانه‌ی ژن��ان‌و مندااڵنی‬ ‫راستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌اڵنه‌ش‪ ،‬ه���ه‌ب���ووه‌ ك���ه‌ ‪ 500‬ملیۆن‬ ‫لیژنه‌یه‌كی‌ هاوبه‌ش له‌نێوان دی��ن��اری ب��ۆ ته‌رخانكرابوو‪،‬‬ ‫ئ���ی���داره‌ی ده‌رب��ه‌ن��دی��خ��ان‌و له‌هه‌مانكاتدا پڕۆژه‌ی‌ عه‌لوه‌كه‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی پارێزگای سلێمانیدا له‌وشاره‌دا یه‌ك ملیار دیناری‌‬ ‫پێكهێنراوه‌‌و چه‌ند مانگێكمان بۆ ته‌رخانكرابوو‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫پێویست بووه‌‪ ،‬بۆیه‌ پڕۆژه‌كه‌ ئه‌و بڕه‌ پاره‌یه‌ هیچكام له‌‌و‬ ‫دوو پڕۆژه‌یه‌ی ته‌واونه‌ده‌كرد‪،‬‬ ‫دواكه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫مامۆستا هۆشیار موشیر‪ ،‬بۆیه‌ داوام��ان��ك��ردووه‌ هه‌ردوو‬ ‫نوێنه‌ری قه‌زای ده‌ربه‌ندیخان پڕۆژه‌كه‌ بكه‌نه‌ یه‌ك پڕۆژه‌‌و‬ ‫ل �ه‌ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن��ی پارێزگای له‌ئێستادا ته‌نها عه‌لوه‌كه‌‬ ‫سلێمانی ب �ه‌ده‌س��ت��ووری‌ وت دروستده‌كرێت"‪.‬‬

‫كامه‌ران كه‌ریم له‌شاره‌زوور‬ ‫خوێندكارانی ئاماده‌ی ‌ی سنووری‬ ‫پ����ه‌روه‌رده‌ی ش����اره‌زوور‪ ،‬گله‌یی‬ ‫ئه‌و‌ه ده‌كه‌ن ك ‌ه بۆ هه‌ر سكااڵیه‌ك‬ ‫ب���ڕ ‌ی پ��ێ��ن��ج ه����ه‌زار دیناریان‬ ‫لێوه‌رده‌گیرێت‪.‬‬ ‫رێبین ك �ه‌ری��م خوێندكاری‬ ‫ئاماده‌ی ‌ی ئاالنی كوڕان له‌هه‌ڵه‌بج ‌ه ‌ی‬ ‫ت���ازه‌‪ ،‬ب��اس� ‌ی له‌كێشه‌ك ‌ه كرد‌و‬ ‫به‌ده‌ستوور ‌ی وت "له‌سه‌ر كه‌م ‌ی‬

‫نمر‌ه ‌ی وانه‌یه‌كم‪ ،‬سكااڵم كرد‌و‬ ‫داوا ‌ی پێداچوونه‌وه‌م كرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئیداره‌كه‌مان وتیان ده‌بێت پێنج‬ ‫ه�ه‌زار دینار بده‌یت‪ ،‬ئینجا مافی‬ ‫ئ��ه‌وه‌ت هه‌ی ‌ه سه‌یری ده‌فته‌ری‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كه‌ت بكه‌یت"‪.‬‬ ‫پ��ه‌ی��ام ك��ه‌ری��م س��اڵ��ح ك ‌ه‬ ‫ی ئاماده‌یی زه‌ڵمی‬ ‫خوێندكار ‌‬ ‫ی تازه‌‪ ،‬ده‌ڵێت‬ ‫كچان ‌ه له‌هه‌ڵه‌بج ‌ه ‌‬ ‫"ب�ه‌ئ��ێ��م�ه‌ش��ی��ان وت����ووه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫قوتابییه‌ك ك ‌ه ناڕه‌زایی له‌سه‌ر‬ ‫نمره‌كانی هه‌بێت‪ ،‬ده‌بێت پێنج‬

‫هه‌زار دینار بدات"‪.‬‬ ‫س���ه‌رچ���اوه‌ی���ه‌ك���ی ئ���اگ���ادار‬ ‫ل�ه‌پ�ه‌روه‌رده‌ی ش��اره‌زوور‪ ،‬راست ‌ی‬ ‫هه‌واڵه‌ك ‌ه ‌ی سه‌لماند‌و وت ‌ی "گه‌ر‬ ‫له‌كۆكردنه‌وه‌ی نمره‌دا هه‌ڵه‌كرابێت‪،‬‬ ‫ئه‌و پاره‌ی ‌ه له‌قوتابیان وه‌رناگیرێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌اڵم گه‌ر له‌پرسیاره‌كاندا هه‌ڵ ‌ه‬ ‫ك��راب��ێ �ت‌و ق��وت��اب� ‌ی م��اف� ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫پێنه‌درابێت‪ ،‬ئه‌وا پێنج هه‌زار دیناریان‬ ‫لێوه‌رده‌گیرێت‌و بۆ ئه‌و لیژنه‌یه‌ی ك ‌ه‬ ‫پسپۆڕن‌و به‌پرسیاره‌كاندا ده‌چنه‌و‌ه‬ ‫خه‌رجده‌كرێت‪.‬‬


‫‪5‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫راپۆرت ‪ -‬سیاسی‬

‫سوپای عێراق هه‌میش ‌ه سه‌نگه‌ری له‌ کورد گرتبوو‬

‫ته‌رخانكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا هێز ‌ی‬ ‫پێشمه‌رگ ‌ه ك ‌ه له‌ده‌ستوردا به‌هێزه‌كان ‌ی‬ ‫پاراستن ‌ی هه‌رێم ناو ‌ی هاتوو‌ه به‌ته‌نها‬ ‫فیشه‌كێكیش س��ودم�ه‌ن��د نه‌بوو‌ه‬ ‫له‌كڕین ‌ی ئه‌و چه‌كانه‌‪.‬‬ ‫چاودێران ‌ی سیاسیش به‌گومانن‬ ‫له‌به‌هێزبون ‌ی ئه‌و سوپایه‌و ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ده‌كه‌ن ك ‌ه له‌دروستبوون ‌ی سوپا ‌ی‬ ‫عێراقه‌و‌ه هه‌تا ‪ ،2003‬هه‌میش ‌ه لول ‌ه ‌ی‬ ‫تفه‌نگه‌كان ‌ی ئه‌و سوپای ‌ه رووبه‌ڕوو ‌ی‬ ‫ك���ورد ب����وو‌ه‌و هه‌میش ‌ه چ�� ‌هك‌و‬ ‫جبه‌خانه‌كانیان له‌سه‌ركوتكردن ‌ی‬ ‫كورددا به‌تاڵكردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌ڤاڵ ئه‌بوبه‌كر مامۆستا ‌ی‬ ‫زانكۆ به‌پێویست ‌ی ده‌زانێت له‌پاڵ‬ ‫پڕچه‌ككردن‌و به‌هێزكردن ‌ی سوپا ‌ی‬ ‫عێراق‪ ،‬هێز ‌ی پێشمه‌رگه‌ش توانا‬ ‫سه‌ربازییه‌كان ‌ی له‌چ ‌هك‌و جبه‌خانه‌و‬ ‫ه �ه‌م��وو ئاستێك ‌ی ته‌كنه‌لۆژ ‌ی‌و‬ ‫لۆجست ‌ی‌و ته‌كنیك ‌ی پڕچه‌ك بكرێت‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و م��ام��ۆس��ت��ای� ‌ه ‌ی زانكۆ‪،‬‬ ‫هۆشداری دای ‌ه كورد ك ‌ه به‌شدار ‌ی‬ ‫ك��ارا له‌نێو ری��ز ‌ی سوپا ‌ی عێراقدا‬ ‫بكات‪ ،‬تا ئه‌وكات ‌ه ‌ی مافه‌كان ‌ی كورد‬ ‫له‌چوارچێو‌ه ‌ی سیستم ‌ی فیدڕاڵیدا‬ ‫ده‌سه‌لمێنرێت‌و ناوه‌ند ده‌ستوور‬ ‫ده‌ك��ات� ‌ه س �ه‌رچ��او‌ه ‌ی شه‌رعیه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���دار ‌ی په‌یوه‌ندییه‌كان ‌ی‬ ‫ل���ه‌گ���ه‌ڵ ه���ه‌رێ���م���دا‪ ،‬ه�����ه‌روه‌ك‬ ‫هۆكار ‌ی درێژه‌كێشان ‌ی كێشه‌كان ‌ی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ش ‌ی به‌سته‌و‌ه به‌و‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫كورد له‌ماو‌ه ‌ی رابردودا نه‌یتوانیو‌ه‬ ‫سوپایه‌ك ‌ی یه‌كگرتوو دروستبكات‬ ‫ك��ه‌دوورب��ێ��ت له‌ده‌ستێوه‌ردان ‌ی‬ ‫وه‌ك لیست ‌ی هاوپه‌یمانیش تائێستا حیزبی‌‪.‬‬ ‫بڕیارێك ‌ی ل�ه‌و ج��ۆره‌م��ان نه‌داوه‌‪،‬‬ ‫په‌رله‌مان ‌ی كوردستان ده‌یه‌وێت‬ ‫له‌كاتێكدا له‌جێگ ‌ه ‌ی خۆیدای ‌ه ك ‌ه به‌جد ‌ی ت�ه‌داخ��ول له‌مه‌سه‌له‌كه‌دا‬ ‫ب��ه‌دوا ‌ی ئ�ه‌و مه‌سه‌له‌یه‌دا بچین‌و ب���ك���ات‪ ،‬ب���ۆ ئ���ه‌م مه‌به‌سته‌ش‬ ‫قس ‌ه ‌ی له‌سه‌ر بكه‌ین"‪.‬‬ ‫له‌كۆبونه‌و‌ه ‌ی ئه‌م هه‌فته‌ی ‌ه ‌ی لیژن ‌ه ‌ی‬ ‫بڕیار‌ه له‌ماو‌ه ‌ی داهاتوودا نور ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه ب �ه‌ورد ‌ی باس له‌پێگه‌و‬ ‫مالیك ‌ی س �ه‌ردان � ‌ی هه‌رێم بكات‌و رۆڵ ‌ی كورد له‌نێو سوپا ‌ی عێراقدا‬ ‫به‌وت ‌ه ‌ی كاو‌ه مه‌حمود ‌ی وته‌بێژ ‌ی كراوه‌‪.‬‬ ‫ح��ك��وم �ه‌ت‪ ،‬ت����ه‌وه‌ر ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی‬ ‫فازیل ب�ه‌ش��اره‌ت�ی‌‪ ،‬ئه‌ندام ‌ی‬ ‫گفتوگۆكان كێش ‌ه ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه لیژن ‌ه ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫ده‌بێت‪.‬‬ ‫ك���وردس���ت���ان‪ ،‬وت��� ‌ی "ب���ۆ خۆم‬ ‫كاو‌ه بۆ ده‌ستوور ‌ی روونكرده‌وه‌‪ :‬نه‌فره‌ت له‌و رۆژ‌ه ده‌ك �ه‌م ك ‌ه ئه‌و‬ ‫له‌سه‌ردانه‌ك ‌ه ‌ی مالكیدا‪ ،‬به‌ورد ‌ی قس ‌ه سوپای ‌ه ‌ی تیا دام���ه‌زراوه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌سه‌ر بودجه‌و قه‌بار‌ه ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه له‌دژایه‌تیكردن ‌ی كورد نه‌بێت هیچ‬ ‫ده‌كرێت‌و هه‌ڵبه‌ت ده‌بێت به‌یاسا سودێكی بۆ كورد نه‌بووه‌"‪ .‬ناوبراو‪،‬‬ ‫رێكبخرێت‪ .‬م��اوه‌ی�ه‌ك� ‌ی زۆریش ‌ه رایگه‌یاند له‌دانیشتن ‌ی دووشه‌مم ‌ه ‌ی‬ ‫حكومه‌ت ‌ی ع��ێ��راق بودجه‌یه‌ك ‌ی ئه‌م هه‌فته‌ی ‌ه ‌ی لیژنه‌كه‌یاندا‪ ،‬به‌جد ‌ی‬ ‫زه‌ب���ه‌الح��� ‌ی ب���ۆ پڕچه‌ككردنی‌ باس له‌پابه‌ندنه‌بوون ‌ی حكومه‌ت ‌ی‬ ‫س��وپ��اك � ‌ه ‌ی‌و كڕین ‌ی كه‌ره‌ست ‌ه ‌ی عێراق كراو‌ه له‌سه‌ر پێدان ‌ی پشك ‌ی‬ ‫ج �ه‌ن��گ � ‌ی‌و ف���ڕۆك��� ‌ه ‌ی س���ه‌رب���از ‌ی كورد له‌ریز ‌ی سوپا ‌ی عێراقدا‪.‬‬

‫ی عێراق ده‌كرێت‬ ‫ی سوپا ‌‬ ‫ی دامه‌زراندن ‌‬ ‫نه‌فره‌ت له‌ڕۆژ ‌‬ ‫كورد نه‌یتوانیو ‌ه شوێنپێی‌ خۆی‌ له‌نێو سوپای نوێدا بكاته‌وه‌‬

‫گشت ‌ی وه‌زاره‌ت������ ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫پ‪ .‬ده‌ستوور‬ ‫له‌لێدوانێكدا بۆ ده‌ستوور ده‌ڵێت‬ ‫"ك��ورد تائێستا نه‌یتوانیو‌ه وه‌كو‬ ‫ئه‌مڕۆ‪ 89 ،‬سا ‌ڵ به‌سه‌ر ته‌مه‌ن ‌ی پێویست له‌نێو ریز ‌ی سوپای نوێ ‌ی‬ ‫س��وپ��ای ع��ێ��راق��دا تێپه‌ڕده‌بێت‌و عێراقدا شوێنپێ ‌ی خۆ ‌ی بكاته‌و‌ه‌و‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌م ته‌مه‌نه‌شیدا له‌چه‌ندین به‌گوێر‌ه ‌ی سه‌نگ‌و قورسای ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫جه‌نگ ‌ی ناوخۆی ‌ی‌و ده‌ره‌كیدا ده‌ست ‌ی مامه‌ڵ ‌ه ‌ی له‌گه‌ڵدا بكرێت‪".‬‬ ‫ی������اوه‌ر‪ ،‬ه���ۆك���ار ‌ی كه‌م ‌ی‬ ‫به‌خوێن س��ورك��راو‌ه ك ‌ه زۆرین ‌ه ‌ی‬ ‫رێ��ژ‌ه ‌ی ك��ورد له‌سوپادا بۆ ئه‌و‌ه‬ ‫خوێن ‌ی كورد بووه‌‪.‬‬ ‫هه‌ندێك شه‌ش ‌ی كانون ‌ی دووه‌م ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‪ ،‬سه‌ربازان ‌ی كورد‬ ‫به‌بۆنه‌یه‌ك ‌ی نیشتمان ‌ی وه‌سفده‌ك ‌هن‌و له‌ناوچ ‌ه دووره‌ده‌سته‌كان داده‌نرێن‬ ‫هه‌ندێكیتر نه‌فره‌ت له‌ورۆژ‌ه ده‌كه‌ن‪" ،‬زۆرك���ات رووب����ه‌ڕوو ‌ی هه‌ڕه‌ش ‌ه ‌ی‬ ‫پێیانوای ‌ه ه�ه‌رك��ات ئ �ه‌و سوپای ‌ه تیرۆر بونه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫له‌مانگ ‌ی ‪‌ 10‬ی ساڵ ‌ی ‪2007‬دا‪،‬‬ ‫به‌هێزبووبێت‪ ،‬ئه‌وا راسته‌وخۆ له‌دژ ‌ی‬ ‫ك��ورد به‌كارهێنراوه‌‪ ،‬به‌رپرسان ‌ی ن���ور ‌ی مالیك ‌ی س��ه‌رۆك�� ‌ی هێز‌ه‬ ‫كوردیش‪ ،‬ئاماژ‌ه به‌بێهێز ‌ی پێگه‌و چ �ه‌ك��داره‌ك��ان � ‌ی ع��ێ��راق بڕیار ‌ی‬ ‫رۆڵ ‌ی كورد ده‌كه‌ن له‌نێو ریز ‌ی ئه‌و پێكهێنان ‌ی دوو فیرق ‌ه ‌ی سه‌رباز ‌ی بۆ‬ ‫سوپا نوێی ‌ه ‌ی ك ‌ه ل��ه‌دوا ‌ی هاتن ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان ده‌رك��رد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا ئه‌و دوو فیرق ‌ه سه‌ربازیی ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ریكا بۆ عێراق پێكهێنراوه‌‪.‬‬ ‫لیوا جه‌بار ی��اوه‌ر ئه‌میندار ‌ی پێكنه‌هێنراون‌و ئه‌میندار ‌ی وه‌زاره‌ت ‌ی‬

‫پێشمه‌رگه‌ش‪ ،‬هۆكار ‌ی پێكنه‌هێنان ‌ی‬ ‫ئه‌و فیرق ‌ه سه‌ربازیان ‌ه ‌ی به‌كێش ‌ه ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی‌و ئیدار ‌ی به‌سته‌وه‌‪ ،‬رایگه‌یاند‬ ‫"ب �ه‌رپ��رس��ان � ‌ی ب���ااڵ ‌ی حكومه‌ت ‌ی‬ ‫عێراقی ده‌ڵێن‪ ،‬كێش ‌ه ‌ی نه‌بوون ‌ی‬ ‫بودجه‌‪ ،‬ئه‌و دوو فیرق ‌ه سه‌ربازیی ‌ه ‌ی‬ ‫دواخستووه‌‪".‬‬ ‫به‌وت ‌ه ‌ی شاره‌زایه‌ك ‌ی بوار ‌ی‬ ‫س��ه‌رب��ازی��ش‪ ،‬ه��ه‌ر فیرقه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫س���ه‌رب���ازی‌‪ 15 ،‬ه���ه‌زار سه‌رباز‬ ‫ل �ه‌خ��ۆده‌گ��رێ �ت‌و ئ��ه‌و رێژه‌یه‌ش‬ ‫ل�ه‌چ��وارچ��ێ��و‌ه ‌ی چه‌ند لیوایه‌ك ‌ی‬ ‫س���ه‌رب���از ‌ی‌و ه���ه‌ر لیوایه‌كیش‬ ‫له‌چوارچێو‌ه ‌ی چه‌ند فه‌وجێكدا‬ ‫كۆده‌كرێته‌و‌ه ك ‌ه پێویست ‌ی به‌نزیك ‌ه ‌ی‬ ‫‪ 200‬ملیۆن دۆالر هه‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌گوێر‌ه ‌ی ده‌ستوور ‌ی عێراق‪،‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ه �ه‌ر ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی �ه‌ك به‌قه‌د‬ ‫سه‌نگ‌و قورسای ‌ی خ��ۆ ‌ی پشك ‌ی‬ ‫له‌نێو ریز ‌ی سوپا ‌ی عێراقدا هه‌بێت‌و‬

‫به‌مپێیه‌ش‪ ،‬ده‌بێت ك��ورد (‪-%20‬‬ ‫‪‌ )%22‬ی ئه‌و سوپای ‌ه پێكبهێنێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ب�ه‌پ��ێ� ‌ی دوای��ی��ن ئامار ‌ی‬ ‫وه‌زاره‌ت ‌ی به‌رگر ‌ی عێراق‪ ،‬له‌ئێستادا‬ ‫ك��ورد ل���ه‌(‪‌ )%8.2‬ی ئ�ه‌و سوپای ‌ه‬ ‫پێكده‌هێنێت‌و له‌ئاست ‌ی سه‌ربازداو‬ ‫له‌ئاست ‌ی ئه‌فسه‌ران ‌ی پله‌داریشدا‬ ‫(‪‌ )%2‬ی ئه‌و سوپای ‌ه پێكده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ئه‌ندامان ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی نوێنه‌رانی‬ ‫عێراقیش‪ ،‬نكوڵ ‌ی له‌و‌ه ناكه‌ن ك ‌ه‬ ‫بون ‌ی كورد له‌نێو سوپادا له‌ئاست ‌ی‬ ‫پێویستدا نییه‌‪ ،‬دان به‌وه‌شدا ده‌نێن‬ ‫ك ‌ه پالنێكیان نیی ‌ه بۆ به‌دواداچوونی‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌‪.‬‬ ‫عادل به‌روار ‌ی ئه‌ندام ‌ی لیژن ‌ه ‌ی‬ ‫ئاسایش‌و به‌رگر ‌ی له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫ن��وێ��ن��ه‌ران‪ ،‬وت��� ‌ی "ئ����ه‌و‌ه زیاتر‬ ‫په‌یوه‌ندیدار‌ه به‌سه‌رۆك وه‌زیران‌و‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌ی هه‌رێم‪ ،‬ده‌بێت ئه‌وان‬ ‫به‌رنام ‌ه ‌ی پێویست ‌ی بۆ دابڕێژن‪،‬‬

‫نه‌وتی عێراق به‌قاچاغ له‌کوردستانه‌و ‌ه ده‌برێت ‌ه ده‌ره‌و ‌ه‬ ‫ئاشتی هه‌ورامی وه‌زیری سه‌رچاوه‌ سروشتییه‌كان بۆ ده‌ستوور‬

‫سازدانی‌‪ :‬بیالل جه‌عفه‌ر‬ ‫ئاشتی هه‌ورامی وه‌زیری سه‌رچاو‌ه‬ ‫سروشتییه‌كان ‌ی حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم‬ ‫ده‌ڵێت‪ ،‬نه‌وت به‌ته‌نكه‌رو به‌قاچاغ‬ ‫نه‌براوه‌ت ‌ه ده‌ره‌و‌ه ‌ی هه‌رێم‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ندێكجار نه‌وت‌و موشته‌قاته‌كان ‌ی‬ ‫به‌ڕێگه‌ی یاسایی براوه‌ت ‌ه ده‌ره‌وه‌و‬ ‫فرۆشراوه‌‪ .‬هه‌ورام ‌ی ره‌تیده‌كاته‌و‌ه‬ ‫كێش ‌ه ‌ی سوته‌مه‌ن ‌ی هه‌بێت‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كان ‌ی‬ ‫سوته‌مه‌ن ‌ی له‌پارێزگاكان ‌ی هه‌رێم‬ ‫جه‌خت ‌ی لێده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪..............................‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬م��اوه‌ی �ه‌ك � ‌ه كێش ‌ه ‌ی‬ ‫سوته‌مه‌ن ‌ی هاوواڵتیان سه‌ریهه‌ڵداوه‌‪،‬‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم چی ك��ردوو‌ه بۆ‬ ‫زیادكردنی بڕی ئه‌و سووته‌مه‌نییه‌ی‬ ‫ك ‌ه له‌الیه‌ن حكومه‌تی ناوه‌ندییه‌و‌ه‬ ‫دابینكراو‌ه بۆ پارێزگاكانی هه‌رێم؟‬ ‫ئ��اش��ت��ی ه���ه‌ورام���ی‪ :‬مانگی‬ ‫راب���ردوو ته‌نده‌رێكمان خسته‌ڕوو‬ ‫بۆ كڕینی گ��ازوای��ل بۆ وێستگه‌ی‬ ‫كاره‌با‪ ،‬له‌ئێستادا ده‌ستیپێكردوو‌ه‌و‬

‫ته‌نده‌ره‌ك ‌ه ده‌رچووه‌‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫دوو پ��ااڵوگ�ه‌م��ان هه‌ی ‌ه گازوایل‌و‬ ‫كالسیۆم به‌رهه‌مده‌هێنێت‌و دابه‌شی‬ ‫ده‌كه‌ین بۆ وێستگه‌كانی كاره‌با‪،‬‬ ‫رۆژان � ‌ه له‌رێگه‌ی ئه‌و پااڵوتگانه‌و‌ه‬ ‫نزیكه‌ی (‪ )2.000.000‬لیترمان‬ ‫دابینكردوو‌ه بۆ هه‌رێمی كوردستان‪،‬‬ ‫به‌اڵم زیاتر بۆ وێستگه‌كانی كاره‌با‬ ‫به‌كارهاتووه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌گه‌ر ئێو‌ه ئه‌و بڕ‌ه‬ ‫سووته‌مه‌نییه‌تان دابینكردووه‌‪ ،‬ئه‌ی‬ ‫بۆچی هه‌رسێ به‌ڕێوه‌به‌راتییه‌كانی‬ ‫دابه‌شكردنی به‌رهه‌م ‌ه نه‌وتییه‌كانی‬ ‫پارێزگاكانی ه�ه‌رێ�م‌و په‌رله‌مانی‬ ‫كوردستان‪ ،‬داوای دابینكردنی بڕی‬ ‫سووته‌مه‌نی پێویست ده‌كه‌ن؟‬ ‫ئاشتی هه‌ورامی‪ :‬ئه‌و‌ه راست‬ ‫نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئێم ‌ه سووته‌مه‌نی‬ ‫ن��اوخ��ۆی هه‌رێممان زیادكردوو‌ه‌و‬ ‫سووته‌مه‌نی كه‌متر هه‌نارد‌ه ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬ل����ه‌زۆرب����ه‌ی‬ ‫راگه‌یاندنه‌كاندا ده‌وترا رۆژان ‌ه نه‌وتی‬ ‫هه‌رێم به‌شێوه‌ی قاچاغ ده‌برێت ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم‪ ،‬ئایا ئێو‌ه ناتوانن‬ ‫له‌و نه‌وت ‌ه قاچاغ ‌ه پێداویستی هه‌رێم‬

‫دابینبك ‌هن‌و رێگه‌یان لێبگرن؟‬ ‫ئاشتی ه �ه‌ورام��ی‪ :‬له‌هه‌رێمی‬ ‫ك��وردس��ت��ان��دا ه��ی��چ ته‌نكه‌رێكی‬ ‫سووته‌مه‌نی ق��اچ��اغ ده‌رناچێت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت نه‌وت‪ ،‬هیچكات به‌قاچاغ‬ ‫نه‌براوه‌ت ‌ه ده‌ره‌و‌ه‌و به‌ڕێگه‌ی قاچاغ‬ ‫ناشبرێت ‌ه ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی‬ ‫بێبازاڕی نه‌وت له‌هه‌رێمدا‪ ،‬پێویستمان‬ ‫به‌و نه‌وت ‌ه نیی ‌ه بۆی ‌ه به‌رێگه‌ی یاسایی‬ ‫ده‌ینێرین ‌ه ده‌ره‌وه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم له‌زۆر‬ ‫كاتدا له‌ڕێگه‌ی عێراق خۆیه‌و‌ه نه‌وت‬ ‫به‌ڕێگه‌ی مۆڵه‌تپێدان‌و بێمۆڵه‌ت دێت ‌ه‬ ‫كوردستانه‌و‌ه‌و ده‌نێردرێت ‌ه ده‌ره‌وه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ��ه‌و‌ه په‌یوه‌ندی به‌ئێمه‌و‌ه‬ ‫نییه‌‪ ،‬وه‌زاره‌ته‌كه‌شمان ئاگاداری‬ ‫نییه‌و ده‌سه‌اڵتیشمان نیی ‌ه به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وانه‌ی مۆڵه‌تیان پێدراو‌ه‌و ئه‌وانه‌ی‬ ‫بێمۆڵه‌ت ن�ه‌وت هه‌نارده‌ی واڵتانی‬ ‫دیك ‌ه ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬لیژنه‌ی پیشه‌سازی‌و‬ ‫وزه‌و س���ه‌رچ���او‌ه سروشتییه‌كان‬ ‫له‌په‌رله‌مانی كوردستان‪ ،‬داوای ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن روونكردنه‌و‌ه له‌سه‌ر كاره‌كانی‬ ‫وه‌زاره‌ت بده‌یت‪ ،‬ئایا ئاماده‌یت له‌هه‌موو‬ ‫روویه‌كه‌و‌ه روونكردنه‌وه‌یان پێبده‌یت؟‬

‫ئاشتی ه��ه‌ورام��ی‪ :‬سه‌رجه‌م‬ ‫زانیارییه‌كانمان له‌سه‌ر پرسه‌كانی‬ ‫وه‌زاره‌ت��ی سامان ‌ه سروشتییه‌كانی‬ ‫ه�ه‌رێ��م داوه‌ت��� ‌ه پ �ه‌رل �ه‌م��ان‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كێشه‌كان الی ئێم ‌ه نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫وه‌زاره‌ته‌كه‌مان چوار ساڵ ‌ه دروست‬ ‫ك��راوه‌‪ ،‬زیاتر ل ‌ه شه‌ش ساڵ له‌مه‌و‬ ‫پێش ئ �ه‌و نه‌وت ‌ه ره‌ش�� ‌ه ده‌چ��وو‌ه‬ ‫ئ��ێ��ران‌و ت��ورك��ی�ا‌و واڵت��ان��ی دیكه‌‪،‬‬ ‫ه���ه‌روه‌ه���ا ل���ه‌ب���اره‌ی پشكه‌كانی‬ ‫كۆمپانیای (‪)DNO‬ی نه‌رویجی‬ ‫پێشتر روونكردنه‌و‌ه دراو‌ه‌و ده‌ركه‌وت‬ ‫مه‌سه‌له‌ك ‌ه ناراسته‌‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر ك��اروب��اره‌ك��ان��ی وه‌زار‌هت‌و‬ ‫ه�ه‌ن��ارد‌ه‌و ناردن ‌ه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وت‬ ‫له‌كوردستانه‌و‌ه بۆ واڵتانی دیكه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌موو كات ئاماده‌م به‌شه‌فافان ‌ه‬ ‫روونكردنه‌و‌ه بده‌م ‌ه په‌رله‌مان له‌هه‌ر‬ ‫كاتێكدا بێت‪ ،‬چونك ‌ه په‌یوه‌ندیمان‬ ‫له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی په‌رله‌مان زۆر باش ‌ه‌و‬ ‫هیچ كێشه‌یه‌كمان نیی ‌ه له‌وه‌زاره‌ت‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی كاره‌كان ئاڵۆز‌ه‬ ‫پێویست ‌ه په‌رله‌مان‌و هاوواڵتیانی‬ ‫كوردستان تێیبگه‌ن‪ ،‬چونك ‌ه زۆر‬ ‫كێش ‌ه ه �ه‌ی � ‌ه ك�� ‌ه دروستده‌بێت‬

‫په‌یوه‌ندی به‌ئێمه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬بۆ نمون ‌ه‬ ‫نزیكه‌ی (‪ )80‬پااڵوگه‌ی بچوك هه‌ی ‌ه‬ ‫له‌كوردستان له‌سلێمانییه‌و‌ه تا زاخۆ‪،‬‬ ‫ته‌نها یه‌ك پرۆژ‌ه له‌و پااڵوگ ‌ه بچووكان ‌ه‬ ‫مۆڵه‌تیان ل�ه‌وه‌زاره‌ت وه‌رنه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫چه‌ندین س��اڵ پێش دروستبوونی‬ ‫وه‌زاره‌تی سه‌رچاو‌ه سروشتییه‌كانی‬ ‫هه‌رێم دانراون‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هۆكار چیی ‌ه تائێستا‬ ‫نه‌توانراو‌ه به‌ته‌واوی هه‌ردوو پااڵوگه‌ی‬ ‫ته‌قت ‌هق‌و بازیان بخرێنه‌كار؟‬ ‫ئاشتی هه‌ورامی‪ :‬ئێستا پااڵوگه‌ی‬ ‫بازیان ده‌ستیكردوو‌ه به‌كاركردن‌و‬ ‫رۆژان� ‌ه (‪ 14‬تا ‪ )15‬هه‌زار به‌رمیل‬ ‫ده‌پاڵێوێت‌و به‌هه‌مانشێو‌ه پااڵوگه‌ی‬ ‫ته‌قت ‌هق‌و رۆژان ‌ه (‪ 18‬بۆ ‪ )20‬هه‌زار‬ ‫به‌رمیل ده‌پاڵێوێت‪ ،‬له‌الیه‌كی دیكه‌و‌ه‬ ‫پااڵوگه‌ی خه‌بات م��اوه‌ی دوو سێ‬ ‫مانگ ‌ه ئیشده‌كات‪ ،‬له‌هه‌وڵدای ‌ه بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی رۆژان ‌ه (‪ )20000‬بیست هه‌زار‬ ‫به‌رمیل بپاڵێوێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬كه‌ی ده‌ست به‌ناردن ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی ده‌كرێته‌وه‌؟‬ ‫ئاشتی هه‌ورامی‪ :‬ئه‌و بڕیاری‬ ‫خۆمان بوو له‌گه‌ڵ به‌ڵێنده‌ره‌كان‪،‬‬

‫ئاشتی هه‌ورامی‬ ‫چونك ‌ه پ��اره‌ی��ان وه‌رنه‌گرتبوو‪،‬‬ ‫حكومه‌تی عێراق نه‌وته‌كه‌ی ده‌برد‌و‬ ‫پاره‌ی پێنه‌داون‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌رهه‌م‬ ‫(كولفه‌) یان هه‌بوو‌ه بۆی ‌ه وه‌ستاوه‌‪،‬‬ ‫بیستووم ‌ه نوری مالیكی سه‌رۆكی‬ ‫وه‌زی��ران��ی عێراق به‌باش ‌ی زانیوه‌ ‬ ‫دابنیشین‌و كۆبینه‌و‌ه‌و به‌گفتوگۆ‬ ‫كێشه‌كان یه‌كالییبكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پشتگیری ئه‌و بۆچوونه‌وه‌ی مالیكی‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬چونك ‌ه بۆ هه‌موو میلله‌تی‬ ‫عێراق ‌ه‌و ه�ه‌م��وان ده‌ت��وان��ن سوود‬ ‫له‌داهاتی نه‌وت وه‌ربگرن‪ ،‬هه‌ركات‬ ‫پ���اره‌ی به‌ڵێند‌هر‌و كۆمپانیاكان‬ ‫ب��درێ��ت‪ ،‬ئێم ‌ه ئ��ام��اده‌ی��ن ده‌ست‬ ‫به‌ناردن ‌ه ده‌ره‌وه‌ی نه‌وت بكه‌ین‪.‬‬


‫‪info@destur.net‬‬

‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/‬‬ ‫‪06.01.2010‬‬ ‫‪01/ 2010‬‬

‫راپۆرت ‪ -‬سیاسی‬

‫‪4‬‬

‫ی عێراق شه‌ڕی‌ دراوسێكانی‌ گه‌رمتر ده‌كات‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی دراوسێی‌ عێراق كۆمه‌كی‌ هێزه‌ سیاسییه‌ دۆسته‌كانیان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫واڵتان ‌‬ ‫تا له‌ئاینده‌دا به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان بپارێزن‬

‫نه‌جات ئه‌حمه‌د‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مان ‌ی عێراقدا‪،‬‬ ‫واڵت���ان��� ‌ی دراوس������ێ ل��ه‌ڕێ��گ�� ‌ه ‌ی‬ ‫پشتگیریكردن ‌ی هێز‌ه سیاسییه‌كانه‌و‌ه‬ ‫پێگ ‌ه ‌ی خ��ۆی��ان به‌هێز ده‌ك���ه‌ن‪،‬‬ ‫مه‌ترس ‌ی الوازب��وون � ‌ی رۆڵ � ‌ی كورد‬ ‫له‌پرۆس ‌ه ‌ی سیاسییدا ده‌كرێت‪.‬‬ ‫بڕیار‌ه هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫عێراق له‌‪‌ 3/7‬ی ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت‬ ‫ك ‌ه ملمالنێ ‌ی به‌هێز له‌نێوان كوتل ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كاندا هه‌یه‌‪ ،‬بۆ گه‌یشتن‬ ‫به‌ده‌سه‌اڵت‌و به‌ڕێوه‌بردن ‌ی واڵت‪.‬‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌ی عێراق‪ ،‬شه‌ڕ ‌ی واڵتان ‌ی‬ ‫دراوسێ ‌ی‬ ‫چ��اودێ��ران� ‌ی سیاس ‌ی ده‌ڵێن‪،‬‬ ‫واڵتان ‌ی دراوسێ ‌ی عێراق به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫چ��ڕ ده‌س��ت��وه‌رده‌ده‌ن�� ‌ه كاروبار ‌ی‬ ‫ناوخۆ ‌ی واڵته‌كه‌‪ ،‬لیست ‌ه ركابه‌ره‌كان‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی نهێن ‌ی‌و ژێربه‌ژێریان له‌گه‌ڵ‬ ‫واڵتان ‌ی ناوچه‌كه‌دا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫مه‌حمود عوسمان ئه‌ندام ‌ی‬ ‫نیشتمان ‌ی‌و‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���وم���ه‌ن��� ‌ی‬ ‫سیاسه‌تمه‌داری عێراق ده‌ڵێت‪ ،‬هێز ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی هه‌ی ‌ه په‌یوه‌ند ‌ی له‌گه‌ڵ ئێران‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬هه‌یان ‌ه په‌یوه‌ند ‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫سوریا هه‌ش ‌ه له‌گه‌ڵ سعودیه‌و ئوردن‬ ‫په‌یوه‌ند ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬جگ ‌ه له‌واڵتان ‌ی تر ‌ی‬ ‫عه‌ره‌بی‌‪" ،‬له‌و واڵتانه‌و‌ه هاوكاری‌و‬ ‫كۆمه‌ك ده‌كرێن"‪.‬‬ ‫م �ه‌ح��م��ود ع��وس��م��ان وت�� ‌ی‬ ‫"ئ��ه‌و الی�ه‌ن��ان� ‌ه ‌ی ك� ‌ه په‌یوه‌ندیان‬ ‫به‌و واڵتانه‌و‌ه هه‌ی ‌ه دی��ارن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی ئه‌مجار‌ه هه‌ڵبژاردن‬ ‫به‌لیست ‌ی ك��راوه‌ی �ه‌‪ ،‬له‌وانه‌ی ‌ه ئه‌و‬ ‫كاریگه‌ریان ‌ه كه‌متر بێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كاریگه‌ریش ده‌ب��ێ��ت به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫ل �ه‌و روان��گ �ه‌ی � ‌ه ‌ی ك� ‌ه ئه‌وكه‌سان ‌ه‬ ‫كۆمه‌ك ‌ی باش ده‌كرێن تا ریكالم‌و‬ ‫چاالك ‌ی بۆخۆیان‌و لیسته‌كانیان‬ ‫بكه‌ن"‪ .‬چاودێران ده‌ڵێن كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫واڵت��ان� ‌ی دراوس���ێ‌و ملمالنێكانیان‬

‫ئا‪ :‬ده‌ستوور‬ ‫ی ج�ه‌زائ��ی��ر ك ‌ه‬ ‫رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ل�ه‌س��اڵ� ‌ی (‪)1975‬دا له‌نێوان‬ ‫ی عێراق‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵتداران ‌ی ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫ئێراندا ئیمزاكراوه‌‪ ،‬له‌ئێستادا‬ ‫ی لێكه‌وتووه‌ته‌و‌ه‬ ‫مشتومڕێك ‌ی زۆر ‌‬ ‫ی داگیركردن ‌ی‬ ‫به‌تایبه‌ت دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫بیر‌ه ن�ه‌وت� ‌ی فه‌كك ‌ه له‌سنور ‌‬ ‫ی میسان له‌الیه‌ن ئێرانه‌وه‌‪،‬‬ ‫پارێزگا ‌‬ ‫له‌پارله‌مانتاران ‌ی‬ ‫ژم���اره‌ی���ه‌ك‬ ‫ع��ێ��راق ئ��ه‌و رێككه‌وتننامه‌ی ‌ه‬ ‫نادادپه‌روه‌ران ‌ه‬ ‫به‌ناهاوسه‌نگ‌و‬ ‫وه‌سفده‌ك ‌هن‌و پێیانوای ‌ه عێراق له‌و‬ ‫رێككه‌وتننامه‌یه‌دا زۆرترین زیان ‌ی‬ ‫لێكه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫جه‌بار ده‌هش ئه‌لتائ ‌ی ئه‌ندام ‌ی‬ ‫ی فه‌زیل ‌ه له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫كوتل ‌ه ‌‬ ‫ن��وێ��ن��ه‌ران�� ‌ی ع���ێ���راق ده‌ڵ��ێ��ت‪:‬‬ ‫ی‬ ‫له‌هه‌موو ئه‌و رێككه‌وتننامان ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه له‌سه‌رده‌م ‌ی ده‌سه‌اڵت ‌ی رژێم ‌ی‬ ‫ی ع��ێ��راق‌و پێشتریشدا‬ ‫پێشوو ‌‬ ‫ئیمزاكراون‪ ،‬سته‌مێك ‌ی زۆر له‌عێراق‬ ‫ی‬ ‫كراوه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت له‌رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ی ساڵ ‌ی (‪)1975‬دا ك ‌ه‬ ‫جه‌زائیر ‌‬ ‫ی تیادابوو بۆسه‌ر‬ ‫فشارێك ‌ی زۆر ‌‬ ‫عێراق‌و به‌وهۆیه‌و‌ه شه‌ڕو ملمالن ‌ێ‬ ‫ی عێراق به‌رپابوو‪.‬‬ ‫له‌باكوور ‌‬ ‫ی به‌وه‌شكرد‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ئاماژ‌ه ‌‬ ‫پێداچوونه‌و‌ه به‌خاڵه‌كان ‌ی ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتننامه‌یه‌دا بكرێت‪.‬‬ ‫وتیش ‌ی "له‌ئێستادا چه‌ند‬

‫هه‌ڵبژاردنی عێراق؛ ده‌رفه‌تێک بۆ ملمالنێی ده‌وڵه‌ته‌ ئیقلیمییه‌کان‬ ‫هه‌ندێكجار پرۆس ‌ه ‌ی سیاس ‌ی له‌عێراق‬ ‫له‌شكستخواردن نزیككردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌ر ده‌وڵه‌ته‌و ده‌یه‌وێت ئاڵوگۆڕه‌كان ‌ی‬ ‫عێراق له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌ی ئه‌و دابێت‪.‬‬ ‫عه‌ل ‌ی كه‌ریم به‌رپرس ‌ی رێكخراو ‌ی‬ ‫ئه‌نیستیتۆ ‌ی ك��ورد بۆ مافه‌كان ‌ی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬جه‌ختده‌كاته‌وه‌‪ ،‬ده‌وڵه‌تان ‌ی‬ ‫دراوسێی عێراق‪ ،‬ده‌ستوه‌رده‌ده‌ن ‌ه‬ ‫ك��اروب��ار ‌ی سیاس ‌ی كوردستان‌و‬ ‫عێراق‪" .‬به‌دڵنیایه‌و‌ه واڵتان به‌پل ‌ه ‌ی‬ ‫جۆراوجۆر هه‌موو قورسای ‌ی خۆیان‬ ‫به‌كارده‌هێنن تا نوێنه‌رو دۆسته‌كان ‌ی‬ ‫خۆیان ده‌رچن‪ ،‬بۆ نمون ‌ه ئێران زۆر‬ ‫به‌پێداگیر ‌ی كار له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫هه‌موو ئه‌و دۆست ‌ه ئیتالف ‌ه شیعیان ‌ه ‌ی‬ ‫خۆیان ده‌ربچن‌و ئه‌و هه‌واڵن ‌ه شكست‬ ‫پێبێنن ك ‌ه دژای�ه‌ت� ‌ی ئ�ه‌و الیانان ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن ك ‌ه ئێران هاوكاریان ده‌كات"‬

‫عه‌ل ‌ی كه‌ریم وتی‌‪.‬‬ ‫فایه‌ق گوڵپ ‌ی ئه‌ندام ‌ی مه‌كته‌ب ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی پارت ‌ی چ��اره‌س �ه‌ری‌‪ ،‬وت ‌ی‬ ‫"ئه‌و هێز‌ه سیاسیان ‌ه ‌ی ك ‌ه له‌عێراقدا‬ ‫ه �ه‌ن له‌سه‌ر بنه‌ما ‌ی نه‌ته‌وه‌یی‌و‬ ‫مه‌زهه‌بی‌‪ ،‬دۆستایه‌ت ‌ی له‌گه‌ڵ واڵتان ‌ی‬ ‫ده‌وروبه‌ر ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌وانیش هه‌وڵ ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ده‌ده‌ن ئه‌و الیانه‌نان ‌ه سه‌ربخه‌ن‬ ‫ك ‌ه به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان ده‌پارێزن"‪.‬‬ ‫پێگ ‌ه ‌ی كورد ل ‌ه هه‌ڵبژاردندا‬ ‫پ���رۆس��� ‌ه ‌ی س��ی��اس � ‌ی عێراق‬ ‫ك�� ‌ه ل��ه‌س��ه‌ر ب��ن �ه‌م��ا ‌ی ت��ه‌واف��وق‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ده‌ب��رێ��ت‪ ،‬ك��ورد پشكێك ‌ی‬ ‫به‌رچاو ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ڕه‌ش ‌ه ‌ی هێز‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان ‌ی عێراق بۆ كۆتاییهێنان‬ ‫به‌ته‌وافوق‌و هاوپشك ‌ی پێگ ‌ه ‌ی كورد‬ ‫ده‌خات ‌ه مه‌ترسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫فایه‌ق گوڵپ ‌ی ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌دات‬

‫به‌هێزیی پێگ ‌ه ‌ی كورد په‌یوه‌ست ‌ه‬ ‫به‌بوون ‌ی یه‌كێتیه‌ك ‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫له‌نێوان حیزب ‌ه كوردییه‌كاندا‪.‬‬ ‫هه‌ندێك له‌چاودێران پێیانوای ‌ه‬ ‫واڵت��ان � ‌ی دراوس���ێ هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ب��ه‌رده‌وام��ن ل�ه‌س�ه‌ر پێگه‌و رۆڵ ‌ی‬ ‫كورد له‌به‌غداد‪ ،‬ده‌ڵێن ئه‌و واڵتان ‌ه ‌ی‬ ‫كوردیان تێدای ‌ه پیالن ده‌گێڕن تا‬ ‫پێگ ‌ه ‌ی كورد له‌عێراق الوازبكه‌ن‪.‬‬ ‫عه‌ل ‌ی ك�ه‌ری��م وت � ‌ی "كێش ‌ه ‌ی‬ ‫گ �ه‌ور‌ه ‌ی كورد ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه به‌شێك‬ ‫له‌ده‌وڵه‌تان ‌ی هه‌رێمی ‌ی ن�ه‌ك هه‌ر‬ ‫پشتیوان ‌ی لێناكه‌ن‪ ،‬به‌ڵكو دژایه‌تیه‌ك ‌ی‬ ‫توندی ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬چونك ‌ه كێش ‌ه ‌ی‬ ‫كوردستان ‌ی عێراق په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی‬ ‫ناڕاسته‌وخۆ ‌ی به‌وانیشه‌و‌ه هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫ئه‌مریكاو كوردو عێراق‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی پێشوودا سه‌ركرده‌كان ‌ی‬

‫ك��ورد ئاشكرایانكرد له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫گه‌ره‌نت ‌ی ئه‌مریكا ب��ۆ مانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫رۆڵ � ‌ی ك��ورد له‌عێراقدا‪ ،‬سازشیان‬ ‫له‌كه‌مكردنه‌و‌ه ‌ی پێگ ‌ه ‌ی كورد كردوو‌ه‬ ‫له‌په‌رله‌مان ‌ی داهاتوو ‌ی عێراق‪.‬‬ ‫له‌كات ‌ی زی��ادك��ردن� ‌ی ژم���ار‌ه ‌ی‬ ‫كورسییه‌كان ‌ی په‌رله‌مان ‌ی عێراق‬ ‫له‌‪ 175‬كورسییه‌و‌ه بۆ ‪ 325‬كورسی‌‪،‬‬ ‫به‌پێ ‌ی زیادبوون ‌ی ژمار‌ه ‌ی دانیشتوان‪،‬‬ ‫كه‌مترین كورس ‌ی بۆ پارێزگاكان ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان دانرا‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫ژینگ ‌ه ‌ی سیاس ‌ی‌و ئابوری‌و ئه‌من ‌ی‬ ‫هه‌رێم له‌هه‌موو پارێزگاكانیتر له‌بارتر‌ه‬ ‫بۆ گه‌شه‌كردن ‌ی دانیشتوان‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ئ���ه‌و سازشه‌دا‬ ‫وه‌زاره‌ت������ ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی ئه‌مریكا‬ ‫به‌یاننامه‌یه‌ك ‌ی ده‌ركرد كه‌پشتگیر ‌ی‬ ‫پ��رۆس� ‌ه ‌ی سیاس ‌ی له‌عێراق كردو‬

‫رێككـه‌وتننامـه‌ی‌ جه‌زائیـر ئه‌گه‌رێك‬ ‫بـۆ دووبـاره‌بوونــه‌وه‌ی‌ مێــژوو‬

‫ل��ی��ژن �ه‌ی �ه‌ك ل��ه‌ن��ێ��وان ه���ه‌ردوو‬ ‫واڵت ‌ی عێراق‌و ئێران له‌نوێنه‌ران ‌ی‬ ‫ی‌و‬ ‫وه‌زاره‌ته‌كان ‌ی ده‌ره‌و‌ه‌و به‌رگر ‌‬ ‫ناوخۆ‌و ئاسایش ‌ی نیشتمان ‌ی هه‌ردوو‬ ‫واڵت پێكهێنراو‌ه بۆ دیاریكردن ‌ی‬ ‫ی هه‌ردوو واڵت"‪.‬‬ ‫سنور ‌‬ ‫هاوكات ژماره‌یه‌كیتر له‌ئه‌ندام‬ ‫پ�ه‌رل�ه‌م��ان�ه‌ك��ان� ‌ی ع��ێ��راق� ‌ی سه‌ر‬ ‫به‌قه‌وار‌ه سیاسیی ‌ه جیاوازه‌كان‬ ‫به‌ڕێككه‌وتن ‌ی‬ ‫پ��ش��ت��ب�ه‌س��ت��ن‬ ‫ی نێوان‬ ‫ی ساڵ ‌ی ‪‌ 1975‬‬ ‫جه‌زائیر ‌‬ ‫ی‬ ‫عێراق‌و ئێران بۆ یه‌كالییكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫كێش ‌ه هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان ‌ی نێوان‬ ‫هه‌ردوو واڵت‌و داواده‌كه‌ن چاو به‌و‬ ‫رێككه‌وتننامه‌یه‌دا بخشێنرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی ك ‌ه یه‌كێك ‌ه‬ ‫حه‌یده‌ر عه‌باد ‌‬ ‫له‌سه‌ركرده‌كان ‌ی حیزب ‌ی ده‌عو‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫باره‌یه‌و‌ه وتی‌‪ :‬ئێرانییه‌كان پێداگر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ده‌كه‌ن له‌و‌ه ‌‬ ‫جه‌زائیر ده‌بێت بكرێت ‌ه بنه‌مایه‌ك‬ ‫ی نێوان‬ ‫بۆ دیاریكردن ‌ی سنور ‌‬ ‫هه‌ردوو واڵت‪.‬‬ ‫ی ب��ه‌وه‌ش��ك��رد ك ‌ه‬ ‫ئ���ام���اژ‌ه ‌‬ ‫عێراق پێیوای ‌ه كێش ‌ه هه‌ی ‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫رێككه‌وتننامه‌یه‌دا‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ئ��ی��م��زاك��ردن� ‌ی له‌بار‌ودۆخێك ‌ی‬

‫نائاساییدابوو‌ه بۆی ‌ه پێویست ‌ه چاو‬ ‫به‌ناوه‌ڕۆكه‌كه‌یدا بخشێنرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هاوكات حه‌مید مه‌جید موسا‬ ‫ئ �ه‌و رێككه‌وتننام ‌ه به‌په‌یمان ‌ی‬ ‫گ���وێ���ڕای���ه‌ڵ���ی‌و س���ازش���ك���ردن‬ ‫وه‌س���ف���ده‌ك���ات‌و ته‌ئكیدیش‬ ‫له‌پێوێست ‌ی پ��ێ��داچ��وون �ه‌و‌ه بۆ‬ ‫بڕگه‌كان ‌ی ده‌ك��ات به‌جۆرێك ك ‌ه‬ ‫ره‌چاوی‌ یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كان‌و‬ ‫ی ه�ه‌ردوو واڵت‬ ‫زامن ‌ی به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫بكات‪.‬‬ ‫عه‌بدولكه‌ریم یه‌عقوبیش ك ‌ه‬ ‫یه‌كێك ‌ه له‌ئه‌ندامان ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی‬ ‫نوێنه‌ران ‌ی عێراق له‌سه‌ر حیزب ‌ی‬

‫ی له‌وه‌كرده‌وه‌‪،‬‬ ‫فه‌زیل ‌ه ته‌ئكید ‌‬ ‫ئ�ه‌و رێككه‌وتننامه‌ی ‌ه پێویست ‌ه‬ ‫له‌ڕێ ‌ی بڕیارێك ‌ی سیاس ‌ی‌و له‌الیه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ح��ك��وم�ه‌ت�ه‌و‌ه ی��اخ��ود ده‌ست ‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌ی كۆمار یان په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫عێراقه‌و‌ه یه‌كالییبكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫په‌رله‌مانتار مه‌حمود عوسمان‬ ‫له‌لیست ‌ی هاوپه‌یمان ‌ی داواده‌كات ئه‌و‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی ‌ه هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌و‌ه‬ ‫ی ئامانج له‌ئیمزاكردن ‌ی‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی گه‌ل ‌ی كورد‬ ‫لێدان ‌ی ج��واڵن �ه‌و‌ه ‌‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫پێشتر چه‌ند سه‌رچاوه‌یه‌ك‬ ‫ل���ه‌وه‌زاره‌ت��� ‌ی ده‌ره‌وه‌ی عێراق‬

‫مه‌حمو‌د عوسمان‪ :‬پێویست ‌ه رێککه‌وتننامه‌ی‬ ‫جه‌زائیر هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه‌‪ ،‬چونک ‌ه ئامانج لێی‬ ‫لێدانی جواڵنه‌وه‌ی گه‌لی کورد بوو‌ه‬

‫ی‬ ‫رایانگه‌یاند‪ :‬به‌م نزیكان ‌ه كار ‌‬ ‫ی هاوبه‌ش ‌ی نێوان عێراق‌و‬ ‫لیژن ‌ه ‌‬ ‫ئ��ێ��ران ب��ۆ تاوتوێكردن ‌ی پرس ‌ه‬ ‫هه‌ڵپه‌سێردراوه‌كان ‌ی نێوان هه‌ردوو‬ ‫واڵت ده‌ستپێده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌شه‌وه‌‪ ،‬سه‌لیم‬ ‫ی ته‌وافق‬ ‫ی ئه‌ندام ‌ی ب �ه‌ر‌ه ‌‬ ‫جبور ‌‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی نوێنه‌ران ‌ی عێراق‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رادی��ۆ سه‌وا‪،‬‬ ‫جه‌ختیكرده‌و‌ه له‌سه‌ر پێویست ‌ی‬ ‫ی نێوان عێراق‌و‬ ‫دیاریكردن ‌ی سنور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ئێران به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫ی ساڵ ‌ی (‪ )1975‬یاخود‬ ‫جه‌زائیر ‌‬ ‫ی نوێ ‌ی نێوان‬ ‫به‌پێ ‌ی رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ی وتیش ‌ی‬ ‫ه���ه‌ردوو واڵت‪ .‬جبور ‌‬ ‫"كێشه‌كان ‌ی نێوان عێراق‌و ئێران‬ ‫ته‌نها به‌دیاریكردن ‌ی ته‌واوه‌ت ‌ی‬ ‫س��ن��وره‌ك��ان�� ‌ی ه������ه‌ردوو واڵت‬ ‫چاره‌سه‌رده‌كرێت"‪.‬‬ ‫چاوه‌ڕوانیش ده‌كرێت له‌چه‌ند‬ ‫ی داهاتوودا لیژن ‌ه هاوبه‌شه‌كان ‌ی‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫نێوان ه��ه‌ردوو واڵت ك ‌ه الیه‌ن ‌ی‬ ‫ی‬ ‫ی بریكار ‌‬ ‫عێراقی له‌بید عه‌باو ‌‬ ‫وه‌زاره‌ت��� ‌ی ده‌ره‌و‌ه سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫كۆبوونه‌وه‌كانیان‬ ‫ده‌ك�����ات‪،‬‬ ‫ده‌ستپێبكه‌ن بۆ گفتوگۆكردن‬

‫پاڵپشت ‌ی خ��ۆ ‌ی ب��ۆ م���اد‌ه ‌ی ‪140‬‬ ‫راگه‌یاند‪ .‬به‌اڵم چاودێران ‌ی سیاس ‌ی‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ن‪ ،‬ئ��ه‌و به‌یاننامه‌ی ‌ه هیچ‬ ‫سه‌نگێك ‌ی سیاس ‌ی‌و دیبلۆماس ‌ی‬ ‫له‌ناوه‌ند‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا نییه‌و‬ ‫گه‌ره‌نت ‌ی ده‌سته‌به‌ر ‌ی هیچ مافێك‬ ‫بۆ كورد ناكات‪ .‬مه‌حمود عوسمان‬ ‫ده‌ڵێت تا ئێستا ئ �ه‌و‌ه روون نی ‌ه‬ ‫ك ‌ه په‌یوه‌ند ‌ی ك��وردو ئه‌مریكا له‌چ‬ ‫ئاستێكدایه‌‪ ،‬وت �ی‌ "ب �ه‌اڵم ده‌بێت‬ ‫ئ�ه‌وه‌ش بزانین سیاسه‌ت ‌ی ئه‌مریكا‬ ‫ب��ۆ ع��ێ��راق سیاسه‌تێك ‌ی گشتیه‌‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی به‌چاویش له‌په‌یوه‌ند ‌ی كوردو‬ ‫ئه‌مریكا ده‌بیندرێت شتێك ‌ی گشتییه‌و‬ ‫بڕواناكه‌م هیچ گرنگیه‌ك ‌ی تێدابێت بۆ‬ ‫كورد"‪.‬‬ ‫عه‌ل ‌ی كه‌ریم ده‌ڵێت مه‌رج نیی ‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی كورد له‌ئه‌مریكا ‌ی داواده‌كات‬ ‫ب��ۆ ‌ی جێبه‌جێبكات‪" ،‬دۆستایه‌ت ‌ی‬ ‫كوردو ئه‌مریكا بابه‌ت ئه‌و‌ه نیی ‌ه ك ‌ه‬ ‫شت ‌ی ن��ووس��راو هه‌بێت‪ ،‬بابه‌ته‌ك ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئه‌مریكا به‌راست ‌ی دۆست ‌ی‬ ‫ك��ورده‌‪ ،‬به‌اڵم مه‌رج نیی ‌ه ك ‌ه هه‌موو‬ ‫شتێك بۆ كورد بكات‪ ،‬له‌سیاسه‌تیشدا‬ ‫به‌ڵێن نیی ‌ه ته‌نیا پڕۆتۆكۆڵ ‌ی نووسراو‬ ‫هه‌یه‌"‪ .‬فایه‌ق گوڵپ ‌ی وت ‌ی "ئه‌مریكا‬ ‫به‌ڕه‌سم ‌ی له‌شوێنێكدا باس ‌ی كورد‌و‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی كورد ‌ی‬ ‫ن�ه‌ك��ردوه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم رێگه‌ش ن��ادات ك ‌ه‬ ‫كورد جینۆساید بكرێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫به‌رنامه‌ی ‌ه ‌ی ك ‌ه له‌عێراق‌و رۆژهه‌اڵت ‌ی‬ ‫ناوه‌ڕاستدا هه‌یه‌تی جێبه‌جێیبكات‪،‬‬ ‫گه‌ل ‌ی ك��ورد س��ود ‌ی لێوه‌رده‌گرێت‪،‬‬ ‫چونك ‌ه به‌رنامه‌ك ‌ه په‌یڕه‌وكردن ‌ی یاساو‬ ‫ماف ‌ی مرۆڤ‌و دیموكراتی له‌خۆ ده‌گرێت‪،‬‬ ‫كه‌وات ‌ه ئێم ‌ه له‌شت ‌ه گشتییه‌كان سود‬ ‫وه‌رده‌گرین‪ ،‬به‌اڵم په‌یوه‌ند ‌ی راسته‌وخۆو‬ ‫به‌هێزمان نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه تا ئێستا كورد‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه قه‌ناعه‌ت به‌ئه‌مریكا بكات‬ ‫ك ‌ه هه‌ڵوێستێك ‌ی سیاس ‌ی فه‌رم ‌ی بۆ‬ ‫كورد هه‌بێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگه‌له‌و‌ه ‌ی ئێران‌و‬ ‫ده‌وڵه‌ت ‌ه عه‌ره‌بییه‌كان‌و توركیا رێگرن‬ ‫له‌وه‌"‪.‬‬

‫ی دیاریكردن ‌ی سنوره‌كان ‌ی‬ ‫له‌بار‌ه ‌‬ ‫هه‌ردوو واڵت ك ‌ه به‌مدواییان ‌ه كێش ‌ه‌و‬ ‫ی لێكه‌وتووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی زۆر ‌‬ ‫ئاڵۆز ‌‬ ‫ناوه‌ڕۆك ‌ی رێككه‌وتننامه‌ك ‌ه‬ ‫ی جه‌زائیر ك ‌ه‬ ‫رێككه‌وتننام ‌ه ‌‬ ‫ی ساڵ ‌ی (‪)1975‬‬ ‫ی ئ��ازار ‌‬ ‫ل �ه‌(‪‌ )6‬‬ ‫ی‬ ‫دا له‌نێوان سه‌دام حسێن جێگر ‌‬ ‫ی عێراق‌و‬ ‫ی ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌ی كۆمار ‌‬ ‫ی ئێراندا‬ ‫ی شا ‌‬ ‫محه‌مه‌د ره‌زا په‌هله‌و ‌‬ ‫ئیمزاكرا‪ ،‬ئامانج ‌ه ئاشكراكان ‌ی‬ ‫ی‬ ‫به‌یه‌كالییكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫تایبه‌تبوو‬ ‫كێش ‌ه سنورییه‌كان ‌ی نێوان هه‌ردوو‬ ‫واڵت‪ ،‬خاڵ ‌ی یه‌كه‌م ‌ی رێككه‌وتنه‌ك ‌ه‬ ‫به‌چاره‌سه‌ركردن ‌ی‬ ‫تایبه‌تبوو‬ ‫ی وشكان ‌ی نێوان‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ع��ێ��راق‌و ئێران له‌به‌ر رۆشنای ‌ی‬ ‫رێككه‌وتنه‌كان ‌ی پێشووتر‪ ،‬خاڵ ‌ی‬ ‫دووه‌میش تایبه‌تبوو به‌دابه‌شكردن ‌ی‬ ‫(شه‌تولعه‌رب) به‌شێوه‌یه‌ك ك ‌ه‬ ‫ی هه‌ردوو واڵتدا بێت‪.‬‬ ‫له‌به‌رژه‌وه‌ند ‌‬ ‫له‌خاڵ ‌ی سێیه‌میشدا ئاماژ‌ه‬ ‫ب �ه‌وه‌ك��راب��وو ك� ‌ه پێویست ‌ه ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫دوو واڵت�� ‌ه ده‌س��ت له‌كاروبار ‌‬ ‫ناوخۆی ‌ی یه‌كتر وه‌رنه‌ده‌ن ك ‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫یه‌كێكبوو له‌خاڵ ‌ه جه‌وهه‌رییه‌كان ‌ی‬ ‫ئه‌و رێككه‌وتننامه‌ی ‌ه‌و ئامانج لێ ‌ی‬ ‫ده‌ستبه‌ردان ‌ی حكومه‌ت ‌ی ئێرانبوو‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌ه��اوك��اری��ك��ردن� ‌ی ج��واڵن��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی گه‌ل ‌ی ك��ورد له‌و‬ ‫رزگ��اری��خ��واز ‌‬ ‫ی‬ ‫س��ه‌رده‌م��ه‌دا ك� ‌ه دوات���ر به‌هۆ ‌‬ ‫ی رژێم ‌ی سه‌دام له‌و‬ ‫پاشگه‌زبوونه‌و‌ه ‌‬ ‫رێككه‌وتن ‌ه جه‌نگێك ‌ی هه‌شت ساڵ ‌ه‬ ‫له‌نێوان هه‌ردوو واڵتدا به‌رپابوو‪.‬‬


‫‪7‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ه ‪ -‬سیاسی‬ ‫دیمان ‌‬

‫شێرزاد حافز بۆ ده‌ستوور‪ :‬ده‌سه‌اڵت ده‌یه‌وێت گۆڕان‬ ‫له‌به‌رچاوی‌ خه‌ڵك سووك بكات‬

‫ی كوردستاندا زۆر‬ ‫"یه‌كێتی‌ له‌و هه‌ڵبژاردن ‌هی‌ په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی شۆك بووه‌‌و نازانێت چیبكات"‬ ‫بچووكبووه‌ته‌وه‌‌و ئێستا تووش ‌‬

‫سازدانی كامیل عومه‌ر‬ ‫له‌دیمانه‌یه‌كی‌ تایبه‌ت به‌‬ ‫ده‌ستووردا‪ ،‬شێرزاد حافز‪،‬‬ ‫ئه‌ندامی‌ په‌رله‌مانی‌ كوردستان‌و‬ ‫سه‌رۆكی‌ پێشوی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پارێزگای‌ سلێمانی‌‪ ،‬پێیوایه‌‬ ‫شه‌ڕی‌ گه‌وره‌ی‌ ناو په‌رله‌مان‬ ‫یاسای‌ بودجه‌ ده‌بێت‌و ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌شده‌كات‪ ،‬كه‌ لیستی‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت نایه‌وێت‪ ،‬تا دوای‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عیراق‪ ،‬هیچ پرۆژه‌یاسایه‌ك‬ ‫په‌سه‌ندبكرێت‪ ،‬هه‌روه‌ك باسی‌‬ ‫له‌وه‌شكرد‪ :‬سه‌ركردایه‌تی‌ كورد‬ ‫نایه‌وێت ئیش به‌ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پارێزگاكان بكات‪.‬‬ ‫‪..........................‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬رات چیه‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ئه‌دای‌ په‌رله‌مان به‌گشتی‌‌و‬ ‫فراكسیۆنه‌كانی‌ ئۆپۆزیسیۆن‬ ‫به‌تایبه‌تی‌‪ ،‬له‌كاتێكدا باس‬ ‫له‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ ئۆ‌پۆزسیۆن‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ ته‌رحێكی‌ جیاوازی‌‬ ‫هه‌بێت؟‬ ‫شێرزاد حافز‪ :‬له‌و ماوه‌‬ ‫ك��ه‌م��ه‌ی‌ ك��ه‌ له‌په‌رله‌ماندا‬ ‫بوم‪ ،‬ئه‌وه‌نده‌ی‌ تێگه‌یشتوم‪،‬‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت نایه‌وێت له‌ئێستادا‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬ببێته‌ په‌رله‌مانێكی‌‬ ‫چاالك‌و كارا‪ ،‬تاوه‌كو كاره‌كانی‌‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌رنه‌كه‌ون تا دوای‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی‌ عیراق‪.‬‬ ‫له‌كاتێكدا كۆمه‌ڵێك پڕۆژه‌ی‌‬ ‫ب��اش��م��ان پێشكه‌شكردووه‌‌و‬ ‫ته‌نانه‌ت هه‌ندێكیان له‌لیژنه‌كان‬ ‫ت���ه‌واوك���راون‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئ��ه‌وان‬ ‫ده‌یشارنه‌وه‌‌و نایخه‌نه‌ كارنامه‌ی‌‬ ‫ك��ۆب��ون �ه‌وه‌‌و دانیشتنه‌كانی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪ ،‬بۆ ئ�ه‌وه‌ی‌ ئه‌دای‌‬ ‫ئ��ۆپ��ۆزی��س��ی��ۆن به‌تایبه‌ت‬ ‫ئ �ه‌دای‌ گ��ۆڕان ده‌رنه‌كه‌وێت‌و‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رچ��اوی‌ خه‌ڵك سوك‌و‬ ‫الوازی‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س�������ت�������وور‪ :‬ب����اس‬ ‫ل �ه‌وه‌ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬كه‌ هه‌ژمونی‌‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت‌و حكومه‌ت به‌سه‌ر‬ ‫كاره‌كانی‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ دیاره‌‌و‬ ‫ده‌یه‌وێت په‌رله‌مان به‌دڵی‌ ئه‌و‬ ‫بجوڵێته‌وه‌؟‬ ‫ش��ێ��رزاد حافز‪ :‬پێموایه‌‬ ‫ه��ه‌ر له‌ئێستادا وان��ه‌ب��ووه‌‌و‬ ‫ل��ه‌خ��ول��ه‌ك��ان��ی‌ پێشوتری‌‬ ‫حكومه‌ت‌و‬ ‫په‌رله‌مانیشدا‪،‬‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت هه‌ژمونی‌ به‌سه‌ر‬ ‫ئ�ه‌دای‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ هه‌بووه‌‪،‬‬

‫ی بودجه‌‪،‬‬ ‫یاسا ‌‬ ‫ی‬ ‫شه‌ڕ‌ه گه‌وره‌كه‌ ‌‬ ‫له‌سه‌ر دروستده‌بێت‪،‬‬ ‫ی تائێستا‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫بودج ‌ه له‌تاریكیدا بووه‌‬

‫باشترین‌و نزیكترین نمونه‌ی‌‬ ‫ئێستا‪ ،‬هه‌وڵدانی‌ حكومه‌ته‌‬ ‫بۆ دواخستنی‌ هه‌ڵبژاردنی‌‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��وم�ه‌ن�ی‌ پارێزگاكان‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا پێشتر ساڵێكیان‬ ‫دواخ���س���ت���ووه‌‌و ده‌یانه‌وێت‬ ‫س��اڵ��ێ��ك�ی‌ ت���ری‌ دواب���خ���ه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش له‌پێناو به‌رژه‌وه‌ندی‌‬ ‫حزبیه‌‌و ده‌ترسن ل �ه‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫جارێكی‌ تر وه‌كو هه‌ڵبژاردنی‌ ‬ ‫‪7/25‬ی����ان لێبێته‌وه‌‌و گه‌ر‬ ‫له‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عیراقیشدا هه‌مان ئه‌نجامیان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌وا هه‌ڵبژاردن ناكه‌ن‬ ‫تا له‌ده‌سه‌اڵتدا بن‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫نمونه‌یه‌كی‌ ئاشكرای‌ هه‌ژمونی‌‬ ‫حكومه‌ته‌ به‌سه‌ر په‌رله‌مانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ��ه‌و گ��رژی‌‌و‬ ‫ملمالنێ سیاسیانه‌ی‌ هێزه‌‬ ‫س��ی��اس��ی�ه‌ك��ان ل�����ه‌ده‌ره‌وه‌ی‌‬ ‫پ����ه‌رل����ه‌م����ان‪ ،‬ت����ا چ��ه‌ن��د‬ ‫ره‌ن�����گ�����دان�����ه‌وه‌ی‌ ل���ه‌س���ه‌ر‬ ‫كاره‌كانی‌‬ ‫فراكسیۆنه‌كان‌و‬ ‫په‌رله‌مان هه‌بووه‌؟‬ ‫ش���ێ���رزاد ح��اف��ز‪ :‬وه‌ك��و‬ ‫سه‌رۆكی‌ په‌رله‌مان‪ ،‬تائێستا زۆر‬ ‫بێالیه‌نانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتی‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆپۆزیسیۆن‌و فراكسیۆنه‌كانی‌‬ ‫ت��ر ك�����ردووه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم وه‌ك��و‬ ‫كارنامه‌‌و‬ ‫فراكسیۆنه‌كه‌یان‬ ‫پالنی‌ خۆیان هه‌یه‌‪ ،‬تا ئێستاش‬ ‫زۆر ده‌رنه‌كه‌وتووه‌‪ ،‬به‌اڵم دوای‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنی‌ په‌رله‌مانی عیراق‌و‬ ‫گفتوگۆی‌ پ���رۆژه‌ یاساكان‪،‬‬ ‫ب���ارودۆخ���ی‌ پ �ه‌رل �ه‌م��ان زۆر‬ ‫ده‌گ��ۆڕێ��ت‌و پێموانیه‌ وه‌كو‬ ‫ئێستا بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ژماره‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر پ���رۆژه‌ یاسا پێشكه‌ش‬ ‫ب �ه‌پ �ه‌رل �ه‌م��ان ك����راوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ت��ا چ��وار مانگی‌ كاركردنی‌‬ ‫نه‌یتوانی‌ پ��رۆژه‌ یاسایه‌كیش‬ ‫په‌سه‌ند بكات‪ ،‬پێتوایه‌ له‌م‬ ‫خوله‌یشدا په‌رله‌مان فریای‌ ئه‌و‬ ‫هه‌موو پرۆژه‌ یاسایه‌ بكه‌وێت‬ ‫كه‌ كه‌ڵه‌كه‌ بووه‌؟‬ ‫ش���ێ���رزاد ح��اف��ز‪ :‬ئ���ه‌وه‌‬ ‫دره‌نگ‌و زوو كه‌وتووه‌‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫ئه‌و پرۆژه‌ یاسایانه‌ هه‌ر گفتوگۆ‬ ‫ده‌ك��رێ �ن‌و په‌سه‌ند ده‌كرێن‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ت��ا دوای‌ هه‌ڵبژاردن‬ ‫لیستی‌ ده‌سه‌اڵت نایه‌وێت هیچ‬ ‫شتێك بكرێت‌و ی�ه‌ك پرۆژه‌‬ ‫یاسا ناخه‌نه‌ به‌رده‌م په‌رله‌مان‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت ئه‌و پرۆژه‌ یاسایانه‌ی‌‬ ‫ك��ه‌ خ��ۆی��ان پێشكه‌شیان‬ ‫كردووه‌‪ ،‬جا بۆ ئه‌وه‌ی‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێمه‌ نه‌كه‌ن ئه‌وه‌ی‌ خۆشیان‬ ‫ناكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پێشبینی‌ ده‌كرا‬ ‫ل��ه‌دوای‌ هه‌ڵبژاردنی‌ ‪،7/25‬‬ ‫بارودۆخه‌كه‌ هێور بوایه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌پێچه‌وانه‌ بارگرژییه‌كی‌‬ ‫زۆر ل��ه‌ن��ێ��وان ده‌س����ه‌اڵت‌و‬ ‫ئۆپۆزیسیۆندا هه‌یه‌‪ ،‬تۆ رات‬ ‫چیه‌؟‬ ‫ش�������ێ�������رزاد ح����اف����ز‪:‬‬ ‫له‌كوردستاندا ئۆپۆزیسیۆنی‌‬ ‫راس��ت�ه‌ق��ی��ن�ه‌ ن���ه‌ب���ووه‌‪ ،‬گه‌ر‬ ‫هه‌شبوبێت زۆر الواز بووه‌‪،‬‬ ‫ئ����ه‌وان ئ �ه‌زم��ون��ی��ان له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆپۆزیسۆندا نیه‌‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌‬ ‫یه‌كێتی‌ ل��ه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ كوردستاندا زۆر‬

‫شێرزاد حافز‬

‫ی كورد دیموكراتیه‌تیان بۆ‬ ‫سه‌ركردایه‌ت ‌‬ ‫عیراق ده‌وێت‌و بۆ خۆمان دیكتاتۆریه‌ت‪،‬‬ ‫المه‌ركه‌زیه‌تیان بۆ عیراق ده‌وێت‌و بۆ خۆمان‬ ‫مه‌ركه‌زیه‌ت‬

‫بچوك بووه‌ته‌وه‌‌و وایلێكردووه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ئێستا توشی‌ شۆك بووه‌‌و‬ ‫نازانێت چی‌ بكات‌و په‌الماری‌‬ ‫هه‌مو شتێك ده‌دات‪ ،‬ئه‌وه‌تا‬ ‫ل���ه‌پ���ه‌رل���ه‌م���ان پ���ه‌الم���اری‌‬ ‫گ����ۆڕان ده‌دات‌و نایه‌وێت‬ ‫پرۆژه‌یاساكانی‌ په‌سه‌ندبكرێن‪،‬‬ ‫له‌الیه‌كی‌ تره‌وه‌ وه‌كو به‌عس‬ ‫له‌راگه‌یاندنه‌كانیه‌وه‌‬ ‫خه‌ڵك‬ ‫پیشانده‌دا ك �ه‌ ره‌ن��گ �ه‌ دوو‬ ‫كه‌سیان گۆڕان بن‪ ،‬هه‌زاریان‬ ‫تێوه‌ ده‌ئاڵێنێ‌‌و ده‌ڵێت ئه‌مانه‌‬ ‫گ��ۆڕان �ن‌و گ �ه‌ڕاون �ه‌ت �ه‌وه‌‪ ،‬كه‌‬ ‫ئ �ه‌وه‌ ته‌مسیلێكی‌ ناڕاسته‌‌و‬ ‫هه‌ندێ‌ خه‌ڵك پیشانده‌ده‌ن كه‌‬ ‫خه‌ڵكی‌ ئه‌و شوێنه‌ نین‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬ل���ه‌س���ه‌ر‬ ‫روداوه‌كانی‌ ناوچه‌ی‌ سلێمانی‌‪،‬‬ ‫داوای‌ كۆبونه‌وه‌ی‌ نا ئاسایی‌‬ ‫په‌رله‌مانتان كرد‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و‬ ‫به‌ڕێوه‌نه‌چوو‪،‬‬ ‫كۆبونه‌وه‌یه‌‬ ‫ئێوه‌ بێده‌نگیتان لێكرد؟‬ ‫ش���ێ���رزاد ح��اف��ز‪ :‬وه‌ك��و‬ ‫ل��ی��ژن�ه‌ی‌ ن��اوخ��ۆ‪ ،‬سه‌ردانی‌‬ ‫وه‌زیری‌ ناوخۆمان كرد‌و داوای‌‬ ‫به‌دواداچونی‌ ئه‌و روداوانه‌مان‬ ‫كرد‪ ،‬ئه‌ویش زۆری‌ پێناخۆش‬ ‫بوو‪ ،‬سه‌ری‌ سوڕما له‌وه‌ی‌ كه‌‬

‫ئاگاداری‌ ئه‌و روداوان��ه‌ نیه‌‌و‬ ‫داوایشی‌ كرد‪ ،‬كه‌ به‌به‌ڵگه‌وه‌‬ ‫شكات بكرێت دوات��ر الیه‌نه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیداره‌كانی‌ وه‌زاره‌تی‌‬ ‫ناوخۆ به‌دواداچونی‌ بۆ بكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬دۆسیه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ گه‌یشته‌ ك��وێ‌ كه‌‬ ‫له‌سه‌ر ده‌نگدانیان به‌ ئێوه‌‪،‬‬ ‫رووب�����ه‌ڕووی‌ س���زای ئیداری‌‬ ‫بوونه‌ته‌وه‌‪ ،‬ئایا سه‌رۆكی‌ هه‌رێم‬ ‫ده‌ستی‌ ده‌سیتان پێناكات؟‬ ‫شێرزاد حافز‪ :‬تا ئێستا‬ ‫چاوه‌ڕێی‌ وه‌اڵمه‌كه‌ی‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫هه‌رێمین‌و گوایا ئه‌و دۆسیه‌یه‌‬ ‫ل����ه‌الی‌ س���ه‌رۆك���ی‌ دی���وان���ی‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێمه‌ كه‌ ئێستا‬ ‫له‌سه‌فه‌ردایه‌‌و كاك مه‌سعودیش‬ ‫وتویه‌تی‌ نابێ‌ ده‌ستی ده‌ستی‬ ‫پێبكرێت‪ ،‬ئێمه‌ گه‌شبینین‬ ‫به‌هه‌وڵی‌ چاره‌سه‌ری‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫ه �ه‌رێ �م‌و به‌ڵێنیشیداوه‌ كه‌‬ ‫چ��اره‌س�ه‌ری‌ بكات‪ .‬كه‌ ئه‌وه‌‬ ‫رێ��وش��وێ��ن�ی‌ ی��اس��ای��ی�ه‌‌و گه‌ر‬ ‫ئه‌نجامه‌كه‌یمان به‌ دڵ نه‌بوو‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستمان ده‌بێت‌و هه‌روا‬ ‫دانانیشین‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ئ��ێ��وه‌ وه‌كو‬ ‫ل��ی��س��ت �ی‌ گ������ۆڕان داوای‌‬

‫الم�ه‌رك�ه‌زی�ه‌ت�ی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��اك��ان ده‌ك����ه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پرۆژه‌یاسایه‌ چی‌ به‌سه‌رهات؟‬ ‫شێرزاد حافز‪ :‬له‌سه‌ره‌تاوه‌‪،‬‬ ‫كه‌ خۆم سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��ا ب���وم‪ ،‬پێموابووه‌‬ ‫ك��ه‌ س��ه‌رك��ردای��ه‌ت��ی‌ ك��ورد‬ ‫نایه‌وێت ئیش به‌ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پ��ارێ��زگ��اك��ان له‌كوردستاندا‬ ‫بكات‌و دیموكراتیه‌تیان بۆ‬ ‫ع��ی��راق ده‌وێ���ت‌و ب��ۆ خۆمان‬ ‫دیكتاتۆریه‌ت‪ ،‬مه‌ركه‌زیه‌تیان‬ ‫بۆ خۆمان ده‌وێت‌و المه‌ركه‌زیه‌ت‬ ‫ب��ۆ ع��ی��راق‪ ،‬بیانوه‌كه‌شیان‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ پارێزگاكان فیدراڵیه‌تی‌‬ ‫ه �ه‌رێ��م��ی��ان له‌ده‌ستبدات‌و‬ ‫س���ه‌ر ب��ه‌ ن���اوه‌ن���د ب���ن‪ ،‬كه‌‬ ‫پێچه‌وانه‌كه‌ی‌ راسته‌‌و ئێمه‌‬ ‫ده‌مانه‌وێت پارێزگاكان سه‌ر‬ ‫به‌هه‌رێم بن‪ ،‬به‌اڵم ده‌سه‌اڵتێكی‌‬ ‫المه‌ركه‌زییان هه‌بێت‪ ،‬ئیتر‬ ‫س��ه‌ر ب �ه‌ وه‌زاره‌ت����ی‌ ناوخۆ‬ ‫ی��ان وه‌زاره‌ت��ێ��ك�ی‌ تایبه‌تیان‬ ‫ه�ه‌ب��ێ��ت ئ���ه‌وه‌ كێشه‌ نیه‌‪.‬‬ ‫ئێمه‌ ی��اس��ای‌ ژم���اره‌ ‪71‬ی‌‬ ‫پ���ۆل ب��ری��م �ه‌ر ك��ه‌ تایبه‌ته‌‬ ‫به‌ئه‌نجومه‌نی‌ پارێزگاكان بۆ‬ ‫كوردستان به‌باش ده‌زانین‌و‬ ‫هیچ كێشه‌یه‌كی‌ نیه‌‌و هیچ‬ ‫كاریگه‌رییه‌كی‌ خراپی‌ له‌سه‌ر‬ ‫فیدراڵیه‌تی‌ هه‌رێمی كوردستان‬ ‫ن��ی �ه‌‌و ئێمه‌ له‌په‌رله‌ماندا‬ ‫داكۆكی‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌ین‌و داوای‌‬ ‫هه‌مواركردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و یاسایه‌‬ ‫ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌گفتۆگۆكانی‌‬ ‫ن��او پ �ه‌رل �ه‌م��ان��دا‪ ،‬ت��ا چه‌ند‬ ‫ده‌نگی‌ زۆرینه‌‌و كه‌مینه‌ زیان‬ ‫به‌پرۆژه‌یاساكان ده‌گه‌یه‌نێت؟‬ ‫گ��ف��ت��وگ��ۆت��ان ل��ه‌س��ه‌ر ئ���ه‌وه‌‬ ‫ن���ه‌ك���ردووه‌ ك �ه‌ به‌ته‌وافوق‬ ‫پرۆژه‌یاساكان تێپه‌ڕێنن؟‬ ‫شێرزاد حافز‪ :‬له‌سه‌ره‌تاوه‌‬

‫باسمكرد‪ ،‬كه‌ ئه‌وان نایانه‌وێت‬ ‫ه��ی��چ پ���رۆژه‌ی���ه‌ك���ی‌ گ���ۆڕان‬ ‫سه‌ربگرێت‪ ،‬گۆڕان بڵێ‌ ماست‬ ‫سپیه‌ ئ��ه‌وان ده‌ڵێن ره‌شه‌‪،‬‬ ‫كه‌ ئه‌وه‌ كاری‌ په‌رله‌مان نیه‌‌و‬ ‫ئێستا ئێمه‌‌و ئه‌وان نوێنه‌ری‌‬ ‫هه‌موو خه‌ڵكین‌و بۆ خزمه‌تی‌‬ ‫خه‌ڵك هاتوین‪ ،‬ئێمه‌ به‌شتی‌‬ ‫باشی‌ ئ��ه‌وان ناڵێین خراپ‪،‬‬ ‫بۆ نمونه‌ ئێمه‌و ئ��ه‌وان دوو‬ ‫پرۆژه‌یاسامان پێشكه‌شكردبوو‬ ‫له‌سه‌ر ب��ودج�ه‌ی‌ حزبه‌كان‌و‬ ‫له‌هه‌ردوكیان پرۆژه‌یاسایه‌كمان‬ ‫ل���ێ���ده‌رك���رد‪ ،‬گ���ه‌ر هه‌موو‬ ‫كاره‌كانمان وابكه‌ین خراپ نیه‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم پێموایه‌ ئه‌وان له‌هه‌موو‬ ‫ك��اره‌ك��ان��دا له‌گه‌ڵماندا نین‪،‬‬ ‫نزیكترین نمونه‌ ره‌تكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫داوای �ه‌ك �ی‌ ئۆپۆزیسیۆن بوو‬ ‫ب��ۆ ك��ه‌م��ك��ردن��ه‌وه‌ی‌ پشوی‌‬ ‫په‌رله‌مان‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬پێتوایه‌‪،‬‬ ‫له‌داهاتوی‌ په‌رله‌ماندا یاسایه‌ك‬ ‫ش����ه‌ڕی‌ گ������ه‌وره‌ی‌ نێوان‬ ‫فراكسیۆنه‌كان گه‌رمده‌كات؟‬ ‫ش��ێ��رزاد ح��اف��ز‪ :‬یاسای‌‬ ‫بودجه‌‪ ،‬شه‌ڕه‌ گه‌وره‌كه‌ی‌ له‌سه‌ر‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫دروستده‌بێت‪،‬‬ ‫تائێستا بودجه‌ له‌تاریكیدا‬ ‫ب��ووه‌‌و بۆ ئ �ه‌وان ئاسان نیه‌‬ ‫بكه‌وێته‌ س�ه‌ر زاری‌ خه‌ڵك‌و‬ ‫ب��ه‌رچ��اوی‌ خ �ه‌ڵ �ك‌و شه‌فاف‬ ‫بێت‪ ،‬ئێمه‌ ورده‌كارییه‌كه‌ی‌‬ ‫به‌خه‌ڵك ده‌ڵێین‌و ناتوانرێ‌‬ ‫له‌خه‌ڵك بشاردرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ت���ا چه‌ند‬ ‫گه‌شبینن به‌ كاره‌كانی‌ داهاتوی‌‬ ‫پ �ه‌رل �ه‌م��ان؟ پێتوایه‌ ببێته‌‬ ‫په‌رله‌مانێكی‌ كارا‌و زیند‌و؟‬ ‫ش���ێ���رزاد ح���اف���ز‪ :‬ل��ه‌م‬ ‫چ����وار س����اڵ����ه‌دا‪ ،‬لیستی‌‬ ‫كوردستانی‌ بااڵده‌ستن له‌ناو‬ ‫په‌رله‌ماندا هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ كه‌‬ ‫ده‌یانه‌وێت به‌ده‌نگدانی‌ زۆرینه‌‬ ‫س �ه‌ری��ده‌خ �ه‌ن‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئه‌وان‬ ‫ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت هه‌ڵبژاردنه‌كان‬ ‫بڕوات‪ ،‬ئیتر دوای‌ ئه‌وه‌ ئه‌دای‌‬ ‫گ��ۆڕان ده‌رده‌ك��ه‌وێ��ت یا نا‪،‬‬ ‫زۆر كێشه‌یان نیه‌‌و چه‌ندین‬ ‫رێگای‌ تر هه‌یه‌‪ ،‬كه‌ خۆیان‬ ‫پیشان خه‌ڵك بده‌نه‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫عیراقدا سه‌ركه‌وتوبن به‌ره‌و‬ ‫باشی‌ ده‌ڕوات‌و گ �ه‌ر خراپ‬ ‫بوون‪ ،‬هه‌ڵبژاردنی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫پارێزگاكان ناكه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌‬ ‫ئ �ه‌دای‌ په‌رله‌مان گه‌ر وابڕوا‬ ‫زۆر دڵخۆشكه‌ر نیه‌‌و له‌ئاست‬ ‫خواستی‌ ئێمه‌دا نیه‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫تا دوا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عیراق‪ ،‬لیست ‌‬ ‫په‌رله‌مان ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت نایه‌وێت هیچ‬ ‫شتێك بكرێت‌و یه‌ك پرۆژ‌ه‬ ‫یاسا ناخات ‌ه به‌رده‌م په‌رله‌مان‬


‫‪info@destur.net‬‬

‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/‬‬ ‫‪06.01.2010‬‬ ‫‪01/ 2010‬‬

‫ه ‪ -‬سیاسی‬ ‫دیمان ‌‬

‫"ئــه‌نجــومـه‌نــی نـاوه‌نـــد چـاودێـریــی هــه‌مـــوو‬ ‫ئـۆرگـانـه‌کـانــی یـه‌کـێـتــی ده‌کــات‌"‬

‫‪6‬‬

‫ی سیاسی‌ یه‌كێتی‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫فوئاد مه‌عسوم ئه‌ندامی‌ مه‌كته‌ب ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬گۆران وه‌هاب‬

‫فوئاد مه‌عسوم ئه‌ندامی‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫نیشتمانی‌ له‌چاوپێكه‌وتنێكی‌‬ ‫ده‌ستووردا ده‌ڵێت هه‌فته‌ی‌‬ ‫داهاتوو ئه‌ندامانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫ناوه‌ندی‌ یه‌كێتی‌ سه‌رۆك‌و‬ ‫جێگر بۆ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یان‬ ‫هه‌ڵده‌بژێرن‌و دواتریش‬ ‫كارنامه‌و میكانیزمی‌‬ ‫كاركردنیان دیاریده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫فوئاد مه‌عسوم ئاماژه‌‬ ‫به‌وه‌ ده‌كات ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ چاودێریكردنی‌‬ ‫هه‌موو ئۆرگانه‌كانی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬‬ ‫‪........................‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند‬ ‫ی��ه‌ك��ه‌م ك��ۆب��ون��ه‌وه‌ی‌ خ��ۆی‌‬ ‫ئه‌نجامدا‪ ،‬ئایا بۆچی‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫جێگره‌كه‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‌و‬ ‫دیاری‌ نه‌كران؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬ئه‌ندامانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ له‌ناو خۆیاندا‬ ‫رێ��ك��ك�ه‌وت��وون‌و بڕیاریانداوه‌‬ ‫ك���ه‌ چ���ه‌ن���د ئ��ه‌ن��دام��ێ��ك��ی‌‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫ك��ار بۆ خۆیان دابنێن‪ ،‬له‌م‬ ‫ه �ه‌ف��ت �ه‌ی �ه‌ ی���ان س���ه‌ره‌ت���ای‌‬ ‫هه‌فته‌ی‌ داهاتوو كۆده‌بنه‌وه‌‬ ‫تا له‌سه‌ر ئه‌و به‌رنامه‌ی كاره‌‬ ‫رێكبكه‌ون‌و دواتریش سه‌رۆكی‌‬ ‫لیژنه‌كانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‌و‬ ‫خۆیان دیاریبكه‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬س����ه‌رۆك‌و‬ ‫جێگری‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ له‌سه‌ر‬ ‫چ بنه‌مایه‌ك دیاریده‌كرێن؟‬ ‫باره‌گای‌ سه‌ره‌كی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫له‌كوێ ده‌بێت؟ ئایا له‌شارو‬ ‫ش��ارۆچ��ك��ه‌ك��ان ئۆفیسیان‬ ‫ده‌بێت؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬سه‌رۆك‌و‬ ‫جێگری‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ به‌پێی‌‬ ‫ب���ه‌رن���ام���ه‌‪ ،‬ك����اری‌ خۆیان‬ ‫دی���اری���ده‌ك���ه‌ن‌و ب���اره‌گ���ای‌‬ ‫س��ه‌ره‌ك��ی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ش‬ ‫ئه‌گه‌ری‌ زۆره‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫كاتی‌ له‌ناو باره‌گای‌ مه‌كته‌بی‌‬ ‫سیاسی‌ یه‌كێتیدا بێت‪ ،‬تا‬ ‫دوات����ر ب��ۆخ��ۆی��ان شوێنێك‬ ‫دی��اری��ده‌ك��ه‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ شتێكی‌ مه‌ركه‌زیه‌‬ ‫له‌شاروشارۆچكه‌كان ئۆفیسی‌‬ ‫نابێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌شێك له‌وانه‌ی‌‬ ‫كراونه‌ته‌ ئه‌ندامی‌ ئه‌نجومه‌ن‌و‬ ‫ناوه‌كانیان له‌راگه‌یاندنه‌كاندا‬ ‫ب�ڵ�اوك���راوه‌ت���ه‌وه‌ كه‌سانی‌‬ ‫ب��ه‌ت��ه‌م��ه‌ن‌و پێشتر ئه‌ركی‌‬

‫فوئاد مه‌عسوم‬ ‫ت��ری��ان ه��ه‌ب��ووه‌‪ ،‬تیایاندایه‌‬ ‫س �ه‌رك �ه‌وت��وو ن��ه‌ب��ووه‌‪ ،‬ئێوه‌‬ ‫له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌ك ئه‌ندامانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نتان دیاریكرووه‌؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ن‬ ‫ب���ه‌ئ���ه‌ن���دام���ی‌‬ ‫ده‌س��ن��ی��ش��ان��ك��راون‪ ،‬پێشتر‬ ‫ب���ه‌ش���ێ���ك���ی���ان ئ���ه‌ن���دام���ی‌‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ بوون‪ ،‬شاره‌زای‌‬ ‫باشیشیان هه‌یه‌ تا سودیان‬ ‫لێوه‌ربگیرێت‪ ،‬به‌شێكی‌ تریشیان‬ ‫له‌بواری‌ خۆیاندا شاره‌زاییان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌شێكیشیان كه‌سانی‌‬ ‫گه‌نجن‪ ،‬دی���اره‌ دانانیشیان‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ب��ڕی��ارب��وو‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ندی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫ل���ه‌ئ���ه‌ن���دام���ان���ی‌ پ��ێ��ش��ووی‌‬ ‫س���ه‌رك���ردای���ه‌ت���ی‌ یه‌كێتی‌‌و‬ ‫كۆمه‌ڵێك كه‌سایه‌تی‌ سیاسی‌‬ ‫دی���ار پێكبهێنرێت‌و رۆڵ���ی‌‬ ‫په‌رله‌مانی‌ حیزب ببینێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئێستا پێكهاته‌ی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ نییه‌؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬پێكهاته‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ به‌پێی‌ په‌یڕه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم واب���ه‌ب���اش زان����را كه‌‬ ‫ئ��ه‌و ئ �ه‌ن��دام��ان �ه‌ی‌ پێشووی‌‬ ‫س �ه‌رك��ردای �ه‌ت �ی‌ یه‌كێتی‌ كه‌‬ ‫ئێستا ئیشیان نییه‌ ئه‌وانه‌یشی‌‬ ‫تێدابن‪ ،‬چونكه‌ ئه‌زمونیان‬ ‫هه‌یه‌‌و له‌سه‌ره‌تای‌ دروستبوونی‌‬ ‫به‌شداربوون‪،‬‬ ‫یه‌كێتییه‌وه‌‬ ‫بێگومان ئه‌وانه‌ش بیروبۆچونی‬ ‫خ��ۆی��ان ه �ه‌ی �ه‌‌و مه‌سه‌له‌كه‌‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندتر ده‌ك�ه‌ن‪ ،‬ئه‌گینا‬ ‫ئه‌وه‌ نه‌بووه‌ گۆڕانێك بووبێت‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ن��زی��ك�ه‌ی‌ ‪ 70‬ب��ۆ ‪80‬‬

‫ی‬ ‫لــــه‌كۆنگره‌دا خــــــــــــۆم بۆ هیـــــــــــچ ئۆرگانێك ‌‬ ‫ی هه‌ڵنابژێــــــــــــــــرم‌و ده‌بمـــــ ‌ه‬ ‫یه‌كێتـــــــــــ ‌‬ ‫ی ساده‌‌و كــــــــــــار بـــــــــــۆ‬ ‫ئــــــــــــــــــه‌ندامێكـ ‌‬ ‫ی ده‌كه‌م‬ ‫یه‌كێت ‌‬

‫ئه‌ندامـــه‌کانی‬ ‫ئه‌نجومـــــــــــه‌نی ناوه‌ند‬ ‫ل ‌ه کۆنگـــــــــــــره‌دا‬ ‫ده‌گۆڕدرێن‬

‫ده‌ستنیشانكراون‪،‬‬ ‫ك���ه‌س‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ كه‌سانێكی‌ زۆرتریش‬ ‫داوای��ان��ك��ردب��وو كه‌سانیتری‬ ‫شایسته‌ هه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم بوار‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ئێستا ئه‌و ئه‌ندامانه‌‬ ‫كاره‌كانی‌ خۆیان ده‌ك��ه‌ن تا‬ ‫كۆنگره‌‪ ،‬چونكه‌ كاتی‌ كۆنگره‌‬ ‫ه��ی��چ ك �ه‌س��ێ��ك له‌پۆستی‌‬ ‫خۆیدا نامێنێت‌و له‌كۆنگره‌‬ ‫ئه‌ندامانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند‬ ‫دیاریده‌كرێن‪.‬‬ ‫ئومێده‌وارین ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌‬ ‫له‌كۆنگره‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ روونتر‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌ زیاتری‌ پێبدرێت‪،‬‬ ‫دیاره‌ ئه‌وه‌ش به‌پێی‌ په‌یڕه‌و‬ ‫گ��ۆڕان��ی‌ ت��ێ��داده‌ب��ێ �ت‌و هه‌ر‬ ‫ل �ه‌ك��ۆن��گ��ره‌دا پێداچوونه‌وه‌‬ ‫به‌كاره‌كانی‌ ده‌كرێت‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ده‌س��ه‌اڵت��ی‌‬ ‫ئ���ه‌ن���ج���وم���ه‌ن���ه‌ چ���ه‌ن���ده‌؟‬ ‫كاركردنی‌‬ ‫میكانیزمه‌كانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ چۆنده‌بێت؟‬ ‫ف��وئ��اد م��ه‌ع��س��وم‪ :‬ئه‌و‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ان���ه‌ ل��ه‌پ��ه‌ی��ڕه‌ودا‬ ‫دیاریكراون كه‌ چاودێری‌ هه‌موو‬ ‫ئۆرگانه‌كان ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬له‌هه‌ر‬ ‫شوێنێك شتێك ببینن كه‌ الدان‬ ‫بێت ده‌ستنیشانی‌ ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫خۆشیان خاوه‌نی‌ بڕیارن‪ ،‬هه‌ر‬ ‫ئه‌ندامێك بۆ هه‌ر مه‌كته‌بێك‬ ‫دابنرێت‪ ،‬ده‌بێت به‌ڕه‌زامه‌ندی‌‌و‬ ‫له‌رێگای‌ ئه‌وانه‌وه‌بێت‌و هه‌موو‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌كانیان تا كۆنگره‌‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بێت‪.‬‬

‫میكانیزمی‌ كاركردنشیان‬ ‫رووبه‌ڕووی‌ خۆیان كراوه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫خۆیان دایده‌نێن‪ ،‬به‌اڵم چۆن ئه‌وه‌‬ ‫رووب��ه‌ڕووی‌ خۆیانكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئێستا سه‌رقاڵی‌ به‌رنامه‌ی‌‬ ‫كاری‌ خۆیانن‪ ،‬ئه‌و به‌رنامه‌ی‌‬ ‫كاره‌ش ده‌بێته‌ بنه‌مایه‌ك بۆ‬ ‫ئیشوكاریان‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬له‌مه‌سه‌له‌‬ ‫ده‌سه‌اڵتی‌‬ ‫هه‌ستیاره‌كاندا‬ ‫یه‌كالییكردنه‌وه‌ الی‌ كێیه‌‪،‬‬ ‫م��ه‌ك��ت��ه‌ب��ی‌ س��ی��اس��ی‌‪ ،‬یان‬ ‫كۆمیته‌ی‌ سه‌ركردایه‌تی‌‪ ،‬یان‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند؟‬ ‫ف�����وئ�����اد م���ه‌ع���س���وم‪:‬‬ ‫كێشه‌كان‬ ‫یه‌كالییكردنه‌وه‌ی‌‬ ‫دی���اره‌ به‌گفتوگۆیه‌‪ ،‬ئێستا‬ ‫ده‌زگایه‌كیتر زیادیكردوه‌‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫ئه‌ویش به‌شداربێت له‌وجۆره‌‬ ‫بابه‌تانه‌‌و بڕیارلێدانیان‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬زه‌روره‌ت�����ی‌‬ ‫دروستكردنی‌ ئه‌م ئه‌نجومه‌نه‌‬ ‫چی‌ ب��وو؟ كام كه‌لێن هه‌بوو‬ ‫ك���ه‌ ب �ه‌م �ه‌ك��ت �ه‌ب �ی‌ سیاسی‌‬ ‫پڕنه‌كراوه‌ته‌وه‌‌و ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫ده‌توانێت پڕیبكاته‌وه‌؟‬ ‫ف��وئ��اد م �ه‌ع��س��وم‪ :‬ئێمه‌‬ ‫هیچ ن��ات �ه‌واوی �ه‌ك��م��ان نییه‌‪،‬‬ ‫تائه‌نجومه‌نه‌كه‌ پڕی بكاته‌وه‌‪،‬‬ ‫م��ه‌س��ه‌ل��ه‌ك��ه‌ ئ�����ه‌وه‌ نییه‌‬ ‫گه‌یشتبینه‌ ح��اڵ�ه‌ت��ێ��ك كه‌‬ ‫ملمالنێ هه‌بێت‌و پێویستمان‬ ‫پێیبێت‪ ،‬نا شه‌رعییه‌ت هه‌ر‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ده‌نگی‌ نیساب به‌زیاده‌وه‌‬ ‫بوونی‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬دروستكردنی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نی‌ ناوه‌ند له‌كاتێكدایه‌‬ ‫ك���ه‌ ه��ه‌ن��دێ��ك ك���ه‌س باس‬ ‫له‌وه‌ده‌كه‌ن یه‌كێتی‌ به‌ده‌ست‬ ‫ق��ه‌ب��ه‌ی��ی‌ ده‌زگ���اك���ان���ی���ه‌وه‌‬ ‫ده‌ن��اڵ��ێ��ن��ێ��ت‪ ،‬دام��ه‌زران��دن��ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نێك به‌ ‪ 80‬ئه‌ندامه‌وه‌‬ ‫ئه‌و قه‌به‌ییه‌ زیاتر ناكات؟‬ ‫ف��وئ��اد مه‌عسوم‪ :‬نه‌خێر‬ ‫مه‌سه‌له‌كه‌ به‌وشێوه‌یه‌ نییه‌‪،‬‬ ‫ئێستا هه‌ركه‌سێك ب��ۆ هه‌ر‬ ‫مه‌كته‌بێك دابنرێت ده‌بێت‬ ‫ره‌زام �ه‌ن��دی‌ ئ�ه‌و ئه‌ندامانه‌ی‌‬ ‫له‌سه‌ربێت‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬كۆمه‌ڵێك‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‬ ‫له‌ئه‌ندامانی‌‬ ‫نه‌ك پێگه‌ی‌ سیاسی به‌هێزیان‬

‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو زۆریش نه‌ناسراون‬ ‫ل��ه‌ن��او خ��ه‌ڵ��ك‌و كادیرانی‌‬ ‫یه‌كێتیشدا‪ ،‬ئایا ئه‌مانه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌ندامانی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫سه‌ركردایه‌تییه‌وه‌ دیاریكراون‪،‬‬ ‫یان به‌پێی‌ رێكه‌وتن بووه‌؟‬ ‫ف���وئ���اد م���ه‌ع���س���وم‪ :‬نا‬ ‫كه‌سیان به‌ڕێكه‌وتن نه‌بووه‌‪،‬‬ ‫خ��ۆی‌ له‌ڕاستیدا ده‌سه‌اڵتی‌‬ ‫سكرتێری‌ گشتییه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ����ه‌و ده‌س����ه‌اڵت����ه‌ك����ه‌ی دا‬ ‫ب���ه‌م���ه‌ك���ت���ه‌ب���ی‌ س��ی��اس��ی‌‌و‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ كه‌ هاوكاری‌‬ ‫بكه‌ن بۆ ده‌ستنیشانكردنه‌كه‌‪،‬‬ ‫به‌وشێوه‌یه‌ ب���ووه‌‪ ،‬له‌كاتی‌‬ ‫د ه‌ستنیشا نكر د نه‌كه‌شد ا‬ ‫كۆمه‌ڵێك لێكدانه‌وه‌ كراوه‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ی‌ ناوچه‌یه‌ك بێبه‌ش‬ ‫نه‌بێت‌و ناوچه‌یه‌كیش ئه‌ندامی‌‬ ‫زۆری‌ به‌ربكه‌وێت‪ ،‬هه‌روه‌ها رۆڵ‪،‬‬ ‫مێژو‌و‪ ،‬پاكی‌ كه‌سه‌كه‌‌و چه‌ند‬ ‫شتێكی‌ تریش ده‌وریان هه‌بووه‌‬ ‫كه‌سه‌كاندا‪،‬‬ ‫له‌دیاریكردنی‌‬ ‫ئه‌مه‌ش ئه‌زمونێكی‌ نوێیه‌‪ ،‬تا‬ ‫كۆنگره‌ش كارده‌كه‌ن‌و شتی‌‬ ‫زیاتر ده‌رده‌كه‌وێت‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ده‌وت���رێ���ت‬ ‫له‌دیاریكردنی‌ ناوی‌ ئه‌ندامانی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌ندا مه‌سه‌له‌ی‌ رازیكردنی‌‬ ‫باڵه‌كانی‌ ناو یه‌كێتی‌‌و پاراستنی‌‬ ‫ه��اوس�ه‌ن��گ�ی‌ جه‌مسه‌ره‌كان‬ ‫له‌به‌رچاوگیراوه‌؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫دانراون هیچی‌ تێدا نییه‌ له‌وانه‌ی‌‬ ‫كه‌ ت���وڕه‌ن‌و زوی���رن‪ ،‬ئه‌وانه‌‬ ‫ه �ه‌م��ووی‌ خه‌ڵكی‌ دڵسۆزی‌‬ ‫یه‌كێتین‪ ،‬یه‌كێتیی‌ یه‌كێتییان‬ ‫ده‌وێت‪ .‬له‌هه‌مانكاتدا خاوه‌ن‬

‫بیروبۆچونی‌ خۆیانن‪ ،‬ده‌نا‬ ‫م �ه‌س �ه‌ل �ه‌ رازی���ك���ردن نییه‌‪،‬‬ ‫چونكه‌ ئ �ه‌گ �ه‌ر مه‌سه‌له‌كه‌‬ ‫بكه‌یت به‌ڕازیكردن‪ ،‬ئه‌وكاته‌‬ ‫ئه‌و بێنیت‌و ئه‌و بێنی‌‪ ،‬هه‌میشه‌‬ ‫هه‌موو رۆژێك كێشه‌ی‌ ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌وكاته‌ هه‌ر خه‌ریكی‌ خۆیان‬ ‫ده‌بن‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬به‌پێی‌ ئه‌و‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت��ان��ه‌ی‌ ب��ڕی��اره‌ به‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌ بدرێت‪ ،‬مه‌به‌ست لێی‌‬ ‫لێپێچینه‌وه‌یه‌ له‌ئیشوكاره‌كانی‌‬ ‫ناو یه‌كێتی‌‪ ،‬هه‌روه‌ها دانانی‌‬ ‫خ��ه‌ڵ��ك ب��ۆ مه‌كته‌به‌كان‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ك��ات��ێ��ك ئه‌ندامانی‌‬ ‫ئ���ه‌و ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ه‌ له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌ندامانی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫سه‌ركردایه‌تییه‌وه‌ دیاریكرابن‪،‬‬ ‫ئایا ده‌سه‌اڵتی‌ لێپێچینه‌وه‌یان‬ ‫له‌ئه‌ندامانی‌ مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌‌و‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ ده‌بێت؟‬ ‫ف��وئ��اد م��ه‌ع��س��وم‪ :‬ئه‌و‬ ‫ده‌زگ���ای���ه‌ ب �ه‌پ��ێ �ی‌ ب��ڕی��اری‌‬ ‫كۆنگره‌ دام����ه‌زراوه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش‬ ‫بۆ خۆیان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ تا چ‬ ‫راده‌یه‌ك چاالك ده‌بن‌و به‌دوای‌‬ ‫كه‌موكوڕییه‌كاندا ده‌چن‪ ،‬ده‌نگ‬ ‫ب��ه‌رزده‌ك��ه‌ن��ه‌وه‌‪ ،‬موناقه‌شه‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ش‬ ‫ده‌ك����ه‌ن‪،‬‬ ‫پ��ه‌ی��وه‌ن��دی‌ راسته‌وخۆیان‬ ‫به‌سكرتێری‌ گشتییه‌وه‌ ده‌بێت‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬م���ووچ���ه‌‌و‬ ‫ئ��ی��م��ت��ی��ازات �ی‌ ئ��ه‌ن��دام��ان��ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ چ��ۆن ده‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌ندامێكی‌‬ ‫ل��ه‌ك��ات��ێ��ك��دا‬ ‫س���ه‌رك���ردای���ه‌ت���ی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫رایگه‌یاندبوو ئ�ه‌و ئه‌ندامانه‌‬ ‫هه‌موویان مووچه‌یان هه‌یه‌‌و‬ ‫هیچ ئیمتیازاتێكیان نابێت؟‬ ‫ف��وئ��اد مه‌عسوم‪ :‬به‌شی‌‬ ‫ه��ه‌ره‌ زۆری‌ ئ �ه‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫ب���ۆ ئ���ه‌ن���دام���ی‌ ئه‌نجومه‌ن‬ ‫دی��اری��ك��راون موچه‌ی‌ خۆیان‬ ‫ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ئ�ه‌وان�ه‌ش�ی‌ موچه‌یان‬ ‫نه‌بێت دیاره‌ موچه‌یه‌كیان بۆ‬ ‫دیاریده‌كرێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬وه‌ك ئه‌ندامێكی‌‬ ‫مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ له‌پێكهاته‌ی‌‬ ‫ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ رازیت؟ پێتوایه‌‬ ‫دیاریكردنی‌‬ ‫م��ی��ك��ان��ی��زم�ی‌‬ ‫ئه‌ندامه‌كانی‌ گونجاو بووه‌؟‬ ‫واته‌ ئه‌و پێكهاته‌یه‌ی‌ كه‌ تۆ‬ ‫چاوه‌ڕوانت ده‌ك��رد‌و بڕیاربوو‬ ‫ببیت به‌سه‌رۆكی‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌‪،‬‬ ‫ئ��ای��ا ل���ه‌داه���ات���وودا ده‌بیت‬ ‫به‌سه‌رۆكی‌ ئه‌و ئه‌نجومه‌نه‌؟‬ ‫فوئاد مه‌عسوم‪ :‬تاڕاده‌یه‌كی‌‬ ‫زۆر لێی‌ رازی���م‪ ،‬من بڕیاری‌‬ ‫خۆمداوه‌ كه‌ له‌كۆنگره‌دا خۆم‬ ‫بۆ هیچ ئۆرگانێكی‌ یه‌كێتی‌‬ ‫هه‌ڵنابژێرم‌و ده‌بمه‌ ئه‌ندامێكی‌‬ ‫ساده‌‌و كار بۆ یه‌كێتی‌ ده‌كه‌م‪.‬‬

‫ی كۆنگر‌ه دامه‌زراوه‌‪،‬‬ ‫ی بڕیار ‌‬ ‫ئه‌و ده‌زگای ‌ه به‌پێ ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش بۆ خۆیان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه تا چ راده‌یه‌ك‬ ‫ی كه‌موكوڕییه‌كاندا ده‌چن‪،‬‬ ‫چاالك ده‌بن‌و به‌دوا ‌‬ ‫ده‌نگ به‌رزده‌كه‌نه‌وه‌‪ ،‬موناقه‌ش ‌ه ده‌كه‌ن‬


‫‪9‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫عێراقی‬

‫ی عێراق ئاماده‌ی‌ دانیشتنه‌كانی‌ په‌رله‌مان نابن‬ ‫په‌رله‌مانتاران ‌‬ ‫پ‪.‬ده‌ستوور‬ ‫ب��ۆ ته‌گه‌ره‌خستنه‌ ب���ه‌رده‌م‬ ‫چه‌ندین پرۆژه‌یاسای‌ گرنگ كه‌‬ ‫ئێستا له‌په‌رله‌مانی‌ عێراقدایه‌‪،‬‬ ‫رۆژان���ه‌ ژ‌م��اره‌ی �ه‌ك �ی‌ به‌رچاو‬ ‫ل �ه‌پ �ه‌رل �ه‌م��ان��ت��اران ئاماده‌ی‌‬ ‫دانیشتنه‌كانی‌ په‌رله‌مان نابن‌و‬ ‫ئه‌مه‌ش بووه‌ته‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌‬ ‫ڕێژه‌ی‌ یاسایی‌ بۆ دانیشتنه‌كان‬ ‫به‌ده‌ست نه‌یه‌ت‌و ئه‌ندامێكی‌‬ ‫ئ��ه‌ن��ج��وم��ه‌ن��ی‌ ن��وێ��ن��ه‌ران��ی‌‬ ‫عێراقیش ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌كات‬ ‫كه‌ ئاماده‌نه‌بونی‌ ئه‌و ژماره‌‬ ‫زۆره‌ی‌ په‌رله‌مانتاران به‌شێكی‌‬ ‫سیاسی‌‌و به‌شێكی‌ شه‌خسیه‌‪.‬‬

‫د‪ .‬م �ه‌ح��م��ود عوسمان‪،‬‬ ‫ئ�ه‌ن��دام�ی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراق‬ ‫به‌ده‌ستووری‌ راگه‌یاند‪ :‬رۆژانه‌‬ ‫ژماره‌یه‌كی‌ به‌رچاو له‌ئه‌ندامانی‌‬ ‫سه‌رجه‌م كوتله‌كان ئاماده‌ی‌‬ ‫دانیشتنه‌كانی‌ په‌رله‌مان نابن‌و‬ ‫رێژه‌ی‌ یاسایی‌ به‌ده‌ست نایه‌ت‬ ‫ب��ۆ پ�ه‌س�ه‌ن��دك��ردن�ی‌ چه‌ندین‬ ‫ی���اس���ای‌ گ��رن��گ ك���ه‌ ئێستا‬ ‫په‌رله‌ماندایه‌‌و‬ ‫له‌به‌رده‌ستی‌‬ ‫دانیشتنی‌ دوێنێ به‌م هۆیه‌وه‌‬ ‫شكستی‌ هێنا‪.‬‬ ‫وتیشی‌ "بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌‬ ‫س���ه‌رۆك���ای���ه‌ت���ی‌ پ��ه‌رل��ه‌م��ان‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ س �ه‌رۆك �ی‌ كوتله‌كان‬ ‫ك��ۆب��ون �ه‌ت �ه‌وه‌‌و بڕیاریانداوه‌‬ ‫كه‌ رۆژان��ی‌ دووشه‌ممه‌‌و سێ‌‬

‫شه‌ممه‌‌و چوارشه‌ممه داهاتوو‌‬ ‫دان��ی��ش��ت��ن�ه‌ك��ان�ی‌ په‌رله‌مان‬ ‫ب�����ه‌رده‌وام ب��ێ �ت‌و سه‌رۆكی‌‬ ‫ك��وت��ل �ه‌ك��ان��ی��ش ل��ه‌رێ��گ��ه‌ی‌‬ ‫خۆیانه‌وه‌ داوا له‌ئه‌ندامانی‌‬ ‫كوتله‌كانیان بكه‌ن كه‌ به‌شداری‌‬ ‫له‌دانیشتنه‌كاندا بكه‌ن"‪.‬‬ ‫ع��وس��م��ان‪ ،‬راشیگه‌یاند‪:‬‬ ‫به‌شێك له‌هۆكاری‌ ئاماده‌نه‌بونی‌‬ ‫په‌رله‌مانتاران سیاسیه‌و ده‌یانه‌وێت‬ ‫له‌مپه‌ر له‌به‌رده‌م په‌سه‌ندكردنی‌‬ ‫چه‌ند پرۆژه‌یاسایه‌كی‌ گرنگدا‬ ‫دروس�����ت ب���ك���ه‌ن‌و به‌شێكی‌‬ ‫شه‌خسیه‌و هه‌ندێك به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌‬ ‫كه‌ هه‌ڵنه‌بژێراوه‌ته‌وه‌ بۆ خولی‌‬ ‫داهاتوو‪ ،‬ئاماده‌ی‌ دانیشتنه‌كان‬ ‫نابێت‪.‬‬

‫مه‌حمود عوسمان‬

‫ی عێراق‬ ‫ی هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ ‌‬ ‫ی كه‌هیه‌‪ :‬هه‌ولێر لیوایه‌ك ‌‬ ‫سار ‌‬ ‫داوای‬ ‫ی ئاڵتون كۆپری‌‌و دوبز جێگیركردو ‌ه‬ ‫له‌ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫قه‌ره‌بوو‬ ‫ده‌کات‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌كرد "نیو‌ه ‌ی ژمار‌ه ‌ی‬ ‫كارمه‌ندان ‌ی ده‌زگ��ا ئه‌منیه‌كان ‌ی‬ ‫شار ‌ی كه‌ركوك ك ‌ه نزیك ‌ه ‌ی بیست‬ ‫ه�ه‌زار كه‌س ده‌ب��ن‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫راسته‌وخۆ په‌یوه‌ستن به‌حیزب ‌ه‬ ‫كوردییه‌كانه‌و‌ه‌و دوانزد‌ه هه‌زاریان‬ ‫سه‌ر ب�ه‌ده‌زگ��ا ‌ی ئاسایشن‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫له‌چه‌ندین كارمه‌ند ‌ی تر ك ‌ه سه‌ر‬ ‫به‌ده‌زگا ‌ی پۆلیسن"‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی قسه‌كان ‌ی كه‌هی ‌ه ئه‌رك ‌ی‬ ‫ئه‌م هێزان ‌ه خۆ ‌ی له‌پاراستن ‌ی سه‌رو‬ ‫ماڵ ‌ی به‌شێك له‌هاوواڵتیان ‌ی شاره‌ك ‌ه‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌و خۆیان به‌به‌رپرسیار‬ ‫نازانن له‌به‌رقه‌راركردن ‌ی ئاشت ‌ی‌و‬ ‫ئ��ۆق��ره‌ی� ‌ی ل �ه‌س �ه‌ران��س �ه‌ر ‌ی شار ‌ی‬ ‫ك��ه‌رك��وك‪ .‬وتیشی‌‪" :‬هه‌موومان‬ ‫بینیمان ل��ه‌م��او‌ه ‌ی چ�ه‌ن��د رۆژ ‌ی‬ ‫راب���ردوودا ك��رده‌وه‌ك��ان�ی‌ رفاندن‌و‬ ‫كوشتن ‌ی هاوواڵتیان په‌ر‌ه ‌ی سه‌ندووه‌و‬

‫پ‪.‬ده‌ستوور‬

‫سه‌رۆك ‌ی حیزب ‌ی توركمان ئیل ‌ی‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬هه‌ولێر لیوایه‌ك ‌ی هێز ‌ی‬ ‫پێشمه‌رگ ‌ه ‌ی له‌ناوچه‌كان ‌ی باكور ‌ی‬ ‫پارێزگا ‌ی كه‌ركوك جێگیركردوه‌‪.‬‬ ‫له‌چاوپێكه‌وتنێكیدا له‌گه‌ڵ‬ ‫كه‌ناڵ ‌ی ئاسمان ‌ی (توركمان ئیلی‌)‪،‬‬ ‫ی كه‌هی ‌ه سه‌رۆك ‌ی حیزب ‌ی‬ ‫ریاز سار ‌‬ ‫ی‬ ‫توركمان ئیل ‌ی رایگه‌یاند‪" :‬ئیدار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشمه‌رگ ‌ه ‌‬ ‫هه‌ولێر لیوایه‌ك ‌ی هێز ‌‬ ‫سه‌ر به‌پارت ‌ی دیموكرات ‌ی كوردستان‬ ‫ی‬ ‫ی پارێزگا ‌‬ ‫له‌ناوچه‌كان ‌ی باكور ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌ركوك‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌ی له‌ده‌وروبه‌ر ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی ئاڵتون كۆپر ‌‬ ‫ه��ه‌ردوو ق �ه‌زا ‌‬ ‫دوبز جێگیركردوه‌"‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌میان ‌ی چاوپێكه‌وتنه‌كه‌یدا‪،‬‬ ‫س�ه‌رۆك� ‌ی پارت ‌ی توركمان ئیل ‌ی‬

‫ریاز ساری که‌هیه‌‬

‫یه‌كێكیش ل���ه‌و دی���اردان��� ‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی ئاشكرا به‌د ‌ی ده‌كرێت‪،‬‬ ‫كردن ‌ه ئامانج ‌ی ئه‌و توركمانانه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌ده‌زگا ئه‌منیه‌كاندا كارده‌كه‌ن‪ ،‬له‌و‬ ‫چوارچێوه‌یه‌شدا ژماره‌یه‌ك كه‌س ‌ی‬ ‫ن��اس��راو ‌ی توركمان ك ‌ه له‌ده‌زگا ‌ی‬ ‫پۆلیس كاریانكردوو‌ه كوژراون‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ب�ه‌ووردی��ش له‌م دی��ارده‌ی� ‌ه بڕوانین‬ ‫هه‌ست به‌وه‌ده‌كه‌ین ئ�ه‌و كرده‌و‌ه‬ ‫تیرۆریستیان ‌ه ‌ی كه‌دژ به‌كارمه‌ندان ‌ی‬ ‫پۆلیس ئه‌نجامده‌درێن له‌شار ‌ی‬ ‫كه‌ركوك جیاواز‌ه له‌كۆ ‌ی ناوچه‌كان ‌ی‬ ‫ت��ر ‌ی ع��ێ��راق"‪ .‬ب��ه‌وت�� ‌ه ‌ی كه‌هی ‌ه‬ ‫"مه‌به‌ست له‌ئه‌نجامدان ‌ی ئه‌و كرده‌وان ‌ه‬ ‫خوڵقاندن ‌ی كه‌شێك ‌ی پڕ له‌ترس‌و‬ ‫دڵه‌ڕاوكێی ‌ه له‌ناو توركمانه‌كان ‌ی‬ ‫كه‌ركوك‌و دوورخستنه‌و‌ه ‌ی الوه‌كانێت ‌ی‬ ‫به‌ده‌زگاكان ‌ی‬ ‫له‌په‌یوه‌ندیكردن‬ ‫پۆلیسه‌وه‌"‪.‬‬

‫ی نادرێت‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫په‌رله‌مانتارێكی‌ فه‌زیله‌‪ :‬رێگ ‌ه ب ‌ه چوارد ‌ه قه‌وار ‌ه ‌‬ ‫پــێویســت ‌ه ده‌ستـــكار ‌‬ ‫ی له‌هه‌ڵبژاردنه‌كاندا بكات‬ ‫ی به‌شدار ‌‬ ‫ی‬ ‫رێككـــه‌وتننـــام ‌ه ‌‬ ‫جه‌زائیــر بكــرێت‬ ‫ده‌ستوور‬

‫له‌نێوان هه‌ردوو واڵتی‌ عێراق‌و‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ئێران له‌وه‌زاره‌ته‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌‌و‬ ‫ب �ه‌رگ��ری‌‌و ن��اوخ �ۆ‌و ئاسایشی‌‬ ‫ئه‌ندامێكی‌ كوتله‌ی‌ فه‌زیله‌ ن��ی��ش��ت��م��ان�ی‌ ه������ه‌ردوو واڵت‬ ‫ل �ه‌ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ی‌ نوێنه‌رانی‌ پێكهێنراوه‌ ب��ۆ دیاریكردنی‌‬ ‫عێراق رایگه‌یاند‪ :‬له‌سه‌رجه‌م سنوری‌ هه‌ردوو واڵت‌"‪.‬‬ ‫رێككه‌وتننامه‌كانی‌ سه‌رده‌می‌‬ ‫له‌الیه‌كی‌ دیكه‌وه‌‪ ،‬سه‌لیم‬ ‫رژێ��م��ی‌ پ��ێ��ش��ووی‌ عێراقدا‪ ،‬جبوری‌ ئه‌ندامی‌ به‌ره‌ی‌ ته‌وافوق‬ ‫س��ت �ه‌م��ێ��ك �ی‌ زۆر له‌عێراق ل �ه‌ئ �ه‌ن��ج��وم �ه‌ن �ی‌ نوێنه‌رانی‌‬ ‫ك���راوه‌‌و پێویسته‌ ده‌ستكاری‌ عێراق له‌لێدوانێكیدا بۆ رادیۆ‬ ‫ناوه‌رۆكه‌كانیان بكرێت‪.‬‬ ‫س��ه‌وا‪ ،‬جه‌ختیكرده‌وه‌ له‌سه‌ر‬ ‫‌هش‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫‌بار‬ ‫له‌لێدوانێكیدا جه‬ ‫پێویستیی‌ دیاریكردنی‌ سنوری‌‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫كوتل‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ئ�ه‌ل��ت��ائ�ی‌ ئ �ه‌ن��دام �‬ ‫نێوان عێراق‌و ئێران به‌گوێره‌ی‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌م��وو‬ ‫ه‬ ‫ه��‬ ‫ف �ه‌زی��ل �ه‌ وت����ی‌‪:‬‬ ‫جه‌زائێری‌‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی‌‬ ‫رێككه‌وتننامانه‌ی‌ له‌سه‌رده‌می‌ ساڵی‌ (‪ )1975‬یاخود به‌پێی‌‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت��ی‌ رژێ��م �ی‌ پێشووی‌ هه‌ر رێككه‌وتننامه‌یه‌كی‌ تری‌‬ ‫عێراق‌و پێشتریشدا ئیمزاكراون‪ ،‬نێوان هه‌ردوو واڵت‪.‬‬ ‫سته‌میان ل �ه‌ع��ێ��راق ك���ردوه‌‪،‬‬ ‫جێی‌ ئاماژه‌یه‌‪ ،‬چاوه‌ڕوان‬ ‫ب�ه‌ت��ای��ب�ه‌ت‬ ‫رێككه‌وتننامه‌ی‌ ده‌كرێت له‌چه‌ند رۆژی‌ داهاتوودا‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫ك‬ ‫(‪)1975‬‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ساڵ‬ ‫جه‌زائیری‌‬ ‫لیژنه‌ ه��اوب�ه‌ش�ه‌ك��ان�ی‌ نێوان‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫فشار‬ ‫‌ژێر‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌وكات‬ ‫ه‬ ‫رژێمی‌ ئ‬ ‫هه‌ردوو واڵت كۆبوونه‌وه‌كانیان‬ ‫‌ ‬ ‫ی‬ ‫ئیمزا‬ ‫عێراق‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫باكوور‬ ‫جه‌نگی‌‬ ‫ب��ۆ گ��ف��ت��وگ��ۆك��ردن ل��ه‌ب��اره‌ی‌‬ ‫كردوه‌‪.‬‬ ‫دیاریكردنی‌ سنوره‌كانی‌ هه‌ردوو‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی‌ ب��ه‌وه‌ش��ك��رد‪ " ،‬واڵت ده‌ستپێبكه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ئێستادا چ�ه‌ن��د لیژنه‌یه‌ك‬

‫ی‬ ‫ی س��ه‌رۆك�� ‌‬ ‫ف����ه‌ره‌ج ح���ه‌ی���ده‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی س���ه‌رب���ه‌خ���ۆ ‌‬ ‫ك��ۆم��س��ی��ۆن�� ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌عێراق رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ی چ����وارد‌ه‬ ‫ی ئیتیحاد ‌‬ ‫دادگ����ا ‌‬ ‫ی له‌به‌شداریكردن‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی داهاتوو‬ ‫ی په‌رله‌مان ‌‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫بێبه‌شكردوه‌‪.‬‬ ‫ی رۆژنامه‌نووسیدا‬ ‫له‌لێدوانێك ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی "س �ه‌رۆك � ‌‬ ‫ی وت � ‌‬ ‫ح �ه‌ی��ده‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ستور ‌‬ ‫ی حه‌وت ‌‬ ‫قه‌واران ‌ه ماد‌ه ‌‬ ‫عێراق ده‌یانگرێته‌وه‌و رێگه‌یان‬

‫ی‬ ‫ی له‌پرۆس ‌ه ‌‬ ‫پێنادرێت به‌شداری ‌‬ ‫س��ی��اس��ی��دا ب���ك���ه‌ن"‪ ،‬وتیشی‌‪:‬‬ ‫"دۆسی ‌هی‌ ئه‌و قه‌واران ‌ه ره‌وانه‌ی‬ ‫ی كۆمسیۆن‬ ‫ی تایبه‌تمه‌ند ‌‬ ‫لیژنه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دواب���ڕی���ار ‌‬ ‫ك����راوه‌‪ ،‬ب��ۆئ��ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مادد‌ه ‌‬ ‫له‌سه‌ر ب��دات"‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫ی عێراق ‌هه‌ر‬ ‫حه‌وت له‌ده‌ستوور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه بنه‌ما ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫قه‌واره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی یاخود تیرۆر یان‬ ‫ره‌گه‌زپه‌رست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ته‌كفیرو پاكتاوكردن ‌‬ ‫په‌یڕه‌و ده‌كات‪ ،‬یان خه‌ڵكیان بۆ‬ ‫هانده‌دات‌و پروپاگه‌ند‌ه بۆ ئه‌و كاران ‌ه‬ ‫ده‌كات‌و به‌حه‌الڵیان له‌قه‌ڵه‌مده‌دات‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی به‌شداریكردن ‌‬ ‫ماف ‌‬

‫په‌رله‌ماندا لێده‌سه‌نرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ت��ره‌وه‌‪ ،‬به‌گوێر‌ه ‌‬ ‫له‌الیه‌ك ‌‬ ‫ی هه‌وا ‌ڵ ره‌نگ ‌ه ئه‌و‬ ‫سه‌رچاوه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫رێوشوێن ‌ه پتر له‌چوارد‌ه قه‌وار‌ه ‌‬ ‫ی بگرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫سیاس ‌‬ ‫ب���اس ل���ه‌وه‌ش���ده‌ك���ه‌ن ك ‌ه‬ ‫ره‌نگ ‌ه هێز‌و الیه‌ن ‌ه كوردییه‌كان‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ماده‌ی ‌ه بقۆزنه‌و‌ه بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫رێگ ‌ه ب�ه‌ن�ه‌ی��ار‌ه دێرینه‌كانیان‬ ‫ی موس ‌ڵ‌و كه‌ركوك‬ ‫له‌شاره‌كان ‌‬ ‫ی له‌هه‌ڵبژاردن ‌ه‬ ‫نه‌درێت تا به‌شداری ‌‬ ‫ی عیراق‬ ‫ی داهاتوو ‌‬ ‫په‌رله‌مانییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 7‬ئادار ‌‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬ك ‌ه بڕیار‌ه ڕۆژ ‌‬ ‫ئه‌مساڵ به‌ڕێوه‌بچێت‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫نه‌دیم جابری‌‪ :‬كێبڕكێ ‌‬ ‫په‌رله‌مان له‌نێوان حه‌وت هاوپه‌یمانێتیدای ‌ه‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ن �ه‌دی��م ج��اب��ر ‌ی سكرتێر ‌ی گشت ‌ی‬ ‫ره‌وت ‌ی نیشتمان ‌ی داهاتوو به‌ئاژانس ‌ی‬ ‫رۆژنامه‌وان ‌ی سه‌ربه‌خۆی‌ رایگه‌یاند‬ ‫كێبڕكێ ‌ی هه‌ڵبژاردنی په‌رله‌مان له‌نێوان‬ ‫حه‌وت ئیئتیالف ‌ی سه‌ره‌ك ‌ی به‌شداربوو ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ده‌بێت‪ ،‬ك ‌ه ئه‌وانیش‬

‫بریتین له‌لیسته‌كان ‌ی (یه‌كێت ‌ی عیراق‌و‬ ‫هه‌ردوو ئیئتیالف ‌ی نیشتمان ‌ی‌و ده‌وڵه‌ت ‌ی‬ ‫یاساو به‌ر‌ه ‌ی ته‌وافوق‌و هاوپه‌یمان ‌ی‬ ‫ك��وردس��ت��ان� ‌ی‌و هاوپه‌یمان ‌ی ئه‌یاد‬ ‫عه‌الو ‌ی‌و ساڵح موتڵه‌گ)دا‪.‬‬ ‫جابر ‌ی ته‌ئكید ‌ی له‌وه‌ش كرده‌و‌ه‬ ‫ئه‌م ق�ه‌واران� ‌ه كۆنتڕۆڵ ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫داهاتوو ده‌ك ‌هن‌و ره‌نگ ‌ه هه‌ندێك له‌لیست ‌ه‬ ‫سه‌ربه‌خۆكان‌و چه‌ند قه‌واره‌یه‌ك ‌ی‬

‫تر هه‌ل ‌ی ئ�ه‌وه‌ی��ان بۆ بڕه‌خسێ‌ تا‬ ‫ژماره‌یه‌ك ‌ی دیاریكراو له‌كورسیه‌كان ‌ی‬ ‫په‌رله‌مان ‌ی داه��ات��وو به‌ده‌ستبهێنن‪،‬‬ ‫ئه‌وه‌ش ‌ی به‌دوورزان ‌ی ك ‌ه ڕێژه‌یه‌ك ‌ی زۆر‬ ‫له‌كورسیه‌كان به‌ده‌ستبهێنن‪ .‬تا ئێستا‬ ‫كۆمیسێۆن ‌ی بااڵ ‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان ناو ‌ی‬ ‫چوارد‌ه ئیئتیالف‌و س ‌هد‌و شه‌ش قه‌وار‌ه ‌ی‬ ‫سیاسی تۆماركردوو‌ه بۆ به‌شداریكردن‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی داهاتوودا‪.‬‬

‫ده‌ستوور‬ ‫عێراق داوا له‌ئیسرائیل ده‌كات‪،‬‬ ‫ی كور‌ه‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر بۆردومانكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌موز قه‌ره‌بوو ‌‬ ‫ئه‌تۆمییه‌ك ‌ه ‌‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫م��ح �ه‌م �ه‌د ن��اج��ی محه‌مه‌د‬ ‫ی عێراق‬ ‫ئ �ه‌ن��دام��ی پ �ه‌رل �ه‌م��ان � ‌‬ ‫ئاشكرایكرد "ن���وری مالیكی‬ ‫س�����ه‌رۆك وه‌زی����ران����ی عێراق‬ ‫وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی راسپاردووه‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه داوا له‌نه‌ته‌و‌ه یه‌كگرتووه‌كان‌و‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایش بكات‪ ،‬داوا‬ ‫له‌ئیسرائیل بكرێت ك ‌ه قه‌ره‌بوی‬ ‫عێراق بكاته‌و‌ه به‌گوێره‌ی بڕیاری‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێوده‌وڵه‌تی‬ ‫ژمار‌ه (‪ )487‬له‌ساڵی ‪1981‬ی‬ ‫به‌بۆردومانكردنی‬ ‫ت��ای��ب �ه‌ت‬ ‫وێستگه‌ی ئه‌تۆمی ته‌مووز"‪.‬‬ ‫رون��ی��ش��ی��ك��رده‌وه‌‪ ،‬مانگی‬ ‫تشرینی دووه‌می ساڵی رابردوو‪،‬‬ ‫ی وه‌زاره‌ت����ی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫مالیك ‌‬ ‫راس��پ��اردووه‌‪ ،‬كار بۆئه‌و‌ه بكات‬ ‫ئه‌و یاسایه‌ی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش‬ ‫بخرێت ‌ه بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ك � ‌ه م��اف��ی ئ����ه‌و‌هی‌ پێده‌دات‬ ‫داوای قه‌ره‌بوكردنه‌و‌ه بكات به‌و‬ ‫پێیه‌ی ئه‌و دامه‌زراوه‌ی ‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫نیی ‌ه به‌رژێمی پێشووه‌و‌ه به‌ڵكو‬ ‫پ��ه‌ی��وه‌ن��دی ه��ه‌ی�� ‌ه ب��ه‌ب��واری‬ ‫گ��ه‌ش��ه‌پ��ێ��دان‌و پێشخستنی‬ ‫عێراقه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ئاسایش سه‌ره‌ڕای‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی ب�ه‌ت��ون��دی ل��ه‌و كاته‌دا‬ ‫ئیدانه‌ی بۆردومانه‌كه‌ی كردووه‌‪،‬‬ ‫له‌بڕیاره‌كه‌شیدا مافی ئه‌وه‌ی‬ ‫داو‌ه به‌عێراق ك ‌ه داوای قه‌ره‌بوی‬ ‫پێویست ب��ك��ات ل��ه‌پ��ای ئه‌و‬ ‫زیانانه‌ی به‌هۆی بۆردومانه‌كه‌وه‌‪،‬‬ ‫پێیگه‌یشتووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ن��وێ��ن �ه‌ران��ی ع��ێ��راق ئاماژه‌ی‬ ‫به‌وه‌ش كردوه‌‪ ،‬وه‌زاره‌تی ده‌ره‌و‌ه‬ ‫له‌ڕێگه‌ی داوایه‌كی ره‌سمیه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫پێشكه‌شی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی‌و‬ ‫نه‌ته‌و‌ه یه‌كگرتووه‌كانی كردووه‌‪،‬‬ ‫ی لیژنه‌یه‌كی‬ ‫ی پێكهێنان ‌‬ ‫داوا ‌‬ ‫ی كردوه‌ بۆ خه‌ماڵندنی‬ ‫بێالیه‌ن ‌‬ ‫زیانه‌كان ك ‌ه له‌پای بۆردومانه‌كه‌ی‬ ‫‪ 7‬حوزه‌یرانی ‪ 1981‬به‌ر عێراق‬ ‫كه‌وتووه‌‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫نما‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ئابووری‬ ‫فـــه‌یــســه‌ڵ عــه‌لــــی‬

‫گاپی نیشته‌جێبوون‌و ئه‌سڵی نه‌خۆشییه‌ك ‌ه‬

‫ل ‌ه هه‌موو ده‌وڵه‌تانی دنیا كه‌رتی نیشته‌جێبون به‌یه‌كێك له‌كه‌رت ‌ه‬ ‫هه‌ر‌ه گرنگه‌كانی ئابوری ده‌ژمێردرێت‪ ،‬ئه‌و گرنگیه‌یشی په‌یوه‌ست ‌ه ب ‌ه‬ ‫پێویستییه‌كی بنه‌ڕه‌تیی‌و به‌ردوامی پێداویستییه‌كانی هاواڵتیانه‌وه‌‪،‬‬ ‫قه‌باره‌ی ئه‌و پێویستیی ‌ه به‌گه‌شه‌كردنی ژماره‌ی دانیشتوان گه‌ش ‌ه ده‌كات‪،‬‬ ‫تاوای لێهاتو‌ه بووه‌ت ‌ه یه‌كێك له‌دیارد‌ه دیاره‌كانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫كه‌رت ‌ه گرنگییه‌كه‌ی زیاتر ده‌بی كاتێك وه‌ك (صمام امان)ی ئابوری‬ ‫كارده‌كات‌و ل ‌ه سوڕ‌ه ئابورییه‌كاندا هه‌ڵبه‌زو دابه‌زینی ئابوری سوكتر‬ ‫ده‌كات‪ ،‬له‌كاتی بوژانه‌وه‌ی ئابورییدا به‌به‌راورد به‌كه‌رت ‌ه ئابورییه‌كانی تری‬ ‫ئابوری به‌شێوه‌یه‌كی تا راده‌یه‌ك له‌سه‌رخۆ گه‌ش ‌ه ده‌كات‪.‬‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ی كه‌رتی نیشته‌جێبون ل ‌ه ئابورییدا ئه‌و ئه‌رك ‌ه جێبه‌جێ‬ ‫بكا‌ت‪ ،‬ده‌بێ به‌شدارییه‌كی مه‌عقولی له‌پێكهێنانی كۆی به‌رهه‌می ناوخۆییدا‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش ده‌خوازێ ك ‌ه كه‌رتی نیشته‌جێبون له‌سایه‌ی سستمێكی‬ ‫ته‌واوكارو په‌ره‌سه‌ندووی هاندان‌و دسپلیندا بێت ك ‌ه زه‌مینه‌ی كاركردنێكی‬ ‫زۆر باشی بۆ ره‌خساندبێت بۆ ئه‌وه‌ی لێوه‌ی بتوانێت گاپی نێوان ئاستی‬ ‫خواست‌و خستنه‌ڕووی گشتی النیكه‌م كه‌م بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌راستیدا ئه‌م‬ ‫كه‌رت ‌ه گرنگ ‌ه هێشتا دواكه‌وتوه‌و نه‌یتوانیو‌ه وه‌ك پێویست ئه‌ركه‌كانی خۆی‬ ‫جێبه‌جێ بكات‪ ،‬چونك ‌ه پیویستی به‌سیستمێكی ته‌واوكار‌ه له‌ئیجرائاتی‬ ‫رێكخستن‌و په‌ره‌پێدان‪.‬‬ ‫ئه‌وه‌ی ب ‌ه وردی له‌دواكه‌وتنی كه‌رتی نیشته‌جێبون ورد بێته‌وه‌‪،‬‬ ‫بۆی ده‌رده‌ك�ه‌وێ��ت النیكه‌م له‌ماوه‌ی ده‌سه‌اڵتی حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستاندا‪ ،‬بۆ یه‌ك هۆكاری بنه‌ڕه‌تی‪ ،‬ئه‌ویش پێدانی زه‌ویی ‌ه وه‌ك‬ ‫هاوكاری‌و یارمه‌تی‌و بووه‌ت ‌ه ئامڕازێكی زۆر ئاسانی ده‌وڵه‌مه‌ندبون‪،‬‬ ‫واتا ب ‌ه بێ پالن‌و به‌رنام ‌ه زه‌وی دابه‌ش ده‌كرێت‪ ،‬ئه‌مه‌ش روبه‌رێكی‬ ‫فراوانی زه‌وی به‌هه‌ده‌ر بردوه‌و به‌بێ ئه‌وه‌ی دابه‌شكردنی ئه‌و زه‌ویان ‌ه‬ ‫توانیبێتی پێداویستییه‌كانی هاوواڵتیان له‌خانوبه‌ر‌ه پڕبكاته‌وه‌و قه‌باره‌ی‬ ‫كێشه‌ی نیشته‌جێبون له‌هه‌رێمی كوردستان وه‌ك ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕوان ده‌كرا‬ ‫كه‌م بكاته‌وه‌‪ ،‬ده‌رئه‌نجامی ئه‌و بێ به‌رنامه‌و بێ پالنییه‌‪ ،‬زه‌وی له‌شارو‬ ‫قه‌زاكان‌و بگر‌ه ناحیه‌كانیشدا به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو كه‌م بووه‌ته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ته‌نیا بۆ نیشته‌جێبون به‌ڵكو بۆ ئه‌نجامدانی پرۆژ‌ه خزمه‌تگوزارییه‌كانی‬ ‫وه‌ك نه‌خۆشخانه‌و قوتابخانه‌و خزمه‌تگوزاریی ‌ه گشتییه‌كان‪ ،‬ئه‌نجامده‌رانی‬ ‫ئه‌م كێشه‌ی ‌ه ئاسه‌وار‌ه كه‌ڵه‌كه‌بوه‌كانی ئه‌م ‌ گرفت ‌ه گه‌وره‌یه‌یان ب ‌ه‬ ‫تێپه‌ڕبونی كات هه‌ست پێ نه‌ده‌كرد‪ ،‬ئه‌و السه‌نگیی و شێواوی ‌ه له‌پاڵ‬ ‫سیاسه‌ته‌كانی حكومه‌تی عێراقی سااڵنی حه‌فتاو هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی‬ ‫رابردو ك ‌ه نیشته‌جێبونی وه‌ك كه‌رتێكی پڕ له‌كێش ‌ه بۆ به‌جێهێشتبوین‪،‬‬ ‫كێشه‌ی نیشته‌جێبونی زۆر ئاڵۆزكردو‌ه به‌جۆرێك ك ‌ه نرخی زه‌وی بۆ‬ ‫نیشته‌جێبون له‌(‪ %30‬بۆ ‪ )%40‬نرخی بیناكردنی خانو پێكده‌هێنێت‬ ‫له‌كاتێكدا له‌ده‌وڵه‌تانی تری دنیا ئه‌و نرخی تێچونه‌ی بیناكردن له‌(‪%10‬‬ ‫بۆ ‪)%15‬ی تێناپه‌ڕێت‪.‬‬ ‫له‌ماوه‌ی ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا‪ ،‬به‌تایبه‌تی دوای پرۆسه‌ی‬ ‫ئازادكردنی عێراق‪ ،‬حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی كێشه‌ی‬ ‫نیشته‌جێبون سلفه‌ی عه‌قاری ده‌دا به‌هاواڵتیان بۆ خانو دروستكردن‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش بیناكردنی خانوبه‌ره‌ی خست ‌ه ده‌ست هه‌ل ‌ه تاكه‌كه‌سییه‌كانه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌بێ مواسه‌فات‌و كوالیت ‌ی دروست ده‌كران‌و سیمای گشتی شارو قه‌زاكانی‬ ‫زیاتر ده‌شێواند‪ ،‬به‌اڵم دواتر حكومه‌ت له‌گه‌ڵ سلفه‌ی عه‌قاردا‪ ،‬سندوقی‬ ‫نیشته‌جێبونی دامه‌زراند ك ‌ه فاكته‌رێكی تری هاندانی هاوواڵتیان بون بۆ‬ ‫ئه‌وه‌ی ببن ‌ه خاوه‌نی خانوی خۆیان‪ ،‬به‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌شدا هێشتا كێشه‌ك ‌ه‬ ‫هه‌ر گه‌وره‌یه‌و ئه‌و ه ‌هو‌اڵنه‌ی حكومه‌ت هێشتا نه‌یانتوانیو‌ه وه‌ك پێویست‬ ‫ئه‌و كێشه‌ی ‌ه چاره‌سه‌ر بكات‪ ،‬ئه‌م ‌ه جگ ‌ه له‌وه‌ی ك ‌ه چه‌ندین گه‌ڕه‌ك‬ ‫له‌شارو قه‌زاو ناحیه‌كاندا دروست بون‌و چاوه‌ڕێی گه‌یشتنی خزمه‌تگوزارین‌و‬ ‫به‌ده‌ست چه‌ندین كێشه‌ی گه‌ور‌ه ده‌ناڵێنن ك ‌ه حكومه‌تیش له‌ماوه‌ی نزیكدا‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌م میكانیزمه‌ی ئێستا درێژ‌ه به‌كاره‌كانی بدات ناتوانێ النیكه‌می‬ ‫پێداویستییه‌كانیان بۆ فه‌راهه‌م بكات‪.‬‬ ‫گرفتی گه‌وره‌ی كه‌رتی نیشته‌جێبون له‌هه‌رێمی كوردستان نه‌بونی داتاو‬ ‫زانیاریی ‌ه سه‌باره‌ت به‌قه‌باره‌ی راسته‌قینه‌ی ئه‌و كه‌رته‌و پێداویستییه‌كانی‬ ‫هاوواڵتیان له‌خانو به‌ره‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ق��اع��دی�ه‌ك��ی زان���ی���اری سه‌باره‌ت‬ ‫به‌رێكخستنی پێدانی زه‌وی نییه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌ر ئ�ه‌و‌ه ره‌وش��ی نیشته‌جێبون‬ ‫ده‌خوازێ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌كی واقعیانه‌و‬ ‫جدی بۆ سه‌رله‌نوێ رێكخستنه‌وه‌ی‬ ‫داب��ه‌ش��ك��ردن��ی زه‌وی به‌خشین‬ ‫ب �ه‌داڕش��ت��ن��ی سیاسه‌تێكی نوێ‬ ‫ك ‌ه زامنی ئامانج‌و مه‌به‌سته‌كانی‬ ‫نرخی زه‌وی بۆ‬ ‫پێدانی زه‌وی بپێكێ‌و ئه‌وانه‌ی‬ ‫نیشته‌جێبون‬ ‫وه‌ریده‌گرن بتوانن زه‌ویه‌كانیان ب ‌ه‬ ‫خانو بكه‌ن‪،‬نه‌ك بۆ جامبازیكردن‌و‬ ‫له‌(‪ %30‬بۆ ‪)%40‬‬ ‫به‌رزكردنه‌وه‌ی نرخی زه‌وی به‌كاری‬ ‫نرخی بیناكردنی‬ ‫بهێنن‪ ،‬له‌الیه‌كی تریشه‌وه‌‪ ،‬چه‌ندین‬ ‫روب��ه‌ری ف��راوان��ی زه‌وی له‌شوێنی‬ ‫خانو پێكده‌هێنێت‬ ‫زۆرباشی شاره‌كان ته‌رخان كراون‬ ‫له‌كاتێكدا‬ ‫بۆ یه‌كه‌ی نیشته‌جێبون ك ‌ه به‌هیچ‬ ‫له‌ده‌وڵه‌تانی‬ ‫جۆرێك كاریگه‌ری له‌سه‌ر چاره‌سه‌ری‬ ‫گرفتی نیشته‌جێبون نابێ چونك ‌ه‬ ‫تری دنیا ئه‌و‬ ‫له‌بنه‌ڕه‌تدا بۆ ئ�ه‌و كه‌سان ‌ه بینا‬ ‫نرخی تێچونه‌ی‬ ‫ك������راوه‌و ده‌ك�����رێ ك��� ‌ه كێشه‌ی‬ ‫بیناكردن له‌(‪%10‬‬ ‫نیشته‌جێبونیان هه‌ر نییه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه‬ ‫ل���ه‌م ق��ۆن��اغ �ه‌ی ئ��ێ��س��ت��ادا ده‌ب��ێ‬ ‫بۆ ‪)%15‬ی‬ ‫حكومه‌ت ئه‌وله‌ویه‌ته‌كانی ل ‌ه كه‌رتی‬ ‫تێناپه‌ڕێت‪.‬‬ ‫نیشته‌جێبون دیاریبكات‌و له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫بنه‌مای ‌ه هه‌نگاوه‌كانی بهاوێژێت‪.‬‬

‫‪8‬‬

‫ی‬ ‫ی ئه‌تروشی‌‪ :‬پێناچێت په‌رله‌مان ‌‬ ‫سام ‌‬ ‫ی ئه‌م مانگ ‌ه بودج ‌ه‬ ‫عێراق هه‌تا كۆتای ‌‬ ‫په‌سه‌ندبكات‬

‫سامی ئه‌تروشی‬

‫په‌رله‌مانی عێراق‬

‫ئه‌و الیه‌نان ‌ه ‌ی نایانه‌وێت بودجه‌ك ‌ه‬ ‫ئا‌‪ :‬شاهۆ خواڕه‌حم‬ ‫له‌پێش هه‌ڵبژاردن ‌ی په‌رله‌مانه‌و‌ه‬ ‫په‌سه‌ند بكرێت‪ ،‬له‌ڕێ ‌ی ئاماده‌نه‌بوون ‌ی‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه بودج ‌ه ‌ی گشت ‌ی عێراق په‌رله‌مانتاره‌كانیانه‌و‌هله‌دانیشتنه‌كان ‌ی‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی نوێنه‌راندا كێش ‌ه‌و په‌رله‌مان هه‌وڵ ده‌ده‌ن په‌سه‌ندكردن ‌ی‬ ‫گرفتێك ‌ی ئه‌وتۆ ‌ی له‌به‌رده‌مدا نه‌ماوه‌‪ ،‬بودج ‌ه دوابكه‌وێت‪ .‬ه �ه‌روه‌ك باس‬ ‫به‌اڵم هه‌ندێك له‌الیه‌نه‌كان هه‌وڵ ‌ی ئه‌و‌ه له‌وه‌ده‌كه‌ن ك ‌ه له‌ئێستادا په‌رله‌مان‬ ‫ده‌ده‌ن ك ‌ه په‌سه‌ندكردن ‌ی ئه‌و بودجه‌ی ‌ه به‌گفتوگۆكردن له‌بار‌ه ‌ی پرۆژه‌یاسا ‌ی‬ ‫دوابكه‌وێت‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی له‌هه‌ڵمه‌ت ‌ی ئ��اك��ار ‌ی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن �ه‌و‌ه سه‌رقاڵ‬ ‫هه‌ڵبژاردندا به‌كارنه‌هێنرێت‪ ،‬سه‌ربار ‌ی ك���راو‌ه ك ‌ه ل�ه‌الی�ه‌ن سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫ئ��ه‌و ه��ه‌واڵن��ه‌ش لیژن ‌ه ‌ی دارای��� ‌ی كۆماره‌و‌ه ره‌وان ‌ه ‌ی په‌رله‌مان كراوه‌‪،‬‬ ‫له‌په‌رله‌مان چه‌ند تێبینییه‌ك ‌ی له‌سه‌ر ئه‌مه‌ش بۆئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه حكومه‌ته‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫پ��ڕۆژ‌ه یاساك ‌ه هه‌ی ‌ه‌و تائێستاش مالك ‌ی نه‌توانێت ده‌سه‌اڵته‌كان ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی بۆ پڕوپاگه‌ند‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردن‬ ‫یه‌كالینه‌بووه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌و‌ه سام ‌ی ئه‌تروش ‌ی به‌كاربهێنێت‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و هه‌وااڵن ‌ه ‌ی باس‬ ‫ئه‌ندام ‌ی لیژن ‌ه ‌ی دارای ‌ی له‌لێدوانێكیدا‬ ‫ب ‌ه ده‌س��ت��وور ‌ی وت‪" :‬كێشه‌كان ‌ی له‌و‌ه ده‌كه‌ن بودج ‌ه ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه‌و‬ ‫دواكه‌وتن ‌ی بودج ‌ه ‌ی عێراق زۆرتر س� ‌ێ سه‌رۆكایه‌تییه‌ك ‌ه ‌ی عێراق‬ ‫سیاسیی ‌ه ن��ه‌ك ته‌كنیكی‌‪ ،‬ئه‌و بووه‌ت ‌ه یه‌كێك له‌كێشه‌كان ‌ی به‌رده‌م‬ ‫تێبینیانه‌ش ‌ی ك ‌ه له‌سه‌ر پڕۆژه‌ك ‌ه په‌سه‌ندكردن ‌ی ب��ودج � ‌ه ‌ی گشت ‌ی‬ ‫هه‌ی ‌ه له‌رێگ ‌ه ‌ی راپ��ۆرت � ‌ی لیژن ‌ه ‌ی عێراق‪ ،‬سام ‌ی ئه‌تروش ‌ی وتی‌‪ ":‬ئه‌و‬ ‫داراییه‌و‌ه پێشكه‌ش ‌ی سه‌رۆكایه‌ت ‌ی مه‌سه‌له‌ی ‌ه ته‌نها له‌راگه‌یاندنه‌كانه‌و‌ه‬ ‫په‌رله‌مان كراوه‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه له‌ئێستادا بیستووم ‌ه‌و هیچ راستییه‌ك ‌ی تیادا‬ ‫بووه‌ت ‌ه كێش ‌ه له‌به‌رده‌م په‌سه‌ندكردن ‌ی نییه‌‪ ،‬هیچ ئه‌ندامێك ‌ی لیژن ‌ه ‌ی دارای ‌ی‬ ‫ب��ودج�ه‌‪ ،‬ده‌ستێوه‌ردان ‌ی سیاس ‌ی باس ‌ی ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه ‌ی نه‌كردووه‌"‪.‬‬ ‫ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌شكرد‪ ،‬بودج ‌ه ‌ی‬ ‫له‌پشته‌وه‌ی ‌ه‌و ئامانج ‌ی سه‌ره‌كیش له‌و‬ ‫ده‌ستێوه‌ردان ‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه هه‌ندێك پ��ێ��ش��م�ه‌رگ� ‌ه ه�����ه‌روه‌ك سااڵن ‌ی‬ ‫الیه‌ن مه‌ترس ‌ی ئه‌وه‌یان هه‌ی ‌ه به‌شێك پێشوو ماوه‌ته‌و‌ه‌و گۆڕانكار ‌ی تیادا‬ ‫له‌بودج ‌ه بۆ بانگه‌ش ‌ه ‌ی هه‌ڵبژاردن نه‌كراوه‌‪ ،‬له‌و بڕگه‌یه‌دا باس ‌ی ئه‌و‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن حكومه‌ته‌و‌ه به‌كاربهێنرێت"‪ .‬نه‌كراو‌ه ك ‌ه بودج ‌ه ‌ی پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫پێشتر وه‌زاره‌ت ‌ی دارای ‌ی عێراق له‌بودج ‌ه ‌ی گشت ‌ی عێراقدا چه‌نده‌‪،‬‬ ‫رایگه‌یاند "بودج ‌ه ‌ی ئه‌مسا ‌ڵ ده‌گات ‌ه ته‌نها باس ‌ی ئه‌وه‌كراو‌ه ك ‌ه سه‌رۆك‬ ‫نزیك ‌ه ‌ی ‪87‬تریلیۆن دینارو بڕ ‌ی ‪ 63‬وه‌زیران ‌ی عێراق‌و هه‌رێم ‌ی كوردستان‬ ‫تریلیۆن ‌ی بۆ بودج ‌ه ‌ی به‌كاربردنه‌و ‪ 24‬رێ��ك��ده‌ك��ه‌ون ل �ه‌س �ه‌ر چۆنیه‌ت ‌ی‬ ‫سه‌رفكردن ‌ی بودجه‌ی پێشمه‌رگ ‌ه‌و‬ ‫تریلیۆنیش ‌ی بۆ سه‌رمایه‌گوزارییه‌‪".‬‬ ‫به‌گوێر‌ه ‌ی سه‌رچاوه‌كان ‌ی هه‌واڵ‌‪ ،‬دابینكردن ‌ی پێداویستییه‌كانیان‪.‬‬

‫ل����ه‌ب����ار‌ه ‌ی پ��ش��ك � ‌ی هه‌رێم‬ ‫ده‌رب�����ار‌ه ‌ی ب��ڕگ � ‌ه ‌ی چ���وار ‌ی‬ ‫م���ادد‌ه ‌ی (‪ )17‬ل �ه‌پ��ڕۆژ‌ه یاسا ‌ی له‌بودج ‌ه ‌ی گشت ‌ی عێراق‪ ،‬سام ‌ی‬ ‫بودج ‌ه ‌ی گشت ‌ی عێراق ك ‌ه حسێن ئه‌تروشی‌ رایگه‌یاند‪" :‬له‌و رووه‌و‌ه‬ ‫شه‌هرستان ‌ی وه‌زیر ‌ی نه‌وت ‌ی عێراق هیچ كێشه‌یه‌ك نییه‌‪ ،‬له‌یاساكه‌دا‬ ‫بۆ یاساك ‌ه ‌ی زیادكردوو‌ه‌و باس له‌و‌ه (‪ )%17‬ب��ۆ هه‌رێم ‌ی كوردستان‬ ‫ده‌كات ك ‌ه ئه‌و پارێزگایان ‌ه ‌ی رێگرن ج��ێ��گ��ی��رك��راو‌ه‌و هیچ بڕگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫له‌هه‌نارده‌كردن ‌ی ن �ه‌وت پێویست ‌ه له‌گه‌ڵدا نیی ‌ه‌و په‌یوه‌ست كراو‌ه‬ ‫ل�ه‌ب��ودج�ه‌ك�ه‌ی��ان كه‌مبكرێته‌وه‌‪ ،‬به‌سه‌رژمێری ‌ی گشتییه‌وه‌‪ ،‬پاش‬ ‫ئ �ه‌ن��دام �ه‌ك � ‌ه ‌ی ل��ی��ژن � ‌ه ‌ی دارای����ی‌ ئ �ه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه سه‌رژمێر ‌ی ئه‌نجامدرا‬ ‫له‌ئه‌نجومه‌ن ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان به‌پێ ‌ی ئه‌و داتای ‌ه‬ ‫ده‌ڵێت‪":‬بودجه‌ك ‌ه‬ ‫وه‌زی���ران���ه‌و‌ه ره‌وان���� ‌ه ‌ی په‌رله‌مان بودج ‌ه ‌ی بۆ دابینده‌كرێت‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫كراو‌ه‌و ئه‌و بڕگه‌یه‌ش ‌ی بۆ زیادكراوه‌‪ ،‬كێش ‌ه ‌ی له‌سه‌ر هه‌بوو دوو بڕگ ‌ه بوو‬ ‫لیژنه‌كان بۆیان نیی ‌ه له‌خوێندنه‌و‌ه ‌ی یه‌كێكیان بڕین ‌ی (‪ )263‬ملیار دینار‬ ‫یه‌ك ‌هم‌و دووه‌مدا ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه الببه‌ن‪ ،‬بوو ك ‌ه تایبه‌ت بوو به‌گه‌شه‌پێدان ‌ی‬ ‫به‌اڵم ئێستا وه‌كو ئه‌ندامان ‌ی كورد پارێزگاكان ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‪،‬‬ ‫له‌لیژن ‌ه ‌ی دارای ‌ی داوامانكردوو‌ه ك ‌ه ئه‌م بڕ‌ه پاره‌ی ‌ه دوا ‌ی گفتوگۆیه‌ك ‌ی‬ ‫ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه الببرێت‪ ،‬له‌گه‌ڵ كوتل ‌ه زۆر له‌گه‌ڵ وه‌زیر ‌ی دارای ‌ی عێراق‌و‬ ‫سیاسییه‌كان ‌ی دیك ‌ه ‌ی ناو په‌رله‌مانیش سه‌ردان ‌ی وه‌زیر بۆ هه‌ولێر خرایه‌و‌ه‬ ‫گفتوگۆمان ك���ردووه‌‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌ی سه‌ر بودج ‌ه ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‪.‬‬ ‫ئه‌و الیه‌ن ‌ه شیع ‌ه‌و سوننان ‌ه ‌ی ك ‌ه دووه‌میشیان بڕین ‌ی (‪ )300‬ملیار‬ ‫له‌گه‌ڵ كورددا هاوڕان‪ ،‬مه‌بده‌ئییه‌ن دی��ن��ار ب��وو ل��ه‌الی��ه‌ن وه‌زاره‌ت���� ‌ی‬ ‫ئه‌وانیش كۆكن له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه س�ه‌رچ��او‌ه ئاوییه‌كان ‌ی عێراق ك ‌ه‬ ‫ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه ره‌تبكرێته‌وه‌‪،‬چونك ‌ه چه‌ند پ��ڕۆژه‌ی �ه‌ك � ‌ی له‌كوردستان‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌ته‌وافوق ‌ی سیاس ‌ی نه‌بێت جێبه‌جێكردبوو‪ ،‬ئه‌م گرفته‌ش دوا ‌ی‬ ‫كورد به‌ته‌نها ناتوانێت ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه تاوتوێكردن ‌ی له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ت ‌ی دارای ‌ی‬ ‫ره‌تبكاته‌وه‌‪ ،‬له‌حاڵه‌تێكیشدا ئه‌گه‌ر عێراق توانرا چاره‌سه‌ر بكرێت‌و ئه‌و‬ ‫ئ �ه‌و ته‌وافوق ‌ه سیاسی ‌ه دروست بڕ‌ه پاره‌یه‌ش بۆ ناو بودج ‌ه ‌ی هه‌رێم‬ ‫نه‌بوو‪ ،‬ئه‌وكات ‌ه ك��ورد ده‌توانێت بگه‌ڕێندرێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫س��ام � ‌ی ئ �ه‌ت��روش � ‌ی پێیوای ‌ه‬ ‫بایكۆت ‌ی دانیشتنه‌ك ‌ه بكات یان‬ ‫له‌سه‌رۆكایه‌ت ‌ی كۆمار ڤیتۆ بكرێت‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه حكومه‌ت فشارێك ‌ی زۆر‬ ‫به‌بڕوا ‌ی ئێم ‌ه بودج ‌ه په‌سه‌ند ناكرێت ده‌كات بۆئه‌و‌ه ‌ی بودج ‌ه له‌م هه‌فته‌ی ‌ه‬ ‫هه‌تاوه‌كو ئه‌و بڕگه‌ی ‌ه النه‌برێت"‪ .‬یان له‌هه‌فت ‌ه ‌ی داهاتوودا په‌سه‌ند‬ ‫ئاشكراشیكرد‪ ،‬نوێنه‌ران ‌ی كورد بكرێت‪ ،‬به‌اڵم پێناچێت په‌رله‌مان‬ ‫پێشنیاز ‌ی ئه‌وه‌یان كردوو‌ه ك ‌ه ئه‌و بتوانێت هه‌تاوه‌كو كۆتای ‌ی مانگ ‌ی‬ ‫بڕگه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌چوارچێو‌ه ‌ی یاسا ‌ی كانوون ‌ی دووه‌م بودج ‌ه ‌ی گشت ‌ی‬ ‫عێراق په‌سه‌ند بكات‪.‬‬ ‫نه‌وت‌و غازدا دابنرێت‪.‬‬

‫ی په‌رله‌مان‪ :‬حكومه‌ت‬ ‫ی پیشه‌سازی‌‌و وز ‌ه ‌‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫ئه‌ندامێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سووته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی كه‌م ‌‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌كردوو ‌ه بۆ چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫هیچ ‌‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر‬ ‫ی كوردستان داواده‌كات‬ ‫په‌رله‌مان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم ‌‬ ‫ب �ه‌ش � ‌ه س��ووت �ه‌م �ه‌ن � ‌‬ ‫ی‬ ‫كوردستان ل�ه‌الی�ه‌ن حكومه‌ت ‌‬ ‫ناوه‌نده‌و‌ه زیاد بكرێت‪.‬‬ ‫ناسك تۆفیق بڕیارده‌ری‬ ‫لیژنه‌ی پیشه‌سازی‌و وز‌ه‌و سه‌رچاو‌ه‬ ‫له‌په‌رله‌مانی‬ ‫سروشتییه‌كان‬ ‫ك���وردس���ت���ان ب���ه‌ده‌س���ت���ووری‬ ‫راگه‌یاند‪" :‬له‌الیه‌ن لیژنه‌كه‌یانه‌و‌ه‬ ‫راپۆرتێكیان ئاڕاسته‌ی سه‌رۆكایه‌تی‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫په‌رله‌مان كردووه‌‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫بڕ‌ه سووته‌مه‌نییه‌ی ك ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ی‬ ‫حكومه‌تی ن��اوه‌ن��ده‌و‌ه ره‌وان�� ‌ه ‌‬ ‫هه‌رێمی كوردستان ده‌كرێت‪ ،‬زیاد‬

‫بكرێت"‪ .‬وتیشی‌‪" :‬له‌ساڵی (‪)2007‬‬ ‫ی ناوه‌ند‬ ‫ی حكومه‌ت ‌‬ ‫و‌ه به‌بڕیارێك ‌‬ ‫ی سوته‌مه‌نی ل �ه‌ده‌ره‌و‌ه بۆ‬ ‫هێنان ‌‬ ‫شاره‌كانی هه‌رێمی كوردستان‬ ‫راگیراوه‌و ته‌نها شاره‌كانی به‌غداو‬ ‫ی ئه‌وه‌یان‬ ‫ناوه‌ڕاست‌و باشور ماف ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه سووته‌مه‌نییان بۆ ره‌وان ‌ه‬ ‫بكرێت"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌ن��دام��ه‌ك��ه‌ی په‌رله‌مان‬ ‫باسی له‌وه‌شكرد‪" ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫بریكاری وه‌زاره‌تی نه‌وت‌و جێگری‬ ‫س �ه‌رۆك��ی لیژنه‌ی ن���ه‌وت‌و غاز‬ ‫له‌په‌رله‌مانی عێراق كوردن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا كاریان بۆ زیادكردنی بڕ‌ه‬ ‫سووته‌مه‌نی هه‌رێم نه‌كردووه‌‌و‬ ‫نه‌یانتوانیو‌ه فشارێك بخه‌ن ‌ه سه‌ر‬ ‫حكومه‌تی ه �ه‌رێ��م‪ ،‬ب��ۆ ئه‌وه‌ی‬

‫ئامارێكی دروس��ت بنێرێت بۆ‬ ‫حكومه‌تی ناوه‌ند‌و كار به‌ئاماری‬ ‫ی ساڵی (‪)2005-2004‬‬ ‫دانیشتوان ‌‬ ‫نه‌كرێت"‪.‬‬ ‫ی ب���ه‌وه‌ش���دا ك ‌ه‬ ‫ئ���ام���اژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫هیچ پاساوێك نییه‌ بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫هێنانی‌ سووته‌مه‌نی له‌ده‌ره‌و‌ه‬ ‫بۆ شاره‌كانی هه‌رێم قه‌ده‌غ ‌ه بێت‌و‬ ‫بۆ شاره‌كانی باشور‌و ناوه‌راستی‬ ‫عێراق ئاسایی‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی دی��ك�ه‌و‌ه عه‌بدواڵ‬ ‫محه‌مه‌د ن��وری ئه‌ندامی لیژنه‌ی‬ ‫پیشه‌سازی‌و وز‌ه‌و سه‌رچاو‌ه‬ ‫ی‬ ‫سروشتییه‌كان ب ‌ه ده‌ستوور ‌‬ ‫وت‪" :‬هه‌رچه‌ند‌ه حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫رۆژان��� ‌ه چه‌ندین به‌رمیل نه‌وت‬ ‫هه‌نارده‌ی ده‌ره‌و‌ه ده‌كات‌و خاوه‌نی‬

‫نه‌وته‌‪ ،‬به‌اڵم هیچكات كاری بۆ‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌م ‌‬ ‫ی كێش ‌ه ‌‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌‬ ‫سووته‌مه‌نی له‌سێ پارێزگاكه‌ی‬ ‫هه‌رێمدا نه‌كردوو‌ه "‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ن��اس��ك ت��ۆف��ی��ق ئ���ام���اژ‌ه ‌‬ ‫به‌وه‌كرد‪ ،‬له‌ئێستادا حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێم ته‌نها ده‌توانێت له‌پااڵوتگه‌ی‬ ‫بێجییه‌و‌ه سووته‌مه‌نی هاورد‌ه‬ ‫بكات‌و ئه‌و بڕ‌ه سووته‌مه‌نییه‌ی‬ ‫بریاریشی له‌سه‌ر دراوه‌‪ ،‬به‌ڕێژه‌ی‬ ‫پێویست ناگات ‌ه هه‌رێم‌و گۆڕانكاری‬ ‫تێدا ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬چونك ‌ه به‌پێی‬ ‫دووای��ن خه‌ماڵندن‪ ،‬رێ��ژه‌ی ئه‌و‬ ‫سووته‌مه‌نییه‌ی ل� ‌ه بێجییه‌و‌ه‬ ‫ده‌گات ‌ه سێ پارێزگاكانی هه‌رێم‪،‬‬ ‫ن��ی��وه‌ی پێویستی هاوواڵتیان‬ ‫پڕده‌كاته‌وه‌‪.‬‬


‫‪11‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کوردستانی‬

‫ی‬ ‫فـراكـسـیـۆنــی‌ ئـاشـتــی‌‌و دیـمــوكـــراسـی‌ جـێـگـه‌ ‌‬ ‫ی ده‌تـه‌پـه‌ی‌ گـرتـه‌وه‌‬ ‫فـراكـسـیـۆنـه‌كـه‌ ‌‬

‫ی نابێت‌و هانا بۆ ئه‌وروپا ده‌بات‬ ‫ی مافه‌كان ‌‬ ‫ده‌ته‌پ ‌ه هه‌روا به‌ئاسانی ده‌ستبه‌ردار ‌‬

‫ژماره‌یه‌ک په‌رله‌مانتاری ده‌ته‌په‌ی قه‌ده‌غه‌کراو‬ ‫ی كه‌مال‬ ‫ئا‪ :‬محه‌مه‌د عه‌ل ‌‬ ‫پارله‌مانتاران ‌ی ده‌ته‌پ ‌ه ‌ی قه‌ده‌غه‌كراو‬ ‫له‌نێو فراكسیۆنێك ‌ی په‌رله‌مان ‌ی نوێدا‬ ‫خۆیان رێكخسته‌وه‌و تا كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫داهاتوو ‌ی پارته‌كه‌شیان له‌مانگ ‌ی‬ ‫شوبات ‌ی داه��ات��وودا سه‌رۆكێك ‌ی‬ ‫كاتییان بۆ فراكسیۆنه‌ك ‌ه هه‌ڵبژارد‪.‬‬ ‫ل��ه‌دوا ‌ی داخستن ‌ی ده‌ته‌په‌و‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن دادگا ‌ی ده‌ستور ‌ی توركیاو‌ه‬ ‫ل���ه‌‪‌ 11‬ی كانوون ‌ی یه‌كه‌م ‌ی ساڵ ‌ی‬ ‫راب��ردوودا‪ ،‬ماوه‌یه‌ك ده‌نگۆ ‌ی ئه‌و‌ه‬ ‫له‌ئارادابوو ك ‌ه په‌رله‌مانتاران ‌ی سه‌ر‬ ‫به‌پارته‌ك ‌ه ده‌س��ت له‌كاره‌كانیان‬ ‫ده‌كێشنه‌وه‌‌و واز له‌خه‌بات ‌ی سیاس ‌ی‬ ‫له‌نێو بینا ‌ی په‌رله‌ماندا ده‌هێنن‪،‬‬ ‫به‌اڵم دواتر سه‌ركردایه‌ت ‌ی پارته‌كه‌و‬ ‫له‌سه‌ر وته‌كان ‌ی عه‌بدواڵ ئۆجه‌الن ‌ی‬ ‫سه‌رۆك ‌ی ده‌ستگیركراو ‌ی په‌كه‌كه‌‪،‬‬ ‫ده‌ته‌پ ‌ه بڕیاریدا په‌رله‌مانتاره‌كان ‌ی‬ ‫له‌خه‌بات ‌ی په‌رله‌مان ‌ی ب �ه‌رده‌وام بن‬

‫هه‌رچه‌ند‌ه ژمار‌ه ‌ی په‌رله‌مانتاره‌كان ‌ی‬ ‫له‌‪21‬و‌ه به‌هۆ ‌ی بڕیاره‌ك ‌ه ‌ی دادگاو‌ه‬ ‫بۆ ‪ 19‬په‌رله‌مانتار كه‌مبووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫دوا ‌ی ئ �ه‌و‌ه ‌ی هه‌ریه‌ك ل ‌ه ئه‌حمه‌د‬ ‫ت���ورك‌و ئایسه‌ل توغڵوك ماف ‌ی‬ ‫پارله‌مانتارییان لێسه‌نرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ب���ۆ درێ��������ژه‌دان ب��� ‌ه ك����ار ‌ی‬ ‫پارله‌مانتار ‌ی ب ‌ه شێوه‌یه‌ك ‌ی ڕێكخراو‬ ‫پارله‌مانتاران ‌ی ده‌ته‌پ ‌ه پێویست بوو‬ ‫ل ‌ه چوارچێو‌ه ‌ی فراكسیۆنێكدا خۆیان‬ ‫رێكبخه‌ن‪ ،‬ك ‌ه دوات��ر ب ‌ه بڕیارێك ‌ی‬ ‫سه‌ركردایه‌ت ‌ی پارت ‌ه قه‌ده‌غه‌كراوه‌كه‌‪،‬‬ ‫ده‌ته‌پ ‌ه چوو‌ه ناو پارت ‌ی ئاشتی‌‌و‬ ‫دیموكراسییه‌و‌ه (ب �ه‌ده‌پ �ه‌)و به‌م‬ ‫ج��ۆره‌ش ده‌ت��وان��ن فراكسیۆنێك ‌ی‬ ‫پارله‌مان ‌ی ك ‌ه النیكه‌م ل ‌ه بیست‬ ‫پارله‌مانتار پێك بێت دروست بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌و چوارچێوه‌یه‌شدا نور ‌ی یامان‬ ‫پارله‌مانتار ‌ی شار ‌ی موش به‌هۆ ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ته‌مه‌ن ‌ی له‌هه‌موو ئه‌ندامه‌كان ‌ی‬ ‫دیك ‌ه ‌ی فراسیۆنه‌ك ‌ه زیاتر‌ه ده‌بێت ‌ه‬ ‫سه‌رۆك ‌ی فراكسیۆنه‌ك ‌ه وات ‌ه شوێن ‌ی‬

‫لۆگۆی پارته‌ نوێیه‌که‌‬ ‫ئه‌حمه‌د تورك ده‌گرێته‌وه‌‌و‪ ،‬ماو‌ه ‌ی‬ ‫سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ش ‌ی تا رۆژ ‌ی به‌ستن ‌ی‬ ‫كۆنگر‌ه ‌ی به‌ده‌په‌ی ‌ه ل ‌ه ‪‌ 1‬ی شوبات ‌ی‬ ‫داهاتوودا ‪.‬ك ‌ه پێشتر فراكسیۆنه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫به‌ده‌پ ‌ه له‌الیه‌ن ده‌میر چه‌لیكه‌و‌ه‬ ‫س �ه‌رپ �ه‌رش��ت��ی ده‌ك���را ب����ه‌رده‌وام‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ .‬ه�ه‌ری�ه‌ك ل ‌ه سه‌اڵحه‌دین‬ ‫ده‌میرتاش‌و گیولته‌ن كشاناك وه‌ك‬ ‫پێشتر سه‌رۆك ‌ی گروپه‌كان ‌ی نێو‬ ‫فراكسیۆنه‌ك ‌ه ده‌بن‪.‬‬ ‫ده‌ستنیشانكردن ‌ی سه‌رۆك ‌ی‬ ‫فراكسیۆنه‌ك ‌ه له‌میان ‌ی كۆبوونه‌وه‌یه‌كدا‬ ‫هات له‌نێو هۆڵ ‌ی تایبه‌ت به‌پارته‌ك ‌ه‬ ‫ل �ه‌پ �ه‌رل �ه‌م��ان‪ .‬ل � ‌ه وته‌یه‌كیشیدا‬ ‫دوا ‌ی ت �ه‌واوب��وون � ‌ی كۆبوونه‌وه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌میر چه‌لیك سه‌رۆك ‌ی پێشو ‌ی‬ ‫فراكسیۆنه‌ك ‌ه رایگه‌یاند‪ :‬هیوادارین‬ ‫ساڵ ‌ی ‪ 2010‬ببێت ‌ه ساڵێك ‌ی گرنگ‌و‬ ‫چه‌سپاندن ‌ی ئاشتی‌‌و دیموكراسی‌و‬ ‫ب��رای �ه‌ت � ‌ی ل � ‌ه ت��ورك��ی��ا‪ .‬وتیشی‌‪:‬‬ ‫په‌رله‌مانتاران ‌ی نێو فراكسیۆنه‌ك ‌ه‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ك��اره‌ك��ان�� ‌ی پێشوویان‬

‫له‌چوارچێو‌ه ‌ی لیژن ‌ه هه‌میشه‌ییه‌كان ‌ی‬ ‫په‌رله‌ماندا به‌ره‌وام ده‌بن‪.‬‬ ‫دواتر نور ‌ی یامان سه‌رۆك ‌ی نوێ ‌ی‬ ‫فراكسیۆنه‌ك ‌ه له‌لێدوانێكدا رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫"ئه‌مانه‌و ‌ێ پێتان رابگه‌یه‌نین ك ‌ه‬ ‫وه‌ك پارت ‌ی ئاشتی‌‌و دیموكراس ‌ی‬ ‫له‌‪90‬یه‌مین ساڵ ‌ی كارو چاالكییه‌كان ‌ی‬ ‫په‌رله‌ماندا له‌و جێگه‌یه‌و‌ه به‌رده‌وام‬ ‫ده‌ب��ی��ن ب �ه‌ه �ه‌م��وو ت��وان��او هێز ‌ی‬ ‫خۆمانه‌و‌ه له‌سه‌ر كاركردن بۆ ئاشتی‌‌و‬ ‫برایه‌ت ‌ی بۆ گه‌الن ‌ی توركیا ك ‌ه تیایدا‬ ‫وه‌ستابووین‪.‬‬ ‫وت��ی��ش �ی‌‪" :‬ل��� ‌ه رۆژ ‌ی یه‌ك ‌ی‬ ‫شوبات ‌ی داهاتوودا به‌ده‌پ ‌ه كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی ده‌به‌ستێت‌و تیایدا كه‌سان ‌ی‬ ‫نێو سیستم ‌ی س�ه‌رۆك��ای�ه‌ت� ‌ی ك ‌ه‬ ‫پێكدێن له‌سه‌رۆكێك ‌ی گشتی‌‌و چه‌ند‬ ‫هاوسه‌رۆكێك هه‌ڵده‌بژێرێن‌و پێویست ‌ه‬ ‫هه‌مومان چاوه‌ڕوان ‌ی ئه‌و رۆژ‌ه بكه‌ین‬ ‫بڕیار ‌ی داخستن ‌ی پارته‌كه‌یان ده‌به‌ن ‌ه‬ ‫دادگا ‌ی مافه‌كان ‌ی مرۆڤ له‌ئه‌وروپا‬ ‫دوا ‌ی داخستن ‌ی پارته‌كه‌یان‬

‫له‌الیه‌ن دادگا ‌ی ده‌ستور ‌ی توركیاو‌ه‬ ‫ده‌ته‌په‌ییه‌كان ئه‌و بڕیار‌ه ده‌به‌ن ‌ه‬ ‫دادگا ‌ی مافه‌كان ‌ی مرۆڤ له‌ئه‌وروپا‬ ‫بۆ لێكۆڵینه‌و‌ه له‌ره‌وایه‌ت ‌ی داخستن ‌ی‬ ‫پارته‌كه‌یان‪ ،‬ب ‌ه تایبه‌ت ك ‌ه دوا ‌ی‬ ‫داخستن ‌ی پارت ‌ی (ده‌ئ �ه‌پ �ه‌) ئه‌و‬ ‫دادگ��ای � ‌ه توركیا ‌ی ناچاركردبوو‬ ‫(‪)669‬ه���ه‌زار ی��ۆرۆ وه‌ك قه‌ره‌بوو‬ ‫بدات به‌و پارته‌‪ .‬له‌و چوارچێوه‌یه‌دا‬ ‫بڕیار‌ه له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌م مانگه‌دا سه‌ردان ‌ی‬ ‫ده‌ته‌په‌ییه‌كان ب��ۆ ئ �ه‌و دادگای ‌ه‬ ‫به‌مه‌به‌ست ‌ی گه‌یاندن ‌ی دۆسی ‌ه ‌ی‬ ‫پارته‌كه‌یان ده‌ست پێبكات‪.‬‬ ‫دادگای مافه‌كان ‌ی مرۆڤ له‌ئه‌وروپا‬ ‫پێشتر توركیا ‌ی به‌قه‌ره‌بووكردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌پارته‌كان ‌ی (هه‌ئه‌پ ‌ه)‌و‬ ‫(ده‌ئه‌په‌)و (ئۆزده‌ئه‌په‌) ناچاركرد‪،‬‬ ‫س��ك��ااڵ ‌ی پ��ارت� ‌ی (ه��اده‌پ)ی��ش تا‬ ‫ئێستا ل �ه‌و دادگ��ای � ‌ه به‌رده‌وامه‌و‬ ‫لێكۆڵینه‌و‌ه ‌ی له‌سه‌ر ده‌كرێ‌‪ .‬جگ ‌ه‬ ‫له‌وه‌ش قه‌ره‌بوو ‌ی ئه‌و ‪ 13‬كه‌س ‌ه ‌ی‬ ‫ك���رده‌و‌ه ك ‌ه هه‌ریه‌ك ل ‌ه ئه‌حمه‌د‬ ‫تورك‌و له‌یال زانا‌و سه‌دات یورتداش‌و‬ ‫سه‌لیم ساداك ‌ی تێدابوو به‌هۆ ‌ی بڕیار ‌ی‬ ‫له‌سیاس ‌هت‌و‬ ‫قه‌ده‌غه‌كردنیانه‌و‌ه‬ ‫قه‌ره‌بوه‌كه‌ش له‌الیه‌ن توركیاو‌ه درا‬ ‫ك ‌ه بڕه‌ك ‌ه ‌ی (‪ )669‬هه‌زارو (‪)500‬‬ ‫یۆرۆ بوو‪.‬‬ ‫ده‌ته‌پ ‌ه (‪)2009 – 2005‬‬ ‫پارت ‌ی كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی دیموكرات‬ ‫(ده‌ت���ه‌پ���ه‌) ل���ه‌‪‌ 9‬ی نۆڤه‌مبه‌ر ‌ی‬ ‫‪2005‬دا له‌الیه‌ن هه‌ریه‌ك ل ‌ه ئه‌حمه‌د‬ ‫ت��ورك‌و ئایسه‌ل توغڵوك یه‌كه‌مین‬ ‫هاوسه‌رۆكان ‌ی پارته‌ك ‌ه دامه‌زراو بوو‌ه‬ ‫‪ 49‬هه‌مین پارت له‌سه‌ر گۆڕه‌پان ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی ئه‌و ده‌م ‌ه ‌ی توركیا‪.‬‬ ‫بۆ یه‌كه‌مین جاریش له‌مێژوو ‌ی‬ ‫پارته‌كان ‌ی توركیادا ئایسه‌ل توغڵوك‬ ‫به‌هۆ ‌ی گرنگ ‌ی بوون ‌ی ژنه‌و‌ه له‌پێگ ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كاندا رایگه‌یاند‪ :‬ل ‌ه په‌یڕه‌و ‌ی‬ ‫پارته‌كه‌ماندا هاتوو‌ه ك ‌ه ده‌بێـت‬

‫له‌سه‌دا چل ‌ی ئه‌ندامان ‌ی له‌ڕه‌گه‌ز ‌ی‬ ‫مێین ‌ه ب��ن‪ .‬ل ‌ه ‪‌ 26‬ی حوزه‌یران ‌ی‬ ‫‪2006‬دا یه‌كه‌م كۆنگر‌ه ‌ی خۆ ‌ی به‌ست‌و‬ ‫ئه‌حمه‌د تورك بوه‌و‌ه ب ‌ه سه‌رۆك ‌ی‬ ‫پارته‌كه‌‪ .‬ل ‌ه ‪‌ 16‬ی نۆڤه‌مبه‌ر ‌ی ‪2007‬دا‬ ‫سكااڵ له‌دژ ‌ی ده‌ته‌په‌و به‌مه‌به‌ست ‌ی‬ ‫داخستن ‌ی تۆماركرا‪ .‬له‌كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫دووه‌م ‌ی پارته‌كه‌دا له‌‪‌ 20‬ی ته‌موزر ‌ی‬ ‫‪2008‬دا ئه‌حمه‌د ت��ورك بۆ جار ‌ی‬ ‫دووه‌م به‌سه‌رۆك هه‌ڵبژێردرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی ئ���ازار ‌ی ساڵ ‌ی‬ ‫راب����ردوودا ده‌ت �ه‌پ � ‌ه سه‌ركه‌وتن ‌ی‬ ‫به‌رچاو ‌ی به‌ده‌ست هێناو سه‌رۆكایه‌ت ‌ی‬ ‫شاره‌وان ‌ی ‪ 98‬شارو شارۆچك ‌ه ‌ی گرت ‌ه‬ ‫ده‌ست‪ ،‬له‌كاتێكدا له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌ی‬ ‫‪2004‬دا ئه‌و ژماره‌ی ‌ه ته‌نها ‪35‬بوو‪.‬‬ ‫به‌و جۆره‌ش پار ساڵ رێگ ‌ه ‌ی‬ ‫له‌سه‌ركه‌وتن ‌ی ئاكه‌پ ‌ه ل ‌ه باكوور ‌ی‬ ‫كوردستان گ��رت‌و ل ‌ه سه‌رانسه‌ر ‌ی‬ ‫ت��ورك��ی��اش��دا رێ���ژ‌ه ‌ی ده‌نگه‌كان ‌ی‬ ‫ل��ه‌س��ه‌دا ‪ 5,4‬ب���وو‪ .‬له‌نیسان ‌ی‬ ‫‪2009‬و‌ه هه‌ڵمه‌ته‌كان ‌ی حكومه‌ت بۆ‬ ‫ده‌ستگیركردن ‌ی سه‌ركرده‌و ئه‌ندامان ‌ی‬ ‫ده‌ت��ه‌پ�� ‌ه ده‌س��ت��ی��پ��ێ��ك��ردو دوا ‌ی‬ ‫راگه‌یاندن ‌ی باڵوكردنه‌و‌ه ‌ی نه‌خش ‌ه‬ ‫رێگایه‌ك له‌الیه‌ن عه‌بدواڵ ئۆجاالنه‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ چ���اره‌س���ه‌ر ‌ی ك��ێ��ش� ‌ه ‌ی كورد‬ ‫له‌باكوور‪ ،‬ئه‌ردۆگان بۆ یه‌كه‌مین جار‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌حمه‌د تورك كۆبۆوه‌‪.‬‬ ‫پ��ارت�ه‌ك� ‌ه دوای��ی��ن كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫له‌‪‌ 4‬ی ئۆكتۆبه‌ر ‌ی ‪2009‬دا به‌ست‌و‬ ‫ئه‌حمه‌د تورك‌و ئه‌مین ‌ه ئاینا بوونه‌و‌ه‬ ‫هاوسه‌رۆك‪ .‬له‌و ده‌مه‌شدا له‌كۆ ‌ی‬ ‫هه‌شتا ئه‌ندام ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی ناوه‌ند ‌ی‬ ‫‪54‬یان له‌زیندانه‌كان ‌ی ده‌وڵه‌تدا بوون‪.‬‬ ‫به‌بڕیار ‌ی دادگا ‌ی ده‌ستور ‌ی توركیاو‬ ‫له‌‪‌ 11‬ی ‪‌ 12‬ی ‪2009‬دا ده‌ته‌پ ‌ه داخراو‬ ‫‪ 37‬له‌سه‌ركرده‌كانیش ‌ی ك ‌ه ئه‌حمه‌د‬ ‫تورك‌و ئایسه‌ل توغڵوك له‌نێویاندان‌و‬ ‫پارله‌مانتارن بۆ ماو‌ه ‌ی پێنج ساڵ‬ ‫كار ‌ی سیاسییان ل ‌ێ قه‌ده‌غ ‌ه كراوه‌‪.‬‬

‫"مووسـه‌وی هیـواداره‌ كـ ‌ه بتوانێـت لێكتـرازان‌و‬ ‫ئینشقاقی زیاتر له‌ناو ریزه‌كانی ده‌وڵه‌تدا دروستبكـات"‬ ‫ئا‪ :‬هیوای سه‌لیمی‬ ‫چه‌ند رۆژ دوای رووداو‌ه خوێناوییه‌كه‌ی‬ ‫رۆژی عاشورا‪ ،‬میرحسێنی مووسه‌وی‬ ‫یه‌كێك له‌رێبه‌رانی بزووتنه‌وه‌ی سه‌وز‬ ‫بێده‌نگی شكاند‌و له‌راگه‌یه‌ندراوێكدا وێڕای‬ ‫نیگه‌رانی له‌هه‌مبه‌ر بارودۆخی ئێران‌و‬ ‫ره‌خن ‌ه له‌شێوازه‌كانی هه‌ڵسووكه‌وتی‬ ‫ده‌سه‌اڵت له‌به‌رامبه‌ر خۆپیشانده‌ران‪5 ،‬‬ ‫ماده‌ی وه‌ك رێگه‌چاره‌كانی تێپه‌ڕكردنی‬ ‫قه‌یران ‌ه سیاسییه‌كانی كۆماری ئیسالمی‬ ‫پێشنیار كرد‪ .‬راگه‌یاندنی ژمار‌ه ‪17‬ی‬ ‫م��ووس�ه‌وی هه‌ڵوێست‌و كاردانه‌وه‌ی‬ ‫جۆراوجۆری لێكه‌وتووه‌‌و هه‌ر الیه‌نێك‬ ‫له‌سۆنگه‌ی ئایدۆلۆژی‌و بیركردنه‌وه‌ی‬ ‫خۆیه‌وه‌‪ ،‬راگه‌یاندنه‌كه‌ی مووسه‌وی‬ ‫تاوتۆی ده‌كات‪.‬‬ ‫رێگه‌چار‌ه پێشنیاركراوه‌كانی‬ ‫مووسه‌وی‬ ‫میرحسێن مووسه‌وی له‌سه‌ره‌تای‬ ‫راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌یدا باس له‌خۆرسكبوونی‬ ‫خۆپیشاندانه‌كان ده‌كات‌و ده‌ڵێ ك ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫بۆ رۆژی عاشورا بانگهێشتی خه‌ڵك بۆ‬ ‫خۆپیشاندانمان نه‌كرد‪ ،‬به‌اڵم ناڕازیان‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو به‌شداریان له‌م‬

‫خۆپیشاندانه‌كاندا ك��رد‪ .‬مووسه‌وی‬ ‫ده‌ستبردن بۆ تووندوتیژی له‌الیه‌ن‬ ‫خۆپیشانده‌رانی بۆ چه‌شنی ره‌فتاره‌كانی‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت گ��ێ��ڕای��ه‌وه‌‌و ده‌وڵ��ه‌ت��ی‬ ‫وه‌ك س�ه‌رچ��اوه‌ی تووندوتیژییه‌كان‬ ‫ناوزه‌دكرد‪ .‬مووسه‌وی روو له‌ده‌سه‌اڵت‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێ ك ‌ه هه‌ڕه‌شه‌‌و سه‌ركوت‪،‬‬ ‫خه‌ڵك بێده‌نگ ناكات‌و ده‌رباره‌ی گرتن‬ ‫یا كوشتنی خۆشی ده‌ڵ��ێ‪ ":‬خوێنی‬ ‫من سوورتر له‌خوێنی شه‌هیدانی دیك ‌ه‬ ‫نییه‌‌و ترسێكم له‌مباره‌و‌ه نییه‌"‪ .‬دواتر‬ ‫داوای به‌فه‌رمی ناسینی قه‌یرانه‌كان‬ ‫ده‌ك��ات‌و راده‌گه‌ێنێی ك ‌ه تا قه‌یران‬ ‫به‌ره‌سمی نه‌ناسرێ‪ ،‬رێگه‌چاره‌یه‌ك‬ ‫ب��ۆ چ��اره‌س��ه‌رك��ردن نادۆزرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫میرحسێنی مووسه‌وی ‪ 5‬خاڵ وه‌ك‬ ‫رێگه‌چاره‌ی ده‌ربازبوون له‌قه‌یرانه‌كان‬ ‫پێشنیار ده‌كات‌و ئه‌م خااڵن ‌ه بریتین‬ ‫له‌‪ :‬قه‌بوڵكردنی به‌رپرسیاریه‌تییه‌كانی‬ ‫ده‌وڵه‌ت‪ ،‬نووسینه‌وه‌ی یاسای زاره‌كی‬ ‫هه‌ڵبژاردن‪ ،‬ئازادكردنی به‌ندكراوانی‬ ‫سیاسی‪ ،‬ئ��ازادی چاپه‌مه‌نی‌و ئازادی‬ ‫كۆبوونه‌وه‌‌و خۆپیشاندان‪.‬‬ ‫كاردانه‌وه‌كان جۆراوجۆرن‬ ‫ه������ه‌ڕه‌ش������ه‌‌و ب���اس���ك���ردن‬ ‫له‌دادگاییكردنی مووسه‌وی‌و كه‌ڕوبی‬

‫ب��ه‌درێ��ژای��ی ئ���ه‌م چ �ه‌ن��د هه‌فته‌‪،‬‬ ‫قسه‌ی ئ �ه‌و‌هڵ‌و ئاخری الیه‌نگرانی‬ ‫ئه‌حمه‌دینه‌ژاد‌و سه‌رجه‌می به‌رپرسانی‬ ‫ده‌سه‌اڵت بووه‌‪ .‬ئه‌گه‌رچی زۆرینه‌ی‬ ‫باڵی كۆنسێرڤاتی سه‌ر به‌ده‌سه‌اڵت‬ ‫باس له‌دادگاییكردنی مووسه‌وی‌و‬ ‫رێ��ب �ه‌ران��ی ریفۆرمیست ده‌ك���ه‌ن‪،‬‬ ‫كه‌چی له‌كاردانه‌و‌ه به‌پێشنیاره‌كانی‬ ‫مووسه‌وی به‌شێك له‌میانه‌ڕه‌وه‌كانی‬ ‫سه‌ر به‌و باڵ ‌ه باس له‌پاشه‌كشه‌ی‬ ‫مووسه‌وی‌و زه‌روره‌تی به‌هه‌ندوه‌رگرتنی‬ ‫پێشنیاره‌كانی مووسه‌وی ده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫موحسین ره‌زایی ئه‌ندامی كۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫دیاریكردنی به‌رژه‌وه‌ندیه‌كان‪ ،‬له‌یه‌كه‌م‬ ‫كاردانه‌و‌ه به‌پێشنیاره‌كانی مووسه‌وی‬ ‫نامه‌یه‌كی سه‌رئاوه‌اڵی روو له‌خامنه‌یی‬ ‫ب��ڵ�اوك����رده‌وه‌‌و ئ���ه‌م هه‌نگاوه‌ی‬ ‫مووسه‌ویی به‌پاشه‌كش ‌ه ناوزه‌دكرد‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا كۆمه‌ڵێكی دیكه‌ی وه‌ك‬ ‫ئه‌حمه‌د خاته‌می وتارخوێنی نوێژی‬ ‫هه‌ینی ت��اران‪ ،‬ئه‌م راگه‌یه‌ندراوه‌ی‬ ‫م��ووس �ه‌وی به‌بێبایه‌خ وه‌سفكرد‌و‬ ‫ته‌نیا رێگه‌چاره‌ی چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫بۆ تۆبه‌كردنی رێبه‌رانی ریفۆرمیست‬ ‫گ���ه‌ڕان���ده‌وه‌‪ .‬ئ �ه‌گ �ه‌رچ��ی به‌شێك‬ ‫له‌ئه‌ندامانی بزووتنه‌وه‌ی سه‌وزیش‬

‫ئه‌م هه‌نگاوه‌ی مووسه‌وی به‌پاشه‌كش ‌ه‬ ‫ناودێرده‌كه‌ن‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌به‌رامبه‌ردا‬ ‫زۆری��ن��ه‌ی ریفۆرمیسته‌كان ئه‌م‬ ‫راگه‌یه‌ندراوه‌ی مووسه‌وی به‌ئۆلتیماتۆم‬ ‫وه‌س��ف ده‌ك���ه‌ن‪ .‬ع�ه‌ب��اس عه‌بدی‬ ‫رۆژنامه‌نووسی ناسراوی سه‌ر به‌باڵی‬ ‫ریفۆرمیست‪ ،‬پێیوای ‌ه ك ‌ه مووسه‌وی‬ ‫تۆپی یارییه‌كه‌ی خستووه‌ت ‌ه زه‌وی‬ ‫الیه‌نی به‌رامب ‌هر‌و هه‌ر كاردانه‌وه‌یه‌كی‬ ‫ده‌سه‌اڵت به‌م پێشنیاران ‌ه به‌قازانجی‬ ‫ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی س �ه‌وز ده‌شكێته‌وه‌‪.‬‬ ‫حسێنی شه‌ریعه‌تمه‌داری چاودێری‬ ‫سیاسی له‌وتووێژێك له‌گه‌ڵ ماڵپه‌ڕی‬ ‫دوێ��چ �ه‌وێ��ل �ه‌ی ئه‌ڵمانی ده‌ڵ���ێ‪":‬‬ ‫له‌وبڕوایه‌دام ك ‌ه ئه‌گه‌ر خامنه‌یی ئه‌م‬ ‫پێشنیازانه‌ی مووسه‌وی قه‌بوڵ نه‌كات‪،‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی خه‌ڵك هێند‌ه رادیكاڵ‬ ‫بێته‌و‌ه ك ‌ه خامنه‌یی ناچار ده‌بێت‬ ‫ملكه‌چی ریفراندۆم بۆ دیاریكردنی‬ ‫چه‌شنی سیستمی سیاسی له‌ئێراندا‬ ‫بێت"‪ .‬ده‌ب��اره‌ی راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی‬ ‫مووسه‌وی‪ ،‬ئه‌بووبه‌كر موده‌ڕه‌سی‬ ‫ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی كۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕان��ی زه‌حمه‌تكێشانی‬ ‫كوردستانی ئێران باس له‌ئامانجه‌كانی‬ ‫مووسه‌وی له‌م پێشنیاران ‌ه ده‌كات‌و‬

‫ل �ه‌م��ب��اره‌و‌ه ب �ه‌ده‌س��ت��وور ده‌ڵ���ێ‪":‬‬ ‫خاڵی یه‌كه‌می راگه‌یندراوه‌كه‌ی‬ ‫مووسه‌وی به‌چه‌شنێك پاشه‌كش ‌ه‬ ‫له‌دروشم‌و خواست ‌ه سه‌ره‌تاییه‌كانی‬ ‫باڵی ریفۆرمیست‌و ته‌نانه‌ت خه‌ڵكی‬ ‫س �ه‌رش �ه‌ق��ام � ‌ه ك�� ‌ه ل��ه‌س��ه‌ره‌ت��ای‬ ‫خ��ۆپ��ی��ش��ان��دان �ه‌ك��ان ل���ه‌‪ 7‬مانگ‬ ‫له‌مه‌وپێش داوای وه‌رگرتنه‌وه‌ی‬ ‫ده‌نگه‌كانیان‌و به‌فه‌رمی نه‌ناسینی‬ ‫ده‌وڵه‌تیان ده‌كرد‪".‬‬ ‫موده‌ڕسی له‌درێژه‌دا ده‌ڵێت‪":‬‬ ‫پێمخۆش ‌ه سه‌رنجی هه‌موو الیه‌ك بۆ‬ ‫الی ئه‌م بابه‌ت ‌ه رابكێشم ك ‌ه له‌راستیدا‬ ‫هیچ كات خواسته‌كانی مووسه‌وی‬ ‫له‌پێشه‌وه‌ی خواست‌و داواكارییه‌كانی‬ ‫خه‌ڵكی نارازی نه‌بووه‌‪ .‬ته‌نانه‌ت له‌و‬ ‫كاته‌ی ك ‌ه ورده‌ورد‌ه دروشمه‌كانی‬ ‫خه‌ڵك رادیكاڵتر ده‌بووه‌وه‌‌و زۆربه‌ی‬ ‫دروشمه‌كان له‌ئاراسته‌ی مه‌رگ‌و‬ ‫نه‌مان بۆ دیكتاتۆر بوو‪ ،‬مووسه‌وی‬ ‫باسی له‌گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ یاسای بنه‌ڕه‌تی‬ ‫ئێران‌و پراكتیزه‌كردنی سه‌رجه‌می ئه‌و‬ ‫یاسایان ‌ه ده‌كرد‪ .‬راست ‌ه ك ‌ه مووسه‌وی‬ ‫ده‌ورێكی به‌رچاوی ل ‌ه بزووتنه‌وه‌كدا‬ ‫گ���ێ���ڕاوه‌‪ ،‬ئ���ه‌و ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی ك ‌ه‬ ‫ب �ه‌ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی س���ه‌وز ناوبانگی‬

‫ده‌ركردووه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌حه‌قیقه‌تدا ئه‌م‬ ‫بزووتنه‌و‌ه شوناس‌و ناوه‌رۆكێكی‬ ‫ره‌نگاڵه‌یی هه‌یه‌‌و ره‌ن��گ‌و ده‌نگی‬ ‫جۆراوجۆری خواسته‌كانی كۆمه‌ڵگای‬ ‫تێدایه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌هه‌مانكاتدا ئه‌وه‌ی‬ ‫گرنگ ‌ه ئامانجی راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌یه‌‪ .‬من‬ ‫له‌و بڕوایه‌دام ك ‌ه رووی راگه‌یه‌ندراوه‌ك ‌ه‬ ‫زۆرت��ر روو له‌نه‌یارانی مووسه‌وی‬ ‫له‌حكوومه‌تدایه‌‌و مووسه‌وی هیوادار‌ه‬ ‫ك ‌ه بتوانێ لێكترازان‌و ئینشقاقی زیاتر‬ ‫له‌ناو ریزه‌كانی ده‌وڵه‌تدا دروست‬ ‫بكات"‪.‬‬ ‫ه �ه‌واڵ‌و راپۆرته‌كانی ناوخۆی‬ ‫ئێران باس له‌ئاماده‌كاریی نارازیان‬ ‫ب��ۆ بۆن ‌ه نزیكه‌كانی وه‌ك چله‌ی‬ ‫موحه‌ڕ‌هم‌و ‪22‬ی رێبه‌ندان له‌ناوه‌ڕاست‬ ‫مانگی زس��ت��ان ده‌ك���ات‌و زۆرب��ه‌ی‬ ‫چاودێرانی سیاسی له‌وبڕوایه‌دان ك ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ری په‌یوه‌ستبوونی جوگرافیای‬ ‫مرۆیی به‌شه‌كانی دیكه‌ی ئێران به‌م‬ ‫بزووتنه‌و‌ه له‌مانگه‌كانی داهاتوودا زۆر‬ ‫به‌هێزه‌‪ .‬زۆربه‌ی چاودێرانی سیاسی‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ن‪ ،‬ئه‌گه‌ره‌كانی‬ ‫قه‌بوڵكردنی پێشنیاره‌كانی مووسه‌وی‬ ‫زۆر الوازه‌‌و قوڵتربوونه‌وه‌ی قه‌یرانه‌كان‬ ‫بایه‌تێكی چاوه‌روانكراوه‌‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کوردستانی‬

‫‪10‬‬

‫ی كورد ل ‌ه سوریا‬ ‫ی یوسف‪ :‬چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ ‌‬ ‫عه‌بدولباق ‌‬ ‫ی زاتی‌ وه‌ربگرێت‬ ‫به‌و ‌ه ده‌بێـت ك ‌ه حوكم ‌‬

‫عه‌بدولباقی یوسف‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬ده‌ستوور‬

‫دیمانه‌‪ :‬شاهۆ خواڕه‌حم‬

‫عه‌بدولباق ‌ی یوسف ئه‌ندام ‌ی لیژن ‌ه ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا پێیوای ‌ه له‌مه‌ودوا ده‌بێت‬ ‫پێناسه‌یه‌ك ‌ی نو ‌ێ بۆ كێش ‌ه ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا كورد بكرێت‌و له‌میان ‌ی‬ ‫دیمانه‌یه‌كدا له‌گ ‌ه ‌ڵ رۆژنام ‌ه ‌ی‬ ‫ده‌ستوور ده‌ڵێت‪ " :‬له‌ئێستادا‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی كێش ‌ه ‌ی كورد له‌سوریا‬ ‫به‌و‌ه ده‌بێـت ك ‌ه له‌چوارچێو‌ه ‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌ت ‌ی سوریادا كورد حوكم ‌ی‬ ‫زات ‌ی وه‌ربگرێت‪ ،‬چونك ‌ه هه‌تا ئێستا‬ ‫حكومه‌ت ‌ی سوریا دان ‌ی به‌بوون ‌ی‬ ‫كورددا نه‌ناو‌ه "‪ .‬ئه‌مه‌ش ده‌ق ‌ی‬ ‫دیمانه‌كه‌یه‌‪:‬‬ ‫‪............................‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌دواین كۆنگره‌تاندا‬ ‫بڕیارتاندا خواست ‌ی حوكم ‌ی زات ‌ی‬ ‫وه‌ك���و ب��ه‌ش��ێ��ك ل��ه‌چ��اره‌س��ه‌ر ‌ی‬ ‫مه‌سه‌ل ‌ه ‌ی ك��ورد ته‌به‌ن ‌ی بكه‌ن‪،‬‬ ‫ئ��ه‌م�� ‌ه ل��ه‌چ��ی��ی��ه‌و‌ه س���ه‌رچ���او‌ه ‌ی‬ ‫گرتووه‌؟ ئایا پێتانوای ‌ه باشترین‬ ‫چ��ار‌هس��ه‌ر‌ه یان له‌ژێر كاریگه‌ر ‌ی‬ ‫رووداو و پێشهاته‌كاندا ئه‌و شێواز‌ه‬ ‫چاره‌سه‌ره‌تان خستووه‌ته‌ڕوو؟‬ ‫عه‌بدولباق ‌ی یوسف‪ :‬له‌یه‌كه‌مین‬ ‫كۆنگر‌ه ‌ی پ��ارت�� ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا گرنگترین ب��ڕی��ار ئه‌و‌ه‬ ‫ب���وو‌ه كه‌پێویست ‌ه ته‌عریفێك ‌ی‬ ‫ن��و ‌ێ بۆ كێش ‌ه ‌ی ك��ورد له‌سوریا‬ ‫بكرێت‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك ك ‌ه كێشه‌ك ‌ه‬

‫ل��ه‌چ��وارچ��ێ��و‌ه ‌ی كێش ‌ه ‌ی خاك‌و‬ ‫میلله‌تدا پێناس ‌ه بكرێت‪ ،‬له‌دوا ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی شه‌سته‌كانه‌و‌ه ك ‌ه پارت ‌ی‬ ‫دیموكرات ‌ی كوردستان له‌سوریا‬ ‫پارچ ‌ه پارچ ‌ه بوو ب��وو‌ه د‌ه باڵ ‌ی‬ ‫سیاسی‌‪ ،‬ئه‌وكات ‌ه گوتار ‌ی سیاسیش‬ ‫ت��اڕاده‌ی��ه‌ك�� ‌ی زۆر ب���ه‌ره‌و دواو‌ه‬ ‫چووبوو‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه خاڵێك ‌ی دیك ‌ه‬ ‫ك ‌ه كۆنگر‌ه به‌گرنگییه‌و‌ه هه‌ڵوێست ‌ه ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر كرد گۆڕانگار ‌ی بوو له‌گوتار ‌ی‬ ‫سیاسیدا‪ .‬ئه‌و قۆناغ ‌ه ‌ی ك ‌ه پارت ‌ی‬ ‫یه‌كێت ‌ی كورد ‌ی تیادا دامه‌زرا گوتار ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی ك��ورد له‌سوریا به‌هۆ ‌ی‬ ‫جه‌نگ ‌ی سارده‌و‌ه جۆرێك له‌گوتار ‌ی‬ ‫شۆڤێنست ‌ی له‌خۆگرتبوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هاتن ‌ی پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد له‌سوریا‬ ‫بارودۆخه‌ك ‌ه هه‌ندێك پێشكه‌وتن ‌ی‬ ‫به‌خۆو‌ه بین ‌ی‌و چه‌ندین چاالك ‌ی له‌ناو‬ ‫گ��ه‌ڕ‌هك‌و كۆاڵنه‌كاندا ئه‌نجامدرا‌و‬ ‫چه‌ند باڵوكراوه‌یه‌كیش ده‌رچوون‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫پێشتر ئه‌مجۆر‌ه چاالكییان ‌ه نه‌بوون‪.‬‬ ‫له‌سێیه‌مین كۆنگر‌ه ‌ی پارته‌كه‌دا‬ ‫ك�� ‌ه له‌ساڵ ‌ی (‪)2000‬دا به‌سترا‪،‬‬ ‫جارێك ‌ی دیك ‌ه جه‌ختكرایه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫گوتار ‌ی سیاسی‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌مجاره‌یان‬ ‫ته‌ئكیدكردنه‌وه‌بوو له‌سه‌ر گوتار ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی كوردستان ‌ی سوریا‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ئه‌مه‌ش گفتوگۆیه‌ك ‌ی زۆر ‌ی له‌ناو‬ ‫رۆشنبیران‌و گه‌ل ‌ی كورد له‌سوریا‬ ‫لێكه‌وته‌وه‌‪ ،‬له‌الیه‌ك ‌ی دیكه‌شه‌و‌ه‬ ‫له‌ناو شه‌قام ‌ی عه‌ره‌بیدا گفتوگۆیه‌ك ‌ی‬ ‫زۆر ‌ی به‌دوا ‌ی خۆیدا هێنا‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ب��ۆ ع��ه‌ره‌ب��ه‌ك��ان ه��ه‌رس نه‌ده‌كرا‬ ‫پارتێك ‌ی سیاس ‌ی كورد ‌ی بانگه‌ش ‌ه ‌ی‬

‫ئه‌و‌ه بكات ك ‌ه به‌شێك له‌كوردستان‬ ‫له‌واڵت ‌ی سوریادایه‌‪ .‬له‌كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی (‪)2006‬دا پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا جه‌خت ‌ی له‌سه‌ر ئه‌و‌ه كرده‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه پێویست ‌ه ناوچ ‌ه كوردییه‌كان‬ ‫له‌سوریا یه‌ك ئیداره‌یان هه‌بێت‌و‬ ‫كورد خۆ ‌ی ئیدار‌ه ‌ی خۆ ‌ی بكات‪.‬‬ ‫له‌كۆنگر‌ه ‌ی شه‌شه‌م ‌ی پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی‬ ‫كورد له‌سوریا ك ‌ه له‌ساڵ ‌ی (‪)2009‬‬ ‫به‌ڕێوه‌چوو‪ ،‬بڕیاردرا ك ‌ه خواست ‌ی‬ ‫حوكم ‌ی زات ‌ی (خۆبه‌ڕێوه‌بردن) وه‌ك‬ ‫به‌شێك له‌چاره‌سه‌ر ‌ی كێش ‌ه ‌ی كورد‬ ‫مامه‌ڵ ‌ه ‌ی له‌گه‌ڵدابكرێت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫كورد له‌سوریادا خاك ‌ی خۆ ‌ی هه‌ی ‌ه‌و‬ ‫هه‌موو شتێك ‌ی جیاواز‌ه‌و وه‌كو هه‌موو‬ ‫میلله‌تێك ‌ی دیك ‌ه ماف ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی هه‌ی ‌ه‬ ‫ك ‌ه خۆ ‌ی ئیدار‌ه ‌ی خۆ ‌ی بكات‪ .‬ئێم ‌ه‬ ‫وه‌كو پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد له‌سوریا‬ ‫پێمانوای ‌ه ك ‌ه له‌ئێستادا چاره‌سه‌ر ‌ی‬ ‫كێش ‌ه ‌ی كورد له‌سوریا به‌و‌ه ده‌بێـت‬ ‫ك ‌ه له‌چوارچێو‌ه ‌ی ده‌وڵه‌ت ‌ی سوریادا‬ ‫ك��ورد حوكم ‌ی زات�� ‌ی وه‌ربگرێت‪،‬‬ ‫چونك ‌ه هه‌تا ئێستا حكومه‌ت ‌ی سوریا‬ ‫دان ‌ی به‌بوون ‌ی كورددا نه‌ناوه‌‪ ،‬ئێمه‌ش‬ ‫به‌پێویستمانزان ‌ی بۆ پارێزگاریكردن‬ ‫له‌خۆمان جه‌خت له‌سه‌ر دیاریكردن ‌ی‬ ‫سنور ‌ی جوگرافیا ‌ی كوردستان ‌ی‬ ‫سوریا بكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬ناوچ ‌ه كوردییه‌كان‬ ‫له‌سوریا ب�� ‌هب��ه‌راورد له‌گه‌ڵ ناوچ ‌ه‬ ‫عه‌ره‌بییه‌كان هیچ گرنگییه‌كیان‬ ‫پێنه‌دراوه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه له‌كاتێكدای ‌ه ك ‌ه‬ ‫ناوچ ‌ه كوردییه‌كان له‌ڕوو ‌ی سامان ‌ی‬ ‫سروشتییه‌و‌ه ده‌وڵه‌مه‌ندن‌و نه‌وت‌و‬ ‫ئاو ‌ی هه‌ی ‌ه‌و له‌ڕوو ‌ی كشتوكاڵیشه‌و‌ه‬ ‫خاكێك ‌ی به‌پیت ‌ی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬له‌به‌یاننام ‌ه ‌ی‬ ‫كۆتاییدا باستان له‌هه‌لومه‌رج ‌ی‬ ‫س���ه‌رك���وت���ك���ردن‌و دادگ����ای���� ‌ی‌و‬ ‫گرتنه‌به‌ر ‌ی چه‌ند رێوشوێنێك‬ ‫بۆ ده‌مكوتكردن ‌ی گه‌الن ‌ی سوریا‬

‫كردووه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ كاڵبوونه‌و‌ه ‌ی فشار‌ه‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كان ‌ی سه‌ر دیمه‌شق‪،‬‬ ‫پێتانوای ‌ه خه‌بات ‌ی حیزب‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان سه‌ختر ده‌بێت؟‬ ‫عه‌بدولباق ‌ی یوسف‪" :‬له‌ڕاستیدا‬ ‫هه‌ڵوێست ‌ی حكومه‌ت ‌ی سوریا‌و‬ ‫مامه‌ڵه‌كردن ‌ی له‌گه‌ڵ ئۆپۆزسیۆندا‬ ‫خ��راپ��ه‌‪ ،‬ج��ا ئ��ه‌و ئۆپۆزسیۆن ‌ه‬ ‫عه‌ره‌ب بێـت یاخود ئۆپۆزسیۆنێك ‌ی‬ ‫ك���ورد ‌ی بێت‪ ،‬چونك ‌ه سیستم ‌ی‬ ‫ده‌وڵ��ه‌ت به‌شێوه‌یه‌ك ‌ه ك ‌ه هه‌موو‬ ‫ج��ۆر‌ه ئۆپۆزسیۆنێك به‌مه‌ترس ‌ی‬ ‫ده‌زان��ێ��ت‌و دان��� ‌ی پ��ی��ادا نانێت‌و‬ ‫به‌رده‌وامیش به‌توند ‌ی رووبه‌ڕوو ‌ی‬ ‫ده‌بێته‌وه‌‪ ،‬چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر‬ ‫ك ‌ه فشار‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌سه‌ر‬ ‫سوریا زۆر بوو‪ ،‬له‌وكاته‌شدا سوریا‬ ‫ه��ه‌ر ب��ه‌خ��راپ م��ام��ه‌ڵ�� ‌ه ‌ی له‌گه‌ڵ‬ ‫ئۆپۆزسیۆندا ك��ردوو‌ه به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ‌ی كوردی‌‪ ،‬چونك ‌ه رژێم ‌ی‬ ‫به‌عس له‌سوریا سیفاتێك ‌ی تایبه‌ت ‌ی‬ ‫هه‌ی ‌ه‌و ج��ی��اواز‌ه له‌سیستمه‌كان ‌ی‬ ‫دیكه‌‪ ،‬هیچ جۆر‌ه ئۆپۆزسیۆنێك ‌ی‬ ‫قبوڵ نیی ‌ه ب�� ‌هك��ورد‌و عه‌ره‌به‌و‌ه‌و‬ ‫هه‌موو پارت ‌ه ئۆپۆزسیۆنه‌كانیش‬ ‫به‌خیانه‌تكار سه‌یرده‌كات‪ .‬ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه رژێم ‌ی به‌عس له‌سوریا ده‌رهه‌ق‬ ‫به‌كورد كردووه‌یه‌ت ‌ی هیچ ‌ی كه‌متر‬ ‫ن��ه‌ب��وو‌ه ل��ه‌و تاوانكارییان ‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫سه‌دام به‌رامبه‌ر به‌كورد ل ‌ه عێراق‬ ‫ئه‌نجامیداوه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆ ‌ی پاڵپشت ‌ی‬ ‫هه‌ندێك له‌واڵتان ‌ی خۆرئاوا له‌سوریا‌و‬ ‫كه‌مته‌رخه‌م ‌ی راگه‌یاندن ‌ی جیهان ‌ی‬ ‫ل��ه‌ب��ار‌ه ‌ی ب�ڵاوك��ردن��ه‌و‌ه ‌ی كێش ‌ه‬ ‫ناوخۆییه‌كانی‌ ئه‌و واڵت ‌ه‌و الواز ‌ی‬ ‫فشار ‌ی كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی نێوده‌وڵه‌ت ‌ی‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر س��وری��ا‪ ،‬وای��ك��رد سوریا‬ ‫بتوانێت پارێزگار ‌ی له‌خۆ ‌ی بكات‌و‬ ‫ئه‌و تاوانكارییان ‌ه ‌ی ئاشكرا نه‌بێت ك ‌ه‬ ‫به‌رامبه‌ر به‌گه‌ل ‌ی كورد‌و ئۆپۆزسیۆن‬

‫ی‬ ‫ی سوریا رێككه‌وتین له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫ی دیك ‌ه ‌‬ ‫له‌گه‌ڵ هه‌شت حیزب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خاكه‌كه‌یه‌تی‌‪ ،‬ك ‌ه به‌داخه‌و‌ه (‪ )11‬پارت ‌‬ ‫ی كورد له‌سوریا كێش ‌ه ‌‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ی ئێمه‌دا نه‌بوون‬ ‫ی سوریا له‌گه‌ڵ ئه‌م بۆچوون ‌ه ‌‬ ‫ی كورد ‌‬ ‫دیك ‌ه ‌‬

‫له‌واڵته‌كه‌یدا ئه‌نجامیداوه‌"‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬له‌به‌یاننام ‌ه ‌ی‬ ‫راگه‌یاندن ‌ی كۆنگره‌كه‌تاندا‪ ،‬باستان‬ ‫له‌به‌هێزكردن ‌ی دیموكرات ‌ی له‌ژیان ‌ی‬ ‫ن��اوخ��ۆ ‌ی پ��ارت�� ‌ی یه‌كێت ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا ك��ردووه‌‪ ،‬ئایا حیزبه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫ئ��ێ��وه‌ش ب��ه‌ده‌س��ت كێشه‌كان ‌ی‬ ‫نه‌بوون ‌ی دیموكراتییه‌و‌ه ده‌ناڵێنێت؟‬ ‫چ بڕیارێكتان له‌وباره‌یه‌و‌ه داوه‌؟‬ ‫عه‌بدولباق ‌ی یوسف‪ :‬له‌واڵتێك ‌ی‬ ‫نادیموكراتیدا بته‌وێت ببیت ‌ه پارتێك ‌ی‬ ‫دیموكراتی‌‪ ،‬به‌ڕاست ‌ی ڕووبه‌ڕوو ‌ی‬ ‫ئاسته‌نگ ‌ی گه‌ور‌ه ده‌بیته‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫میلله‌ت ‌ی ئێم ‌ه فێر ‌ی دیموكرات ‌ی‬ ‫نه‌بووه‌‪ ،‬نازانێت چۆن موماره‌س ‌ه ‌ی‬ ‫ژیان ‌ی دیموكرات ‌ی بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫بته‌وێت حزبێك ‌ی دیموكرات ‌ی دروست‬ ‫بكه‌یت‪ ،‬پێویست ‌ه زه‌مینه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫له‌بار ‌ی دیموكرات ‌ی هه‌بێت‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫له‌كوردستان ‌ی سوریا له‌مباره‌یه‌و‌ه‬ ‫م��وع��ان��ات��ێ��ك�� ‌ی زۆرم�����ان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ڵبژاردن ده‌كرێت‌و پاشان كۆنگر‌ه‬ ‫ده‌به‌سترێت‪ ،‬ب��ه‌اڵم به‌هه‌نجه‌ت ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی كارێك ‌ی نهێنیی ‌ه ئه‌ندامان ‌ی‬ ‫سه‌ركردایه‌ت ‌ی داده‌مه‌زرێندرێن‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ئه‌م ‌ه بۆ خۆ ‌ی كێش ‌ه ‌ی دروستكردووه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئه‌و ئه‌ندامان ‌ه ‌ی سه‌ركردایه‌ت ‌ی‬ ‫یان سكرتێر ‌ی حزب ك ‌ه داده‌نرێن‪،‬‬ ‫ئ��ه‌گ��ه‌ر ش���اره‌زای��� ‌ی‌و توانایه‌ك ‌ی‬ ‫باشیان هه‌بێت‪ ،‬ئ��ه‌و‌ه واقیع ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی ئ��ه‌و‌ه ف��ه‌رز ده‌ك���ات ك ‌ه‬ ‫له‌پۆسته‌كه‌یدا بمێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫سكرتێر ‌ی پارته‌كان ‌ی ئێم ‌ه به‌رده‌وام‬ ‫ل��ه‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی واڵت��ن‌و تێكه‌اڵوییه‌ك ‌ی‬ ‫نێوده‌وڵه‌ت ‌ی ئه‌وتۆشیان نییه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌به‌رئه‌مه‌ی ‌ه ك ‌ه كێشه‌كان دروست‬ ‫ده‌بن‪ .‬له‌ساڵ ‌ی (‪ )1992‬س ‌ێ پارت ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی یه‌كیانگرت‌و پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی‬ ‫كوردیان له‌سوریا پێكهێنا‪ .‬گوتار ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی له‌م س ‌ێ پارته‌دا هه‌ریه‌ك ‌ه‌و‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك بوو‪ ،‬بۆئه‌و‌ه ‌ی كێش ‌ه ‌ی‬ ‫دروس��ت نه‌بێت به‌تایبه‌ت ‌ی له‌سه‌ر‬ ‫ئاڵوگۆڕ ‌ی ده‌سه‌اڵته‌كان‪ ،‬بڕیارماندا‬ ‫ك ‌ه به‌شێوازێك ‌ی دیموكراسیان ‌ه‬ ‫سكرتێر بگۆڕێت‪ ،‬من بۆخۆم له‌ساڵ ‌ی‬ ‫(‪ )2000‬سكرتێر ‌ی ح��زب بووم‬ ‫هه‌تاوه‌كو ساڵ ‌ی (‪ ،)2004‬له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫دامه‌زراندن ‌ی پارته‌كه‌مانه‌و‌ه تائێستا‬ ‫(‪ )5‬جار سكرتێر ‌ی حیزب گۆڕدراوه‌‪،‬‬ ‫س��ه‌رب��ار ‌ی ئ���ه‌وه‌ش له‌كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫س��اڵ�� ‌ی (‪‌ )2006‬ی پارته‌كه‌دا‬

‫(‪‌ )%40‬ی ئ�� ‌هن��دام��ان�� ‌ی مه‌كته‌ب ‌ی‬ ‫سیاس ‌ی گ����ۆڕدران‌و له‌كۆنگر‌ه ‌ی‬ ‫شه‌شه‌میشدا (‪)%20‬یان گۆڕدراون‪،‬‬ ‫ل��ه‌گ��ه‌ڵ ئ��ه‌وه‌ش��دا ل��ه‌ن��او حیزبدا‬ ‫بیروڕا ‌ی جیاواز هه‌ی ‌ه‌و ده‌رفه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌ربڕین ‌ی را ‌ی جیاواز كراوه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆئه‌و مه‌به‌سته‌ش باڵوكراوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ناوخۆی ‌ی ده‌رده‌چێت‌و هه‌موو بیروڕا‬ ‫جیاوازه‌كان له‌سه‌رانسه‌ر ‌ی حیزب‬ ‫تیایدا باڵوده‌كرێنه‌و‌ه‌و هه‌ندێكجاریش‬ ‫ئه‌م بیروڕایان ‌ه گفتوگۆیه‌ك ‌ی جدییان‬ ‫لێده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬ئ��ه‌م كلتوره‌و‌ه‬ ‫وایكردوو‌ه ك ‌ه یه‌كێت ‌ی دیموكرات رۆژ‬ ‫به‌رۆژ به‌هێز بێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬ه��ه‌ر له‌میان ‌ه ‌ی‬ ‫كۆنگره‌كه‌تاندا باستان له‌كاراكردن ‌ی‬ ‫ج���م���وج���ۆڵ��� ‌ی ح���زب���ه‌ك���ه‌ت���ان‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬چاالك ‌ی حیزب‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫خ��ۆرئ��اوا ‌ی‬ ‫كوردستانییه‌كان ‌ی‬ ‫كوردستان له‌چ ئاستێكدایه‌؟‬ ‫ع��ه‌ب��دول��ب��اق�� ‌ی ی��وس��ف‪ :‬زۆر‬ ‫ده‌مێك ‌ه گفتوگۆ له‌نێوان ئێم ‌ه‌و پارت ‌ه‬ ‫سیاسییه‌كان ‌ی دیك ‌ه ‌ی خۆرئاوا ‌ی‬ ‫كوردستاندا هه‌بوو‌ه بۆ دروستكردن ‌ی‬ ‫چه‌ترێك ‌ی سیاس ‌ی كورد ‌ی له‌خۆرئاوا ‌ی‬ ‫ك��وردس��ت��ان��دا‪ ،‬ب���ه‌اڵم ه��ۆك��ار ‌ی‬ ‫نه‌گه‌یشتن به‌رێككه‌وتنێك له‌نێوان‬ ‫ئێم ‌ه‌و پارته‌كان ‌ی دیكه‌ش له‌سه‌ر‬ ‫كێش ‌ه ‌ی كورد بوو له‌سوریا‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پێمانوای ‌ه پارچه‌یه‌ك ‌ی كوردستان‬ ‫له‌سوریایه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ندێك الیه‌ن ‌ی‬ ‫دیك ‌ه ئه‌و‌ه نابینن ك ‌ه پارچه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫دیك ‌ه ‌ی كوردستان له‌سوریا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫هه‌ندێك ‌ی دیكه‌ش كێش ‌ه ‌ی كورد‬ ‫ده‌كه‌ن ‌ه كێش ‌ه ‌ی هاواڵتیبوون وه‌ك‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی كورد له‌سوریا په‌نابه‌ربێت‪،‬‬ ‫به‌مدواییان ‌ه ئێم ‌ه‌و هه‌شت حیزب ‌ی‬ ‫دیك ‌ه ‌ی كورد ‌ی سوریا رێككه‌وتین‬ ‫له‌سه‌ر ئ��ه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه كێش ‌ه ‌ی كورد‬ ‫له‌سوریا كێش ‌ه ‌ی خاكه‌كه‌یه‌تی‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه به‌داخه‌و‌ه (‪ )11‬پارت ‌ی دیك ‌ه ‌ی‬ ‫كورد ‌ی سوریا له‌گه‌ڵ ئه‌م بۆچوون ‌ه ‌ی‬ ‫ئێمه‌دا نه‌بوون‪ ،‬دواج��ار له‌كۆتای ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی ڕاب����وردوودا به‌یاننامه‌یه‌ك‬ ‫باڵوكرایه‌و‌ه سه‌باره‌ت به‌پێكهێنان ‌ی‬ ‫ئه‌نجومه‌ن ‌ی سیاس ‌ی كورد له‌سوریا‪.‬‬ ‫به‌بڕوا ‌ی ئێم ‌ه وه‌كو پارت ‌ی یه‌كێت ‌ی‬ ‫ك��ورد له‌سوریا چاره‌سه‌ركردن ‌ی‬ ‫كێش ‌ه ‌ی كورد پێویست ‌ی به‌فشارێك ‌ی‬ ‫ن��ێ��وده‌وڵ��ه‌ت�� ‌ی زی��ات��ر‌ه ب��ۆ سه‌ر‬ ‫حكوم ‌هت‌و رژێم ‌ی به‌عس له‌سوریا‪.‬‬

‫ی‬ ‫موحافیزكاره‌كان‌و ریفۆرمیسته‌كان خۆیان بۆ خولێك ‌‬ ‫ی رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ ئاماده‌ده‌كه‌ن‬ ‫دیكه‌ ‌‬ ‫كه‌هه‌موو ده‌سه‌اڵتێك ‌ی سه‌ربازی ‌ی‌و‬ ‫ئا‪ :‬نه‌وزاد سدیق‬ ‫قه‌زای ‌ی به‌كارده‌هێنن بۆ سزادان ‌ی‬ ‫ریفۆرمیسته‌كان‌و الیه‌نگره‌كانیان‪،‬‬ ‫رۆبین رای��ت ل ‌ه رۆژن��ام�� ‌ه ‌ی تایم ئێران ده‌یه‌وێت مۆدێڵ ‌ی سه‌ركوتكردن ‌ی‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت‪" :‬ل��ه‌گ�� ‌ه ‌ڵ په‌ره‌سه‌ندن ‌ی گۆڕه‌پان ‌ی تیانامین ‌ی چین ‌ی له‌ساڵ ‌ی‬ ‫ئ��اڵ��ۆزی��ی��ه‌ك��ان‪ ،‬ه���ه‌ردو ب���ه‌ر‌ه ‌ی ‪ 1989‬دوبار‌ه بكاته‌و‌ه‌و له‌و باره‌یه‌و‌ه‬ ‫موحافیزكار‌و ریفۆرمیست ‌ی ئێران ن��ووس��ی��وی��ه‌ت��ی‌‪" :‬م��ۆدێ��ڵ�� ‌ی چین‬ ‫ه��ه‌م��وو تواناكانیان ب��ۆ خول ‌ی له‌به‌كارهێنان ‌ی هه‌موو هێزه‌كان ‌ی دژ ‌ی‬ ‫داه���ات���وو ‌ی رووب���ه‌ڕووب���وون���ه‌و‌ه جواڵنه‌و‌ه ‌ی ئۆپۆزسیۆن وه‌كو ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫كۆده‌كه‌نه‌و‌ه‌و رژێم ‌ی ئێران هه‌موو له‌گۆڕه‌پان ‌ی تیانامین روویدا ره‌نگ ‌ه‬ ‫هه‌وڵێك ‌ی خستوه‌ته‌گه‌ڕ بۆئه‌و‌ه ‌ی هه‌مان كاریگه‌ری ‌ی نه‌بێت له‌كۆمار ‌ی‬ ‫بوار نه‌دا به‌ریفۆرمیسته‌كان مانگ ‌ی ئیسالم ‌ی ساڵ ‌ی ‪ ،2010‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫داه��ات��وو ئاهه‌نگ ‌ی ‪ 11‬رۆژ‌ه ‌ی كۆمه‌ڵگاو سیستم ‌ی هه‌ردوو واڵته‌ك ‌ه‬ ‫رووخان ‌ی شا له‌ساڵ ‌ی ‪ 1979‬بكه‌نه‌ زۆر جیاوازن"‪.‬‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب�����ه‌وه‌داو‌ه هێشتا‬ ‫دژه‌ش��ۆڕش��ێ��ك ل���ه‌دژ ‌ی ئه‌وان ‌ه ‌ی‬ ‫ئ��ێ��ران ئ��ه‌و رێوشوێنان ‌ه پیاد‌ه‬ ‫له‌ده‌سه‌اڵتدا جێیان گرتوه‌ته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ب ‌ه را ‌ی رای��ت‪ ،‬دوا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ده‌ك����ات ك�� ‌ه ل����ه‌دژ ‌ی ه��ه‌ڕه‌ش�� ‌ه ‌ی‬ ‫هه‌فت ‌ه ‌ی رابوردوو گه‌ور‌ه لێپرسراوان ‌ی ده‌ره‌ك ‌ی ده‌گیرێنه‌به‌ر‪ .‬رۆژ ‌ی ‪‌ 28‬ی‬ ‫ئ��ێ��ران ه��ه‌ڕه‌ش�� ‌ه ‌ی ئ��ه‌وه‌ی��ان كرد مانگ ‌ی رابوردوو بۆ یه‌كه‌مجار هێز‌ه‬

‫ئه‌منییه‌كان له‌میان ‌ی مه‌راسیم ‌ی‬ ‫عاشورادا ته‌قه‌یان له‌خۆپیشاندان ‌ی‬ ‫ج����ه‌م����اوه‌ری���� ‌ی ب����ه‌رف����راوان���� ‌ی‬ ‫ریفۆرمیسته‌كان ك��ردوه‌و هاوكات‬ ‫لێپرسراوان ‌ی ده‌زگا ‌ی دادوه‌ری ‌ی ئه‌و‬ ‫واڵت�� ‌ه‌و ژماره‌یه‌ك له‌په‌رله‌مانتاران‬ ‫داوا ‌ی دادگ��ای��ی��ك��ردن�� ‌ی سه‌ران ‌ی‬ ‫ئۆپۆزسیۆن ده‌كه‌ن به‌تۆمه‌ت ‌ی تاوان‬ ‫له‌دژ ‌ی ده‌وڵ ‌هت‌و خیانه‌تكردن‪ .‬جگ ‌ه‬ ‫ل��ه‌وه‌ش رۆژ ‌ی ‪‌ 30‬ی هه‌مان مانگ‪،‬‬ ‫الیه‌نگران ‌ی حكومه‌ت ل ‌ه دروشمه‌كانیان‬ ‫داوا ‌ی كوشتن ‌ی یه‌كه‌مین سه‌رۆك‬ ‫وه‌زیران ‌ی ئێران حسێن موسه‌و ‌ی‌و‬ ‫سه‌رۆك ‌ی په‌رله‌مان ‌ی پێشوو مه‌هد ‌ی‬ ‫كه‌ڕوبی‌‪-‬یان كردوه‌‪.‬‬ ‫له‌بار‌ه ‌ی خاڵ ‌ه له‌یه‌كچووه‌كان ‌ی‬ ‫ه���ه‌ردوو رووداوه‌ك��ه‌ی��ش��ه‌وه‌‪ ،‬تایم‬ ‫ده‌ڵێت‪" :‬جواڵنه‌و‌ه دیموكراسییه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی ‪‌ 1989‬ی چین‌و راپه‌ڕینه‌ك ‌ه ‌ی‬

‫ئێستا ‌ی ئێرانییه‌كان له‌چه‌ند شتێكدا‬ ‫له‌یه‌ك ده‌چن‪ ،‬له‌وان ‌ه له‌هه‌ردووكیان‬ ‫الوان داوا ‌ی گۆڕانكاری ‌ی ده‌ك ‌هن‌و‬ ‫له‌الیه‌ن چه‌ند گروپێكه‌و‌ه رابه‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌ك��رێ��ن ك�� ‌ه سه‌ركردایه‌تییه‌ك ‌ی‬ ‫توندوتۆڵیان نییه‌"‪.‬‬ ‫ل��ه‌گ�� ‌ه ‌ڵ ئ��ه‌وه‌ش��دا جیاواز ‌ی‬ ‫گه‌وهه‌ر ‌ی هه‌ی ‌ه له‌نێوان هه‌ردووكیاندا‬ ‫ك ‌ه ره‌نگ ‌ه ئاكامه‌كه‌یان جیاوازبێت‪،‬‬ ‫له‌ئێران هانده‌ر ‌ی خۆپیشانده‌ران‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ده‌سه‌اڵتداران ده‌ستكاری ‌ی‬ ‫ئه‌نجام ‌ی هه‌ڵبژاردنێكیان كردو‌ه‌و‬ ‫پێیانوای ‌ه م��ووس��ه‌و ‌ی ب��راو‌ه بوو‪،‬‬ ‫له‌چین ه��ان��ده‌ر ‌ی خۆپیشانده‌ران‬ ‫كوشتن ‌ی ریفۆرمیستێك بوو به‌ناو ‌ی‬ ‫هو یاوبانگ‪.‬‬ ‫له‌به‌شێك ‌ی وتاره‌كه‌یدا‪ ،‬رایت‬ ‫نوسیویه‌تی‌‪" :‬ه��ه‌ر له‌سه‌ره‌تاو‌ه‌و‬ ‫ل��ه‌م��او‌ه ‌ی ح��ه‌وت هه‌فته‌دا‪ ،‬چین‬

‫هه‌موو هێز ‌ی خۆ ‌ی خسته‌گه‌ڕ بۆ به‌اڵم ئێرانییه‌كان له‌وه‌ت ‌ه ‌ی شۆڕش ‌ی‬ ‫سه‌ركوتكردن ‌ی‬ ‫خۆپیشانده‌ران‪ ،‬ده‌س��ت��وور ‌ی ‪ 1911-1905‬رۆڵیان‬ ‫ب��ه‌اڵم ئ��ێ��ران دوا ‌ی ح��ه‌وت مانگ زۆربوو‌ه له‌ژیان ‌ی سیاسیداو یه‌كه‌م‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه ره‌وش��ه‌ك�� ‌ه كۆنترۆڵ په‌رله‌مانیان له‌ئاسیا هه‌ڵبژاردوو‌ه‌و‬ ‫ب��ك��ات‪ ،‬ب��ه‌پ��ێ��چ��ه‌وان��ه‌و‌ه مانگ ‌ی بۆ ماو‌ه ‌ی چه‌ندین ده‌ی ‌ه له‌ژێر سای ‌ه ‌ی‬ ‫راب���وردو خۆپیشاندان ‪ 10‬شار ‌ی هه‌ردوو سیستم ‌ی پاشای ‌ی‌و ئایینیدا‬ ‫گ���ه‌ور‌ه ‌ی گ��رت��ه‌وه‌‪ .‬چین رێگ ‌ه ‌ی به‌شدارییان له‌ده‌نگداندا كردووه‌‪.‬‬ ‫ن��ه‌دا به‌كه‌ناڵه‌كان ‌ی راگه‌یاندن ‌ی ه���ه‌روه‌ك له‌كاتێكدا چینییه‌كان‬ ‫بیان ‌ی خۆپیشاندانه‌ك ‌ه روم���ا ‌ڵ كۆمه‌ڵگایه‌ك ‌ی داخراون‪ ،‬ئێرانییه‌كان‬ ‫بكه‌ن‪ ،‬له‌به‌رامبه‌ردا ئێران تائێستا ماوه‌یه‌ك ‌ی زۆر‌ه به‌بیروڕا ‌ی خۆرئاوا‬ ‫ن��ه‌ی��ت��وان��ی��و‌ه رۆژن��ام��ه‌ن��ووس��ان‌و ئاشنابوون "‪.‬‬ ‫له‌گواستنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫شایه‌دحاڵه‌كان‬ ‫ل��ه‌ك��ۆت��ای�� ‌ی وت���اره‌ك���ه‌ی���دا‪،‬‬ ‫زانیارییه‌كان بۆ سه‌ر ئینته‌رنێت‌و نووسه‌ره‌ك ‌ه ‌ی تایم ده‌ڵێت‪" :‬له‌جیات ‌ی‬ ‫ل ‌ه وێشه‌و‌ه بۆ فه‌یس بوك‌و تویته‌ر دووب��اره‌ك��ردن��ه‌و‌ه ‌ی رووداوه‌ك���� ‌ه ‌ی‬ ‫قه‌ده‌غ ‌ه بكات‪ .‬له‌هه‌مووش ‌ی گرنگتر تیانامین ‌ی ‪ ،1989‬ئۆپۆزسیۆن ‌ی‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ل ‌ه مێژوودا ئێران زۆر ئێران ده‌یه‌وێت رووداوه‌ك ‌ه ‌ی روخان ‌ی‬ ‫دیموكراس ‌ی ت��ر ب��و‌ه له‌چین ك ‌ه دیوار ‌ی به‌رلین‌و له‌ناوچوون ‌ی رژێم ‌ه‬ ‫پتر له‌سه‌ده‌یه‌ك ‌ه خه‌ڵك ناتوانن كۆمۆنسیته‌كان ‌ی ئه‌وروپا دووبار‌ه‬ ‫به‌شداری ‌ی له‌ژیان ‌ی سیاسیدا بكه‌ن بكاته‌وه‌"‪.‬‬


‫‪13‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫دۆسیه‌‬

‫ی عێـراقــدا زۆر كه‌مه‌‌و‬ ‫ی كــورد له‌نــاو سوپــا ‌‬ ‫"رێــژه‌ ‌‬ ‫لــه‌‪ %10‬بــۆ ‪ %12‬تێناپه‌ڕێــت"‬ ‫ی عێراق بۆ ده‌ستوور‬ ‫ی نوێنه‌ران ‌‬ ‫ی له‌ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی ئاسایش‌و به‌رگر ‌‬ ‫ی لیژن ‌ه ‌‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی ئه‌ندام ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬گۆران وه‌هاب‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ 79 :‬س��اڵ‌ به‌سه‌ر‬ ‫سوپای‌ عێراقدا تێده‌په‌ڕێت‪،‬‬ ‫ئێستا هه‌وڵه‌كانی‌ بنیاتنانه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌و سوپایه‌ له‌چ ئاستێكدایه‌؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬له‌دوای‌‬ ‫‪2003‬ه‌وه‌ هه‌موو ده‌زگاكانی‌‬ ‫عێراق هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌‪ ،‬یه‌كێك‬ ‫له‌و ده‌زگایانه‌ش سوپای‌ عێراق‬ ‫ب��وو‪ ،‬دوات��ر ئ�ه‌و سوپایه‌ كه‌‬ ‫بنیاتنرایه‌وه‌ به‌پێی‌ ماده‌ی‌‬ ‫ده‌ستووری‌ ب��ووه‌‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫ك�ه‌م��وك��وڕی‌ تێدایه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫ماده‌ی‌ نۆی‌ ده‌ستوور به‌ڕوونی‌‬ ‫ئ��ام��اژه‌ ب����ه‌وه‌ده‌دات سوپای‌‬ ‫ع��ێ��راق‌و ده‌زگ���ا ئه‌منییه‌كان‬ ‫له‌پێكهاته‌كانی‌ عێراق پێكدێن‌و‬ ‫ده‌بێت نوێنه‌رایه‌تی‌ سه‌رجه‌م‬ ‫خه‌ڵكی‌ عێراقی‌ تێدابێت به‌بێ‌‬ ‫جیاكردنه‌وه‌‌و دوورخستنه‌وه‌ی‌‬ ‫هیچ پێكهاته‌یه‌ك‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫سه‌ركردایه‌تی‌ ئه‌و سوپایه‌ش‬ ‫سه‌ركرده‌یه‌كی‌ مه‌ده‌نی‌ بێت‪،‬‬ ‫ئیشی‌ سوپاكه‌ش پارێزگاری‌‬ ‫له‌گه‌لی‌ عێراق بكات‌و نه‌بێته‌‬ ‫ده‌زگ��ای��ه‌ك��ی‌ سه‌ركوتكه‌ر‌و‬ ‫ده‌س��ت ل �ه‌ك��اروب��اری‌ سیاسی‌‬ ‫وه‌رن���ه‌دات‪ ،‬هیچ ده‌ورێكیشی‌‬ ‫له‌گۆڕانكاری‌ ده‌سه‌اڵتدا نه‌بێت‪،‬‬ ‫ئه‌مانه‌ بنه‌مای‌ زۆر گشتین‬ ‫بۆ پێكهاته‌ی‌ سوپای‌ ئێستای‌‬ ‫عێراق‪ ،‬ئه‌م سوپایه‌ی‌ ئێستا‬ ‫زۆر ج��ی��اوازت��ر ده‌ب��ێ��ت له‌و‬ ‫سوپایه‌ی‌ رژێمه‌كانی‌ پێشتر‪،‬‬ ‫چونكه‌ پێشتر سوپای‌ عێراق‬ ‫هیچ كاتێك سه‌ركرده‌كه‌ی‌‬ ‫سه‌ركرده‌یه‌كی‌ مه‌ده‌نی‌ نه‌بووه‌‌و‬ ‫كارو ئه‌ركه‌كانی‌ ئه‌وه‌ نه‌بووه‌‬ ‫كه‌ نه‌بێته‌ سه‌ركوتكه‌رێك بۆ‬ ‫گه‌النی‌ عێراق‪ ،‬چونكه‌ گه‌النی‌‬ ‫عێراق‌و گه‌لی‌ كوردستان ئازاری‌‬ ‫زۆری‌ به‌ده‌ست ئه‌و سوپایه‌وه‌‬ ‫چه‌شتووه‌‪ ،‬ده‌سه‌اڵتی‌ عێراق‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك �ی‌ ت��اك��ڕه‌وان��ه‌‬ ‫به‌ڕێوه‌براوه‌‪ ،‬ئه‌و سوپایه‌ش‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ نه‌بووه‌ كه‌ هه‌موو‬ ‫پێكهاته‌كانی‌ عێراق رۆڵیان تێیدا‬ ‫هه‌بووبێت‌و دوورنه‌خرابنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پێشتر سوپای‌‬ ‫عێراق له‌سه‌ر بنه‌مای‌ تایه‌فی‌‬ ‫دروس��ت��ك��راب��وو‪ ،‬شیعه‌ كه‌‬ ‫زۆرینه‌ی‌ عێراق پێكده‌هێنن‪،‬‬ ‫هیچ كاتێك له‌پله‌ی‌ سه‌رباز‬ ‫به‌ره‌وسه‌ر زۆرینه‌ی‌ سوپایان‬ ‫پێكنه‌ده‌هێنا‪ ،‬به‌تایبه‌ت پله‌‬ ‫ب��ااڵك��ان‪ ،‬ه �ه‌م��ووی‌ عه‌ره‌بی‌‬ ‫س��ون��ن��ه‌ب��وون‪ ،‬ب��ۆ ئ��ه‌م��ڕۆی‌‬ ‫عێراق ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ پێچه‌وانه‌‬ ‫نه‌بۆته‌وه‌؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬ده‌توانم‬ ‫بڵێم له‌بنیاتنانه‌وه‌ی‌ سوپا‬ ‫ل�����ه‌دوای‌ س��اڵ��ی‌ ‪2003‬وه‌‪،‬‬ ‫پێكهاته‌كانی‌‬ ‫ه��اوس �ه‌ن��گ �ی‌‬ ‫تێدا ره‌چ��اون �ه‌ك��راوه‌‪ ،‬له‌وانه‌‬ ‫رێ���ژه‌ی‌ ك���ورد نه‌گه‌یشتۆته‌‬ ‫ئه‌و رێژه‌یه‌ی‌ كه‌ ده‌بێت له‌ناو‬ ‫سوپای‌ عێراقدا هه‌بێت‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫كاتێك ئه‌و سوپایه‌ پێكهێنرا‪،‬‬ ‫سود له‌و حیزبه‌ سیاسییانه‌‬ ‫وه‌رگیرا كه‌ چه‌كداریان هه‌بوو‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وان �ه‌ خ��ۆی��ان خ��زان��ده‌ ناو‬ ‫پێكهاته‌ی‌ سوپاكه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وایكرد ئه‌و الیه‌نانه‌ی‌ هێزی‌‬ ‫چ���ه‌ك���داری‌ ه��ه‌ب��وو رۆڵێكی‌‬ ‫گه‌وره‌تر ببینێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬

‫چه‌ند سه‌ربازێکی سوپای عێراق‬ ‫له‌مدواییه‌شدا خه‌ڵكیتر بۆ ناو‬ ‫ئه‌و ده‌زگایانه‌ بانگكراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ هه‌ندێك تێبینیش‬ ‫هه‌یه‌ كه‌ به‌شێك له‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫گه‌ڕێنراونه‌ته‌وه‌ ن��او سوپای‌‬ ‫عێراقی‌ یاسای‌ ریشه‌كێشكردنی‌‬ ‫به‌عس ده‌یانگرێته‌وه‌‌و ئێستا‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌‬ ‫لێپێچینه‌وه‌‌و‬ ‫ده‌ك��رێ��ت ل �ه‌گ �ه‌ڵ‌ ژماره‌یه‌ك‬ ‫ئ �ه‌ف��س �ه‌ر ك��ه‌ گ��ه‌ڕاون��ه‌ت��ه‌وه‌‬ ‫ناو سوپای‌ عێراقی‌‌و پله‌یان‬ ‫ب���ه‌رزب���ووه‌ ل �ه‌ك��ات �ی‌ رژێمی‌‬ ‫پێشودا‌و یاسا رێگایان پێنادات‬ ‫ك��ه‌ ل��ه‌ن��او س��وپ��ادا بونیان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‬ ‫سوپا به‌م پێكهاته‌یه‌ی ئێستا‬ ‫هه‌یه‌تی‌‪ ،‬پیاچونه‌وه‌ی‌ ده‌وێت‌و‬ ‫ورده‌ك���اری���ی‌ ده‌وێ����ت ل���ه‌زۆر‬ ‫شوێندا‌و ده‌بێت رێبكخرێته‌وه‌‬ ‫هه‌لومه‌رجی‌‬ ‫به‌ڕه‌چاوكردنی‌‬ ‫ئێستای‌ عێراق‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌رۆك ئه‌ركانی‌‬ ‫سوپای‌ ئێستای‌ عێراق كورده‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هیچ قورساییه‌كی‌ ئه‌وتۆی‌‬ ‫نییه‌ ل�ه‌ن��او ئ �ه‌و سوپایه‌دا‪،‬‬ ‫تاچه‌ند كورد قه‌باره‌‌و قورسایی‌‬ ‫خ��ۆی‌ ه �ه‌ی �ه‌ ل �ه‌ن��او سوپای‌‬ ‫عێراقدا‌و رێژه‌ی‌ كورد له‌ناو ئه‌و‬ ‫سوپایه‌دا چه‌نده‌؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬كورد‬ ‫له‌ناو سوپای‌ عێراقدا بوونی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم لێره‌دا مه‌سه‌له‌كه‌‬ ‫ل �ه‌وه‌دای �ه‌ كه‌ هه‌ندێك كاری‌‬ ‫ناده‌ستوری‌‌و رێنمایی‌ نایاسایی‌‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌چ��ووه‌‪ ،‬كاتێك باسی‌‬ ‫وه‌زی������ری‌ ب���ه‌رگ���ری‌ عێراق‬ ‫ده‌ك��رێ��ت‪ ،‬به‌پێی‌ ده‌ستوور‬ ‫ده‌بێت وه‌زی��ری‌ به‌رگری‌ ئه‌و‬ ‫پێداویستیانه‌ ئاماده‌بكات بۆ‬ ‫هێزه‌ سه‌ربازییه‌كه‌‪ ،‬لێره‌دا‬

‫ده‌بێت رۆڵی‌ سه‌ره‌كی‌ بدرێت‬ ‫به‌سه‌رۆكی‌ ئه‌ركانی‌ سوپا‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم لێره‌دا ئ�ه‌م مه‌سه‌له‌یه‌‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ن س���ه‌رۆك���ی‌ هێزه‌‬ ‫چ�ه‌ك��داره‌ك��ان�ه‌وه‌ كه‌ سه‌رۆك‬ ‫وه‌زی��ران��ی‌ عێراقه‌ ده‌کرێت‪،‬‬ ‫جۆرێك له‌الدان هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫وایكردوه‌ هه‌ندێك ده‌سه‌اڵت كه‌‬ ‫به‌ده‌ست سه‌رۆكایه‌تی‌ سوپای‌‬ ‫ئ�ه‌رك��ان�ه‌‪ ،‬ب��درێ��ت به‌وه‌زیری‌‬ ‫به‌رگری‌‪ ،‬وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫ئه‌ركان په‌یوه‌ندی‌ راسته‌وخۆی‌‬ ‫هه‌بێت له‌كاتی‌ ئه‌نجامدانی‌‬ ‫ك��اره‌ سه‌ربازییه‌كاندا له‌گه‌ڵ‬ ‫فه‌رمانده‌ی‌ گشتی‌‪ ،‬ئه‌م كاره‌‬ ‫وه‌زی����ری‌ ب��ه‌رگ��ری‌ ده‌یكات‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا به‌پێی‌ ده‌ستوور‬ ‫كاری‌ وه‌زیری‌ به‌رگری‌ كارێكی‌‬ ‫مه‌ده‌نییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ پێچه‌وانه‌ی‌‬ ‫ده‌س����ت����ووره‌‪ ،‬ئ���ه‌م���ه‌ش بۆ‬ ‫سیاسه‌تی‌ س��ه‌رۆك وه‌زی��ران‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی‌ رێژه‌ی‌ كوردیشه‌وه‌‪،‬‬ ‫هێشتا ك��ورد ل�ه‌ن��او سوپای‌‬ ‫عێراقدا رێژه‌كه‌ی‌ زۆر كه‌مه‌‌و له‌‬

‫‪ %10‬بۆ ‪ %12‬تێناپه‌ڕێت‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬هیچ رێكه‌وتنێك‬ ‫ه��ه‌ی��ه‌ ئ��ه‌گ��ه‌ر ل��ه‌داه��ات��ودا‬ ‫له‌عێراقدا س �ه‌رژم��ێ��ری‌ كرا‪،‬‬ ‫به‌گوێره‌ی‌ ژماره‌ی‌ دانیشتووان‬ ‫ئه‌وكاته‌ كورد رێژه‌كه‌ی‌ چه‌ند‬ ‫بوو‪ ،‬له‌ناو سوپادا ئه‌وه‌نده‌ی‌‬ ‫پێبدرێ؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬ئه‌مه‌‬ ‫ده‌ستووریه‌‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی‌‬ ‫م��اده‌ی‌ نۆی‌ ده‌ستوور باسی‌‬ ‫ئ �ه‌و بابه‌ته‌ ده‌ك���ات‌و ده‌ڵێت‬ ‫ده‌ب��ێ��ت س��وپ��ا له‌سه‌رجه‌م‬ ‫پێكهاته‌كانی‌ عێراق پێكبێت‪،‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ی‌ ئامار مه‌سه‌له‌یه‌كی‌‬ ‫گ��رن��گ �ه‌ ب��ۆ واڵت‪ ،‬چونكه‌‬ ‫له‌هه‌موو شوێنێكدا پێویستیت‬ ‫پێیده‌بێت‪ ،‬ئه‌وه‌ی‌ ئێستا هه‌یه‌‬ ‫بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ كورد‬ ‫نه‌یتوانیوه‌ به‌پێی‌ رێژه‌ی‌ خۆی‌‬ ‫بوونی‌ هه‌بێت له‌ناو سوپادا‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌گه‌ڵ‌ ئیمزاكردنی‌‬ ‫ه�ه‌ر ج��ۆره‌ گرێبه‌ستێكدا بۆ‬ ‫كڕینی‌ چه‌ك له‌الیه‌ن حكومه‌تی‌‬ ‫عێراقه‌وه‌ ج��ۆره‌ نیگه‌رانیه‌ك‬

‫كاتێك مه‌ترسییه‌كان دێته‌ئاراوه‌ كه‌ له‌ئه‌جێندای‌‬ ‫كه‌سانێكی‌ ساسیدا بۆچوونیان وابێت‪ ،‬عێراق‬ ‫بگێڕنه‌وه‌ بۆ حكومی‌ یه‌كالیه‌نه‌‌و تاكڕه‌وی‌‌‬

‫ل���ه‌الی‌ س �ه‌رك��ردای �ه‌ت �ی‌ كورد‬ ‫دروستده‌بێت‪ ،‬تاچه‌ند له‌گه‌ڵ‌‬ ‫ئ��ه‌و م�ه‌ت��رس��ی��ان�ه‌دای��ت‪ ،‬ئایا‬ ‫ئ��ه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ هیچ ج��ۆره‌‬ ‫مه‌ترسیه‌كی‌ لێده‌كرێت؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬له‌راستیدا‬ ‫به‌پێی‌ ئه‌م پێكهاته‌یه‌ی‌ ئێستا‬ ‫له‌عێراقدا هه‌یه‌‪ ،‬به‌گوێره‌ی‌‬ ‫ده‌س��ت��ووری��ش ه �ه‌م��وو گه‌لی‌‬ ‫عێراق تێیدا به‌شداره‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ك��وردی��ش �ی‌ ت��ێ��دای �ه‌‪ ،‬كاتێك‬ ‫ل �ه‌چ��وارچ��ێ��وه‌ی‌ ده‌س��ت��ووردا‬ ‫باسی‌ لێده‌كه‌یت هیچ جۆره‌‬ ‫دروستناكات‪،‬‬ ‫مه‌ترسییه‌ك‬ ‫ب��ه‌اڵم كاتێك مه‌ترسییه‌كان‬ ‫دێ��ت�ه‌ئ��اراوه‌ كه‌ له‌ئه‌جێندای‌‬ ‫كه‌سانێكی‌ ساسیدا بۆچوونیان‬ ‫واب��ێ��ت‪ ،‬عێراق بگێڕنه‌وه‌ بۆ‬ ‫حكومی‌ یه‌كالیه‌نه‌‌و تاكڕه‌وی‌‌و‬ ‫یه‌ك ده‌سه‌اڵتی‌‪ ،‬ئه‌وكاته‌ ئه‌و‬ ‫مه‌ترسیانه‌ روده‌دات ئه‌گه‌ر‬ ‫بێت‌و هه‌ندێك ل�ه‌و خه‌ڵكانه‌‬ ‫له‌ژێر پ�ه‌رده‌ی‌ ئه‌م بارودۆخه‌‬ ‫سیاسیه‌دا ده‌س���ه‌اڵت بگرنه‌‬ ‫ده‌س��ت‌و ل �ه‌دوارۆژی��ش��دا بچنه‌‬ ‫ن���او ده‌س���ه‌اڵت���ی‌ س���وپ���اوه‌‪،‬‬ ‫له‌ئه‌جێندای‌‬ ‫مه‌ترسییه‌كان‬ ‫ئه‌و حیزبه‌ سیاسیانه‌دایه‌ كه‌‬ ‫ده‌یانه‌وێت رۆژێك له‌رۆژان ئه‌و‬ ‫ده‌سه‌اڵته‌ تاكڕه‌وییه‌ بكه‌وێته‌وه‌‬ ‫ده‌ستیان‌و به‌عسیه‌كان بێننه‌وه‌‬ ‫پێشه‌وه‌‌و به‌ئاقارێكی‌ تریدا‬ ‫به‌رن‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سوپای‌ عێراق‬ ‫له‌الوازترین ساته‌كانی‌ بێهێزیدا‪،‬‬ ‫له‌سااڵنی‌ پێشودا په‌الماری‌‬ ‫ناوچه‌ی‌ قه‌ره‌ته‌په‌‌و خانه‌قین‌و‬ ‫ناوچه‌ جێناكۆكه‌كانیدا‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ�ه‌و سوپایه‌ به‌هێز بوویه‌وه‌‬ ‫مه‌ترسی‌ ئه‌وه‌ی‌ نییه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌‬

‫هه‌رێمی‌ كوردستان؟‬ ‫سه‌رتیپ كاكه‌یی‌‪ :‬هه‌ندێك‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ی�ه‌ ه�ه‌ی�ه‌ پێویسته‌‬ ‫ب �ه‌ڕوون �ی‌ باسی‌ لێوه‌بكه‌ین‪،‬‬ ‫ئه‌و مه‌سه‌النه‌ تائێستا له‌نێوان‬ ‫هه‌رێم‌و به‌غداد به‌هه‌ڵواسراوی‌‬ ‫م��اون��ه‌ت��ه‌وه‌ ل���ه‌وان���ه‌ش ئه‌و‬ ‫ناوچانه‌ی‌ جێناكۆكن‌و مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌‌و بودجه‌‪ ،‬یه‌كێكیش‬ ‫له‌مه‌سه‌له‌ ه��ه‌ره‌ گرنگه‌كان‬ ‫مه‌سه‌له‌ی‌ شێوازی‌ حكومڕانی‌‬ ‫له‌به‌غدایه‌ كه‌ ئه‌مه‌ كێشه‌ی‌‬ ‫له‌سه‌ره‌‪ ،‬هه‌روه‌ها مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ش كه‌‬ ‫ده‌ستوور هه‌ندێك رێوشوێنی‌ بۆ‬ ‫حكومه‌تی‌ هه‌رێم دیاریكردوه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م��ان �ه‌ ه���ه‌م���ووی‌ بابه‌تی‌‬ ‫هه‌ڵواسراون له‌نێوان هه‌رێم‌و‬ ‫به‌غدا‪ ،‬ئه‌گه‌ر حكومه‌تی‌ به‌غدا‬ ‫بیر له‌وه‌بكاته‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫س���ه‌رب���ازی‌ ئ���ه‌م مه‌سه‌النه‌‬ ‫چاره‌سه‌ربكات پێموایه‌ ئه‌مه‌‬ ‫جێی‌ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫ل�ه‌ك��ات��ێ��ك��دا س��وپ��ای‌ عێراق‬ ‫په‌الماری‌ خانه‌قینیدا قسه‌ی‌‬ ‫له‌سه‌ركرا‪ ،‬ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌بێت‬ ‫ب �ه‌ج��دی‌ ب��ی��ری‌ لێبكرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫هیچ كاتێك جێگه‌ی‌ ئ��ه‌وه‌‬ ‫نییه‌ كه‌ مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ ساكار‌و‬ ‫س����اده‌ی‌ ل��ه‌گ��ه‌ڵ��دا بكرێت‪،‬‬ ‫ده‌بێت ئاماده‌بوونێك هه‌بێت‬ ‫تا ئه‌م زیاده‌ڕه‌ویانه‌ نه‌كرێت‪،‬‬ ‫مه‌ترسییه‌كان‬ ‫ه���ه‌ڕه‌ش���ه‌‌و‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌ ب��ۆ ئه‌جێندای‌‬ ‫ئ���ه‌و ح��ی��زب��ان �ه‌ی‌ له‌عێراقدا‬ ‫ده‌س�����ه‌اڵت ده‌گ���رن���ه‌ده‌س���ت‪،‬‬ ‫كاتێك س��وپ��ا ده‌خ��ه‌ن��ه‌ ناو‬ ‫سیاسییه‌كانه‌وه‌‌و‬ ‫م�ه‌س�ه‌ل�ه‌‬ ‫بۆ یه‌كالكردنه‌وه‌ی‌ مه‌سه‌له‌‬ ‫سیاسییه‌كان به‌كاریده‌هێنن‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫دۆسیه‌‬

‫‪12‬‬

‫"به‌هـۆی‌ ته‌مه‌ڵـی‌ خۆمانـه‌وه‌‪ ،‬تائێستـا كـورد سـه‌نـگ‌و‬ ‫شـوێـنـی‌ پێـویسـتـی‌ لـه‌نـاو سـوپـادا نیـیـه‌"‬

‫ی نیشتمانی‌ بۆ ده‌ستوور‬ ‫لیوا سه‌روه‌ر قادر‪ ،‬پسپۆڕی‌ سه‌ربازی‌‌و ئاسایش ‌‬ ‫سازدانی‌‪ :‬گۆران وه‌هاب‬

‫ده‌س��ت��وور‪ 79 :‬س��اڵ‌ به‌سه‌ر‬ ‫دام �ه‌زران��دن �ی‌ سوپای‌ عێراقدا‬ ‫ت��ێ��ده‌پ��ه‌ڕێ��ت‪ ،‬ئ���ه‌و سوپایه‌‬ ‫په‌یوه‌ندیه‌كی‌‬ ‫ل����ه‌ڕاب����ردودا‬ ‫توندوتۆڵی‌ به‌و رژێمانه‌وه‌ هه‌بووه‌‬ ‫كه‌ حكومڕانی‌ عێراقیان كردوه‌‌و‬ ‫له‌الیه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ ئاراسته‌كراوه‌‪،‬‬ ‫رۆڵ �ی‌ سوپای‌ ئێستای‌ عێراق‬ ‫ل��ه‌پ��رۆس��ه‌ی‌ س��ی��اس��ی��دا چۆن‬ ‫ده‌بینیت؟‬ ‫ل���ی���وا س�������ه‌روه‌ر ق����ادر‪:‬‬ ‫له‌ئه‌مه‌ریكا‪،‬‬ ‫ل���ه‌ئ���ه‌وروپ���ا‌و‬ ‫له‌واڵتانی‌ رۆژهه‌اڵت‌و ئیسالمیدا‪،‬‬ ‫هه‌موو سوپایه‌ك دارده‌ستی‌‬ ‫هێزی‌ سیاسین‪ ،‬ئه‌و سوپایه‌ی‌‬ ‫له‌ساڵی‌ ‪ 1921‬له‌عێراقدا‌و له‌ژێر‬ ‫ركێفی‌ به‌ریتانیادا دروستبوو‪،‬‬ ‫دوای‌ روخ���ان���ی‌ ده‌س���ه‌اڵت���ی‌‬ ‫عوسمانی‌‌و هاتنی‌ به‌ریتانیا بۆ‬ ‫عێراق‪ ،‬به‌فه‌رمانی‌ ئه‌وان له‌الیه‌ن‬ ‫جه‌عفه‌ر عه‌سكه‌ری‌ كه‌ وه‌زیری‌‬ ‫به‌رگری‌ عێراق بوو‪ ،‬له‌حكومه‌تی‌‬ ‫كاتی‌ ئه‌و سه‌رده‌مه‌دا سوپای‌‬ ‫عێراق دروس��ت��ك��را‪ ،‬مه‌به‌ستی‌‬ ‫به‌ریتانیاش له‌دروستكردنی‌ ئه‌و‬ ‫سوپایه‌ بۆ ئه‌وه‌بوو له‌ناو خه‌ڵكی‌‬ ‫عێراقدا هه‌ستێكی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫ل��ه‌دام��ه‌زران��دن��ی‌ سوپای‌‬ ‫عێراقدا ده‌بێت رۆڵی‌ كورد له‌بیر‬ ‫نه‌كرێت‪ ،‬ئه‌وانیش دوو به‌ش‬ ‫ب���وون‪ ،‬به‌شێكیان له‌سوپای‌‬ ‫ئ�ه‌وك��ات�ه‌ی‌ به‌ریتانیادابوون‌و‬ ‫كشانه‌وه‌‪ ،‬به‌شێكیشیان له‌سوپای‌‬ ‫عه‌ره‌بیدابوو كه‌ ئه‌وكاته‌ حسێنی‌‬ ‫شه‌ریفی‌ مه‌ككه‌‪ ،‬واته‌ حسێن بن‬ ‫عه‌لی‌ دایمه‌زراندبوو كه‌ ده‌كاته‌‬ ‫باوكی‌ فه‌یسه‌ڵ‌‪.‬‬ ‫سوپای‌ عێراق له‌شۆڕشی‌‬ ‫شێخ مه‌حموده‌وه‌ تا شۆڕشی‌‬ ‫ئه‌یلول‪ ،‬ت��ا پ��رۆس �ه‌ی‌ ئه‌نفال‬ ‫له‌دژی‌ مه‌رامی‌ كورد‌و ئه‌وه‌ی‌ كورد‬ ‫داوایكردووه‪ ،‬به‌كارهێنراوه‌‪.‬‬ ‫ل��ه‌س��ه‌رده‌م��ی‌ حكومڕانی‌‬ ‫سه‌دامیشدا هه‌ر به‌هۆی‌ سوپای‌‬ ‫عێراقه‌وه‌ مه‌رامه‌كانی‌ به‌عس‬ ‫به‌تایبه‌ت به‌رامبه‌ر به‌كورد له‌ڕێی‌‬ ‫ئه‌نفال‌و كیمیابارانه‌وه‌‪ ،‬به‌لێدانی‌‬ ‫هه‌موو جواڵنه‌وه‌یه‌كی‌ كورد‌و‬ ‫گه‌النی‌ عێراق جێبه‌جێکرا‪ .‬هه‌ر‬ ‫ئه‌م سوپایه‌ بوو كه‌ دروستبوو‪،‬‬ ‫كوده‌تای‌ به‌سه‌ر خۆیدا هێنا‪.‬‬ ‫ئ��ێ��س��ت��ا ب��ه‌ه��ۆی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌‬ ‫عێراق ده‌ستوورێكی‌ هه‌میشه‌یی‌‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‌و ده‌وڵ�ه‌ت��ێ��ك�ی‌ گ���ه‌وره‌ی‌‬ ‫وه‌ك ئه‌مه‌ریكا سه‌رپه‌رشتی‌‬ ‫دروس���ت���ك���ردن���ه‌وه‌ی‌ سوپای‌‬ ‫ع��ێ��راق ده‌ك���ات‌و پێداویستیه‌‬ ‫سه‌ربازییه‌كانی‌ بۆ دابینده‌كات‪،‬‬

‫له‌شۆڕشی‌ شێخ‬ ‫ی‬ ‫مه‌حموده‌و‌ه تا شۆڕش ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌یلول‪ ،‬تا پرۆسه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نفال ئه‌م سوپای ‌ه دژ ‌‬ ‫کورد به‌كارهێنراوه‪.‬‬

‫ناتوانین بڵێین هه‌مان مه‌ترسی‌‬ ‫پێشووی‌ بۆ گه‌النی‌ عێراق هه‌یه‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تیش كورد‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئه‌مڕۆ سوپا له‌ژێر ده‌سه‌اڵتێكی‌‬ ‫م�ه‌ده‌ن��ی��دای�ه‌‌و س �ه‌رۆك �ی‌ هێزه‌‬ ‫چه‌كداره‌كان سه‌رۆك وه‌زیرانی‌‬ ‫عێراقه‌‪ ،‬فه‌رمانده‌ سه‌ربازییه‌كان‬ ‫به‌پێی‌ ده‌س��ت��وور نه‌بێت هیچ‬ ‫ده‌سه‌اڵتێكیان نییه‌‪ ،‬به‌پێی‌‬ ‫ده‌س��ت��ووری��ش ده‌ب��ێ��ت سوپا‬ ‫له‌سه‌رجه‌م پێكهاته‌كانی‌ عێراق‬ ‫پێكبهێنرێت‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌ له‌ڕێژه‌دا‬ ‫جیاوازی‌ هه‌یه‌‌و تائێستا كورد‬ ‫شوێن‌و سه‌نگی‌ خۆی‌ نه‌گرتووه‌‪،‬‬ ‫ئه‌ویش به‌هۆی‌ كه‌مته‌رخه‌می‌‬ ‫خ��ۆم��ان��ه‌وه‌ی��ه‌ ك��ه‌ تائێستا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‌ جدی‌ نه‌چوینه‌ته‌‬ ‫ناو پرۆسه‌كه‌وه‌‪.‬‬ ‫س �ه‌رب��ازی‌ ك��ورد نایه‌وێت‬ ‫بچێته‌ به‌غداو شاره‌كانی‌ تری‌‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬چونكه‌ ئ��ه‌وێ به‌هی‌‬ ‫خۆیان نازانن‪ ،‬هه‌رده‌یانه‌وێت‬ ‫له‌ته‌مه‌ڵیدا كاربكه‌ن‪ ،‬هه‌رچه‌نده‌‬ ‫له‌چه‌ند شوێنێكی‌ سوپادا كورد‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌و ئه‌زمونه‌ سه‌ربازییه‌ی‌‬ ‫ئێستای‌ عێراق په‌یڕه‌وی‌ ده‌كات‪،‬‬ ‫م �ه‌ت��رس �ی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ لێناكرێت‬ ‫جارێكی‌ تر هه‌رێمی‌ كوردستان‬ ‫داگیربكاته‌وه‌ یان هێرش بكاته‌‬ ‫سه‌ر واڵتانی‌ تر‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ 79 :‬ساڵ‌ به‌سه‌ر‬ ‫دامه‌زراندنی‌ ده‌زگایه‌كی‌ وه‌ك‬ ‫سوپای‌ عێراقدا تێده‌په‌ڕێت‪،‬‬ ‫ئاستی‌ سوپای‌ ئێستای‌ عێراق‬ ‫ل����ه‌ڕووی‌ ت��وان��ای‌ لۆجستی‌‌و‬ ‫سه‌ربازییه‌وه‌ له‌چ ئاستێكدایه‌؟‬ ‫ئایا ل���ه‌دوای‌ ساڵی‌ ‪2003‬ه‌وه‌‬ ‫گه‌یشتۆته‌ چ ئاستێك؟‬ ‫لیوا سه‌روه‌ر قادر‪ :‬سوپای‌‬ ‫عێراق له‌دوای‌ ‪2003‬ه‌وه‌ هه‌نگاوی‌‬ ‫باشی‌ ناوه‌‪ ،‬له‌ڕووی‌ دامه‌زراندنی‌‬ ‫چه‌ندین فیرقه‌‌و مه‌شقپێكردنی‌‌و‬ ‫هێنانی‌ چه‌كی‌ مامناوه‌ند بۆ‬ ‫ئه‌و سوپایه‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و ئه‌زمونه‌‬ ‫سه‌ربازییه‌ی‌ پێشتر هه‌بوون‬ ‫ئێستا له‌و كه‌سانه‌ حه‌رامكراوه‌‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ش ئه‌فسه‌ره‌ گه‌وره‌كانی‌‬ ‫حزبی‌ ب�ه‌ع��س‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا ئه‌و‬ ‫سه‌ربازانه‌ی‌ خزمه‌تی‌ موكه‌له‌فیان‬ ‫ن �ه‌م �ا‌و ت�ه‌م�ه‌ن��ی��ان زی��ادب��ووه‌‪،‬‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌وه‌ ده‌ت��وان��ی��ن بڵێین‬ ‫س��وپ��ای‌ ئێستای‌ ع��ێ��راق ئه‌و‬ ‫هێزه‌ی‌ جارانی‌ نه‌ماوه‌ كه‌پێشتر‬ ‫دوو جه‌نگی‌ گه‌وره‌ی‌ وه‌ك ئێران‌و‬ ‫كوه‌یتی‌ كرد‌و ئه‌زمونێك بوو بۆ‬ ‫سوپای‌ عێراق‪ ،‬ئه‌و سوپایه‌ی‌‬ ‫ئێستا هه‌یه‌ هه‌نگاو به‌هه‌نگاو‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬ب�ه‌اڵم ناتوانین بڵێین‬ ‫نه‌گه‌یشتۆته‌ ت��وان��ای‌ سوپای‌‬ ‫پێشوتری‌ عێراق‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ی‌‬ ‫ئێستا ئ�ه‌م�ه‌ری��ك��ا له‌عێراقدا‬ ‫چاودێره‌ به‌سه‌ر دامه‌زراندنی‌ ئه‌م‬ ‫سوپایه‌‌و نایه‌وێت سوپایه‌كی‌‬ ‫وه‌ك س�����ه‌رده‌م�����ی‌ به‌عس‬ ‫دروستببێته‌وه‌‌و ببێته‌ مه‌ترسی‌‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی‌‪،‬‬ ‫ب��ۆس��ه‌ر‬ ‫هه‌روه‌ها ببێته‌ مه‌ترسی‌ بۆسه‌ر‬ ‫ده‌وڵ�ه‌ت��ان�ی‌ دراوس��ێ �ی‌ عێراق‌و‬ ‫واڵت��ان��ی‌ ت���ر‪ ،‬ئ���ه‌و موشه‌ك‌و‬ ‫كه‌لوپه‌له‌ سه‌ربازییانه‌ی‌ پێشتر‬ ‫هه‌یبوو ئێستا نیه‌تی‌‌و بواری‌‬ ‫ئابورییه‌كه‌ی‌ رێگای‌ پێنادات‪،‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ی‌ له‌ڕووی‌ سیاسیشه‌وه‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكا بوار به‌عێراق نادات‪.‬‬ ‫ئه‌و چه‌كانه‌ی‌ ئێستا سوپای‌‬ ‫عێراق هه‌یه‌تی‌ هه‌مووی‌ چه‌كی‌‬ ‫پیاده‌یه‌‪ ،‬ترسێكیش بۆ عێراق‬

‫سه‌روه‌ر قادر‬ ‫دروس��ت��ب��ووه‌ ك �ه‌ نه‌په‌رژێته‌‬ ‫س �ه‌ر گه‌النی‌ ع��ێ��راق‌و واڵتانی‌‬ ‫دراوسێی‌ ئه‌ویش بوونی‌ قاعیده‌‌و‬ ‫به‌عسییه‌كانه‌‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��وور‪ :‬به‌پێی‌ ماده‌ی‌‬ ‫نۆی‌ ده‌ستوور ده‌بێت پێكهاته‌ی‌‬ ‫سوپای‌ عێراق‌و هێزه‌ چه‌كداره‌كان‬ ‫له‌سه‌رجه‌م پێكاته‌كانی‌ عێراق‬ ‫پێكبێت‪ ،‬له‌چه‌ند ساڵی‌ رابردودا‬ ‫ئ�ه‌و هاوسه‌نگی‌‌و پره‌نسیپانه‌‬ ‫تاچه‌ند ره‌چاوكراوه‌؟‬ ‫لیوا سه‌روه‌ر قادر‪ :‬تائێستا‬ ‫ده‌س��ت��ووره‌ك��ه‌ جێگیركراوه‌‌و‬ ‫له‌دامه‌زراندنی‌ سه‌رباز‌و ئه‌فسه‌رانی‌‬ ‫عێراقدا به‌كارده‌هێنرێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆی‌ ملمالنێی‌ سیاسییه‌وه‌‬ ‫ده‌بینین مه‌سائیلی‌ مه‌زهه‌بی‌‬ ‫له‌سااڵنی‌ پێشتردا زۆر به‌زه‌قی‌‬ ‫ده‌وری‌ هه‌بووه‌ له‌ناو سوپادا‪ ،‬بۆ‬ ‫نمونه‌ هه‌ردوو سوپای‌ مه‌هدی‌‌و‬ ‫ب�ه‌در هه‌بوون كه‌ به‌شداربوون‬ ‫له‌خوێنی‌ یه‌كتردا‌و كوشتن له‌سه‌ر‬ ‫ناسنامه‌ی‌ شه‌خسی‌‌و مه‌زهه‌بی‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئێستا سه‌رۆكایه‌تی‌ كۆمار‌و‬ ‫سه‌رۆكی‌ حكومه‌ت‌و ئه‌نجومه‌نی‌‬ ‫نوێنه‌ران كاریگه‌رییان هه‌یه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی‌ بتوانن كاریگه‌ریان‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ك��وت��ل�ه‌ سیاسیه‌كان‬ ‫هه‌بێت‌و ئ �ه‌وه‌ی‌ له‌ده‌ستووردا‬ ‫هه‌یه‌ بێته‌دی‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئێمه‌ی‌‬ ‫كورد رێژه‌كه‌مان له‌ناو سوپادا‬ ‫زۆر كه‌مه‌‪ ،‬ده‌بێت له‌حكومه‌تی‌‬ ‫داه��ات��ودا ه�ه‌وڵ�ی‌ زیادكردنی‌‬ ‫ب��ده‌ی��ن‪ ،‬به‌پێی‌ م��اده‌ی‌ ‪121‬ی‌‬ ‫ده‌ستووریش خاڵی‌ پێنجه‌می‌‬ ‫رێگه‌مان پێده‌دات هێزه‌كانمان‬ ‫له‌كه‌سانی‌ خۆمان بێت‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫پاسه‌وانی‌ هه‌رێم‌و هێزی‌ پۆلیس‌و‬ ‫ئاسایشه‌‪ ،‬ده‌بێت رێكبخرێن‪،‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت بڵێن له‌كوردستاندا‬ ‫پ��اس �ه‌وان �ی‌ هه‌رێممان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌بێت كۆلێژی‌ نوێ بۆ ئه‌و هێزه‌‬ ‫دروستبكه‌ین‪ ،‬تا ژماره‌مان له‌ناو‬ ‫سوپای‌ عێراقدا به‌شێوه‌یه‌كی‌‬ ‫نیزامی‌ زیادبكه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌رۆكی‌ ئه‌ركانی‌‬ ‫سوپای‌ عێراق ك���ورده‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بوونێكی‌ ئ��ه‌وت��ۆی‌ نییه‌ كه‌‬ ‫دیاربێت له‌ناو سوپای‌ عێراقدا‬ ‫ئ��ای��ا ك���ورد ت��اچ �ه‌ن��د سه‌نگ‌و‬ ‫قورسایی‌ له‌ناو سوپای‌ عێراقدا‬ ‫هه‌یه‌؟‬ ‫لیوا سه‌روه‌ر قادر‪ :‬به‌ڕوونی‌‬ ‫پێت بڵێم پێشتر قه‌باره‌مان زیاتر‬ ‫بوو‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌ری‌ ئیستخبارات‬ ‫كورد بوو‪ ،‬سه‌رۆكی‌ قوه‌ی‌ جه‌وی‌‬

‫ك��وردب��وو كه‌ئێستاش كورده‌‪،‬‬ ‫موفه‌تیشی‌ گشتی‌ ك��ورد بوو‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری‌ گشتی‌ وه‌زاره‌ت��ی‌‬ ‫به‌رگری‌ هه‌ر كورد بوو‪ ،‬به‌فیعلیش‬ ‫بونیان هه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم ئێستا ئه‌و‬ ‫شوێنانه‌ له‌كورد دورخراوه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫س��ه‌رۆك ئه‌ركانی‌ سوپا وه‌ك‬ ‫پێشمه‌رگه‌یه‌ك ئه‌وه‌نده‌ی‌ رێگه‌ی‌‬ ‫پێبدرێت ك��ارده‌ك��ات‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫هه‌وڵی‌ ئه‌وه‌بده‌ین ته‌نها پۆسته‌‬ ‫سیادییه‌كان كورد نه‌بێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌شوێنه‌كانی‌ ت���ردا بونمان‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬وه‌ك ئه‌فسه‌ری‌ روكن‌و‬ ‫ئامرفه‌وج‌و ئامر لیواكاندا‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫به‌پێی‌ ئ�ه‌و م��اده‌ ده‌ستووریه‌‬ ‫بونی‌ خۆمان زیادبكه‌ین‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫له‌ڕێگای‌ رێكه‌وتنێكی‌ سیاسییه‌وه‌‬ ‫ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬پێویسته‌ سه‌رۆكی‌‬ ‫ه �ه‌رێ �م‌و س �ه‌رۆك �ی‌ حكومه‌ت‌و‬ ‫وه‌زیری‌ پێشمه‌رگه‌ كاتێك له‌گه‌ڵ‌‬ ‫حكومه‌ت ناوه‌ند داده‌نیشن زۆر‬ ‫به‌ڕوونی‌‌و ئاماده‌باشیه‌وه‌ ئه‌وه‌‬ ‫باسبكه‌ن‌و كه‌سانی‌ شیاو بۆ‬ ‫ئه‌و شوێنانه‌ دیاریبكه‌ن‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫لێدووربكه‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫حزبایه‌تی‌‬ ‫چونكه‌ ب�ه‌گ��وێ��ره‌ی‌ ده‌ستوور‬ ‫نابێت حزب له‌ناو سوپادا هه‌بێت‪،‬‬ ‫وات�ه‌ ئه‌مانه‌ی‌ له‌هه‌رێمه‌وه‌ بۆ‬ ‫وه‌رگرتنی‌ پۆستی‌ ن��او سوپا‬ ‫ده‌چ��ن به‌ناوی‌ هیچ حزبێكه‌وه‌‬ ‫ب��ێ��ت‪ ،‬چ پ���ارت���ی‌ ب��ێ��ت یان‬ ‫یه‌كێتی‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر له‌ناو خۆشیاندا‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬كاتیك له‌چیای‌ حه‌مرین‬ ‫ده‌رچوون ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ له‌بیر‬ ‫خ��ۆی��ان ب��ه‌رن��ه‌وه‌‪ ،‬نابێت كه‌‬ ‫چونه‌ به‌غدا ئ��ه‌وه‌ی‌ یه‌كێتیه‌‬ ‫بۆ الی‌ یه‌كێتی‌ رابكات‌و ئه‌وه‌ی‌‬ ‫پارتیه‌ ب��ۆالی‌ پارتی‌ رابكات‪،‬‬ ‫ده‌بێت به‌ناوی‌ كوردایه‌تییه‌وه‌‬ ‫بچێت‪ ،‬ده‌بێت ك��ورد پشكی‌‬ ‫خ��ۆی‌ هه‌بێت‪ ،‬نابێت دووره‌‬ ‫په‌رێزبین‪ ،‬ده‌بێت به‌جورئه‌ته‌وه‌‬ ‫پێیانبڵێین‌و بیخه‌ینه‌ڕوو‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ش �ه‌رم بكه‌ین‪ ،‬ئ�ه‌و كه‌سانه‌ی‌‬ ‫ده‌چنه‌ ناو سوپاشه‌وه‌ كه‌سانی‌‬ ‫ئه‌كادیمی‌ بن‪ ،‬كه‌سانێك نه‌بن‬ ‫ل�ه‌ه�ه‌وڵ�ی‌ گ�ه‌ن��ده‌ڵ�ی‌‌و گیرفان‬ ‫پڕكردن‌و دروستكردنی‌ كۆشك‌و‬ ‫ت��ه‌الرداب��ن‪ ،‬به‌ڵكو هه‌وڵبده‌ن‬ ‫وه‌ك كورد بونیان هه‌بێت وه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ كورد له‌پێشتردا هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫به‌و شێوه‌یه‌ بێت‪.‬‬ ‫ده‌س�����ت�����وور‪ :‬تائێستا‬ ‫مه‌سه‌له‌ی‌ گۆڕینی‌ پێشمه‌رگه‌ بۆ‬ ‫هێزێكی‌ نیزامی‌‌و به‌شداربوونی‌‬ ‫له‌سوپای‌ عێراقدا نه‌چۆته‌ بواری‌‬

‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪ ،‬ئایا كێ‌ له‌مه‌‬ ‫به‌رپرسیاره‌؟ تاچه‌ند كاریگه‌ری‌‬ ‫ده‌بێت له‌سه‌ر مانه‌وه‌ی‌ كێشه‌ی‌‬ ‫به‌هه‌وڵواسراوی‌‌و‬ ‫پێشمه‌رگه‌‬ ‫ب��وون��ی‌ ب���ه‌و رێ����ژه‌ی‌ ئێستا‬ ‫له‌سوپای‌ عێراقدا هه‌یه‌؟‬ ‫لیوا سه‌روه‌ر قادر‪ :‬خۆمان‬ ‫به‌رپرسیارین‪ ،‬ده‌بێت سه‌رانی‌‬ ‫س��ی��اس�ی‌ ك��وردس��ت��ان یه‌كه‌م‬ ‫كه‌سیش سه‌رۆك هه‌رێم مه‌سعود‬ ‫ب��ارزان �ی‌‌و سه‌رۆكی‌ حكومه‌تی‌‬ ‫ه �ه‌رێ �م‌و وه‌زی���ری‌ پێشمه‌رگه‌‬ ‫نه‌خشه‌كانیان بۆ رێكخستنه‌وه‌ی‌‬ ‫هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ به‌شێوازێك بێت‬ ‫كه‌ له‌هه‌موو ره‌مزێكی‌ سه‌ربازی‌‬ ‫ك��ورد بۆ رێكخستنه‌وه‌ی‌ ئه‌و‬ ‫هێزه‌ گه‌وره‌یه‌ی‌ یه‌كێتی‌‌و پارتی‌‬ ‫كه‌ڵك وه‌ربگرن‪ ،‬ئه‌و هێزانه‌ش‬ ‫ببنه‌ هێزێكی‌ نیزامی‌ سه‌ربازی‌‪،‬‬ ‫سود له‌ده‌رچوانی‌ كۆلێژه‌كانی‌‬ ‫قه‌الچواالن‌و زاخۆ وه‌ربگیرێت كه‌‬ ‫هه‌موویان ئه‌فسه‌ری‌ نیزامین‪ ،‬ئه‌و‬ ‫هێزه‌ی‌ به‌هێزی‌ پاسه‌وانی‌ هه‌رێم‬ ‫ناسراوه‌ له‌هه‌رێمدا به‌رگری‌ بكات‌و‬ ‫مه‌ترسی‌ سوپای‌ عێراقمان له‌سه‌ر‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬هێزه‌كان به‌توانایه‌كی‌‬ ‫زانستیه‌وه‌ له‌ئاماده‌باشیدا بن‬ ‫بۆ هه‌ر رووبه‌ڕووبونه‌وه‌یه‌ك كه‌‬ ‫دێته‌ رێیان‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬سه‌لماندنی‌ هێزی‌‬ ‫پێشمه‌رگه‌ له‌ده‌ستووردا به‌هێزێكی‌‬ ‫نیزامی‌ له‌الیه‌ن سه‌ركردایه‌تی‌‬ ‫به‌ده‌ستكه‌وتێكی‌‬ ‫ك����ورده‌وه‌‬ ‫گ�����ه‌وره‌ ل��ه‌ق��ه‌ڵ��ه‌م��ده‌درێ��ت‪،‬‬ ‫پێتوانیه‌ ئه‌گه‌ر نفوزی‌ كورد‬ ‫له‌به‌غداد كه‌مبكات‌و بارودۆخه‌كه‌‬ ‫جارێكیتر بگۆڕێت‌و ئه‌و هێزه‌‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مبدرێته‌وه‌‬ ‫به‌میلیشیا‬ ‫وه‌ك تائێستاش له‌الیه‌ن به‌شێك‬ ‫له‌سه‌ركرده‌كانی‌ عێراقه‌وه‌ به‌و‬ ‫شێوه‌یه‌ ناوده‌برێت؟‬ ‫لیوا س��ه‌روه‌ر ق��ادر‪ :‬به‌ڵێ‌‬ ‫ئه‌و ده‌نگه‌ نه‌زۆكانه‌ تائێستاش‬ ‫له‌به‌غدا بونیان هه‌یه‌ كه‌ده‌ڵێین‬ ‫ی����ه‌ك س�����ه‌رك�����رده‌ی‌ ه��ێ��زه‌‬ ‫چه‌كداره‌كان له‌عێراقدا هه‌بێت‬ ‫ئه‌ویش مالیكیه‌‪ ،‬نابێت مه‌سعود‬ ‫بارزانی‌ هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم سه‌نگی‌‬ ‫ئێمه‌ ده‌ستووره‌‪ ،‬خاڵی‌ پێنجه‌می‌‬ ‫م���اده‌ی‌ ‪121‬ی‌ ده‌س��ت��وور زۆر‬ ‫ب �ه‌ڕوون �ی‌ تێیدایه‌‌و ده‌ڵێت بۆ‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان هه‌یه‌ ئیداره‌ی‌‬ ‫ئاسایشی‌ ناوچه‌ی‌ خۆی‌ بكات‬ ‫له‌پاسه‌وانی‌ هه‌رێم‪ ،‬ئاسایش‌و‬ ‫پۆلیس‪ ،‬كه‌واته‌ ئه‌م سێ‌ هێزه‌‬ ‫ده‌توانین ئه‌وه‌ی‌ پێشتر هه‌بوو‬

‫فه‌رمانده‌ی‌ فه‌له‌ك‌و ئه‌وانه‌ی‌‬ ‫تر كه‌هه‌موویان پێشمه‌رگه‌ن‌و‬ ‫له‌كۆلێژه‌كان مه‌شقیان پێكراوه‌‪،‬‬ ‫ب��ه‌پ��ێ��ی‌ ده‌س����ت����وور بكه‌ین‬ ‫به‌پاسه‌وانی‌ هه‌رێم‪.‬‬ ‫بۆ داهاتوی‌ عێراقیش ئه‌گه‌ر‬ ‫لێره‌ خ��ۆم��ان به‌هێزكرد واته‌‬ ‫هێزێكی‌ به‌رگریمان له‌كوردستاندا‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا به‌پێی‌ ئه‌و‬ ‫رێژه‌یه‌ی‌ له‌سوپای‌ عێراقیشدا‬ ‫پێمان ده‌درێت بۆ ئه‌وێ‌ ره‌مزێك‬ ‫ده‌بن‪ ،‬ده‌بێت سه‌رانی‌ سیاسی‌‬ ‫كورد وه‌ك سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم‌و‬ ‫حكومه‌ت‌و په‌رله‌مانی‌ كوردستان‬ ‫له‌هه‌موو مه‌سه‌له‌ نهێنیه‌كاندا‬ ‫به‌تایبه‌ت ل �ه‌س �ه‌ر مه‌سه‌له‌ی‌‬ ‫رێژه‌ی‌ كورد له‌سوپای‌ عێراقدا‬ ‫ئاگاداربن‌و هه‌وڵی‌ بۆ بده‌ن‪.‬‬ ‫ده‌س����ت����وور‪ :‬ل��ه‌س��ااڵن��ی‌‬ ‫پ��ێ��ش��وت��ردا س��وپ��ای‌ عێراق‬ ‫له‌كاتی‌ بێهێزی‌ ئه‌و سوپایه‌دا‬ ‫په‌الماری‌ ناوچه‌ی‌ قه‌ره‌ته‌په‌‌و‬ ‫خانه‌قین‌و هه‌ندێك له‌ناوچه‌‬ ‫جێناكۆكه‌كانیدا‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌و‬ ‫سوپایه‌ له‌داهاتودا به‌هێزبێته‌وه‌‌و‬ ‫هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ش به‌مشێوه‌یه‌‬ ‫بمێنیته‌وه‌ كه‌ ئه‌وان به‌میلیشیا‬ ‫ناوی‌ ده‌به‌ن‪ ،‬ئایا سوپای‌ عێراق‬ ‫م �ه‌ت��رس �ی‌ ئ����ه‌وه‌ی‌ لێناكرێت‬ ‫بگاته‌وه‌ هه‌ولێر؟‬ ‫ل���ی���وا س�������ه‌روه‌ر ق����ادر‪:‬‬ ‫ده‌ب��ێ��ت ل���ه‌م مه‌سه‌له‌یه‌شدا‬ ‫هه‌موو موفاجه‌ئاتێك به‌دوور‬ ‫نه‌زانین‪ ،‬له‌وكاتانه‌دا به‌هێزین‬ ‫كه‌ حساب بۆ الیه‌نی‌ به‌رامبه‌ر‬ ‫بكه‌ین‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ كاتێك كێشه‌‬ ‫له‌ناوچه‌ی‌ خانه‌قین دروستبوو‪،‬‬ ‫هه‌ڵوێستی‌ پێشمه‌رگه‌ باشبوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم ده‌بوایه‌ په‌رله‌مان زۆرتر‬ ‫قسه‌ی‌ له‌سه‌ر بكردایه‌‪ ،‬چونكه‌‬ ‫بڕیاری‌ هه‌موو جه‌نگێك له‌الیه‌ن‬ ‫په‌رله‌مانه‌وه‌ ده‌رده‌چێت‪ ،‬نه‌ك‬ ‫له‌الیه‌ن هێزێكی‌ عه‌سكه‌رییه‌وه‌‪ ،‬‬ ‫چ له‌كوردستان یان له‌عێراق‪،‬‬ ‫ك��ات��ێ��ك ه��ێ��زی‌ پێشمه‌رگه‌‌و‬ ‫ن��وێ��ن��ه‌ری‌ س���ه‌رۆك���ی‌ هه‌رێم‬ ‫ل �ه‌وك��ات �ه‌دا چ��وون�ه‌ ناوچه‌كه‌‪،‬‬ ‫وایكرد الیه‌نی‌ به‌رامبه‌ر به‌خۆیدا‬ ‫بچێته‌وه‌‌و نه‌یه‌نه‌ پێشه‌وه‌‌و ئاژاوه‌‬ ‫دروستببێته‌وه‌‪.‬‬ ‫دووپ����ات����ی ده‌ك����ه‌م����ه‌وه‌‬ ‫بۆداهاتوو كاتێك له‌و مه‌ترسیه‌‬ ‫دورده‌كه‌وینه‌وه‌ كه‌ هێزه‌كانی‌‬ ‫پ��اس�ه‌وان�ی‌ ه�ه‌رێ��م رێكبخرێن‬ ‫تا به‌هێز ب �ن‌و رێگری‌ له‌هه‌ر‬ ‫رووداوێ����ك ب��ك�ه‌ن‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ب���ۆ واڵت���ان���ی‌ دراوس�����ێ‌ كه‌‬ ‫ب����ه‌الواز س �ه‌ی��رم��ان نه‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش به‌هێزێكی‌ نیزامی‌‌و‬ ‫یاسایی‌ ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و‬ ‫رێ����ژه‌ی‌ ل �ه‌س��وپ��ای‌ عێراقدا‬ ‫پێمانده‌درێت‪.‬‬

‫ئه‌مه‌ریكا نایه‌وێت‬ ‫ی وه‌ك‬ ‫سوپایه‌ك ‌‬ ‫ی به‌عس‬ ‫سه‌رده‌م ‌‬ ‫دروستببێته‌وه‌‌و ببێت ‌ه‬ ‫مه‌ترسی‌‪.‬‬


‫‪15‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫بیروڕا‬

‫ی بونیاد نانرێن!‬ ‫ی برایه‌تـی‌ ئایینـ ‌‬ ‫واڵتـان له‌سـه‌ر چه‌مكـ ‌‬

‫كاریگه‌ریشیان له‌سه‌ر نیه‌‪.‬‬ ‫سازدانی‪ :‬سه‌میر ساسی‌‬ ‫م���ن ل���ه‌ن���ێ���وان ئ����ه‌م دوو‬ ‫ی‬ ‫تێڕوانینه‌دام‪ ،‬باوه‌ڕم وای ‌ه مێژوو ‌‬ ‫ب��وره��ان غلیون بیرمه‌ندێك ‌‬ ‫ی هیچ گه‌لێك ل �ه‌گ �ه‌الن نی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی لێكۆڵینه‌و‌ه ‌‬ ‫سوریه‌‪ ،‬به‌رێوبه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ێ به‌مێژو ‌‬ ‫ی تێكه‌ڵ نه‌ب ‌‬ ‫هاوچه‌رخ ‌ه له‌زانكو ‌‬ ‫ی‌و ه��ه‌ردوال سودیان‬ ‫ی سۆربۆن‪ ،‬رۆشنبیری ‌‬ ‫كۆمه‌ڵناس ‌‬ ‫ی‬ ‫م��ام��ۆس��ت��ا ‌‬ ‫ی له‌یه‌ك وه‌رگرتوه‌‪ ،‬بۆ نمون ‌ه لێره‌دا‬ ‫سیاسیه‌‪ ،‬چه‌ند كتێبێك ‌‬ ‫ی‌و رۆشنبیرییه‌ك‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه مێژوویه‌ك ‌‬ ‫ی ع��ه‌ره‌ب�� ‌‬ ‫ب���ه‌ه���ه‌ردوو زم��ان�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مێژوو ‌‬ ‫ی له‌كۆ ‌‬ ‫ی‌و نی ‌ه ب �ه‌ت �ه‌واو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و ئه‌زمون ‌‬ ‫ف�ه‌ره‌ن��س�ی‌‪ ،‬به‌ناوبانگترینیان گ��ه‌الن‌و رۆشنبیر ‌‬ ‫‪ :‬روون��ك��ردن �ه‌وه‌ی �ه‌ك ل� ‌ه پێناو كۆمه‌ڵ ‌ه تایبه‌ته‌كان سه‌ربه‌خۆ‬ ‫ی مه‌زهه‌ب ‌‬ ‫ئ��ازادی��دا‪ ،‬مه‌سه‌ل ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫ی‌و بێت‪ ،‬مێژوو ‌‬ ‫ی عه‌قڵه‌كان‪ ،‬تیرۆر كردن ‌‬ ‫كێش ‌ه ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی پێكدادان ‌ه رۆشنبیر ‌‬ ‫ی ت��ه‌واو ‌‬ ‫ی دیموكرات ‌‬ ‫عه‌قڵ‪ ،‬هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵگا مرۆییه‌كانه‌و شوێن ‌‬ ‫له‌سوریا‪ ،‬كاره‌سات ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی داهێنان ‌ه تیۆر ‌‬ ‫ی عه‌ره‌ب‪ ،‬واڵت به‌یه‌كگه‌شتن ‌‬ ‫ی تر‪.‬‬ ‫ی گ ‌هل‌و ده‌یان كتێب ‌‬ ‫دژ ‌‬ ‫ی‬ ‫پراكتیكیه‌كانه‌‪ ،‬ئ�ه‌و مێژوو‌ه ‌‬ ‫پرسیار‪ :‬هه‌ند ‌‬ ‫ێ له‌توێژه‌ره‌وان كه‌تایبه‌ت ‌ه به‌هه‌موو كۆمه‌ڵێكه‌و‌ه‬ ‫ی هه‌وڵ ‌‬ ‫پرۆژه‌كانتان ل �ه‌ب��وار ‌‬ ‫ی به‌ریه‌ككه‌وتن ‌ه له‌نێوان‬ ‫ی به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫ی پانتای ‌‬ ‫گ��ێ��ڕان �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ژینگه‌و كردارو داهات ‌ه ناوخۆیی ‌ه‬ ‫له‌فكر ‌‬ ‫ی گه‌لێك ل ‌ه‬ ‫ی عه‌ره‌بیدا داده‌نێن‪ ،‬به‌اڵم م��اددی‌و نامادیه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫عه‌یبدارتان ده‌كه‌ن به‌بێئاگایتان گ��ه‌الن‌و له‌گ ‌ه ‌ڵ مێژوو ‌‬ ‫له‌و جیاوازی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه ئه‌م رێكخستن ‌ه ش��ارس��ت��ان��ی�ه‌ت‪ ،‬ب��ه‌و مانای ‌ه ‌‬ ‫ی هاوبه‌ش ‌ه ل ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵیدا پ��ێ��ك��دادان ده‌ك���ات‪ ،‬ك ‌ه گه‌نجینه‌یه‌ك ‌‬ ‫ئ��ه‌وی��ش ئ��ه‌وه‌ی�� ‌ه ك�� ‌ه فیكر ‌‬ ‫ی نێوان مرۆڤه‌كاندا‪ ،‬ئه‌گه‌ر ئه‌م‬ ‫ع��ه‌ره‌ب�� ‌‬ ‫ی س���ه‌رچ���او‌ه ناگرێت به‌ریه‌ككه‌وتن ‌ه نه‌بوو ئه‌و‌ه لێره‌دا‬ ‫له‌وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی تایبه‌ت نیه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ی چه‌مكێك ل ‌ه چه‌مك ‌ه مێژوویه‌ك ‌‬ ‫ی ره‌هایه‌و گۆڕاوه‌و ‬ ‫ئ�ه‌وروپ��ی�ه‌ك��ان‪ ،‬هه‌تاوه‌كو ئه‌و گۆشه‌گیرییه‌ك ‌‬ ‫چه‌مك ‌ه به‌الوه‌نه‌نرێت‌و نه‌چێت ‌ه به‌هیچ شێوه‌یه‌ك به‌ره‌وپێش‬ ‫ق��ۆن��اغ� ‌‬ ‫ێ‌و كۆمه‌ڵ ‌ه مرۆییه‌كانیش‬ ‫ی پ��ی��ری �ه‌و‌ه ل � ‌ه شوێن ‌ه ناچ ‌‬ ‫چه‌مكێك ‌‬ ‫بنچیینه‌ییه‌كه‌یداو‬ ‫ی پێكه‌و‌ه نابه‌ستێته‌وه‌و رێگریش ‌ه ل ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ت��از‌ه ب�ه‌دوای��دا ده‌س��ت پێبكات‪ ،‬قسه‌كردن ل ‌ه هه‌ر شارستانیه‌تێك ‌‬ ‫ی مرۆیی‌‪ ،‬بۆ نمونه‌‪ :‬ئه‌و‬ ‫عه‌ره‌به‌كان خۆیان به‌سه‌ربه‌خۆ هاوبه‌ش ‌‬ ‫ده‌زانن ل ‌ه رۆشنبیری ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌مه‌و‌ه تۆمار ‌‬ ‫ی ك ‌ه به‌ال ‌‬ ‫ی ئه‌وروپی‌‪ ،‬كه‌س ‌ه ‌‬ ‫به‌مه‌ش چوار چێو‌ه ‌‬ ‫ی‌و خۆییان ‌ه‬ ‫ی دواكه‌وتنیان ئه‌و سه‌رچاو‌ه تایبه‌ت ‌‬ ‫فراوان ده‌بێت‌و باڵ ده‌كێش ‌‬ ‫ێ نه‌ك ده‌كات كه‌تایبه‌تن به‌خۆیانه‌وه‌و‬ ‫ته‌نها به‌سه‌ر ئێستادا به‌ڵكو به‌دیل ‌‬ ‫ی تر جیایان ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی له‌گه‌الن ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و داهاتو‌ه ده‌بێت ك ‌ه داخواز ‌‬ ‫ك��ه‌وات�� ‌ه ل��ێ��ره‌دا ئه‌زمون ‌ه‬ ‫ی لێكدانه‌وه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ده‌ك��ه‌ن به‌پێ ‌‬ ‫ی تایبه‌ته‌كان‌و داهێنان ‌ه هاوبه‌شه‌كان‬ ‫محمد عابد ئه‌لجابری‌؟‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫سه‌ربه‌خۆ نابن‌و مێژوویه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫شارستانیه‌تێك ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬م��ن ن��ازان��م ئه‌گه‌ر رۆشنبیر ‌‬ ‫ی ئه‌م ره‌خنان ‌ه ئاڕاست ‌ه ‌‬ ‫هاووێن ‌ه ‌‬ ‫ی هاوبه‌ش دروستنابێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ی مرۆی ‌‬ ‫ی فیكردا‪ ،‬هه‌روه‌ك‬ ‫من كرابێت یان نا‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر چوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی پێشكه‌وتن ‌‬ ‫مه‌به‌ست ئ�ه‌وه‌ب��ێ��ت ك � ‌ه ئێم ‌ه چۆن له‌چوار چێو‌ه ‌‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫ی پانتای ‌‬ ‫ناتوانین بنه‌ما ‌‬ ‫ی ته‌كنیكیدا به‌ده‌ست هێنراوه‌كان‌و‬ ‫ل ‌ه فیكر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌ره‌بیدا بگێرینه‌وه‌و داهێنان ‌ه مرۆییه‌كان نیشتیمانێك ‌‬ ‫ی فیكری‌و مێژوی ‌‬ ‫ته‌نها به‌كلتور ‌‬ ‫ی له‌دایكبوونیان‬ ‫ی كۆتاییان نیه‌‪ ،‬دوا ‌‬ ‫ی باڵوبونه‌وه‌و په‌ره‌سه‌ندن‬ ‫خۆمان سه‌رفراز ده‌بین‪ ،‬بێگومان رێباز ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و بۆچوونه‌دانیم‪ ،‬مه‌به‌ستم ده‌گرنه‌به‌ر‪ ،‬هه‌روه‌ك چۆن له‌بوار ‌‬ ‫ی بم به‌و‌ه ك ‌ه گه‌ردون ‌‬ ‫ئه‌وه‌نی ‌ه راز ‌‬ ‫ی كشتوكاڵ‌و پیشه‌و‬ ‫ی ته‌كنیك ‌‬ ‫ب��وون�� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی م����رۆڤ م���وج���ه‌ره‌ده‌و جه‌نگدا به‌ده‌ست هێنراوه‌و له‌بوار ‌‬ ‫ی‌و كلتور ‌‬ ‫جیاواز‌ه ل ‌ه ده‌ق ‌ه مێژوی ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی‌و فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫ی رێكخستن ‌‬ ‫و رۆشنبیریه‌كان‪ ،‬ئێم ‌ه بێگومان ئه‌خالقیشدا به‌ده‌ستدێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ناكۆك نین له‌گه‌ڵ رۆشنبیری ‌‬ ‫ی‌و وال� ‌ه ئێم ‌ه ده‌ك��ات له‌رۆژهه‌اڵت‌و‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫مێژو ‌‬ ‫ی هیچ گه‌لێك ك ‌ه رۆژئ����اوادا له‌یه‌كتر تێبگه‌ین‌و‬ ‫وات��او شوێنه‌وار ‌‬ ‫ی هه‌ی ‌ه له‌سه‌ر گفتوگۆبكه‌ین‌و له‌سه‌ر داهاتوو‬ ‫ی ل ‌ه روو ‌‬ ‫ی داهاتو ‌‬ ‫وێن ‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی فیكرو پێكبێین ب �ه‌و ج��ی��اوازی � ‌ه ‌‬ ‫رامیارییه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ره‌دكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی له‌نێوان تێڕوانین‌و بیرو دابونه‌ریت ‌ه‬ ‫ی بوون ‌‬ ‫گه‌ردون ‌‬ ‫ی‌و گشتییه‌كاندا هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ی موجه‌ڕه‌دو تێكه‌ڵ تایبه‌ت ‌‬ ‫ی ئه‌وروپیه‌و‌ه‬ ‫ی به‌سه‌نته‌ر ‌‬ ‫بوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌گه‌ر موسڵمانه‌كان سه‌یر ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه ‌‬ ‫نابێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی یۆنان بكه‌ن له‌و‬ ‫ی فه‌لسه‌ف ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئێم ‌ه به‌ره‌و كلتور ‌‬ ‫رێژه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی موجه‌ڕه‌دو هه‌روه‌ها روه‌و‌ه ك ‌ه تایبه‌ت ‌ه به‌یۆنانیه‌كانه‌وه‌و‬ ‫گ���ه‌ردون��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫ی كلتوور ‌‬ ‫ی ب���وون ب��ب��ات‪ ،‬واتا ئه‌گه‌ر سه‌یر ‌‬ ‫رۆشنبیریی ‌ه تایبه‌تیه‌كان ‌‬ ‫ی هه‌موو ئیسالمیش بكه‌ن له‌و روانگه‌یه‌و‌ه‬ ‫گه‌لێك‌و ئه‌زمون ‌ه مێژوییه‌كان ‌‬ ‫ی ل ‌ه كه‌تایبه‌ت ‌ه به‌موسوڵمانه‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫چه‌ندجیهانێك ‌‬ ‫ی جیاواز ل ‌ه یه‌كتر‪ ،‬ئه‌و‌ه نه‌فه‌لسه‌ف ‌ه پێش ده‌كه‌وێت‌و‬ ‫یان له‌چه‌ند گه‌ردونێك ‌‬ ‫ی موجه‌ره‌د ن �ه‌ب��ی��رك��ردن �ه‌و‌ه زانستیه‌كان‬ ‫ژی��ان ده‌ك���ه‌ن ك� ‌ه په‌یوه‌ندیان به‌رزده‌بنه‌وه‌و نه‌شارستانیه‌ته‌كان‬ ‫به‌یه‌كه‌و‌ه هه‌یه‌و گۆڕانكاریان ب���ه‌ره‌و پ��ێ��ش �ه‌وه‌ده‌چ��ن‪ ،‬كێش ‌ه‬ ‫ی چه‌مكه‌كانه‌و‬ ‫ب�ه‌س�ه‌ردان��ای� ‌هت‌و كاریگه‌رنین‌و ن �ه‌ل �ه‌وه‌رگ��رت��ن� ‌‬

‫ی چه‌مكه‌كانه‌و نه‌له‌و‬ ‫كێش ‌ه نه‌له‌وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی تره‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتانه‌ی ‌ه كه‌له‌ كۆمه‌ڵگاكان ‌‬ ‫یو‬ ‫پێمانده‌به‌خشرێن وه‌ك داهێنراو‌ه فیكر ‌‬ ‫ی مامه‌ڵ ‌ه‬ ‫ته‌كنیكی‌و مادییه‌كان‪ .‬كێش ‌ه ل ‌ه ڕێباز ‌‬ ‫كردن ‌ه له‌گه‌ڵیاندا‬

‫بورهان غلیون‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتانه‌ی ‌ه‬ ‫ن���ه‌ل���ه‌و‬ ‫ی تره‌و‌ه پێمان‬ ‫كه‌له‌كۆمه‌ڵگاكان ‌‬ ‫ده‌به‌خشرێن وه‌ك داهێنراو‌ه‬ ‫ی‌و مادییه‌كان‪،‬‬ ‫ی و ته‌كنیك ‌‬ ‫فیكر ‌‬ ‫ی مامه‌ڵه‌كردن ‌ه‬ ‫كێش ‌ه له‌رێباز ‌‬ ‫ی كردنه‌وه‌یان‬ ‫له‌گه‌ڵیاندا‪ :‬السای ‌‬ ‫ێ گفتوگۆ‪،‬‬ ‫یان وه‌رگرتنیان به‌ب ‌‬ ‫یان به‌ریه‌ككه‌وتن له‌گه‌ڵیاندا وه‌ك‬ ‫ی عه‌قڵ‌و ملكه‌چی‬ ‫به‌رهه‌مه‌كان ‌‬ ‫چه‌مكه‌كان بۆ ره‌خنه‌و پرسیار‪،‬‬ ‫ی‬ ‫الیاساییكردنه‌و‌ه واتا‪ :‬سڕینه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌زمون ‌ه ئاماده‌كان‪،‬‬ ‫به‌رهه‌م ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ش ب���ه‌ره‌و زانیارییه‌ك ‌‬ ‫هه‌ڵه‌مان ده‌بات‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌شه‌و‌ه‬ ‫له‌كاتێكدا كه‌ڕه‌خن ‌ه له‌و چه‌مكان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫بگیرێت كه‌په‌یوه‌ندیان به‌زانیار ‌‬ ‫ی س���ن���ورداره‌و‌ه هه‌یه‌‪،‬‬ ‫مێژووی ‌‬ ‫ئه‌وا ن ‌ه ئه‌زمونێك وه‌رده‌گرین‌و‬ ‫ی ئاماده‌كراو‬ ‫ی نمونه‌یه‌ك ‌‬ ‫نه‌الیاسای ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌كه‌ینه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫چ��اك� ‌ه ل �ه‌ئ �ه‌زم��ون �ه‌ك �ه‌دا وه‌ر ‌‬ ‫ی فیكر‌ه‬ ‫ده‌گ��ری��ن‪ ،‬وات��ا ئ��ام��راز ‌‬ ‫ی‬ ‫س �ه‌ره‌ك��ی �ه‌ك��ان‪ ،‬به‌رهه‌مه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی تازه‌دا به‌كاردێنینه‌و‌ه‬ ‫له‌ئه‌زمونێك ‌‬ ‫ێ ل �ه‌گ �ه‌ڵ دووب���ار‌ه‬ ‫ك � ‌ه بگونج ‌‬ ‫ی ئه‌و چه‌مكانه‌و‬ ‫دروستكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ی واتاكانیان‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫تازه‌كردنه‌و‌ه ‌‬ ‫داهێنان ‌ه له‌مێژووداو بنچینه‌ییه‌‪،‬‬ ‫بێجگ ‌ه له‌مه‌ش پێویست ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ك ‌ه دووبار‌ه‬ ‫داه��ێ��ن��ان بكه‌ن ل�ه‌ه�ه‌م��وو ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه كۆمه‌ڵگاكان ‌‬ ‫به‌رهه‌مان ‌ه ‌‬ ‫پ��ێ��ش�ه‌و‌ه ل��ه‌م گ��ۆره‌پ��ان‌و له‌و‬ ‫گۆره‌پاندا به‌ده‌ستیان هێناوه‌‪،‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ك چ���ۆن روون���� ‌ه ئه‌م ‌ه‬ ‫ی فیكرییه‌‪ ،‬هیچ‬ ‫هیچگه‌رایه‌ت ‌‬ ‫مانایه‌ك نی ‌ه بۆ زانست له‌هه‌موو‬ ‫ی‬ ‫شوێنێكدا به‌واتا سه‌رده‌میانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی تێیدای ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ئ�ه‌و زانیاری ‌ه ‌‬ ‫ی نه‌بێت‪،‬‬ ‫ی عه‌قڵ ‌‬ ‫ی دادگا ‌‬ ‫په‌سه‌ند ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫ی له‌و كۆمه‌ڵگان ‌ه ‌‬ ‫به‌چاوپۆش ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رهه‌میان هێناوه‌و ئه‌و كلتوران ‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه ئه‌و مه‌عریفه‌یه‌یان په‌روه‌رد‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك��ردوه‌‪ ،‬گه‌له‌كان سه‌رمایه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر ده‌خه‌ن ‌ه گه‌ڕ بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫هه‌ر زانستێك له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ی تایبه‌ت ‌‬ ‫وه‌ك كلتور ‌‬ ‫ی ناكه‌ن‪.‬‬ ‫سه‌یر ‌‬ ‫ی ده‌زانم كه‌ محه‌مه‌د‬ ‫به‌دور ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی هاووێن ‌ه ‌‬ ‫عابد ئه‌لجابر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ب ‌ه من یان به‌هه‌ركه‌سێك ‌‬ ‫قسان ‌ه ‌‬ ‫ی سه‌یر بوو ك ‌ه‬ ‫تر وتبێ‌‪ ،‬پێش ‌‬ ‫ی ئه‌م فیكران ‌ه باڵبكێشن‌و‬ ‫هاووێن ‌ه ‌‬ ‫ی بكه‌ن‬ ‫ی گۆشه‌گیر ‌‬ ‫بانگه‌ش ‌ه ‌‬ ‫به‌سه‌ر ده‌روون‌و كه‌له‌پوردا‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ی زانست‌و‬ ‫كاتێكدا ك ‌ه پێشكه‌وتن ‌‬ ‫ی‌و داخ���وازی‌ ‬ ‫ی زانست ‌‬ ‫ته‌كنیك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دیارده‌یه‌ك ‌‬ ‫ی جیهان ‌‬ ‫یه‌كگرتن ‌‬

‫ی‬ ‫زیندو‌ه زیاتر له‌هه‌ر چه‌رخێك ‌‬ ‫پێشوو‪.‬‬ ‫پ��رس��ی��ار‪ :‬له‌كتێبه‌كه‌تدا‬ ‫ی سیاسه‌ت) لێكدانه‌وه‌تان‬ ‫(ره‌خن ‌ه ‌‬ ‫ی ك��� ‌ه ئایین‬ ‫ك�����ردو‌ه ب�����ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌‬ ‫ی یه‌كه‌م ‌‬ ‫دامه‌زرێنه‌ر ‌‬ ‫ی مرۆییه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫شارستان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هاونیشتیمان ‌‬ ‫ك�� ‌ه ن��م��ون � ‌ه ‌‬ ‫ی جه‌نابتان‬ ‫ی دووه‌م �ه‌‪ ،‬ال ‌‬ ‫نمون ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ئ��اش��ك��رای � ‌ه ك�� ‌ه ه �ه‌ڵ��گ��ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ناوه‌ڕۆك ‌‬ ‫بڕیار‌ه دورخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫ب��ڕی��ارب �ه‌س �ه‌ردا دراوه‌ك��ه‌ی�� ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫لێره‌دا (ئایینه‌) ل ‌ه چوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی شارستانی‌‪ .‬ئایا‬ ‫ی كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫كار ‌‬ ‫پێتوانی ‌ه ك ‌ه ئه‌م بڕیار‌ه ل ‌ه توانایدا‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫هه‌ی ‌ه ك ‌ه دووب���ار‌ه ئاگای ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئێو‌ه هه‌وڵتانداو‌ه‬ ‫لێكترازان ‌ه ‌‬ ‫ی بكه‌ن بگێڕێته‌وه‌؟‬ ‫دژایه‌ت ‌‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬ن �ه‌خ��ێ��ر‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫قسه‌یه‌ك هه‌ی ‌ه‌و ده‌ڵێت ئایینه‌كان‬

‫عه‌لمانیه‌ت وات ‌ه‬ ‫ی ئایین ‌ه‬ ‫جیاكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫له‌سیاسه‌ت‌و ده‌وڵه‌ت‪ ،‬بۆ‬ ‫ی هه‌بێت ل ‌ه‬ ‫ی توانا ‌‬ ‫ئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئازاد ‌‬ ‫به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی ل ‌ه‬ ‫تاكه‌كان به‌چاوپۆش ‌‬ ‫بیروباوه‌ڕیان‪.‬‬

‫بۆ په‌یوه‌ندیی ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كان‬ ‫ی‬ ‫دام������ه‌زراون‪ ،‬ل �ه‌س �ه‌ر چه‌مك ‌‬ ‫ی‌و گرنگیدان به‌و په‌یوه‌ندی ‌ه‬ ‫برایه‌ت ‌‬ ‫ی ك ‌ه له‌نێوان تاكه‌كانداهه‌یه‌و‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی‌و به‌رپرسیار ‌‬ ‫پاڵنه‌ر‌ه بۆ هاوكاری ‌‬ ‫ی ئێستا‬ ‫یه‌كگرتن‪ ،‬سه‌ره‌تا واڵت ‌‬ ‫ی له‌سه‌ر‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫بۆ په‌یوه‌ندیه‌ك ‌‬ ‫هاونیشتیمانیبوون‬ ‫ی‬ ‫ف��ی��ك��ر‌ه ‌‬ ‫ی ده‌دات‬ ‫دام����ه‌زراوه‌‪ ،‬ك ‌ه گرنگ ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی تاكه‌كان‌و سه‌ربه‌خۆی ‌‬ ‫به‌ئازاد ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫م��ل��ك �ه‌چ��ی��ان ب��� ‌ه یه‌كسان ‌‬ ‫ه��اوك��اری��ك��ردن��ی��ان ل��ه‌ب��ه‌رده‌م‬ ‫ی‬ ‫یاسایه‌كدا بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی���ی���ه‌ تایب ‌هت‌و‬ ‫ی‬ ‫گشتیه‌كانیان‪ ،‬ئه‌مه‌ش له‌نرخ ‌‬ ‫ی كه‌مناكاته‌وه‌و‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌‬ ‫ی سیاسیش‬ ‫ی كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌‬ ‫له‌بایه‌خ ‌‬ ‫زیاد ناكات‪ ،‬ئێم ‌ه له‌به‌رده‌م دوو‬ ‫ی مێژوو بۆ‬ ‫بابه‌تداین ك ‌ه به‌درێژای ‌‬ ‫ی دامه‌زراون‪،‬‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬

‫رۆحیه‌كان‪ ،‬ئه‌م په‌یوه‌ندی ‌ه چۆن‬ ‫ده‌بینیت؟‬ ‫وه‌اڵم‪ :‬ل��ێ��ره‌دا پێویست ‌ه‬ ‫ی ب��ك��رێ��ت ل�� ‌ه نێوان‬ ‫ج���ی���اواز ‌‬ ‫سیاسه‌ت و ده‌وڵه‌تدا‪ ،‬ده‌وڵه‌ت‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه دامه‌زراوه‌یه‌كی‌ ‬ ‫رێكوپێكه‌و بریتی ‌ه له‌چه‌ند‬ ‫ی به‌ڕێوه‌بردن‪،‬‬ ‫پ��رۆژ‌ه یاسایه‌ك ‌‬ ‫ك��� ‌ه ه��اوت��ان��ی�� ‌ه ل���ه‌گ���ه‌ڵ ئه‌و‬ ‫سیاسه‌ته‌دا ك ‌ه پێك هێنراو‌ه‬ ‫ی كۆمه‌ڵ له‌چه‌ند‬ ‫بۆ به‌رزڕاگرتن ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ئامانج‌و دابونه‌ریت‌و لێپرسراو ‌‬ ‫ی كۆك‌و‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫چه‌ند هێزێك ‌‬ ‫ی سوود‌ه‬ ‫ناكۆك بۆ به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی‌و سه‌ره‌كیه‌كانیان پێكه‌وه‌‪،‬‬ ‫الوه‌ك ‌‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌بێت له‌بنچینه‌دا ئاماد‌ه‬ ‫ی سه‌رنج‌و تێڕوانین‌و‬ ‫كرابێت ل ه‌روو ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵ‬ ‫پڕۆگرامه‌و‌ه له‌سه‌رئاست ‌‬ ‫نه‌ك له‌ناو ده‌وڵه‌تدا‪ ،‬ئه‌مه‌ش ل ‌ه‬ ‫بۆشایدا به‌رجه‌ست ‌ه نابێت به‌ڵكو‬ ‫ی‌و‬ ‫ی‌و رۆشنبیر ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫له‌ژینگه‌یه‌ك ‌‬ ‫ك��ۆم��ه‌اڵی��ه‌ت��ی��دا به‌رجه‌ست ‌ه‬ ‫ده‌بێت‪ ،‬سیاسه‌ت ره‌نگدانه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫له‌دابونه‌ریت ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كان‌و‬ ‫ی هیواو خ �ه‌و و‬ ‫به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانیان‪ ،‬پێویستیه‌ك ‌‬ ‫ب ‌ه پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫ی زۆری��ن �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی پرسیاره‌كه‌وه‌‪ ،‬ك��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت� ‌‬ ‫ی گ��ه‌ور‌ه ده‌بین ‌‬ ‫ئایین رۆڵێك ‌‬ ‫ی ره‌فتاری‌و‬ ‫ی ك ‌ه راهێنه‌ر ‌‬ ‫ێ ئاین ‌ه ‌‬ ‫ی شارستان ‌‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی ت��اك�ه‌ك��ان�ه‌‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ی نوێدا پ���ه‌روه‌رده‌ی��� ‌‬ ‫ك ‌ه له‌الیه‌ن ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫ی سیاسیه‌و‌ه كۆمه‌ڵگا عه‌ره‌بیه‌كاندا ده‌توانێت‬ ‫ی بكات ل ‌ه‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی خود ‌‬ ‫به‌رهه‌م هێنراوه‌‪ ،‬ئایین له‌واڵت ‌ه لێكدانه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ع����ه‌ره‌ب���� ‌‬ ‫ی پێكدادان ‌ه‬ ‫ئیسالمیه‌كاندا سیاسه‌تداو رێكخه‌ر ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ڵ‬ ‫ه‬ ‫كۆم‬ ‫بۆ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫بزوێن‬ ‫گه‌وره‌ترین‬ ‫ی‌و ماددیه‌كان بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫فیكر ‌‬ ‫خ��ێ��رخ��وازی �ه‌ك��ان‌و تۆره‌كان ‌‬ ‫ی گشتگیر به‌سه‌ر‬ ‫ی نه‌ك به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫یه‌كگرتن‌و ه��اوك��ار ‌‬ ‫ی له‌نێوان هه‌موو چ �ه‌رخ كۆمه‌ڵگایه‌كدا‪،‬‬ ‫ی ك ‌ه زیندویه‌ت ‌‬ ‫تاكه‌كاندا‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی مه‌گه‌ر كاتێك ك ‌ه ئێم ‌ه به‌جۆر ‌‬ ‫زیاد ده‌كات له‌ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫ی سیاسیدا له‌ئایین تێبگه‌ین ك ‌ه كۆمه‌ڵگایه‌ك‬ ‫ی ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫نه‌بون ‌‬ ‫ی تێگه‌شتون‬ ‫ی ئیسالمیی ‌ه یان له‌كۆمه‌ڵگاكان لێ ‌‬ ‫‌واو ‬ ‫ه‬ ‫نات‬ ‫الوازو‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌تێك‬ ‫ه‬ ‫‌وڵ‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫بوون ‌‬ ‫ی دابونه‌ریت‌و فیكرو بیرو‬ ‫له‌ڕوو ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫بردن‬ ‫�ان‬ ‫�‬ ‫�م‬ ‫�‬ ‫‌ی‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫پ‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫بێهێز ‬ ‫و‬ ‫باوه‌ڕه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌پان‬ ‫ه‬ ‫گۆڕ‬ ‫‌و‬ ‫ن‬ ‫‌كا‬ ‫ه‬ ‫پێویستی‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫س‬ ‫ی كورت بریت‬ ‫پرسیار‪ :‬بۆچ ‌‬ ‫گه‌شه‌كردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئیسالم ‌‬ ‫ی كۆمه‌اڵیه‌تیدا‪ ،‬كه‌وات ‌ه ك��ردو‌ه له‌سه‌ر وت��ار ‌‬ ‫مه‌به‌ست له‌قسه‌كردن له‌نمون ‌ه ‌‬ ‫ی ج��ۆراوج��ۆر ل � ‌ه پێناسه‌كه‌تدا‬ ‫ی‌و په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی برایه‌ت ‌‬ ‫په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی ش��ڵ��ه‌ژان‬ ‫ی ب���ۆ ه��ۆك��اره‌ك��ان�� ‌‬ ‫ی دوورخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫سیاس ‌‬ ‫ی سه‌باره‌ت‬ ‫ی ئایین ل �ه‌س �ه‌ر ه��ۆش��ی��ار ‌‬ ‫ی له‌كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫نی ‌ه ل�ه‌ده‌ورگ��ێ��ڕان� ‌‬ ‫ی به‌ته‌نگوچه‌ڵه‌مه‌كان‪ ،‬ئایا ئه‌م ‌ه‬ ‫شارستانیدا‪ ،‬ئه‌م ‌ه ئاماژه‌ی ‌ه بۆ ئ�ه‌و‌ه ده‌گه‌یه‌نێت كه‌جه‌نابتان‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه واڵت��ان یان كۆمه‌ڵ ‌ه پ��اش��گ��ه‌ز ب���وون���ه‌ت���ه‌و‌ه له‌و‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌مك‬ ‫ه‬ ‫چ‬ ‫‌ر‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫‌س‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫ل‬ ‫‌كان‬ ‫ه‬ ‫سیاسی‬ ‫ی ل ‌ه عه‌لمانیه‌تتان‬ ‫ره‌خنه‌توندان ‌ه ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫برایه‌ت ‌‬ ‫ی بیرمه‌ند‌ه‬ ‫ی بونیاد نانرێن‪ ،‬گرتووه‌‪ ،‬ك ‌ه له‌ناوه‌ند ‌‬ ‫به‌ڵكو پێویستیان ب ‌ه تێگه‌شتن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی توش ‌‬ ‫ی عه‌لمانیه‌كاندا به‌توند ‌‬ ‫هاونیشتیمانی‌ ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬واتا ره‌خن ‌ه بوونه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی تاك له‌وه‌رگرتن ‌‬ ‫به‌شداریكردن ‌‬ ‫وه‌اڵم‪:‬‬ ‫ی‬ ‫ب�����ه‌ت�����ه‌واو ‌‬ ‫بڕیار‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیه‌كاندا‪ ،‬ئه‌مه‌ش تێنه‌گه‌شتم مه‌به‌ستت چیی ‌ه‬ ‫ی بنچیینه‌ی ‌‬ ‫واده‌ك��ات ك ‌ه ئ��ازاد ‌‬ ‫ی له‌م پرسیاره‌‪ ،‬په‌شیماننیم له‌و‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫پاراستن‬ ‫�ۆ‬ ‫ی هه‌بێت ب�‬ ‫ب��وون � ‌‬ ‫ی ك ‌ه گرتومه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ره‌خنه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌شتن‬ ‫ه‬ ‫پێگ‬ ‫‌و‬ ‫ك‬ ‫تا‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌خۆی‬ ‫ه‬ ‫سه‌ر ب‬ ‫ی‬ ‫شێوازێك له‌عه‌لمانیه‌ت خۆ ‌‬ ‫ی‌و توانا ‌‬ ‫ی‌و ئ �ه‌خ�لاق � ‌‬ ‫ف��ی��ك��ر ‌‬ ‫ی دین ‌ه‬ ‫ی واده‌رده‌خ����ات ك ‌ه له‌بر ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردن‪ ،‬چه‌مكی‌ برایه‌ت ‌‬ ‫ی دی��ن�ه‌‪ ،‬ئ �ه‌م ره‌خن ‌ه‬ ‫ی ی��ان دژ ‌‬ ‫ی به‌هێز ‌‬ ‫ی كۆمه‌ڵێك ‌‬ ‫ئایین ‌‬ ‫ی نی ‌ه‬ ‫ی به‌هیچ جۆرێك په‌یوه‌ند ‌‬ ‫ی بزووتن ‌ه ئیسالمیه‌كان‌و‬ ‫پێكه‌و‌ه به‌ستراو داده‌مه‌زرێنێت‪ ،‬به‌دۆخ ‌‬ ‫ئه‌ویش كۆمه‌ڵ ‌‬ ‫ی ئیسالمیه‌وه‌‪ ،‬له‌هه‌مان‬ ‫ی موسڵمانانه‌‪ ،‬ك ‌ه گوتار ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫‌وڵ‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌زراندن‬ ‫ه‬ ‫رێگرنی ‌ه له‌دام‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه تۆ ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ئ �ه‌و كتێب ‌ه ‌‬ ‫چۆن‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌رو‬ ‫ه‬ ‫�‬ ‫ه‬ ‫‌كان‪،‬‬ ‫ئیمپراتۆریه‬ ‫پێده‌كه‌یت‪ ،‬هه‌روه‌ها من ره‌خنه‌م‬ ‫‌اڵم‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫‌‪،‬‬ ‫ه‬ ‫‌بوو‬ ‫ه‬ ‫ه‬ ‫بوونیان‬ ‫له‌رابردودا‬ ‫گرتوو‌ه له‌سیاس ‌هت‌و له‌ده‌وڵ ‌هت‌و‬ ‫ی ده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫نه‌ك بۆ دامه‌زراندن ‌‬ ‫ی ئه‌و ده‌وڵه‌ت ‌ه‬ ‫ی ل ‌ه دین‌و له‌چه‌مك ‌‬ ‫ی ك� ‌ه كۆده‌بێته‌و‌ه‬ ‫نیشتیمانی‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش ب��ه‌رده‌وام ئیسالمی ‌ه ‌‬ ‫ی سه‌ره‌كی ‌ه بۆ گیان ‌‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گوتار ‌‬ ‫ی له‌نێوان شوێنكه‌وتوان ‌‬ ‫ی دروست و دروستكردن ‌‬ ‫برایه‌ت ‌‬ ‫ی ئیسالمیدا‪ ،‬هه‌روه‌ك چۆن ره‌خنه‌م‬ ‫ی شارستان ‌‬ ‫دام���ه‌زراوه‌ی���ه‌ك��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و عه‌لمانیان ‌ه ‌‬ ‫ی گرتو‌ه له‌گوتار ‌‬ ‫یه‌كگرتوو به‌رپرسیار‪.‬‬ ‫ی پارت ‌ه‬ ‫ی دورخستنه‌و‌ه ‌‬ ‫ك ‌ه داوا ‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫پێكهات‬ ‫پرسیار‪ :‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئ��ی��س�لام��ی�ه‌ك��ان‌و بێده‌نگیان‬ ‫تر‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫�‬ ‫�ك‬ ‫�‬ ‫�ۆری‬ ‫�‬ ‫پ��رس��ی��اره‌ك � ‌ه ب �ه‌ج‬ ‫ی‬ ‫ی به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫له‌چوارچێو‌ه ‌‬ ‫ی ئایین له‌ده‌وڵه‌تدا‬ ‫دووبار‌ه بكه‌ینه‌وه‌‪ ،‬چۆن پێكهاتن جیاكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ده‌كه‌یت له‌نێوان ئه‌وه‌دا كه‌ڕێت ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬ئ �ه‌وه‌ش��م وت���وو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫پ��ێ��ب��ردوه‌‪ ،‬ئ��ه‌وی��ش ئ��ه‌وه‌ی�� ‌ه عه‌لمانیه‌ت واتا جیاكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫ك � ‌ه ئایین ه �ه‌رچ �ه‌ن��د‌ه بگات ‌ه ئایین ‌ه له‌سیاس ‌هت‌و ده‌وڵه‌ت‪،‬‬ ‫ی هه‌بێت‬ ‫ی ت���وان���ا ‌‬ ‫ده‌وڵ � ‌هت‌و سیاسه‌ت وابه‌سته‌ی ‌ه ب��ۆ ئ����ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌الیه‌نێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ����ازاد ‌‬ ‫ی تریشه‌و‌ه ك ‌ه بریتی ‌ه ل �ه‌ب �ه‌ده‌س��ت��ه��ێ��ن��ان � ‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫چێو‬ ‫چوار‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ل‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫پێدان‬ ‫ی‬ ‫له‌گرنگ ‌‬ ‫ی له‌بیرو‬ ‫تاكه‌كان به‌چاو پۆش ‌‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫‌و‬ ‫ه‬ ‫تیشكدان‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ك‬ ‫‌یدا‬ ‫ه‬ ‫ئیمانیه‌ك‬ ‫ی‬ ‫ب���اوه‌ڕی���ان‪ ،‬ئ �ه‌م �ه‌ش دابڕان ‌‬ ‫ی رۆح�� ‌‬ ‫رواڵ �ه‌ت � ‌‬ ‫ی‌و ئه‌خالقییه‌‪ ،‬سه‌رچاو‌ه ئیمانیه‌كان ناگه‌یه‌نێت‬ ‫ب����ه‌ده‌ر‌ه له‌پێویستی ‌ه م��اد ‌‬ ‫ی له‌كۆمه‌ڵگه‌دا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫و‪ :‬فه‌رید هه‌ورام ‌‬ ‫یه‌كان‌و گرنگیدان ‌ه به‌پێویستی ‌ه‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫بیروڕا‬

‫حــه‌ســـه‌ن یــاســیـــن‬

‫پاكستان‌و شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالم‬

‫ئه‌م رووبه‌ر‌ه جوگرافیی ‌ه ‌ی ئێستا پێ ‌ی ده‌ڵێن پاكستان تا ‪‌ 14‬ی مانگ ‌ی ئاب ‌ی ساڵ ‌ی‬ ‫‪‌ 47‬ی سه‌د‌ه ‌ی رابردوو به‌شێكبوو ل ‌ه هیندستان‪ ،‬به‌اڵم هه‌رێم ‌ی سند‌و هه‌رێمه‌كان ‌ی‬ ‫ده‌وروبه‌ری‌‪ ،‬له‌سه‌ر بنه‌ما ‌ی موسڵمانبوون‪ ،‬به‌سه‌ركردایه‌ت ‌ی محه‌مه‌د عه‌ل ‌ی گوناح‬ ‫كه‌وا ناسرابوو پیاوێك ‌ی هه‌میش ‌ه ب ‌ه م ‌ه ‌ی سه‌رمه‌سته‌‪ ،‬ل ‌ه واڵت ‌ی هیند جیابوونه‌وه‌‌و‬ ‫سه‌ربه‌خۆی ‌ی خۆشیان له‌ده‌سه‌اڵت ‌ی به‌ریتان ‌ی ك ‌ه هیند ‌ی داگیركردبوو‪ ،‬وه‌ك كۆمارێك ‌ی‬ ‫دیموكراتی ‌ی فیدرالی ‌ی نیمچ ‌ه سه‌رۆكایه‌تی‌‪ ،‬راگه‌یاند‪ .‬له‌و روانگه‌یه‌و‌ه ك ‌ه موسڵمانبوون‬ ‫هۆكار ‌ی جیابوونه‌وه‌‌و پێكهینان ‌ی ئه‌و ده‌وڵه‌ت ‌ه تازه‌ی ‌ه بوو‪ ،‬موسڵمانانی ئه‌و ده‌وڵه‌ت ‌ه‬ ‫تازه‌ی ‌ه بۆ خۆجیاكردنه‌و‌ه له‌ناموسڵمانان ئاوه‌ڵناو ‌ی (پاك)یان كرد بۆ ئه‌و واڵت ‌ه‬ ‫تازه‌ی ‌ه ‌ی به‌شێك له‌جیهان ‌ی ئیسالم هه‌ڵبژارد‪ ،‬به‌و پێی ‌ه ‌ی پاكستان ده‌وڵه‌ت ‌ی ئه‌و‬ ‫هیندییانه‌ی ‌ه ك ‌ه موسڵمانن‌و هیندستانیش به‌ده‌وڵه‌ت ‌ی ئه‌و هیندییان ‌ه بمێنێته‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌ئایین هیندۆسن‪ ،‬به‌م جۆر‌ه به‌شێك له‌موسڵمان ‌ی هیندستان له‌وش ‌ه ‌ی پاك‌و‬ ‫پاشگر ‌ی ستان‪ ،‬ك ‌ه مانا ‌ی واڵت ده‌به‌خشێ‌‪ ،‬ناو ‌ی (پاكستان)یان بۆ واڵت ‌ه تازه‌كه‌یان‬ ‫داتاشی‌! پاكستان هه‌ر له‌سه‌ره‌تا ‌ی دامه‌زراندنییه‌و‌ه ده‌وڵه‌تێكبوو ئایین ‌ی ئیسالم‌و‬ ‫شه‌ریعه‌ته‌ك ‌ه ‌ی ره‌نگڕێژ ‌ی بناغه‌ك ‌ه ‌ی بوون‪ ،‬بۆی ‌ه له‌‪‌ 23‬ی ئادار ‌ی ‪ 1956‬پاشگر ‌ی‬ ‫(دیموكراتی‌)ییان له‌ناو ‌ی ده‌وڵه‌ته‌ك ‌ه ك��رده‌وه‌‌و پاشگر ‌ی (ئیسالمی)یان لكاند‬ ‫پێیه‌وه‌‌و ئید ‌ی ناوه‌ك ‌ه ‌ی بوو به‌كۆمار ‌ی پاكستان ‌ی ئیسالمی‌!‬ ‫پێشین ‌ه ‌ی بیرۆك ‌ه ‌ی په‌یڕه‌وكردن ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالم له‌پاكستان ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆ سۆف ‌ی محه‌مه‌د‪ ،‬ك ‌ه له‌سه‌ره‌تا ‌ی تێكه‌ڵبوون ‌ی به‌سیاسه‌ت له‌سااڵن ‌ی هه‌شتاكاندا‬ ‫چووه‌ت ‌ه ناو گروپ ‌ی ئیسالم ‌ی (جه‌ماع ‌ه ‌ی ئیسالمی‌) له‌پاكستانه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم پاشان‬ ‫له‌و گروپ ‌ه دووركه‌وته‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه چووبوو‌ه سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕ‌ه ‌ی ك ‌ه دیموكراسی‌‪،‬‬ ‫له‌سه‌ر شێواز ‌ی رۆژئاوایی‌‪ ،‬له‌گ ‌ه ‌ڵ رێنماییه‌كان ‌ی ئیسالمدا نایه‌ته‌وه‌‪ ،‬له‌كۆتای ‌ی‬ ‫هه‌شتاكاندا بیرۆك ‌ه ‌ی دروستكردن ‌ی رێكخراوێك به‌مه‌به‌ست ‌ی بره‌ودان به‌بیرۆك ‌ه ‌ی‬ ‫په‌یڕه‌وكردن ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالم له‌ال ‌ی گه‌اڵڵ ‌ه بوو‪ ،‬له‌ساڵ ‌ی ‪1992‬دا ئه‌و‬ ‫رێكخراو‌ه ‌ی به‌ناو ‌ی (په‌یڕه‌وكردن ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی محه‌مه‌دی‌)یه‌و‌ه راگه‌یاند‪،‬‬ ‫له‌سه‌ره‌تادا داوا ‌ی په‌یڕه‌وكردن ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالم ‌ی له‌ناوچ ‌ه ‌ی (مه‌ڵكه‌ند) ‌ی‬ ‫باكور ‌ی رۆژئاوا ‌ی پاكستان كرد‪ ،‬ك ‌ه له‌سه‌ره‌تاو‌ه وه‌ك بزووتنه‌وه‌یه‌ك ‌ی ئاشتیخواز‬ ‫ده‌ست ‌ی ب ‌ه بانگه‌وازكرد‪ ،‬به‌اڵم پاش ئه‌و‌ه ‌ی رێكخراوه‌ك ‌ه خۆ ‌ی گرت‌و گه‌لـ ‌ێ له‌و‬ ‫(موجاهید)‌ه چه‌كداران ‌ه ‌ی له‌دوا ‌ی وه‌ده‌رنان ‌ی هێزه‌كان ‌ی سۆڤێت كار ‌ی چه‌كدارییان‬ ‫واز لێهێنابوو‪ ،‬چوون ‌ه ناویه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌ش له‌كار ‌ی ئاشتیخوازییه‌و‌ه‬ ‫روو ‌ی له‌كار ‌ی چه‌كدار ‌ی كرد‪ ،‬ئه‌وه‌بوو له‌ساڵ ‌ی ‪1994‬دا له‌هه‌رێم ‌ی (مه‌ڵكه‌ند)‬ ‫دا راپه‌ڕینێك ‌ی چه‌كدارییان دژ به‌حكومه‌ته‌ك ‌ه ‌ی بێنه‌زیر بۆتۆ به‌رپاكرد‌و له‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌دا سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ستهێناو (قانون ‌ی سیستم ‌ی داد)یان وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك‬ ‫بۆ په‌یڕه‌وكردن ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالم له‌دۆڵ ‌ی سوات‪ ،‬راگه‌یاند‪ ،‬له‌ساڵ ‌ی ‪2001‬دا‌و‬ ‫دوا ‌ی په‌الماره‌ك ‌ه ‌ی (‪‌ )11‬ی سێپتێمبه‌ر‪ ،‬ئه‌مریكا‌و هاوپه‌یمانان هێرش ‌ی سه‌ربازییان‬ ‫كرد‌ه سه‌ر ئه‌فغانستان‪ ،‬بۆ تێكدان ‌ی مۆڵگه‌كان ‌ی رێكخراو ‌ی قاعیده‌‌و رووخاندن ‌ی‬ ‫حكومه‌ت ‌ی تاڵیبان‪ ،‬ئید ‌ی سۆف ‌ی محه‌مه‌د شان به‌شان ‌ی هێزه‌كان ‌ی تاڵیبان به‌خۆی‌‌و‬ ‫(‪ )10‬هه‌زار چه‌كداره‌و‌ه شه‌ڕ ‌ی دژ به‌هێزه‌كان ‌ی ئه‌مریكا‌و هاوپه‌یمانان هه‌ڵگیرساند‌و‬ ‫له‌ئه‌نجامدا به‌هه‌زارانیان لێكوژراو زۆریشیان لـ ‌ێ دیلكرا‪ ،‬ك ‌ه تائێستاش زۆریان‬ ‫بێس ‌هر‌و شوێنن‪ ،‬دوا ‌ی شه‌ڕه‌كه‌‪ ،‬سۆف ‌ی محه‌مه‌د گه‌ڕایه‌و‌ه پاكستان‌و گیراو(‪)10‬‬ ‫سا ‌ڵ حوكمدرا‌و گروپه‌ك ‌ه ‌ی هه‌ڵسوڕان ‌ی سیاسی ‌ی لێقه‌ده‌غه‌كراو به‌پێ ‌ی یاسای دژ‌ه‬ ‫تیرۆر‪ ،‬مه‌ال فه‌زوڵال‪ ،‬كه‌زاوا ‌ی بوو‪ ،‬جێگ ‌ه ‌ی گرته‌وه‌‪ ،‬له‌ساڵ ‌ی ‪2005‬دا رێكخراوه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫له‌مه‌یدان ‌ی سیاسیدا ده‌ركه‌وته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌س��اڵ� ‌ی ‪2007‬دا دوا ‌ی مه‌ال‬ ‫فه‌زوڵال چوون ‌ه ناو تاڵیبان ‌ی پاكستان‬ ‫به‌سه‌رۆكایه‌ت ‌ی به‌یتوڵال مه‌حسود ‌ی‬ ‫ج��اڕدا‪ ،‬له‌ساڵ ‌ی ‪ 2007‬ب�ه‌دواو‌ه ش ‌هڕ‌و‬ ‫پێكدادان له‌ناوچ ‌ه ‌ی دۆڵ � ‌ی سواتدا‬ ‫رۆژ به‌رۆژ گه‌رمتر ده‌بوو تا له‌مانگ ‌ی‬ ‫نیسان ‌ی ‪2008‬دا حكومه‌ت ‌ی هه‌رێمه‌ك ‌ه‬ ‫رێككه‌وتنێك ‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ چه‌كداران ‌ی تاڵیبان‬ ‫له‌دۆڵ ‌ی سواتدا مۆركرد‪ ،‬ك ‌ه به‌گوێر‌ه ‌ی‬ ‫ئ��ه‌و رێككه‌وتن ‌ه م��ه‌ول��ه‌و ‌ی سۆف ‌ی‬ ‫محه‌م ‌هد‌و هه‌ند ‌ێ له‌هه‌واداران ‌ی له‌الیه‌ن‬ ‫حكومه‌ته‌و‌ه ئازادكران به‌رانبه‌ر به‌و‌ه ‌ی‬ ‫چه‌كداران ‌ی تاڵیبان رێز له‌ده‌زگاكان ‌ی‬ ‫حكومه‌ت له‌و ناوچه‌ی ‌ه بگرن‌و چه‌ك‬ ‫دابنێن‪ .‬رێككه‌وتنه‌ك ‌ه ته‌مه‌ن ‌ی كورت‬ ‫بوو‪ ،‬شه‌ڕ ده‌ست ‌ی پێكرده‌وه‌‪ ،‬ئه‌مجار‌ه‬ ‫سۆف ‌ی محه‌مه‌د ب��وو به‌ناوبژیوان‬ ‫ی‬ ‫داینه‌مۆ ‌‬ ‫ل �ه‌ن��ێ��وان چ��ه‌ك��داران�� ‌ی تاڵیبان‌و‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ئاڵۆزتربوون ‌‬ ‫حكومه‌ت ‌ی هه‌رێم له‌ناوچه‌كه‌دا تا‬ ‫له‌شوبات ‌ی ‪2009‬دا هه‌ردووال رێككه‌وتن‬ ‫ی‬ ‫دۆخه‌‪ ،‬بیر‌وباوه‌ڕ ‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی حكومه‌ت له‌و ناوچه‌یه‌دا‬ ‫ی محه‌مه‌ده‌‪،‬‬ ‫سۆف ‌‬ ‫شه‌ریعه‌ت پ�ه‌ی��ڕه‌و بكات به‌رانبه‌ر‬ ‫ك ‌ه ناوبه‌ناو‬ ‫ب ‌ه ئاشتی‌‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و رێككه‌وتنه‌ش‬ ‫له‌وان ‌ی پێشوتر ته‌مه‌ن ‌ی كورتتر بوو‪،‬‬ ‫فه‌توا ده‌رده‌كات‬ ‫ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ له‌یه‌ك دووری ‌ی‬ ‫ی‬ ‫له‌باره‌ ‌‬ ‫ستراتیج ‌ی كار ‌ی حكومه‌ت له‌ناوچه‌كه‌دا‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ستراتیج ‌ی كار ‌ی ئه‌و رێكخراوه‌‪،‬‬ ‫دیموكراسی‌‪،‬‬ ‫بێگومان داینه‌مۆ ‌ی ئاڵۆزتربوون ‌ی ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫خوێندن‪ ،‬كار ‌‬ ‫دۆخه‌‪ ،‬بیر‌وباوه‌ڕ ‌ی سۆف ‌ی محه‌مه‌ده‌‪،‬‬ ‫ژنان‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫ك ‌ه ناوبه‌ناو فه‌توا ده‌رده‌كات له‌بار‌ه ‌ی‬ ‫دیموكراسی‌‪ ،‬خوێندن‪ ،‬كار ‌ی ژنان‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫هه‌موو ئه‌وان ‌ه‬ ‫هه‌موو ئه‌وان ‌ه له‌ڕوانگ ‌ه ‌ی ئه‌وه‌و‌ه بۆ‬ ‫ی ئه‌وه‌و‌ه‬ ‫له‌ڕوانگه‌ ‌‬ ‫موسڵمانان ناجایز‌و رێگ ‌ه پێنه‌دراون!‬ ‫بۆ موسڵمانان‬ ‫دوایین فه‌تواش ‌ی ئه‌وه‌بوو ك ‌ه به‌ئاشكرا‬ ‫جاڕیدا ك ‌ه سه‌راپا ‌ی دام‌وده‌زگاكانی‬ ‫ناجایز‌و رێگ ‌ه‬ ‫ئێستا ‌ی حكومه‌ت ‌ی پاكستان ب ‌ه‬ ‫پێنه‌دراون!‬ ‫په‌رله‌مان‌و دادگاكانیشه‌و‌ه نائیسالمین‌و‬ ‫دوورن له‌ئیسالم!‬

‫‪14‬‬

‫ی‬ ‫عه‌لـی‌ شه‌ریعـه‌تـی‌‌و نـوێـكـردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫فـیـكـری‌ ئـیـسـالمــ ‌‬ ‫وه‌لید مه‌حمود‬ ‫عه‌ل ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی (‪)1977 - 1933‬‬ ‫خ��اوه‌ن� ‌ی تیۆریه‌ك ‌ی تایبه‌ت بوو‬ ‫ل� ‌ه خوێندنه‌وه‌و ته‌فسیركردن ‌ی‬ ‫مێژوودا‪ ،‬مێژوو ال ‌ی ئه‌و هه‌میشه‌و‬ ‫به‌به‌رده‌وام ‌ی ته‌نیا یه‌ك بابه‌ت بوو‪،‬‬ ‫ك ‌ه بریتیبوو ل ‌ه دژیه‌ك ‌ی به‌رده‌وام ل ‌ه‬ ‫نێوان دوو به‌ره‌دا‪ ،‬ئه‌م دژیه‌كیه‌ش‬ ‫سه‌ره‌تا ل ‌ه نێوان كوڕه‌كان ‌ی ئاده‌م‬ ‫(هابیل‌و قابیل)دا ده‌ستیپێكرد‪.‬‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی ه��اوڕان �ه‌ب��وو له‌سه‌ر‬ ‫ته‌فسیر ‌ی ته‌قلید ‌ی بۆ ئه‌م رووداوه‌‪،‬‬ ‫به‌و شێوه‌ی ‌ه ‌ی كه‌ته‌نیا بریتیبێت‬ ‫له‌الدان ‌ی ئه‌خالقی‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌م ئه‌و‬ ‫رووداو‌ه ‌ی وه‌ك ملمالنێیه‌ك ده‌بین ‌ی‬ ‫له‌سه‌ر ده‌سه‌اڵت‌و موڵك‌و سه‌رمایه‌و‬ ‫ئایین‪.‬‬ ‫لێره‌دا هابیل ‌ی وه‌ك نمونه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫به‌ر‌ه ‌ی برایه‌ت ‌ی ئایینی‌‌و دادگه‌ری‌‌و‬ ‫یه‌كسان ‌ی ده‌بین ‌ی و ئایین لێره‌دا‬ ‫بنه‌مایه‌ك ‌ه بۆ هۆشیار ‌ی (وه‌عی‌)‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا قابیل ‌ی وه‌ك نمونه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ن��ۆب��ه‌ر‌ه ‌ی ق��ۆرغ��ك��ردن � ‌ی الیه‌ن ‌ی‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت‌و سه‌رمایه‌و ناڕه‌سه‌ن ‌ی‬ ‫ئ��ای��ی��ن��ی‌‌و ده‌س��ت��درێ��ژ ‌ی كردن ‌ه‬ ‫سه‌رمافه‌كان ‌ی ئه‌وان ‌ی تر ده‌بینی‌‪.‬‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی وای��داده‌ن��ێ��ت له‌و‬ ‫كاته‌و‌ه ‌ی كه‌ئه‌م رووداو‌ه روو ‌ی داو‌ه‬ ‫ك ‌ه ب ‌ه (شكست ‌ی هابیل)ده‌ناسرێت‪،‬‬ ‫به‌ر‌ه ‌ی قابیل هه‌موو شتێك ‌ی مادی‌‌و‬ ‫ناماد ‌ی له‌م ژیانه‌دا قۆرغكردوه‌‪،‬‬ ‫ق��ورئ��ان � ‌ی پ��ی��رۆزی��ش له‌رێگ ‌ه ‌ی‬ ‫نوێنه‌ران ‌ی ئه‌م به‌ره‌یه‌و‌ه له‌چیرۆك ‌ی‬ ‫پێغه‌مبه‌ر موسادا له‌ال ‌ی س ‌ێ كه‌س‬ ‫ئه‌م به‌ره‌ی ‌ه به‌م شێوه‌ی ‌ه ده‌ناسێنێت‌و‬ ‫ته‌عبیرده‌كات‪(:‬فیرعه‌ون سومبوڵ ‌ی‬ ‫ده‌سه‌اڵت ‌ی سیاسی‪ ،‬قارون سومبوڵ ‌ی‬ ‫سه‌رمای ‌ه ‌ی ئابوری‌‌و هامان سومبوڵ ‌ی‬ ‫دامه‌زراو‌ه ‌ی ره‌سم ‌ی ئایینی‌)‪.‬‬ ‫پێویست ‌ه ئاماژ‌ه به‌تێڕوانین ‌ی‬ ‫ره‌خنه‌ی ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی بده‌ین له‌سه‌ر‬ ‫شارستانیه‌ت ‌ه ئینسانیه‌كان‪ ،‬ئه‌و‬ ‫وا ‌ی ده‌بین ‌ی ك ‌ه گ�ه‌الن هه‌ستاون‬ ‫ب ‌ه دام��ه‌زران��دن‌و بونیادنان ‌ی ئه‌م‬ ‫شارستانیه‌تانه‌‪ ،‬به‌اڵم هیچ یه‌كێك‬ ‫ل���ه‌وان باس ‌ی ئ �ه‌م رۆڵ��� ‌ه ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫نه‌كردوه‌‪ ،‬به‌ڵكو شارستانیه‌ته‌كان‬ ‫دراون �ه‌ت � ‌ه پ��ا ‌ڵ ئ �ه‌و ده‌سته‌بژێر‌ه‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت����دار‌ه ‌ی ك�� ‌ه هه‌ستاون‬ ‫به‌موماره‌سه‌كردن ‌ی سه‌ركوتكردن‬ ‫دژ ‌ی گه‌له‌كانیان‪.‬‬ ‫ل ‌ه هه‌موو شارستانیه‌ته‌كاندا‬ ‫گه‌الن هه‌ستاون به‌دژایه‌تیكردن ‌ی‬ ‫یه‌كتر به‌ب ‌ێ ئ���ه‌و‌ه ‌ی هۆكارێك ‌ی‬ ‫حه‌قیق ‌ی هه‌بێت بۆ ئه‌و دژایه‌تی ‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه ل ‌ه نێوانیاندایه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌وان‬ ‫شه‌ڕ ‌ی شارستانیه‌ته‌كانیان كردو‌ه‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رژه‌وه‌ن��د ‌ی سه‌ركوتكه‌ران ل ‌ه‬ ‫هه‌موو واڵتێكدا‪ ،‬ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر‬ ‫به‌زه‌ره‌رو زیان ‌ی گه‌له‌كانیشیان ته‌واو‬ ‫بووبێت‪ ،‬له‌گ ‌ه ‌ڵ ئه‌وه‌شدا شه‌ریعه‌ت ‌ی‬ ‫ك��اری��گ �ه‌ری �ه‌ك � ‌ی پ��ۆزه‌ت��ی��ڤ� ‌ی له‌م‬ ‫شارستانیه‌تان ‌ه به‌دیكردوه‌‪ ،‬ئه‌ویش‬ ‫بریتی ‌ه له‌و‌ه ‌ی ك ‌ه هه‌میش ‌ه مرۆڤ‬ ‫ده‌رك ‌ی به‌وه‌كردو‌ه ك ‌ه كۆیله‌كردن‌و‬ ‫چ �ه‌وس��ان��دن �ه‌و‌ه دوو دی����ارده‌ن‪،‬‬ ‫پێویست ‌ه مرۆڤ دژیان بوه‌ستێته‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها شه‌ریعه‌ت ‌ی خاوه‌ن ‌ی‬ ‫مه‌عریفه‌یه‌ك ‌ی قوڵبوو به‌رامبه‌ر‬ ‫ب ‌ه مێژوو و فه‌لسه‌ف ‌ه ‌ی رۆژئ��اواو‬ ‫له‌هه‌مان كاتدا هۆشیارو به‌ئاگابوو‌ه‬ ‫به‌ئایین‌و داب‌ونه‌ریته‌ك ‌ه ‌ی خۆی‌‪.‬‬ ‫ش�ه‌ری��ع�ه‌ت� ‌ی ه����ه‌روه‌ك چۆن‬ ‫ره‌خن ‌ه ‌ی ل ‌ه هه‌ند ‌ێ بیركردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫رۆژئاواییه‌كان ده‌گ��رت‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ش ره‌خن ‌ه ‌ی ل ‌ه بیركردنه‌وه‌و‬ ‫فیكر ‌ی ئیسالم ‌ی ته‌قلید ‌ی ده‌گرت‪،‬‬ ‫ئامانج ‌ی ئه‌و‌ه بوو ك ‌ه ره‌سه‌نایه‌ت ‌ی‬

‫عه‌ل ‌ی شه‌ریعه‌تی‬ ‫ب��ك��ات� ‌ه ه��ۆك��ارێ��ك ب��ۆ ئ����ازادی‌‌و‬ ‫گ��ۆڕان��ك��اری‌‪ ،‬ب��ۆ ئ��ه‌و مه‌به‌ست ‌ه‬ ‫هه‌موو چه‌مك‌و ئامڕازێك ‌ی شیكار ‌ی‬ ‫به‌كارهێنا ك ‌ه پێیوابوو به‌سوودن‬ ‫بۆ ئه‌م ئه‌رك ‌ه تایبه‌ته‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫سه‌رچاوه‌كانیان زۆرو جۆراو جۆربن‪.‬‬ ‫لێره‌دا ئه‌وه‌مان بۆ ده‌رده‌كه‌وێت ك ‌ه‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی داواك��ار ‌ی خوێندنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫مێژوو گه‌شه‌كردن ‌ی شارستانی‌و‬ ‫ك��ۆم��ه‌اڵی��ه‌ت��ی‌‌و شارستانیه‌ت ‌ی‬ ‫رۆژئ�����اواو ه���ه‌روه‌ه���ا ج��واڵن��ه‌و‌ه‬ ‫فیكریه‌كان ‌ی ده‌ك��ات‪ ،‬به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫ل � ‌ه س���ه‌رده‌م��� ‌ی رێنیسانس‪-‬داو‬ ‫جه‌ختكردنه‌و‌ه له‌سه‌ر پرۆتستانت‌و‬ ‫رۆڵ � ‌ی له‌چاخه‌كان ‌ی ناوه‌راستدا‬ ‫– هه‌روه‌ها جه‌ختكردنه‌و‌ه له‌سه‌ر‬ ‫سه‌ركرده‌كان ‌ی رۆژئاواو به‌راوردكردن ‌ی‬ ‫هه‌موو ئه‌وان ‌ه به‌ئیسالم‪ .‬له‌بار‌ه ‌ی‬ ‫دژایه‌ت ‌ی رۆژئاوا بۆ ئیسالم دواوه‌و‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ئه‌وه‌شدا رۆژئ��اوا به‌روویدا‬ ‫ك��رای �ه‌و‌ه ت��ائ�ه‌و‌ه فێربێت ك ‌ه بۆ‬ ‫تێكۆشان ‌ی موسوڵمانان به‌سوود‌ه‬ ‫ل ‌ه پێناو ‌ی ئازادی‌‌و پێشڤه‌چووندا‪.‬‬ ‫ئه‌م تێڕوانین‌و ئاڕاسته‌ی ‌ه ‌ی به‌دیل‬ ‫بوو بۆ داخستن ‌ی ده‌رگاكان ‌ی پیاوان ‌ی‬ ‫ئایین ‌ی له‌به‌رامبه‌ر بیركردنه‌وه‌و‬ ‫ئه‌زموون ‌ه رۆژئاواییه‌كاندا‪ ،‬ئه‌مه‌ش ل ‌ه‬ ‫تێڕوانین ‌ی شه‌ریعه‌تیه‌و‌ه بوو‌ه هۆ ‌ی‬ ‫خراپ تێگه‌شتن له‌رۆژئاوا‪ ،‬ل ‌ه خستن ‌ه‬ ‫رووه‌كه‌یدا پێدرا فه‌لسه‌فی‌‌و زانست ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و فیكر ‌ی رۆژئ���اوا ‌ی‬ ‫چه‌سپاندوه‌‪ ،‬له‌و ب��اوه‌ڕه‌داب��وو ك ‌ه‬ ‫موسوڵمانان هه‌موو كاروبارێك ‌ی‬ ‫ئیجابیان چنگ نه‌خستو‌ه ئه‌گینا‬ ‫بارودۆخیان جیاواز ده‌بوو له‌و‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه تێیدان‪ ،‬ب�ه‌ال ‌ی شه‌ریعه‌تیه‌و‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه به‌س نی ‌ه كه‌موسوڵمانان‬ ‫بڵێن قورئان‌و سوونه‌تمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌ڵ��ك��و ئ���ه‌و‌ه پێویستتر‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌جه‌وهه‌رو ناوه‌ڕۆكیان بگه‌ین‌و‬ ‫خوێندنه‌و‌ه بۆ هه‌رشتێك بكه‌ین ك ‌ه‬ ‫له‌ال ‌ی ناموسوڵمانه‌كان ‌ه بۆ زانین ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی كه‌چ ‌ی پێویست‌و به‌سووده‌و‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ بنه‌ماكان ‌ی ئیسالمدا دێته‌وه‌و‬ ‫هاوتایه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی را ‌ی شه‌ریعه‌ت ‌ی گۆڕان ‌ی‬ ‫سیاسی‌‌و كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی پێویست ‌ه‬ ‫ئامانج ‌ی بونیادنان ‌ی كۆمه‌ڵگ ‌ه بێت‪،‬‬ ‫ك� ‌ه ئ �ه‌و ئ �ه‌م حاڵه‌ت ‌ه ناوده‌بات‬ ‫به‌(کۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی یه‌كتاپه‌رستی‌) له‌م‬ ‫سۆنگه‌یه‌و‌ه ئه‌م ‌ه ره‌نگدانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫باوه‌ڕبوون ‌ه به‌خودا ‌ی ته‌نها له‌سه‌ر‬ ‫زه‌و ‌ی ل �ه‌ش��ێ��و‌ه ‌ی رێكخستن ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی به‌شه‌ریدا‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك‬ ‫ك ‌ه یه‌ك كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی مرۆی ‌ی پێك‬ ‫بێت به‌ب ‌ێ هیچ ج��ۆر‌ه جیاوازی‌‌و‬ ‫كه‌موكورتیه‌ك‪.‬‬ ‫ش�ه‌ری��ع�ه‌ت� ‌ی وا ‌ی ده‌بینێت‬ ‫ك ‌ه بوونیادنان ‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫له‌م شێوه‌ی ‌ه جێ‌به‌جێكردن ‌ی ئه‌و‬

‫فه‌رمانه‌ی ‌ه ك ‌ه خ��ودا له‌قورئان ‌ی‬ ‫پیرۆزدا داوا ‌ی ده‌كات‪ ،‬كاتێك ك ‌ه‬ ‫به‌وش ‌ه ‌ی خه‌ڵك (ناس) گفتوگۆ ‌ی‬ ‫هه‌موو مرۆڤایه‌ت ‌ی ده‌ك��ات به‌ب ‌ێ‬ ‫هیچ جۆر‌ه جیاوازی‌‌و جیاكاریه‌ك‪،‬‬ ‫به‌م شێوه‌ی ‌ه ل ‌ه قورئان ‌ی پیرۆزدا‬ ‫ناو ‌ی خودا به‌كار هێنراوه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ته‌عبیر ‌ی ن��او ‌ی (خ��ودا) دووب��ار‌ه‬ ‫ب �ه‌ك��اره��ێ��ن��راوه‌ت �ه‌و‌ه به‌تایبه‌ت ‌ی‬ ‫كاتێك ك ‌ه فه‌رمانه‌ك ‌ه په‌یوه‌ند ‌ی ب ‌ه‬ ‫حوكمكردن‌و سه‌رمایه‌و‌ه هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت ب ‌ه خود ‌ی ئاین خۆشیه‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌م شێوه‌ی ‌ه ك ‌ه ئه‌گه‌ر حوكم بۆ‬ ‫خودا بێت له‌هه‌مان كاتدا بۆ خود ‌ی‬ ‫خه‌ڵكیشه‌‪ ،‬نه‌ك بۆ ده‌سه‌اڵتدار‌ه‬ ‫سته‌مكاره‌كان‪ ،‬ئه‌گه‌ر ماڵ‌‌و سامان‬ ‫موڵك ‌ی خودابێت‪ ،‬ئه‌وا ئه‌م ماڵ‌‌و‬ ‫سامان ‌ه موڵك ‌ی خه‌ڵكیشه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫ته‌نها بۆ گروپێك‪ ،‬ئه‌گه‌ر دینیش‬ ‫بۆ خ��ودا بێت له‌هه‌مان كاتدا بۆ‬ ‫خه‌ڵكیشه‌‪ ،‬بۆی ‌ه نابێت له‌الیه‌ن‬ ‫دامه‌زراو‌ه ‌ی ئاینیه‌و‌ه قۆرغ بكرێت‪.‬‬ ‫وێ��ن��اك��ردن� ‌ی ش�ه‌ری��ع�ه‌ت� ‌ی بۆ‬ ‫نوێكردنه‌و‌ه ‌ی فیكر ‌ی ئیسالم ‌ی‬ ‫ب�ه‌ت��ای��ب�ه‌ت� ‌ی م �ه‌زه �ه‌ب � ‌ی شیعه‌‪،‬‬ ‫به‌شێك ‌ی گه‌ور‌ه ‌ی ئه‌و‌ه ئه‌خوازێت‬ ‫ك ‌ه پێداچوونه‌و‌ه بكرێت بۆ چه‌مك ‌ه‬ ‫شیعی ‌ه بنچینه‌ییه‌كان تا په‌یام ‌ی‬ ‫ئیسالم ‌ی شیع ‌ی پێشكه‌وتوخواز‬ ‫ره‌ن��گ ب��دات �ه‌و‌ه وه‌ك ئ��ه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی خستویه‌تی ‌ه روو‪ .‬لێره‌دا‬ ‫پێویست ‌ه جیاكاری‌‌و جیاواز ‌ی له‌نێوان‬ ‫شیع ‌ه ‌ی عه‌له‌و ‌ی ره‌س ‌هن‌و شیع ‌ه ‌ی‬ ‫س �ه‌ف �ه‌و ‌ی ش��ێ��وێ��ن��راودا دووب���ار‌ه‬ ‫بخرێته‌روو‪ ،‬وه‌ك ئاماژه‌یه‌ك بۆ‬ ‫بنه‌ماڵ ‌ه ‌ی سه‌فه‌ویه‌كان ك ‌ه فه‌رمان‬ ‫ره‌وا ‌ی ئێرانیان ك��ردو‌ه له‌سه‌د‌ه ‌ی‬ ‫پازده‌یه‌م ‌ی زاینیدا‪ ،‬له‌سای ‌ه ‌ی ئه‌ماندا‬ ‫دام�ه‌زراو‌ه ‌ی ئایین ‌ی شیع ‌ی ره‌سم ‌ی‬ ‫گه‌ش ‌ه ‌ی كردوه‌‪.‬‬ ‫سه‌باره‌ت به‌و‌ه ‌ی ك ‌ه په‌یوه‌ند ‌ی‬ ‫به‌چه‌مك ‌ی پێشه‌وایه‌ت ‌ی (االمامه‌)و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬شه‌ریعه‌ت ‌ی ره‌د ‌ی ته‌فسیر ‌ی‬ ‫سه‌فه‌و ‌ی ده‌كاته‌و‌ه به‌و پێی ‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫ئه‌م ته‌فسیر‌ه پێیوای ‌ه ك ‌ه ئیمام‬ ‫خودایه‌ك ‌ی بچوكه‌و بوونه‌وه‌رێك ‌ه‬ ‫ل ‌ه س�ه‌رو ‌ی توانا ‌ی ئاساییه‌وه‌‪ ،‬یا‬ ‫نێوه‌ندگه‌رێك بێت له‌نێوان خوداو‬ ‫مرۆڤدا‪ ،‬هه‌روه‌ها ره‌فز ‌ی دواخستن ‌ی‬ ‫هه‌موو مه‌سه‌له‌كان ده‌كات‪ ،‬ئه‌وان ‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه تایبه‌تمه‌ند ‌ی نه‌ته‌وه‌ن‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫گ���ه‌ڕان���ه‌و‌ه ‌ی خ���ود ‌ی ئیمامیش‪،‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا داوا ‌ی چاالككردن ‌ی‬ ‫رۆڵ � ‌ی سیاس ‌ی جه‌ماوه‌ر ده‌كات‪،‬‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی هێرش ده‌ك��ات� ‌ه سه‌ر‬ ‫ته‌فسیر ‌ی س�ه‌ف�ه‌و ‌ی بۆ چه‌مك ‌ی‬ ‫(ته‌قلید) ب�ه‌م��ان��ا ‌ی گوێڕایه‌ڵ ‌ی‬ ‫كردنێك ‌ی كوێرانه‌و پێدان ‌ی ئیمتیازات ‌ی‬ ‫تایبه‌ت به‌پیاوان ‌ی ئاینی‌‌و بڕیاریان بۆ‬ ‫قۆرغكردن ‌ی ته‌فسیر ‌ی ئایینی‌‪ ،‬لێره‌دا‬

‫له‌به‌رامبه‌ر بارودۆخ ‌ی دامه‌زراوه‌ی ‌ی‬ ‫پیاوان ‌ی ئایین ‌ی دژ وه‌ستاوه‌ته‌وه‌و‬ ‫به‌رامبه‌ر ه�ه‌ر ئیمتیازێكیش ك ‌ه‬ ‫به‌ده‌ست ‌ی دێنن وه‌ك پیاو ‌ی ئایینی‌‪.‬‬ ‫له‌هه‌مان ك��ات��دا شه‌ریعه‌ت ‌ی‬ ‫چ�ه‌م��ك� ‌ی دادگ�����ه‌ری‌( ال��ع��دل) ‌ی‬ ‫ته‌فسیركردو‌ه به‌وپێی ‌ه ‌ی باوه‌ر‬ ‫به‌خودا ‌ی دادگ�ه‌ر(ال��ع��ادل) داوا ‌ی‬ ‫تێكۆشان ل ‌ه كۆمه‌ڵگا ‌ی مرۆڤایه‌ت ‌ی‬ ‫ده‌كات دژ ب ‌ه بارودۆخ ‌ه سته‌مگه‌راكان‪،‬‬ ‫ل��ه‌الی��ه‌ك�� ‌ی ت����ره‌و‌ه شه‌ریعه‌ت ‌ی‬ ‫ته‌فسیر ‌ی س�ه‌ف�ه‌و ‌ی بۆ چه‌مك ‌ی‬ ‫دادگه‌ری‌( العدل) ‌ی ره‌دكردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌وپ��ێ��ی � ‌ه ‌ی ك��ه‌ئ��ه‌م ته‌فسیر‌ه‬ ‫ده‌ڵێت‪ :‬كه‌جێ‌به‌جێكردنی‌(عدل)‬ ‫دواده‌خرێت بۆ رۆژ ‌ی دوای��ی‌‌و ئه‌م‬ ‫ژیان ‌ه ج ‌ێ بهێڵرێت بۆ فه‌رمانڕه‌واكان‬ ‫ئه‌گه‌رچی‌– پل ‌ه ‌ی خراپه‌كاریشیان‬ ‫ه��ه‌رچ��ه‌ن��د ب��ێ��ت _له‌حاڵه‌ت ‌ی‬ ‫چ��اوه‌ڕوان��ی��دا بمێننه‌و‌ه (ئه‌مه‌ش‬ ‫چه‌مكێك ‌ی شیع ‌ی ت��ر‌ه به‌مانا ‌ی‬ ‫چ��اوه‌ڕوان� ‌ی گ�ه‌ڕان�ه‌و‌ه ‌ی پێشه‌وا ‌ی‬ ‫چاوه‌ڕوانكراو( ئیمام ‌ی غائب)‪.‬‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی وا ‌ی ده‌بینێت ك ‌ه‬ ‫یاده‌وه‌ریه‌كان ‌ی مانگ ‌ی موحه‌رره‌م ‌ی‬ ‫ش��ی��ع � ‌ه ب���ۆ زی���ن���دوك���ردن���ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫شه‌هیدبوون ‌ی ئیمام حسێن‪ ،‬ته‌نها‬ ‫ی��اده‌وه‌ر ‌ی شینگێری‌‌و هاواركردن‬ ‫نی ‌ه ل ‌ه پێناو ‌ی حسێن ‌ی قوربان ‌ی‬ ‫سته‌مل ‌ێ ك��راودا‪ ،‬به‌ڵكو ل ‌ه پێناو‬ ‫حسێنێك ‌ه ك ‌ه جه‌نگاو شه‌هیدكرا‬ ‫له‌پێناو ‌ی دادگ��ه‌ری��دا (العداله‌)‬ ‫ئه‌و نمون ‌ه ‌ی مرۆڤێك ‌ی مافخواز‌ه‬ ‫ك�ه‌وان�ه‌ی�ه‌ك� ‌ی ل�ه‌ب�ه‌ره‌ن��گ��اری��دا ب ‌ه‬ ‫موسوڵمانان به‌خش ‌ی ل ‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫شێواندن ‌ی ئایینیدا‪ .‬تێبین ‌ی ده‌كه‌ین‬ ‫ك� ‌ه دووب���ار‌ه ته‌فسیركردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی بۆ هه‌ند ‌ێ له‌چه‌مكه‌كان ‌ی‬ ‫مه‌زهه‌ب ‌ی شیع ‌ه له‌تێڕوانینێك ‌ی‬ ‫پێشكه‌وتن خوازیه‌وه‌یه‌و پێچه‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ته‌فسیره‌كان ‌ی ره‌وت ‌ی گشت ‌ی‬ ‫دام������ه‌زراو‌ه ‌ی ئایین ‌ی شیعه‌دا‪،‬‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌م��وو ئ���ه‌و‌ه ‌ی كه‌به‌رچاو ‌ی‬ ‫خستو‌ه گرنگ ‌ی به‌رپرسیاریه‌ت ‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و گۆڕانكار ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‬ ‫دوپاتكردووه‌ته‌و‌ه له‌نێو دووبار‌ه‬ ‫ته‌فسیركردنه‌و‌ه ‌ی ئه‌م چه‌مكانه‌دا‪.‬‬ ‫ش�ه‌ری��ع�ه‌ت� ‌ی بیركردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫الوان ‌ی ئێران ‌ی بۆ ناساندن ‌ی ئاین‌و‬ ‫رۆشنبیری‌‌و مێژوویان به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫نو ‌ێ ئاڕاسته‌كرد‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌ك كه‌دژ‬ ‫نه‌وه‌ستێته‌و‌ه له‌گ ‌ه ‌ڵ ره‌سه‌نایه‌ت ‌ی‬ ‫له‌الیه‌كه‌وه‌و پێدراوه‌كان ‌ی جیهان ‌ی‬ ‫نو ‌ێ كه‌تێیدا ده‌ژ ‌ی له‌الیه‌ك ‌ی تره‌وه‌‪،‬‬ ‫بازن ‌ه ‌ی كاریگه‌ری بیركردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫شه‌ریعه‌ت ‌ی س �ه‌ر ‌ی كێشا بۆ ناو‬ ‫چین ‌ی ن��اوه‌ڕاس��ت�� ‌ی ته‌قلیدی‌‪،‬‬ ‫خوێندكاران ‌ی قوتابخانه‌و زانكۆكان‪،‬‬ ‫رۆشنبیران‪ ،‬خوێندكاران ‌ی حه‌وز‌ه‬ ‫زانستیه‌كان‌و پیاوان ‌ی ئایینی‌‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌مڕۆ ئاشكرای ‌ه ك ‌ه ره‌وت ‌ی فیكری‌‌و‬ ‫سیاس ‌ی زۆر ل ‌ه ئێراندا هه‌یه‌و ل ‌ه‬ ‫كێبڕكێ ‌ی بانگه‌ش ‌ه ‌ی ئ �ه‌وه‌دان ك ‌ه‬ ‫ئ �ه‌وان باشترین نوێنه‌ر ‌ی فیكر ‌ی‬ ‫نۆێگه‌ر ‌ی شه‌ریعه‌تین‪ ،‬ك ‌ه ئه‌مه‌ش‬ ‫مه‌ودا ‌ی كاریگه‌ر ‌ی فراوان‌و قوڵ ‌ی ئه‌و‬ ‫ده‌رده‌خ��ات له‌یه‌ك كاتدا‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫له‌و گروپان ‌ه ‌ی ك ‌ه شوێن كه‌وتوو ‌ی‬ ‫ب��ی��رك��ردن �ه‌وه‌ك��ان � ‌ی شه‌ریعه‌تین‬ ‫له‌ئێستادا له‌ناو ده‌سه‌اڵتداریه‌ت ‌ی‬ ‫ئ��ێ��ران��دا ب��وون��ی��ان ه �ه‌ی � ‌ه وه‌ك‪:‬‬ ‫پشتیوانان ‌ی خاته‌م ‌ی سه‌رۆك ‌ی‬ ‫پێشو ‌ی ئێران‪ ،‬بیریار‌ه سه‌ربه‌خۆو‬ ‫ریفۆرمیسته‌كان ‌ی وه‌ك عه‌بدولكه‌ریم‬ ‫س����رووش‪ ،‬هه‌ندێك ل � ‌ه گرووپ ‌ه‬ ‫به‌رهه‌ڵستكاره‌كان ‌ی ده‌ره‌و‌ه ‌ی ئێران‬ ‫وه‌ك رێكخراو ‌ی موجاهیدین ‌ی خه‌ڵق ‌ی‬ ‫ئێران‪.‬‬ ‫‌یات‬ ‫ه‬ ‫‌لح‬ ‫ه‬ ‫ئ‬ ‫‌‬ ‫ی‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫رۆژنام‬ ‫‌‪:‬‬ ‫ه‬ ‫‌رچاو‬ ‫سه‬ ‫و‪ :‬ره‌حیم حه‌مه‌عه ‌‬ ‫‌لی‬


‫‪17‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫بیروڕا‬

‫مـۆدێـــلـــی‌ حـیـــزبـــایـــه‌تـــی‌ لــ ‌ه كــوردســتــان‬ ‫ئاسته‌نـگ‪ ،‬گرفته‌كــان‌و ئه‌لته‌رناتیڤه‌كـــانی‌‬

‫ئه‌نوه‌ر حسێن (أ‪.‬بازگر)‬ ‫به‌شی‌ یه‌كه‌م‬ ‫حیزب له‌سیاسه‌تی‌ مۆدێرنه‌دا‬ ‫پێش هه‌مووشت له‌باره‌ی‌‬ ‫تیۆری‌ سیاسی‌ مۆدێرنێته‌وه‌‬ ‫چه‌ند فۆرمێكی‌ تایبه‌تی‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌بابه‌تی‌ په‌یوه‌ندی‌ سیاسه‌ت و‬ ‫ئاكار‪ ،‬سه‌رچاوه‌كانی‌ ده‌سه‌اڵت‬ ‫و شه‌رعیه‌ت پێدانی‌ و سنوری‌‬ ‫ده‌س��ه‌اڵت��ه‌ك��ان��ی‌ كه‌هه‌ندێك‬ ‫پێیانوایه‌ ل �ه‌ب��اره‌ی‌ سیاسه‌ت‬ ‫و ئاكار و سه‌باره‌ت به‌زانستی‌‬ ‫سیاسه‌تی‌ نوێ‌ له‌ماكیاڤیلیه‌وه‌‬ ‫ده‌ستپێده‌كات‪ ،‬به‌اڵم له‌سه‌رده‌می‌‬ ‫مۆدێرنێته‌دا ده‌س��ه‌اڵت له‌گه‌ڵ‬ ‫په‌یمانی‌ كۆمه‌اڵیه‌تی‌ یه‌كی‌ گرتوه‌‬ ‫و هۆبزو لۆك له‌پێشره‌وانی‌ ئه‌م‬ ‫زانسته‌ نوێیه‌دا بوون‪.‬‬ ‫ك��ه‌وات��ه‌ م��ێ��ژووی‌ حزبی‌‬ ‫سیاسی‌ هه‌رچه‌نده‌ مێژوویه‌كی‌‬ ‫دێرینی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم فۆرمی‌ حزب‬ ‫و رێكخراوه‌یبوون له‌وكاته‌دا‬ ‫جیاوازی‌ هه‌بوو‪.‬‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ حزب به‌درێژایی‌‬ ‫مێژووی‌ سیاسی‌ ن��وێ‌‪ .‬پێگه‌و‬ ‫جێگایه‌كی‌ گرنگی‌ هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر‬ ‫حزب و رێكخراویشه‌ له‌سه‌ده‌كانی‌‬ ‫رابردوودا رۆڵێكی‌ نێگه‌تیفی‌ له‌ناو‬ ‫كۆمه‌ڵگادا به‌رهه‌م هێنا تاراده‌ی‌‬ ‫ناشیرینكردنی‌ حزب وه‌ك ئه‌وه‌ی‌‬ ‫ستالین كردی‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم ئاڵوگۆڕه‌كانی‌ سیستمی‌‬ ‫سیاسی‌ دونیا و رۆڵ و پێگه‌ی‌‬ ‫حزبیان به‌چه‌ند قۆناغ و فۆرمی‌‬

‫له‌واڵتانی‌ خۆرئاواو به‌تایبه‌تی‌‬ ‫له‌ئه‌مه‌ریكادا حیزب رۆڵی‌ گرنگی‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ماشێنی‌ وه‌گه‌رخه‌ری‌‬ ‫حیزب و داینه‌مۆی‌ سه‌ره‌كی‌‬ ‫حیزبه‌كان‪ ،‬رێكخراوه‌كانیانه‌ كه‌‬ ‫له‌فۆرمی‌ رێكخراوه‌ی‌ مه‌ده‌نی‌‬ ‫خۆیان رێكخستوه‌‪ ،‬نه‌ك وه‌كو‬ ‫م��ۆدێ��ل �ی‌ خ��ۆره��ه‌اڵت��ی‌ حیزب‬ ‫بریتیبێت ل�ه‌چ�ه‌ن��د كۆمیته‌و‬ ‫ناوچه‌یه‌ك‬ ‫تاكه‌ میتۆدێك له‌ئێستادا‬ ‫ئه‌گه‌ر وه‌كو ئه‌ڵته‌رناتیڤ سه‌یری‌‬ ‫بكرێ‌ رێكخراوه‌ (‪)NGO‬كانن‬ ‫تابتوانن وه‌كو رێكخه‌ری‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫ئامانجه‌كان بێننه‌دی‌‪.‬‬ ‫رۆڵی‌ حیزبی‌ كوردی‌‬ ‫له‌كوردستان چی‌ بووه‌؟‬

‫ی ناوه‌راست‬ ‫حیزبه‌كانی‌ كوردستانیش وه‌كو خۆرهه‌اڵت ‌‬ ‫ی‬ ‫هێشتا له‌ژێر كاریگه‌ری‌ فۆرم و دیسپلینی‌ حیزب ‌‬ ‫ی و ماوی‌)دا ماون‬ ‫ی یان (ستالین ‌‬ ‫سۆڤیه‌ت ‌‬

‫جیاواز جیاوازدا بردوه‌‪.‬‬ ‫بێگومان حزب بۆخۆی‌ زاده‌ی‌‬ ‫واقیعه‌تی‌ دیموكراسیه‌‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫ش��ێ��وه‌ ح��زب��ی��ش رۆڵ���ی‌ هه‌یه‌‬ ‫له‌گه‌شه‌كردنی‌ دیموكراسی‌ و‬ ‫ده‌ستاو ده‌ستكرتنی‌ ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫واتا له‌سیستمی‌ سیاسی‌ نوێی‌‬ ‫دونیادا‪ ،‬حیزب بۆته‌ پێویستیه‌كی‌‬ ‫كۆمه‌ڵگاكان‪ ،‬به‌تایبه‌تی‌ پاش‬ ‫كۆتایهاتن به‌ده‌سه‌اڵتی‌ كڵێساو‬ ‫پاپا‪ ،‬كه‌گشت كاروباری‌ واڵتیان‬ ‫به‌ده‌سته‌وه‌ بوو‪.‬‬ ‫ح����زب ب����وه‌ ف���اك���ت���ه‌ری‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌ به‌رێوه‌بردنی‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫و كۆبونه‌وه‌ی‌ خه‌ڵك له‌ده‌وری‌‬ ‫رێكخراوێك‪.‬‬ ‫بوونی‌ حیزب گرنگه‌ له‌كۆمه‌ڵگادا‬ ‫حیزب به‌مانا ته‌قلیدیه‌كه‌ی‌‬ ‫رۆڵی‌ گرنگی‌ بووه‌ له‌رێكخستنی‌‬ ‫خه‌ڵك بۆ ئایدۆلۆژیاو ئامانجێكی‌‬ ‫تایبه‌ت‪ ،‬ب��ه‌اڵم ئێستا حیزب‬ ‫به‌ته‌نها له‌فۆرمێكی‌ ئایدۆلۆژیدا‬ ‫ن���ه‌م���اوه‌ت���ه‌وه‌‪ ،‬ب�ه‌ڵ��ك��و ب���ووه‌‬ ‫په‌پێویستیه‌كی‌ ح�ه‌ت��م�ی‌ و‬ ‫سیستمی‌ كۆمه‌ڵگا بۆ به‌رێوه‌بردن‬ ‫و گرتنه‌ ده‌ستی‌ ده‌س���ه‌اڵت و‬ ‫نوێكردنه‌وه‌ی‌ فیكری‌ ت��ازه‌ و‬ ‫به‌دیهێنانی‌ خۆشگوزه‌رانی‌ و‬ ‫كاراكردنی‌ سیستمی‌ په‌رله‌مانی‌‬ ‫و دیموكراسی‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ئ��ێ��س��ت��ادا ه��ه‌رچ��ه‌ن��ده‌‬

‫ئه‌گه‌ر چی‌ به‌شێكی‌ زۆر له‌و‬ ‫بزوتنه‌وه‌ چه‌كداریه‌ سیاسیانه‌ی‌‬ ‫ك���ورد ل �ه‌م��ێ��ژووی‌ راب����ردووی‌‬ ‫ك�����ورددا‪ ..‬ه��ه‌م��ان ئامانجی‌‬ ‫ئێستای‌ حیزبیان هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم وه‌ك��و فۆرمێكی‌ حیزبی‌‬ ‫رێكنه‌خرابوون‪ ..‬بۆیه‌ مێژووی‌‬ ‫بزوتنه‌وه‌ شۆڕشگێریه‌كانی‌ كورد‬ ‫ل�ه‌ه�ه‌م��وو ك��وردس��ت��ان رۆڵیان‬ ‫هه‌بووه‌ له‌خه‌باتی‌ حه‌ق خوازانه‌ی‌‬ ‫گه‌لی‌ كورد‪ ،‬هه‌ر ئه‌و حه‌ماسه‌ت‬ ‫و ب �ه‌رگ��ری��ك��اری �ه‌و ش���ۆڕش و‬ ‫قوربانیه‌ش ب��ووه‌ كه‌وایكردوه‌‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��ك ل���ه‌و ب��زووت��ن��ه‌وان��ه‌‬ ‫قوربانیه‌كی‌ زۆر بده‌ن تائه‌وه‌ی‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌رده‌م��ی‌ ق���ازی‌ محه‌مه‌د‬ ‫حیزبی‌ دیموكراتی‌ كوردستانی‌‬ ‫ئ��ێ��ران��دا‪ ،‬ك��ۆم��اری‌ مه‌هابادی‌‬ ‫لێبكه‌وێته‌وه‌‪ ،‬ك��ه ‌به‌سه‌دان‬ ‫ده‌ستكه‌وتی‌ گ�ه‌وره‌ی‌ بۆ گه‌لی‌‬ ‫كورد له‌خۆرهه‌اڵت به‌ده‌ستهێنا‪.‬‬ ‫له‌سه‌رده‌می‌ سمكۆی‌ شكاك و‬ ‫بزووتنه‌وی‌ خۆیبوون له‌باكوور‪،‬‬ ‫شۆڕشی‌ ئه‌یلول و شۆڕشی‌ نوێ‌‬ ‫ئه‌م قوربانیدانه‌ گه‌یشته‌ لوتكه‌‪.‬‬ ‫كوردستاندا‬ ‫له‌ئێستای‌‬ ‫حزب ئه‌لته‌رناتیڤێكی‌ نیه‌‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫كاریگه‌ری‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌یه‌ له‌سه‌ر‬ ‫ره‌وش �ی‌ سیاسی‌ كوردستاندا‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم گ�ه‌ر ئاراسته‌كردنه‌كه‌ی‌‬ ‫ف��ۆرم��ێ��ك�ی‌ پ��ۆزه‌ت��ی��ف نه‌بێ‌‪،‬‬

‫بێگومان حیزب ماناكانی‌ خۆی‌‬ ‫له‌ده‌ستده‌داو ناشتوانێ‌ خزمه‌تی‌‬ ‫پرۆسیسی‌ دیموكراسی‌ بكات‪،‬‬ ‫واتا‪ .‬حیزبی‌ كوردی‌ هه‌م زاده‌ی‌‬ ‫واقیعه‌تی‌ كۆمه‌ڵگای‌ كوردستانه‌و‬ ‫هه‌م مۆدێلێكی‌ ده‌ره‌كیه‌‪ ،‬به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ حیزبه‌كانی‌ كوردستانیش‬ ‫وه‌ك��و خ��ۆره�ه‌اڵت�ی‌ ناوه‌راست‬ ‫هێشتا له‌ژێر كاریگه‌ری‌ فۆرم‬ ‫و دیسپلینی‌ حیزبی‌ سۆڤیه‌تی‌‬ ‫یان (ستالینی‌ و ماوی‌)دا ماون‪،‬‬ ‫هێشتا مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ له‌حیزبی‌‬ ‫كوردیدا هه‌موو ده‌سه‌اڵته‌كانی‌‬ ‫ل �ه‌ده‌س��ت��دای �ه‌و ح��ی��زب هێشتا‬ ‫په‌یوه‌سته‌ به‌ ئایدلۆژیایه‌كی‌‬ ‫دیاریكراوه‌‪.‬‬ ‫بۆیه‌ واباشه‌ حیزبی‌ كوردی‌‬ ‫له‌گه‌ڵ ئاڵوگۆڕه‌كانی‌ دونیای‌‬ ‫خۆرئاوادا له‌مه‌سه‌له‌ی‌ حیزب و‬ ‫حزبایه‌تی‌ خۆی‌ بگونجێت‪.‬‬ ‫ئانارشیزم له‌كوێی‌ حیزبی‌‬ ‫كوردیدایه‌؟‬ ‫له‌حیزبی‌ ك��وردی��دا ئه‌گه‌ر‬ ‫ئامانجێكی‌ ئه‌نارشیستی‌ له‌پشت‬ ‫ئه‌و هه‌وڵه‌وه ‌بێ‌ كه‌ باسده‌كرێ‌‬ ‫بێگومان كاریگه‌ریه‌كی‌ نێگه‌تیڤی‌‬ ‫ده‌ب��ێ‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم ب��ۆئ �ه‌وه‌ی‌ خه‌ڵك‬ ‫ل��ه‌ح��زب و رێكخستنه‌كانی‌‬ ‫ل��ه‌ك��ۆم��ه‌ڵ��گ��ای‌ ك��وردس��ت��ان‬ ‫دورنه‌كه‌وێته‌وه‌ پێویسته‌ حیزبی‌‬ ‫كوردی‌ چه‌ند رێگا بگرێته‌ به‌ر‪.‬‬ ‫ی��ه‌ك��ه‌م‪ :‬مۆدێلێكی‌ نوێ‌‬ ‫له‌حیزبی ب���وون پیاده‌بكات‪،‬‬ ‫كه‌له‌گه‌ڵ س �ه‌رده‌م و كۆمه‌ڵگاو‬ ‫پێداویستی‌ و خواسته‌كانی‌‬ ‫ب��گ��ون��ج �ێ‌ و ح��ی��زب ببێته‌‬ ‫به‌دیهێنه‌ری‌ خواسته‌كانی‌ تاك و‬ ‫هاوواڵتی بوون بكاته‌ ئامرازێكی‌‬ ‫گرنگ بۆ فه‌راهه‌مكردنی‌ مافه‌كانی‌‬ ‫تاك‪.‬‬ ‫وات��ا ده‌ب �ێ‌ ح��زب له‌فۆرمه‌‬ ‫ته‌قلیدیه‌كه‌ی‌ ده‌رچێ و سه‌رله‌نوێ‌‬ ‫فۆرمی‌ تازه‌ بداته‌وه‌ به‌خۆیی‌ و‬ ‫پێناسه‌ی‌ بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬ده‌بێ‌ حیزب له‌پێناو‬ ‫خزمه‌تكردنی‌ كۆمه‌ڵگادابێ‌ نه‌ك‬ ‫له‌سه‌ر كۆمه‌ڵگا خ��ۆی‌ بژێنێ‌‪،‬‬ ‫ده‌بێ‌ ئه‌جێندای‌ گه‌وره‌ی‌ له‌بواری‌‬ ‫ژێرخان و سه‌رخانی‌ كۆمه‌ڵگا پێ‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫له‌بواری‌ ژێرخاندا ده‌بێ‌ بیر‬ ‫له‌داهاتی‌ فه‌ردو خۆشگوزه‌رانی‌ و‬ ‫فه‌راهه‌مكردنی‌ پێداویستیه‌كانی‌‬ ‫(گه‌نجان‪ ،‬الوان‪ ،‬خوێندكاران‪،‬‬ ‫ژنان‪ ،‬كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشان)‬ ‫بكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ب����ێ‌ ب����واری‌ ئ���اب���ووری‌‬ ‫خێزانه‌كان چاك بكات‪.‬‬ ‫بیمه‌ی‌ بێكاری‌‪ ،‬سۆسیال‪،‬‬ ‫سندوقی‌ خانه‌نشینی‌‪ ،‬مافی‌‬ ‫كاروكاری‌ زیاده‌یان بۆدابین بكات‪.‬‬

‫به‌تایبه‌تی‌ بۆ حیزبه‌ سۆسیال‬ ‫دی��م��وك��رات�ه‌ك��ان�ی‌ كوردستان‪،‬‬ ‫ك �ه‌ ه�ه‌ڵ��گ��ری‌ ئ��ه‌م ئایدیایه‌ن‬ ‫له‌ئێستادا‪.‬‬ ‫ئ��ه‌م��ه‌ زۆر گ��رن��گ �ه‌ الن��ی‌‬ ‫ك�ه‌م به‌شێك له‌فۆرمی‌ حیزبی‬ ‫بوونی‌ خۆرئاوایی‌ یان مۆدێلی‌‬ ‫سۆسیال دیموكراته‌كانی‌ ئه‌وروپاو‬ ‫ئه‌سكه‌نده‌ناڤیا بۆ كوردستان‬ ‫ك��ۆپ �ی‌ ب��ك��ه‌ن‪ ،‬ن���ه‌ك به‌ته‌نها‬ ‫ناوه‌كه‌ی‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ب��واری‌ سه‌رخاندا ده‌بێ‌‬ ‫له‌سیستمی‌ په‌روه‌رده‌و رۆشنبیری‌‬ ‫تاكه‌كانه‌وه‌ ده‌ستپێبكات‪ ،‬ده‌بێ‌‬ ‫ب �ه‌رن��ام �ه‌ی‌ رۆش��ن �ی‌ ه �ه‌ب �ێ‌ بۆ‬ ‫كۆمه‌ڵگاو هه‌وڵبدات سیستمێكی‌‬ ‫حیزبی‌ ی��ان حكومی‌ سكیۆالر‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگایه‌كی‌ وه‌كو كوردستان‬ ‫بكاته‌ میتۆد‪ .‬بێگومان ئه‌مه‌‬ ‫هه‌رچه‌نده‌ قورسه‌ له‌كۆمه‌ڵگایه‌كی‌‬ ‫ئیسالمی‌ وه‌ك كوردستان‪،‬‬ ‫ب��ه‌اڵم ده‌بێته‌ ده‌ستكه‌وتێكی‌‬ ‫گه‌وره‌ و گرنگ بۆ ئه‌و حیزبه‌ی‌‬ ‫كه‌ئه‌م پرۆسه‌یه‌ به‌سه‌ركه‌وتویی‌‬ ‫ئه‌نجامده‌دات‪.‬‬ ‫وات��ا ئه‌نارشیزم ناتوانێ‌‬ ‫حیزب هه‌ڵوه‌شێنێته‌وه‌‪ ،‬گه‌ر‬ ‫خه‌سڵه‌ته‌كانی‌ حیزب له‌وجودیدا‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم له‌فه‌راغی‌ نه‌بونی‌‬ ‫ئه‌م خه‌سڵه‌ت و ئه‌ركانه‌دا ره‌نگه‌‬ ‫ئه‌نارشیزم یه‌كێك بێ‌ له‌فاكته‌ره‌‬ ‫كاریگه‌ره‌كان‪.‬‬ ‫ئایا مۆدێلی‌ حیزبی‌ كوردی‌‪،‬‬ ‫مۆدێلێكی‌ ستالینیه‌؟‬ ‫بێگومان مودێلی‌ حیزبی‌‬ ‫ك��وردی‌‪ ،‬مۆدێلێكی‌ سۆڤیه‌تی‌‬ ‫‪،‬س��ت��ال��ی��ن�ی‌ ب����ووه‌‪ ،‬چ وه‌ك��و‬ ‫ئایدۆلۆژیا چ وه‌ك��و هه‌ره‌می‌‬ ‫كاركردن و رێكخستن و دیسپلین‬ ‫و هه‌ڵسوكه‌وت‪.‬‬ ‫جگه‌ له‌وه‌ی‌ به‌رباڵوی‌ تیۆری‌‬ ‫چ��ه‌پ و ئ��ای��دی��ای‌ ماركسیزم‬ ‫له‌ناو حیزبی‌ كوردیدا به‌تایبه‌تی‌‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ره‌ت��ای‌ هه‌شتاكانه‌وه‌‬ ‫به‌ئاشكرا دیاره‌‪.‬‬ ‫ته‌نانه‌ت به‌بێ‌ بیركردنه‌وه‌‬ ‫له‌وه‌ی‌ ئه‌و فۆرم و مۆدێله‌ له‌گه‌ڵ‬ ‫ژینگه‌ و بیركردنه‌وه‌ی‌ هاوواڵتی‌‬ ‫ك��وردس��ت��ان��دا چ�ه‌ن��د ده‌توانێ‌‬ ‫كاریگه‌ربێ‌‪.‬‬ ‫ب �ه‌وده‌ل��ی��ل �ه‌ی‌ كۆمه‌ڵگای‌‬ ‫كوردستان به‌تایبه‌ت له‌وكاته‌دا‬ ‫ف��ی��وداڵ و سوننه‌تی‌ ب��وو یان‬ ‫ماركسیزم بۆ پیاده‌كردنی‌ قورس‬ ‫ب��وو‪ ،‬ب��ه‌اڵم بێگومان ئ��ه‌وه‌ی‌‬ ‫ح��ی��زب�ی‌ ك����وردی‌ ل��ه‌گ��ه‌ڵ ئه‌و‬ ‫ته‌شكیالته‌ش كه‌له‌و باره‌یه‌وه‌‬ ‫توشی‌ هات‪ ،‬گه‌وره‌ترین خزمه‌تی‌‬ ‫به‌كۆمه‌ڵگا ك��ردوه‌ چ له‌بواری‌‬ ‫ه��ۆش��ی��ارك��ردن��ه‌وه‌ی‌ ت���اك و‬ ‫مافه‌كانی‌‪ ،‬چ له‌بواری‌ سیاسی‌‬

‫و به‌گژدا چونه‌وه‌ی‌ گه‌وره‌ترین‬ ‫دیكتاتۆر و گه‌وره‌ترین سیستمی‌‬ ‫خۆرهه‌اڵتی‌‬ ‫میلیتارێزه‌كراوی‌‬ ‫ناوه‌راستدا‪.‬‬ ‫سه‌ره‌تای‌ ده‌یه‌ی‌ هه‌شتاكان‬ ‫بۆ حیزبی‌ ك��وردی‌ زێڕینترین‬ ‫مێژووی‌ حیزبه‌ له‌كوردستانی‌‬ ‫باشور‪ ،‬كه‌ هه‌م كاری‌ رێكخستنی‌‬ ‫كردو توانی‌ جارێكی‌ تر خه‌ڵك‬ ‫ل����ه‌ده‌وری‌ ح��ی��زب كۆبكاته‌وه‌‬ ‫له‌سه‌رده‌مێكدا كه‌ حیزبی‌ كوردی‌‬ ‫چ وه‌كو ئایدیا‪ ،‬چ وه‌كو رێكخراو‬ ‫رێكخستن توشی‌ شكست و بێ‌‬ ‫ئامانجی‌ بوو بوو‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م ح��ی��زب��ه‌ چ����ه‌پ و‬ ‫ماركسیستانه‌ به‌هه‌ڵگری‌ فیكری‌‬ ‫چ �ه‌پ و ماركسیزم به‌رگریان‬ ‫ل �ه‌چ �ه‌م��ك �ی‌ ن��اس��ی��ۆن��ال��ی��زم و‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تیش كرد‪.‬‬ ‫واتا حیزب هه‌م رێكخستنی‌‬ ‫ك���رد‪ ،‬ه��ه‌م خزمه‌تی‌ ه���ه‌ردوو‬ ‫چ���ه‌م���ك���ی‌ م���ارك���س���ی���زم و‬ ‫ناسیۆنالیزمی‌ كرد‪ ،‬له‌كاتێكدا‬ ‫زۆربه‌ی‌ پارته‌ چه‌په‌كانی‌ ده‌یه‌ی‌‬ ‫هه‌شتاكان الیان وابوو كه‌ده‌بێ‌‬ ‫سۆسیالیزم بۆ هێزه‌ چه‌په‌كان‬ ‫و ناسیۆنالیزم بۆ هێزه‌ راست و‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌كان جێ‌ بهێڵدرێ‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ سته‌می‌‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تی‌ هێنده‌ دیاربوو‪،‬‬ ‫ئه‌م هێزه‌ چه‌پانه‌ نه‌یانتوانی‌‬ ‫به‌ته‌نها بچنه‌ سه‌ر ئه‌و فۆرم و‬ ‫مۆدێله‌ی‌ كه‌یه‌كالیكرایه‌وه‌‪ .‬كێ‌‬ ‫نوێنه‌رایه‌تی‌ ماركسیزم و كێ‌‬ ‫نوێنه‌رایه‌تی‌ ناسیۆنالیزم ده‌كات‪،‬‬ ‫ب��گ��ره‌ ده‌ك���رێ‌ بڵێین حیزبی‌‬ ‫كوردی‌ له‌شاخ یان حیزبی‌ چه‌پی‌‬ ‫ك��وردی‌ له‌شاخ‪ ،‬كه‌بێ‌ وێنه‌یه‌‬ ‫ل �ه‌ه��اوش��ێ��وه‌ی‌ واڵت��ێ��ك�ی‌ وه‌ك‬ ‫كوردستاندا‪.‬گه‌وره‌ترین خزمه‌تی‌‬ ‫به‌نه‌ته‌وه‌ و نه‌ته‌وایه‌تی‌ كردوه‌‪،‬‬ ‫گه‌وره‌ترین ئه‌زموونی‌ بێوێنه‌ی‌ بۆ‬ ‫خۆی‌ تۆماركرد‪ ،‬ئه‌گه‌رچی‌ دواتر‬ ‫له‌زۆر له‌و پره‌نسیپانه‌ الیدا‪.‬‬ ‫مۆدێلی‌ حیزبی‌ خۆرئاوایی‌‬ ‫له‌كوردستان‬ ‫كارێكی‌ ئاساییه‌‪ .‬به‌مه‌رجێك‬ ‫ئه‌قڵییه‌ت و بوونیادی‌ كلتوری‌‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��گ��ا و ت��اك �ی‌ كوردیش‬ ‫گۆڕانی‌ به‌سه‌ردابێت و النیكه‌م‬ ‫س��ود ل �ه‌و ئ�ه‌زم��وون�ه‌ وه‌رگ��رێ‬ ‫كه‌حیزبی‌ كۆمه‌ڵگای‌ ئه‌وروپی‌‬ ‫پێیگه‌یشتوون‪.‬‬ ‫دڵنیام كه‌حیزبی‌ كوردی‌ و‬ ‫ئه‌وروپی‌ له‌ روانگه‌ی‌ سروشتی‌‬ ‫پێكهاتن و پانتایی‌ كاركردن و‬ ‫بارودۆخی‌ سیاسی‌ و كۆمه‌اڵیه‌تی‌‬ ‫و ئایینی كۆمه‌ڵگاكانیانه‌وه‌‬ ‫جیاوازیه‌كی‌ زۆر له‌نێوانیاندا‬ ‫هه‌یه‌و به‌راورد ناكرێن‪.‬‬ ‫به‌اڵم گه‌ر بمانه‌وێ‌ السایی‌‬

‫حیزب و مۆدێلی‌ حیزبایه‌تی‌‬ ‫ئ �ه‌وروپ �ی‌ له‌كوردستان كۆپی‌‬ ‫بكرێت‪ ،‬النی‌ كه‌م پێویستیمان‬ ‫به‌چه‌ند هه‌نگاوێكی‌ گرنگ هه‌یه‌‬ ‫له‌وانه‌‪:‬‬ ‫ی��ه‌ك��ه‌م‪ :‬حیزبی‌ ك���وردی‌‬ ‫دورك����ه‌وێ����ت����ه‌وه‌ ل��ه‌ه��ه‌م��وو‬ ‫دۆگ��م��ات��ی��زم��ێ��ك ل���ه‌ك���اری‌‬ ‫رێكخراوه‌یدا‪ ،‬له‌بواری‌ ئایدۆلۆژیادا‬ ‫ئاڵوگۆڕ به‌سه‌ر خۆیدا بێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی دیموكراس ‌‬ ‫دووه‌م‪ :‬پرۆسیس ‌‬ ‫و به‌دیموكراتیزه‌كردنی‌ حیزب‬ ‫و رێ��ك��خ��راوه‌ك��ان و كۆمه‌ڵگا‬ ‫بكاته‌ پره‌نسیپ و ئه‌وله‌ویه‌تی‌‬ ‫كاركردنی‌‪.‬‬ ‫بێگومان هه‌رگیز ناكرێت‬ ‫قسه‌ له‌سه‌ر كۆپی‌ كردن بكرێ‌‪،‬‬ ‫به‌بێ‌ پراكتیزه‌كردنی‌ پرۆسه‌ی‌‬ ‫دی��م��وك��راس�ی‌ به‌فیعلی‌‪ .‬نه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی‌ ئێستا هێنده‌ی‌ تاكتیكه‌‪،‬‬ ‫واقعیی‌ نیه‌‪.‬‬ ‫پراكتیزه‌كردنی‌‬ ‫سێیه‌م‪:‬‬ ‫عه‌داله‌ت و دادپ�ه‌روه‌ری‌ و ماف‬ ‫و ئ �ه‌رك له‌ناو حیزبدا له‌سه‌ر‬ ‫بناغه‌ی‌ لێهاتویی‌ و ت��وان��ا و‬ ‫پرۆژه‌ و گه‌شه‌كردنی‌ كۆمه‌ڵگا‬ ‫بێت‪ ،‬نه‌ك ئه‌وه‌ی‌ له‌كوردستاندا‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌سه‌ر بنه‌مای‌ ئیمتیاز و‬ ‫خزمایه‌تی‌‪.‬‬ ‫چ����������واره‌م‪ :‬رێ���زگ���رت���ن‬ ‫له‌ئۆپۆزسیۆن و قه‌بوڵكردنی‌‬ ‫وه‌ك پارت و رێكخراو و ده‌ستاو‬ ‫ده‌ستكردنی‌ ده‌سه‌اڵت و النه‌دان‬ ‫له‌پره‌نسیپه‌كانی‌ ن �ه‌ت �ه‌وه‌ و‬ ‫خزمه‌تی‌ كۆمه‌ڵگاو به‌هه‌مان‬ ‫شێوه‌ ئۆپۆزیسیۆنیش واقیعی‌‬ ‫مامڵه‌ بكات‪ ،‬له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵت و‬ ‫حیزبی‌ ده‌سه‌اڵت‪.‬‬ ‫پ���ێ���ن���ج���ه‌م‪ :‬رێ���زگ���رت���ن‬ ‫له‌بنه‌ماكانی‌ مافی‌ م��رۆڤ و‬ ‫ئازادیه‌ تاكه‌كه‌سیه‌كان‪ ،‬ئازادی‌‬ ‫ب��ی��روب��اوه‌رو و ب �ه‌ی��ان ك��ردن‪،‬‬ ‫ئ���ازادی‌ میدیا و راگه‌یاندن‪،‬‬ ‫ك��اری‌ (‪)NGO‬و س���ه‌روه‌ری‌‬ ‫یاسا و یه‌كسانبوونی‌ هاوواڵتیان‬ ‫له‌به‌رده‌م یاسادا‪.‬‬ ‫شه‌شه‌م‪ :‬ئه‌وله‌ویه‌تی‌ حیزب‬ ‫له‌كاتی‌ پیاده‌كردن و كۆپیكردنی‌‬ ‫مۆدێلی‌ خ��ۆرئ��اوای�ی‌ كاربكات‬ ‫له‌سه‌ر بنه‌بڕكردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌‬ ‫ئیداریی‌‪.‬‬ ‫ئێستا ده‌بێ‌ بگه‌ڕێن به‌دوای‌‬ ‫وه‌اڵمی‌ ئه‌و پرسیاره‌دا كه‌ ئاخۆ‬ ‫به‌راوردكردنی‌ ئه‌م دوو مۆدێله‌‬ ‫كارێكی‌ ئاسانه‌؟ بێگومان نه‌خێر‪،‬‬ ‫به‌اڵم ئه‌مه‌ مانای‌ ئه‌وه‌نیه‌ كه‌‬ ‫گواستنه‌وه‌ی‌ ئ �ه‌م مۆدێله‌ له‌‬ ‫حیزب مه‌حاڵ‌ بێت و نه‌كرێت‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌تی‌ گه‌ر ئه‌و شه‌ش خاڵه‌‬ ‫پیاده‌بكرێ‌ بۆ دروستكردنی‌ ئه‌و‬ ‫مۆدێله‌ له‌كوردستان‪.‬‬

‫ی‬ ‫حیزبایه‌ت ‌‬ ‫له‌كوردستاندا تائێستا‬ ‫ی زۆر‬ ‫نه‌یتوانیو‌ه به‌شێك ‌‬ ‫له‌و پره‌نسیپ ‌ه نوێیان ‌ه‬ ‫ل ‌ه ناوخۆیدا پراكتیز‌ه‬ ‫بكات‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌بێت مل‬ ‫ی‬ ‫بدات بۆ ده‌ركه‌وتن ‌‬ ‫ئه‌لته‌رناتیڤی‌ نوێ‌و‬ ‫چاوه‌روان نه‌كراو‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫بیروڕا‬

‫‪16‬‬

‫سیـاسـه‌تـی‌ مـاف یـان سـیاسـه‌تـی‌ چـاكـه‌ی‌ هـه‌مـووان؟‬ ‫شانتاڵ مووفه‌‬ ‫ی سه‌ندێل (ل ‌ه تاك گه‌رایی‬ ‫ره‌خن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌ه سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫راوێڵزی‌) ب ‌ه زۆر ‌‬ ‫هه‌ڵوێستێك ‌ه ك ‌ه راوێڵز له‌كتێبی‬ ‫ی عه‌داله‌ت)‬ ‫(تیۆرییه‌ك ده‌ربار‌ه ‌‬ ‫ی لێ ده‌ك��ات‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئه‌و‬ ‫به‌رگر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆیدا گه‌ش ‌ه ‌‬ ‫ل ‌ه ره‌خنه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی راوێڵز‬ ‫ی ب��ی��رك��ردن �ه‌و‌ه ‌‬ ‫الی �ه‌ن � ‌‬ ‫ێ‬ ‫ل ‌ه به‌رچاو ناگرێ‌‪ ،‬ل ‌ه هه‌ند ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫بواردا‪ ،‬راوێڵز ل ‌ه وتاره‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫دواییانه‌یدا هه‌ڵهێنجان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بونیاد ‌‬ ‫له‌بابه‌ت ب ‌ه شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی تێدا‬ ‫خستۆت ‌ه به‌رباس‌و چاكساز ‌‬ ‫ئه‌نجام داوه‌‪ ،‬به‌مه‌شه‌و‌ه به‌ڵگ ‌ه‬ ‫ی (سه‌ندێل) دژ ب ‌ه‬ ‫هێنانه‌وه‌كان ‌‬ ‫ی بێ ف��ۆرم‌و نادیار ك ‌ه‬ ‫بابه‌تێك ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی لیبراڵدا ده‌بیندر ‌‬ ‫ل ‌ه فه‌لسه‌ف ‌ه ‌‬ ‫ی ماوه‌ته‌وه‌و‬ ‫هێشتا وه‌ك خ��ۆ ‌‬ ‫پێویست ‌ه ل ‌ه به‌رچاو بگیردرێ‌‪،‬‬ ‫ی گه‌وره‌ی ‌ه‬ ‫هه‌روه‌ها ناكۆكییه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی عه‌داله‌ت ‌‬ ‫ێ تیۆر ‌‬ ‫ئه‌گه‌ر بمانه‌و ‌‬ ‫ی‬ ‫ب�ڵاوك��ردن �ه‌و‌ه ل �ه‌س �ه‌ر بناغ ‌ه ‌‬ ‫ی تاكگه‌رایی‬ ‫بنه‌ما سه‌ره‌تاییه‌كان ‌‬ ‫لیبراڵیزم دابڕێژین‪ ،‬به‌م مانای ‌ه‬ ‫ی لیبراڵی وه‌ك (نزیك)‬ ‫كه‌سانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫یان (هایك) ك ‌ه راس��ت بوون ‌‬ ‫وه‌ها چه‌مكێك ل ‌ه به‌رچاو ناگرن‪،‬‬ ‫بێگومان بۆچوونه‌كانیان تۆكم ‌ه‬ ‫ت���ر‌ه ك�� ‌ه (س��ه‌ن��دێ��ل) جه‌خت‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كاته‌و‌ه (راوێڵز)‬ ‫ی عه‌داله‌ت‌و‬ ‫ێ زاڵ��ب��وون� ‌‬ ‫ناتوان ‌‬ ‫ی چاك ‌ه به‌سه‌ر خراپه‌دا‬ ‫زاڵبوون ‌‬ ‫ی رازیكه‌ر بسه‌لمێنێ‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫هیچ چاره‌یه‌كمان نیی ‌ه جگ ‌ه‬ ‫ی له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه كۆكبین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌و‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و به‌و ئاكام ‌ه ده‌گات‬ ‫ئه‌وكات ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌لماندن ‌‬ ‫ك ‌ه ئه‌م ‌ه به‌مانا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاك ‌ه ‌‬ ‫ی سیاسه‌ت ‌‬ ‫بااڵتربوون ‌‬ ‫ی‬ ‫ه��ه‌م��ووان ب �ه‌س �ه‌ر سیاسه‌ت ‌‬ ‫ی له‌مافه‌كان‪ ،‬ناتوانین‬ ‫به‌رگر ‌‬ ‫ی‬ ‫كۆكبین له‌گه‌ڵی‪ ،‬ئه‌و راستیی ‌ه ‌‬ ‫ی راوێڵز‬ ‫ك�ه‌ده‌ڵ��ێ��ت به‌ڵگاندن ‌‬ ‫ی‬ ‫ناته‌واو‌ه به‌و مانای ‌ه نیی ‌ه مه‌به‌ست ‌‬ ‫ئ���ه‌و ره‌ت��ب��ك��ه‌ی��ن��ه‌وه‌‪ ،‬پرسی‬ ‫ی ماف له‌چاو خێرو‬ ‫بااڵتر بوون ‌‬

‫ی‬ ‫هه‌ڵبه‌ت‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌ ‌‬ ‫ئه‌خالقی نه‌ك‬ ‫بۆ ئه‌خالق به‌ڵكو‬ ‫ی‬ ‫ئاماژه‌یه‌ك ‌ه بۆ فه‌رمان ‌‬ ‫ی ئه‌و‌ه‬ ‫سیاسی‌و پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "چاكه‌ ‌‬ ‫به‌جیاكردنه‌وه‌ ‌‬ ‫ئه‌خالقی هه‌مووان"‬ ‫ی سیاسی‬ ‫ل ‌ه "چاكه‌ ‌‬ ‫هه‌مووان"‬

‫شانتاڵ مووفه‌‬ ‫ی‬ ‫ی جه‌وهه‌ر ‌‬ ‫ی بونیادنه‌ر ‌‬ ‫چاك ‌ه ‌‬ ‫ئ��ه‌م م��ش �ت‌وم��ڕه‌ی �ه‌و بوارمان‬ ‫ی‬ ‫پێ ده‌دات تا كورتبینییه‌كان ‌‬ ‫ی لیبراڵی‌و به‌هه‌مان‬ ‫هه‌ڵهێنجان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ره‌خن ‌ه ‌‬ ‫راد‌ه نارۆشنییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌ترسییه‌كان ‌‬ ‫گشتخوازانه‌و‬ ‫بخه‌ینه‌روو‪ ،‬وه‌ك چۆن سه‌ندێل‬ ‫ی‬ ‫ی پێده‌دات‪ ،‬له‌روانگ ‌ه ‌‬ ‫ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌ك راوێڵزه‌وه‌‪،‬‬ ‫لیبراڵ كانتییه‌ك ‌‬ ‫ی ماف له‌چاك ‌ه جگ ‌ه‬ ‫بااڵتر بوون ‌‬ ‫ی به‌و مانایه‌ی ‌ه ك ‌ه ناتوانین‬ ‫له‌و‌ه ‌‬ ‫ماف ‌ه تاك ‌ه كه‌سییه‌كان له‌به‌رده‌م‬

‫چاك ‌ه گشتییدا بكه‌ین به‌قوربانی‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ل ‌ه هه‌مانكاتدا به‌و مانایه‌ی ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ك ‌ه ناتوانین له‌هه‌ڵهێنجانێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی چاك ‌ه به‌بنه‌ماكان ‌‬ ‫تایبه‌ت ل ‌ه ژیان ‌‬ ‫عه‌داله‌ت بگه‌ین‪ ،‬ئه‌م ‌ه هه‌مان ئه‌و‬ ‫ی لیبراڵیزم ‌ه‬ ‫بنه‌ما بونیادیی ‌ه ‌‬ ‫ی گه‌یشتن‬ ‫ك ‌ه به‌وپێی ‌ه ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌هه‌ڵهێنجانێك ‌ه له‌به‌خته‌وه‌ر ‌‬ ‫ێ ب �ه‌س �ه‌ر هه‌موواندا‬ ‫ك � ‌ه ب��ك��ر ‌‬ ‫داسه‌پێت نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌پێی‬ ‫ئه‌م بنه‌مای ‌ه هه‌ر كه‌س ده‌بێ ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌بێ ك ‌ه به‌خته‌وه‌ر ‌‬ ‫ده‌رفه‌ت ‌ه ‌‬

‫ی خۆی‌‪،‬‬ ‫ی به‌پێی تێگه‌یشتن ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی ك ‌ه‬ ‫بدۆزێته‌وه‌‪ ،‬به‌و مه‌به‌ست ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ ئامانج ‌ه گونجاوه‌كان ‌‬ ‫بتوان ‌‬ ‫ی بكات‌و بۆ به‌دیهاتنیان‬ ‫ی دیار ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی تایبه‌ت تێبكۆشێت‪،‬‬ ‫به‌شێو‌ه ‌‬ ‫ی خۆیان‪،‬‬ ‫گشتخوازه‌كان‪ ،‬به‌نۆب ‌ه ‌‬ ‫باس له‌و‌ه ده‌كه‌ن ك ‌ه ناتوانن ماف‬ ‫بااڵتر له‌چاك ‌ه بزانن‪ ،‬چونك ‌ه ته‌نها‬ ‫رێگایه‌ك ك ‌ه له‌و رێگاو‌ه ده‌توانین‬ ‫تێگه‌یشتنێك له‌ماف‌و وێنایه‌ك‬ ‫له‌عه‌داله‌ت بده‌ین به‌ده‌سته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی ئێمه‌ی ‌ه له‌و كۆمه‌ڵگه‌ی ‌ه‬ ‫به‌شدار ‌‬

‫كه‌چاك ‌ه پێناس ‌ه ده‌كات‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫ی بێخه‌وش‬ ‫ئێم ‌ه له‌گه‌ڵ به‌ڵگاندنێك ‌‬ ‫رووب �ه‌ڕووی��ن‪ ،‬هه‌رچه‌ن ك ‌ه ئه‌م‬ ‫ی‬ ‫ی په‌سه‌ندكردن ‌‬ ‫به‌ڵگاندن ‌ه به‌مانا ‌‬ ‫ی سه‌ندێل نیی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌م بۆچوون ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێم ‌ه نابێ عه‌داله‌ت وه‌ك بااڵی ‌‬ ‫دام�����ه‌زراو‌ه كۆمه‌اڵیه‌تییه‌كان‬ ‫به‌بااڵتر بزانین‌و هه‌روه‌ها له‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫خ��ۆم��ان ببوێرین ك� ‌ه به‌رگر ‌‬ ‫بكه‌ین له‌ماف ‌ه تاكه‌كه‌سییه‌كان‌و‬ ‫گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ سیاسه‌تێك له‌سه‌ر‬ ‫ی ئه‌خالقی‬ ‫ی پره‌نسیپێك ‌‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫هاوبه‌ش‪ ،‬ئه‌م جۆر‌ه هه‌ڵهێنجان ‌ه‬ ‫ی‬ ‫به‌كرده‌و‌ه تێكه‌ڵه‌یه‌ك ‌ه ده‌ربار‌ه ‌‬ ‫ی گشتی‌‪،‬‬ ‫ی چاك ‌ه ‌‬ ‫ی وت �ه‌زا ‌‬ ‫خود ‌‬ ‫تێكه‌ڵه‌یه‌ك ك ‌ه زیاتر ل ‌ه هه‌مووان‬ ‫ی راوێڵز هۆكارییه‌تی‌‪ ،‬تا‬ ‫خ��ود ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ �ه‌م دواییان ‌ه راوێ��ڵ��ز جه‌خت ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ده‌كرده‌و‌ه ك ‌ه تیۆر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌لسه‌ف ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و له‌ریز ‌‬ ‫عه‌داله‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌خالقیدایه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت‪ ،‬فه‌لسه‌ف ‌ه ‌‬ ‫ئه‌خالقی نه‌ك بۆ ئه‌خالق به‌ڵكو‬ ‫ی سیاسی‌و‬ ‫ئاماژه‌یه‌ك ‌ه بۆ فه‌رمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و‌ه به‌جیاكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫پێویست ‌‬ ‫ی ئه‌خالقی هه‌مووان" ل ‌ه‬ ‫"چاك ‌ه ‌‬ ‫ی سیاسی هه‌مووان"‪،‬‬ ‫"چ��اك � ‌ه ‌‬ ‫ی وه‌ها جیاكارییه‌ك‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی ك ‌ه سه‌ندێل‬ ‫كرا‪ ،‬ئه‌و ئه‌نجام ‌ه ‌‬

‫مۆدێرنێتی‪ ،‬مۆدێرنیزم‌و مۆدێرنیزاسیۆن‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی ژیاری مرۆڤ (الئیتیزم)‪.‬‬ ‫په‌یوه‌ندیدار به‌ئاین‌و مه‌عریفه‌ی به‌چاخێكی خێراو پڕتاو بزانین‬ ‫محه‌مه‌د قوربانی‬ ‫گ�����رن�����گ�����ت�����ری�����ن ‬ ‫ئ��ای��ن��ی‌و ه���ون���ه‌رو جوانی كه‌ خێرایه‌كی به‌رچاوی به‌خشیه‌ ئه‌ندێشه‌ی مۆدێرنێتی به‌كورتی‬ ‫ت��ای��ب �ه‌ت��م �ه‌ن��دی‌و بناغه‌‬ ‫گۆڕانی ته‌كنه‌لۆژیاو سه‌رجه‌م به‌م شێوه‌یه‌‪ :‬‬ ‫له‌خۆده‌گرێت‪.‬‬ ‫ده‌س��ت��ه‌واژه‌ی (مۆدێرن)‬ ‫ متمانه‌و باوه‌ڕمه‌ندی سه‌ره‌كیه‌كانی مۆدێرنیزم‪،‬‬‫ئ���ه‌ن���س���ك���ل���ۆپ���ی���دی���ای بواره‌كانی دیكه‌ی ژیان‪ ،‬بێجگه‌‬ ‫سیكۆالریزم‌و‬ ‫ل����ه‌ری����ش����ه‌ی الت��ی��ن��ی ده‌وڵه‌مه‌ندی زانستی سیاسی له‌وانه‌ش دامه‌زراوه‌ مۆدێرنه‌كان به‌توانایی‌و لێهاتووی ئه‌قڵ‌و ئۆمانیزم‌و‬ ‫‪ Modo‬وه‌رگ���ی���راوه‌‪ .‬ل��ه‌پ��ێ��ن��اس��ه‌ی خ���ۆی���دا بۆ دروستبوون‪ ،‬كه‌ وێنه‌گه‌لێكی ئ�����اوه‌زو ئ��ه‌زم��وون��ی م��رۆڤ پۆزیتیڤیزم‌و راسیۆناڵیزمه‌‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م وشه‌یه‌ له‌پێكهاته‌ی (مۆدێرنیزم) به‌م شێوه‌ ده‌ڵێت‪ :‬نوێی‌ كۆمه‌اڵیه‌تیان له‌گه‌ڵ ب��ۆ ریێنوێنی ك��ردن��ی مرۆڤ كه‌ سه‌رجه‌میان زۆرترین‬ ‫رۆڵ����ی����ی����ان ه����ه‌ب����ووه‌‬ ‫سه‌ره‌كی‌و ریشه‌یی خۆیدا مۆدێرنیزم ی��ان نوێخوازی‪ ،‬خۆیان هێنا‪ ،‬به‌اڵم خاڵی گرنگ له‌سه‌رجه‌م بواره‌كاندا‪.‬‬ ‫ ب��ه‌ره‌ن��گ��اری ئاشكراو له‌پێگه‌یاندن‌و گه‌شه‌پێدانی‬‫مانایی (ب���ه‌رۆژ ب��وون)و هه‌وڵێكه‌ بۆ هاوئاهه‌نگكردنی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ته‌واو ئه‌وئاڵوگۆڕو‬ ‫سوننه‌تیه‌كان گ���ۆڕان���ك���اری���ان���ه‌ ل���ه‌ب���واری ج��ددی له‌گه‌ڵ ب���اوه‌ڕو ئاین‪ ،‬ئایدۆلۆژیایی مۆدێرنیزمدا‪،‬‬ ‫(له‌حاڵی رۆشتن) ده‌دات‪ ،‬دام������ه‌زراوه‌‬ ‫ده‌سته‌واژه‌و چه‌مكگه‌لێكی له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنی زانست‌و كۆمه‌اڵیه‌تی‌و سیاسی‌و ئابووری وه‌كو توخم گه‌لێكی نائه‌قاڵنی‪ .‬پرۆسه‌ی به‌مۆدێرن كردنی‬ ‫ ئۆمانیزم‌و مرۆڤ ته‌وه‌ری كۆمه‌ڵگا‪ ،‬مۆدێرنیزاسیۆن ‬‫ل��ه‌م چه‌شنه‌ ده‌رخ���ه‌ری شارستانیه‌ت كه‌ مۆدێرنیزم له‌بنه‌مای مه‌عریفه‌یه‌كی نوێ‬ ‫( ‪ )M o d e r n i z a t i o n‬‬ ‫جیاوازییه‌كه‌ كه‌كاروبارو ه��ێ��م��او ن��ی��ش��ان�ه‌ ده‌ره‌ك����ی‌و وه‌رگ���ی���راوه‌ ك �ه‌ مۆدێرنێتی به‌جێگه‌ی خوا ته‌وه‌ری‪.‬‬ ‫دی�����ارده‌‬ ‫ رێ��زگ��رت��ن له‌سروشت‌و ن��اوزه‌د ك��راوه‌‪ ،‬له‌راستیدا‬‫شارستانیه‌تی ناوه‌كه‌یه‌تی‪ ،‬به‌ وته‌یه‌كی تر‬ ‫مۆدرێرنه‌كان رواڵه‌تیه‌كانی‬ ‫‌و‬ ‫ن‬ ‫كۆ‬ ‫‌كاروباری‬ ‫ه‬ ‫ب‬ ‫به‌رامبه‌ر‬ ‫پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫مۆدێرنێتی‬ ‫نوێی رۆژئ���اوان‌و مۆدێرنێتی ده‌توانین مۆدێرنیزم به‌ئه‌نجامی په‌رستنی خودای سروشتی‪.‬‬ ‫ پشتبه‌ستن به‌میتۆلۆژی به‌رهه‌مهێنراوی پرۆسێسێكه‌‬‫ئه‌و شتانه‌ی له‌رابردوودا ت��وخ��م�ه‌ ن���اوه‌ك���ی‌و فیكری‌و ده‌ره‌كی‌و نواندنی ئۆبژه‌كتیڤی‬ ‫كلتوریه‌كانی بیروبۆچوون‌و بنه‌ما مۆدێرنه‌كان ئ���ه‌زم���وون���ی (م��ی��ت��ۆل��ۆژی به‌ناوی مۆدێرنیزاسیۆن‪ ،‬‬ ‫رویانداوه‌‪ .‬ئه‌نسكلۆپیدیای ف �ه‌ل��س �ه‌ف �ی‌و‬ ‫پێشكه‌وتووی‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر ل��ه‌م��ۆدێ��رن��ی��زاس��ی��ۆن��دا‬ ‫وشه‌كانی ئ�ه‌و دیارده‌یه‌یه‌ كه‌ پێكدێت بزانین ك�ه‌ گۆڕانكاریه‌كانی پۆزیتیڤیست)‬ ‫ئۆكسفۆرد‪ ،‬ده‌سته‌واژه‌ی له‌به‌شێك له‌چه‌مكگه‌لی بنه‌ڕه‌تی خ��ۆی له‌رێنسانس ب �ه‌م الوه‌ م���ی���ت���ول���ۆژی پ��ێ��وان��ه‌ی��ی‌و هه‌وڵده‌درێت پێكهاته‌ی‬ ‫ئۆبجه‌كتیڤ‌و سه‌بجه‌كتیڤی‬ ‫فه‌لسه‌فی‪.‬‬ ‫مۆدێرنیزم (‪ )Modernism‬كه‌ له‌گه‌ڵ یه‌ك له‌په‌یوه‌ندیدان‪ .‬ده‌ستپێكرد‪ .‬‬ ‫وه‌كو هێمای ئه‌و ئه‌ندێشه‌و‬ ‫ بڕواكردن به‌ره‌سه‌نایه‌تی مرۆیی له‌بواری چه‌مكه‌كان‌و‬‫ل �ه‌ راس��ت��ی��دا مۆدێرنیزم‬ ‫ب �ه‌گ��ش��ت��ی‪ ،‬مۆدێرنیزم ‬ ‫(یۆتیلیتاریانیزم)و گریمانه‌كان‌و ئامانجه‌كان‌و‬ ‫میتۆده‌ نوێیانه‌ به‌كارده‌بات په‌یوه‌ندی هه‌یه‌ به‌شێوه‌گه‌ڵیك ل �ه‌دوای چاخی رۆشنگه‌ریه‌وه‌ ق��ازان��ج‬ ‫كه‌ جێگره‌وه‌ی ئه‌ندێشه‌و ل���ه‌ژی���ان ی����ان پێكهاته‌ی (‪ )Enlightenment‬به‌مالوه‌ ره‌سه‌نایه‌تی چێژ (هێدۆنیزم)‪ .‬كه‌ره‌سته‌كان رووب��ه‌رووی‬ ‫ س�����روش�����ت�����خ�����واز گۆڕانی بنه‌ڕه‌تی بكرێنه‌وه‌و‬‫شێوازه‌ سوننه‌تی‌و كۆنه‌كان ك��ۆم��ه‌اڵی��ه‌ت��ی ك���ه‌ ل����ه‌دوای روانینی مرۆڤه‌كانی بۆ چوار‬ ‫بوون‌و هه‌موو ئه‌و الیه‌ن‌و سه‌ده‌ی حه‌ڤده‌هه‌م له‌ئه‌وروپا ب��واری مه‌عریفی رووب���ه‌رووی (‪)Naturalism‬و مادده‌ خوازی له‌هه‌موو ج��ۆره‌ ئامۆژه‌و‬ ‫ه��ێ��م��ای �ه‌ك��ی س���روش���ی‌و‬ ‫ره‌ه��ه‌ن��دان��ه‌ی ك �ه‌ ژیانی ده‌ركه‌وت‌و به‌ره‌به‌ره‌ كه‌م تا زۆر گ��ۆڕان��ی ب��ن �ه‌ڕه‌ت��ی ك���رده‌وه‌ (‪.)Materialism‬‬ ‫ باوه‌ڕمه‌ندی به‌جیایی ئاین وه‌حیانی داماڵدرێن‪.‬‬‫تاكه‌كه‌سی‌و كۆمه‌اڵیه‌تی بۆ ناوچه‌كانی دیكه‌ی‌ جیهان ك��ه‌ ئ���ه‌وان���ه‌ش ب��ری��ت��ی��ن له‌‬ ‫یان‬ ‫(سیكۆالریزم)‬ ‫‌ت‬ ‫ه‬ ‫‌سیاس‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫م��رۆڤ��ه‌ك��ان��ی رۆژئ�����اوا‪ ،‬ته‌شه‌نه‌ی كرد‌و باڵوبوویه‌وه‌‪ .‬گ��ری��م��ان �ه‌ك��ان‌و چه‌مكه‌كان‌و‬ ‫و‪ :‬هه‌ژیر شه‌ریفی‬ ‫ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت الیه‌نه‌كانی ‬ ‫سڕینه‌وه‌ی ئاین له‌بواره‌كانی سه‌رچاوه‌‪ :‬رۆژنامه‌ی رساله‌ت‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ن مۆدێرنێتی ئامانج‌و كه‌ره‌سته‌كان‪.‬‬

‫ی راوێلز‬ ‫ل ‌ه مه‌عریفه‌ناسی ئاڵۆز ‌‬ ‫ده‌یدا به‌ده‌سته‌و‌ه ب ‌ه ناعاقاڵنه‌و‬ ‫ساویلكانه‌ ده‌رده‌كه‌وێ‌‪.‬‬ ‫رێگه‌بده‌ن وردتر ئه‌م پرس ‌ه‬ ‫ێ‬ ‫لێك بده‌ینه‌وه‌‪ ،‬راوێڵز ده‌یه‌و ‌‬ ‫ی لیبراڵی‬ ‫ی ل ‌ه پلۆرالیزم ‌‬ ‫پشتیوان ‌‬ ‫ب��ك��ات ك�� ‌ه پ��ێ��وی��س��ت ناكات‬ ‫هه‌ڵهێنجانێك ك ‌ه ل ‌ه ئاسایش‌و‬ ‫ی‬ ‫ی یان به‌رنامه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌خته‌وه‌ر ‌‬ ‫ی مرۆڤدا‬ ‫تایبه‌ت به‌سه‌ر ژیان ‌‬ ‫دابسه‌پێت‪ ،‬ئه‌خالقی تاك ‌ه كه‌سی‬ ‫ی تایبه‌ته‌و‬ ‫بۆ لیبراڵه‌كان پرسێك ‌‬ ‫ی‬ ‫هه‌ركه‌س ده‌بێت بتوانێت ژیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێك بخات‪ ،‬به‌و جۆر‌ه ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی ماف‌و ئه‌م‬ ‫پێی خۆشه‌‪ ،‬گرنگ ‌‬ ‫ی‬ ‫راستیی ‌ه ك ‌ه به‌پێی بنه‌ماكان ‌‬ ‫ی بۆ‬ ‫عه‌داله‌ت ناتوانین بااڵیه‌ت ‌‬ ‫ی تایبه‌ت ل ‌ه ئاسایش‌و‬ ‫هه‌ڵهێنجانێك ‌‬ ‫ی بكه‌ین‪ ،‬له‌م‬ ‫ی دیار ‌‬ ‫به‌خته‌وه‌ر ‌‬ ‫بابه‌ته‌و‌ه سه‌رچاو‌ه ده‌گرێ‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی روون�� ‌ه ك ‌ه ئ �ه‌م بااڵتر‬ ‫شتێك ‌‬ ‫ی ماف به‌سه‌ر چاكه‌دا ته‌نها‬ ‫بوون ‌ه ‌‬ ‫ی تایبه‌ت ل ‌ه كۆمه‌ڵگا‬ ‫له‌جۆرێك ‌‬ ‫ی‬ ‫یان دامه‌زراو‌ه دیاره‌كاندا ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫هه‌یه‌و مومكینه‌‪ ،‬له‌راستیدا بااڵتر‬ ‫ی ماف به‌سه‌ر چاكه‌دا‬ ‫ی ره‌ها ‌‬ ‫بوون ‌‬ ‫ی بێ ئه‌گه‌ره‌‪ ،‬چونك ‌ه وه‌ك‬ ‫شتێك ‌‬ ‫چۆن گشتخوازه‌كان به‌به‌ڵگه‌و‌ه‬ ‫ی ده‌ده‌ن‪-‬ت �ه‌ن��ه��ا ل� ‌ه ناو‬ ‫نیشان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تایبه‌تدای ‌ه ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ئ �ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه كه‌سێك مافه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌بێت‪ ،‬ئه‌و كۆمه‌ڵگای ‌ه ‌‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ی به‌پێی چاكه‌یه‌ك پێناس ‌ه‬ ‫خۆ ‌‬ ‫ده‌ك��ات ك ‌ه به‌پێش م �ه‌رج باس‬ ‫له‌چاك ‌ه ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم پێویست ‌ه‬ ‫ئه‌و‌ه بخه‌ین ‌ه روو ك ‌ه ئه‌م پرس ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌و‌ه ب��ۆ كۆمه‌ڵگا ‌‬ ‫ی تر‪ ،‬بۆ‬ ‫سیاسی‪ ،‬یان به‌واتایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وش ‌ه ‌‬ ‫ی یۆنان ‌‬ ‫رژێمێك (ب ‌ه مانا ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ )Politeia‬ك ‌ه سنووره‌كان ‌‬ ‫ی سیاسی دیاریده‌كات‬ ‫چاكه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ده‌هێنێ‌‪،‬‬ ‫ك ‌ه ئه‌م رژێم ‌ه به‌رهه‌م ‌‬ ‫ێ له‌رژێمه‌كان به‌م راستیی ‌ه‬ ‫هه‌ند ‌‬ ‫خۆیان وه‌سف‌و پێناس ‌ه ده‌كه‌ن‬ ‫ك ‌ه هیچ جیاوازییه‌ك دانانێن‬ ‫ی‬ ‫ی مرۆڤ‌و چاك ‌ه ‌‬ ‫له‌نێوان چاك ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌م دوو‬ ‫شاردا‪ ،‬به‌اڵم جیاواز ‌‬ ‫ب��وار‌ه له‌الیه‌ن مۆدێرنێتییه‌و‌ه‬ ‫ی هه‌ڵهێنجانێك ‌ه‬ ‫ره‌ت��ك��ردن �ه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نابێ ببێ‬ ‫ی ئه‌خالق ‌‬ ‫له‌چاك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ل � ‌ه ب �ه‌رچ��او نه‌گرتن ‌‬ ‫ب �ه‌ه��ۆ ‌‬ ‫ی سیاسی"‪ ،‬چاكه‌یه‌ك ك ‌ه‬ ‫"چاك ‌ه ‌‬ ‫ی (‪)association‬‬ ‫هاوكار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫سیاسی به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫پێناس ‌ه ده‌ك��ات‪ ،‬كه‌وای ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ی لیبراڵ دیموكرات به‌پێی‬ ‫رژێمێك ‌‬ ‫ی ئاگنۆستی‌)‬ ‫ئه‌خالق به‌رژێمێك ‌‬ ‫ب�ێ‌ئ��ای��ن�ی‌) ب��زان��ی��ن‪ ،‬ناتوانین‬ ‫ی سیاسیش ب ‌ه‬ ‫ب ‌ه پێی چاك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ئاگنۆسی بزانین‪ ،‬چونك ‌ه چاك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی په‌سه‌ندكردن ‌‬ ‫سیاسی ب ‌ه مانا ‌‬ ‫ی سیاسی‌و یه‌كسانییه‌‪.‬‬ ‫بنه‌ماكان ‌‬ ‫ی ماف ب ‌ه له‌به‌رچاو‬ ‫بااڵتربوون ‌‬ ‫ی هه‌ڵهێنجان ‌ه جیاوازه‌كان‬ ‫گرتن ‌‬ ‫ی ئه‌خالقیدا‪ ،‬ته‌نها‬ ‫به‌سه‌ر چاك ‌ه ‌‬ ‫ل �ه‌ن��او وه‌ه���ا رژێ��م��ێ �ك‌و ته‌نها‬ ‫ی‬ ‫ی كاركردێك له‌چاك ‌ه ‌‬ ‫له‌پێگ ‌ه ‌‬ ‫ی ئه‌و رژێمه‌دا‬ ‫سیاسی دیاریكه‌ر ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪ ،‬كه‌وای ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌گه‌ر ‌‬ ‫ك��ۆم��ه‌ڵ��خ��وازه‌ك��ان ك�� ‌ه بااڵتر‬ ‫ی ماف به‌سه‌ر چاك ‌ه (به‌و‬ ‫بوون ‌‬ ‫ی راوێلز باسی ده‌كات)‬ ‫شێوه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ببه‌ن ‌ه ژێ��ر پ��رس��ی��اره‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ی ئه‌م باس ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫هێنان ‌ه گۆڕ ‌‬ ‫ئه‌وانه‌و‌ه ناڕاست‌و ناڕه‌وای ‌ه (وه‌ك‬ ‫چۆن سه‌ندێل باسی ده‌كات) ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م بااڵتر بوون ‌ه پێویست ‌‬ ‫بوون ‌‬ ‫ی پلۆرالیزمی لیبراڵ‌و‬ ‫به‌بونیادنان ‌‬ ‫ی ماف‪،‬‬ ‫سیاسه‌ت ‌ه له‌سه‌ر بنه‌ما ‌‬ ‫چونك ‌ه وه‌ها بااڵبوونێك راست هه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و شته‌ی ‌ه ك ‌ه ده‌بێ به‌پێناس ‌ه ‌‬ ‫رژێمێكی‌ لیبراڵ دیموكرات‪.‬‬ ‫و‪ :‬مسته‌فا زاهیدی‌‬


‫‪19‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫پشوو‬

‫ی ئیتالیا به‌نیاز ‌ه‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران ‌‬ ‫ی گۆرانی‌ باڵوبكاته‌وه‌‬ ‫ئه‌لبومێك ‌‬ ‫پێده‌چێت سلڤیۆ برلسكۆنی‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیرانی ئیتاڵیا‪ ،‬بڕیاری‬ ‫دابێ به‌ڕۆحێكی گه‌نجانه‌ی نوێو‌ه‬ ‫بچێته‌و‌ه ن��او س��اڵ��ی ت���ازه‌وه‌‌و‬ ‫له‌گه‌ڵ رۆژه‌ك��ان��ی س �ه‌ری ساڵی‬ ‫نوێدا به‌شێوه‌یه‌كی چاوه‌ڕوانه‌كراو‬ ‫له‌یه‌كێك له‌بازاڕه‌كاندا بینراوه‌‌و‬ ‫هێشتا شوێنی هێرشكردنه‌كه‌ی‬ ‫پ��ێ��و‌ه دی����اره‌و ب �ه‌ل �ه‌ف��اف لوتی‬ ‫داپۆشیووه‌‪.‬‬ ‫ب���ه‌گ���وێ���ره‌ی هه‌واڵێكی‬ ‫رۆژن��ام�ه‌ی (تایمز)ی به‌ریتانی‌و‬ ‫ئه‌و هه‌وااڵنه‌ی ك ‌ه له‌ده‌وروبه‌ری‬ ‫برلسكۆنیه‌و‌ه دزه‌ی���ان ك��ردووه‌‪،‬‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیرانی ئیتاڵیا به‌نیاز‌ه‬ ‫له‌ماوه‌ی پشودان‌و حه‌وانه‌وه‌كه‌یدا‬ ‫بگه‌ڕێته‌و‌ه بۆ خولیاو حه‌زه‌كانی‬ ‫ك ‌ه بریتین له‌نووسینه‌وه‌ی گۆرانیی ‌ه‬ ‫سۆزدارییه‌كان‌و باڵوكردنه‌وه‌یان‬

‫له‌ئه‌لبومێكدا به‌هاوكاری (ماریانۆ‬ ‫ئابیچیال)ی گیتارژه‌نی ئیتاڵی‬ ‫ك ‌ه له‌وه‌وبه‌ریش ب�ه‌ش��داری سێ‬ ‫ئه‌لبومی تری كردووه‌‪.‬‬ ‫رۆژنامه‌ی كۆرێرا دیالسێرای‬ ‫ئیتاڵی باڵویكرده‌و‌ه "برلسكۆنی‬ ‫له‌كۆی ‪ 12‬گۆرانی ‪ 8‬گۆرانیانی‬ ‫ته‌واوكردووه‌‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا ناوی‬ ‫ئه‌لبوم ‌ه نوێیه‌كه‌ی نه‌زانراوه‌"‪.‬‬ ‫به‌گوێره‌ی سه‌رچاوه‌كان ‌ی هه‌واڵ‬ ‫هه‌رچه‌ند‌ه برلسكۆنی بڕیاری داو‌ه‬ ‫تا پشوی هه‌فته‌ی داهاتوو نه‌چێت ‌ه‬ ‫شوێن ‌ه گشتییه‌كان‪ ،‬به‌اڵم له‌پشوی‬ ‫سه‌ری ساڵدا بۆ ماوه‌ی ‪ 2‬كاتژمێر‬ ‫له‌یه‌كێك له‌بازاره‌كانی (ڤیالسانا)‬ ‫ی نزیك به‌ڤێالكه‌ی له‌شاری میالنۆ‬ ‫بینراوه‌و دواتر گه‌ڕاوه‌ته‌و‌ه بۆ ئه‌و‬ ‫ئاهه‌نگه‌ی ك ‌ه به‌بۆنه‌ی سه‌ری ساڵی‬ ‫نوێو‌ه بۆ ژماره‌یه‌ك له‌هاوڕێكانی‬

‫سازی كردوه‌‪.‬‬ ‫سلڤیۆ برلسكۆنی ك ‌ه ته‌مه‌نی‬ ‫له‌‪ 73‬ساڵیدایه‌‪ ،‬له‌ماوه‌ی ساڵی‬ ‫راب������وردودا چ �ه‌ن��د رووداوێ���ك��� ‌ی‬ ‫به‌سه‌ر هات له‌وان ‌ه ئاشكرابوون ‌ی‬ ‫دۆسی ‌ه سكێسی ‌ه ئابڕوبه‌ره‌كانی‌و‬ ‫تۆمه‌تباركردنی به‌گه‌نده‌ڵی‌و دواجار‬ ‫ل���ه‌رۆژی ‪13‬ی كانونی یه‌كه‌می‬ ‫راب����ردودا له‌كاتدرائیه‌ی میالن‬ ‫له‌الیه‌ن پیاوێكه‌و‌ه به‌په‌یكه‌رێكی‬ ‫ك��ان��زای��ی هێرشی ك��رای � ‌ه سه‌رو‬ ‫به‌شێك له‌ده‌موچاوی به‌سه‌ختی‬ ‫بریندار بوو‪.‬‬ ‫سلڤیۆ برلسكۆنی سه‌رۆك‬ ‫وه‌زی��ران��ی ئیتاڵیا پێش ئه‌وه‌ی‬ ‫روو بكات ‌ه بواری میدیا‌و په‌خشی‬ ‫ته‌له‌فزیۆنی‪ ،‬وه‌ك گۆرانیبێژێك‬ ‫له‌سه‌ر كه‌شتی ‌ه گه‌شتیارییه‌كان‬ ‫كاری كردووه‌‪.‬‬

‫ی هۆڵه‌ندا‪،‬‬ ‫ی قوتابخانه‌كان ‌‬ ‫جلوبه‌رگ ‌‬ ‫ی ته‌نك‬ ‫ده‌بێت ‌ه ته‌نوره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی (ترومبته‌ر)ی‌ هۆڵه‌ند ‌‬ ‫رۆژنام ‌ه ‌‬ ‫باڵویكرده‌وه‌ "قوتابییه‌ كچه‌كان‬ ‫ل �ه‌ه��ۆڵ �ه‌ن��دا رووی����ان كردۆت ‌ه‬ ‫ی‬ ‫جلوبه‌رگێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ل �ه‌ب �ه‌رك��ردن � ‌‬ ‫ی‬ ‫نوێ‌ ك ‌ه بریتی ‌ه له‌ته‌نوره‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ژێ���ره‌و‌ه‬ ‫ته‌نك بێئه‌وه‌ی‌ جل ‌‬ ‫له‌به‌ربكه‌ن"‪.‬‬ ‫به‌وت ‌هی‌ رۆژنامه‌كه‌ ئه‌م جل ‌ه‬ ‫ی‬ ‫نوێیه‌ كێبڕكێ‌ له‌گه‌ڵ پانتۆڵ ‌‬

‫ی هۆڵه‌نداو‬ ‫(جینز) ده‌كات كه‌ كچان ‌‬ ‫ی قوتابخانه‌كان حه‌ز‬ ‫قوتابیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌كه‌ن‌و شاره‌زایان ‌‬ ‫به‌پۆشین ‌‬ ‫ی جلوبه‌رگیش پێیانوای ‌ه ئه‌م‬ ‫بوار ‌‬ ‫جله‌ نوێی ‌ه له‌داهاتوویه‌كی‌ نزیكدا‬ ‫ی ئه‌وروپا داده‌پۆشێ‌‪،‬‬ ‫سه‌رانسه‌ر ‌‬ ‫ی جلوبه‌رگیش‬ ‫هه‌روه‌ك كۆگاكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستیان كردوو‌ه به‌نمایشكردن ‌‬ ‫له‌بازاڕه‌كاندا‪.‬‬

‫ی بره‌ودان بوو ‌ه‬ ‫ی ‪ ،2009‬ساڵ ‌‬ ‫ساڵ ‌‬ ‫به‌ته‌كنه‌لۆژیای‌ په‌یوه‌ندیكردن‬

‫خـــه‌و بـــۆ دووركـــه‌وتــنـــه‌وه‌ لــ ‌ه‬ ‫خـه‌مـۆكــی‌ زۆر بــاشـــه‌‬ ‫ی نوێ‬ ‫ی لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی مرۆڤ‬ ‫زوو خ �ه‌وت��ن ی��ارم �ه‌ت � ‌‬ ‫ی باش‬ ‫ی ماوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ده‌دات بۆئه‌و‌ه ‌‬ ‫پشووبدات‪ ،‬هه‌روه‌ك هاوكارێكیش ‌ه‬ ‫بۆ مێردمندااڵن تاهه‌ست به‌متمان ‌ه‬ ‫ی خه‌مۆكی‌ نه‌بن‪.‬‬ ‫بكه‌ن‌و توش ‌‬ ‫ئ���ه‌و ل��ێ��ك��ۆڵ��ی��ن�ه‌وه‌ی� ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی له‌زانكۆ ‌‬ ‫سه‌نته‌ری‌ پزیشك ‌‬ ‫كۆلۆمبیا ئه‌نجامیداو‌ه ده‌ریده‌خات‬ ‫ی‬ ‫ێ ببێت ‌ه هۆ ‌‬ ‫ی ره‌نگب ‌‬ ‫ك ‌ه كه‌مخه‌و ‌‬ ‫ی حاڵه‌تی‌ خه‌مۆكی‌و‬ ‫روودان���� ‌‬ ‫بیركردنه‌و‌ه له‌خۆكوشتن‪.‬‬ ‫له‌وباره‌یه‌وه‌ جیمس گانگویش‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫كه‌ سه‌رپه‌رشتیار ‌‬ ‫ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌یه‌ رایگه‌یاند‪:‬‬ ‫ده‌ره‌نجامه‌كانمان هاوشێوه‌بوون‬ ‫ی ك ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌و بیردۆزه‌یه‌ ‌‬

‫ی‬ ‫ی خه‌و به‌یه‌كێك له‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫كه‌م ‌‬ ‫توشبوون به‌خه‌مۆكی‌ داده‌نرێت‪.‬‬ ‫ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌گۆڤاری‌‬ ‫ی‬ ‫(سلیپ)دا باڵوكراوه‌ته‌وه‌ ئاماژه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌وه‌شكردووه‌‪ :‬به‌ده‌ستهێنان ‌‬ ‫ی خه‌وتن‪،‬‬ ‫ی ت����ه‌واو ‌‬ ‫م��اوه‌ی �ه‌ك � ‌‬ ‫ی خۆپاراستن‬ ‫ده‌كرێت رێوشوێنك ‌‬ ‫بێت بۆ توشنه‌بوون به‌خه‌مۆكی‌و‬ ‫چاره‌سه‌رێكیش بێت ب��ۆ ئه‌و‬ ‫حاڵه‌ته‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ك ‌ه به‌دواداچون ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ش��ه‌وان��ه‌ ‌‬ ‫ب��ۆ ه�ه‌ڵ��س��وك�ه‌وت� ‌‬ ‫ی‬ ‫‪ 15‬ه���ه‌زارو ‪ 659‬خوێندكار ‌‬ ‫ی كردووه‌و گه‌یشتۆت ‌ه‬ ‫دواناوه‌ند ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ی‌ ئه‌و كه‌سانه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫دره‌ن���گ ده‌خ���ه‌ون رووب����ه‌ڕوو ‌‬ ‫ی‬ ‫مه‌ترسی‌ زیاتر ده‌بنه‌و‌ه به‌رێژه‌ ‌‬

‫‪ %20‬ب���ه‌ب���ه‌راورد ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئه‌و‬ ‫ی‬ ‫ی پێش كاتژمێر ‪‌ 10‬‬ ‫كه‌سانه‌ ‌‬ ‫شه‌و ده‌خه‌ون‪.‬‬ ‫له‌لێكۆڵینه‌وه‌كه‌دا‬ ‫ه���ه‌ر‬ ‫ی‬ ‫ئ�ه‌و‌ه خ��راوه‌ت �ه‌ڕوو كه‌ ئه‌وانه‌ ‌‬ ‫حه‌ز به‌مانه‌وه‌ی‌ شه‌وان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫به‌ڕێژه‌ی‌ له‌‪ %20‬زیاتر رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫ی بیركردنه‌و‌ه له‌خۆكوشتن‬ ‫مه‌ترس ‌‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌شكراو‌ه ك ‌ه‬ ‫ی شه‌وان ‌ه پێنج‬ ‫ئه‌و مێردمندااڵنه‌ ‌‬ ‫كاتژمێر ی��ان كه‌متر خه‌وتوون‬ ‫ی ‪ %71‬مه‌ترسی ئه‌وه‌یان‬ ‫به‌ڕێژه‌ ‌‬ ‫ی بن‌و‬ ‫له‌سه‌ر‌ه ك ‌ه توشی‌ خه‌مۆك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ % 48‬یش مه‌ترس ‌‬ ‫ب�ه‌ڕێ��ژه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وه‌یان له‌سه‌ر‌ه ك ‌ه بیر له‌حاڵه‌ت ‌‬ ‫خۆكوشتن بكه‌نه‌وه‌‪.‬‬

‫ئ �ه‌و ش��اره‌زای��ان�ه‌ نیگه‌رانن‬ ‫ی زۆر‬ ‫له‌وه‌ی‌ ئه‌م جل ‌ه تاڕاده‌یه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زیادبوون ‌‬ ‫وروژێنه‌ره‌و ده‌بێته‌هۆ ‌‬ ‫ی سێكسی‌‪،‬‬ ‫ی ده‌ستدرێژ ‌‬ ‫رێ��ژه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫هاوكات كارگه‌كانی‌ جلوبه‌رگ ‌‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ژێ����ره‌وه‌ش ن��ی��گ�ه‌ران� ‌‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ده‌رب��ڕی��و‌ه له‌باڵوبونه‌وه‌ ‌‬ ‫مۆدێل ‌ه نوێیه‌‪ ،‬چونكه‌ بازاڕیان‬ ‫وه‌كو جاران نامێنێت‪.‬‬

‫هه‌موو ئ �ه‌و كه‌سان ‌ه ‌ی ك ‌ه بایه‌خ‬ ‫به‌بوار ‌ی ته‌كنه‌لۆژیا ‌ی زانیاری ‌ی ده‌ده‌ن‬ ‫هاوڕان له‌سه‌ر ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه گه‌شه‌كردن ‌ی‬ ‫تۆڕه‌كان ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‬ ‫یه‌كێكبوو له ‌تایبه‌تمه‌ندییه‌كان ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی ‪‌2009‬و تیایدا گرنگ ‌ی زۆر دراو‌ه‬ ‫به‌ماڵپه‌ره‌كان ‌ی تویته‌رو فه‌یسبوك؟‬ ‫ب���ه‌ڕا ‌ی ش���اره‌زای���ان ئه‌مه‌ش‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ ئه‌و پێشكه‌وتن ‌ه ‌ی‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیا ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی به‌خۆیه‌و‌ه‬

‫بینیویه‌تی‌‌و ئ��ام��راز ‌ی تایبه‌ت بۆ‬ ‫گواستنه‌و‌ه ‌ی ئه‌و خزمه‌تگوزارییان ‌ه ‌ی‬ ‫ك � ‌ه خه‌ڵك ‌ی پێویست ‌ی پێیه‌ت ‌ی‬ ‫ل��ه‌ك��ارك��ردن‌و ژی��ان � ‌ی رۆژان��ه‌ی��ان‬ ‫فه‌راهه‌مكراون‪ ،‬جگ ‌ه له‌سه‌رهه‌ڵدان ‌ی‬ ‫چه‌ند رووداوێك ‌ی سیاسی ‌ی گرنگ‬ ‫وه‌ك ئ �ه‌و‌ه ‌ی له‌ئێران رووده‌دات‪،‬‬ ‫دوابه‌دوا ‌ی راگه‌یاندن ‌ی ئه‌نجامه‌كان ‌ی‬ ‫هه‌ڵبژاردن ‌ه سه‌رۆكایه‌تییه‌ك ‌ه ‌ی ئه‌و‬ ‫واڵت ‌ه ك ‌ه بووه‌ت ‌ه مای ‌ه ‌ی بایه‌خدان ‌ی‬

‫زۆر ‌ی م��ی��دی��او دام���ه‌زراوه‌ك���ان��� ‌ی‬ ‫توێژینه‌وه‌و رێكخراو‌ه جیاوازه‌كان‪،‬‬ ‫ته‌نانه‌ت تاك ‌ه كه‌سه‌كانیش سوود‬ ‫ل �ه‌م��اڵ��پ �ه‌ڕه‌ك��ان وه‌رده‌گ�����رن بۆ‬ ‫گواستنه‌و‌ه ‌ی زانیارییه‌كان به‌و‬ ‫پێودانگ ‌ه ‌ی ك ‌ه سه‌رچاوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫گرنگ ‌ی گواستنه‌و‌ه ‌ی زانیارییه‌‪.‬‬ ‫كه‌ناڵ ‌ی ‪‌ BBC‬ی باڵویكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫ب�ڵ�اوب���ون���ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌كان ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی كۆمه‌اڵیه‌تی‌و‬ ‫باڵوبونه‌و‌ه ‌ی وێبالگ ‌ی كۆمه‌اڵیه‌ت ‌ی‬ ‫ب �ه‌ش��ێ��وه‌ی �ه‌ك � ‌ی خ���ێ���را‪ ،‬ب��وه‌ت�� ‌ه‬ ‫تایبه‌تمه‌ندییه‌ك ‌ی دیار ‌ی ساڵ ‌ی ‪2009‬‬ ‫ك ‌ه به‌كارهێنان ‌ی به‌رفراوانبونێك ‌ی زۆر‬ ‫گه‌ور‌ه ‌ی به‌خۆو‌ه بینیو‌ه به‌تایبه‌ت‬ ‫ماڵپه‌ڕه‌كان ‌ی (تویته‌رو فه‌یسبوك)‪،‬‬ ‫ب���ه‌ه���ۆ ‌ی پ��ێ��ش��ك�ه‌ش��ك��ردن� ‌ی ئه‌و‬ ‫خزمه‌تگوزارییان ‌ه ‌ی ك ‌ه خه‌ڵك له‌ژیان ‌ی‬ ‫رۆژانه‌یدا پێویست ‌ی پێیه‌تی‌‪ ،‬سه‌ره‌ڕا ‌ی‬ ‫دروستكردنه‌و‌ه ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی له‌نێوان‬ ‫ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌ی ك ‌ه په‌یوه‌ندییان به‌هه‌ر‬ ‫هۆكارێك بێت نه‌ماوه‌‪.‬‬

‫هه‌ندێك له‌ژاپۆنییه‌كان ماڵه‌كانیان‬ ‫كه‌مێك له‌تابوت گه‌وره‌تره‌‬ ‫بۆ هه‌ندێك له‌ژاپۆنییه‌كان شوێن ‌ی‬ ‫گه‌نجینه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫نیشه‌ته‌جێبوون‬ ‫پالستیكی ‌ه ك ‌ه رووبه‌ره‌ك ‌ه ‌ی كه‌مێك‬ ‫له‌تابوتێك فراونتره‌‌و شینگۆكۆ‬ ‫یه‌كێك ‌ه له‌هۆتێل ‌ه كۆنه‌كان ‌ی‬ ‫ناوجه‌رگ ‌ه ‌ی شار ‌ی تۆكیۆ ‌ی پایته‌خت ‌ی‬ ‫ژاپۆن ك ‌ه به‌ده‌یان ژوور ‌ی پالستیك ‌ی‬ ‫كه‌ڵه‌كه‌بوو ‌ی له‌و شێوه‌ی ‌ه ‌ی تیادایه‌‪.‬‬ ‫ك ‌ه‬ ‫ئه‌تسۆش ‌ی ناكانیش ‌ی‬ ‫له‌پشوو ‌ی سه‌ر ‌ی ساڵه‌و‌ه بێكاره‌‪،‬‬ ‫شوێن ‌ی نیشته‌جێبوونه‌ك ‌ه ‌ی كه‌مێك‬ ‫له‌تابوتێك گه‌وره‌تر‌ه ك ‌ه له‌په‌ناگه‌یه‌ك‬ ‫به‌والو‌ه هیچ ‌ی تر نییه‌‪.‬‬ ‫ناكانیش ‌ی ك ‌ه به‌ناچار ‌ی له‌به‌ر‬ ‫ته‌سك ‌ی ڕووب���ه‌ر ‌ی ئ �ه‌و شوێن ‌ه ‌ی‬ ‫تیایدا نیشته‌جێ ‌ه به‌شێك ‌ی زۆر ‌ی‬ ‫جلوبه‌رگه‌كان ‌ی فڕێداو‌ه له‌وباره‌یه‌و‌ه‬

‫ده‌ڵێت "ئه‌م ‌ه ته‌نها جێگه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫كه‌به‌پاڵكه‌وتنه‌و‌ه جوڵ ‌ه ‌ی تیاده‌ك ‌هم‌و‬ ‫ده‌خ���ه‌وم‪ ،‬ورد‌ه ورد‌ه له‌گه‌ڵیدا‬ ‫رادێ��م"‪ .‬هۆتێل (شینگۆكۆ) ‪510‬‬ ‫ژوور ‌ی له‌و شێواز ‌ی نیشته‌جێبوون ‌ه‬ ‫ل�ه‌خ��ۆده‌گ��رێ��ت ك � ‌ه به‌رزییه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫ل�ه‌ش�ه‌ش پ �ێ‌و نیو تێناپه‌ڕێت‌و‬ ‫درێژییه‌كه‌ش ‌ی پێنچ پێیه‌‪.‬‬ ‫سایت ‌ی ‪ CNN‬باڵویكردوه‌ته‌و‌ه‬ ‫"ئه‌م جێگایان ‌ه به‌جۆرێكن ك ‌ه مرۆڤ‬

‫ناتوانێت به‌پێو‌ه تیایاندا بوه‌ستێت‪،‬‬ ‫ئێستا ئ �ه‌م ژوور ‌ی خ�ه‌وان� ‌ه بوون ‌ه‬ ‫ئه‌لته‌رناتیڤێك بۆ ئه‌و كه‌سان ‌ه ك ‌ه جگ ‌ه‬ ‫له‌په‌ناگه‌یه‌ك ‌ی له‌وشێوه‌ی ‌ه هیچ چارێك ‌ی‬ ‫تریان نه‌بوو بۆ نیشته‌جێ بوون‪.‬‬ ‫سایته‌ك ‌ه ئاشكرایكردو‌ه نرخ ‌ی كرێ ‌ی‬ ‫مانگان ‌ه ‌ی ئه‌مجۆر‌ه جێگایان ‌ه به‌جۆرێك‬ ‫گران ‌ه ك ‌ه مای ‌ه ‌ی سه‌رسوڕمانه‌و ده‌گات ‌ه‬ ‫‪ 59000‬هه‌زار (یه‌ن) ك ‌ه ده‌كات ‌ه ‪640‬‬ ‫دۆالر ‌ی ئه‌مه‌ریكی‌‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫پشوو‬

‫‪ 2009‬ئه‌مه‌ریكییه‌كان ‪ 10‬ملیار‬ ‫ی سینه‌ما داوه‌‬ ‫دۆالریان به‌بلیت ‌‬ ‫ساڵی‌ ‪ 2009‬باشترین ساڵی‌‬ ‫سینه‌مای‌ ئه‌مه‌ریكی بووه‌و له‌و‬ ‫ساڵه‌دا فیلمه‌كانی‌ هۆلیود ‪10‬‬ ‫ملیار دۆالریان له‌فرۆشتنی‌ بلیت‬ ‫ده‌ستكه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫ده‌نگی‌ ئه‌مه‌ریكا باڵویكرده‌وه‌‬ ‫"فیلمی‌ ئاڤاتاری‌ خه‌یاڵی‌ زانستی‌‬ ‫ده‌ستكه‌وتێكی‌ زۆری‌ بووه‌‌و‬ ‫ت��ا ه�ه‌ف��ت�ه‌ی‌ راب�����وردوو ‪278‬‬ ‫م��ل��ی��ۆن دۆالری‌ ده‌ستكه‌وت‬ ‫بووه‌"‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌كاتێكدا هه‌ندێك‬ ‫له‌ره‌خنه‌گرانی‌ فیلم به‌یه‌كێك‬

‫له‌باشترین فیلمه‌كانی‌ ئه‌و ساڵه‌ی‌‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫له‌پاڵ‌ ئاڤاتاردا‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫ف��ی��ل��م�ی‌ ت��ری��ش به‌باشترین‬ ‫فیلمه‌كانی‌ ‪ 2009‬داده‌نرێن‪،‬‬ ‫له‌وانه‌ فیلمی‌ هارت لۆكه‌ر كه‌باس‬ ‫له‌سه‌ربازێكی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌عێراق‬ ‫ده‌ك��ات‌و كاره‌كه‌ی‌ له‌ناوبردنی‌‬ ‫ب��ۆم��ب�ی‌ چ��ێ��ن��راوه‌‪ ،‬ه���ه‌روه‌ك‬ ‫ئه‌پ ئین زه‌ ئێیه‌ریش له‌الیه‌ن‬ ‫ئ �ه‌و ره‌خ��ن�ه‌گ��ران�ه‌وه‌ به‌یه‌كێك‬ ‫له‌باشترین فیلمه‌كان داده‌نرێت‪.‬‬

‫ئه‌پ ئین زه‌ ئێیه‌ریش باس‬ ‫له‌كه‌سێك ده‌كات چه‌ندین شار‬ ‫ده‌گه‌ڕێت‌و ئیشی‌ ئه‌وه‌یه‌ خه‌ڵك‬ ‫له‌كاره‌كه‌ی‌ دووربخاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌نگی‌ ئه‌مه‌ریكا ئاماژه‌ی‌‬ ‫به‌وه‌داوه‌ كه‌ ئه‌م فیلمه‌ سه‌رنجی‌‬ ‫ئه‌مه‌ریكییه‌كانی‌‬ ‫زۆرب�����ه‌ی‌‬ ‫راك��ێ��ش��اوه‌ ل��ه‌ب��ه‌رئ��ه‌وه‌ی‌ له‌و‬ ‫س��اڵ �ه‌داو به‌هۆی‌ ئ �ه‌و قه‌یرانه‌‬ ‫داراییه‌ی‌ جیهانی‌ گرتووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌یه‌كی‌ زۆر له‌ئه‌مه‌ریكییه‌كان‬ ‫بێكاربوون‪.‬‬

‫‪18‬‬

‫ی ئوسترالیا‬ ‫سه‌رۆك وه‌زیران ‌‬ ‫كتێبێك بۆ مندااڵن ده‌نووسێت‬ ‫ب��ڕی��اره‌ ل��ه‌رۆژان��ی‌ داهاتوودا‬ ‫كیڤن رود س �ه‌رۆك وه‌زیرانی‌‬ ‫ئوسترالیا كتێبێكی‌ چیرۆكی‬ ‫مندااڵن باڵوبكاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ����اژان����س����ی‌ رۆی����ت����ه‌رز‬ ‫ب�ڵاوی��ك��رده‌وه‌ كتێبـــه‌كه‌ی‌‬

‫س���ه‌رۆك وه‌زی����ران تایبه‌ته‌‬ ‫ب �ه‌ژی��ان �ی‌ س�ه‌گ��ێ��ك ب��ه‌ن��اوی‌‬ ‫جاسـپێرو پشیله‌یه‌كی‌ ره‌ش‬ ‫ب �ه‌ن��اوی‌ ئ��اب��ی‌‌و ل �ه‌م مانگه‌دا‬ ‫ده‌كه‌وێته‌ بازاڕه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئ���اش���ك���راش���ی���ك���ردوه‌‬

‫چ��ی��رۆك�ه‌ك��ان�ی‌ رود له‌الیه‌ن‬ ‫خانـــــــه‌ی‌ چ��اپ�ی‌ ئالێن‌و‬ ‫باڵوده‌كرێته‌وه‌و‬ ‫ئونوینه‌وه‌‬ ‫داه��ات��ه‌ك��ه‌ی��ش��ی‌ ده‌درێ�����ت‬ ‫شانشینی‌‬ ‫به‌نه‌خۆشخانه‌ی‌‬ ‫مندااڵنی‌ میلبۆرن‪.‬‬

‫ی پیكاسۆ له‌فه‌ره‌نسا دزرا‬ ‫تابلۆیه‌ك ‌‬

‫ی‬ ‫ژاپۆنییه‌کان شوێنێکیا ‌ن بۆ بنكه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی له‌‌سه‌ر مانگ دۆزییه‌وه‌‬ ‫زانست ‌‬ ‫توێژینه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ب��ه‌گ��وێ��ره‌ی‬ ‫ك������ ‌ه ل�������ه‌ب���ڵ���اوك�������راوه‌ی‬ ‫( ‪Geophysical‬‬ ‫‪Letters‬‬ ‫‪)Research‬‬ ‫باڵوكراوه‌ته‌وه‌‪ ،‬ده‌ركه‌وتوو‌ه سه‌ر‬ ‫رووی مانگ چه‌ند تونێلێكی‬ ‫بوركانی تێدایه‌‌و به‌شوێنێكی‬ ‫نمونه‌یی داده‌نرێت بۆ دامه‌زراندنی‬ ‫ب��ن��ك �ه‌ی �ه‌ك��ی ه �ه‌م��ی��ش �ه‌ی��ی بۆ‬ ‫توێژینه‌وه‌كان له‌سه‌ر مانگ‪.‬‬ ‫توێژینه‌وه‌ك ‌ه ك ‌ه له‌الیه‌ن چه‌ند‬ ‫ی ئه‌نجامدراو‌ه‬ ‫ی ژاپۆن ‌‬ ‫زانایه‌ك ‌‬ ‫ده‌ری���ده‌خ���ات "ئ���ه‌و شوێنه‌ش‬ ‫ده‌كه‌وێت ‌ه ناوچه‌ی به‌رزاییه‌كانی‬

‫(ماریۆس)ی بوركانی‌و به‌نزیكترین‬ ‫شوێن له‌زه‌وییه‌وه‌ داده‌نرێت‪.‬‬ ‫ئه‌و زانایانه‌ پێیانوای ‌ه ئه‌و‬ ‫شوێن ‌ه به‌چینێكی بوركانی‬ ‫ره‌ق له‌ژیله‌مۆ بوركانییه‌كان‬ ‫داپۆشراوه‌‌و پارێزراو‌ه له‌پله‌كانی‬ ‫گه‌رمای به‌رز‌و كه‌وتنه‌خواره‌وه‌ی‬ ‫كلدار‌و نه‌یزه‌كه‌كان له‌سه‌ر رووی‬ ‫مانگ‪.‬‬ ‫جۆنیشی هارویاما گه‌ور‌ه‬ ‫ت��وێ��ژه‌ره‌وه‌ی ئاژانسی بۆشایی‬ ‫ئ��اس��م��ان��ی ژاپ����ۆن (جاكسا)‬ ‫رای��گ �ه‌ی��ان��د‪ :‬ره‌ن��گ � ‌ه بتوانرێ‬ ‫له‌داهاتودا تونێل ‌ه بوركانییه‌كانی‬

‫سه‌ر رووی مانگ بكرێنه‌ بنكه‌و‬ ‫شوێنی گرنگ بۆ دامه‌زراندنی‬ ‫بنكه‌ی توێژینه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی سایت ‌‬ ‫به‌گوێره‌ ‌‬ ‫ی ‪ CNN‬زانا‬ ‫ژاپۆنییه‌كان له‌ڕێگه‌ی كه‌شتی‬ ‫ئاسمانی (‪)SELENE‬و‌ه وێنه‌ی‬ ‫زۆر وردو روونیان له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫شوێنه‌ ده‌ستكه‌وتووه‌‪.‬‬ ‫پێشتر زاناكان تونێلی دیكه‌یان‬ ‫له‌سه‌ر مانگ دۆزیوه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌و شوێنه‌ی تاز‌ه دۆزراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫زۆر جێی‌ بایه‌خه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫مه‌ترسی هه‌ره‌سهێنان‌و رووخانی‬ ‫لێناكرێت‪.‬‬

‫ئ��اژان��س �ی‌ ف��ران��س پرێس‬ ‫ی‬ ‫باڵویكرده‌وه‌ شه‌وی‌ سه‌ر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 30‬تابلۆ ‌‬ ‫س��اڵ‪ ،‬نزیكه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫ه��ون��ه‌ری��ی‌ له‌ڤێالیه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی فه‌ره‌نسا كه‌تابلۆ ‌‬ ‫باشوور ‌‬ ‫پیكاسۆیشی‌ تێدای ‌ه دزراوه‌‪.‬‬ ‫پ��ۆل��ی��س �ی‌ فه‌ره‌نسا‬ ‫ی راگه‌یاند‬ ‫ب�ه‌ئ��اژان��س�ه‌ك�ه‌ ‌‬ ‫ی‬ ‫"خاوه‌نی‌ ڤێالكه‌ كابرایه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ئه‌وكاته‌ ‌‬ ‫فه‌ره‌نسییه‌و‬ ‫ی‬ ‫تابلۆكان دزراون كه‌بای ‌‬ ‫‪ 1.4‬ملیۆن دۆالرن‪ ،‬له‌سوید‬ ‫ی‬ ‫ب����ووه‌‌و ب��ۆ دیاریكردن ‌‬ ‫زیانه‌كان گ��ه‌ڕاوه‌ت��ه‌و‌ه بۆ‬ ‫ی خۆی‌"‪.‬‬ ‫واڵته‌كه‌ ‌‬ ‫ر و و نیشیكر د و ه‌ته‌و ه‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و تابلۆیان ‌ه دوا ‌‬ ‫دزین ‌‬ ‫شوێنه‌وارێك‬ ‫دیارنه‌مانی‌‬ ‫ی‬ ‫له‌پێشانگای‌ پاریس ئۆرسای ‌‬ ‫ی ‪ 800‬یۆرۆیه‌‪،‬‬ ‫دێت كه‌ بای ‌‬ ‫به‌پێی‌ وت �ه‌ی‌ لێپرسراوان‬ ‫دزه‌كان زۆر شاره‌زایانه‌ ئه‌و‬ ‫دزییه‌یان كردووه‌‪.‬‬

‫بۆ رێگه‌گرتن له‌قۆپیه‌كردن‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی سوریا خزمه‌تگوزاری ‌‬ ‫له‌زانكۆیه‌ك ‌‬ ‫مۆبایل راده‌گیرێت‬ ‫به‌مه‌به‌ستی رێگه‌گرتن له‌دیارده‌ی‬ ‫قۆپیه‌كردنی‌ قوتابیان له‌ڕێگه‌ی‬ ‫مۆبایله‌وه‌‪ ،‬زانكۆی تشرینی‬ ‫س��وری��ا‪ ،‬ب��ڕی��اری��داوه‌ له‌هه‌موو‬ ‫هۆڵێكی تاقیكردنه‌وه‌‌و له‌نزیك‬ ‫پلیكانه‌كانی‌ كۆلێژه‌كه‌ ئامێرێكی‬ ‫ته‌شویش دابنرێت بۆئه‌وه‌ی‌‬ ‫هه‌موو ج��ۆره‌ په‌یوه‌ندییه‌كی‬ ‫مۆبایل نه‌مێنێت‪.‬‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د یه‌حیا موعه‌ال‬ ‫س���ه‌رۆك���ی زان���ك���ۆی تشرین‬ ‫ب���ه‌رۆژن���ام���ه‌ی (ب���ه‌ع���س)ی‬ ‫راگه‌یاند‪ :‬به‌هۆی زۆری ژماره‌ی‬ ‫قه‌ره‌باڵغی‬ ‫خوێندكاره‌كان‌و‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ه��ۆڵ �ه‌ك��ان��ی‬ ‫زان��ك��ۆك �ه‌ی��ان ب��ۆ نه‌هێشتنی‬ ‫دی��ارده‌ی قۆپیه‌كردن له‌نێوان‬ ‫خوێندكاره‌كاندا جیا له‌هه‌موو‬ ‫زانكۆكانیتر ئ �ه‌و ئامێره‌یان‬

‫داناوه‌"‪.‬‬ ‫ئاشكراشیكرد به‌هۆی‬ ‫دانانی ئه‌و ئامێرانه‌وه‌ تا‬ ‫دووری (‪ )500‬مه‌تر هه‌موو‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كی مۆبایل‬ ‫ناتوانرێت‬ ‫نامێنێت‌و‬ ‫ل���ه‌ڕێ���ی���ه‌وه‌ ده‌ن����گ‌و‬ ‫بگوێزرێته‌وه‌‬ ‫ن��ام �ه‌‬ ‫ك �ه‌ ب �ه‌وت �ه‌ی‌ موعه‌ال‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش وایكردووه‌‬ ‫تا قیكر د نه‌و ه‌كا ن‬ ‫ل���ه‌ك���ه‌ش���ێ���ك���ی‬ ‫ئ���ارام‌و بێكێشه‌دا‬ ‫ب����ه‌ڕێ����وه‌ب����چ����ن‌و‬ ‫چ��اودێ��ران�ی‌ هۆڵی‬ ‫تاقیكردنه‌وه‌كانیش‬ ‫ب��اش��ت��ر ده‌ت��وان��ن‬ ‫ئ���ه‌رك���ه‌ك���ان���ی���ان‬ ‫راپه‌ڕێنن‪.‬‬


‫‪21‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬

‫ی ره‌ســــــه‌ن‬ ‫"بـــــــوون" ‌‬

‫ی "نمـوونــه‌یــی‌‪ /‬عـــه‌ده‌مـی‌"‬ ‫لــه‌نێــوان خــوێنه‌ر ‌‬ ‫ی مه‌حوی‌"دا‬ ‫"خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی‌ بوون ل ‌ه شیعر ‌‬

‫عه‌بدولموته‌ڵیب عه‌بدوڵاڵ‬ ‫عه‌بدولموته‌ڵیب عه‌بدوڵاڵ‬

‫به‌شی یه‌که‌م‬

‫ده‌ركه‌وتن ‌ی خوێنه‌ر ‌ی نموونه‌ی ‌ی‬ ‫ئه‌گه‌ر ده‌ق هیچ مانایه‌كی نه‌ب ‌ێ‬ ‫ته‌نها ئه‌و كات ‌ه نه‌بێت‪ ،‬ك ‌ه خوێنه‌ری‬ ‫كارا پرۆسیسه‌ی ده‌كات‪ ،‬به‌و مانای ‌ه‬ ‫لێكدانه‌وه‌و راڤه‌كردن ‌ی ده‌ق نه‌ك‬ ‫ه�ه‌ر ته‌نها به‌پێ ‌ی خوێنه‌ره‌كان‪،‬‬ ‫به‌ڵكو به‌پێ ‌ی تاك ‌ه خوێنه‌رێكیش‬ ‫ده‌ش � ‌ێ بگۆڕێت‪ ،‬له‌راستیدا ئه‌و‬ ‫گۆڕان ‌ه ‌ی دوای ‌ی له‌وانه‌ی ‌ه په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌كات ‌ی جیاجیاو‌ه هه‌بێت (واتا‬ ‫كاتی خوێندنه‌وه‌) هه‌روه‌ها له‌ڕووی‬ ‫م��ێ��ژووی��ی�ه‌و‌ه خ��وێ��ن�ه‌ران له‌نه‌و‌ه‬ ‫جیاوازه‌كان‌و سه‌د‌ه جیاوازه‌كاندا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی جیاواز لێكدانه‌وه‌ی‬ ‫به‌رهه‌م ده‌كه‌ن‪ ،‬واتا شتی جیاواز‬ ‫له‌رێگ ‌ه ‌ی خوێنه‌رانی سه‌رده‌م ‌ه‬ ‫جیاوازه‌كان به‌ده‌ق ده‌به‌خشن‪.‬‬ ‫(ئیمبرتۆ ئیكۆ) له‌بواری‬ ‫سیمیۆتیكاو‌ه كار ده‌كات‌و كرده‌ی‬ ‫خوێندنه‌وه‌و ته‌ئویل الی ئه‌و خۆی‬ ‫له‌و سێ قۆناغه‌دا هه‌ڵده‌گرێته‌وه‌‪:‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬ده‌ق به‌و مانایه‌ی ك ‌ه‬ ‫رستێك سپێتی‌و ئاڵو گۆڕیی ‌ه‌و‬ ‫قابیلی پڕكردنه‌وه‌و ته‌ئویل كردنه‌‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬خوێنه‌ر به‌و مانایه‌ی‬ ‫ك ‌ه له‌كۆمه‌ڵێك ده‌ق پێكهاتووه‌‪،‬‬ ‫خوێنه‌ری مه‌وسوعی‌‪.‬‬ ‫س��ێ��ی �ه‌م‪ :‬گ�ه‌ی��ش��ت��ن��ی ده‌ق‬ ‫به‌خوێنه‌ر به‌هاوبه‌شیكردن له‌ده‌ق‪،‬‬ ‫یان ساته‌وه‌ختی ئاوێته‌بوونی نێوان‬ ‫د‌هق‌و خوێنه‌ر‪ ،‬ده‌ژمێردرێت‪ .‬‬ ‫قسه‌كردن له‌ده‌ق به‌و مانایه‌ی‬ ‫ك ‌ه هه‌ڵگری كۆمه‌ڵێك ئاڵوگۆڕی‌و‬ ‫رستێك سپێتیی ‌ه له‌وێو‌ه دێت ك ‌ه‬ ‫پانتاییه‌ك ‌ه لێپراسراوێتی كرانه‌وه‌ی‬ ‫له‌خۆدا هه‌ڵگرتووه‌‪ ،‬هه‌ر له‌وێشه‌و‌ه‬ ‫خوێنه‌ر جوڵ ‌ه‌و بزاڤ‌و داهێنانی خۆی‬ ‫به‌ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬چونك ‌ه (ئیكۆ)‬ ‫پێیوای ‌ه ده‌ق ئامرازێكی سسته‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫داوا له‌خوێنه‌ر ده‌ك��ات له‌رێگه‌ی‬ ‫هاوبه‌شیكردنه‌و‌ه ئه‌كتیڤی بكات‪،‬‬ ‫ئه‌و ئاوێته‌بوون‌و ئه‌كتیڤكردنه‌ی‬ ‫ده‌ق له‌رێگه‌ی خوێنه‌رێكه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫(ئیكۆ) به‌(خوێنه‌ری نموونه‌یی)‬ ‫ن��اوی ده‌ب���ات‪ ،‬ئ��ه‌و خوێنه‌ره‌ش‬ ‫ده‌كه‌وێت ‌ه به‌رانبه‌ر ستراتیژیه‌تی‬ ‫ده‌قی دانه‌ر‪ ،‬ئه‌و دانه‌ره‌ش ده‌توانێت‬ ‫ئ�ه‌و ستراتیژیه‌تی ‌ه هه‌ڵگرێت ك ‌ه‬ ‫به‌رده‌وام بۆ تواناكان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌دی��وه‌ك �ه‌ی دی��ك�ه‌ش خوێنه‌ری‬ ‫نموونه‌یی بۆ هه‌مان ئه‌و توانایان ‌ه ‌ی‬

‫خۆ ‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌وێشه‌و‌ه‬ ‫ده‌ك �ه‌وی��ن � ‌ه ب �ه‌ران��ب �ه‌ر خوێنه‌ری‬ ‫ئه‌زمونگه‌رییه‌وه‌‪.‬‬ ‫(ئایزه‌ر) سه‌ر به‌جوانكاری‬ ‫وه‌رگ����ر‌ه پرنسیبی تیۆره‌كه‌ی‬ ‫بۆ فینۆمینۆلۆژیا‌و هیرمینۆتیكا‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌رچی هه‌ر یه‌ك‬ ‫له‌(ئیكۆ)‌و (ئ��ای��زه‌ر) جیاوازی‬ ‫زۆری���ان ل�ه‌ب��اك��گ��راوه‌ن��دی فیكری‬ ‫میتۆدیدا ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌شدا هه‌ردووكیان سروشتێكی‬ ‫گێڕانه‌وه‌ئامێزیان هه‌یه‌‪ ،‬به‌مانایه‌كی‬ ‫دیك ‌ه زۆرب�ه‌ی ئه‌و مه‌سه‌النه‌ی ك ‌ه‬ ‫(ئیكۆ) له‌بواری خوێندنه‌وه‌و ته‌ئویل‬ ‫كاری تێدا كردووه‌‪( ،‬ئایزه‌ر) په‌ره‌ی‬ ‫پێداو‌ه‌و ده‌وڵه‌مه‌ندی ك��ردووه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫به‌شداربوون له‌كارلێكه‌ری نێوان‬ ‫د‌هق‌و خوێنه‌ر‪ ،‬كۆمه‌ڵێك چه‌مكی‬ ‫به‌رهه‌م هێناو‌ه له‌پێش هه‌مووشیان‬ ‫(خوێنه‌ری ن��اوه‌ك��ی) ك ‌ه نزیك ‌ه‬ ‫ل�ه‌(خ��وێ��ن�ه‌ری ن��م��وون�ه‌ی��ی)‪ ،‬ئه‌و‬ ‫خوێنه‌ر‌ه ناوه‌كیی ‌ه خوێنه‌رێك ‌ه‬ ‫به‌دوای مانادا ده‌گه‌ڕێت‪ ،‬به‌اڵم نه‌ك‬ ‫مانا ئاماد‌ه‌و شاراوه‌كانی نێو ده‌ق‪،‬‬ ‫وه‌ك چۆن به‌شێو‌ه ته‌قلیدییه‌كه‌و‌ه‬ ‫چه‌سپاوه‌‪ ،‬به‌ڵكو ئ �ه‌و مانایه‌ی‬ ‫ك ‌ه له‌كارلێكه‌ری د‌هق‌و خوێنه‌ر‬ ‫ده‌كه‌وێته‌وه‌‪ ،‬واتا ئه‌و مانایه‌ی ك ‌ه‬ ‫وه‌ك "جێكه‌وته‌یه‌ك ده‌ش ‌ێ پرۆسیس ‌ه‬ ‫بكرێت" له‌نوێو‌ه بدۆزرێته‌وه‌‪ ،‬نه‌ك‬ ‫بابه‌تێك بێت بش ‌ێ دیاریبكرێت‌و‬ ‫پێوه‌ی ببه‌سترێته‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌مجۆر‌ه ئه‌ركی هیرمینۆتیكا‬ ‫الی (ئایزه‌ر) خۆی له‌ته‌قینه‌وه‌ی‬ ‫وز‌ه ده‌الل��ی � ‌ه حه‌شاردراوه‌كانی‬ ‫نێو ده‌ق ه �ه‌ڵ��ده‌گ��رێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ته‌قینه‌وه‌یه‌ش له‌رێگه‌ی به‌شداری‬ ‫چاالكانه‌ی خوێنه‌ره‌و‌ه به‌ئه‌نجام‬ ‫ده‌گات‪ ،‬به‌و مانایه‌ش خوێنه‌ر ئه‌و‬ ‫بارگ ‌ه وزه‌ئامێزه‌ی ‌ه ك ‌ه ب��ه‌رده‌وام‬ ‫ل �ه‌ه �ه‌ر خ��وێ��ن��دن�ه‌وه‌ی�ه‌ك��ی نوێدا‬ ‫ده‌دره‌وشێته‌وه‌‪.‬‬ ‫دیارده‌‪ /‬خوێنه‌ر‬ ‫فینۆمینۆلۆژیا خۆی به‌ماهیه‌تی‬ ‫یان ب ‌ه مانای دیاری وجودی مرۆییه‌و‌ه‬ ‫خه‌ریك ده‌ك��ات‪ ،‬هایدگه‌ر زاراوه‌ی‬ ‫(فینۆمینۆلۆژیا) ده‌گه‌ڕێنێته‌و‌ه بۆ‬ ‫س�ه‌ر بنچینه‌ی یۆنانی‌و ده‌ڵێت‪:‬‬ ‫زاراوه‌ك��� ‌ه ل ‌ه دوو به‌ش پێكدێت‪-‬‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫‪))phenomenon‬‬ ‫(‪ )logos‬به‌شی یه‌كه‌م ئاماژ‌ه ب ‌ه‬ ‫كۆی ئه‌و شتان ‌ه ده‌كات ك ‌ه له‌به‌ر‬ ‫رۆژدا ده‌رده‌كه‌ون یان له‌به‌ر رۆشنای‬ ‫ده‌رده‌ك �ه‌ون‪ ،‬ئه‌و ده‌ركه‌وتن‌و دیار‬

‫بوونه‌ی (ش��ت) نابێ له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫بنه‌مای ‌ه مامه‌ڵه‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ بكرێت‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫مه‌سه‌له‌یه‌كی الوه‌كییه‌و له‌و دیوی‬ ‫خۆیه‌و‌ه ئاماژ‌ه بۆ شتێكی تر ده‌كات‪،‬‬ ‫ئ��ه‌و‌ه مه‌سه‌له‌یه‌كی به‌سه‌رچوو‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو ده‌ركه‌وتنی شته‌كه‌ی ‌ه‬ ‫وه‌ك خ��ۆی‪ ،‬به‌واتایه‌كی دیكه‌‪:‬‬ ‫بوونی شتێك (ی��ان ده‌ركه‌وتنی‬ ‫له‌ده‌رككردندا) مه‌سه‌له‌یه‌كی الوه‌كی‬ ‫دوور له‌خودی شته‌ك ‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ماهیه‌تی راسته‌قینه‌یه‌تی‪.‬‬ ‫(ه����ای����دگ����ه‌ر) ده‌گ����ات���� ‌ه‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی میتۆدی دیارده‌گه‌ریی‬ ‫(فینۆمینۆلۆژی) له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مای ‌ه‬ ‫كار ده‌كات ك ‌ه شته‌كان فه‌رامۆش‬ ‫بكرێن‪ ،‬تا خۆیان چۆنن ئاوه‌ها‬ ‫ده‌رك���ه‌ون‌و دی��ار ب��ن‪ ،‬بێ ئه‌وه‌ی‬ ‫گوته‌كانمان به‌سه‌ریاندا بسه‌پێنین‪،‬‬ ‫ئه‌و‌ه ئێم ‌ه نین‪ ،‬ئاماژ‌ه بۆ شته‌كان‬ ‫ده‌ك �ه‌ی �ن‌و ده‌رك��ی��ان پێده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫به‌ڵكو خودی شته‌كانن خۆیان بۆ‬ ‫ئێم ‌ه ئاشكرا ده‌ك���ه‌ن‪ ،‬بنه‌چه‌ی‬ ‫راسته‌قینه‌ی تێگه‌یشتنی دروست‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی � ‌ه ئێم ‌ه ته‌سلیمی هێزی‬ ‫شته‌كان بین‪ ،‬تا خۆیان بۆ ئێم ‌ه‬ ‫ئاشكرا بكه‌ن‪ ،‬به‌اڵم شته‌كان چۆن‬ ‫خۆیان ئاشكرا ده‌كه‌ن؟‬ ‫(ه��ای��دگ�ه‌ر) له‌شیكردنه‌وه‌ی‬ ‫به‌شی دووه‌م��ی زاراوه‌ك�� ‌ه پێیوای ‌ه‬ ‫(‪ )logos‬ده‌الله‌ت له‌فیكر ناكات‪،‬‬ ‫به‌ڵكو ده‌الل��ه‌ت له‌ئاخاوتن‌و ئه‌و‬ ‫ئه‌ركه‌ی ئاخاوتن ده‌كات ك ‌ه وا ده‌كات‬ ‫فیكر مومكین بێت‪ ،‬شته‌كان له‌میانی‬ ‫زمانی ئاخاوتن (‪)speakinig‬‬ ‫خۆیان ئاشكرا ده‌كه‌ن‪ ،‬لێره‌دا زمان‬ ‫كه‌ره‌سته‌یه‌ك نیی ‌ه بۆ گه‌یاندن‪،‬‬ ‫ك � ‌ه م���رۆڤ ب��ۆ به‌خشینی مانا‬ ‫به‌جیهان‪ ،‬دایهێنابێت‪ .‬یان گوزارشت‬ ‫له‌تێگه‌یشتنی زاتیانه‌ی خۆی بۆ‬ ‫شته‌كان بكات‪ ،‬به‌ڵكو زمان گوزارشت‬ ‫ل �ه‌و (ماناگه‌رییه‌) ده‌ك���ات‪ ،‬ك ‌ه‬ ‫به‌كرده‌و‌ه ده‌كه‌وێت ‌ه نێو شته‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫مرۆڤ زمان به‌كارناهێنێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئ���ه‌و‌ه زم��ان � ‌ه له‌میانی مرۆڤه‌و‌ه‬ ‫قس ‌ه ده‌ك���ات‪ ،‬جیهان له‌میانی‬ ‫زمانه‌و‌ه خۆی بۆ مرۆڤ ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌وه‌ی زمان بواری تێگه‌یشتن‌و‬ ‫ته‌فسیره‌‪ ،‬كه‌وات ‌ه جیهان له‌میانی‬ ‫پرۆسه‌گه‌لی به‌رده‌وامی تێگه‌یشتن‌و‬ ‫ته‌فسیره‌و‌ه خۆی بۆ مرۆڤ ئاشكرا‬ ‫ده‌ك��ات‪ ،‬ئ�ه‌و‌ه مانای ئ�ه‌و‌ه نییه‌‪،‬‬ ‫مرۆڤ له‌زمان ده‌گات‪ ،‬به‌ڵكو مرۆڤ‬ ‫له‌میانی زمانه‌و‌ه تێده‌گات‪ ،‬زمان‬ ‫ناوه‌ندكاری نێوان جیهان‌و مرۆڤ‬ ‫نییه‌‪ ،‬زمان ده‌ركه‌وتن‌و ئاشكرابوونی‬ ‫جیهان ‌ه پاش ش��اردن �ه‌وه‌ی‪ ،‬زمان‬ ‫ده‌ركه‌وتنێكی وجودییانه‌ی جیهانه‌‪.‬‬ ‫به‌مجۆر‌ه دی��ارده‌گ�ه‌رای��ی الی‬ ‫(هایدگه‌ر) ده‌بێت ‌ه هیرمنیۆتیكا‌و‬ ‫هیرمینۆتیكاش ده‌بێت ‌ه پرۆسه‌یه‌كی‬ ‫وجودییانه‌ی تێگه‌یشتن‪ ،‬تێگه‌یشتن‬ ‫بریتیی ‌ه ل ‌ه توانای ده‌رككردنی شیمان ‌ه‬ ‫وجودییه‌كانی تاكه‌كه‌س له‌ره‌وتی‬ ‫ژی��ان‌و بوونی له‌نێو جیهان‪ ،‬به‌و‬ ‫واتای ‌ه ماناكان ب ‌ه پێی گه‌شه‌سه‌ندنی‬ ‫مێژوویی له‌گه‌شه‌سه‌ندن دان‪.‬‬ ‫بوون ‌ی ره‌سه‌ن‪/‬‬ ‫ئاسۆ ‌ی پێشبینیه‌كان‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ‌ه خوێندنه‌و‌ه كرده‌یه‌ك ‌ه‬ ‫خ��ۆ ‌ی له‌ده‌ستلێدان ‌ی خوێنه‌ران‬ ‫ب��ۆ ده‌ق ه �ه‌ڵ��ده‌گ��رێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ده‌ستلێدانه‌ش له‌رستێك خه‌ون‌و‬ ‫هیواو ئومێدو خه‌یاڵ‌و نائومێد ‌ی‌و‬ ‫گریمانه‌كان پێكهاتووه‌‪ ،‬ده‌ش ‌ێ هه‌موو‬ ‫ئه‌وانه‌ش به‌ئاسۆ ‌ی پێشبینیه‌كان‬ ‫په‌یوه‌ست بكه‌ین‪ ،‬به‌و مانایه‌ش‬ ‫ئه‌زموون ‌ی خوێنه‌ر ده‌كه‌وێت ‌ه نێوان‬ ‫ئاسۆ ‌ی چاوه‌ڕوان ‌ی ك ‌ه "ده‌ق" فه‌رز ‌ی‬

‫ده‌كات‌و ئاسۆ ‌ی ئه‌زموون ك ‌ه "وه‌رگر"‬ ‫ته‌واو ‌ی ده‌كات‪ ،‬ب ‌ه مانایه‌ك ‌ی دیك ‌ه‬ ‫ده‌كه‌وێت ‌ه نێوان دوو "بوون" بوون ‌ی‬ ‫د‌هق‌و بوون ‌ی خوێنه‌ر‪.‬‬ ‫"هایدگه‌ر"یش دوو جۆر بوون‬ ‫دیار ‌ی ده‌كات‪ ،‬ك ‌ه بریتین ل ‌ه بوون ‌ی‬ ‫رۆژان� ‌ه‌و بوون ‌ی تایبه‌تی‌‪ ،‬مه‌به‌ست‬ ‫له‌بوون ‌ی رۆژان � ‌ه بوون ‌ی ساخته‌یه‌‪،‬‬ ‫بوون ‌ی تایبه‌تیش بوون ‌ی ره‌سه‌ن ‌ی‬ ‫كه‌سه‌ك ‌ه ده‌گرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫بوون ‌ی ساخته‌‪ :‬ئه‌و بوونه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵێك كارتێكه‌ر ‌ی ده‌ره‌ك ‌ی پێك ‌ی‬ ‫ده‌هێنن‪ ،‬ئید ‌ی ئه‌و كارتێكه‌رییان ‌ه‬ ‫ب�����ارودۆخ ب���ن‪ ،‬ی��اخ��ود یاسای ‌ی‬ ‫ئ�ه‌خ�لاق� ‌ی‌و ده‌س��ه‌اڵت�� ‌ی ئایین ‌ی‌و‬ ‫سیاس ‌ی‌و داب��ون�ه‌ری�ت‌و شت ‌ی له‌و‬ ‫بابه‌ت ‌ه بن‪ ،‬ده‌توانین بڵێین ئه‌و‬ ‫كه‌س ‌ه ژیان ‌ی ره‌سه‌ن ‌ی خۆ ‌ی ناژی‬ ‫و واز له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی خۆ ‌ی ده‌هێن ‌ێ‌و‬ ‫بوار به‌وانید ‌ی ده‌دات ئیمكانه‌كان ‌ی‬ ‫بۆ دی��ار ‌ی بكه‌ن‪ ،‬به‌و مانای ‌ه ئه‌و‬ ‫كه‌س ‌ه ئیمكان‌و توانا تایبه‌تیه‌كان ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی له‌ده‌ستده‌دات‌و له‌ئیمكان‌و‬ ‫توانا گشتییه‌كاندا ده‌توێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بوون ‌ی ره‌سه‌ن ئه‌و بوونه‌ی ‌ه ك ‌ه تیایدا‬ ‫خود هه‌ست به‌تاكێت ‌ی خۆ ‌ی ده‌كات‌و‬ ‫له‌وان ‌ی د ‌ی داب��ڕاو‌ه ك ‌ه ده‌وترێت‬ ‫له‌وانید ‌ی دابڕاوه‌‪ ،‬مانا ‌ی ئه‌و‌ه نیی ‌ه‬ ‫كه‌سه‌ك ‌ه به‌ته‌نها ده‌ژ ‌ی‌و دوور‌ه‬ ‫له‌خه‌ڵك‪ ،‬واتا جۆرێك ‌ه له‌دۆزینه‌و‌ه ‌ی‬ ‫خ��ود‪ ،‬م��رۆڤ ب��ه‌زۆر ‌ی ل�ه‌و بوون ‌ه‬ ‫ره‌سه‌ن ‌ه بێئاگایه‌و به‌مه‌وجوده‌كان ‌ی‬ ‫دیكه‌و‌ه خه‌ریك ‌ه‌و له‌ده‌ره‌و‌ه ‌ی خۆ ‌ی‌و‬ ‫له‌خه‌ڵكدا ده‌توێته‌و‌ه‌و بێئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫هه‌ست بكات كۆمه‌ڵێك تواناو‬ ‫ئیمكان ‌ی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێت‪،‬‬ ‫ك ‌ه له‌خود ‌ی خۆیه‌و‌ه سه‌رچاوه‌یان‬

‫ی‬ ‫مه‌رج نیی ‌ه خوێنه‌ر ‌‬ ‫ی یان ناوه‌كی‌‪،‬‬ ‫نموونه‌ی ‌‬ ‫ی‬ ‫چه‌مك‌و رێبازو میتۆد ‌‬ ‫دیاریكراو به‌سه‌ر ده‌قدا‬ ‫بسه‌پێنێ‌‪،‬‬

‫نه‌گرتووه‌و له‌الیه‌ن ده‌ره‌و‌ه بۆ ‌ی‬ ‫دیاریكراون‪.‬‬ ‫هه‌ڵوه‌شانه‌و‌ه ‌ی ده‌ق‪/‬خوێندنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫فه‌لسه‌فییان ‌ه‬ ‫ال ‌ی (هایدگه‌ر) زمان گوزارشت‬ ‫ل��ه‌و (م��ان��اگ�ه‌ری��ی�ه‌) ده‌ك���ات ك ‌ه‬ ‫به‌كرده‌و‌ه ده‌كه‌وێـت ‌ه نێو شته‌كانه‌وه‌‪،‬‬ ‫مرۆڤ زمان به‌كارناهێنێت‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئ���ه‌و‌ه زم��ان � ‌ه له‌میان ‌ی مرۆڤه‌و‌ه‬ ‫قس ‌ه ده‌ك��ات‪ .‬به‌اڵم شیعر داوا ‌ی‬ ‫هیچ شتێك ناكات‪ ،‬زمان ‌ی شیعر ‌ی‬ ‫به‌یه‌كداده‌چێت‌و ده‌چێته‌و‌ه نێوی ‌هك‌و‬ ‫داده‌خ��رێ��ت‪ ،‬ل�ه‌ه�ه‌م��ان كاتیشدا‬ ‫ب � ‌ه شێوه‌یه‌ك ‌ی ت��وون��د لێكدوور‬ ‫ده‌كه‌وێـته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل�ه‌دووت��وێ� ‌ی ئ �ه‌و پێشه‌كیی ‌ه‬ ‫ك��ورت��ه‌دا ده‌م��ه‌وێ��ت ئاماژه‌یه‌ك‬ ‫به‌كتێب ‌ی (ب��وون‪ /‬له‌نێو شیعر ‌ی‬ ‫"م �ه‌ح��وی‌"دا) ب��ده‌م‪ ،‬له‌و كتێبه‌دا‬ ‫(د‪ .‬محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵاڵ)‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫توانیوویه‌ت ‌ی‬ ‫نیازئامێز بۆ گه‌یشتن به‌"مه‌حوی‌"‬ ‫نه‌ك به‌ده‌ق ‌ه جیاوازه‌كان ‌ی بسازێنێ‌‪،‬‬ ‫بۆ سه‌لماندن ‌ی پێشبینییه‌كان ‌ی خۆ ‌ی‬ ‫له‌رێگ ‌ه ‌ی ب �ه‌دواداچ��وون � ‌ی خود ‌ی‬ ‫"م �ه‌ح��وی" راڤ�ه‌ی�ه‌ك� ‌ی فه‌لسه‌ف ‌ی‬

‫ب �ه‌ده‌ق �ه‌ك��ان ده‌ب�ه‌خ��ش��ێ��ت‪ ،‬واتا فیكر ‌ی له‌گه‌ڵ مه‌حوییدا ده‌كات‌و‬ ‫ئه‌گه‌رچ ‌ی ب ‌ه چاو ‌ی رابردوو ل ‌ه ده‌ق هه‌وڵده‌دات ل ‌ه شته‌كانه‌و‌ه وشه‌كان‬ ‫ناڕوان ‌ێ‌و ناكه‌وێت ‌ه سه‌ر نیازه‌كان ‌ی دووبار‌ه به‌رجه‌ست ‌ه بكاته‌وه‌‪ ،‬له‌بر ‌ی‬ ‫نووسه‌ر‪ ،‬به‌اڵم خوێندنه‌وه‌ك ‌ه ‌ی به‌ڕا ‌ی ئه‌و‌ه ‌ی ل ‌ه په‌یوه‌ندییه‌ك ‌ی شیمانه‌ییدا‬ ‫من زیاتر خۆ ‌ی ب ‌ه كه‌سێت ‌ی مه‌حو ‌ی له‌رێگ ‌ه ‌ی خه‌ڵقكردن‌و دووب���ار‌ه‬ ‫وه‌ك ئه‌و‌ه ‌ی ك ‌ه خۆ ‌ی وێنا ‌ی ده‌كات‪ ،‬خه‌ڵقكردنه‌و‌ه وز‌ه ‌ی زمان ‌ی شیعری ‌ی‬ ‫خه‌ریك كردووه‌‪ ..‬خوێندنه‌وه‌یه‌ك ‌ی ده‌ستنیشان ب��ك��ات‪ ،‬له‌رێگ ‌ه ‌ی‬ ‫ماناگیره‌و بۆ ئه‌و وێناكردنه‌ش ‌ی پێشخستن ‌ی خود ‌ی مه‌حوییه‌و‌ه ئه‌و‬ ‫سوود ل ‌ه "هایدگه‌ر" وه‌رده‌گرێت‌و هه‌ر وز‌ه شیعریی ‌ه ب �ه‌دواده‌خ��ات‪ ،‬هه‌ر‬ ‫له‌وێشه‌و‌ه رێگه‌یه‌ك بۆ ئاوێته‌بوون ‌ی له‌وێشه‌و‌ه ئه‌ده‌بیه‌ت ‌ی "مه‌حوی‌"‬ ‫ده‌ق ده‌دۆزێته‌وه‌‪ ،‬پرسه‌كان ‌ی خۆ ‌ی له‌نێوان چه‌مك ‌ی توانه‌و‌ه ل ‌ه ئه‌ویدیك ‌ه‌و‬ ‫له‌سه‌ر جێگیر ده‌ك��ات‌و گوته‌كان ‌ی هه‌ستكردن ب ‌ه تاكێت ‌ی دابڕاو پارچ ‌ه‬ ‫خ��ۆ ‌ی ب�ه‌س�ه‌ر خ��ود ‌ی "مه‌حوی‌" پارچ ‌ه ده‌ك��ات‪ ،‬ئه‌و راڤه‌كردنه‌ش‬ ‫ده‌سه‌پێنێ‌‪ .‬به‌مجۆر‌ه شیعریه‌ت ‌ی ده‌ق ئه‌گه‌ر به‌شێك ‌ی بكه‌وێت ‌ه دووتوێ ‌ی‬ ‫ب ‌ه فه‌لسه‌ف ‌ه هه‌ڵده‌وه‌شێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫نیاز ‌ی خوێندنه‌وه‌یه‌ك ‌ی دیاریكراوه‌و‬ ‫له‌و لێكۆڵینه‌وه‌دا (د‪ .‬محه‌مه‌د شیاو بكه‌وێته‌وه‌‪ ،‬به‌شێك ‌ی له‌وێو‌ه‬ ‫ئه‌مین عه‌بدوڵاڵ) ده‌ڵێت‪ :‬خودێك نه‌شیاو ده‌كه‌وێته‌و‌ه ك ‌ه ئاسۆ ‌ی‬ ‫هه‌ی ‌ه ك ‌ه ناو ‌ی مه‌حویی ‌ه ئه‌و خود‌ه چاوه‌ڕوان ‌ی خوێنه‌ران بۆ ده‌قه‌كان ‌ی‬ ‫ن ‌ه ك��ورد‌ه ن ‌ه عه‌ره‌ب ‌ه ن ‌ه فارسه‌‪ ،‬مه‌حو ‌ی دووچ��ار ‌ی شێوان ده‌كات‪،‬‬ ‫ئه‌و خود‌ه خاوه‌ن ‌ی جه‌سته‌یه‌ك ‌ه ك ‌ه هه‌ر له‌وێشه‌و‌ه كۆ ‌ی ئه‌و پێشبینیان ‌ه‬ ‫شتێك ‌ی دی��ارو به‌رچاوو زیندووه‌‪ ،‬ده‌كوژێت ك ‌ه ده‌ش ‌ێ ده‌ق له‌خۆیدا‬ ‫ب�ه‌رده‌وام��ب��وون� ‌ی زێندووێت ‌ی ئه‌و هه‌ڵیگرتبێت‪.‬‬ ‫جه‌سته‌ی ‌ه به‌هۆ ‌ی بوونێكه‌و‌ه ده‌بێت‬ ‫دواجار ده‌مه‌وێت بڵێم مه‌رج نیی ‌ه‬ ‫ك ‌ه بێت ‌ه نێو جه‌سته‌یه‌وه‌و تێیدا خوێنه‌ر ‌ی نموونه‌ی ‌ی یان ناوه‌كی‌‪،‬‬ ‫به‌رجه‌ست ‌ه بێت‌و له‌رێگ ‌ه ‌ی ئه‌و چه‌مك‌و رێبازو میتۆد ‌ی دیاریكراو‬ ‫جه‌سته‌یه‌و‌ه تواناو ئیمكانه‌كان ‌ی به‌سه‌ر ده‌ق��دا بسه‌پێنێ‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫به‌د ‌ی بهێنێت‪ ،‬به‌اڵم هه‌تا بوون ‌ی چوون ‌ه نێو ده‌ق به‌و شێوه‌ی ‌ه ‌ی (د‪.‬‬ ‫ساخت ‌ه له‌نێو "مه‌حوی‌" بمێنێ‌‪ ،‬محه‌مه‌د ئه‌مین) نه‌ك هه‌ر كارلێكه‌ر ‌ی‬ ‫ب��وون � ‌ی ره‌س���ه‌ن خ��ۆ ‌ی پێشان ‌ی نێوان د‌هق‌و خوێنه‌ر نیشان نادات‪،‬‬ ‫نادات‪.‬‬ ‫به‌ڵكو ئاسۆ ‌ی پێشبینیه‌كان ‌ی ده‌قیش‬ ‫ده‌ش���� ‌ێ ئ���ه‌و ده‌رك���ه‌وت���ن‌و ب ‌ه بنبه‌ستبوون ده‌گه‌یه‌نێت‪ ،‬خه‌یاڵ ‌ی‬ ‫ده‌رنه‌كه‌وتن ‌ه ل ‌ه ده‌ق � ‌ی مه‌حویدا خوێندنه‌و‌ه داده‌خات‪ .‬كه‌وات ‌ه به‌ڕا ‌ی‬ ‫راس���ت���ه‌وخ���ۆ پ���ه‌ی���وه‌ن���د ‌ی به‌و من ئه‌و خوێندنه‌وه‌ی ‌ه ‌ی (د‪ .‬محه‌مه‌د‬ ‫په‌یوه‌ندیی ‌ه شیمانه‌ییه‌دا بێت ك ‌ه ئه‌مین عه‌بدوڵاڵ) ل ‌ه ونبوون ‌ی خه‌یاڵ‌و‬ ‫زمان ‌ی شیعری ‌ی ده‌یخاته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه سه‌لماندن ‌ی فیكرو عه‌قڵدا خۆ ‌ی‬ ‫ئه‌و لێكدانه‌و‌ه هایدگه‌ریی ‌ه هه‌میش ‌ه هه‌ڵده‌گرێته‌وه‌‪ ،‬ب ‌ه دیوه‌ك ‌ه ‌ی دیكه‌ش‬ ‫له‌به‌دواداچووندا كورت ‌ی دێنێ‌‪ ،‬به‌اڵم جوان ‌ی ئه‌و خوێندنه‌و‌ه له‌وه‌دای ‌ه‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌ش ‌ێ وه‌ك تواناو بوون ‌ی من ‌ی خوێنه‌ر له‌بر ‌ی بوون ‌ی‬ ‫پێكهات ‌ه ‌ی خوێنه‌ر به‌و مانای ‌ه ‌ی ك ‌ه من ‌ی دانه‌ر ده‌رده‌كه‌وێت‪ ،‬ب ‌ه مانایه‌ك ‌ی‬ ‫خوێنه‌ر ل ‌ه كۆمه‌ڵێك ده‌ق پێكهاتوو‌ه دیك ‌ه سێنترالیه‌ت ‌ی ده‌ق له‌ق ده‌كات‬ ‫بده‌ین ‌ه قه‌ڵه‌م‪.‬‬ ‫و ئه‌رزش بۆ په‌راوێز ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫‌وتن‬ ‫ه‬ ‫‌ك‬ ‫ه‬ ‫‌رن‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫ی‬ ‫‌‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫كێش‬ ‫هه‌ڵبه‌ت ‌ه‬ ‫به‌و مانایه‌ش له‌رێگ ‌ه ‌ی كرده‌یه‌ك ‌ی‬ ‫بوون ‌ی ره‌سه‌ن به‌ڕا ‌ی "د‪ .‬محه‌مه‌د چاالكان ‌ه سپێت ‌ی ده‌ق پڕ ده‌كاته‌وه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مین" ل ‌ه خ��ود ‌ی مه‌حوییدایه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ش ئاماده‌گ ‌ی خوێنه‌رو مه‌رگ ‌ی‬ ‫ب �ه‌اڵم ب �ه‌ڕا ‌ی من ئه‌و ده‌ركه‌وتن‌و دانه‌ر ل ‌ه چركه‌سات ‌ی خوێندنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ده‌رنه‌كه‌وتن ‌ه ‌ی "د‪ .‬محه‌مه‌د ئه‌مین" خوێنه‌ر ده‌خات ‌ه روو‪.‬‬ ‫ك�ه‌ش��ف� ‌ی ك�����ردووه‌‪ ،‬گه‌مه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫یه‌كێك ل ‌ه جیاوازییه‌كان ‌ی له‌گه‌ڵ‬‫شیعرییه‌و راسته‌وخۆ په‌یوه‌ند ‌ی ئیكۆ ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه ئایزه‌ر ده‌وڵه‌مه‌ند ‌ی‬ ‫ب ‌ه خه‌یاڵ‌و نائاگای ‌ی ساته‌وه‌خت ‌ی ئه‌ده‌ب ‌ی كالسیك ‌ی له‌وه‌دا ده‌بینێته‌و‌ه‬ ‫نووسین ‌ی شیعره‌و‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ده‌ش ‌ێ ك ‌ه به‌درێژای ‌ی مێژوو یه‌ك پرسیار ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه گه‌مه‌كان ‌ی زمان ‌ی ده‌ق بێت ك ‌ه رووبه‌روو ‌ی خوێنه‌ران كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه نائاگاییه‌و‌ه هه‌وڵ ‌ی به‌ركه‌وتن‌و‬ ‫ بڕوانه‌‪ :‬نصر حامد ابو زيد‪-‬‬‫لێكخشان ‌ی واق��ی��ع ده‌دات‪ ،‬هه‌ر شكالية ال��ق��راءة و التأويل‪ -‬المركز‬ ‫ل �ه‌رێ��گ � ‌ه ‌ی ئ��ه‌و دانوستاندنه‌ش الثقافي العربي‪ -‬ط‪ /1996-4‬الفصل‬ ‫فه‌زایه‌ك ‌ی ب ‌ێ سنوور بۆ ده‌مه‌ته‌ق ‌ێ‌و االول‪ ،‬ص‪.31،32‬‬ ‫بیرهێنانه‌و‌ه ‌ی ئازادان ‌ه ده‌سازێنێ‌‪،‬‬ ‫ د‪ .‬محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵلاڵ‪،‬‬‫ده‌مه‌وێت بڵێم پرۆس ‌ه ‌ی نووسین ‌ی ب��وون ل � ‌ه شیعر ‌ی "م��ه‌ح��وی‌"دا‪،‬‬ ‫شیعری ‌ی پ��رۆس�ه‌ی�ه‌ك� ‌ی ئاڵۆزه‌‪ ،‬چاپخان ‌ه ‌ی تیشك‪-‬سلێمانی‌‪ ،‬چ‪،1‬‬ ‫به‌شێك ‌ی زۆر ‌ی زم��ان � ‌ی شیعر ‌ی ل‪.29 ،23‬‬ ‫بارگاویی ‌ه به‌الیه‌ن ‌ی نه‌ستییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ نصر حامد ابوزید‪ ،‬اشكالیات‬‫له‌به‌رئه‌و‌ه ناش ‌ێ "مه‌حوی‌" له‌حاڵه‌ت ‌ی القراءة و الیات التاویل‪ ،‬المركز الثقافي‬ ‫ئاگاییدا بێت‪ ،‬وه‌ك د‪ .‬محه‌مه‌د العربی‪ ،‬دار البیضا‌ء ‪ -‬المغرب‪ ،‬بیروت‬ ‫ئه‌مین بۆ ‌ی ده‌چێ‌‪ ،‬هه‌روه‌ك لۆژیك‌و ‪ -‬لبنان‪ ،‬ط‪،2005 ،7‬‬ ‫عه‌قڵ له‌به‌دواداچوونیدا به‌ئه‌نجام‬ ‫ ‪ -‬ل ‌ه كۆ ‌ی ئه‌و لێكۆڵینه‌وه‌یه‌دا‬ ‫ناگه‌ن‪ ،‬چونك ‌ه پرۆس ‌ه ‌ی نووسین ‌ی ده‌قه‌كان ‌ی مه‌حو ‌ی له‌یه‌كتر جیا‬ ‫شیعری ‌ی پرۆسه‌یه‌ك ‌ه به‌شێك ‌ی نه‌كردۆته‌وه‌‪ ،‬وه‌ك جه‌سته‌یه‌ك ك ‌ه‬ ‫زۆر ‌ی ل ‌ه نائاگای ‌ی له‌گه‌ڵ خۆدا ساته‌وه‌خت و ف�ه‌زاو بیركردنه‌وه‌و‬ ‫هه‌ڵگرتووه‌‪ ،‬له‌الیه‌ك ‌ی دیك ‌ه ده‌ش ‌ێ خه‌یاڵ ‌ی تایبه‌ت به‌خۆ ‌ی هه‌یه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫به‌شێك ل ‌ه جوان ‌ی ئه‌و لێكۆڵینه‌و‌ه ب ‌ێ ئه‌و‌ه ‌ی ره‌چاو ‌ی جیاواز ‌ی نێوان‬ ‫فه‌لسه‌فیی ‌ه ل ‌ه به‌رجه‌سته‌كردن ‌ی ده‌قه‌كان بكات‪ ،‬بۆ پراكتیزه‌كردن ‌ی‬ ‫ئه‌كتیڤان ‌ه ‌ی من ‌ی خوێنه‌ره‌و‌ه بێت‪ ،‬ن��ی��ازه‌ك��ان� ‌ی خ��ۆ ‌ی ل �ه‌ك��ۆ ‌ی دێ��ر‌ه‬ ‫وه‌ك ئه‌و‌ه ‌ی "ئیكۆ" ب ‌ه خوێنه‌ر ‌ی جیاوازه‌كان ‌ی شیعر ‌ی مه‌حو ‌ی هه‌وڵ ‌ی‬ ‫نموونه‌ی ‌ی ن��او ‌ی ب���ردووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ڵگه‌هێنانه‌و‌ه ده‌دات‪ ،‬وه‌ك ئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫به‌شێك ل ‌ه ئیشكاله‌كان ‌ی ئه‌وه‌ی ‌ه به‌ر مه‌حو ‌ی هه‌موو ده‌قه‌كان ‌ی ب ‌ه یه‌ك‬ ‫له‌و‌ه ‌ی وه‌ك ده‌ق ‌ی شیعر ‌ی مامه‌ڵ ‌ه نه‌فه‌س و یه‌ك فه‌زاو بیركردنه‌وه‌و‬ ‫ل� ‌ه ت �ه‌ك مه‌حویدا بكات ك� ‌ه ل ‌ه خه‌یاڵ نووسیبێ‌‪.‬‬ ‫وشه‌كانه‌و‌ه شته‌كان ره‌نگ ده‌كات‪،‬‬ ‫ د‪ .‬محه‌مه‌د ئه‌مین عه‌بدوڵاڵ‪،‬‬‫وه‌ك ل��ۆژی �ك‌و ع�ه‌ق��ڵ مامه‌ڵ ‌ه ‌ی بوون ل ‌ه شیعر ‌ی "مه‌حوی‌"دا‪ ،‬ل‪.65‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬ ‫و‪ :‬ساالر جه‌الل‬ ‫گ���اردل���س‪ :‬رۆم��ان��ه‌ك��ه‌ت نیمچ ‌ه‬ ‫بایۆگرافی تۆماری رووداوه‌كانی‬ ‫سیستمی ب��ۆرژوازی ئه‌ستانبوڵه‌‪،‬‬ ‫چینه به‌مۆدێرنكراوه‌كانی چه‌ند‬ ‫ده‌یه‌یه‌كی كه‌می رابردوو‪ ،‬گه‌نجه‌كانی‬ ‫ئه‌و چینانه‌ی ك ‌ه مه‌یلیان به‌الی‬ ‫رۆژئاوابووندا هه‌بوو‪ ،‬له‌ناوه‌ڕاستی‬ ‫س��ااڵن��ی حه‌فتاكاندا بریتیبوون‬ ‫له‌شوێنكه‌وتنی شێوازو ستایلی‬ ‫فه‌ره‌نسیه‌كان‌و بێزراوكردنی شێوازو‬ ‫ستایلی كلتوری توركه‌كانی هه‌رێمی‬ ‫ئه‌نادۆڵ‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه هێشتا له‌چه‌ند‬ ‫الو‌ه به‌دابونه‌ریتی كۆنسێرڤاته‌كان‬ ‫ده‌وره‌ی دراوه‌‪ ،‬تۆ به‌ئاوازێكی‬ ‫گاڵته‌جاڕییان ‌ه له‌سه‌ر ئه‌مچین ‌ه‬ ‫ده‌نووسێت‪.‬‬ ‫ت��ۆ پ��ێ��ش��ن��ی��ازت ك���رد وه‌ك‬ ‫(ه��ارۆك��ی م��ۆراك��ام��ی) ئاماژه‌ی‬ ‫به‌پرۆسه‌ی به‌رۆژئاواییكردنی ژاپۆن‬ ‫داب��وو‪ ،‬ئه‌مه‌ی به‌كلتوری پێوه‌ری‬ ‫وه‌رگیراو ناوبرد‪.‬‬ ‫ئ����ه‌م گ��ه‌ن��ج�� ‌ه ب����ۆرژوای���� ‌ه‬ ‫ل�ه‌پ��اری��س ده‌ی��خ��وێ��ن��د‪ ،‬ده‌چ���وو‌ه‬ ‫ی��ان�� ‌ه ش���ه‌وان���ه‌ك���ان‪ ،‬سه‌مای‬ ‫ده‌ك��رد‪ ،‬شه‌وه‌كانی به‌خواردنه‌و‌ه‬ ‫به‌سه‌رده‌برد‪ ،‬ئه‌نجامدانی سێكسی‬ ‫پێش پ��رۆس �ه‌ی هاوسه‌رگیری‪،‬‬ ‫له‌به‌ركردنی ته‌نوره‌ی زۆر كورت‪،‬‬ ‫ئه‌نجامدانی كۆبوونه‌وه‌ی گه‌ور‌ه وه‌ك‬ ‫ئاهه‌نگه‌كانی ماره‌بڕین‌و گواستنه‌و‌ه‬ ‫له‌میوانخانه‌ی (هیڵتۆن) خۆدان ‌ه‬ ‫پاڵ هه‌موو شت ‌ه رۆژئاواییه‌كان‪،‬‬ ‫له‌و رۆژگ��اره‌دا سیاسه‌ت له‌گوتاری‬ ‫عه‌لمانیه‌تدا ده‌بینرا‪ ،‬شیوعیه‌ت دژی‬ ‫نیشتمانپه‌روه‌ری بوو‪ ،‬رێبازی ئیسالم‬ ‫كێشه‌یه‌كی سیاسی نه‌بوو‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫بریتیبوو له‌موماره‌سه‌ی تایبه‌تی‬ ‫خزمه‌تكارو كرێكارو الدێییه‌كان‪.‬‬ ‫ئ���ه‌م���ڕۆ ئ����ه‌و ه���ه‌ڵ���ب���ژارد‌ه‬ ‫به‌مۆدێرنكراوه‌ی ناوه‌ند به‌ستایل‌و‬ ‫شێوازی تورك ‌ه موسوڵمانه‌كانی‬ ‫چینی ناوه‌ڕاست‌و الوه‌كی كۆمه‌ڵگا‬ ‫جێگه‌ی پێلێژكرا‪ ،‬وه‌ك چۆن‬ ‫پارتێكی ب�ه‌ڕه‌چ�ه‌ڵ�ه‌ك ئیسالمی‬ ‫حوكمی توركیا ده‌كات‪.‬‬ ‫چۆن ئه‌م جێگ ‌ه پێلێژكردنه‌ی‬ ‫ن��اوه‌ن��د ل �ه‌الی �ه‌ن ك �ه‌س��ان‌و شت ‌ه‬ ‫الوه‌كییه‌كانی كۆمه‌ڵگه‌وه‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫پ��رۆس�ه‌ك��ان��ی ب � ‌ه مۆدێرنكردنی‬ ‫له‌ئه‌مڕۆی توركیادا گۆڕی؟‬ ‫پامووك‪ :‬دوا مۆده‌ی سیستمی‬ ‫ب�����ۆرژوازی ئه‌ستانبوڵ له‌گه‌ڵ‬ ‫سیسته‌می داه��ات��ووی ب���ۆرژوازی‬ ‫(ئه‌نادۆڵ)دا به‌یه‌كیاندا داوه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫ئ�ه‌و بیرۆك ‌ه دووب��اره‌ب��وه‌وه‌ی � ‌ه ك ‌ه‬ ‫بیریار‌ه توركه‌كان هه‌وڵده‌ده‌ن له‌و‌ه‬ ‫بگه‌ن كه‌چی رووده‌دات له‌ئێستادا‪.‬‬ ‫ه��ه‌ن��دێ��ك راس���ت���ی ل��ه‌م��ه‌دا‬ ‫به‌دیده‌كرێت‪ ،‬به‌اڵم من ئه‌م شت ‌ه‬ ‫له‌روانگ ‌ه ‌ی ره‌وشت ‌ی ئاكارییه‌و‌ه‬ ‫ل��ێ��ك��ده‌ده‌م�ه‌و‌ه ن �ه‌ك له‌روانگ ‌ه ‌ی‬ ‫زانست ‌ی كۆمه‌ڵناسییه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌بۆچونی من دراوی كۆنی‬ ‫ئه‌ستانبوڵ‌و دراوی نوێی ئه‌نادۆڵ‬ ‫سه‌ر به‌هه‌مان چینن‪ ،‬ئه‌وه‌ی ئێستا‬ ‫رووده‌دات‪ ،‬بریتی ‌ه له‌پێكدادانی زیاتر‬ ‫ئازادترو كراوه‌ترو بوونی دیمۆكراسی‬ ‫ت���ه‌واو ب���اوه‌ڕب���وون به‌یه‌كسانی‬ ‫له‌گه‌ڵ سیستمی كۆنی پارێزگاری‬ ‫مۆدێرنیزمدا‪ ،‬بۆ چاره‌سه‌ركردنی‬ ‫كێشه‌كان كۆمه‌ڵگ ‌ه هه‌ڵبژێراو‌ه كۆن‌و‬ ‫كۆنسێرڤات ‌ه به‌رۆژئاواییكراوه‌كان‬ ‫ده‌بێت مل بۆ ئ��ازادی راده‌ربڕینی‬ ‫زیاترو دیمۆكراسی زیاتر كه‌چ بكه‌ن‪،‬‬ ‫له‌پێناو خواسته‌كانی هه‌موو واڵتدا‬ ‫نه‌ك ته‌نها له‌به‌ر ئ��اره‌زووی گروپ ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژێرراو‌ه به‌تواناكان‪.‬‬ ‫كێشه‌ی من له‌توركیا بریتی ‌ه‬ ‫له‌كلتوری ده‌مارگیری سیاسی‪ ،‬ئیتر‬ ‫ئایا كۆن بێت یان نوێ‪ ،‬ئه‌م ‌ه ته‌نها‬ ‫له‌به‌ر ئه‌وه‌ی نی ‌ه ك ‌ه سێكۆالره‌كان‬ ‫ل �ه‌ن��اوه‌ن��دان‪ ،‬به‌ڵكو له‌به‌ر بونی‬ ‫ئیسالمییه‌كانیش له‌الدێنیشنه‌كانی‬ ‫ئ��ه‌ن��ادۆڵ��دا ب �ه‌ج��ۆرێ��ك له‌كێش ‌ه‬

‫ئۆرهان پامووک‪ ،‬براوه‌ی خه‌اڵتی نۆبڵی ئاده‌ب ‪2006‬‬

‫وتـووێــژ له‌گــه‌ڵ ئۆرهــان پامـــووك‬ ‫بــــه‌شــی دووه‌م‌و كـــۆتــایــــی‬

‫س �ه‌ره‌ك��ی��ی �ه‌ك��ان��دا هه‌ریه‌كه‌یان‬ ‫ده‌مارگیری ئه‌وی تریان له‌باوه‌ش‬ ‫پێده‌گرتن‪.‬‬ ‫گاردلس‪ :‬من سه‌رم سوڕماو‌ه له‌و‬ ‫قسه‌یه‌ی ك ‌ه له‌كاتی گفتوگۆكردنت‬ ‫له‌گه‌ڵ شاعیری ژاپۆنی‌و خاوه‌نی‬ ‫خه‌اڵتی نۆبڵ (كینزا بورۆ ئۆیه‌)‬ ‫بیستم‪ ،‬ب���ه‌وه‌ی ك ‌ه تۆ پێتوای ‌ه‬ ‫ژاپ��ۆن واڵتێكی زیاتر رۆژئاوایی ‌ه‬ ‫وه‌ك له‌توركیا‪ ،‬چونك ‌ه ژاپۆن زیاتر‬ ‫لێبورده‌تره‌!‪.‬‬ ‫پامووك‪ :‬ئه‌و‌ه راست ‌ه به‌بۆچونی‬ ‫من به‌رۆژئاواییبوون بریتی نیی ‌ه‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌ك��ارب��ردن��ی كه‌لوپه‌لی ئااڵو‬ ‫وااڵو سه‌رنجراكێش‪ ،‬به‌ڵكو بریتی ‌ه‬ ‫له‌ئازادی راده‌ربڕین‌و دیمۆكراسی‌و‬ ‫باوه‌ڕبوون به‌یه‌كسانی‌و رێزگرتنی‬ ‫ماف‌و شكۆمه‌ندی خه‌ڵكه‌كه‌ی‪.‬‬ ‫م��ن زۆر ب��ای�ه‌خ ب��ه‌و‌ه ناده‌م‬ ‫ك � ‌ه الدێییه‌كانی ئ��ه‌ن��ادۆڵ یان‬ ‫عه‌لمانییه‌كانی ئه‌ستانبوڵ ده‌سه‌اڵت‬ ‫بگرن ‌ه ده‌ست‪ ،‬من هیچ په‌یوه‌ندییه‌كی‬ ‫نزیكم به‌هیچ كامیانه‌و‌ه نیه‌‪ ،‬ئه‌وه‌ی‬ ‫ب��ه‌الی م��ن�ه‌و‌ه جێگه‌ی بایه‌خه‌‪،‬‬ ‫بریتی ‌ه له‌رێزگرتنی تاك ‌ه‬ ‫كه‌سیه‌كان‪.‬‬ ‫گ����اردل����س‪ :‬به‌م‬ ‫دوای����ی����ان����ه‌‪ ،‬م���ن‌و‬ ‫نووسه‌ری مه‌كسیكی‬ ‫(كارلۆس فۆئنتس)‬ ‫سه‌باره‌ت به‌بوونی‬ ‫په‌یوه‌ندی نزیكی‌و‬ ‫ل���ێ���ك���چ���ووی‬ ‫ل �ه‌ن��ێ��وان تۆو‬

‫(دۆستۆیۆڤسكی) ك ‌ه له‌سه‌رده‌می‬ ‫خۆیدا‪ ،‬زۆر له‌رۆژئاواو كه‌سانێك ك ‌ه‬ ‫خۆیان به‌رۆژئاوایی ده‌زانی تووڕه‌بوو‬ ‫ك ‌ه به‌سووكی سه‌یری كه‌س ‌ه ئاسایی ‌ه‬ ‫روسیه‌كانی ده‌ك��رد‪ ،‬گفتوگۆمان‬ ‫ده‌كرد‪.‬‬ ‫ت��ۆ س �ه‌رس��ام��ی ب �ه‌ئ �ه‌و (بۆ‬ ‫راگه‌یاندنی شه‌ڕ له‌دژی بیرته‌سك ‌ه‬ ‫رۆژئ���اوای���ی���ه‌ك���ان‪ ،‬ن���ووس���ه‌ر‌ه‬

‫هه‌موو رۆمانه‌كانم‬ ‫هاوبه‌شن ل ‌ه ده‌ربڕینی‬ ‫نیگه‌رانی كلتورو نه‌ریتدا‬ ‫له‌پێكدادانیان له‌گه‌ڵ‬ ‫نوێگه‌ریدا ك ‌ه له‌ده‌ره‌وه‌دا‬ ‫بۆمان هاتووه‬

‫فێركارییه‌كان ك ‌ه هه‌میش ‌ه به‌زۆری‬ ‫ستایش‌و سه‌نای سه‌یرو سه‌مه‌ره‌كانی‬ ‫رۆژئاوایان ده‌كرد)‪.‬‬ ‫كاتێك ئه‌مه‌م به‌(فۆئنتس)‬ ‫وت‪ ،‬سه‌رسوڕمانی خۆی ده‌ربڕی‬ ‫پرسیاری لێم ك��رد‪ ،‬ك �ه‌وات � ‌ه تۆ‬ ‫پێتوای ‌ه پامووك نووسه‌رێكی نا‬ ‫رۆژئاواییه‌؟‬ ‫ئێستاش ئایا تۆ نووسه‌رێكی‬ ‫رۆژئاوایی یان نا رۆژئاواییت؟‬ ‫پ���ام���ووك‪ :‬ب��ۆ م����اوه‌ی ‪35‬‬ ‫ساڵ هه‌وڵمدا خۆم له‌و پله‌به‌ندی ‌ه‬ ‫ب �ه‌دورب��گ��رم‪( ،‬دۆستۆیۆڤسكی)‬ ‫نووسه‌رێكی رۆژئ��اوای�ی‌و له‌هه‌مان‬ ‫كاتیشدا نا رۆژئاواییه‌‪ ،‬ئه‌و ته‌نها‬ ‫بێزار‌ه له‌و رۆژئاواییانه‌ی ك ‌ه به‌سوك‬ ‫ته‌ماشای هاوواڵتیانی خۆیان ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫(دۆستۆیۆڤسكی) پێیوای ‌ه ك ‌ه منیش‬ ‫هاوڕام له‌گه‌ڵی به‌رۆژئاواییبوون‪ ،‬یان‬ ‫وه‌ك ئه‌مڕۆ به‌جیهانگیریی ناوده‌برێت‪،‬‬ ‫شتێك ‌ه ك ‌ه ئه‌سته‌م ‌ه لێیدره‌باز بیت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ده‌بێت ئه‌م ‌ه نه‌بێ به‌هۆ ‌ی‬ ‫سه‌ركوتكردن ‌ی راب��ردووی خه‌ڵكی‬ ‫ئاسایی‌و كلتوره‌كه‌یان‪.‬‬ ‫ئه‌و كێشانه‌ی سه‌ره‌و‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌رۆژئاواییكردندا وه‌ك ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌روسیاو توركیادا رووی���دا‪ ،‬بوو‬ ‫به‌هێمای جیاكاری‬

‫ل����ه‌ن����او‬ ‫خه‌ڵكد ا ‪،‬‬ ‫ش����ێ����وازو‬ ‫س��ت��ای��ل��ی‬ ‫ف���ه‌ره‌ن���س���ی‬ ‫ن���وێ���گ���ه‌ری‌و‬ ‫دڵفڕێنه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ه����ی ت���ورك���ی‬ ‫دواك�����ه‌وت�����و و‬ ‫ب���ێ���زراوه‌‪ ،‬چینی‬ ‫س �ه‌ره‌و‌ه ‌ی كۆمه‌ڵگا‬ ‫زۆر ب��ه‌خ��ت��ه‌وه‌رن‬ ‫ب����ه‌وه‌ی ك�� ‌ه یه‌كه‌م‬ ‫ك��ه‌س��ن ك�� ‌ه ئامێری‬ ‫ریش تاشینی كاره‌بایی‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت دێ��ن��ن‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫مانای وای ‌ه ئه‌وان كه‌سانی‬ ‫رۆژئاواین‌و باشترین كه‌سن‬ ‫له‌هه‌موو ئ �ه‌وان��ی ت��ر! من‬ ‫چه‌ندین نموونه‌ی له‌م شێوازه‌م‬

‫ل ‌ه رۆمانه‌كه‌مدا باس كردووه‌‪.‬‬ ‫وه‌ك رۆمانه‌كانی ترم (قه‌اڵی‬ ‫سپی‪ ،‬من ناوم سووره‌ی ‌ه‌)‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ئه‌م رۆمانه‌م له‌و چه‌شن ‌ه رۆمانانه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه به‌رۆمانی رۆژهه‌اڵت‪ ،‬رۆژئاوا‪،‬‬ ‫ناوی ده‌به‌ین‌و بۆ ماوه‌ی زیاتر ل ‌ه‬ ‫‪ 200‬ساڵ ‌ه له‌ناسنامه‌ی توركیاو‌ه‬ ‫سه‌ریهه‌ڵداوه‌‪.‬‬ ‫هه‌موو رۆمانه‌كانم هاوبه‌شن ل ‌ه‬ ‫ده‌ربڕینی نیگه‌رانی كلتورو نه‌ریتدا‬ ‫له‌پێكدادانیان له‌گه‌ڵ نوێگه‌ریدا ك ‌ه‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌دا بۆمان هاتوو‌ه‬ ‫هه‌ندێ له‌و كتێبان ‌ه گاڵته‌جاری‬ ‫به‌سیستمی رۆژئاوا ده‌كات له‌ڕێگه‌ی‬ ‫كاره‌كته‌ره‌كانه‌و‌ه وه‌ك ئه‌و كچه‌ی‬ ‫ل �ه‌رۆم��ان �ه‌ك �ه‌دا ده‌ی��ه‌وێ��ت فێری‬ ‫سه‌مای رۆژئ��اوای��ی ببێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫خ��ۆی ل �ه‌ب��ازاڕی له‌شفرۆشه‌كاندا‬ ‫ده‌بینێته‌وه‌‪ ،‬یان ده‌یه‌وێت وه‌ك‬ ‫كچێكی باوه‌ڕ به‌خۆبوو‪ ،‬سه‌ربه‌خۆو‬ ‫هه‌ست به‌یه‌كسانیكردن له‌گه‌ڵ پیاودا‬ ‫رۆژئاوا له‌باوه‌ش بگرێت‪.‬‬ ‫گاردلس‪ :‬كه‌وات ‌ه تۆ نووسه‌رێكی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی‌_رۆژئاواییت؟‬ ‫پامووك‪ :‬من ئه‌م ‌ه به‌ستایشێك‬ ‫ده‌زان����م‪ ،‬ب���ه‌اڵم م��ن ئ��ه‌م رۆڵ��ه‌م‬ ‫هه‌ڵنه‌بژارد‪ ،‬به‌اڵم ئه‌م ‌ه به‌سه‌ر مندا‬ ‫روویداوه‌‪.‬‬ ‫گاردلس‪ :‬له‌وكاته‌ی ئه‌وروپا‬ ‫بۆ هه‌موو مه‌به‌ست‌و ئامانجه‌كان‬ ‫ده‌رگایان له‌سه‌ر توركیا داخست‪،‬‬ ‫ح��ك��وم��ه‌ت��ه‌ك��ه‌ی پ���ارت���ی دادو‬ ‫گه‌شه‌پێدانی توركیا به‌جێگه‌ی‬ ‫ئ��ه‌و‌ه توركیا وه‌ك ده‌وڵه‌تێكی‬ ‫نوێی عوسمانی‌و هێزی ناوچه‌یی‬ ‫له‌رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاستی موسوڵمان‬ ‫نیشیندا ناساند‪ ،‬له‌بری ئه‌وه‌ی ك ‌ه‬ ‫ته‌نها پاشكۆی ناتۆو داواك���ه‌ری‬ ‫وه‌رگرتن له‌یه‌كێتی ئه‌وروپا بێت‪.‬‬ ‫به‌م دواییانه‌‪ ،‬توركیا هه‌ندێ‬ ‫مه‌شقی س �ه‌رب��ازی خ��ۆی له‌گه‌ڵ‬ ‫ئیسرائیلدا به‌هۆی جه‌نگی غه‌زه‌و‬ ‫هه‌روه‌ها له‌ئامێزگرتنی سه‌ركه‌وتن ‌ه‬ ‫گوماناوییه‌كه‌ی مه‌حمود ئه‌حمه‌دی‬ ‫نه‌ژادی سه‌رۆكی ئێران له‌هه‌ڵبژاردن ‌ه‬ ‫سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی ئ�ه‌و واڵته‌دا‪،‬‬ ‫له‌ئێران له‌الیه‌ن سه‌رۆك وه‌زیرانی‬ ‫توركیا ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگانه‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌‪ ،‬ئه‌م ‌ه بوو به‌هۆی‬ ‫نیگه‌رانی هه‌ندێ له‌واڵتانی رۆژئاوا‬ ‫ك ‌ه ب��اوه‌ڕی��ان وای� ‌ه توركیا پشت ‌ی‬ ‫ل��ه‌رۆژئ��اوا ك���ردوه‌و رووی به‌ره‌و‬

‫‪20‬‬

‫رۆژه�����ه‌اڵت‌و جیهانی ئیسالمی‬ ‫وه‌رچه‌رخاندووه‌‪.‬‬ ‫ئ��ای��ا ت��ورك��ی��ا رووی ب��ه‌ره‌و‬ ‫رۆژهه‌اڵت وه‌رچه‌رخاو‌ه یان ئایا ئه‌م ‌ه‬ ‫به‌هێزبوونی توركیا له‌ناوچه‌كه‌داو‬ ‫ب��وون به‌هێزێكی كاریگه‌ر پیشان‬ ‫نادات كه‌شانازی به‌خۆی‌و ناسنامه‌ی‬ ‫بێهاوتای خۆیه‌و‌ه ده‌كات؟‬ ‫سه‌باره‌ت ب ‌ه الیه‌نی توركی له‌م‬ ‫ماوه‌یه‌یدا دیپلۆماتێكی دیاری پارتی‬ ‫دادو گه‌شه‌پێدانم بینی له‌و‌ه دڵنیای‬ ‫كردمه‌و‌ه ك ‌ه به‌بێ بوونی خواستی‬ ‫به‌رۆژئاوایی ب��وون‪ ،‬توركیا ته‌نها‬ ‫ده‌بێت ‌ه واڵتێكی ئیسالمی"‬ ‫پامووك‪ :‬من پێموانی ‌ه توركیا‬ ‫به‌و ئاسانی ‌ه بتوانێت ئه‌و رێڕه‌و‌ه‬ ‫سیاسیه‌ی ‪ 8‬ساڵ ‌ه له‌سه‌ری ده‌ڕوات‬ ‫بیگۆڕێت‪ ،‬ئ��ه‌ردۆگ��ان تاموچێژ‬ ‫ل�ه‌ده‌س�ه‌اڵت وه‌رده‌گ��رێ��ت‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫نزیكبووه‌ته‌و‌ه له‌رێگاكانی چوون‬ ‫ب �ه‌ره‌و یه‌كێتی ئ�ه‌وروپ��ا‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫رێگا بۆ دیمۆكراسی زیاتر ل ‌ه توركیا‬ ‫خۆش ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم به‌دڵنیاییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ئاسمانی بارودۆخی په‌یوه‌ندییه‌كانی‬ ‫نێوان توركیاو ئ�ه‌وروپ��ا هێنده‌ی‬ ‫ساڵی ‪ 2005‬ساماڵ نییه‌‪ ،‬پاشان‪ ،‬من‬ ‫زۆر گه‌شبین بووم به‌وه‌ی ك ‌ه رۆژنام ‌ه‬ ‫توركیه‌كان له‌و سه‌رده‌مه‌دا باسیان‬ ‫له‌چوون ‌ه ناو یه‌كێتی ئه‌وروپا كرد‬ ‫له‌ماوه‌ی (‪)10‬ساڵدا هیچ شتێكی له‌م‬ ‫چه‌شن ‌ه رووی نه‌دا‪ ،‬كۆنسێرڤاته‌كان‬ ‫له‌هه‌ردوو الیه‌نی ئه‌وروپی‌و توركی‪،‬‬ ‫ب���ه‌داخ���ه‌وه‌‪ ،‬س��ه‌رك��ه‌وت��وو بوون‬ ‫له‌رێگه‌گرتن ل �ه‌م پرۆسه‌یه‌‪ ،‬من‬ ‫به‌رامبه‌ر ئه‌م ‌ه دڵگرانم‪.‬‬ ‫گ��اردل��س‪ :‬به‌ده‌ربڕینێكی‬ ‫پ��ێ��چ �ه‌وان �ه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا گروپ ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژێرراو‌ه توانادار‌ه مۆدێرنه‌كان‬ ‫له‌توركیا ك � ‌ه به‌تایبه‌تمه‌ندی ‌ه‬ ‫رۆژئاواییه‌كانیان ده‌ناسرێن‌و به‌پابه‌ند‬ ‫بوونیان به‌ستایل‌و شێوازی فه‌ڕه‌نسی‬ ‫جیا ده‌كرێنه‌وه‌‪ ،‬ئ �ه‌و‌ه نیكۆالس‬ ‫ساركۆزی سه‌رۆكی فه‌ڕه‌نسای ‌ه ك ‌ه‬ ‫ئه‌مڕۆ ل ‌ه سه‌ره‌كیترین نه‌یاره‌كانی‬ ‫دژ به‌چوون ‌ه ناوه‌وه‌ی توركیای ‌ه بۆ‬ ‫ده‌روازه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا!‬ ‫پامووك‪ :‬ها‪ .‬به‌ڵێ تۆ راست‬ ‫ده‌كه‌یت‪ ،‬ئه‌و‌ه پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ده‌یڵێن ساركۆزی له‌كۆبونه‌وه‌یه‌كدا‬ ‫پێیوابوو ده‌توانێت هه‌ندێ ده‌نگ له‌م‬ ‫نێوه‌دا به‌ده‌ست بهێنێت‪ ،‬به‌اڵم ئه‌گه‌ر‬ ‫ساركۆزی نه‌بوایه‌‪ ،‬ئ�ه‌وا ئه‌وروپا‬ ‫ساركۆزیه‌كی تریان ده‌دۆزییه‌وه‌‪،‬‬ ‫ساركۆزی وه‌ك كه‌سێكی نیگه‌ران‌و‬ ‫زمان پاراو ده‌ركه‌وت‪ ،‬بۆی ‌ه ئه‌وانیش‬ ‫رێگه‌ی قسه‌كردنی پێ ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫گاردلس‪ :‬رۆمانه‌كه‌ت هه‌مووی‬ ‫ده‌رب��اره‌ی باسكردنی ژیانی تۆی ‌ه‬ ‫له‌توركیا‪ ،‬له‌و كاته‌ی ك ‌ه خه‌اڵتی‬ ‫نۆبڵت ب���رده‌و‌ه له‌ساڵی ‪،2006‬‬ ‫پێده‌چێت به‌رهه‌مه‌كه‌ت له‌تۆكیۆو‬ ‫نیویۆرك له‌سه‌ر قه‌راغی ده‌ریای‬ ‫(ب��ۆس��ی��ۆرۆس) پیشان بده‌یت‪،‬‬ ‫ئایا ئه‌م ‌ه ك��اری��گ �ه‌ری له‌سه‌رت‬ ‫دروستنه‌كردووه‌؟‬ ‫پامووك‪ :‬من له‌و‌ه دڵنیام‪ ،‬من‬ ‫له‌ته‌مه‌نی ‪ 33‬ساڵیه‌و‌ه ته‌نها یه‌ك‬ ‫ج��ار توركیام به‌جێ هێشتووه‌و‬ ‫هه‌رگیز من وێنه‌یه‌كی راسته‌قینه‌ی‬ ‫رۆژئ��اوای��ی��م ب�ه‌رچ��او نه‌كه‌وتبوو‪.‬‬ ‫له‌وسه‌رده‌مه‌دا ته‌نها به‌رهه‌مهێنان‬ ‫له‌توركیادا به‌دی ده‌كرا‪ ،‬به‌اڵم من‬ ‫كتێب ‌ه رۆژئاواییه‌كانم ده‌خوێنده‌و‌ه‬ ‫توێژینه‌وه‌م له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌كانی‬ ‫(مۆنت ) هه‌بوو‪ ،‬به‌گه‌رموگوڕییه‌كی‬ ‫زیاتر له‌و هه‌نگاو‌ه سستانه‌ی ك ‌ه‬ ‫ئه‌وروپا به‌مۆزه‌خان ‌ه ‌ی لۆڤه‌ریشه‌و‌ه‬ ‫هه‌ڵیانگرتووه‌‪ ،‬ئێستا من ل ‌ه كۆلۆمبیا‬ ‫خه‌ریكی وت��ن �ه‌وه‌ی كۆرسه‌كانی‬ ‫خۆمم‪ ،‬به‌جیهاندا گه‌شت ده‌ك ‌هم‌و‬ ‫له‌ناو ف��ڕۆك �ه‌دا ده‌ن��ووس��م‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ب �ه‌خ��ت �ه‌وه‌ری ل��ه‌و ش��وێ��ن�ه‌ی ك ‌ه‬ ‫ده‌نووسم هاوڕێمه‌‪ ،‬به‌رهه‌مه‌كانم بۆ‬ ‫‪ 57‬زمان وه‌رگێڕدراون‪ ،‬ئێستا من‬ ‫به‌رپرسیارێتی ئه‌و هه‌موو خوێنه‌ره‌م‬ ‫له‌ئه‌ستۆدایه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪opendem.cracy.com /‬‬


‫‪23‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬

‫ی له‌حه‌سـاردا‬ ‫ی پاتریاكـ ‌‬ ‫ی لـۆژیك ‌‬ ‫كـه‌شـف‌و وێـنـاكـردنـ ‌‬ ‫نه‌به‌ز محه‌مه‌د‬

‫به‌شی سێیه‌م‌و کۆتایی‬

‫فه‌نتازیاو ئه‌فسانه‌ی ئاماده‌یی باوك‬ ‫پاش مه‌رگ‬ ‫له‌كۆمه‌ڵگه‌ی پاتریاكیدا هه‌موو هێزو‬ ‫جوانی‌و لێوه‌شاوه‌ییه‌ك ته‌نها له‌باوكدا‬ ‫كۆده‌بێته‌وه‌‪ ،‬ته‌نها باوك ده‌توانێ‬ ‫بیربكاته‌وه‌و بڕیاربدات‌و ده‌ستنیشانی‬ ‫چاكه‌و خراپ ‌ه بكات‪ ،‬ته‌نها باوك‬ ‫شاره‌زای ‌ه به‌سه‌ر دنیاو ژیان‌و شته‌كاندا‬ ‫هه‌ر ئه‌و توانای رزق و رۆزی‌و خێرو‬ ‫هه‌ر چاكه‌یه‌كی هه‌یه‌‪.‬‬ ‫باوكساالریدا‬ ‫له‌سیستمی‬ ‫هه‌موو پیرۆزی‌و فه‌ڕو به‌ره‌كه‌تێك‬ ‫به‌باوكه‌وه‌یه‌و به‌نه‌مانی ئه‌و پ ‌هت‌و‬ ‫ف �ه‌ڕو ب �ه‌ره‌ك �ه‌ت هه‌ڵده‌كشێته‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ ئ��اس��م��ان‪ ،‬رێ��زو پایه‌بڵندی‌و‬ ‫س����ه‌رف����رازی‌و ه���ه‌م���وو گه‌شه‌و‬ ‫نه‌شونومایه‌ك ه�ه‌ر ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆ هێزی رۆح�ی‌و موباره‌كی ئه‌و‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی ئه‌و مردبێتیش‪ ،‬پاش‬ ‫مه‌رگیش باوك ده‌توانێت چاودێریی‬ ‫مناڵ ‌ه چاكه‌كانی ب��ك��ات‌و نه‌و‌ه‬ ‫خراپه‌كانیشی نابووت بكات‪.‬‬ ‫ئه‌گه‌ر نۆڤلێتی حه‌سار بكه‌ین ‌ه‬ ‫نموون ‌ه ده‌گه‌ین ‌ه ئه‌و ئه‌نجامه‌ی ك ‌ه‬ ‫كرۆكی باوكساالری له‌هه‌ناوێكی‬ ‫كلتوریی ئایینیدا گه‌ش ‌ه ده‌كات‌و‬ ‫سه‌ر به‌ترادسیۆنی ئایینه‌‪ ،‬باوك‬ ‫هێزو پیرۆزیی خ��ۆی له‌ڕوانگه‌ی‬ ‫ئایینه‌و‌ه هه‌ڵده‌گۆزێ‌و خۆی پێ‬ ‫زاخاو ده‌دات‪ ،‬هه‌ر بۆی ‌ه ئه‌و بیر‌ه‬ ‫ب ‌ه ئاسانی ده‌چه‌سپێت‪ ،‬ك ‌ه رۆحی‬ ‫باوك پاش مردنی‪ ،‬ئاماده‌یی هه‌ی ‌ه‬ ‫ب ‌ه سه‌ر رۆڵه‌كانییه‌وه‌‪ ،‬ئه‌وانه‌ی‬ ‫شوێنی ده‌ك �ه‌ون‌و جێی ده‌گرنه‌و‌ه‬ ‫سه‌رفرازیان بكات‌و ئه‌و یاریده‌یان‬ ‫ده‌دات‪ ،‬ئه‌وانه‌شی ال ڕێ ده‌گرن‌و‬ ‫له‌باوكیان ناچن ب �ه‌ر نه‌فره‌تی‬ ‫رۆح��ی ب��اوك ده‌ك���ه‌ون‌و ل ‌ه دیدی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌شه‌و‌ه سووك‌و حه‌رامزادن‪.‬‬ ‫له‌نۆڤلێتی ح �ه‌س��اردا‪ ،‬دوای‬ ‫كوشتنی باوك‪ ،‬نووسه‌ر كه‌شێكی‬ ‫فه‌نتازیای وا ده‌خوڵقێنێت‪ ،‬ك ‌ه پاش‬ ‫كوشتنی باوك هه‌رچی داڕووخان‌و‬ ‫سه‌رگه‌ردانی‌و داڕمانێك ‌ه حه‌سار‬ ‫ده‌گ��رێ��ت��ه‌وه‌و به‌كوشتنی باوك‬ ‫هه‌موو خێرو به‌ره‌كه‌تێك ل ‌ه حه‌سار‬ ‫هه‌ڵده‌گیرێ‌و بنه‌ماڵه‌ك ‌ه لێكده‌ترازێ‌و‬ ‫هه‌ر یه‌ك ‌ه ب ‌ه ئاقارێكدا ده‌ڕوات‌و‬ ‫شپرزه‌یی ده‌یانگرێته‌وه‌‪ ،‬بۆ وێنه‌‪،‬‬ ‫چه‌ند په‌ره‌گرافێك ده‌خه‌ینه‌ڕوو‪:‬‬ ‫(ه��ه‌ر خ��ۆم ته‌نیا مامه‌وه‌‪،‬‬ ‫ك��اروان��ه‌ك�� ‌ه وه‌ك ته‌زبیحێكی‬ ‫هه‌زارو یه‌ك قل پچڕاو ده‌نكه‌كانی‬ ‫هه‌ڵوه‌رین‪ ،‬ئاواهی خوشك‌و براكانم‬ ‫له‌ده‌ستچوون)‪.‬‬

‫(گ�ه‌ڕام�ه‌و‌ه حه‌سار‪...‬به‌سه‌ر‬ ‫ئه‌وه‌دا چوومه‌و‌ه برا تڕۆكراوه‌كانم‬ ‫له‌ژێر به‌رگی سه‌یرو سه‌مه‌ره‌دا له‌سه‌ر‬ ‫میرات به‌شه‌ڕده‌هاتن‪ ،‬هه‌ندێكیان‬ ‫به‌زمانێك ده‌دوان ك ‌ه من ل ‌ه یه‌ك‬ ‫وش�ه‌ی نه‌ده‌گه‌یشتم‪ ،‬هه‌ر یه‌كه‌و‬ ‫زمانێك‪ ،‬ك ‌ه لێك حاڵی نه‌ده‌بوون‪،‬‬ ‫پترو پتر ده‌نگیان هه‌ڵده‌بڕی‪ ،‬به‌ده‌م‬ ‫هات‌و ه��اواری ئه‌وانه‌و‌ه شووشه‌ی‬ ‫په‌نجه‌ره‌كان ه��اڕڕه‌ی��ان ده‌ك��ردو‬ ‫ده‌رگاكان به‌ده‌مدا ده‌كه‌وتن)‪.‬‬ ‫(دوای ده‌ی��ه‌ه��ا ش��ه‌و هه‌ر‬ ‫هه‌موو ئه‌سپ‌و هێستره‌كانی له‌ڕ‬ ‫ب���وون‪ ،‬س�� ‌هك‌و پشیله‌كانی گه‌ڕ‬ ‫ب���وون‪ ،‬سمۆره‌كانی كوێربوون‪،‬‬ ‫ب��ول��ب��ول �ه‌ك��ان��ی��ش ی��ه‌ك�� ‌ه یه‌ك ‌ه‬ ‫ده‌نوكیان هه‌ڵوه‌ری‪ ،‬كه‌روێشكه‌كان‬ ‫چوارپه‌لیان به‌زه‌وییه‌و‌ه نووسان‪،‬‬ ‫م �ه‌ی��م��ون �ه‌ك��ان ب��ب��وون � ‌ه میوه‌ی‬ ‫وشكه‌وه‌بوو به‌سه‌ر دره‌خت ‌ه زڕه‌كانی‬ ‫نێو گۆڕستانه‌كه‌وه‌‪ ،‬ن ‌ه ئه‌سپ هێزی‬ ‫ما بحیلێنێ‪ ،‬ن ‌ه بولبول بچریكێنێ‪،‬‬ ‫ن� ‌ه پشیل ‌ه بمیاوێنێ‪ ،‬ن� ‌ه سه‌گ‬ ‫بوه‌ڕێ‪ ،‬ن ‌ه كۆتر بگمێنێ‪ ،‬برسی‌و‬ ‫تینوو‪ ،‬ملك ‌هچ‌و نیو‌ه مردوو‪)...‬‬ ‫(سێ ل ‌ه زڕ دایكانم‪...‬شێتانه‌‪..‬‬ ‫دایان ‌ه ئه‌و ده‌شت‌و كێوه‌‪ ،‬سوخمه‌و‬ ‫كراس‌و كه‌وایان له‌به‌ر خۆیان دادڕی‌و‬ ‫به‌ڕووتی خۆیان دای ‌ه به‌ر تاڤگه‌ی‬ ‫قه‌دپاڵه‌كان‪ ...‬رایانكرده‌و‌ه كن‬ ‫كۆن ‌ه مێرده‌كانیان)‪.‬‬ ‫بكوژی باوك ك ‌ه كوڕی یه‌ك ‌هم‌و‬ ‫ن��ۆب��ه‌ره‌ی بنه‌ماڵه‌یه‌‪ ،‬سه‌ره‌تا‬ ‫ن �ه‌ی��ده‌وی��س��ت ب��اوك��ی بكوژێت‪،‬‬ ‫ب�ه‌ڵ��ك��و ئ���ه‌و ك����اره‌ی ب�� ‌ه پ�لان‌و‬ ‫هاندانی دواه�ه‌م��ی��ن ژن��ی باوكی‬ ‫(راب��ێ) ئه‌نجامدا‪ ،‬كوڕه‌ك ‌ه واده‌ی‬ ‫ژنهێنانی تێپه‌ڕیبوو‪ ،‬ب�ه‌اڵم باوك‬ ‫ئاماده‌نه‌بوو الی لێبكاته‌وه‌‪ ،‬رابێ‬ ‫هه‌ڵیده‌فریوێنێ‌و هانی ده‌دات باوكی‬ ‫بكوژێت‪ ،‬ئه‌و ده‌بێت ‌ه ژنی‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫هه‌موو برا‌و خوشك‌و زڕدایكه‌كانی‬ ‫هانیان ده‌دا ك ‌ه ئه‌و باوك ‌ه زاڵمه‌یان‬ ‫له‌كۆڵخاته‌وه‌‪ ،‬هه‌روه‌ك نووسه‌ر ل ‌ه‬ ‫سه‌ر زمانی كوڕه‌كه‌و‌ه ده‌ڵێت‪ ":‬ب ‌ه‬ ‫ته‌نیا من نه‌مكوشت‪ ،‬دایكی خۆم‪،‬‬ ‫هه‌قی دای��ك��ی خ��ۆم‌و ه�ه‌م��وو زڕ‬ ‫دایكه‌كانم چاویان نز كربوه‌وه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫هه‌موو قه‌یر‌ه خوشكه‌كانم ئه‌وانه‌ی‬ ‫ل ‌ه پشت ده‌رگ��ا داخراوه‌كانه‌و‌ه‬ ‫هه‌ناسه‌ی س��اردی��ان هه‌ڵده‌مژی‪،‬‬ ‫ئاخی گه‌رمیان هه‌ڵده‌كێشاو خه‌ونیان‬ ‫به‌بۆنی پیاوێكه‌و‌ه ده‌دی‪ ،‬له‌و دیو‬ ‫شوره‌و په‌رژین‌و په‌رده‌و روپۆش‌و‬ ‫په‌چه‌و عه‌باو‌ه فه‌رمایشتی باوكمیان‬ ‫ده‌بیست‪ ،‬فه‌رمان ل ‌ه سه‌ر فه‌رمان‪،‬‬ ‫هه‌ر هه‌موو برا گرگن‌و ترسنۆكه‌كانم‪،‬‬ ‫نێره‌موك‌و خه‌سیوه‌كانم‪ ،‬هه‌ر هه‌موو‬

‫بـێـخـه‌ویـی‌‬

‫ڤیرخیلیو پیمه‌ یێرا‬ ‫پیاوه‌ك ‌ه ده‌ڕوات ‌ه ناو جێگا به‌اڵم خه‌و ‌ی لێ ناوكه‌وێ‌‪.‬‬ ‫ئه‌م الو ئه‌و ال ده‌كا‪ ،‬چه‌رچه‌ف ال ده‌دا‪ ،‬جگه‌ره‌یه‌ك‬ ‫داده‌گیرسێنێ‌‪ ،‬بڕێ كتێب ده‌خوێنێته‌وه‌‪ ،‬هه‌مدیسان‬ ‫چراك ‌ه ده‌كوژێنێته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ناتوان ‌ێ بخه‌وێ‌‪ ،‬سه‌عات‬ ‫سێی نیوه‌شه‌و ل ‌ه خه‌و هه‌ڵده‌ستێ‌‪ ،‬ئه‌دا ل ‌ه ده‌رگا ‌ی‬ ‫ماڵی هاوڕێ‌و دراوسێك ‌هی‌و ل ‌ه گه‌ڵی ده‌رد‌ه دڵ ده‌كاو‬ ‫پێی ده‌ڵێ خه‌و ‌ێ ل ‌ێ ناكه‌وێ‌‪ ،‬داوا ده‌كات رێنوێن ‌ی بكات‪،‬‬ ‫هاوڕێك ‌ه ‌ی پێشنیار ده‌كات پیاس ‌ه بكات‪ ،‬ره‌نگ ‌ه ماندوو‬ ‫بێت‪ ،‬دواتر كووپێك گه‌اڵی زیرفۆن ‌ی كواڵو بخواته‌وه‌و‬ ‫چراك ‌ه بكوژێنێته‌وه‌‪ .‬هه‌موو ئه‌م كاران ‌ه ده‌كات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ر خه‌و ‌ێ لێ ناكه‌وێ‌‪ ،‬هه‌ڵده‌ستێ‌و ئه‌مجار‌ه ده‌ڕوات ‌ه‬ ‫ال ‌ی دكتۆر‪ .‬دكتۆریش وه‌ك هه‌موو كات بڕێ قس ‌ه‬ ‫ده‌كاو پیاوه‌ك ‌ه هه‌ر ناتوان ‌ێ بخه‌وێ‌‪ ،‬سه‌عات ‪‌ 6‬ی به‌یان ‌ی‬ ‫ده‌مانچه‌ك ‌ه ‌ی پڕ ده‌كاو مێشك ‌ی خۆ ‌ی ده‌ته‌قێنێ‌‪ ،‬پیاوه‌ك ‌ه‬ ‫مردووه‌‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر خه‌و ‌ی لێ ناكه‌وێ‌‪ ،‬بێ خه‌و ‌ی خراپ‬ ‫تووشی هاتووه‌‪ .‬‬ ‫و‪ :‬شنۆ ره‌سوڵ‬

‫نزا خوازبوون ك ‌ه من تاك ‌ه كه‌سێكم‌و‬ ‫ده‌توانم ل ‌ه شیرین خه‌ودا بیكوژم"‪.‬‬ ‫ده‌بینین دوای رووداوی كوشتنی‬ ‫باوك هه‌موو ئه‌و كه‌سان ‌ه نه‌فره‌ت‬ ‫ل ‌ه نۆبه‌ره‌و كوڕی گه‌ور‌ه ده‌ك ‌هن‌و‬ ‫په‌شیمان ده‌بنه‌و‌ه‌و ب ‌ه بااڵی باوكدا‬ ‫هه‌ڵده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫(هۆكاری ناپاكمان‪ ،‬رۆڵه‌ی‬ ‫ج����ه‌رب����ه‌زه‌و‬ ‫هه‌لپه‌رست‪،‬‬ ‫ت����ۆ چیت‬ ‫ب�� ‌ه ئێمه‌و‬ ‫ب�� ‌ه خۆت‬ ‫ك������رد؟‬ ‫فریامان‬ ‫كه‌و ه‌‪،‬‬ ‫فریای‬

‫خ���وش���ك���ان‌و‬ ‫دایكانی هه‌میش ‌ه نه‌گبه‌تت‪،‬‬ ‫هه‌میش ‌ه دۆڕاو‪ ،‬ئێم ‌ه هه‌موو بیری‬ ‫ده‌كه‌ین‪ ،‬كوا چیت ل ‌ه باوكی عگیدو‬ ‫چه‌له‌نگمان كرد؟ كوا چیت ل ‌ه مێردی‬ ‫میرخاسمان كرد؟ له‌و پیاوه‌ی منداڵی‬ ‫ناو بێشكه‌یان پێ ده‌ترساند‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پیاوه‌ی چاپۆكترین سوارو چاترین‬ ‫حه‌یران بێژ بوو‪)...‬؟!‬ ‫ئه‌وه‌ی ك ‌ه ئه‌و كه‌ش ‌ه فه‌نتازی ‌ه‬ ‫ب ‌ه رۆمانی حه‌سار ده‌به‌خشێت‪،‬‬ ‫ته‌نها ری��س��وای �ی‌و ب��ێ وه‌فایی‌و‬ ‫شكستی كوڕی نۆبه‌ر‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫ئه‌و ئاماده‌یی ‌ه ئه‌فسانه‌ییه‌ی رۆحی‬ ‫باوكه‌‪ ،‬ك ‌ه نه‌ك هه‌ر ده‌توانێت تۆڵه‌ی‬ ‫خۆی بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌ڵكو ده‌توانێت‬

‫پیرۆزی‌و گه‌وره‌یی‌و سه‌روه‌ری باوك‬ ‫بچه‌سپێنێت‪.‬‬ ‫(رابێ) ك ‌ه پالندانه‌رو كاراكته‌ری‬ ‫دووه‌م ‌ه ل ‌ه كوشتنی باوكدا ده‌چێته‌و‌ه‬ ‫خه‌ونی‌و زیڕه‌ی پێده‌كات‌و ده‌مرێ(‬ ‫ئێو‌ه بنه‌ماڵه‌یه‌كی شوومن‪ ،‬ئه‌و باوك ‌ه‬ ‫غه‌زه‌به‌ی تۆ سێ شه‌و له‌مه‌وبه‌ر هات ‌ه‬ ‫خه‌ونی‌و كوشتی‪ ،‬له‌گه‌ڵ قیژه‌ی‬ ‫له‌شیرین خه‌ودا راچه‌نیم‪ ،‬چاوانی‬ ‫ئ �ه‌ب��ڵ �ه‌ق ب����ه‌ده‌م گریه‌و‬ ‫زریكه‌و ه‌‬

‫ل�� ‌ه باوكت‬ ‫د ه‌پاڕایه‌و ه‌‪،‬‬ ‫ك��� ‌ه ده‌س���ت‬ ‫ل��� ‌ه گ���ه‌ردن���ی‬ ‫بكاته‌وه‌‪ ،‬به‌قس ‌ه‬ ‫فریای نه‌كه‌وتم‬ ‫هه‌ردوو ره‌شێنه‌ی‬ ‫چاوانی وه‌رگه‌ڕان‌و‬ ‫ئاودیوو بوون) هه‌موو ئه‌و شكست‌و‬ ‫نسكۆ‌و ریسوایی‌و ده‌سخه‌رۆییانه‌ی‬ ‫ب� ‌ه س �ه‌ر ك��وڕی ن��ۆب��ه‌ره‌دا دێت‪،‬‬ ‫په‌یوه‌ندی ب ‌ه بیر‌و باوه‌ڕو نه‌ریتی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیه‌و‌ه ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ته‌نانه‌ت‬ ‫ئه‌گه‌ر زیڕه‌كردن‌و مردنی (رابێ)‬ ‫یشی بۆ باری ده‌روونی بگێڕنه‌و‌ه‌و وا‬ ‫گریمان ‌ه بكه‌ین ك ‌ه كه‌متر په‌یوه‌ندی‬ ‫ب ‌ه خه‌یاڵی داهێنه‌رانه‌ی نووسه‌ره‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ئه‌وا ئاماده‌یی رۆحی باوك‬ ‫ل ‌ه رێگه‌ی سه‌گه‌كانیه‌و‌ه‌و راو‌ه‬ ‫دون��ان��ی ك��وڕ‌ه ب ‌ه ش��اخ‌و ده‌شت‌و‬ ‫هه‌ردو و دۆڵ‌و دواجار هێنانه‌وه‌ی‬

‫له‌سیستمی باوكساالریدا هه‌موو پیرۆزی‌و فه‌ڕو‬ ‫به‌ره‌كه‌تێك به‌باوكه‌وه‌یه‌و به‌نه‌مانی ئه‌و پ ‌هت‌و فه‌ڕو‬ ‫به‌ره‌كه‌ت هه‌ڵده‌كشێته‌و‌ه بۆ ئاسمان‬

‫بۆ گۆڕی باوك‌و ناچاربوونی كوڕ‌ه‬ ‫ب ‌ه خۆخستن‌و به‌سه‌ر ته‌رمی باوك‌و‬ ‫تووشبونی ب ‌ه جۆرێك ل ‌ه هه‌ستكردن‬ ‫ب ‌ه تاوان‌و ئازار وه‌رگرتنی ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫باوكێكی م����ردوه‌و‌ه گه‌وره‌ترین‬ ‫خه‌یاڵی داهێنه‌رانه‌ی نووسه‌ره‌‪،‬‬ ‫به‌تایبه‌ت كاتێك نووسه‌ر ل ‌ه نێوان‬ ‫خه‌یاڵ‌و واقیعدا كه‌شێكی هێند‌ه‬ ‫سه‌رنج راكێشت بۆ ده‌ئافڕێنێ ك ‌ه‬ ‫تۆ ناچار ب ‌ه باوه‌ڕبوون ب ‌ه راستی‬ ‫رووداوه‌كان ده‌كات‪.‬‬ ‫(ن �ه‌ف��ره‌ت ل� ‌ه خوێنی باوك‬ ‫ك ‌ه ب ‌ه ده‌ستمه‌و‌ه مه‌ییوه‌‪ ،‬به‌هیچ‬ ‫ئاوێك ناشۆرێت‪ ،‬هیچ تێزابێك‬ ‫پاكی ناكاته‌وه‌‪ ،‬خودای ‌ه من چیم‬ ‫كرد ب ‌ه خۆم؟ كشامه‌وه‌‪ ....‬هاتن ‌ه‬ ‫پێش‪ ....‬وێكڕا لمۆزیان بۆ درێژ‬ ‫ك��ردم‪ ،‬لمۆزی خۆێناویان‪ ،‬بۆنی‬ ‫ئ �ه‌و خوێن ‌ه به‌ده‌ستمه‌و‌ه هاری‬ ‫كردن‪ ،‬گه‌مارۆیان دام‪ ،‬كه‌وتم ‌ه نێو‬ ‫هه‌ڵقه‌و بازن ‌ه ‌ی سه‌گ ‌ه نه‌گریسه‌كانی‌‪،‬‬ ‫ته‌كانیك‌و تاومدا بێهود‌ه بوو ده‌رباز‬ ‫بوونم ‪ ...‬ئه‌م هه‌میش ‌ه ده‌یووت ئه‌م‬ ‫سه‌گان ‌ه رۆح ‌ی منن"‬ ‫(وه‌لێ ئه‌فسوس‪ ،‬نه‌خوشكان ‌ی‬ ‫دڵ به‌ردینم‪ ،‬نه‌دایكان ‌ی میهره‌بانم‬ ‫ده‌رگایان لێنه‌كردمه‌و‌ه ‪ ....‬هاوارم‬ ‫كرد‪ :‬ژنان ‌ی حه‌سار وه‌رن ‌ه ده‌رێ واز‬ ‫له‌باوه‌ش ‌ی دۆسته‌كانتان بێنن‪ ،‬من‬ ‫بووم ده‌رگاكانم شكاندو په‌نجه‌ره‌كانم‬ ‫وااڵكرد‪ ،‬ك ‌ێ له‌ودیو ئاواه ‌ی به‌ڕومدا‬ ‫دایخستوون‪ ،‬هۆ خوشكین ‌ه منم‬ ‫برا ‌ی جه‌ربه‌زه‌و نائومێدتان‪ ،‬دایكان ‌ی‬ ‫هه‌میش ‌ه دی��ده‌ت��ه‌ڕ‪ ،‬منم كوڕ ‌ی‬ ‫هه‌ڵه‌ته‌و تاوان بارتان‪ ،‬به‌ر له‌عنه‌ت ‌ی‬ ‫باوك ‌ه كه‌وتووم‌و هه‌ناوم هێناوه‌ت ‌ه‬ ‫به‌ر قاپیتان‪ ،‬ژن ‌ی چاك بن ده‌رگام‬ ‫لێوه‌كه‌ن‪ ،‬هۆ برا نامه‌رده‌كانم ئێو‌ه‬ ‫وان له‌كو ‌ێ )‪.‬‬ ‫ئاماده‌ی ‌ی رۆح ‌ی باوك ئه‌وه‌ند‌ه‬ ‫به‌هێز‌ه ك ‌ه سه‌گه‌كان بكوژی باوك‬ ‫ئه‌وه‌ند‌ه گۆڕه‌و شار ده‌كه‌ن تاهه‌رچ ‌ی‬ ‫شیر ‌ی دای��ك هه‌ی ‌ه له‌لوتییه‌و‌ه‬ ‫ده‌ڕژێ‪ ،‬له‌دید ‌ی كۆمه‌ڵگه‌و نه‌ریت ‌ی‬ ‫پاتریاكیدا كه‌سێك حه‌رامزاده‌و‬ ‫خیانه‌تكاربێت ده‌بێت شیر ‌ی دایك ‌ی‬ ‫پێنه‌بڕدرێت‌و نه‌فره‌ت ‌ی كوڕێك ك ‌ه‬ ‫باوك ده‌كوژێت ئه‌وه‌ند‌ه گه‌وره‌یه‌‪،‬‬ ‫كه‌شیر ‌ی دایك ‌ی پێ هه‌ڵده‌هێنێته‌وه‌‪،‬‬ ‫به‌هه‌موو مانایه‌ك ده‌بێت بێبه‌ش‬ ‫بێت له‌بنه‌ماڵه‌و ئه‌و شیره‌ش ‌ی پێ ‌ی‬ ‫گۆشكراوه‌‪ ،‬نووسه‌ر ل�ه‌م كه‌ش ‌ه‬ ‫خه‌یاڵییه‌دا زۆر سه‌ركه‌وتوان ‌ه‬ ‫توانیویه‌ت ‌ی خ �ه‌ی��اڵ‌و واقعێك ‌ی‬ ‫سیحر ‌ی ك � ‌ه پشت به‌‪-‬ئایدیاو‬ ‫بیر ‌ی نه‌ریت ‌ه كۆنه‌كان ده‌به‌ستێت‬ ‫–به‌رجه‌ست ‌ه بكات ‪.‬‬ ‫ئه‌م ئاماده‌یی ‌ه ‌ی رۆح ‌ی باوك‬

‫تاڕاده‌یه‌ك ‌ه نه‌ك هه‌ر بكوژ ‌ی باوك‬ ‫ناچار ده‌كات هه‌موو ژیان ‌ی بهێنێته‌و‌ه‬ ‫ناو گۆڕ ‌ی باوك‪ ،‬به‌ڵكو له‌ڕێگ ‌ه ‌ی‬ ‫درێژبوون ‌ی نینۆك‌و ئاوسان ‌ی الش ‌ه ‌ی‬ ‫(باوك)ه‌و‌ه كوڕ‌ه به‌رده‌وام ده‌بێت‬ ‫له‌عه‌زابدابێت و لێیده‌پاڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیتر بكوژ ‌ی باوك مه‌حكوم ‌ه بۆ‬ ‫هه‌تاهه‌تای ‌ه له‌نێو ئه‌و گۆڕه‌دا بژی‌و‬ ‫بمرێت هیچ چاره‌و ده‌رباز بوونێك ‌ی‬ ‫نی ‌ه ‪:‬‬ ‫(ده‌ب���ێ���ت چ�����اوه‌ڕێ ب��م تا‬ ‫سه‌گه‌كان پیر ده‌ب �ن‌و ده‌تۆپن تا‬ ‫ئ��ازادو سه‌رفراز بم‪ ،‬كه‌چ ‌ی له‌به‌ر‬ ‫چاوانم زاووز ‌ێ ده‌ك ‌هن‌و تادێ زوورتر‬ ‫ده‌بن‪.‬‬ ‫لێره‌دا روداوه‌كان قوفڵ ده‌بن‪،‬‬ ‫به‌اڵم نووسه‌ر له‌ڕێگ ‌ه ‌ی ته‌كنیك ‌ی‬ ‫گێڕانه‌وه‌‪ ،‬كۆتای ‌ی ده‌به‌ستێته‌و‌ه‬ ‫به‌سه‌ره‌تاوه‌‪ ،‬به‌م پێی ‌ه سه‌ره‌تاو‬ ‫كۆتای ‌ی رۆمانه‌ك ‌ه هه‌ریه‌ك شته‌‪،‬‬ ‫واتا له‌بازنه‌یه‌ك ده‌چێت كه‌سه‌ره‌تا‬ ‫كۆتاییه‌و كۆتایش سه‌ره‌تای ‌ه ‪.‬‬ ‫ل �ه‌ك��ۆت��ای��دا شتێك ك���ه‌زۆر ‬ ‫جێگا ‌ی س�ه‌رن�ج‌و بیر كردنه‌و‌ه ‌ی‬ ‫من ده‌شڵه‌ژێنێ ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه بكوژ ‌ی‬ ‫باوك دوا جار ته‌نها له‌پاڵ باوكدا‬ ‫چه‌شنێك له‌حه‌سانه‌و‌ه (ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌بێت) ده‌بینێت‪ ،‬ب��اوك ئه‌گه‌ر‬ ‫چ ‌ی مردبوو‪ ،‬به‌اڵم هه‌ر ئه‌و بوو‌ه‬ ‫په‌ناگه‌و هاوشوێنی‌‪ ،‬دوا شوێن‬ ‫ك � ‌ه ه��ه‌م ل��ه‌ڕاك��ه‌ڕاك��ه‌و كه‌ڵب ‌ه ‌ی‬ ‫سه‌گه‌كان رزگ��ارم��ان ده‌ك��او هه‌م‬ ‫شوێنێك كه‌ده‌بێت به‌ناچار ‌ی تێیدا‬ ‫هه‌ست به‌هه‌قیقه‌تێك بكه‌ین ك ‌ه‬ ‫میهره‌بان ‌ی باوكه‌‪ ،‬باوكێك ك ‌ه ئێم ‌ه‬ ‫ته‌نها وه‌كو جه‌الدێك ناسیومانه‌‪،‬‬ ‫كوڕێك ك ‌ه ح �ه‌رام��زاده‌و ریسوای ‌ه‬ ‫له‌دید ‌ی كۆمه‌ڵگاداو به‌ر نه‌فره‌ت ‌ی‬ ‫هه‌تا هه‌تا ‌ی كه‌وتووه‌‪ ،‬ئه‌و ك ‌ه هیچ‬ ‫كام له‌خوشك‌و براكان ‌ی ده‌رگایان‬ ‫لێنه‌كرده‌وه‌و نه‌فره‌تیان لێكلرد‪،‬‬ ‫ئیتر ته‌نها جێیه‌ك ك ‌ه له‌ده‌ست ‌ی‬ ‫سه‌گ ‌ه هاره‌كان‌و نیگا ‌ی دوژمنان ‌ه ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌و ته‌نانه‌ت سروشت ‌ی رۆح ‌ی‬ ‫خۆش ‌ی رزگار ‌ی بكات گۆڕ ‌ی باوك‬ ‫بوو‪ ،‬باوك له‌یه‌ك كاتدا هه‌م په‌ناگه‌و‬ ‫ه �ه‌م تۆڵه‌ستێن ب��وو‪ ،‬ب �ه‌م پێی ‌ه‬ ‫ئه‌وان ‌ه ل ‌ه كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌ی باوكساالریدا‬ ‫پشت ل �ه‌ب��اوك ده‌ك���ه‌ن و لێ ‌ی‬ ‫هه‌ڵده‌گه‌ڕێنه‌و‌ه سه‌ر ئه‌نجام ته‌نها‬ ‫ریسوا ده‌بن‌و ب ‌ێ په‌ناگه‌و پشتیوان ‌ی‬ ‫باوك دیسان ناتوانن بژین‪ ،‬لێره‌و‌ه‬ ‫له‌واقع ‌ی پاتریاركیدا باوك نه‌ك ته‌نها‬ ‫ره‌مزو هێما ‌ی ده‌سه‌اڵت ‌ه به‌ڵكو مانا ‌ی‬ ‫ره‌مز ‌ی ژیانیشه‌‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ‌ه ژیانێك ك ‌ه‬ ‫هه‌ر ئه‌و تێی ده‌گاو دروستیده‌كات‬ ‫واتا ژیانێك ك ‌ه ئێم ‌ه دامان نه‌هێناو‌ه‬ ‫به‌ڵكو هه‌ر ئه‌و خاوه‌نیه‌تی‌‪.‬‬

‫ی لـــ ‌ه ئــــازیــــزان‬ ‫دوور ‌‬ ‫جه‌یمز ته‌یت‬ ‫زیتا دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ مێرده‌كه‌ی‌ مرد بڕیاریدا پێستی‌ ده‌موچاوی‌‬ ‫هه‌ڵگرێ‌‪ ،‬ئاواتێك كه‌ به‌ درێژایی ته‌مه‌نی‌ به‌ خۆزگه‌یه‌وه‌‬ ‫بوو‪ ،‬له‌ ناوه‌ڕاستی‌ نه‌شته‌رگه‌ری پێست هه‌ڵگرتندا زه‌ختی‌‬ ‫خوێنی‌ داب �ه‌زی‌‌و به‌ ناچاری نه‌شته‌رگه‌ریه‌كه‌یان راگرت‪،‬‬ ‫كه‌ بڕیاریدا له‌و سه‌فه‌ره‌ ناخۆشه‌یدا بۆ ماڵه‌وه‌ قایشی‬ ‫سه‌المه‌تییه‌كه‌ی‌ ببه‌ستێ‌‪ ،‬شانێكی‌ له‌ ده‌ستدا‪ ،‬كه‌ گه‌یاندیانه‌‬ ‫نه‌خۆشحانه‌‪ ،‬زانیان شێرپه‌نجه‌ هه‌موو باڵی گرتووه‌ته‌وه‌‌و‬ ‫ته‌نیوه‌ته‌وه‌ بۆ هه‌موو شوێنێكی‌ جه‌سته‌ی‌‪ ،‬دواتر تیشك‬ ‫ده‌رمانی‌ ده‌ستیپێكرد‪ ،‬ئێستا زیتا له‌ ئارایشگه‌ داده‌نیشێ‪،‬‬ ‫قژی‌ وه‌ریوه‌وو هه‌ر ده‌گری‌‪.‬‬ ‫دایكم هه‌موو ئه‌م شتانه‌م له‌ پشت ته‌له‌فۆنه‌وه‌ بۆ‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪ .‬ده‌ڵێم ‪ :‬دایه‌ زیتا كێیه‌؟‬ ‫دایكم ده‌ڵێت‪ :‬زیتا منم‪ ،‬به‌ درێژایی هه‌موو ته‌مه‌نم زیتا‬ ‫بووم‪ ،‬بێ قژو هه‌موو ده‌م له‌ گریان‪ ،‬جا تۆ كه‌ كوڕمی‌‌و‬ ‫ده‌بێ زیاتر له‌ هه‌موو كه‌س بمناسیت‪ ،‬التوایه‌ من ته‌نها‬ ‫دایكتم‪.‬‬ ‫ده‌گری‌‌و ده‌ڵێت‪ :‬رۆڵه‌ من خه‌ریكم ده‌گریم!‬ ‫و‪ :‬مسته‌فا‬

‫پرۆفایل‪:‬‬ ‫جه‌یمز ته‌یت (‪ )James Tate‬نووسه‌ری‬ ‫ئه‌مریكایی ساڵی ‪ 1943‬ل ‌ه كانزاس سیتی‬ ‫له‌ والیه‌تی میسۆری‌ له‌ دایك بووه‌‪ ،‬ده‌یان‬ ‫كتێبی شیعرو كورت ‌ه چیرۆكی‌ هه‌یه‌‬


‫‪info@destur.net‬‬

‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ئه‌ده‌ب‌و هونه‌ر‬

‫‪22‬‬

‫وه‌رگێڕانی بریندار له‌سه‌ر ده‌ستی سه‌له‌فییه‌تی مۆدیرن‬ ‫ئیسماعیل ئیسماعیل زاده‌‬

‫به‌شی سێیه‌م‬

‫گ���ه‌ر س���ه‌ی���ری ئ���ه‌و ب��ه‌ره��ه‌م�� ‌ه‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕدراوان�� ‌ه بكه‌ین ك� ‌ه وه‌ك‬ ‫كتێب یان وتارو شیعر هاتوونه‌ت ‌ه‬ ‫به‌رده‌ستی خوێنه‌ری كوردی زمان‌و‬ ‫به‌تایبه‌تی ئه‌و باڵوكراوانه‌ی له‌م‬ ‫چه‌ند ساڵه‌ی دواییدا له‌الیه‌ن ده‌زگا‬ ‫ی��ان كه‌سه‌كانه‌و‌ه وه‌شێندراون‪،‬‬ ‫به‌داخه‌و‌ه به‌سه‌ر ئه‌زموونێكی كرچ‌و‬ ‫كاڵ‌و سه‌قه‌تی وه‌رگێڕاندا ده‌كه‌وین‬ ‫ك ‌ه ن ‌ه ته‌نیا خوڵقێنه‌ری كاره‌سات‬ ‫بوون‪ ،‬به‌ڵكو به‌ره‌و ئه‌و‌ه ده‌چن ك ‌ه‬ ‫خودی وه‌رگێڕان به‌وه‌رگێڕیشه‌و‌ه‬ ‫ببێت ‌ه ك��اره‌س��ات‪ ،‬ب�ه‌رل�ه‌وه‌ی ئاوڕ‬ ‫له‌چۆنییه‌تی هه‌ڵسوكه‌وتی وه‌رگێڕ‬ ‫بۆ سه‌ر زمانی كوردیی له‌گه‌ڵ ناخی‬ ‫ده‌ق��دا بده‌ینه‌وه‌‪ ،‬ل �ه‌و‌ه ده‌دوێین‬ ‫ك ‌ه زۆربه‌ی ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌الیه‌ن‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕك��اران�ه‌و‌ه هه‌ڵده‌بژێردرێن‬ ‫ئه‌و بابه‌تانه‌ن ك ‌ه له‌ریزی به‌رهه‌م ‌ه‬ ‫پڕفرۆشه‌كاندان‪.‬‬ ‫ئه‌و چه‌شن ‌ه به‌رهه‌مان ‌ه وه‌اڵم‬ ‫به‌چاوه‌ڕوانییه‌كانی خوێنه‌ری ساده‌و‬ ‫باشتر‌ه بڵێم خوێنه‌ری ئاستنزمی‬ ‫ك��وردی به‌گشتی ده‌ده‌ن���ه‌وه‌‪ ،‬واتا‬ ‫به‌رهه‌می وه‌رگێڕانه‌كانی له‌م جۆر‌ه‬ ‫له‌باری زانستیی‌و هونه‌ریی‌و زمانییه‌و‌ه‬ ‫بایه‌خێكی ئ�ه‌ده‌ب��ی��ی ئه‌وتۆیان‬ ‫نییه‌‪ ،‬سروشتیی ‌ه ئه‌م رێژه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫زۆرینه‌ی وه‌رگێڕكاران ده‌گرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫نه‌چێت ‌ه خانه‌ی وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بی‬ ‫جدییه‌وه‌‪ ،‬ده‌س��ت بۆ ئه‌و باب ‌هت‌و‬ ‫كتێب ‌ه به‌پێزان ‌ه نابه‌ن ك ‌ه بتوانێ بۆ‬ ‫كتێبخانه‌ی ك��وردی به‌سوود بێت‪،‬‬ ‫ئه‌م جۆر‌ه كه‌سان ‌ه ئاسایی ‌ه ك ‌ه بڵێین‬ ‫ئاستی هه‌ڵبژاردن‌و گرنگتر له‌وه‌ش‬ ‫ئاستی پێگه‌یشتنیان نزم ‌ه یان هه‌ر‬ ‫نه‌بێ توانای رووبه‌ڕووبوونه‌و‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫داهێنان ‌ه جدییه‌كانیان نییه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ب��ۆ خ��ۆی ك � ‌ه ه����ه‌روه‌ك گوتمان‬ ‫زۆرینه‌ی كاری به‌ناو وه‌رگێڕكاران‬ ‫ده‌گ��رێ��ت �ه‌وه‌و ی��ارم�ه‌ت��ی��ده‌ری ئه‌و‬ ‫قه‌یرانه‌ی ‌ه ك ‌ه ئاوقای زمان‌و ئه‌ده‌بی‬ ‫كوردیی بوو‌ه ك ‌ه لێی ده‌دوێین‪.‬‬ ‫الیه‌نه‌كه‌ی دیكه‌ی به‌رهه‌مێكی‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕدراو ك ‌ه وه‌رگێڕ تا چه‌ند‌ه‬ ‫توانیویه‌تی ب �ه‌ف��ۆڕم‌و ن���اوه‌ڕۆك‌و‬ ‫رس��ت �ه‌س��ازی �ی‌و ش��ون��اس��ی د‌هق‌و‬ ‫سیمبول‌و ه��ت��دی ده‌ق���ی زمانی‬

‫سه‌ره‌كی سه‌رقاڵ بێ‪ ،‬تا چه‌ند‌ه‬ ‫هه‌وڵیداو‌ه ئه‌و توخم ‌ه هه‌ستیارانه‌ی‬ ‫ك ‌ه به‌گشتی شوناس‌و چییه‌تی هه‌موو‬ ‫ده‌قێكن‌و هه‌ڵگری دنیایه‌كی تایبه‌ت‬ ‫به‌خۆیانن‌و نیشانه‌ی جیاوازبوونی‬ ‫بابه‌تێكن له‌ئه‌ویتر‪ ،‬بدۆزێته‌وه‌و‬ ‫بناسێ‌و بگوازێته‌و‌ه نێو زمانی مزڵ‬ ‫ك ‌ه ك��وردی��ی بێت؟ به‌سه‌رنجدان‬ ‫به‌وه‌رگێڕانه‌كان ده‌بینین ك ‌ه دیارده‌ی‬ ‫سه‌یرو سه‌مه‌ره‌و رووخێنه‌ر ك ‌ه وه‌رگێڕ‬ ‫به‌بێ هیچ به‌رپرسیاریه‌تییه‌كه‌و‌ه‬ ‫خۆی تێهه‌ڵده‌قورتێنێ ئه‌وه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫به‌هیچ شێوه‌یه‌ك نه‌هاتوو‌ه له‌رێگه‌ی‬ ‫هاوتاسازیی ماناكانی نێو ده‌قی‬ ‫زم��ان��ی س�ه‌ره‌ك��ی��ی�ه‌وه‌‪ ،‬وه‌رگێڕان‬ ‫بكات‪ ،‬وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بی كوردیی‬ ‫چ له‌ئاستی رۆمانداو چ چیرۆك یان‬ ‫شانۆیی یان شیعر‪ ،‬زمانێكی بێ‬ ‫بااڵنس‌و رێك‌و مه‌ییوی به‌كارهێناو‌ه‬ ‫بێ ئ��ه‌وه‌ی هه‌ڵكشان‌و داكشانی‬ ‫ری��ت��م��ی مۆسیقایی رسته‌كانی‬ ‫ره‌چاو كردبێ‪ ،‬بێ ئه‌وه‌ی عاتیفه‌و‬ ‫هه‌ستی پشت وش �ه‌ك��ان��ی درك‬ ‫كردبێ‪ ،‬به‌هه‌مان شێو‌ه داڕشتی ئه‌و‬ ‫زمانه‌ی ك ‌ه ئه‌ده‌بی پێ وه‌رگێڕراو‌ه‬ ‫به‌هه‌مان شێو‌ه بابه‌تی سیاسی‌و‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تیشی داڕش��ت��ووه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫به‌رده‌وام ده‌بینین ك ‌ه چه‌ندین كتێب‌و‬ ‫وتارو بابه‌ت له‌بوار‌ه جۆراوجۆره‌كاندا‬ ‫له‌الیه‌ن وه‌رگێڕێكه‌و‌ه دێته‌كایه‌وه‌‪،‬‬ ‫وات ‌ه بابه‌تی سیاسی‪ ،‬كۆمه‌اڵیه‌تی‪،‬‬ ‫ئه‌ده‌بی‪ ،‬ئابووری ناوی وه‌رگێڕێكی‬ ‫فر‌ه پسپۆڕیی كۆڵكێش ده‌كا‪ ،‬لێره‌دا‬ ‫پسپۆڕی واتای خۆی له‌كیسده‌دا‪،‬‬ ‫كۆمه‌ڵێك به‌رژه‌وه‌ندیی كه‌سیی‌و‬ ‫پاوانخوازیی دێن ‌ه گ��ۆڕێ‪ ،‬تۆ ك ‌ه‬ ‫كرده‌ی وه‌رگێڕی ئاله‌م چه‌شن ‌ه واتا‬ ‫وه‌رگ��ێ��ڕدراوی بابه‌تێكی شیعریی‬ ‫ی��ان گ��ێ��ڕان �ه‌وه‌ی��ی وه‌ك رۆم���ان‌و‬ ‫چیرۆك یان ده‌قێكیتر له‌بوارێكی‬ ‫دیكه‌دا ده‌خوێنییه‌وه‌‪ ،‬پێتواده‌بێ‬ ‫ك ‌ه گشتی ن��ووس�ه‌ره‌ك��ان له‌ڕووی‬ ‫زمانی‌و شێوه‌ی داڕشتنی زمانییه‌و‌ه‬ ‫لێكده‌چن‪ ،‬كاتێ وه‌رگێڕانی كتێبی‬ ‫نووسه‌رێك یان شاعیرێكی سه‌ده‌ی‬ ‫حه‌ڤد‌ه یان هه‌ژد‌ه ده‌خوێنییه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫له‌ك ‌هش‌و هه‌واو كلتورێكی تایب ‌هت‌و‬ ‫به‌گشتی چاخێكی تایبه‌تی دیكه‌دا‬ ‫خوڵقاوه‌‪ ،‬هه‌مان ریتم‌و رسته‌سازیی‬ ‫له‌وه‌رگێڕانی بۆ نمون ‌ه كتێبێكی‬ ‫سه‌ده‌ی نۆزد‌ه یان بیستدا ده‌بینی‪،‬‬

‫ئیسماعیل ئیسماعیل زاده‌‬ ‫وه‌رگێڕی ئه‌م به‌ناو گشت شاره‌زایه‌ی‬ ‫ئێم ‌ه قه‌ت ئاگای له‌و‌ه نه‌بوو‌ه به‌بێ‬ ‫تێكشكاندن‌و شێواندنی شوناسی‬ ‫ده‌قی سه‌ره‌كی‪ ،‬بێت هاوتاسازیی‬ ‫ماناكان بكات‪ ،‬بێ ئ��ه‌وه‌ی خۆی‬ ‫ماندوو كردبێ یان توانای ئه‌وه‌ی هه‌بێ‬ ‫تێكه‌اڵوی به‌رهه‌مه‌ك ‌ه یان ده‌ق بێت‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها فه‌رامۆشكردنی شێوازی‬ ‫نووسینی داهێنه‌ر له‌الیه‌ن وه‌رگێڕه‌و‌ه‬ ‫به‌كورتییه‌كانی زێد‌ه ده‌بێ‪ ،‬ئه‌م ‌ه‬ ‫له‌حاڵێكدای ‌ه ك ‌ه ئه‌مڕۆك ‌ه وه‌رگێڕان‬ ‫بۆت ‌ه زانستێك‌و پێویستییه‌كی هه‌ر‌ه‬ ‫گرنگ بۆ ئ �ه‌و كه‌سه‌ی ته‌نانه‌ت‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌كان ده‌پرژێت ‌ه‬ ‫سه‌ر ئه‌ده‌بیات‌و پێیه‌و‌ه سه‌رقاڵه‌‪ ،‬چ‬ ‫بگا به‌و كه‌سه‌ی ئه‌ركی وه‌رگێڕانی‬ ‫به‌ئه‌ستۆ بێ‪.‬‬ ‫ل��ێ��ره‌دا ده‌ت��وان��م ب��ۆ نمون ‌ه‬ ‫ئاماژ‌ه بكه‌م به‌وه‌رگێڕانی شیعری‬ ‫شاعیرانێكی ناسراوی فارس وه‌ك‬ ‫سۆهراب سپێهری‌و فروغ فه‌ڕۆخزاد‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رچی نمونه‌ی دیكه‌ی زۆر له‌و‌ه‬ ‫زیاترو سه‌قه‌تتریش هه‌ن‪ ،‬به‌اڵم له‌به‌ر‬ ‫ئه‌وه‌ی به‌شێكی زۆری خوێنه‌ران ل ‌ه‬ ‫رووی ئه‌م وه‌رگێڕانانه‌و‌ه پێیانوای ‌ه‬ ‫به‌دنیای شیعریی سۆهراب‌و فروغ‬ ‫ئ��اش��ن��اب��وون‪ ،‬ئ��ه‌م دوو نمونه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌ستنیشان ده‌كه‌م‪ ،‬وه‌رگێڕانی ئه‌م‬ ‫دوو به‌رهه‌م ‌ه دیاره‌ی فارس ك ‌ه جیا‬ ‫له‌كوشتنی فره‌یی سیمبول‌و بناغه‌یی‬

‫بابه‌ته‌كه‌‪ ،‬ریتمێكی خاووخلیچك‌و‬ ‫لێكترازان له‌رسته‌سازیی‌و بڕگ ‌ه‬ ‫شیعرییه‌كاندا روویداوه‌‪ ،‬ئه‌م شیعران ‌ه‬ ‫له‌زمانی سه‌ره‌كییاندا ئه‌گه‌رچی‬ ‫به‌ڕواڵه‌ت زمانێكی ساده‌و ساكاریان‬ ‫وه‌ك واتای قامووسی پێو‌ه دیاره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ڵگری دنیایه‌كی تایب ‌هت‌و‬ ‫كۆمه‌ڵێك ته‌مهیدی تایبه‌تن‌و تا‬ ‫ئاستێك شاعیره‌كانیان تێیاندا‬ ‫ش��ۆڕب��وون�ه‌ت�ه‌و‌ه ك ‌ه ته‌نیا چاوی‬ ‫وردبین‌و زه‌ینی قووڵی روانین بۆ‬ ‫شیعرو هه‌ستی شاعیرانه‌و وشیارو‬ ‫ش��اره‌زا به‌نیشانه‌و سیمبوله‌كان ‌ه‬ ‫ك ‌ه ده‌توانێ وه‌رگێڕانێكی شایان‌و‬ ‫بااڵترین مافێكی ك� ‌ه وه‌رگێڕان‬ ‫ده‌ی��دا به‌شیعر بینرخێنێ‪ ،‬زمان‌و‬ ‫وات���ا له‌به‌شێك له‌شیعری ئه‌و‬ ‫شاعیرانه‌دا وه‌ها ئاوێته‌ی یه‌كتری‬ ‫بوون ك ‌ه بایه‌خی ئه‌ده‌بیی بوونیانی‬ ‫زێده‌تر ك��ردووه‌و سروشتیش ‌ه ك ‌ه‬ ‫وه‌رگێڕانیشیان دژوارتره‌‪.‬‬ ‫بۆ زیاتر روون��ك��ردن�ه‌و‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌ڵێم ك ‌ه به‌سه‌رنجدان به‌خودی‬ ‫شیعر ده‌بێ ئه‌و‌ه بزانین ك ‌ه شیعر‬ ‫رووداوێك ‌ه له‌زماندا‪ ،‬وات ‌ه شێوه‌ی‬ ‫به‌كارهێنان‌و ك��رده‌ی زم��ان باسی‬ ‫ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی ‌ه ك ‌ه چه‌شنێكی‬ ‫داڕش��ت��ی زم���ان له‌چه‌شنه‌كه‌یتر‬ ‫جیاده‌كاته‌وه‌‪ ،‬هه‌ر له‌و رێگه‌یه‌شه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ك ‌ه ف��ۆڕم‌و واتایه‌كی جیای له‌ویتر‬

‫ده‌بێ‪ ،‬هه‌ر به‌و جۆره‌ی ك ‌ه زمانی‬ ‫شیعر‪ ،‬زم��ان��ی په‌خشان‪ ،‬زمانی‬ ‫گوتارو زمانی زانست‌و هتد فۆڕمێكی‬ ‫تایب ‌هت‌و واتایه‌كی تایبه‌تمان بۆ وێنا‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬له‌شیعردا ك ‌ه به‌كارهێنانی‬ ‫ه��ون�ه‌ری��ان� ‌ه ب �ه‌خ��ۆی �ه‌و‌ه ده‌گ���رێ‪،‬‬ ‫جوانیناسی (ئیستاتیك) له‌زماندا‬ ‫ده‌رده‌كه‌وێ‪ ،‬زمان له‌شێوه‌ی ئامرازیی‬ ‫وات ‌ه ته‌نیاو ته‌نیا گواستنه‌وه‌ی مانا‬ ‫دوورده‌ك��ه‌وێ��ت��ه‌وه‌و توانسته‌كانی‬ ‫دی��ك��ه‌ی زم���ان دێ��ن��ه‌ئ��اراو‌ه ك ‌ه‬ ‫هیرمۆنۆتیك‌و فره‌مانایی ده‌خوازن‪.‬‬ ‫به‌كورتی بڵێم ك ‌ه زمانی شیعر‬ ‫له‌گه‌ڵ زمانی پێوه‌ری په‌یوه‌ندییه‌كان‬ ‫جیاوازییه‌كی بنه‌ڕه‌تیی هه‌یه‌‪ ،‬واتا‬ ‫له‌به‌رامبه‌ر وات��ای ن�ه‌گ��ۆڕو بڕیار‬ ‫ل���ه‌س���ه‌ردراودا خ��ۆڕاگ��ری��ی ده‌كاو‬ ‫هه‌رمانی شیعریش ره‌نگبێ هه‌ر‬ ‫له‌و‌ه داب��ێ‪ ،‬كه‌چی له‌و وه‌رگێڕان ‌ه‬ ‫شیعریانه‌ی بۆ نمون ‌ه باسمكردن‬ ‫گشت ئ �ه‌و توانستانه‌ی له‌ناخی‬ ‫شیعری ف��روغ‌و سۆهرابدا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ك���وژراون‌و زات��ی شیعر به‌ته‌واوی‬ ‫تووشی خۆفرۆشتن به‌رای گشتیی‬ ‫خوێنه‌ری ساد‌ه په‌سه‌ندو الواز ده‌كا‪،‬‬ ‫لێره‌دا به‌ڕاستی چه‌ند‌ه هه‌ق به‌و‬ ‫وت ‌ه نه‌سته‌قه‌ی ئیتاڵییه‌كان بده‌ین‬ ‫ك ‌ه ده‌ڵێن وه‌رگێڕ خائینه‌؟!! ئه‌و‬ ‫دوو نمون ‌ه وه‌رگێڕانه‌ی له‌سه‌ره‌و‌ه‬ ‫ئاماژه‌م پێدان تا چ راده‌یه‌ك توانای‬ ‫چپاندنی درك��ی زمانی شیعری‌و‬ ‫واتای شیعرییان بوو‌ه له‌خۆیاندا؟!‬ ‫وه‌رگێڕانی راستگۆیان ‌ه كاتێك ‌ه ك ‌ه‬ ‫ته‌نیا وه‌رگێڕانی ئه‌ده‌بیی نه‌كردبێ‪،‬‬ ‫به‌ڵكو بتوانێ الیه‌نه‌كانی تری ده‌ق‬ ‫ه��ه‌روه‌ك ل�ه‌س�ه‌ره‌و‌ه باسمان كرد‬ ‫بگوازێته‌وه‌‪.‬‬ ‫فلوبێر له‌شوێنێكدا ك ‌ه باسی‬ ‫وشه‌ی به‌جێ‌و گونجاو ده‌كا ئه‌و‌ه‬ ‫ده‌خات ‌ه روو ك ‌ه به‌هۆی پێكه‌وه‌بوون‌و‬ ‫له‌جێی یه‌ك دانیشتنی وشه‌كان ‌ه ك ‌ه‬ ‫شێوازی نووسین سازده‌بێ‪ ،‬له‌ژێر‬ ‫تیشكی ئ��ه‌م وت �ه‌ی �ه‌ی فلوبێردا‬ ‫پرۆست كه‌شف ده‌كرێته‌وه‌‪ ،‬پرۆست‬ ‫یان هه‌ر كه‌ڵه‌نووسه‌رێكی دیك ‌ه بۆ‬ ‫نمون ‌ه میالن كۆندرا به‌رده‌وام نامۆ‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬بۆ هه‌میش ‌ه شێوازی نایاب‌و‬ ‫تایبه‌ت به‌خۆیانه‌و‌ه پێوه‌دیاره‌‪،‬‬ ‫مۆسیقای وشه‌و پێكه‌و‌ه گونجانی‬ ‫وات��او زم��ان‌و ریتمی وش ‌ه بلیمه‌تی‬ ‫لێدروستكردوون‪.‬‬

‫چه‌ندین نووسه‌ر هه‌بوون بۆ‬ ‫نمون ‌ه ك ‌ه خوێندوومانه‌ته‌وه‌‪ ،‬ژان‬ ‫میلی‌و لیۆ سپیتزێر له‌سه‌ر شێوازی‬ ‫نووسین‌و مۆسیقای زمانی پرۆستدا‪،‬‬ ‫چه‌ندین لێكۆڵینه‌وه‌یان ئه‌نجامداوه‌‪،‬‬ ‫چه‌نده‌ها كتێبیان نووسیوه‌‪ ،‬وه‌رگێڕی‬ ‫ك��وردی زمانیش ئه‌و‌ه كرداره‌كه‌ی‬ ‫بێ‪ ..‬باشه‌! ئێم ‌ه به‌ڕاستی تاكه‌ی‬ ‫هه‌روا به‌سوك‌و ئاسانی له‌پاش ئه‌م‬ ‫گشت داهێنان ‌ه ناواز‌ه جیهانییانه‌دا‬ ‫ب���ه‌الی ئ���ه‌م گ��ش��ت ناپوخته‌یی‬ ‫وه‌رگێڕان‌و كار‌ه سه‌رپێیی‌و سوك‌و‬ ‫چروكانه‌و‌ه تێپه‌ڕبین؟ ئاوا بچێت ‌ه‬ ‫پێشێ له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌م كاره‌ساتان ‌ه‬ ‫جیا له‌سوكایه‌تیی كردن به‌ده‌قی‬ ‫زمانی سه‌ره‌كیی‌و دابه‌زاندنی ئاستی‬ ‫داهێنانه‌كه‌‪ ،‬هه‌ڕه‌شه‌ی جدیش ل ‌ه‬ ‫زمان‌و ئه‌ده‌بی كوردی ده‌كرێ‪ ،‬ئه‌ده‌بی‬ ‫كوردی ئه‌تك ده‌ك��رێ‪ ،‬حاشاكردن‬ ‫له‌بنه‌ڕه‌ته‌كانی زمانی نووسینی‬ ‫كوردی ك ‌ه پێموای ‌ه ناخی ئه‌و زمان ‌ه‬ ‫هه‌ڵگری وزه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌و ته‌نیا‬ ‫دۆزینه‌وه‌ی پوتانسی ‌هل‌و توانسته‌كان ‌ه‬ ‫ده‌یپشكوێنێ‪ ،‬ئه‌و پێوانانه‌ی ك ‌ه‬ ‫ده‌توانرێ له‌ناخی زمانی پوخت‌و‬ ‫پ���اراوی ه���ه‌ژارو هێمن‌و شوكور‬ ‫مسته‌فادا شاراوه‌یه‌‪ ،‬بدۆزرێته‌وه‌و‬ ‫كاری پێبكرێ‪ .‬ئه‌م جۆر‌ه خۆگێل‬ ‫كردنانه‌و ئ��اوڕن �ه‌دان �ه‌وه‌ی جدی‪،‬‬ ‫ق �ه‌ی��ران‌و خ�ه‌س��اری زم��ان زێده‌تر‬ ‫ده‌كا‪ ،‬زه‌برێكی كاری ده‌وه‌شێنێ‌و‬ ‫داڕمان‌و پڕشوباڵوی زمان‌و به‌گشتی‬ ‫ئه‌ده‌بیات‪ ،‬ئاكامه‌كه‌ی ده‌بێت‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ناڕاستگۆییه‌ی وه‌ڕگێرانی ئا له‌م‬ ‫چه‌شنه‌و به‌گشتی وه‌رگێڕكاران‬ ‫په‌ره‌ی پێده‌ده‌ن له‌بۆشاییه‌كی فه‌زای‬ ‫كلتوری‌و نڤیساریدا ك ‌ه نه‌بوونی‬ ‫ره‌خنه‌ی زانستیی بێ رووده‌دا‪.‬‬ ‫ره‌خنه‌ی وشیارو ش��اره‌زا ئه‌و‬ ‫گ��وش��ارو رێگره‌ی ‌ه ك ‌ه به‌شێوه‌ی‬ ‫ته‌ندروست ئه‌زموونی ژیانكردن له‌نێو‬ ‫كلتور یان ئه‌و كلتورانه‌ی بێجگ ‌ه‬ ‫له‌كلتوری خۆجێیین‌و نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫ده‌ستكورتن ئاماد‌ه ده‌كا‪ ،‬یان باشتر‬ ‫وای ‌ه بڵێم ئه‌زموونی ملمالنێكردن‌و‬ ‫رۆچوون به‌نێو كه‌لێن‌و قوژبنه‌كانی‬ ‫كلتوری نامۆ وات ‌ه داهێنانی ئه‌ده‌بی‌و‬ ‫فه‌لسه‌فی‪ ،‬ده‌وری مۆسیقاو مێژو و‬ ‫هتدی نه‌ته‌وه‌یتر ده‌توانێ به‌ئاراسته‌ی‬ ‫رۆشنگه‌رو ئه‌ندێشه‌كردنی ئه‌ویتردا‬ ‫ببات‪.‬‬

‫وتـووێــژ لـه‌گـه‌ڵ كـه‌یـخـوسـره‌و پــوور نــازری‌‬

‫ئـــاوازه‌كـانـی مـۆسـیـقــای تـه‌نـبوور سـه‌ر بـه مـۆسـیـقای كــوردی نیـیـ ‌ه‬ ‫موحسین زهوری‬

‫و‪ :‬ئه‌نوه‌ر عه‌بدوڵاڵ‬

‫به‌شی یه‌که‌م‬ ‫له‌نیوه‌كانی یه‌كه‌می ساڵی ‪1359‬ی‬ ‫هه‌تاوی‪ ،‬گروپێك له‌كرماشان به‌ڕێبه‌ری‬ ‫كه‌یخسره‌ویی‌و پوور نازری پێكهات ك ‌ه‬ ‫هه‌ر یه‌كه‌یان به‌جۆرێك توانای ژه‌ندنی‬ ‫ئه‌م ئامێره‌یان هه‌بوو‪ ،‬ئه‌ندامانی ئه‌م‬ ‫گروپ ‌ه ك ‌ه ن��اوی "ته‌نبوری شه‌مس"‬ ‫یان له‌خۆیان نا به‌هاوكاری شه‌هرامی‬ ‫نازری (ئامۆزای كه‌یخوسره‌و) یه‌كه‌مین‬ ‫ئه‌لبومی خۆیان له‌ژێر ناوی "صدای‬ ‫سخن عشق" باڵوكرده‌و‌ه ك ‌ه له‌سه‌رده‌می‬ ‫خۆیدا ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی باشی هه‌بوو‪،‬‬ ‫ئاهه‌نگه‌كانی ئه‌م ئه‌لبومه‌‌و سیحری‬ ‫ده‌نگی ته‌نبوورو ژه‌نیاره‌كانی به‌خێرایی‬ ‫سنوره‌كانیان بڕی‌و گه‌یشت ‌ه ئه‌مریكاو‬ ‫ئه‌وروپا‪ ،‬به‌اڵم وه‌ك زۆربه‌ی گروپه‌كانی‬ ‫دیك ‌ه له‌ئێران‪ ،‬ئه‌ندامانی ئه‌م گروپه‌ش‬ ‫پاش ماوه‌یه‌ك ده‌ستیان له‌كار هه‌ڵگرت‌و‬ ‫كه‌یخوسره‌ویان به‌ته‌نیا هێشته‌وه‌و‬ ‫ئ �ه‌وی��ش به‌هاوڕێیه‌تی ته‌همورت‌و‬

‫که‌یخوسره‌و پوور نازری‬

‫سۆهرابی ك��وڕی سه‌رپه‌رشتی ئه‌و‬ ‫گروپه‌یان له‌ژێر ناوی "شه‌مس" گرت ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ‪.‬‬ ‫س���ه‌ره‌ت���ا ل���ه‌ن���اوی پێشووی‬ ‫گروپه‌كه‌تانه‌و‌ه ده‌ستپێبكه‌ین‪ ،‬بۆچی‬ ‫ناو ته‌نبووری شه‌مستان هه‌ڵبژارد؟‬ ‫که‌یخوسره‌و‪ :‬ئه‌گه‌ر هه‌ر ناوێكی‬ ‫دیكه‌شمان هه‌ڵبژاردایه‌‪ ،‬دیسانه‌و‌ه‬ ‫ده‌ی���ان گ��وت بۆچی ئ �ه‌و ناوه‌تان‬ ‫هه‌ڵبژاردووه‌‪ ،‬به‌مجۆر‌ه هه‌ر ناوێك‬ ‫هاوئاهه‌نگییه‌كی‬ ‫بیرلێكردنه‌وه‌‌و‬ ‫له‌پشتبووه‌و ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی ناوی‬ ‫شه‌مس له‌سه‌ر گ��رووپ�ه‌ك�ه‌ی ئێم ‌ه‬ ‫به‌بیرلێكردنه‌وه‌و هاوبیری ئه‌ندامانی‬ ‫گروپه‌ك ‌ه بووه‌و شتێكی كت‌وپڕو بێ‬ ‫بیرلێكردنه‌و‌ه نه‌بووه‌‪ ،‬كۆمه‌ڵێك ناوی‬ ‫جۆراوجۆرمان هه‌ڵبژاردبوو كه‌دواتر‬ ‫له‌نێویاندا ئه‌م ناو‌ه هه‌ڵبژێردرا‪ ،‬باری‬ ‫مه‌عنه‌ویی ئه‌م ناو‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه بۆ‬ ‫شه‌مسی ته‌برێزی له‌عارفانی گه‌وره‌و‬ ‫له‌كه‌سایه‌تیی ‌ه هه‌میش ‌ه زیندووه‌كانی‬ ‫م��ه‌ع��ن��ه‌وی ئ���ێ���ران ك��� ‌ه م��ه‌والن��ا‬ ‫دیوان ‌ه مه‌زنه‌كه‌ی خ��ۆی ب�ه‌و ناو‌ه‬

‫باڵوكردۆته‌وه‌‪ ،‬له‌زۆربه‌ی به‌یته‌كانی‬ ‫دوای���ی غ�ه‌زه‌ل��ی��ات��ی ئ��ه‌م دیوانه‌‪،‬‬ ‫به‌شێوه‌گه‌لی جۆراوجۆر ناوی شه‌مس‬ ‫هاتووه‌‪ ،‬ئێمه‌ش به‌حوكمی ئه‌وه‌ی‬ ‫ك ‌ه ل �ه‌زۆرب �ه‌ی كاره‌كانماندا كه‌ڵك‬ ‫له‌شیعره‌كانی مه‌والنا وه‌رده‌گرین‪ ،‬ئه‌م‬ ‫ناوه‌مان به‌باشترزانی بۆ گروپه‌كه‌مان‪،‬‬ ‫واتاكه‌ی تری شه‌مس‪ ،‬به‌مانای خۆره‌‪،‬‬ ‫هه‌مووان ده‌زانین ك ‌ه خۆر تیشكێكی‬ ‫ره‌هایه‌و هه‌ڵگری بارێكی پڕبایه‌خه‌‪،‬‬ ‫به‌مهۆیانه‌و‌ه ئه‌م ناو‌ه پڕمانایه‌مان‬ ‫له‌سه‌ر گروپه‌كه‌مان ن��او سه‌رجه‌م‬ ‫گروپه‌كه‌شمان شانازی به‌م ناوه‌و‌ه‬ ‫ده‌كه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌كرێ شێوه‌ی پێكهێنانی ئه‌م‬ ‫گروپه‌مان بۆ باس بكه‌یت‌و ئه‌ندامانی‬ ‫سه‌ره‌كی گروپه‌ك ‌ه كامان ‌ه بوون؟‬ ‫که‌یخوسره‌و‪ :‬ئه‌ندامانی یه‌كه‌می‬ ‫گ��روپ �ه‌ك � ‌ه بریتی ب���وون له‌نه‌مر‬ ‫شادروان عالی نژاد‪ ،‬عه‌لی ئه‌كبه‌ری‬ ‫مورادی‪ ،‬عه‌بدوڵڕه‌زا ره‌هنما‪ ،‬گوڵ‬ ‫نه‌زه‌ر عه‌زیزی‌و سیاوه‌ش نوورپوورو‬ ‫كه‌یهان كه‌لهوڕو كامرانی برای له‌م‬

‫گروپه‌دا ده‌فیان ده‌ژه‌ن��د‪ ،‬ئه‌مان ‌ه‬ ‫ئه‌و كۆمه‌ڵ ‌ه كه‌س ‌ه بوون ك ‌ه هه‌ر‬ ‫له‌سه‌ره‌تای پێكهێنانی گروپه‌كه‌و‌ه‬ ‫هاوكارمان بوون‪.‬‬ ‫شێوه‌ی كۆبوونه‌وه‌تان له‌ده‌وری‬ ‫یه‌كمان ب��ۆ ب��اس ب��ك� ‌هن‌و بۆچی‬ ‫ئامێری ته‌نبوورتان وه‌ك ئامێری‬ ‫سه‌ره‌كی هه‌ڵبژارد؟‬ ‫که‌یخوسره‌و‪ :‬من خۆم خه‌ڵكی‬ ‫كرماشانم‌و ته‌نبووریش ئامێرێكی‬ ‫كرماشانییه‌‪ ،‬عه‌لی ئه‌كبه‌ری مورادی‪،‬‬ ‫گ��وڵ ن���ه‌زه‌ری ع �ه‌زی��زی‌و سیاوه‌ش‬ ‫نوورپوورو كه‌یهان‌و كه‌لهوڕو كامه‌رانی‬ ‫براشی كرماشانی بوون‪ ،‬عه‌بدولره‌زاو‬ ‫نه‌مر عالی نژادیش دانیشتووی شاری‬ ‫سه‌حنه‌ی سه‌ر به‌پارێزگای كرماشان‬ ‫ب��وون‪ ،‬به‌م بۆنه‌و‌ه گرفتێكمان بۆ‬ ‫كۆبوونه‌وه‌و پرۆڤه‌كردن نه‌بوو‪ ،‬عالی‬ ‫ن��ژاد له‌كۆنه‌و‌ه قوتابی خۆم بووه‌و‬ ‫هه‌فته‌ی جارێك له‌سه‌حنه‌و‌ه ده‌هات‬ ‫بۆ كرمانشان‌و ده‌رسه‌كه‌ی وه‌رده‌گرت‌و‬ ‫ده‌گ��ه‌ڕای��ه‌و‌ه بۆ ش��اره‌ك �ه‌ی خۆی‪،‬‬ ‫پاشانیش ك ‌ه گروپه‌كه‌مان پێكهێنا‬

‫ئه‌م جۆر‌ه هات‌وچۆی ‌ه هه‌ر به‌رده‌وام‬ ‫ب��وو‪ ،‬ئ �ه‌وان��ی دی��ك�ه‌ش ك� ‌ه خۆیان‬ ‫دانیشتووی كرماشان ب��وون رۆژان ‌ه‬ ‫یه‌كترمان ده‌بینی‪.‬‬ ‫ش �ه‌ه��رام��ی ن����ازری ئه‌ندامی‬ ‫گروپه‌كه‌ی ئێو‌ه بوو؟‬ ‫ک �ه‌ی��خ��وس��ره‌و‪ :‬ب �ه‌ڕێ��ز ن��ازری‬ ‫هه‌ر له‌سه‌ره‌تای پێكهێنانی گروپی‬ ‫ته‌نبووری شه‌مس له‌تاران بوو‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫پێشووتر پێوه‌ندی هونه‌ریمان پێكه‌و‌ه‬ ‫هه‌بوو‪ ،‬پاش پێكهێنان‌و دامه‌زراندنی‬ ‫گروپه‌ك ‌ه به‌رێزیان ده‌ستیدای ‌ه هاوكاری‬ ‫كردنمان‪.‬‬ ‫ئه‌وكات له‌گروپه‌كانی شه‌یداو‬ ‫عارف بوو؟‬ ‫که‌یخوسره‌و‪ :‬به‌ڵێ‪ ،‬له‌گروپه‌كانی‬ ‫شه‌یداو عارف بوو‪ ،‬هه‌ڵبه‌ت ‌ه پێش‬ ‫ئ �ه‌و‌ه ه��اوك��اری گروپێكی سونه‌تی‬ ‫ئێمه‌بوو له‌كرماشان‪ ،‬ئه‌م گروپ ‌ه پێش‬ ‫شۆڕشی ئێران چاالكی ده‌نواند‌و به‌رێز‬ ‫نازریش له‌گروپه‌كه‌دا به‌شداربوو‪ ،‬ئه‌م‬ ‫گروپ ‌ه هاوكات له‌گه‌ڵ شۆڕشی گه‌النی‬ ‫ئێران چاالكییه‌كانی وه‌ستاند‪.‬‬


‫‪25‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کلتور‬

‫ی له‌دۆكۆمێنته‌كانی هه‌رێم‬ ‫ی فسفۆر ‌‬ ‫"تائێستا نه‌توانراو ‌ه مۆر ‌‬ ‫بدرێت‪ ،‬تاوه‌كو له‌هه‌موو شاره‌كانی دیكه‌ی عێراقدا كاری پێبكرێت"‬ ‫لیوا موحسین عوسمان به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ره‌گه‌زنام ‌ه‌و پاسپۆرت‌و نشینگ ‌ه بۆ ده‌ستوور‬ ‫سازدانی‌‪ :‬بیالل جه‌عفه‌ر‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ره‌گه‌زنام ‌ه‌و‬ ‫پاسپۆرت‌و نشینگ ‌ه‌‪ ،‬لیوا موحسین‬ ‫عوسمان ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات تاوه‌كو‬ ‫ی ناوه‌ند كێشه‌یان‬ ‫ئێستا حكومه‌ت ‌‬ ‫بۆ دروستده‌كات له‌كاروباره‌كانیانداو‬ ‫ی‬ ‫ی فسفۆر ‌‬ ‫تائێستا نه‌توانراو‌ه مۆر ‌‬ ‫له‌دۆكۆمێنته‌كانی هه‌رێم بدرێت‪،‬‬ ‫تاوه‌كو له‌هه‌موو شاره‌كانی دیكه‌ی‬ ‫عێراقدا كاری پێبكرێت‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫ب��اس ل �ه‌وه‌ده‌ك��ات ئ�ه‌و بڕیار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌رێم بۆ پێدان ‌‬ ‫كه‌حكومه‌ت ‌‬ ‫ێ‬ ‫ی مێین ‌ه به‌ب ‌‬ ‫پاسپۆرت به‌ڕه‌گه‌ز ‌‬ ‫ی ئه‌مر له‌الیه‌ن به‌غداده‌و‌ه‬ ‫وه‌ل � ‌‬ ‫قبوڵ نه‌كراوه‌و ده‌ڵێت "ئێمه‌ش‬ ‫پابه‌ندین به‌ئه‌وانه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬به‌پێی ده‌ستووری‬ ‫عێراقی فیدراڵ ده‌بێت سه‌رجه‌م‬ ‫ئ�ه‌و دۆكۆمێنتانه‌ی كه‌ده‌درێت‬ ‫به‌هاوواڵتیانی عێراق زمانی كوردی‬ ‫ل�ه‌س�ه‌ر بێت‪ ،‬ه��ۆك��ار چیی ‌ه تا‬ ‫ئێستا نه‌توانراو‌ه زمانی كوردی‬ ‫بۆ ره‌گ�ه‌زن��ام� ‌ه‌و پێناسی باری‬ ‫شارستانی زیادبكرێت؟‬ ‫ل��ی��وا موحسین‪ :‬له‌ساڵی‬ ‫(‪)2006‬دا شاندێكی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌ی گشتی عێراق هاتن ‌ه‬ ‫هه‌ولێر‌و سلێمانی‪ ،‬ئه‌و بابه‌ت ‌ه‬ ‫باسكراو بڕیاریاندا سه‌رجه‌م ئه‌و‬ ‫دۆكۆمێنتانه‌ی ك ‌ه له‌ناوخۆ كاری‬ ‫پێده‌كرێت ب �ه‌ك��وردی‌و عه‌ره‌بی‬ ‫بێت‌و ئه‌وانه‌ی له‌جیهانی ده‌ره‌وه‌دا‬ ‫كاری پێده‌كرێت‪ ،‬زمانی كوردی‌و‬ ‫ئینگلیزی بۆ زیادبكرێت‪ ،‬ئێم ‌ه‬ ‫دۆكۆمێنته‌كانمان‬ ‫س��ه‌رج��ه‌م‬ ‫وه‌رگێڕای ‌ه سه‌ر زمانی كوردی‪،‬‬ ‫به‌اڵم بێئه‌نجامبوو‪ ،‬له‌كۆتایی ساڵی‬ ‫(‪)2008‬دا به‌سه‌رۆكایه‌تی شاندێكی‬ ‫سه‌رجه‌م شاره‌كانی هه‌رێم دووبار‌ه‬ ‫ئ��ه‌و ب��اب�ه‌ت�ه‌م��ان باسكرده‌وه‌‪،‬‬ ‫دۆكۆمێنته‌كان‬ ‫پ��ێ��ی��ان��وت��ی��ن‬ ‫گ��ۆڕان��ك��اری ب �ه‌س �ه‌ردا هاتوو‌ه‌و‬ ‫ده‌بێت به‌پێی ئه‌و گۆڕانكارییان ‌ه‬ ‫بیكه‌ن ‌ه زمانی ك��وردی‪ ،‬دووبار‌ه‬ ‫ل �ه‌رێ��گ �ه‌ی راگ �ه‌ی��ان��دن��ی گشتی‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌و‌ه چه‌ند لیژنه‌یه‌كمان‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‬ ‫ب��ۆ‬ ‫ره‌گ�ه‌زن��ام� ‌ه‌و ب��اری شارستانی‌و‬ ‫نوسینگه‌ی زانیاری‌و پاسپۆرت‌و‬ ‫نشینگ ‌ه پێكهێنا‌و سه‌رجه‌م‬ ‫دۆك��ۆم��ێ��ن��ت�ه‌ك��ان��م��ان ك����رده‌و‌ه‬ ‫ب��ه‌ك��وردی‪ ،‬دوات���ر لیژنه‌یه‌كی‬ ‫دۆكۆمێنته‌كانی‬ ‫س���ه‌ره‌ك���ی‬ ‫به‌كوردی ب��رده‌و‌ه به‌غدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌بیانووی دووئیداره‌یی له‌هه‌رێمی‬ ‫كوردستان له‌عێراق‪ ،‬نه‌یانخست ‌ه‬ ‫جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ب�����واری‬ ‫تائێستاش له‌هه‌وڵداین بۆئه‌وه‌ی‬ ‫ئه‌و ماف ‌ه بسێنین‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫نه‌گه‌یشتووینه‌ت ‌ه ئه‌نجام‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬تائێستا هیچ‬ ‫پێناسێكی باری شارستانی ك ‌ه‬

‫بۆ بیانییه‌كان‪ ،‬به‌پێی‬ ‫یاسا دوای مانه‌وه‌ی بۆ‬ ‫ماوه‌ی (‪ )10‬ساڵ پاش‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌ی یاسایی‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌ی پێده‌درێت‬

‫له‌فه‌رمانگه‌كانی ره‌گه‌زنام ‌ه‌و باری‬ ‫شارستانی له‌سێ پارێزگاكه‌ی‬ ‫هه‌رێم ده‌رده‌چێت‪ ،‬له‌پارێزگاكانی‬ ‫دیكه‌ی عێراقدا كاری پێناكرێت‌و‬ ‫پێیان قبوڵ نییه‌؟‬ ‫ل��ی��وا م��وح��س��ی��ن‪ :‬ل���ه‌دوای‬ ‫رزگاری عێراق‪ ،‬ئێم ‌ه ئیداره‌كانی‬ ‫خۆمان ب�ه‌ڕێ��وه‌ب��رد‪ ،‬حكومه‌تی‬ ‫ناوه‌ندی سه‌رجه‌م كه‌ره‌سته‌كانی‬ ‫ب��ۆ ده‌رهێنانی پێناسی باری‬ ‫شارستانی له‌هه‌رێمدا نه‌هێشت‪،‬‬ ‫ب��ۆئ��ه‌وه‌ی ه��اوواڵت��ی��ان��ی هه‌رێم‬ ‫په‌كیان نه‌كه‌وێت‪ ،‬له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫شێوازه‌ی رابردوو ده‌ستمان كرد‬ ‫به‌ده‌رهێنانی ره‌گه‌زنام ‌ه‌و پێناسی‬ ‫باری شارستانی‪ ،‬به‌اڵم جیاوازی ل ‌ه‌و‬ ‫دۆكۆمێنتانه‌ی ك ‌ه له‌پارێزگاكانی‬ ‫هه‌رێم‌و پارێزگاكانی دیكه‌دا هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ده‌رك����ه‌وت ك � ‌ه فه‌رمانگه‌كانی‬ ‫ه �ه‌رێ��م ل �ه‌س �ه‌ر ش��ێ��وازی كۆن‬ ‫ك��ارده‌ك �ه‌ن‪ ،‬پارێزگاكانی دیك ‌ه‬ ‫به‌شێوازی تازه‌‪ ،‬به‌اڵم چه‌ندینجار‬ ‫داوام���ان له‌ره‌گه‌زنامه‌ی گشتی‬ ‫ب�ه‌غ��دا ك���ردوو‌ه ك� ‌ه كه‌ره‌ست ‌ه‌و‬ ‫دۆكۆمێنته‌كانی خۆیانمان پێبده‌ن‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی سه‌رجه‌م خه‌ڵكی عێراق‬ ‫یه‌ك دۆكۆمێنتی هه‌بێت‌و مۆری‬ ‫فسفۆری پێوه‌بێت‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫ی‬ ‫دۆك��ۆم��ێ��ن��ت�ه‌ك��ان��ی��ان ره‌وان���� ‌ه ‌‬ ‫فه‌رمانگه‌كانی ره‌گه‌زنامه‌ی هه‌رێم‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم مۆری نزیكه‌ی (‪)99‬‬ ‫فه‌رمانگه‌ی سنووری سلێمانی‌و‬ ‫گ�ه‌رم��ی��ان‌و هه‌ولێر نه‌هاتبوو‪،‬‬ ‫بۆئه‌وه‌ی یه‌ك دۆكۆمێنتی عێراقی‬ ‫هه‌بێت‪ ،‬دوای ئه‌وه‌ی داوای ئه‌و‬ ‫م��ۆره‌م��ان ك��رد‪ ،‬ویستیان ته‌نها‬ ‫(‪ )32‬مۆرمان بۆ بنێرن كه‌ئه‌مه‌ش‬ ‫به‌شی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی هه‌رێمی‬ ‫ن �ه‌ده‌ك��رد‌و تائێستاش نه‌بۆیان‬ ‫ناردوین نه‌مۆری تازه‌شمان بۆ‬ ‫دروست ده‌كه‌ن‪ ،‬به‌بیانووی ئه‌وه‌ی‬ ‫ده‌بێت سه‌رجه‌م ئه‌و دۆكۆمێنتانه‌ی‬ ‫له‌هه‌رێم ده‌ركراوه‌‪ ،‬ده‌بێت ته‌سبیتی‬ ‫یه‌ك ‌ه ئیدارییه‌كانی عێراقی بك ‌هن‌و‬ ‫پ��اش ئ�ه‌ن��ج��ام��دان��ی ئ��ه‌و ك��ار‌ه‬ ‫ل��ه‌وه‌زاره‌ت�� ‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كانی‬ ‫عێراق‪ ،‬له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی‬ ‫ناوخۆی هه‌رێم نوسراوی ره‌سمی‬ ‫له‌سه‌ر دۆكۆمێنته‌كان بۆ كردوون‪،‬‬ ‫به‌اڵم دوامان لێده‌كه‌ن له‌وه‌زاره‌تی‬ ‫شاره‌وانی عێراق پاساو (ته‌سدیق)‬ ‫بكرێن دوات��ر بێت ‌ه ره‌گه‌زنامه‌ی‬ ‫گشتی ع��ێ��راق‪ ،‬بۆی ‌ه تائێستا‬ ‫نه‌توانراو‌ه ئه‌و مۆر‌ه فسفۆریی ‌ه‬ ‫له‌دۆكۆمێنته‌كانی هه‌رێم بدرێت‪،‬‬ ‫تاوه‌كو له‌هه‌موو شاره‌كانی دیكه‌ی‬ ‫عێراقدا كاری پێبكرێت كه‌ئه‌مه‌ش‬ ‫پێشێلكردنی ده‌ستووری عێراق ‌ه‌و‬ ‫ب��ۆ دروس��ت��ك��ردن��ی ئاسته‌نگ‌و‬ ‫غه‌دركردن ‌ه له‌خه‌ڵكی كوردستان‪،‬‬ ‫له‌كاتێكدا به‌پێی یاسای (‪)2009‬‬ ‫ی پارێزگاكانی عێراق‪ ،‬پارێزگاكان‬ ‫خۆیان به‌رپرسن له‌یه‌كخستن‌و‬ ‫دامه‌زراندنی یه‌ك ‌ه ئیدارییه‌كان‪.‬‬ ‫ده‌س�������ت�������وور‪ :‬ئ���ه‌گ���ه‌ر‬ ‫هاوواڵتییه‌كی ك��ورد سه‌ردانی‬ ‫شارێكی دیكه‌ی عێراق بكات‌و‬ ‫پێناسی شارستانییه‌كه‌شی كاری‬ ‫قبوڵنه‌بێت‪ ،‬ئ��ه‌و هاوواڵتیی ‌ه‬ ‫ده‌توانێت چیبكات؟‬ ‫ل��ی��وا موحسین‪ :‬سه‌رجه‌م‬ ‫هه‌ڵگرانی دۆكۆمێنته‌كانی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان كه‌هی پێش رووخانی‬ ‫رژێمه‌‪ ،‬له‌ناو‌ه‌و ده‌ره‌و‌ه تووشی‬ ‫ئاسته‌نگ‌و كێش ‌ه بوونه‌ته‌و‌ه‌و‬ ‫ئیشه‌كانیان ن����اڕوات‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫حكومه‌تی مه‌ركه‌زی دۆكۆمێنت ‌ه‬ ‫تازه‌كانی پارێزگاكانی دیكه‌ی‬

‫لیوا موحسین عوسمان‬ ‫گشتاندوو‌ه (ته‌عمیم) به‌سه‌ر‬ ‫سه‌رجه‌م سه‌فاره‌ته‌كانی جیهان‪،‬‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی دۆكۆمێنته‌كانمان‬ ‫ت��ازه‌ی��ه‌‪ ،‬كه‌ناڵێكمان له‌گه‌ڵ‬ ‫كردووه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫باڵیۆزخانه‌كاندا‬ ‫رۆژان�� ‌ه ب�ه‌ده‌ی��ان ئیمه‌یڵمان بۆ‬ ‫دێ��ت‪ ،‬پێیان راده‌گه‌یه‌نین ك ‌ه‬ ‫ئه‌و ره‌گه‌زنامه‌ی ‌ه له‌فه‌رمانگه‌كانی‬ ‫ئێم ‌ه ده‌رچ��ووه‌‪ ،‬به‌هه‌مان شێو‌ه‬ ‫بۆ شاره‌كانی دیكه‌ی عێراقیش‬ ‫په‌یوه‌ندیمان پێوه‌ده‌كه‌ن‪ ،‬ئینجا‬ ‫رێگ ‌ه به‌هاوواڵتیی ‌ه كورده‌ك ‌ه ده‌ده‌ن‬ ‫گه‌شت بكات‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬له‌ته‌مه‌نی چه‌ند‬ ‫ساڵییه‌و‌ه ده‌توانرێت له‌هه‌رێم‬ ‫ره‌گه‌زنام ‌ه ده‌ربكرێت؟‬ ‫لیوا موحسین‪ :‬هه‌موو كه‌سێك‬ ‫ده‌توانێت ره‌گه‌زنام ‌ه ده‌ربكات‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم ل �ه‌ك��ات��ی دروستبوونی‬ ‫فشاردا ته‌مه‌نه‌كه‌مان بۆ (‪)10‬‬ ‫ساڵ دی��اری��ك��ردووه‌‪ ،‬به‌مه‌رجێك‬ ‫خه‌ڵكی هه‌رێم بێت‌و پێناسی‬ ‫ب��اری شارستانی هه‌بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌گه‌ر خه‌ڵكی عێراق نه‌بێت‪،‬‬ ‫به‌پێی یاسا مانه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی‬ ‫(‪ )10‬ساڵ پاش لێكۆڵینه‌وه‌ی‬ ‫یاسایی ره‌گه‌زنامه‌ی پێده‌درێت‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم ئه‌گه‌ر كه‌س ‌ه بیانییه‌ك ‌ه‬ ‫ژیانی هاوسه‌ری له‌گه‌ڵ ئافره‌تێكی‬ ‫ك���ورددا پێكهێنابێت له‌ماوه‌ی‬ ‫(‪ )5‬پێنج ساڵدا ره‌گه‌زنامه‌ی‬ ‫پێده‌درێت‪ ،‬به‌اڵم پێچه‌وانه‌ی ئه‌م‬ ‫یاسای ‌ه به‌هۆی كۆمه‌ڵێك مه‌رجه‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه عێراق فه‌رزی كردووه‌‪ ،‬هه‌ندێك‬ ‫په‌نابه‌رمان هه‌ی ‌ه م��اوه‌ی (‪)30‬‬ ‫ساڵ ‌ه له‌عێراقدان‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫ره‌گه‌زنامه‌یان پێنه‌دراوه‌‪ ،‬به‌بیانووی‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی پێشتر به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫ره‌سمی له‌مه‌رزه‌كانه‌و‌ه نه‌هاتونه‌ت ‌ه‬ ‫عێراق‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پارساڵ له‌سلێمانی‬ ‫ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌رای �ه‌ت��ی��ی �ه‌ك به‌ناوی‬ ‫نوسینگه‌ی زانیاری بۆ كۆكردنه‌وه‌ی‬ ‫زانیاری له‌سه‌ر خێزان‌و هاوواڵتیانی‬ ‫پارێزگای سلێمانی كرایه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ك ‌ه‬ ‫تائێستا‬

‫داوامان كردوو‌ه زمانی كوردی‬ ‫بۆ دۆكۆمێنته‌كان زیاد‬ ‫بكرێت‪ ،‬به‌اڵم گرفتمان بۆ‬ ‫دروست ده‌كه‌ن‬

‫كاره‌كانی ده‌ستپێنه‌كردووه‌؟‬ ‫ل�����ی�����وا م���وح���س���ی���ن‪:‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ك ‌ه تازه‌ی ‌ه‌و ده‌بێت‬ ‫له‌هه‌ولێر‌و دهۆكیش دابمه‌زرێنرێت‪،‬‬ ‫دواتر ده‌ست به‌كاره‌كانی بكات‪،‬‬ ‫پێویستیش ‌ه له‌هه‌ر بنكه‌یه‌كی‬ ‫پۆلیسی ن��او ش��اری سلێمانی‬ ‫ئ��ه‌ف��س��ه‌رێ��ك‌و دوو كارمه‌ند‬ ‫مه‌سحێكی مه‌یدانی ناوچه‌كان‬ ‫بك ‌هن‌و ئیستیمار‌ه دابه‌ش بكه‌ن‪،‬‬ ‫ل �ه‌ك��ات��ی ه���ه‌ر گۆڕانكارییه‌ك‬ ‫له‌ژماره‌ی خێزان‌و چه‌ندین بواریتر‪،‬‬ ‫ئه‌و بنكه‌ی ‌ه له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا‬ ‫ئاگادار بكه‌نه‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم جێگه‌ی‬ ‫داخ��� ‌ه ئ �ه‌گ �ه‌ر نووسینگه‌كانی‬ ‫زانیاری ورد بوونایه‌‪ ،‬پشتمان‬ ‫به‌فۆرمی خۆراك نه‌ده‌به‌ست بۆ‬ ‫سه‌رژمێری گشتی دانیشتوان‪،‬‬ ‫له‌سلێمانیدا (‪ )79‬بنكه‌ی پۆلیس‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬ده‌بێت كارمه‌ند‌و ك ‌هل‌وپه‌لی‬ ‫بۆ ئاماد‌ه بكه‌یت‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا‬ ‫له‌چاوه‌ڕوانی هه‌ولێر‌و دهۆكین‪،‬‬ ‫به‌اڵم له‌به‌رنامه‌ماندای ‌ه له‌مساڵدا‬ ‫له‌چه‌ند بنكه‌یه‌ك ده‌ستبه‌كاربین‪.‬‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ل��ه‌س��ه‌ره‌ت��ای‬ ‫ئ �ه‌م مانگه‌وه‌‪ ،‬گه‌شتكردن بۆ‬ ‫ئ���ه‌رده‌ن‪ ،‬به‌پاسپۆرتی جۆری‬ ‫(‪ )S‬راگیراوه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا چه‌ندین‬ ‫ه��اوواڵت��ی له‌هه‌رێمدا ل ‌ه‌وجۆر‌ه‬ ‫پاسپۆرته‌یان هه‌یه‌‪ ،‬كه‌سه‌ك ‌ه‬ ‫چۆن بچێت ‌ه ده‌ره‌و‌ه له‌كاتێكدا هیچ‬ ‫پاسپۆرتێكی دیكه‌ی نییه‌؟‬ ‫لیوا موحسین‪ :‬پاسپۆرتی‬ ‫(‪ )S‬ته‌نها ل��ه‌ئ��ه‌رده‌ن كاری‬ ‫پێناكرێت‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌سه‌رجه‌م‬ ‫واڵتانی دیكه‌ی دراوسێی عێراق‬ ‫ده‌توانرێت گه‌شتی پێئه‌نجامبدرێت‪،‬‬ ‫بۆ ئه‌رده‌نیش ئه‌گه‌ر كه‌سه‌ك ‌ه‬ ‫زۆر پێویستی به‌گه‌شتكردن بوو‪،‬‬ ‫ب�ه‌ش��ێ��وه‌ی�ه‌ك ئ �ه‌گ �ه‌ر راپۆرتی‬ ‫پزیشكی‌و ده‌عوه‌تنام ‌ه‌و وه‌فد‌و‬ ‫به‌مه‌به‌ستی خوێندن بێت‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫دۆكۆمێنتی ره‌سمی هه‌ی ‌ه‌و داوای‬ ‫پاسپۆرت ده‌ك��ات‌و مامه‌ڵه‌كه‌ی‬ ‫ده‌نێردرێت ‌ه ب�ه‌غ��دا‌و ده‌توانێت‬ ‫پاسپۆرتی (‪ )A‬ده‌ربكات‪.‬‬

‫ده‌س���ت���وور‪ :‬ئێستا ته‌نها كه‌سێتی‌و شارستانی ده‌یگرێته‌وه‌‪،‬‬ ‫پاسپۆرتی جۆری (‪ )A‬ده‌رده‌كرێت‪ ،‬بۆچی نه‌توانێت به‌بێ ره‌زامه‌ندی‬ ‫پێتانوانیی ‌ه له‌داهاتوودا پاسپۆرتی ب �ه‌خ��ێ��وك �ه‌ر ببیت ‌ه خ��اوه‌ن��ی‬ ‫جۆری (‪ )G‬هه‌مان چاره‌نووسی پاسپۆرت‪ ،‬ئێم ‌ه زۆر فشارمان‬ ‫پاسپۆرتی (‪)S‬ی هه‌بێت؟‬ ‫كرد‪ ،‬به‌اڵم تا ئێستا نه‌توانراو‌ه‬ ‫ل��ی��وا م��وح��س��ی��ن‪ :‬نه‌خێر‪ ،‬بكه‌وێت ‌ه بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫پاسپۆرتی (‪ )A‬به‌هه‌مان شێوه‌ی له‌هه‌مانكاتدا راست ‌ه بڕیاری البردنی‬ ‫پاسپۆرتی (‪)G‬یه‌‪ ،‬ته‌نها زمانی به‌خێوكه‌ر له‌په‌رله‌مان‌و حكومه‌تی‬ ‫كوردی بۆ زیادكراو‌ه‌و له‌هه‌مانكاتدا هه‌رێم ده‌رچووه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌ركردنی‬ ‫تا هه‌شت ساڵی دیك ‌ه پاسپۆرتی پاسپۆرت په‌یوه‌ندی به‌حكومه‌تی‬ ‫(‪ )G‬ك�����اری پ��ێ��ده‌ك��رێ��ت‌و ناوه‌نده‌و‌ه هه‌ی ‌ه‌و حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫ره‌تناكرێـته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ب�ه‌رپ��رس نییه‌‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌گه‌ر‬ ‫سه‌ردانه‌كان له‌پاسپۆرتی كه‌سه‌ك ‌ه مامه‌ڵه‌ی پاسپۆرته‌ك ‌ه له‌هه‌رێم‬ ‫ته‌واو بوو‪ ،‬له‌كاتی تاز‌ه كردنه‌وه‌دا ببه‌ین ‌ه به‌غدا‪ ،‬حكومه‌تی به‌غدا به‌بێ‬ ‫پاسپۆرتی (‪)A‬ی بۆ ده‌رده‌كه‌ن‪ .‬به‌خێوكه‌ر نایكات‪ ،‬چونك ‌ه بڕیاری‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پێشتر زۆر لێدوان ئه‌نجومه‌نی وه‌زی��ران��ی عێراقه‌‪،‬‬ ‫دراو‌ه له‌باره‌ی ده‌ركردنی پاسپۆرتی پێویستبوو حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫(‪ ،)A‬به‌اڵم تائێستا هاوواڵتیان له‌جێگه‌ی ئه‌وه‌ی بڕیار ده‌ربكات ‬ ‫له‌م پاسپۆرت ‌ه بێبه‌شن؟‬ ‫بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی پاسپۆرت‬ ‫لیوا موحسین‪ :‬ئێم ‌ه داوای له‌هه‌رێم‪ ،‬داوای له‌حكومه‌تی ناوه‌ند‬ ‫ل��ێ��ب��وردن له‌خه‌ڵكی هه‌رێمی بكردای ‌ه بڕیاره‌كه‌ی خۆی بۆ نه‌مانی‬ ‫ك��وردس��ت��ان ده‌ك �ه‌ی��ن له‌باره‌ی به‌خێوكه‌ر هه‌ڵبوه‌شێنێته‌وه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫ئه‌و لێدوانانه‌ی پێشتر دراون‪ ،‬له‌داهاتوودا پاسپۆرت له‌سلێمانی‌و‬ ‫ئ���ه‌وه‌ش ه��ۆك��ار ‌‬ ‫ی خ��ۆی هه‌یه‌‪ ،‬پارێزگاكانی دیكه‌ی هه‌رێمیش‬ ‫چونك ‌ه سیستمی دانانی ئامێری ده‌ربچێت‪ ،‬به‌هۆی ئه‌وه‌ی فۆرمی‬ ‫پاسپۆرتی (‪ )A‬سیستمێك ‌ه پاسپۆرتی (‪ )A‬به‌هه‌مان شێو‌ه‬ ‫ب �ه‌گ��رێ��ب �ه‌س��ت ك����راو‌ه له‌گه‌ڵ ده‌چێته‌و‌ه به‌غدا‪ ،‬به‌خێوكه‌ر هه‌ر‬ ‫كۆمپانیای (جیفیكا ئۆن دیفرینت) ده‌مێنێت‪.‬‬ ‫ی ئه‌ڵمانی بۆ سه‌رجه‌م شاره‌كانی‬ ‫ده‌س���ت���وور‪ :‬هاوواڵتییانی‬ ‫عێراق‪ ،‬سه‌رجه‌میان ده‌به‌سترێته‌و‌ه هه‌رێم پێویستیان به‌ڤیزای ‌ه له‌كاتی‬ ‫به‌سێرڤه‌ری م�ه‌رك�ه‌زی له‌به‌غدا گه‌شتكردنیان بۆ واڵتێكی دراوسێ‪،‬‬ ‫ب �ه‌ه��ۆی مانگی ده‌س��ت��ك��رد ك ‌ه ب���ه‌اڵم ه��اوواڵت��ی��ی��ان��ی دراوس���ێ‬ ‫ئه‌مه‌ش كارێكی ئاسان نییه‌‪ ،‬به‌اڵم له‌كاتی هاتنه‌ناوه‌وه‌یان بۆ هه‌رێم‬ ‫سه‌رجه‌م كاره‌كانی بینا‌و خولی پێویستیان به‌ڤیزا نییه‌‪ ،‬بۆچی؟‬ ‫راهێنانی كارمه‌ندان‌و دابینكردنی‬ ‫ل��ی��وا م��وح��س��ی��ن‪ :‬هه‌موو‬ ‫كه‌لوپه‌لی پێویست دابینكراوه‌‪ ،‬كه‌سێك ئه‌گه‌ر بێت ‌ه عێراق‪ ،‬ده‌بێت‬ ‫به‌اڵم كۆمپانیاك ‌ه نایه‌ت ئامێره‌ك ‌ه م��ۆری هاتنه‌ناوه‌وه‌ی لێبدرێت‬ ‫ب��ب �ه‌س��ت��ێ��ت �ه‌و‌ه به‌سێرڤه‌ری به‌هه‌مانشێو‌ه له‌كاتی ده‌رچوونی‬ ‫مه‌ركه‌زییه‌وه‌‪ ،‬چونك ‌ه له‌رێگه‌ی له‌عێراق‪ ،‬بۆ هه‌ر هاوواڵتییه‌كی‬ ‫مانگی ده‌ستكرده‌وه‌‪ ،‬ئیستیماره‌ی عێراقی بیه‌وێت بچێت ‌ه واڵتێكی‬ ‫پاسپۆرت ده‌نێردرێت ‌ه به‌غدا‌و دوای دراوسێ ده‌بێت ڤیزای ئه‌و واڵت ‌ه‬ ‫وه‌اڵمدانه‌و‌ه دواتر ده‌توان ‌‬ ‫ی به‌ئامێری ل��ێ��ب��دات‪ ،‬به‌هه‌مانشێو‌ه هه‌ر‬ ‫دووه‌م چاپی بكه‌یت‪ ،‬چاوه‌ڕوانی هاوواڵتییه‌كی بیانی بێت ‌ه هه‌رێم‬ ‫كۆمپانیاكه‌ین‌و رۆژان ‌ه په‌یوه‌ندییان ئێم ‌ه ڤیزای ده‌ده‌ینێ‪ ،‬به‌اڵم له‌مه‌رز‌ه‬ ‫پێوه‌ده‌كه‌ین‪ ،‬به‌بیانووی به‌ستنی ره‌سمییه‌كانی سه‌ر سنوور مۆرێكی‬ ‫سێرڤه‌ری ش��اره‌ك��ان��ی دیكه‌و‌ه هاتنه‌ناوه‌و‌ه له‌پاسپۆرته‌كانیان‬ ‫نایه‌ن ‌ه هه‌رێمی كوردستان‪ ،‬بۆی ‌ه ده‌درێت‌و دواتر له‌به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ناتوانرێت كاتێكی روون‌و گونجا‌و نشینگه‌دا ڤیزایان پێده‌درێت‪،‬‬ ‫بڵێین بۆ ده‌ركردنی پاسپۆرتی پێویست ناكات زۆر له‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫(‪ )A‬له‌شاری سلێمانی‪.‬‬ ‫مه‌سه‌له‌ی ‌ه قس ‌ه بكه‌ین‪.‬‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬پارساڵ بڕیارێك‬ ‫ده‌ستوور‪ :‬ده‌نگۆی ئه‌و‌ه هه‌ی ‌ه‬ ‫ده‌رچوو ك ‌ه ئافره‌ت ده‌توانێت به‌بێ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی ‌ه گشتییه‌كانی‬ ‫ره‌زامه‌ندی به‌خێوكه‌ر (وه‌لی ئه‌مر) ره‌گ����ه‌زن����ام���� ‌ه‌و پ���اس���پ���ۆرت‌و‬ ‫پاسپۆرت ده‌ربكات‪ ،‬به‌اڵم تائێستا نشینگ ‌ه ل �ه‌ش��اره‌ك��ان��ی هه‌رێم‬ ‫ئه‌و بڕیار‌ه له‌هه‌رێمی كوردستان‌و هه‌ڵبوه‌شێته‌وه‌؟‬ ‫عێراقدا كاری پێناكرێت؟‬ ‫لیوا موحسین‪ :‬په‌یوه‌ستین‬ ‫لیوا موحسین‪ :‬له‌كۆمه‌ڵگای به‌حكومه‌تی ن��اوه‌ن��دی‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫ئێمه‌دا ئافره‌ت هه‌میش ‌ه مه‌غدور‌ه‌و ناوه‌ند داوای ئه‌و‌ه ده‌كات سه‌رجه‌م‬ ‫به‌هاوواڵتی پل ‌ه سێ هه‌ژماركراون‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كان بكرێن ‌ه لقێكی‬ ‫چونك ‌ه ده‌بێت له‌كاتی گه‌شتكردندا ره‌گه‌زنامه‌ی گشتی به‌غدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫مه‌حره‌می له‌گه‌ڵ بێت‪ ،‬له‌ته‌مه‌نی ئێم ‌ه داوام��ان ك��ردوو‌ه له‌هه‌رێمی‬ ‫(‪ )45‬ساڵیدا پاسپۆرت ده‌ربكات كوردستان به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كی‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌خێوكه‌ر نه‌هێنێت‪ ،‬پارساڵ گشتی هه‌بێت‌و تائێستا قبوڵییان‬ ‫راپ��ۆرت��م��ان داوه‌ت��� ‌ه په‌رله‌مانی نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫عێراق بۆئه‌وه‌ی ئه‌و بڕیاره‌ی ك ‌ه‬ ‫ده‌ركردنی پاسپۆرت بۆ ئافره‌تان‬ ‫پێویستی به‌ره‌زامه‌ندی به‌خێوكه‌ر‬ ‫نه‌بێت‪ ،‬له‌هه‌مانكاتدا داوام��ان‬ ‫له‌ڕێكخراوه‌كانی ژنان‌و لیژنه‌ی ژنان‬ ‫سه‌رجه‌م هه‌ڵگرانی‬ ‫له‌په‌رله‌مان كرد كاری بۆ بكه‌ن‪،‬‬ ‫دۆكۆمێنته‌كانی هه‌رێمی‬ ‫له‌كۆتاییدا توانرا سه‌فه‌ركردن به‌بێ‬ ‫به‌خێوكه‌ر له‌الیه‌ن ئه‌نجومه‌نی كوردستان هی پێش رووخانی‬ ‫وه‌زیرانی عێراقه‌و‌ه بڕیاری له‌سه‌ر‬ ‫رژێم‌‪ ،‬له‌ناوه‌‌و ده‌ره‌و‌ه تووشی‬ ‫ب��درێ��ت‪ ،‬ب���ه‌اڵم جێگه‌ی داخ�� ‌ه‬ ‫كێش ‌ه بوونه‌ته‌و‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر ژن پاسپۆرتی نه‌بێـت چۆن‬ ‫ده‌توانێت گه‌شت بكات‪ ،‬به‌بڕوای‬ ‫من ئه‌و‌ه پێشێلكردنی مافی مرۆڤه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئه‌و ئافره‌ت ‌ه یاساكانی باری‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کلتور‬

‫ی ده‌رده‌خــات‬ ‫سـێـكـسـی‌ مه‌حـره‌م رووی‌ شـاراوه‌ ‌‬

‫‪24‬‬

‫ی مه‌حره‌م ئه‌نجامبدات‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫ی ئه‌و كه‌س ‌ه ‌‬ ‫ی یاسای‌ عێراق ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫سزاك ‌هی‌ له‌سێداره‌دان یان به‌ندكردنی‌ هه‌تاهه‌تاییه‌‬

‫كانی‌ كه‌مال له‌كه‌ركوك‬ ‫ی مه‌حره‌م‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫دی�����ارد‌ه ‌‬ ‫ێ له‌خێزانه‌كاندا‬ ‫ل �ه‌ن��او ه �ه‌ن��د ‌‬ ‫ی پل ‌ه‬ ‫رووله‌زیادبوونه‌و به‌تاوان ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ داده‌نرێرێت له‌و سكااڵیان ‌ه ‌‬ ‫س‌‬ ‫ی‬ ‫ی بوار ‌‬ ‫به‌رزكراونه‌ته‌وه‌‪ ،‬پسپۆران ‌‬ ‫ده‌روون��ی��ش ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كه‌ن‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م حاڵه‌تان ‌ه ئه‌و پیاوان ‌ه ‌‬ ‫زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ی بێئومێدین یاخود‬ ‫ك ‌ه له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫ئه‌و مێرمندااڵن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ه �ه‌س��ت �ه‌وه‌ردان وه‌ك قۆناغ ‌‬ ‫ی ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫هه‌رزه‌كاری‌‪ ،‬ئه‌نجام ‌‬ ‫ی پارێزه‌ر‬ ‫ی وت�ه‌ك��ان� ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫م��ه‌س��رور ئ��ه‌س��وه‌د دی����ارد‌ه ‌‬ ‫ی م�ه‌ح��ره‌م له‌كه‌ركوك‬ ‫"سێكس ‌‬ ‫ی ‪2009‬دا رووی‬ ‫ل���ه‌س���اڵ��� ‌‬ ‫له‌زیادبوونه‌"‪ ،‬چه‌ندین سكااڵ له‌سه‌ر‬ ‫ئ�ه‌م دی��ارده‌ی � ‌ه به‌رزكراونه‌ته‌و‌ه‬ ‫ی پۆلیس له‌ناوچ ‌ه‬ ‫بۆ بنكه‌كان ‌‬ ‫ی كه‌ركوك‪.‬‬ ‫جیاجیاكان ‌‬ ‫ی م��ه‌ح��ره‌م‪ ،‬وات�� ‌ه‬ ‫سێكس ‌‬ ‫ی‬ ‫ی برا له‌گه‌ڵ خوشك ‌‬ ‫سێكسكردن ‌‬ ‫خۆی‌‪ ،‬باوك له‌گه‌ڵ كچی‌‪ ،‬یاخود‬ ‫ی خۆی‌‪ ،‬هه‌موو‬ ‫مام له‌گه‌ڵ برازا ‌‬ ‫ی به‌مه‌حره‌م داده‌نرێن‬ ‫ئه‌و كه‌سان ‌ه ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی‌و كۆمه‌اڵیه‌ت ‌‬ ‫ی ئایین ‌‬ ‫ل��ه‌ڕوو ‌‬ ‫یاساییه‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ت��ائ��ێ��س��ت��ا ئ���ام���ارێ���ك��� ‌‬ ‫روون ل��ه‌ب��ه‌رده‌س��ت دان��ی � ‌ه بۆ‬ ‫دی���ارده‌ی‬ ‫ی‬ ‫ده‌ستنیشانكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی مه‌حره‌م له‌به‌رنه‌بوون ‌‬ ‫سێكس ‌‬ ‫ی تایبه‌ت به‌م دیارده‌یه‌‪،‬‬ ‫سه‌نته‌رێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی دادگا ‌‬ ‫ی تۆمارگ ‌ه ‌‬ ‫به‌اڵم به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫لێكۆڵینه‌و‌ه له‌كه‌ركوك له‌ساڵ ‌‬ ‫‪2009‬دا ‪ 7‬حاڵه‌ت روویداوه‌‪ ،‬هه‌ر‬

‫حه‌وت حاڵه‌ته‌كه‌ش ل ‌ه عه‌ره‌ب ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ده‌هه‌زاریه‌كانن ك ‌ه له‌سه‌ره‌تا ‌‬ ‫ی پرۆس ‌ه‬ ‫ن �ه‌وه‌ده‌ك��ان �ه‌و‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ی به‌عس‬ ‫ی رژێ��م�� ‌‬ ‫ت�ه‌ع��ری��ب�ه‌ك� ‌ه ‌‬ ‫ی عێراقه‌و‌ه‬ ‫بۆشاره‌ك ‌ه له‌خواروو ‌‬ ‫هاتوونه‌ت ‌ه كه‌ركوك‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی عێراق ‌‬ ‫ی سزادان ‌‬ ‫ی یاسا ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 393‬ژم��ار‌ه ‪ 111‬بڕگ ‌ه ‌‬ ‫م��اد‌ه ‌‬ ‫ی ‪ 1969‬ئاماژ‌ه‬ ‫(‪ 2‬ب)ی ساڵ ‌‬ ‫ی مه‌حره‌م له‌پل ‌ه‬ ‫به‌و‌ه ده‌كات زینا ‌‬ ‫ی له‌سێداره‌دان یاخود‬ ‫ێ سزا ‌‬ ‫س‌‬ ‫ی هه‌تاهه‌تاییه‌‪ ،‬هه‌مان‬ ‫زیندانیكردن ‌‬ ‫ی (‪)1‬‬ ‫ی ئه‌م یاسای ‌ه بڕگ ‌ه ‌‬ ‫به‌ند ‌‬ ‫ئاماژ‌ه به‌و‌ه ده‌كات هه‌ر كه‌سێك‬ ‫ی‬ ‫هه‌وڵی ئیغراكردن‌و سه‌رنجڕاكێشان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪ 18‬ساڵ ‌‬ ‫ی خوار ته‌مه‌ن ‌‬ ‫كچێك ‌‬ ‫ی خۆی‌‪ ،‬ئه‌وا‬ ‫ێ ره‌زامه‌ند ‌‬ ‫بدات به‌ب ‌‬ ‫ی یاخود‬ ‫ی هه‌تاهه‌تای ‌‬ ‫زیندانیكردن ‌‬ ‫ی سزایه‌تی‌‪ .‬تائێستا ئه‌و‬ ‫ی كات ‌‬ ‫گرتن ‌‬ ‫‪ 7‬حاڵه‌ت ‌ه له‌ژێر لێكۆڵینه‌وه‌دایه‌و‬ ‫ی ده‌ستوور‬ ‫ی زانیارییه‌كان ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ‪2004‬دا حاڵه‌تێك ‌‬ ‫ل�ه‌س��اڵ� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی م �ه‌ح��ره‌م رووب����ه‌ڕوو ‌‬ ‫سێكس ‌‬ ‫له‌سێداره‌دان بۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ی‬ ‫س��ه‌ب��اره‌ت به‌هۆكاره‌كان ‌‬ ‫ی مه‌حره‌م‬ ‫ی سێكس ‌‬ ‫ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی "بۆ بوون ‌‬ ‫پارێزه‌ر مه‌سرور وت ‌‬ ‫كه‌ناڵ ‌ه ئاسمانیی ‌ه جۆراجۆره‌كان‬ ‫ی‬ ‫ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌وه‌‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا بوون ‌‬ ‫ی هه‌ڵ ‌ه ئه‌م‬ ‫مۆبایل كه‌به‌شێواز ‌‬ ‫ته‌كنه‌لۆژیای ‌ه به‌كارهێنراو‌ه بۆ‬ ‫ئه‌م مه‌به‌ست ‌ه هه‌اڵنه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها‬ ‫ی‬ ‫ئه‌و كه‌بتكردن ‌ه كۆمه‌اڵیه‌تیی ‌ه ‌‬ ‫ی ئێم ‌ه له‌م‬ ‫باو‌ه له‌ناو كۆمه‌ڵگ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی هه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫رووه‌وه‌‪ ،‬پ����ه‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی‌و ناڕۆشنبیر ‌‬ ‫ی‌و داخراوه‌ی ‌‬ ‫خێزان ‌‬ ‫خێزانه‌كان واده‌ك��ات ئه‌م هه‌اڵن ‌ه‬

‫سه‌رهه‌ڵبدات"‪.‬‬ ‫ی پارێزه‌ر‬ ‫ی قسه‌كان ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫مه‌سرور ئه‌سوه‌د بۆ دڵنیابوون‬ ‫ل��ه‌ڕووداوه‌ك�� ‌ه دادگ��ا پشت به‌و‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌پۆلیس ‌‬ ‫ئیفادان ‌ه ده‌به‌ست ‌‬ ‫ی كردوه‌‪،‬‬ ‫لێكۆڵینه‌و‌ه تۆماریان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ �ه‌و كه‌س ‌ه ‌‬ ‫ی وته‌كان ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی ده‌رهه‌ق كراوه‌‪ ،‬یاخود‬ ‫تاوانه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی له‌به‌رده‌م‬ ‫ی ئه‌و ئیفادان ‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ی لێكۆڵینه‌و‌ه خ��اوه‌ن‬ ‫دادگ����ا ‌‬ ‫كه‌یسه‌ك ‌ه وت��وی �ه‌ت �ی‌‪ ،‬پاشتر‬

‫ی‬ ‫ئ �ه‌م كه‌یس ‌ه ده‌چێت ‌ه قۆناغ ‌‬ ‫ی رووداوه‌كه‌‪،‬‬ ‫ی هێماكان ‌‬ ‫كه‌شفكردن ‌‬ ‫ی ئه‌و رووداو‌ه‬ ‫وات ‌ه ته‌مسیلكردن ‌‬ ‫ێ له‌سه‌ر‬ ‫ی چۆن روویداب ‌‬ ‫وه‌ك ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی واق��ی��ع ل �ه‌الی �ه‌ن خاوه‌ن‬ ‫ئ���ه‌رز ‌‬ ‫ی ناڕاسته‌خۆ‪،‬‬ ‫كه‌یسه‌ك ‌ه به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫هه‌روه‌ها هه‌ردوو تاوانبارو خاوه‌ن‬ ‫ێ‬ ‫كه‌یسه‌ك ‌ه پشكنینیان بۆده‌كر ‌‬ ‫ی‌و‬ ‫ی دادوه‌ر ‌‬ ‫ی پزیشك ‌‬ ‫له‌یه‌ك ‌ه ‌‬ ‫ی پزیشك‬ ‫ی راپۆرت ‌‬ ‫پاش ده‌رچوون ‌‬ ‫ی ئه‌و كردار‌ه پیشانده‌دا‬ ‫ئاسه‌وار ‌‬

‫ته‌نها له‌ناو خوێندنگایه‌کی کچان سێ حاڵه‌تی ل ‌ه‬ ‫سیکسی مه‌حره‌م هه‌بوو‌ه ل ‌ه الیه‌ن مام‌و باوکیانه‌و‌ه‬ ‫ده‌ستدرێژییان کرابووسه‌ر‪.‬‬

‫گوای ‌ه ئه‌و رووداو‌ه بوو‌ه یان نا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ناوه‌و‌ه ‌‬ ‫ی جل ‌‬ ‫جاریوای ‌ه پشكنین ‌‬ ‫ێ‬ ‫تاوانبارو خاوه‌ن كه‌یسه‌ك ‌ه ده‌كر ‌‬ ‫ی ئه‌و كردار‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر بێت‌و له‌كات ‌‬ ‫ی لێ ئاگاداركرابێته‌وه‌‪.‬‬ ‫پۆلیس ‌‬ ‫ی س��زادان�� ‌ی‬ ‫ب�ه‌پ��ێ� ‌ی ی��اس��ا ‌‬ ‫عێراق ‌ی ئه‌گه‌ر بێتو تاوانبار له‌كات ‌ی‬ ‫سه‌رخۆش ‌ی یاخود به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫ی‬ ‫م��اد‌ه سڕكه‌ره‌كان ئه‌و كردار‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫كردبێت ه �ه‌م��ان ئ��ه‌و سزای ‌ه ‌‬ ‫ی (‪2‬ب) به‌سه‌ردا جێبه‌ج ‌ێ‬ ‫بڕگ ‌ه ‌‬ ‫ده‌كرێت‪ .‬پارێزه‌ر مه‌سرور وت ‌ی‬ ‫"هیچ په‌یوه‌ندیه‌ك ‌ی ب�ه‌وه‌و‌ه نیی ‌ه‬ ‫ت��اوان��ب��ار ه��ۆش��دار بووبێت یان‬ ‫ی‬ ‫بێهۆش‪ ،‬گرنگ ئه‌وه‌ی ‌ه ئه‌و كردار‌ه ‌‬ ‫ی له‌سێداره‌دان یان‬ ‫كردووه‌و سزاك ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫گرتن ‌ی تاهه‌تایی ‌ه به‌پێ ‌ی یاسا ‌‬ ‫عێراق ‌ی كه‌هه‌مان ئه‌و یاسایه‌ی ‌ه ك ‌ه‬ ‫ی پێده‌كرا‪.‬‬ ‫له‌سه‌رده‌م ‌ی رژێم كار ‌‬ ‫د‪ .‬عه‌بدولكه‌ریم خه‌لیف ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ئاماژ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌روون ‌‬ ‫پسپۆر له‌بوار ‌‬ ‫ی پار ته‌نها له‌ناو یه‌ك‬ ‫به‌وه‌دا ساڵ ‌‬ ‫ی كچان ‪3‬‬ ‫ی ئاماده‌ی ‌‬ ‫خوێندنگ ‌ه ‌‬ ‫ی مه‌حره‌م هه‌بوو‌ه‬ ‫حاڵه‌ت له‌سێكس ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ كچ ‌ه ده‌ستدرێژ ‌‬ ‫ك ‌ه ئ�ه‌و س ‌‬ ‫سێكسیان كرابوو‌ه سه‌ر له‌الیه‌ن‬ ‫ێ حاڵه‌ته‌ش‬ ‫مام‌و باوكه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م س ‌‬ ‫ی خوێندنگه‌ك ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن به‌ڕێوه‌به‌ر ‌‬ ‫داپۆشرابوو پارێزرابوو‪ ،‬ئه‌مه‌ش‬ ‫ی‬ ‫بۆ ئه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه كه‌حاڵه‌تێك ‌‬ ‫ی ب��ۆ ئ��ه‌و كه‌سان ‌ه‬ ‫ش���ه‌رم���ه‌زار ‌‬ ‫ێ كۆمه‌ڵگ ‌ه‬ ‫ێ‌و نایانه‌و ‌‬ ‫دروستده‌ب ‌‬ ‫ی بزانێ‌‪.‬‬ ‫پێ ‌‬ ‫ئه‌و پسپۆر‌ه ده‌روونیی ‌ه باس‬ ‫ی ئه‌م دیارده‌ی ‌ه‬ ‫له‌وه‌ده‌كات قه‌بار‌ه ‌‬ ‫ی كه‌ده‌رده‌كه‌وێت‪،‬‬ ‫گه‌وره‌تر‌ه له‌و‌ه ‌‬ ‫ی "ره‌نگ ‌ه ل ‌ه شوێنیتر هه‌مان‬ ‫وت ‌‬

‫ێ‬ ‫ی نه‌زانیب ‌‬ ‫ێ‌و كه‌س پێ ‌‬ ‫شت روویداب ‌‬ ‫ی‬ ‫یاخود خاوه‌ن كه‌یسه‌ك ‌ه به‌هۆ ‌‬ ‫ێ‬ ‫هه‌ر هۆكارێكی دیك ‌ه نه‌یتوانیب ‌‬ ‫بیگه‌یه‌نێت ‌ه پۆلیس‌و دادگا"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫د‪.‬ع �ه‌ب��دول��ك �ه‌ری��م وتیش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌م حاڵه‌تان ‌ه رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫"زۆرب ‌ه ‌‬ ‫ئ���ه‌و پ��ی��اوان � ‌ه ده‌ب��ێ��ت��ه‌و‌ه ك ‌ه‬ ‫ی بێئومێدین یاخود‬ ‫له‌ته‌مه‌ن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌ته‌مه‌نێك ‌‬ ‫ئه‌و مێردمندااڵن ‌ه ‌‬ ‫هه‌سته‌وه‌ردان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی ئاینییه‌و‌ه سێكس ‌‬ ‫ل �ه‌ڕوو ‌‬ ‫مه‌حره‌م حه‌رامه‌و ئه‌م دیارده‌ی ‌ه‬ ‫ی بۆ‬ ‫ی گ��ه‌ور‌ه ئ��ام��اژ‌ه ‌‬ ‫به‌گوناه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌ك پیاوێك ‌‬ ‫ده‌كرێت‪ ،‬شیخ عه‌ل ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌باره‌ت به‌مڕووداو‌ه وت ‌‬ ‫ئایین ‌‬ ‫ی ئیسالمدا ئه‌م حاڵه‌ت ‌ه‬ ‫"له‌ئاین ‌‬ ‫ح �ه‌رام �ه‌و به‌یه‌كێك له‌گوناه ‌ه‬ ‫گه‌وره‌كان دانراو‌ه كه‌زینایه‌‪ ،‬ئیتر‬ ‫ی مه‌حره‌م‬ ‫ئ��ه‌م ج���ۆر‌ه زی��ن��ای� ‌ه ‌‬ ‫ی نامه‌حره‌م گوناهتر‌ه‬ ‫ل ‌ه زینا ‌‬ ‫ی‬ ‫ی قورئان ‌‬ ‫ی ده‌ق ‌‬ ‫ی به‌پێ ‌‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی نزیك‬ ‫پیرۆز خ��ودا فه‌رموویه‌ت ‌‬ ‫مه‌بنه‌و‌ه له‌مه‌حره‌مه‌كانتان وه‌ك‬ ‫كچ‌و خوشك‌و دایك‌و پورو ئامۆژن‌و‬ ‫ی‬ ‫ی خوشك‌و ب��را‪ ،‬ن ‌ه ئاكار ‌‬ ‫كچ ‌‬ ‫ێ‌و‬ ‫هه‌ڵیده‌گر ‌‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌كه‌مان‬ ‫ی‬ ‫ی قبوڵ ‌ه له‌شه‌ریعه‌ت ‌‬ ‫ن ‌ه قابیل ‌‬ ‫ئیسالم"‪.‬‬ ‫ع�ه‌ق��ی��د خ��ورش��ی��د مه‌جید‬ ‫ی گرتن‌و‬ ‫ی ب��ن��ك� ‌ه ‌‬ ‫"ل��ێ��پ��رس��راو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كه‌ركوك به‌ده‌ستوور ‌‬ ‫گواستنه‌و‌ه ‌‬ ‫راگه‌یاند "حاڵه‌تێكمان بۆ هات ‬ ‫له‌مجۆر‌ه ك� ‌ه ئ�ه‌وی��ش پیاوێك‬ ‫ی كردبوو‌ه سه‌ر‬ ‫بوو ده‌ستدرێژ ‌‬ ‫ی‌و ب�ه‌ه��ۆی�ه‌و‌ه سزای‬ ‫ك��چ �ه‌زاك � ‌ه ‌‬ ‫‪ 15‬س���اڵ زی��ن��دان��ی ب��ه‌س��ه‌ردا‬ ‫سه‌پێندرا"‪.‬‬

‫شــۆفـێـران لـه‌یـه‌كـتــر تـــووڕه‌ن‬

‫ی ناشیرین‌و شه‌ڕكردن ده‌بنه‌و ‌ه له‌الیه‌ن یه‌كتریه‌و ‌ه‬ ‫ی قس ‌ه ‌‬ ‫رۆژان ‌ه ده‌یان شۆفێر رووبه‌ڕوو ‌‬ ‫بیالل جه‌عفه‌ر له‌ سلێمانی‬

‫ب����ه‌ه����ۆی ت������ووڕه‌ب������وون‌و‬ ‫ه��اوك��اری��ن �ه‌ك��ردن‌و گوێنه‌دان‬ ‫به‌ڕێنماییه‌كانی هاتوچۆ له‌الیه‌ن‬ ‫زۆرب��ه‌ی شۆفێرانه‌وه‌‪ ،‬رۆژانه‌‬ ‫چه‌ندین حاڵه‌تی شه‌ڕكردن‌و‬ ‫ج��ن��ێ��ودان ب �ه‌ی �ه‌ك��ت��ری له‌ناو‬ ‫شۆفێراندا رووده‌دات‌و پسپۆڕانی‌‬ ‫ب����واری‌ ده‌روون���ی���ش ئ��ام��اژه‌‬ ‫ب���ه‌وه‌ده‌ك���ه‌ن كێشه‌و گرفته‌‬ ‫ده‌روونییه‌كان‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌‌و‬ ‫ك���اری���گ���ه‌ری‌ ه��ه‌ی��ه‌ له‌سه‌ر‬ ‫توڕه‌بوونی‌ شۆفێران‪.‬‬ ‫ش��ۆف��ێ��ران دروستبوونی‌‬ ‫توڕه‌بوونه‌كانیان‬ ‫ك��ێ��ش �ه‌و‬ ‫له‌یه‌كتری‌ بۆ هۆكاری‌ جیاجیا‬ ‫ده‌گ��ێ��ڕن��ه‌وه‌‪ ،‬ل �ه‌وان �ه‌ ئاستی‌‬ ‫هۆشیاری‌ شۆفێره‌كان‌و خراپی‌‬ ‫رێ��گ��اوب��ان‌و زۆرب��وون �ی‌ رێژه‌ی‌‬ ‫ئۆتۆمبێل له‌كوردستاندا‪.‬‬ ‫مه‌ریوان عومه‌ر ته‌مه‌ن ‪37‬‬ ‫ساڵ‪ ،‬ماوه‌ی پێنج ساڵه‌ شۆفێری‬ ‫ته‌كسییه‌ ل�ه‌ش��اری سلێمانی‪،‬‬ ‫رووداوێكی‌ خۆی‌ گێڕایه‌وه‌‌و باسی‬ ‫له‌وه‌كرد له‌شه‌قامی مه‌وله‌وی‬ ‫كه‌چه‌ند قه‌ره‌باڵغه‌‪ ،‬شۆفێرێكی‬ ‫ته‌كسی بۆ ئه‌وه‌ی رێگه‌ی بكه‌م‪،‬‬ ‫چه‌ند جارێك هۆرنی به‌روومدا‬ ‫لێدا‪ ،‬به‌اڵم رێگه‌م نه‌بوو له‌به‌ر‬

‫قه‌ره‌باڵغی خه‌ڵك‌و ئۆتۆمبێل‬ ‫له‌شه‌قامه‌كه‌دا رێگه‌ی بكه‌م‌و‬ ‫پاش ئه‌وه‌ی به‌هۆرنه‌كانی زۆر‬ ‫بێزاربووم‌و دوای تووڕه‌بوونێكی‬ ‫زۆر ب����ۆی داب����ه‌زی����م‌و ب��وو‬ ‫به‌ده‌نگه‌ده‌نگمان‪.‬‬ ‫مه‌ریوان وتی "رۆژانه‌ ده‌یان‬ ‫ح��اڵ �ه‌ت��ی ش���ه‌ڕك���ردن به‌هۆی‬ ‫ه���ۆرن ل��ێ��دان‌و ت���ووڕه‌ب���وون‌و‬ ‫بێئارامی شۆفێران له‌ڕێگه‌نه‌دانی‬ ‫شۆفێرێكی دیكه‌ له‌شه‌قامه‌كاندا‬ ‫دروستده‌بن"‪.‬‬ ‫زۆرجار كۆمه‌ڵێك كه‌ره‌سته‌ی‬ ‫وه‌ك ده‌مانچه‌‌و چه‌قۆ‌و تالیبه‌ر‌و‬ ‫ده‌رنافیس بۆ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‬ ‫به‌كارده‌هێندرێت‌و‬ ‫ی�ه‌ك��ت��ری‬ ‫هه‌ندێجاریش رووداوی‌ گه‌وره‌ی‌‬ ‫وه‌ك ب��ری��ن��دارب��وون‌و ته‌نانه‌ت‬ ‫مردنیشی‌ لێكه‌وتۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ت��ووڕه‌ب��وون��ی شۆفێران‌و‬ ‫رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی یه‌كتری ته‌نها‬ ‫به‌هۆی قه‌ره‌باڵغی شه‌قامه‌كانه‌وه‌‬ ‫نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو به‌وته‌ی به‌ختیار‬ ‫محه‌مه‌د عه‌لی شۆفێری ته‌كسی‬ ‫ل�ه‌رێ��گ�ه‌ی عه‌ربه‌ت‪-‬سلێمانی‬ ‫له‌الیه‌ن شۆفێری ئۆتۆمبێلێكی‬ ‫به‌رپرسێكی حزبییه‌وه‌ تووشی‬ ‫جنێوبووه‌ته‌وه‌‬ ‫ه���ه‌ڕه‌ش���ه‌‌و‬ ‫به‌بیانووی ئ��ه‌وه‌ی "كه‌سێكی‬ ‫به‌رپرسه‌‌و ده‌بێت رێگه‌كه‌ی بۆ‬ ‫چۆڵبكرێت‪ ،‬له‌كاتێكدا شۆفێره‌كه‌‌و‬

‫سه‌رخۆشبوون‌و‬ ‫به‌رپرسه‌كه‌‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌ی سایدی شه‌قامه‌كه‌‬ ‫ئۆتۆمبێله‌كه‌یان لێده‌خوڕی"‪.‬‬ ‫به‌پێی‌ ق��س�ه‌ی‌ شۆفێران‬ ‫كێشه‌كان‌و توڕه‌بوونه‌كان زیاتر‬ ‫له‌نێوان شۆفێرانی‌ پاسه‌كان‌و‬ ‫شۆفێرانی‌ ته‌كسیدا رووده‌دات‪.‬‬ ‫م���ه‌ری���وان ع��وم��ه‌ر باسی‬ ‫له‌وه‌كرد‪ ،‬تا ئێستا زیاتر له‌(‪)10‬‬ ‫جار تووشی ئه‌و حاڵه‌تانه‌ بووه‌‪،‬‬ ‫وتی‌ "زیاتر له‌نێوان شۆفێرانی‬ ‫پاس‌و ته‌كسیدا رووئ��ه‌ده‌ن كه‌‬ ‫كێبڕكێ ده‌ك�ه‌ن بۆ هه‌ڵگرتنی‬ ‫نه‌فه‌رێك"‪.‬‬ ‫حه‌سه‌ن قادر حه‌مه‌ عه‌لی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪ 51‬ساڵ‪ ،‬ماوه‌ی چوار‬ ‫ساڵه‌ شۆفێری پاسه‌ له‌هێڵی‬ ‫رزگ���اری ن��اوش��اری سلێمانی‪،‬‬ ‫ئ��ام��اژه‌ی‌ ب��ه‌وه‌ك��رد له‌نێوان‬ ‫شۆفێراندا به‌تایبه‌ت شۆفێری‬ ‫پ���اس‌و ته‌كسی ت��ووڕه‌ب��وون‌و‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ زۆر زیاتره‌‬ ‫وه‌ك له‌وانیتر‪ ،‬به‌هۆی نزمی‬ ‫ئاستی رۆشنبیری‌و كێشه‌ی‬ ‫ك��ه‌م��ده‌رام��ه‌ت��ی شۆفێران‌و‬ ‫ه �ه‌ڵ��پ �ه‌ك��ردن ب��ۆ هه‌ڵگرتنی‬ ‫نه‌فه‌رێك زۆرج��ار ئه‌و كێشه‌یه‌‬ ‫دروس��ت��ب��ووه‌‌و "به‌برینداربوون‬ ‫یاخود كوشتنی شۆفێره‌كه‌"‬ ‫كۆتاییهاتووه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و شۆفێره‌ خاوه‌ن ئه‌زمونه‌‬

‫ده‌ڵ��ێ��ت "ش��ۆف��ێ��ری��ی مانای‬ ‫ره‌وش��ت �ه‌‪ ،‬پێویسته‌ سه‌رجه‌م‬ ‫شۆفێران به‌رامبه‌ر شۆفێره‌كانی‬ ‫دیكه‌‌و ئه‌و هاوواڵتیانه‌ی وه‌ك‬ ‫پیاده‌ له‌شه‌قامه‌كان ده‌په‌ڕنه‌وه‌‬ ‫ی���ارم���ه‌ت���ی ی��ه‌ك��ت��ر ب����ده‌ن‌و‬ ‫هه‌ڵسوكه‌وتیان به‌رامبه‌ر یه‌كتر‬ ‫ج��وان بێت ن���ه‌وه‌ك جنێودان‬ ‫به‌هۆی ئه‌وه‌ی رێگه‌ی گرتووه‌‬ ‫یاخود نه‌فه‌رێكی هه‌ڵگرتووه‌"‪.‬‬ ‫شێخ حه‌سه‌نیش شۆفێرێكی‌‬ ‫ت��ره‌‪ ،‬باس ل�ه‌وه‌ده‌ك��ات رۆژانه‌‬ ‫چه‌ندین حاڵه‌تی له‌و جۆره‌ی‬ ‫ت���ووش ده‌ب��ێ��ت‪ ،‬ئ��ه‌و هێمای‬ ‫ب����ه‌وه‌ك����رد‪ ،‬ت����ووڕه‌ب����وون‌و‬ ‫به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ ته‌نها له‌ناو‬ ‫ش��ۆف��ێ��ران��ی پ���ی���اودا نییه‌‪،‬‬ ‫به‌ڵكو رۆژێ��ك��ی��ان له‌به‌رده‌م‬ ‫سۆپه‌رماركێتی زارا ئۆتۆمبێلێك‬ ‫كه‌ شۆفێره‌كه‌ی ئافره‌ت بووه‌‪،‬‬ ‫له‌شه‌قامی الوه‌كییه‌وه‌ به‌ره‌و‬ ‫رووم هاتووه‌‌و به‌ئۆتۆمبێله‌كه‌ی‬ ‫كێشاوم‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‬ ‫كه‌ئه‌و خۆی سه‌رپێچیكه‌ربوو‪،‬‬ ‫چ �ه‌ن��دی��ن ج��وێ��ن��ی ناشیرین‌و‬ ‫سوكی پێداوم"‪.‬‬ ‫م���ه‌ری���وان ه���ۆك���اری ئه‌و‬ ‫رووداوان���������ه‌ی‌ ب���ۆ خێرایی‬ ‫لێخوڕینی شۆفێران‌و گوێنه‌دان‬ ‫ب�ه‌ڕێ��ن��م��ای��ی�ه‌ك��ان��ی هاتوچۆ‌و‬ ‫شۆفێریكردنی هه‌ندێك گه‌نج‬

‫كه‌ له‌یاساكانی هاتوچۆ نازانن‌و‬ ‫ده‌ب��ن �ه‌ م��ای �ه‌ی دروستكردنی‬ ‫گرفت‪ ،‬ه�ه‌روه‌ه��ا قه‌ره‌باڵغی‌و‬ ‫زۆری ئ��ۆت��ۆم��ب��ێ��ل له‌سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌كان گ��ێ��ڕای �ه‌وه‌‪ ،‬وتی‌‬ ‫"شه‌قامه‌كانی كوردستان توانای‬ ‫هه‌ڵگرتنی ئ�ه‌و ژم��اره‌ زۆره‌ی‬ ‫ئۆتۆمبێلی نییه‌‌و رۆژانه‌ چه‌ندین‬ ‫رووداوی هاتوچۆ‌و شه‌ڕكردن‬ ‫دروس��ت��ب��ووه‌‌و ل �ه‌الی �ه‌ن خودی‬ ‫شۆفێرانه‌وه‌ شۆفێره‌كه‌ی دیكه‌‬ ‫له‌سه‌ر ئه‌و حاڵه‌ته‌ كه‌رێگه‌ی‬ ‫پ��ێ��ن�ه‌داوه‌ ت��ووش��ی هه‌ڕه‌شه‌‌و‬ ‫جنێودان بووه‌ته‌وه‌‌و به‌ده‌مانچه‌‌و‬ ‫چه‌قۆ برینداركراوه‌"‪.‬‬ ‫ب��ۆ زی��ات��ر شیكردنه‌وه‌ی‬ ‫ه��ۆك��اره‌ك��ان��ی ئ �ه‌و دیارده‌یه‌‌و‬ ‫رێ��گ �ه‌چ��اره‌ك��ان��ی‪ ،‬د‪ .‬دانیاڵ‬ ‫س �ه‌ع��دی‌ پ��س��پ��ۆڕی ده‌روون���ی‬ ‫ل �ه‌ن �ه‌خ��ۆش��خ��ان �ه‌ی فێركاری‬ ‫سلێمانی به‌ده‌ستووری راگه‌یاند‪،‬‬ ‫ه��ۆك��اره‌ك��ان��ی "پ �ه‌ل �ه‌ك��ردن بۆ‬ ‫گه‌یشتن به‌شوێنی مه‌به‌ست‌و‬ ‫پ��اپ �ه‌ن��دن �ه‌ب��وون به‌یاساكانی‬ ‫به‌كارهێنانی‬ ‫ه���ات���وچ���ۆ‌و‬ ‫شه‌قامه‌كان وه‌ك وه‌سیله‌یه‌كی‬ ‫ژیان‌و نان په‌یداكردن‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫بۆ شۆفێرانی ته‌كسی‌و پاس‌و‬ ‫لۆری" ده‌بێته‌ هۆی دروستبوونی‬ ‫توندوتیژی‌و شه‌ڕكردن له‌نێوان‬ ‫ش��ۆف��ێ��ران��دا له‌كاتی حاڵه‌تی‬

‫نه‌شیاودا‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و پ��س��پ��ۆڕه‌ ده‌روون��ی��ه‌‬ ‫ئ���ام���اژه‌ی‌ ب�����ه‌وه‌دا كێشه‌ی‬ ‫كۆمه‌اڵیه‌تی‌و ده‌روون��ی‪ ،‬زیاتر‬ ‫ك��ارده‌ك��ات��ه‌ س���ه‌ر شۆفێران‬ ‫ب��ۆئ��ه‌وه‌ی ت��ووڕه‌ب��وون��ی��ان بۆ‬ ‫دروستببێت له‌كاتی سه‌رپێچی‬ ‫هاتوچۆ ی��اخ��ود پێشڕه‌ویی‪،‬‬ ‫له‌هه‌مانكاتدا رۆژان���ی باران‬ ‫ك���اری���گ���ه‌ری ده‌ك���ات���ه‌ سه‌ر‬ ‫دروس��ت��ب��وون��ی رووداوه‌ك���ان���ی‬ ‫هاتوچۆ‌و دواتر كارده‌كاته‌ سه‌ر‬ ‫زهنی شۆفێره‌كه‌‌و له‌ئه‌نجامدا‬ ‫شه‌ركردن له‌نێوان شۆفێراندا‬ ‫دروستده‌بێت‪.‬‬ ‫به‌وته‌ی د‪ .‬دانیاڵ به‌پێی‬ ‫ده‌ركه‌وتووه‌‬ ‫لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك‬ ‫ت��ووڕه‌ب��وون��ی ش��ۆف��ێ��ران له‌و‬ ‫ئۆتۆمبێالنه‌ی كه‌ (ته‌برید)یان‬ ‫تێدایه‌ جیاوازتره‌و كه‌متره‌‌و ئه‌و‬ ‫شۆفێرانه‌ی له‌ناوچه‌ گه‌رمه‌كاندا‬ ‫ده‌ژین زیاتر تووڕه‌ده‌بن‌و هیچ‬ ‫جیاوازییه‌ك له‌نێوان شۆفێرانی‬ ‫ژن‌و پ��ی��اودا نییه‌‪ ،‬باشترین‬ ‫رێگه‌چاره‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شۆفێران‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی��ان ل �ه‌ب �ه‌رچ��او بێت كه‌‬ ‫ب���ه‌ت���ووڕه‌ب���وون ه��ی��چ شتێك‬ ‫چاره‌سه‌ر ناكرێت‌و به‌خۆیاندا‬ ‫بچنه‌وه‌ ك �ه‌ت��ووڕه‌ب��وون زیاتر‬ ‫به‌نزین ب �ه‌س �ه‌ر كێشه‌كانیدا‬ ‫ده‌كات‪.‬‬


‫‪27‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کلتور‬

‫زانـــكـــۆكــان قــۆرخـــكـــراون‬

‫ته‌نها (ی‌‪.‬ق‪.‬ك)و (ك‪.‬خ‪.‬ك) له‌زانكۆكاندا باره‌گایان هه‌یه‌‌و‬ ‫ی (‪)6‬ساڵ هه‌ڵبژاردن خۆیان به‌نوێنه‌ر ده‌زانن‬ ‫له‌دوا ‌‬

‫ی زانكۆ‪ .‬فۆتۆگراف‌‪ :‬ئاكۆ محه‌مه‌د‬ ‫رێكخراوه‌كان نیگه‌رانن له‌قۆرخكردن ‌‬ ‫ی‬ ‫موعاز فه‌رحان له‌سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێنكاران‌و یه‌كێت ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی ك��وردس��ت��ان له‌ناو‬ ‫قوتابیان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ه �ه‌رێ��م��دا بنك ‌ه ‌‬ ‫زان��ك��ۆك��ان � ‌‬ ‫ی‬ ‫نوێنه‌رایه‌تیان هه‌ی ‌ه به‌بیانو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ������ه‌وان ن���وێ���ن���ه‌ر ‌‬ ‫ئ������ه‌و‌ه ‌‬ ‫سه‌رجه‌م رێكخراو‌ه خوێندكاری‌‌و‬ ‫ق��وت��اب��ی��ه‌ك��ان��ن‪ ،‬رێ��ك��خ��راو‌ه‬ ‫ی ت��ر ئه‌م ‌ه‬ ‫خ��وێ��ن��دك��اری �ه‌ك��ان � ‌‬ ‫ی خۆیان‬ ‫ی مافه‌كان ‌‬ ‫به‌پێشێلكردن ‌‬ ‫ده‌زان�ن‌و ده‌ڵێن "نوێنه‌رایه‌تییان‬ ‫ی نه‌ماوه‌"‪.‬‬ ‫شه‌رعیه‌ت ‌‬ ‫له‌ئێستادا سه‌رجه‌م كارو‬ ‫چاالكی ‌ه رێكخراویه‌كان له‌الیه‌ن‬ ‫ی كوردستان‌و‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫یه‌كێت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خ��وێ��ن��دك��اران�� ‌‬ ‫ك���ۆم���ه‌ڵ��� ‌ه ‌‬ ‫كوردستانه‌و‌ه له‌ناو زانكۆكاندا‬ ‫ی‬ ‫ئه‌نجام ده‌درێ �ن‌و رێكخراوه‌كان ‌‬ ‫دی��ك� ‌ه ل�ه‌چ��االك��ی�ه‌ك��ان بێبه‌ش‬ ‫ده‌كرێن‌و ده‌بێت پرس به‌و دوو‬ ‫رێكخراو‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫ی خوێندكاران‬ ‫ك��ۆم��ه‌ڵ�� ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی پارێزگا ‌‬ ‫له‌سنور ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجام ده‌دات‌و یه‌كێت ‌‬ ‫چاالك ‌‬ ‫ی هه‌ولێرو‬ ‫قوتابیانیش له‌سنور ‌‬ ‫ی ئه‌نجام ده‌د‌هن‌و‬ ‫دهۆكدا چاالك ‌‬ ‫ی له‌یه‌كتریش ده‌ك��ه‌ن بۆ‬ ‫رێگر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌سنور ‌‬ ‫ی چاالك ‌‬ ‫ئه‌نجامدان ‌‬ ‫ی یه‌كتردا‪.‬‬ ‫قه‌ڵه‌مڕه‌و ‌‬ ‫ی ئ �ه‌م دوو‬ ‫ی ب��اره‌گ��ا ‌‬ ‫بون ‌‬ ‫رێ��ك��خ��راو‌ه ل �ه‌ن��او زانكۆكاندا‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌نجومه‌ن ‌‬ ‫ی بڕیارێك ‌‬ ‫پێچه‌وان ‌ه ‌‬ ‫وه‌زی����ران���� ‌ه ل���ه‌و ن���وس���راوه‌دا‬ ‫ی به‌ده‌ستوور گه‌یشتو‌ه‬ ‫كه‌كۆپیه‌ك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ده‌خول نه‌كردن ‌‬ ‫به‌مه‌به‌ست ‌‬ ‫ی حكومه‌تدا ك ‌ه بۆ‬ ‫حزب له‌كار ‌‬ ‫گشت وه‌زاره‌ت��ه‌ك��ان نێردراوه‌و‬ ‫ی‬ ‫ل�ه‌گ��ش��ت ك��ۆل��ێ��ژو به‌شه‌كان ‌‬ ‫زانكۆش باڵوكراوه‌ته‌و‌ه له‌یه‌كێك‬ ‫ی‬ ‫هاتووه‌"بۆنه‌كان ‌‬ ‫له‌بڕگه‌كاندا‬ ‫ی ل�����ه‌وه‌زاره‌ت�����ه‌ك�����ان‌و‬ ‫ح���زب��� ‌‬ ‫ی‬ ‫داموده‌زگاكان ئاهه‌نگ‌و به‌رنام ‌ه ‌‬ ‫بۆدانه‌نرێت"‪.‬‬ ‫ی ئه‌م‬ ‫ی باره‌گا ‌‬ ‫ی بون ‌‬ ‫بیانو ‌‬ ‫دوو رێكخراو‌ه بۆئه‌و‌ه ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه ده‌ڵێن ئێم ‌ه شه‌رعیه‌تمان‬ ‫وه‌رگرتووه‌و‬ ‫له‌فیدراسیۆنه‌و‌ه‬ ‫به‌هه‌ڵبژاردن ده‌رچوین‪ ،‬له‌كاتێك‬ ‫ی ‪2003‬دا هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام‬ ‫له‌ساڵ ‌‬ ‫ی‬ ‫دراوه‌و رێكخراو‌ه خوێندكارییه‌كان ‌‬

‫دی��ك��ه‌ش ده‌ڵ��ێ��ن ئێم ‌ه چۆن‬ ‫ی‬ ‫به‌نوێنه‌رایه‌تی‌ كردنیان راز ‌‬ ‫ده‌بین له‌كاتێكدا "فیدراسیۆن‬ ‫ی نه‌ماوه‌"‪.‬‬ ‫شه‌رعیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ت��وان��ا خ��ه‌س��ره‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێ���ك���خ���راو ‌‬ ‫س��ك��رت��اری��ه‌ت�� ‌‬ ‫ی "‬ ‫ی قوتابیان وت� ‌‬ ‫گه‌شه‌پێدان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نابین ئه‌وان نوێنه‌ر ‌‬ ‫هه‌رگیز راز ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێم ‌ه بن به‌هه‌موو ده‌رئه‌نجامێك ‌‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی��ش رازی����ن‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ڵبژاردنێك ل���ه‌‪2003‬دا كراو‌ه‬ ‫ئێستا ‪ 2009‬ی ‌ه ئه‌و‌ه قسه‌یه‌ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی ال ‌‬ ‫ی ل��ۆژی��ك� ‌‬ ‫هیچ م��ان��ای�ه‌ك� ‌‬ ‫ئێم ‌ه نی ‌ه بیانویه‌ك ‌ه بۆرێگرتن‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌ره‌و‌ه ‌‬ ‫ی رێكخراوه‌كان ‌‬ ‫له‌كار ‌‬ ‫ده‌سه‌اڵت"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫رێبوار محه‌مه‌د سكرتێر ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫رێكخراو ‌‬

‫ی‬ ‫ن���ه‌ژاد ئه‌حمه‌د به‌رپرس ‌‬ ‫ی قوتابیان‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫ن���اوه‌ن���د ‌‬ ‫ی وت‬ ‫ی ب ‌ه ده‌س��ت��ور ‌‬ ‫له‌سلێمان ‌‬ ‫ی سلێمانی‌‌و‬ ‫"به‌ته‌ئكید زان��ك��ۆ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زانكۆ له‌خزمه‌ت ‌‬ ‫سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یه‌كێتیدایه‌و رێگرییه‌ك ‌‬ ‫براده‌ران ‌‬ ‫ی‬ ‫زۆر ده‌ك��رێ��ت له‌ئه‌نجامدان ‌‬ ‫چاالكیه‌كانمان له‌سلێمانی‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سامان سدیق لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫نوێنه‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫خوێندكاران له‌زانكۆ ‌‬ ‫ی ب����ه‌وه‌دا ك � ‌ه زانكۆ‌و‬ ‫ئ��ام��اژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫په‌یمانگاكان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندكاران‌و ئه‌وان ‌ه ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ه �ه‌ول��ێ��رو ده��ۆك��ی��ش یه‌كێت ‌‬ ‫قوتابیان به‌ڕێوه‌یان ده‌به‌ن‪ ،‬ئه‌و‬ ‫ی "ب�ه‌راش��ك��اوان� ‌ه ده‌ڵێم ك ‌ه‬ ‫وت � ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫زانكۆو په‌یمانگاكان ‌‬

‫ی‬ ‫ی نابین ئه‌وان نوێنه‌ر ‌‬ ‫هه‌رگیز راز ‌‬ ‫ی‬ ‫ئێم ‌ه بن به‌هه‌موو ده‌رئه‌نجامێك ‌‬ ‫هه‌ڵبژاردنیش رازین‬

‫ی‬ ‫ی وت "سروشت ‌‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��ور ‌‬ ‫ی رێكخراوه‌كان له‌زانكۆكاندا‬ ‫كار ‌‬ ‫ی رێكنه‌خراو‌ه‬ ‫ی یاسای ‌‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫ی ئێستا هه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌و نوێنه‌رایه‌تی ‌ه ‌‬ ‫به‌سه‌رچووه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی زانكۆكان ‌‬ ‫داب �ه‌ش��ك��ردن � ‌‬ ‫ی قوتابیان‌و‬ ‫هه‌رێم له‌نێوان یه‌كێت ‌‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌هی‌ خوێندكاران دیارده‌یه‌ك ‌ه‬ ‫ی ئ �ه‌ودوو رێكخراوه‌ش‬ ‫ك ‌ه خ��ود ‌‬ ‫ی له‌سه‌رده‌كه‌نه‌وه‌‪.‬‬ ‫ته‌ئكید ‌‬ ‫ی‬ ‫سه‌فین ف��اروق لێپرسراو ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك���ۆم���ه‌ڵ��� ‌ه ‌‬ ‫ی زان����ك����ۆ ‌‬ ‫ل��ق�� ‌‬ ‫ی كوردستان له‌هه‌ولێر‬ ‫خوێندكاران ‌‬ ‫ی "له‌هه‌ولێر ئه‌گه‌ر چاالكیه‌ك‬ ‫وت ‌‬ ‫ئه‌نجامبدرێت ده‌بێت پرس به‌وان‬ ‫ی له‌هه‌ولێر ئه‌مان‬ ‫بكرێت‪ ،‬ئه‌و‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ده‌یكه‌ن ئێم ‌ه قه‌ت له‌سلێمان ‌‬ ‫ی‬ ‫نایكه‌ین‪ ،‬هه‌ر كۆلێژێك ژورێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی خوێندكاران ‌‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫هه‌ی ‌ه نوێنه‌ر ‌‬ ‫تێدای ‌ه ك ‌ه ئه‌ندامه‌كانیان سه‌ر‬ ‫ی قوتابیانیانن"‪.‬‬ ‫به‌یه‌كێت ‌‬

‫ی ئێم ‌ه به‌ڕێوه‌یان‬ ‫ی سلێمان ‌‬ ‫پارێزگا ‌‬ ‫ی هه‌ولێرو‬ ‫ده‌ب���ه‌ی���ن‌و ئ���ه‌وان��� ‌ه ‌‬ ‫ی قوتابیان‪ ،‬هه‌ر‬ ‫دهۆكیش یه‌كێت ‌‬ ‫ئێم ‌ه نوێنه‌ر دیاریده‌كه‌ین‌و زۆرێك‬ ‫له‌چاالكیه‌كان ئه‌نجام ده‌ده‌ین"‪.‬‬ ‫ه��ه‌رم��ان م��ح�ه‌م�ه‌د سه‌لیم‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫سكرتێر ‌‬ ‫كوردستان ك ‌ه له‌هه‌مان كاتدا‬ ‫ی‬ ‫ی فیدراسیۆن ‌ه له‌وه‌اڵم ‌‬ ‫سه‌رۆك ‌‬ ‫ی ك ‌ه ده‌ڵێن‬ ‫ی ئه‌و رێكخراوان ‌ه ‌‬ ‫قس ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌وان راز ‌‬ ‫ی كردن ‌‬ ‫به‌نوێنه‌رایه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫نابین وت �ی‌" ئ�ه‌و قسه‌ی ‌ه خۆ ‌‬ ‫له‌خۆیدا فه‌وزا دروستده‌كات تۆ‬ ‫ی‬ ‫ی من ڕاز ‌‬ ‫پێتوای ‌ه ئه‌و به‌نوێنه‌ر ‌‬ ‫ی ئه‌و‬ ‫ی من به‌نوێنه‌ر ‌‬ ‫نه‌بێت ئ ‌ه ‌‬ ‫ی ده‌بم ئه‌گه‌ر رێكخراوه‌كان‬ ‫راز ‌‬ ‫ی خوێندكاران‌و‬ ‫بیانه‌وێت خزمه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫قوتابیان بكه‌ن ده‌بێت لیژنه‌كان ‌‬ ‫ئێم ‌ه ئ��اگ��ادار ب��ك�ه‌ن�ه‌و‌ه له‌ناو‬ ‫ی خۆماندا"‪.‬‬ ‫ی سنور ‌‬ ‫زانكۆكان ‌‬ ‫ی ك ‌ه ئه‌و دوو‬ ‫ی ئ�ه‌و‌ه ‌‬ ‫به‌هۆ ‌‬

‫ی‬ ‫رێ��ك��خ��راو‌ه له‌هه‌ڵبژاردنه‌كان ‌‬ ‫‪2003‬دا ده‌رچ���وون تائێستاش‬ ‫له‌ناو زانكۆكاندا چاالكیه‌كانیان‬ ‫ب��ه‌ئ��ازادان�� ‌ه ئ�ه‌ن��ج��ام ده‌د‌هن‌و‬ ‫ی دی��ك��ه‌ش بۆ‬ ‫رێ��ك��خ��راوه‌ك��ان�� ‌‬ ‫ی ده‌بێت‬ ‫ی چ��االك � ‌‬ ‫ئ�ه‌ن��ج��ام��دان� ‌‬ ‫پرس به‌وان بكرێت‌و زۆرجاریش‬ ‫رێگرییان لێده‌كرێت‌و ناتوانن‬ ‫چاالكیه‌كانیان ئه‌نجامبده‌ن‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ت��وان��ا خ��ه‌س��ره‌و ئه‌ندام ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێ���ك���خ���راو ‌‬ ‫س��ك��رت��اری��ه‌ت�� ‌‬ ‫ی "‬ ‫ی قوتابیان وت� ‌‬ ‫گه‌شه‌پێدان ‌‬ ‫جه‌ماوه‌ریمان‬ ‫ی‬ ‫هه‌رچاالكیه‌ك ‌‬ ‫ی هۆڵ‬ ‫ی به‌گرتن ‌‬ ‫هه‌بێت ك ‌ه پێویست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫بێت ده‌چین ‌ه ال ‌‬ ‫زان��ك��ۆ ئ �ه‌وان��ی��ش راسته‌وخۆ‬ ‫ی‬ ‫نامانده‌نێ‌‌و ده‌ماننێرن بۆال ‌‬ ‫ی خوێندكاران‪ ،‬ئه‌وانیش‬ ‫كۆمه‌ڵ ‌ه ‌‬ ‫رێگریمان لێده‌ك ‌هن‌و به‌وهۆیه‌شه‌و‌ه‬ ‫چاالكیه‌كانمان په‌كیان كه‌وتووه‌‪،‬‬ ‫ب�ه‌ه�ه‌م��وو ش��ێ��وه‌ی�ه‌ك له‌الیه‌ن‬ ‫ی ئێم ‌ه‬ ‫ئه‌و دوو زانكۆیه‌و‌ه ئیش ‌‬ ‫حه‌سركراو"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫ی رێكخراو ‌‬ ‫سكرتێر ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ده‌رگا ‌‬ ‫ی "به‌ڕاست ‌‬ ‫كوردستان وت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ك ‌ه به‌ڕوو ‌‬ ‫زانكۆكان به‌وشێوه‌ی ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و دوو رێكخراوه‌دا وااڵی ‌ه بۆ ئێم ‌ه‬ ‫به‌وشێوه‌ی ‌ه نیه‌"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌ده‌ستێوه‌ردان ‌‬ ‫ی زان���ك���ۆ‌و‬ ‫ی ل����ه‌ك����ار ‌‬ ‫ح��ی��زب�� ‌‬ ‫ی‬ ‫پ �ه‌ی��م��ان��گ��اك��ان��دا سكرتێر ‌‬ ‫ی كوردستان‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫رێكخراو ‌‬ ‫ی نه‌ك‬ ‫ی حیزب ‌‬ ‫ی "ده‌ستێوه‌ردان ‌‬ ‫وت ‌‬ ‫ی رێكخراوه‌یی‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫له‌ئاست ‌‬ ‫ی‬ ‫ی سیاس ‌‬ ‫ی مه‌كته‌ب ‌‬ ‫له‌سه‌ر ئاست ‌‬ ‫ی زانكۆ‌و‬ ‫ح��ی��زب �ه‌ك��ان ب �ه‌ن��اخ � ‌‬ ‫ی‬ ‫په‌یمانگاكاندا رۆچووه‌و هه‌یمه‌ن ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌زانكۆكاندا زاڵه‌‪ .‬كۆمیت ‌ه ‌‬ ‫حزب ‌‬ ‫ی‬ ‫ی زان��ك��ۆو ناوچ ‌ه ‌‬ ‫رێكخستن ‌‬ ‫ی زانكۆ هه‌ی ‌ه كه‌زۆرجار‬ ‫رێكخستن ‌‬ ‫ی‬ ‫له‌الیه‌ن راگرێكه‌و‌ه سه‌رۆكایه‌ت ‌‬ ‫كراون"‪.‬‬ ‫ه��ه‌رم��ان م��ح�ه‌م�ه‌د سه‌لیم‬ ‫ی‬ ‫ی قوتابیان ‌‬ ‫ی یه‌كێت ‌‬ ‫سكرتێر ‌‬ ‫ی "هه‌موومان‬ ‫ك��وردس��ت��ان وت�� ‌‬ ‫سه‌ر به‌حیزبه‌كانین ئه‌گه‌ر هه‌ر‬ ‫رێكخراوێك بیه‌وێت ملمالنێ‌‌و‬ ‫ێ له‌گه‌ڵ پارتیدا بكات‬ ‫قۆچان ‌‬ ‫زه‌ره‌ر ده‌كات گه‌ر بیانه‌وێت ئه‌و‬ ‫ی له‌ئێم ‌ه بكات‬ ‫فه‌وزای ‌ه كاریگه‌ر ‌‬ ‫ی له‌خۆیان‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌و‌ه كاریگه‌ر ‌‬ ‫ده‌كات"‪.‬‬

‫جیهانبینی په‌روه‌رده‌‬ ‫فــایــه‌ق ســـه‌عــیــد‬

‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه چی پێویسته‌؟‬ ‫له‌ساتی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌و‌ه تاوه‌كو ئێستا نزیكه‌ی ‪ 5‬مانگ تێپه‌ر بوو‌ه به‌بێ‬ ‫ئه‌وه‌ی هیچ بڕیارێكی نه‌وعی نوێ له‌بواری په‌روه‌رده‌دا وه‌رگیرابێت‪ ،‬له‌الیه‌كی‬ ‫دیكه‌و‌ه هه‌ر له‌و ساتانه‌دا كه‌سانێك هه‌بوون كه‌دڵیان به‌گۆڕانی حكومه‌ت خۆش‬ ‫بوو‪ ،‬به‌ڵكو ئه‌م ‌ه خوای ‌ه په‌شیمانبوونه‌وه‌یه‌ك له‌و ریفۆرم ‌ه بێت ‌ه ئاراو‌ه كه‌ل ‌ه‬ ‫‪ 2007‬و‌ه ده‌ستیپێكرد‪ .‬له‌هه‌مووشی ناخۆشتر بێده‌نگی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی ‌ه‬ ‫كه‌ره‌نگ ‌ه په‌یوه‌ندی به‌بێده‌نگی‌و الوازی جیهانبینی كه‌سانی دیكه‌و‌ه هه‌بێت‬ ‫له‌ده‌ره‌وه‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌‪ ،‬بۆی ‌ه به‌پێویستی ده‌زانم له‌داهاتوودا له‌سه‌ر‬ ‫جیهانبینی ئه‌و كه‌سانه‌و گاریگه‌ری ئه‌وان له‌سه‌ر پێشكه‌وتن یا دواكه‌وتنی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه كه‌مێك رابوه‌ستم‪ .‬به‌اڵم هه‌رچۆنێك بێت پرۆسه‌یه‌ك به‌ئاڕاسته‌یه‌كی‬ ‫زۆر ته‌ندروستدا ده‌ستیپێكردو ئه‌ركی هه‌موومان ‌ه پشیوانی له‌وه‌زاره‌تی‬ ‫په‌روه‌رد‌ه بكه‌ین‪ ،‬بێگومان مه‌به‌ست له‌و پشتیوانیكردن ‌ه شاردنه‌وه‌ی ره‌خنه‌كان‬ ‫نی ‌ه به‌ئه‌ندازه‌ی ئه‌وه‌ی مه‌به‌ست كاركردن ‌ه له‌سه‌ر ئه‌و ره‌خنانه‌‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه له‌چوار ساڵی داهاتوودا له‌كاره‌كانیدا سه‌ركه‌وتوو بێت‬ ‫پێویست ‌ه به‌وریاییه‌و‌ه كار له‌سێ پرۆژه‌ی گرنگ‌و هاوچه‌رخدا بكات‪.‬‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬به‌هه‌ند وه‌رگرتنی سه‌رجه‌می ئه‌و ره‌خنانه‌ی ‌ه كه‌له‌كاره‌كانی‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه ده‌گیرێت‌و چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و گرفتانه‌ی ‌ه كه‌تا ئێستا‬ ‫به‌ره‌وڕوومان بۆته‌وه‌‪ .‬ئه‌وه‌ی ده‌بینرێت چه‌ندینجار توشی هه‌مان هه‌ڵ ‌ه‬ ‫ده‌بینه‌وه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌و مانای ‌ه دێت كه‌ئێم ‌ه به‌جدی ئه‌و ره‌خنان ‌ه به‌هه‌ند‬ ‫وه‌رناگرین‌و كاریان له‌سه‌ر ناكه‌ین‪ ،‬من پێموای ‌ه به‌رده‌وامبوونی ناڕه‌زایی‬ ‫مامۆستایان ده‌بێت ‌ه له‌مپه‌ر له‌به‌رده‌م پرۆسه‌كه‌دا‪ ،‬چونك ‌ه ناكرێت ئێم ‌ه كاری‬ ‫ریفۆرم به‌وان بسپێرین به‌بێ ئه‌وه‌ی لێیان بپرسین گرفته‌كانتان چیه‌؟‪ .‬یه‌كێك‬ ‫له‌گرفته‌كان لێره‌دا پێگه‌یاندنی مامۆستاو توێژه‌ره‌كان ‌ه ك ‌ه تاوه‌كو ئێستا‬ ‫ته‌مبه‌ڵ بووین له‌ئاستیاندا‪.‬‬ ‫دووه‌م‪ :‬گرفتی سه‌ره‌كی له‌هه‌ر واڵتێكدا پالنی فێركارییه‌‪ ،‬ئه‌و پالن ‌ه‬ ‫وه‌كو ده‌ستوری سیستمی په‌روه‌رده‌یی وایه‌و به‌بێ ئه‌م پالن ‌ه كاره‌كان ئاوه‌ژوو‬ ‫ده‌بنه‌وه‌‪ ،‬تاوه‌كو ته‌نها ئێستا من‌و هۆمه‌ر قه‌ره‌داخی له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌مان‬ ‫نووسیوه‌و تا ئه‌م ساته‌وه‌خته‌ش گوێیه‌كمان نه‌بینیوه‌ته‌و‌ه كه‌رادێر بووبێت‪،‬‬ ‫هه‌ر ل ‌ه ‪2007‬دا ئه‌وه‌م نووسی پیاده‌كردنی هه‌ر ریفۆرمێك به‌بێ بوونی‬ ‫پالنی فێركاری مانای وای ‌ه ئێم ‌ه پاره‌یه‌كی زۆر خه‌رج ده‌كه‌ین به‌بێ ئه‌وه‌ی‬ ‫بزانین چۆن‌و كام پرۆژه‌ی ‌ه ده‌بێ پاش یا پێش پرۆژه‌كه‌یه‌كی دیك ‌ه بكه‌وێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌ر كاتێك ئه‌و پالن ‌ه هات ‌ه ئاراو‌ه ئێم ‌ه به‌ناچاری ده‌بێ به‌شێك له‌و‬ ‫كارانه‌ی كردوومان ‌ه هه‌ڵیبوه‌شێنینه‌و‌ه یا بیانگۆرین‪ ،‬به‌شێوه‌یه‌كی دی هه‌موو‬ ‫ئه‌و هه‌واڵنه‌ی كه‌دامان ده‌بێ دووبار‌ه به‌شێوه‌یه‌كی دیك ‌ه دایان برێژینه‌وه‌و‬ ‫ته‌حه‌مولی ئه‌و ره‌خنه‌یه‌ش بكه‌ین كه‌ده‌ڵێت وه‌زاره‌ت��ی پ��ه‌روه‌رد‌ه هه‌ر‬ ‫رۆژه‌ی بریارێك ده‌رده‌كات‪ .‬له‌كاتی كۆنگره‌و‌ه پێشبینی به‌شێكی زۆری ئه‌م‬ ‫ناڕه‌زاییانه‌م كردبوو ك ‌ه ئه‌مڕۆ هه‌یه‌و له‌داهاتووشدا زۆری دیك ‌ه دێن ‌ه ئاراوه‌‪.‬‬ ‫له‌م پرۆسه‌یه‌شدا ك ‌ه له‌باشترین حاڵه‌تدا به‌بێ مه‌به‌سته‌‪ ،‬كه‌سانێك له‌ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫وه‌زاره‌تی په‌روه‌رد‌ه پاره‌یه‌كی زۆر قازانج ده‌كه‌ن‪ ،‬ئاگاداری هه‌ندێ هه‌وڵیش‬ ‫هه‌م ك ‌ه به‌ناوی پالنی فێركارییه‌و‌ه ده‌درێت‪ ،‬به‌اڵم له‌بنه‌ره‌تدا پالنی فێركاری‬ ‫نیه‌و من له‌داهاتوودا له‌سه‌ری راده‌وه‌ستم‪.‬‬ ‫سێیه‌م‪ :‬به‌رێز هۆمه‌ر قه‌ره‌داغی له‌من زیاتر له‌سه‌ر بایه‌خی یاسای‬ ‫قوتابخانه‌كان راوه‌ستاوه‌و باسیكردووه‌‪ ،‬چونك ‌ه زیاتر ده‌كه‌وێت ‌ه بواری‬ ‫كاركردنی ئ�ه‌وه‌وه‌‪ ،‬ئه‌م یاسای ‌ه پرۆسه‌ی پ �ه‌روه‌رده‌و كاری قوتابخانه‌كان‬ ‫ده‌بات ‌ه قۆناغێكی زۆر پێشكه‌وتووه‌و له‌زۆر گرفت رزگارمان ده‌كات‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫خوێنه‌ری ئاساییش له‌گه‌ڵماندا بێت من به‌م شێوه‌ی ‌ه روونی ده‌كه‌مه‌وه‌‪ :‬ئێستا‬ ‫له‌زۆر بواردا هاوواڵتیان ناره‌زاییان هه‌یه‌و هه‌ست به‌غه‌درو كه‌مته‌رخه‌می ده‌ك ‌هن‌و‬ ‫ره‌خنه‌كانیان ئاراسته‌ی وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌و حكومه‌تیش ده‌كه‌ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌زۆر بواردا ئێم ‌ه خاوه‌نی یاسای تایبه‌تی نین‌و له‌به‌رده‌م هه‌ر حاڵه‌تێكدا‬ ‫نازانین چۆن‌و به‌پێی چ یاسایه‌ك چاره‌سه‌ری بكه‌ین‪ ،‬نه‌بوونی به‌شێك‬ ‫له‌یاساكانیش په‌یوه‌ندییه‌كی زۆری به‌نه‌بوونی ده‌ستوری هه‌رێمی كوردستانه‌و‌ه‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌بواری په‌روه‌رده‌دا‪ ،‬پالنی فێركاری رۆڵی ده‌ستور ده‌بینێت‌و یاسای‬ ‫قوتابخانه‌كانیش چاره‌سه‌ری هه‌موو ئه‌و گرفتان ‌ه ده‌كات كه‌په‌یوه‌ندییان به‌ژیانی‬ ‫رۆژانه‌ی قوتابخانه‌كان‌و هه‌موو ئه‌وانه‌ی له‌ناو قوتابخانه‌كاندا كار ده‌كه‌ن هه‌یه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه دانانی یاسا گه‌لێكی له‌م بابه‌ت ‌ه چاره‌سه‌ری زۆر گرفتمان بۆ ده‌كات‌و‬ ‫له‌الیه‌كی دیكه‌شه‌و‌ه هه‌نگاوێك له‌واڵت ‌ه پێشكه‌وتووه‌كان نزیكمان ده‌كاته‌وه‌‪.‬‬ ‫پرسیاری كۆتایی لێره‌دا ئه‌وه‌ی ‌ه ئێم ‌ه كام له‌م پرۆژان ‌ه پێش ئه‌وی‬ ‫دیك ‌ه ب��خ�ه‌ی��ن‪ ،‬له‌راستیدا ئێم ‌ه‬ ‫ده‌توانین كار له‌هه‌ر سێ پرۆژه‌كه‌دا‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی ه��اوت�ه‌ری��ب بكه‌ین‪،‬‬ ‫به‌اڵم هه‌نگاوی ته‌ندروست له‌ڕووی‬ ‫ستانداردی جیهانه‌و‌ه ئه‌وه‌ی ‌ه پرۆژه‌ی‬ ‫پالنی فێركاری ده‌بێ پێش هه‌موو‬ ‫هه‌نگاوه‌كانی دیك ‌ه بكه‌وێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌م سێ پرۆژه‌ی ‌ه پێویستی به‌كادیری‬ ‫به‌توانا هه‌ی ‌ه له‌هه‌ر سێ بواره‌كه‌دا‪،‬‬ ‫ئ �ه‌وه‌ی ب�ه‌الی منیشه‌و‌ه روون بێت‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه ئێم ‌ه كادری به‌توانامان زۆر‬ ‫ده‌گمه‌ن ‌ه یا هه‌ر نی ‌ه به‌تایبه‌ت له‌بواری‬ ‫پالنی‬ ‫پالنی فێركاری‌و یاسای قوتابخانه‌كاندا‪،‬‬ ‫چونك ‌ه تاوه‌كو ئێستا ئه‌و دوو پرۆژه‌ی ‌ه‬ ‫فێرکاری رۆڵی‬ ‫به‌الی كادیره‌كانی ئێمه‌و‌ه نامۆیه‌‪ ،‬ئه‌م‬ ‫پرۆژان ‌ه ده‌سته‌جه‌معین‌و پێویستیان‬ ‫ده‌ستوور‬ ‫ب �ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه هه‌موو الیه‌نه‌كان له‌م‬ ‫كارانه‌دا پشتیوان‌و هاوكاری وه‌زاره‌تی‬ ‫ده‌بینێت‬ ‫پ����ه‌روه‌رد‌ه ببن‪ ،‬ن �ه‌ك ئ��ه‌و‌ه بڵێن‬ ‫وه‌زاره‌ت به‌ده‌ستی پارتیه‌وه‌ی ‌ه ئیدی‬ ‫ب��اخ��ۆی��ان چ��اره‌س��ه‌ری گرفته‌كان‬ ‫بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪faiekk@hotmail.com‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کلتور‬

‫‪26‬‬

‫ی مـنـداڵ‌و ژنـی‌ دووه‌مـه‌‬ ‫پـیـاوان حـه‌زیـان لـ ‌ه كـچـ ‌‬

‫ی ژنی‌ دووه‌م پیاوان رێگه‌چاره‌یتر ده‌دۆزنه‌وه‬ ‫ی كچانی‌ مێرمنداڵ‌و هێنان ‌‬ ‫بۆ ماره‌بڕین ‌‬ ‫فه‌رمان خێاڵنی‌ له‌جه‌له‌وال‬

‫دوا ‌ی قه‌ده‌غه‌كردنی ماره‌بڕین ‌ی‬ ‫كچان ‌ی خ��وار ته‌مه‌ن ‌ی ‪ 16‬ساڵ‌و‬ ‫دانان ‌ی مه‌رج بۆ هێنان ‌ی ژن ‌ی دووه‌م‬ ‫له‌هه‌رێم ‌ی كوردستان‪ ،‬پیاوان روو‬ ‫له‌دادگاكان ‌ی ئه‌و ناوچ ‌ه كوردیان ‌ه‬ ‫ده‌كه‌ن ك ‌ه به‌م یاسایان ‌ه كارناكه‌ن‪،‬‬ ‫چاالكوانان ‌ی مافه‌كان ‌ی ژن��ان ئه‌م‬ ‫دی��ارده‌ی � ‌ه به‌هۆكار ‌ی زیادبوون ‌ی‬ ‫جیابوونه‌و‌ه داده‌نێن‪.‬‬ ‫دوا ‌ی ئ����ه‌و‌ه ‌ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان یاسا ‌ی هه‌مواركراو ‌ی‬ ‫بار ‌ی كه‌سێت ‌ی ژم��ار‌ه ‪‌ 15‬ی ساڵ ‌ی‬ ‫‪‌ 2008‬ی ده‌رك��ردو له‌چه‌ند مادده‌و‬ ‫بڕگه‌یه‌كیدا ماره‌بڕین ‌ی كچان ‌ی خوار‬ ‫ته‌مه‌ن ‌ی ‪ 17‬ساڵ ‌ی قه‌ده‌غه‌كردو بڕێك‬ ‫غه‌رامه‌و چه‌ند مانگێك به‌ندكردن ‌ی‬ ‫بۆ دانا‪ ،‬هه‌ر له‌و یاسایه‌دا هێنان ‌ی‬ ‫ژن ‌ی دووه‌میش ‌ی به‌ب ‌ێ ره‌زامه‌ند ‌ی‬ ‫ژن ‌ی یه‌كه‌م قه‌ده‌غه‌كردو سزا ‌ی بۆ‬ ‫دانا‪ ،‬كه‌ركوك‌و جه‌له‌والو خانه‌قین‬ ‫دیارترین ئه‌و شوێنانه‌ن كه‌پیاوان‬ ‫په‌نا ‌ی بۆ ده‌ب��ه‌ن بۆ ماره‌كردن ‌ی‬ ‫كچێك ‌ی خ��وار ته‌مه‌ن ‌ی ‪ 16‬ساڵ‌و‬ ‫هێنان ‌ی ژن ‌ی دووه‌م به‌پێ ‌ی یاسا‪.‬‬ ‫ك��اروان ئیبراهیم دانیشتوو ‌ی‬ ‫قه‌زا ‌ی كه‌الره‌و چه‌ند مانگێك ‌ه كچێك ‌ی‬ ‫ته‌مه‌ن ‪ 14‬سااڵن ‌ی له‌دادگا ‌ی جه‌له‌وال‬ ‫ماره‌بڕیوه‌و به‌ده‌ستوور ‌ی وت "ئێم ‌ه‬ ‫نه‌مانوێرا بڕۆین ‌ه دادگ��ا ‌ی كه‌الر‪،‬‬ ‫ل�ه‌ب�ه‌رئ�ه‌و‌ه ‌ی رێگ ‌ه ‌ی پێنه‌ده‌داین‬ ‫ئه‌و هاوسه‌رگیریی ‌ه بكه‌ین‌و ئه‌گه‌ر‬ ‫نه‌ڕۆشتینایه‌ت ‌ه دادگایه‌ك ‌ی عێراقیش‬ ‫ئ��ه‌وا مناڵه‌كانمان بێبه‌ش ده‌بن‬ ‫له‌خوێندن‌و كۆبون ‌ی خۆراكیشمان‬ ‫بۆ ناكه‌ن‪ ،‬له‌كاتێكدا ئێستا به‌ب ‌ێ‬ ‫كۆبوون ‌ی خۆراك هیچ مامه‌ڵه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ژیان ‌ی رۆژانه‌ت به‌ڕێوه‌ناچێت"‪.‬‬ ‫له‌دادگاكان ‌ی خواروو ‌ی عێراق‌و‬ ‫ناوچ ‌ه كوردی ‌ه جێناكۆكه‌كان تائێستا‬ ‫به‌یاسا ‌ی ژمار‌ه ‪‌ 15‬ی ساڵ ‌ی ‪‌ 1969‬ی‬ ‫بار ‌ی كه‌سێت ‌ی عێراق كار ده‌كه‌ن‪ ،‬ئه‌و‬

‫یاسایه‌ش رێگ ‌ه به‌كچ ‌ی مناڵ ده‌دات‬ ‫بۆ شووكردن به‌مه‌رجێك به‌خێوكه‌ر‬ ‫ره‌زام �ه‌ن��د ‌ی ده‌رببڕێت له‌به‌رده‌م‬ ‫دادگادا‪ ،‬هه‌روه‌ك رێگ ‌ه به‌هێنان ‌ی ژن ‌ی‬ ‫دوو‌هم‌و سێیه‌میش ده‌دات‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌یه‌ك ‌ی ب�ه‌رپ��رس ك ‌ه‬ ‫نه‌یویست ناو ‌ی ئاشكرا بكرێت بۆ‬ ‫ده‌س��ت��وور ‌ی ئاشكرا ك��رد‪ ،‬ته‌نها‬ ‫له‌ماو‌ه ‌ی ه �ه‌ردوو مانگ ‌ی ‪9‬و ‪‌ 10‬ی‬ ‫‪2009‬دا ل��ه‌دادگ��ا ‌ی ج �ه‌ل �ه‌وال ‪80‬‬ ‫كچ ‌ی مناڵ ك ‌ه دانیشتوو ‌ی شار‌ه‬ ‫جیاجیاكان ‌ی گه‌رمیانن ماره‌بڕاون‪،‬‬ ‫هه‌ر له‌ماو‌ه ‌ی ئه‌و ‪ 2‬مانگه‌دا ‪20‬‬ ‫حاڵه‌ت ‌ی ماره‌بڕین ‌ی ژن � ‌ی دووه‌م‬ ‫له‌دادگا ‌ی جه‌له‌وال تۆمار كراوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی یاسا ‌ی هه‌مواركراو ‌ی‬ ‫جێبه‌جێكراو یاسا ‌ی بار ‌ی كه‌سێت ‌ی‬ ‫ژمار‌ه ‪‌ 15‬ی ساڵ ‌ی ‪‌ 2008‬ی په‌رله‌مان ‌ی‬ ‫كوردستان له‌مادد‌ه ‌ی یه‌كه‌م بڕگ ‌ه ‌ی‬ ‫(أ)دا هاتوو‌ه "ده‌بێت له‌به‌رده‌م دادگا‬ ‫ره‌زامه‌ند ‌ی هاوسه‌ر ‌ی یه‌كه‌م له‌سه‌ر‬ ‫هێنان ‌ی ژنی دووه‌م وه‌ربگیررێت"‪.‬‬ ‫ل��ه‌ب��ڕگ�� ‌ه ‌ی (و)دا ه��ات��وو‌ه‬ ‫"هه‌ركه‌سێك گرێبه‌ند ‌ی هاوسه‌رگیر ‌ی‬ ‫بۆ زیاتر له‌ژنێك به‌پێچه‌وان ‌ه ‌ی‬ ‫هه‌ریه‌ك له‌بڕگه‌كان ‌ی (أ‪ ،‬ب‪ ،‬ج‪ ،‬د‪،‬‬ ‫ه)ه‌و‌ه ئه‌نجامدا‪ ،‬ئه‌وا به‌به‌ندكردن بۆ‬ ‫ماوه‌یه‌ك ك ‌ه له‌شه‌ش مانگ كه‌مترو‬ ‫له‌ساڵێك زیاتر نه‌بێت‌و به‌غه‌رامه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫‪10‬ملیۆن دیناریش سزا ده‌درێت"‪.‬‬ ‫له‌بڕگ ‌ه ‌ی (ز)دا هاتوو‌ه "ناب ‌ێ‬ ‫دادوه‌ر جێبه‌جێكردن ‌ی ئه‌و سزایان ‌ه ‌ی‬ ‫ك ‌ه له‌بڕگ ‌ه ‌ی (و)دا هاتوون رابگرێت"‪،‬‬ ‫له‌بڕگ ‌ه ‌ی یه‌كه‌م ‌ی مادد‌ه ‌ی پێنجه‌م ‌ی‬ ‫ئه‌م یاسایه‌دا هاتوو‌ه "هه‌ر كه‌سێك‬ ‫شانز‌ه ساڵ ‌ی ته‌مه‌ن ‌ی ته‌واوكردو داوا ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی كرد‪ ،‬دادوه‌ر بۆ ‌ی هه‌ی ‌ه‬ ‫رێگ ‌ه ‌ی پێبدات‪ ،‬ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت‬ ‫شایسته‌ی ‌ی‌و توانا ‌ی جه‌سته‌ی ‌ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫ئه‌میش دوا ‌ی ره‌زامه‌ند ‌ی به‌خێوكه‌ر ‌ی‬ ‫شه‌رع ‌ی ده‌بێت"‪.‬‬ ‫پارێزه‌ر بێستون وت ‌ی "ئه‌گه‌ر‬ ‫كه‌سێك كچێك ‌ی خوار ته‌مه‌ن ‪16‬ساڵ‬ ‫مار‌ه ببڕێت ئه‌وا به‌غه‌رامه‌یه‌ك سزا‬

‫راوی‌ كچانی‌ منداڵ به‌یاساكانی‌ به‌عس ده‌كرێت‬ ‫ده‌درێ���ت ك ‌ه له‌ملیۆنێك كه‌مترو‬ ‫ل �ه‌‪ 2‬ملیۆن زی��ات��ر نه‌بێت‪ ،‬جگ ‌ه‬ ‫له‌وه‌ش به‌ندكردنیش ‌ی تێدایه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫له‌دادگاكاندا به‌ندكردنه‌كه‌ش ‌ی هه‌ر بۆ‬ ‫ده‌كه‌ن به‌غه‌رامه‌"‪.‬‬ ‫ئاسك ‌ه محه‌مه‌د شوو ‌ی به‌پیاوێك ‌ی‬ ‫خێزاندار كردووه‌و له‌جه‌له‌وال ماره‌بڕاو‌ه‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی ب��وو‌ه به‌ژن ‌ی دووه‌م‪،‬‬ ‫باس له‌كێشه‌كان ‌ی ئه‌و هاوسه‌رگیری ‌ه‬ ‫ده‌كات‌و ده‌ڵێت "به‌ڕاست ‌ی دادگاكان ‌ی‬ ‫ك��وردس��ت��ان زوڵ��م له‌ئێم ‌ه ‌ی ژنان‬ ‫ده‌ك �ه‌ن به‌م یاسایه‌‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئێستا ئه‌گه‌ر بچوكترین مامه‌ڵ ‌ه ‌ی‬ ‫خۆم‌و مناڵه‌كانم هه‌بێت ده‌بێت بڕۆم ‌ه‬

‫ئێم ‌ه نه‌مانوێرا‬ ‫ی‬ ‫بڕۆین ‌ه دادگا ‌‬ ‫ی‬ ‫كه‌الر‪ ،‬له‌به‌رئه‌وه‌ ‌‬ ‫ی هاوسه‌رگیریی‬ ‫رێگه‌ ‌‬ ‫پێنه‌ده‌داین‬

‫جه‌له‌والو له‌داموده‌زگاكان ‌ی ئه‌وێو‌ه‬ ‫مامه‌ڵه‌كه‌م ته‌واو بكه‌م"‪.‬‬ ‫ئاسك ‌ه وت�� ‌ی "ئ��ه‌گ��ه‌ر خزم‌و‬ ‫كه‌سوكاریش نه‌بونایه‌‪ ،‬ئێستا ژن ‌ی‬ ‫یه‌كه‌م ‌ی مێرده‌كه‌م داوا ‌ی له‌سه‌ر تۆمار‬ ‫ده‌كردین ل�ه‌دادگ��ا ‌ی ده‌ربه‌ندیخان‪،‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش ئه‌گه‌ر ئه‌و ژن ‌ه ‌ی یه‌كه‌م ‌ی‬ ‫م��ێ��رده‌ك�ه‌م داوا ‌ی جیابوونه‌و‌ه ‌ی‬ ‫من‌و مێرده‌كه‌م بكات ئه‌وا دادگا ‌ی‬ ‫كوردستان ئێم ‌ه له‌یه‌كتر جیاده‌كاته‌و‌ه‬ ‫به‌پێ ‌ی ئه‌و یاسای ‌ه ‌ی ك ‌ه لێر‌ه هه‌یه‌"‪.‬‬ ‫بێریڤان سه‌رهه‌نگ ئه‌ندام ‌ی‬ ‫په‌رله‌مان ‌ی كوردستان‪ ،‬له‌و باره‌یه‌و‌ه‬ ‫به‌ده‌ستوور ‌ی راگه‌یاند "من وه‌ك ئه‌ندام‬ ‫په‌رله‌مانێك ئاگام له‌كێش ‌ه ‌ی له‌وجۆر‌ه‬ ‫نه‌بووه‌و ئێستا ئێو‌ه باس ‌ی ده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ڵێن به‌ژنان ‌ی كوردستان ده‌ده‌م‬ ‫ك ‌ه له‌گه‌ڵ په‌رله‌مانتاران ‌ی هاوڕێم‬ ‫باس ‌ی بك ‌هم‌و له‌په‌رله‌مان شتێك له‌و‬ ‫باره‌یه‌و‌ه بوروژێنین"‪.‬‬ ‫ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مان ‌ه پێیوای ‌ه‬ ‫چ��اره‌س��ه‌ر ‌ی ئ��ه‌و كێشه‌ی ‌ه به‌و‌ه‬ ‫ده‌كرێت ك ‌ه په‌رله‌مان ‌ی كوردستان‬ ‫داوا له‌په‌رله‌مان ‌ی عێراق ‌ی بكات ك ‌ه‬ ‫ئه‌وانیش ده‌ستكار ‌ی ئه‌و یاسای ‌ه‬ ‫بك ‌هن‌و ده‌ڵێت "ئێم ‌ه ناتوانین داوا‬ ‫له‌دادگاكان ‌ی خواروو ‌ی عێراق بكه‌ین‬ ‫ك ‌ه ه�ه‌ر هاوواڵتیه‌ك دانیشتوو ‌ی‬ ‫كوردستان بێت مامه‌ڵ ‌ه ‌ی هاوسه‌رگیری‬ ‫بۆ ئه‌نجامنه‌ده‌ن‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی هه‌ر‬ ‫تاكێك له‌چوارچێو‌ه ‌ی عێراقدا بژیێت‪،‬‬ ‫ده‌توانێت له‌هه‌ر ناوچه‌و دادگایه‌ك ‌ی‬ ‫عێراق ‌ی بیه‌وێت هاوسه‌رگیریی بكات‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ئه‌گه‌ر ئێم ‌ه داوا ‌ی شت ‌ی‬ ‫له‌وجۆر‌ه بكه‌ین‪ ،‬ئه‌وانیش داوا ده‌كه‌ن‬ ‫كه‌ڕێگ ‌ه نه‌درێت كورد له‌ناوچه‌كان ‌ی‬ ‫خواروو ‌ی عێراق موڵك بكڕێت یان‬ ‫نیشته‌ج ‌ێ ببێت‌و به‌مه‌ش دووبه‌ره‌ك ‌ی‬ ‫دروستده‌بێت‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه ده‌توانین‬ ‫داوا له‌په‌رله‌مان ‌ی عێراق بكه‌ین ك ‌ه‬ ‫ئه‌وانیش ده‌ستكار ‌ی ئه‌و یاسای ‌ه ‌ی‬ ‫ساڵ ‌ی ‪‌ 1969‬ی جێبه‌جێكردن ‌ی بار ‌ی‬ ‫كه‌سێت ‌ی بكه‌ن‪ ،‬وه‌ك چۆن ئێم ‌ه‬ ‫ده‌ستكاریمان كردووه‌"‪.‬‬

‫له‌گه‌ڵ ئ �ه‌و‌ه ‌ی رێكخراوه‌كان ‌ی‬ ‫ژنان له‌كات ‌ی په‌سه‌ندكردن ‌ی یاساكان ‌ی‬ ‫فره‌ژنیدا ناڕه‌زاییان ده‌بڕ ‌ی كه‌ده‌بێت‬ ‫"فره‌ژن ‌ی قه‌ده‌غ ‌ه بكرێت "ئێستاش‬ ‫داوا ده‌كه‌ن رێكخراوه‌كان ‌ی به‌رگر ‌ی‬ ‫له‌مافه‌كان ‌ی ژنان فشار بخه‌نه‌سه‌ر‬ ‫ده‌سه‌اڵت بۆ كۆتاییهێنان به‌دیارد‌ه ‌ی‬ ‫ماره‌كردن ‌ی كچان ‌ی خ��وار ته‌مه‌ن ‌ی‬ ‫‪16‬س��اڵ‌و ماره‌كردن ‌ی ژن ‌ی دووه‌م‬ ‫له‌و ناوچان ‌ه ‌ی ئه‌م یاسایان ‌ه ‌ی تیادا‬ ‫جێبه‌ج ‌ێ ناكرێت‪.‬‬ ‫هانا ش��وان وته‌بێژ ‌ی ره‌سم ‌ی‬ ‫سه‌نته‌ر ‌ی راگه‌یاندن‌و رووناكبیر ‌ی‬ ‫ژنان ئاماژ‌ه ‌ی ب�ه‌وه‌دا "ئه‌و كچ ‌ه ‌ی‬ ‫ت �ه‌م �ه‌ن � ‌ی ل���ه‌‪ 16‬س���اڵ كه‌متره‌و‬ ‫ب �ه‌ش��ووده‌ده‌رێ��ت له‌قۆناغێكدای ‌ه‬ ‫ك ‌ه نازانێت بڕیارێك ‌ی دروستبدات‬ ‫سه‌باره‌ت به‌هه‌ڵبژاردن ‌ی كه‌سێك ‌ی‬ ‫گونجاو بۆ هاوسه‌ر ‌ی ژیانی‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫هاوسه‌رگیرییه‌كه‌یان چه‌ند خێرایه‌‪،‬‬ ‫ته‌اڵقه‌كه‌شیان ه �ه‌روا به‌خێراییه‌‪،‬‬ ‫بۆی ‌ه ئێستا ده‌بینین رێژ‌ه ‌ی ته‌اڵق‬ ‫به‌وشێو‌ه نائاسایی ‌ه به‌رزبۆته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ���ه‌و چ���االك���وان��� ‌ه ‌ی ب����وار ‌ی‬ ‫مافه‌كان ‌ی ژنان باسی له‌وه‌كرد ساڵ ‌ی‬ ‫پار (پڕۆژ‌ه ‌ی رێگه‌گرتن له‌هێنان ‌ی‬ ‫ژن ‌ی دوو‌هم‌و ماره‌بڕین ‌ی له‌دادگاكان ‌ی‬ ‫خ����واروو ‌ی ع��ێ��راق �ه‌وه‌) خستۆت ‌ه‬ ‫ب�ه‌رده‌م په‌رله‌مان كه‌چ ‌ی تائێستا‬ ‫ئ�ه‌م خول ‌ه ‌ی په‌رله‌مان ته‌نانه‌ت‬ ‫باسێكیشیان لێو‌ه نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫وت��ه‌ب��ێ��ژه‌ك�� ‌ه ‌ی س��ه‌ن��ت��ه‌ر ‌ی‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��دن � ‌ی ژن���ان وت��� ‌ی "ئێم ‌ه‬ ‫ئ�ه‌زم��وون� ‌ی تاڵمان هه‌ی ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫په‌رله‌ماندا له‌به‌رامبه‌ر هه‌وڵدان بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ركردن ‌ی كێشه‌كان ‌ی ژنان‌و‬ ‫نه‌هێشتن ‌ی توندوتیژ ‌ی دژ ‌ی ژنان‪.‬‬ ‫هانا شوان ده‌ڵێت "پێویست ‌ه‬ ‫رێكخراو‌ه په‌یوه‌ندیداره‌كان هه‌وڵبده‌ن‬ ‫ب��ۆ ف��ش��ار دروس��ت��ك��ردن له‌سه‌ر‬ ‫حكومه‌ت بۆئه‌و‌ه ‌ی رێگه‌نه‌دات ‪2‬‬ ‫كه‌س له‌سلێمانیه‌و‌ه بڕۆن له‌دادگا ‌ی‬ ‫ك�ه‌رك��وك ی��ان ج�ه‌ل�ه‌وال مامه‌ڵ ‌ه ‌ی‬ ‫هاوسه‌رگیر ‌ی ئه‌نجامبده‌ن"‪.‬‬

‫"مـامـم فـێـری‌ كـاری‌ لـه‌شـفـرۆشـی‌ كــردم"‬

‫سوهام له‌زیندانه‌و ‌ه چیرۆكی‌ تێكه‌ڵبوونی‌ به‌بانده‌ له‌شفرۆشه‌كان ده‌گێڕێته‌وه‌‬

‫فه‌رهاد قادر له‌سلێمانی‌‬ ‫دوا ‌ی كه‌مئه‌ندامبوون ‌ی باوك ‌ی‌و‬ ‫كۆچیدوای ‌ی دایكی‌‪ ،‬سوهام له‌الیه‌ن‬ ‫م��ام��ی �ه‌و‌ه ل�ه‌ت�ه‌م�ه‌ن� ‌ی ‪14‬ساڵیدا‬ ‫به‌شووده‌درێت‪ ،‬دوایئه‌و‌ه ‌ی به‌زۆر‬ ‫له‌مێرده‌ك ‌ه ‌ی جیاده‌كاته‌و‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫ئامۆژنیدا ره‌وان��� ‌ه ‌ی سلێمانییان‬ ‫ده‌كات بۆ كار ‌ی له‌شفرۆشی‌‪.‬‬ ‫س��وه��ام ئێستا ته‌مه‌ن ‌ی ‪17‬‬ ‫سااڵن ‌ه‌و خه‌ڵك ‌ی به‌غداده‌‪ ،‬ماو‌ه ‌ی‬ ‫ساڵێك ‌ه له‌سلێمان ‌ی ده‌ژ ‌ی له‌گ ‌ه ‌ڵ‬ ‫م��ام� ‌ی‌و ئ��ام��ۆژن�ی‌‪ ،‬ل��ه‌ال ‌ی یه‌كێك‬ ‫له‌سه‌رۆك بانده‌كان ‌ی له‌شفرۆشیی‬ ‫به‌ناو ‌ی (سارا) كارده‌كه‌ن‪.‬‬ ‫سوهام له‌‪14‬ساڵیدا شوووده‌كات‬ ‫م��اڵ��م��ان ل �ه‌ب �ه‌س��ره‌ب��وو‪ ،‬من‬ ‫تاقان ‌ه ‌ی باوكم‌و دایكم بووم‌و ژیانمان‬ ‫زۆرخۆشبوو‪ ،‬به‌هۆ ‌ی رووداوێكه‌و‌ه‬ ‫باوكم كه‌مئه‌ندامبوو‪ ،‬دواتر ته‌مه‌نم‬ ‫(‪ )12‬سااڵنبوو دایكم مرد‪ ،‬به‌هۆ ‌ی‬ ‫كه‌مئه‌ندام ‌ی باوكمه‌وه‌‪ ،‬بار ‌ی بژێو ‌ی‬ ‫ژیانمان زۆر خراپبووبوو‪ ،‬پاش چه‌ند‬ ‫مانگێك له‌مردن ‌ی دایكم‪ ،‬مامم هات‬ ‫بۆ ب�ه‌س��ر‌ه‌و من ‌ی ب��رد بۆ به‌غدا‌و‬ ‫له‌سه‌ره‌تا ‌ی ته‌مه‌ن ‌ی (‪ )14‬ساڵیدا‬ ‫شوومكرد به‌كوڕێك ‌ی دراوسێ ‌ی ماڵ ‌ی‬

‫مامم‌و پاش كه‌متر له‌ساڵێك مامم‬ ‫به‌زۆر جیایكردمه‌و‌ه له‌مێرده‌كه‌م‪.‬‬ ‫ته‌نها ده‌یویست ببم به‌ژن‬ ‫به‌پێ ‌ی قسه‌كان ‌ی سوهام مام ‌ی‬ ‫هه‌موو كاره‌كان ‌ی به‌به‌رنامه‌رێژ ‌ی‬ ‫ك���ردب���وو‪ ،‬س��وه��ام وت��� ‌ی "مامم‬ ‫كاتێك هات ب�ه‌دوام��دا ده‌یزان ‌ی چ‬ ‫به‌رنامه‌یه‌ك ‌ی ب��ۆ داه��ات��وو ‌ی من‬ ‫داڕشتو‌ه‌و كاتێكیش من ‌ی دابه‌شوو‬ ‫ته‌نها له‌به‌رئه‌وه‌بوو كه‌مێك چاوم‬ ‫بكرێته‌و‌ه‌و كچێنیم له‌ده‌ستبده‌م‪،‬‬ ‫دوای��ئ��ه‌و‌ه ‌ی به‌ته‌اڵقدانیش ‌ی دام‬ ‫رۆژێكیان ژنێك هات بۆ ماڵ ‌ی مامم‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ئامۆژنم زۆریان قسه‌كرد‪ ،‬شه‌و‬ ‫ئامۆژنم بانگیكردم وت ‌ی "خه‌ریك ‌ه‬ ‫گ���ه‌ور‌ه ده‌ب��ی��ت ده‌ت��وان � ‌ی به‌هۆ ‌ی‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ندبیت‌و‬ ‫جوانییه‌كه‌ته‌و‌ه‬ ‫یارمه‌ت ‌ی باوكیشت بده‌یت" منیش‬ ‫وتم "چیبكه‌م تێناگه‌م جوان ‌ی حه‌ق ‌ی‬ ‫چیی ‌ه به‌ده‌وڵه‌مه‌ندییه‌وه‌" وت ‌ی "ئه‌و‬ ‫ژنه‌ی ئه‌مڕۆ هات بۆ ماڵمان هاوڕێم ‌ه‌و‬ ‫ده‌مانبات بۆ سلێمانی‌‪ ،‬له‌و ‌ێ كه‌س‬ ‫نامانناسێت‌و ده‌توانین هه‌موو كارێك‬ ‫بكه‌ین‌و ده‌وڵه‌مه‌ندبین"‪.‬‬ ‫م���ن ل��ه‌ق��س��ه‌ك��ان�� ‌ی ئ��ام��ۆژن��م‬ ‫تێنه‌ده‌گه‌یشتم‪ ،‬ب �ه‌اڵم كاتێك وت ‌ی‬ ‫ده‌توان ‌ی هاوكار ‌ی باوكت بكه‌یت الم گرنگ‬ ‫نه‌بوو مه‌به‌ست ‌ی چییه‌‪ ،‬ته‌نها ده‌مویست‬

‫پار‌ه په‌یدابكه‌م تایارمه‌ت ‌ی باوكم بده‌م‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه وتم باش ‌ه هه‌رچۆن تۆ‌و مامم‬ ‫پێتان خۆش ‌ه باوابێت"‪.‬‬ ‫سوهام له‌زه‌رگه‌ت ‌ه‬ ‫سوهام له‌چاوه‌ڕوان ‌ی هاتن ‌ی بوو‬ ‫بۆ سلێمانی‌‪ ،‬پاش چه‌ند رۆژێك دوا ‌ی‬ ‫قسه‌كان ‌ی ئامۆژن ‌ی شه‌وێكیان مام ‌ی‬ ‫سوهام بانگ ده‌كات‌و پێ ‌ی ده‌ڵێت‬ ‫سوهام سبه‌ین ‌ێ له‌گ ‌ه ‌ڵ ئامۆژنت‌و‬ ‫سارا ده‌چن بۆ سلێمان ‌ی ده‌مه‌وێت‬ ‫له‌قس ‌ه ‌ی ئ��ام��ۆژن��ت ده‌رنه‌چیت‌و‬ ‫منیش چه‌ند هه‌فته‌یه‌كیتر دێم ‌ه‬ ‫التان‪ ،‬سوهام وت ‌ی "مامم وت ‌ی بڕۆ‬

‫سوهام له‌ناو زینداندا‬ ‫فۆتۆگراف‪ :‬فه‌رهاد قادر‬

‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ئامۆژنت خۆت بشۆ به‌یان ‌ی‬ ‫زوو ده‌ڕۆن" خۆشۆردن ‌ی ئه‌و شه‌وه‌م‬ ‫جیاوزا بوو‪ ،‬چونك ‌ه ئامۆژنم پێوتم‬ ‫ده‌ب��ێ��ت خ��ۆم��ان چ��اك بكه‌ین تا‬ ‫له‌سلێمان ‌ی گله‌ییمان لێنه‌كرێت‪،‬‬ ‫ئیتر ئ �ه‌و ش �ه‌وه‌م��ان به‌سه‌ربرد‌و‬ ‫به‌یان ‌ی زوو سارا هاتوو به‌ڕێكه‌وتین‬ ‫بۆ سلێمانی‌‪ ،‬پاش چه‌ند سه‌عاتێك‬ ‫گه‌یشتین ‌ه سلێمان ‌ی‌و چوین ‌ه ماڵ ‌ی‬ ‫سارا له‌گه‌ڕه‌ك ‌ی زه‌رگه‌ت ‌ه‌و ئه‌و رۆژ‌ه‬ ‫وه‌ك پشوودان بوو بۆ ئێمه‌‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫سارا وت ‌ی "ئه‌مڕۆ پشووبده‌ن به‌یان ‌ی‬ ‫كارمان زۆره‌"‪.‬‬ ‫له‌ساڵۆنێكه‌و‌ه ده‌برێن بۆ ماڵێك‬ ‫سوهام له‌گ ‌ه ‌ڵ ئه‌و‌ه ‌ی منداڵبوو‪،‬‬ ‫ب���ه‌اڵم زۆر به‌بڕوابه‌خۆبوونه‌و‌ه‬ ‫قسه‌كان ‌ی ده‌كرد‌و وت ‌ی "رۆژ ‌ی دووه‌م‬ ‫چووین بۆ ساڵۆنێك له‌شه‌قامێك ‌ی‬ ‫گشت ‌ی بوو‪ ،‬له‌وێ (‪ )3‬كچ ‌ی تریش ‌ی‬ ‫لێبوو‪ ،‬سارا له‌گ ‌ه ‌ڵ كچێكیتردا من‌و‬ ‫ئامۆژنم‌و سێ كچه‌كه‌یان جوانكرد‌و‬ ‫ئارایشتیان بۆكردین‌و جل ‌ی تازه‌یان‬ ‫له‌به‌ركردین‪ ،‬پ��اش كه‌مێك سارا‬ ‫ته‌له‌فۆنیكرد بۆ كه‌سێك وت ‌ی "وه‌ر‌ه‬ ‫ب�ه‌دوای��ان��دا ح��ازرن" ئامۆژنم وت ‌ی‬ ‫"سوهام ئێستا ده‌ڕۆین ئه‌مه‌وێت دڵ ‌ی‬ ‫موشته‌رییه‌كان رازیبكه‌یت‪ ،‬تا سارا‬ ‫لێمان عاجز نه‌بێت" پاش كه‌مێك سارا‬

‫وتی "تۆ‌و ئامۆژنت بڕۆن سوار ‌ی ئه‌و‬ ‫ته‌كسییه‌بن له‌ده‌ره‌و‌ه "ئیتر رۆیشتین‬ ‫چوین ‌ه گه‌ڕه‌كێك له‌وێ شۆفێره‌ك ‌ه‬ ‫به‌ئامۆژنم ‌ی وت "تۆ بڕۆ سوار ‌ی ئه‌و‬ ‫ئۆتۆمبێل ‌ه سپییه‌بب ‌ه‌و خۆم دێمه‌و‌ه‬ ‫به‌دواتدا" ئه‌و رۆیشت‌و منیشی برد بۆ‬ ‫شوێنێك ‌ی چۆڵ كه‌مێك دووربوو له‌و ‌ێ‬ ‫وت ‌ی "بچۆ له‌ده‌رگا ‌ی ئه‌و ماڵ ‌ه بده‌‪،‬‬ ‫پیاوێك دێت بڵ ‌ێ من سارا ناردووم ‌ی‬ ‫پاش سه‌عاتێكیتر دێمه‌و‌ه به‌دواتدا‌و‬ ‫حه‌ق ‌ی پ��اره‌وه‌رگ��رت��ن��ت نه‌بێت"‪.‬‬ ‫كاتێك له‌ده‌رگامدا پیاوێك ‌ی كه‌مێك‬ ‫به‌ته‌مه‌ن ه��ات‌و بردمی ‌ه ژوره‌و‌ه‌و‬ ‫كاتێك بردمی ‌ه ژووره‌و‌ه چوین ‌ه ژوور ‌ی‬ ‫نوستنه‌وه‌‪ ،‬ئیتر زانیم بۆ هاتووم‬ ‫وه‌ك ئاژه‌ڵێك كه‌وت ‌ه گیانم‌و له‌ماو‌ه ‌ی‬ ‫ئه‌و سه‌عاته‌دا ب �ه‌رده‌وام په‌المار ‌ی‬ ‫ده‌دام‌و ك��ار ‌ی سێكس ‌ی ده‌ك��رد ك ‌ه‬ ‫وه‌ك نێچیرێك ‌ی له‌راودا گرتبێ‌‪ ،‬ئه‌و‌ه‬ ‫سه‌ره‌تا ‌ی تێكه‌ڵبوونم بوو به‌كار ‌ی‬ ‫له‌شفرۆشی‌"‪.‬‬ ‫مام ‌ی ده‌بێت ‌ه شۆفێر ‌ی‬ ‫له‌شفرۆشه‌كان‬ ‫سوهام ماو‌ه ‌ی زیاتر له‌حه‌وت‬ ‫مانگ له‌سلێمان ‌ی ئه‌و كار‌ه ده‌كات‌و‬ ‫ده‌ڵێت رۆژان ‌ه چه‌ند جارێك ده‌براین‬ ‫بۆ م��ااڵن‌و بۆ ه�ه‌ر موشته‌رییه‌ك‬ ‫(‪ )30‬هه‌زارمان وه‌رده‌گرت له‌سارا‪،‬‬

‫به‌اڵم ئه‌و زۆر زیاتری وه‌رده‌گرت‪،‬‬ ‫ئێم ‌ه پێنج ژن بووین ال ‌ی سارا‪ ،‬پاش‬ ‫مانگێك مامم هات‌و بوو‌ه شۆفێر ال ‌ی‬ ‫سارا‌و هاتوچۆ ‌ی به‌ئێم ‌ه ده‌كرد بۆ‬ ‫موشته‌رییه‌كان‌و مانگ ‌ی (‪ )500‬دۆالر ‌ی‬ ‫وه‌رده‌گ��رت له‌سارا‌و شوێن ‌ی خ ‌هو‌و‬ ‫خواردنیش ‌ی هه‌بوو‪ ،‬رۆژان ‌ه زیاتر ل ‌ه‬ ‫(‪ 15‬بۆ ‪ )20‬موشته‌ریم به‌ڕێده‌كرد‌و‬ ‫پاره‌م بۆ باوكم ده‌نارده‌وه‌‪.‬‬ ‫سوهام له‌زیندان‬ ‫س��وه��ام وت � ‌ی "به‌یانییه‌كیان‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ مامم چوین ‌ه ده‌ره‌و‌ه تا بمبات‬ ‫بۆ یه‌كێك له‌ئوتێله‌كان ‌ی ناوشار ‌ی‬ ‫سلێمان ‌ی بۆ موشته‌رییه‌ك‪ ،‬له‌ڕێگا‬ ‫مه‌فره‌زه‌یه‌ك ‌ی پۆلیس رایانگرتین‌و‬ ‫مامم هه‌ڵهات‌و من ده‌ستگیركرام‬ ‫له‌گ ‌ه ‌ڵ ك��وڕ‌ه بچوكه‌ك ‌ه ‌ی مامم ك ‌ه‬ ‫ته‌مه‌ن ‌ی (‪ )5‬سااڵنبوو‪ ،‬ئیتر براین ‌ه‬ ‫بنك ‌ه ‌ی پۆلیس‌و دوات���ر ئامۆژنم‬ ‫له‌به‌رخاتر ‌ی كوڕه‌ك ‌ه ‌ی هات‌و ئه‌ویش‬ ‫دوات���ر ل �ه‌گ � ‌ه ‌ڵ م��ن ده‌ستگیركرا‌و‬ ‫كوڕه‌ك ‌ه ‌ی مامم له‌الیه‌ن دراوسێیه‌ك ‌ی‬ ‫ماڵ ‌ی سارا بردیانه‌و‌ه ماڵ ‌ی خۆیان ك ‌ه‬ ‫ئامۆژنم ده‌یناسین‪ ،‬ماو‌ه ‌ی د‌ه رۆژ‌ه‬ ‫له‌زیندانین‌و مامم هه‌ڵهاتو‌ه بۆ به‌غدا‌و‬ ‫نازانین سارا چ ‌ی به‌سه‌رهاتوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ده‌ڵێن كه‌فاله‌تتان بۆ كراو‌ه نازانین‬ ‫كێ كردویه‌تی‌‪ ،‬بڕیار‌ه ئازاد بكرێین"‪.‬‬


‫‪29‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫کلتور‬

‫ی هـاتـوچــۆ‬ ‫‪ 2009‬سـاڵــی‌ رووداوه‌كـانــ ‌‬

‫ی (‪ )448‬كه‌س گیانیان له‌ده‌ستداوه‌و (‪)7282‬كه‌سیش بریندار بوون‬ ‫ته‌نها له‌هه‌ولێرو سلێمان ‌‬ ‫محه‌مه‌د حه‌مه‌نه‌جیب له‌سلێمان ‌ی‬

‫رووداو ‌ی ه��ات��ووچ��ۆ له‌سنور ‌ی‬ ‫پارێزگا ‌ی هه‌‌ولێرو سلێمان ‌ی روو‬ ‫له‌زیادبوونه‌و به‌رپرسان ‌ی هاتووچۆش‬ ‫ده‌ڵێن‪ ،‬شه‌قامه‌كان ف��راوان نین‌و‬ ‫هاوواڵتیانیش پابه‌ند ‌ی رێنماییه‌كان ‌ی‬ ‫هاتووچۆ نابن‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی ئ�ه‌و ئ��ام��ار‌ه ‌ی ده‌ست‬ ‫ده‌ستوور كه‌وتوو‌ه به‌هۆ ‌ی رووداو ‌ی‬ ‫ج��ۆراوج��ۆر ‌ی ه��ات��وچ��ۆوه‌‪ ،‬ته‌نها‬ ‫له‌هه‌ولێرو سلێمان ‌ی (‪)448‬كه‌س‬ ‫گیانیان ل�ه‌ده‌س��ت��داوه‌و (‪)7282‬‬ ‫كه‌سیش بریندار بوون‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی ئامارێك كه‌نه‌خۆشخان ‌ه ‌ی‬ ‫فریاكه‌وتن ‌ی هه‌ولێر باڵویكردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫ل�ه‌س��اڵ� ‌ی ‪2009‬دا (‪)232‬ك����ه‌س‬ ‫به‌هۆ ‌ی رووداو ‌ی هاتوچۆو‌ه گیانیان‬ ‫ل�ه‌ده‌س��ت��داوه‌و (‪ )4311‬كه‌سیش‬ ‫بریندار ب��وون‪ ،‬ه �ه‌روه‌ه��ا به‌پێ ‌ی‬ ‫ئامارێك ‌ی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی پۆلیس ‌ی‬ ‫هاتووچۆ ‌ی سلێمان ‌ی له‌سنور ‌ی‬ ‫پارێزگا ‌ی سلێمان ‌ی له‌ساڵ ‌ی ‪2008‬‬ ‫دا ‪ 799‬رووداو ‌ی هاتووچۆ روویداو‌ه‬ ‫تێیدا ‪ 200‬ه��اوواڵت�� ‌ی گیانیان‬ ‫ل � ‌ه ده‌س���ت���داوه‌و ‪2199‬كه‌سیش‬ ‫ب��ری��ن��دارب��وون‪ ،‬ئ��ه‌م س���اڵ واتا‬ ‫ساڵ ‌ی ‪ 2009‬رووداوه‌كان ‌ی هاتووچۆ‬ ‫زی��ادی��ك��ردووه‌‪ ،‬ل���ه‌‪ 690‬رووداودا‬ ‫‪ 256‬كه‌س گیانیان له‌ده‌ستداوه‌‌و‬ ‫‪2971‬كه‌سیش برینداربون له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌و‌ه ‌ی ژماره‌یه‌ك رووداو ‌ی هاتووچۆ‬ ‫تۆمارنه‌كراون‪.‬‬ ‫ئه‌فسه‌ری هاتووچۆ قادر عه‌بدواڵ‬ ‫ئه‌حمه‌د له‌یه‌كێك له‌فولكه‌كانی‬ ‫شاری سلێمانی سه‌رقاڵی رێكخستنی‬ ‫هاتووچۆی ئه‌و ئۆتۆمبێل ‌ه زۆرانه‌بوو‬ ‫ك ‌ه له‌سه‌ر شه‌قامه‌كان هاتووچۆیان‬ ‫ده‌كرد‪ ،‬وت ‌ی "رۆژان ‌ه به‌هۆی نه‌بوونی‬ ‫هۆشیاری هاتوچۆوه‌و ته‌سكی رێگه‌و‬ ‫بانه‌كانه‌و‌ه رووبه‌ڕوو ‌ی چه‌ندین كێش ‌ه‬ ‫ده‌بینه‌وه‌‪ ،‬زۆرجاریش كاره‌ساتی د ‌ڵ‬

‫ته‌زێنی لێده‌كه‌وێته‌وه‌"‪.‬‬ ‫ئ��ه‌و ك �ه‌س��ان � ‌ه ‌ی ك � ‌ه له‌سه‌ر‬ ‫شه‌قامه‌كان ئۆتۆمبێل لێیان ده‌دات‬ ‫پابه‌ندنه‌بوونیانه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ب �ه‌ه��ۆ ‌ی‬ ‫به‌رێنمایه‌كان ‌ی هاتوچۆو‌ه ك ‌ه ده‌بن ‌ه‬ ‫گرفت بۆ خاوه‌ن ئۆتۆمبێله‌كان‪ ،‬ئه‌و‬ ‫پۆلیس ‌ه وتی "رێنمایه‌كانی هاتووچۆ‬ ‫ته‌نها بۆ شۆفێران نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو بۆ‬ ‫هاوواڵتیانیش ‌ه بۆی ‌ه ده‌بێت هه‌ردووال‬ ‫هاوكاریمان بكه‌ن‪ ،‬چاره‌سه‌ریش بۆ‬ ‫ئه‌م كێشه‌یی ‌ه دروستكردنی پردی‬ ‫په‌ڕینه‌وه‌ی ‌ه بۆ هاوواڵتیان"‪.‬‬ ‫زی��دان زاهیر ته‌مه‌ن ‪25‬سا ‌ڵ‬ ‫شۆفێری پ��اس� ‌ه وت��ی "ده‌توانم‬ ‫بڵێم ل��ه‌س��ه‌دا هه‌شتا پابه‌ندم‬ ‫به‌ڕێنمایه‌كانی هاتووچۆو‌ه هه‌ندێك‬ ‫جاریش سه‌رپێچی ده‌كه‌م"‪.‬‬ ‫زه‌ی��دان ئ��ام��اژه‌ی ب��ه‌وه‌دا ك ‌ه‬ ‫له‌ماوه‌ی ‪7‬ساڵی شۆفێریدا توشی‬ ‫سێ رووداوی هاتووچۆ بووه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫رێنمایه‌كان له‌الیه‌ن شۆفێرانه‌و‌ه‬ ‫جێبه‌جێكرێن زۆر به‌كه‌می رووداوی‬ ‫هاتوچۆ رووده‌دات‪.‬‬ ‫ش��ۆف��ێ��ران‌و هاوواڵتیانیش‬ ‫پێیانوای ‌ه ب�ه‌رزب��وون�ه‌وه‌ی رێژه‌ی‬ ‫رووداوه‌ك���ان ته‌نها په‌یوه‌ندی ب ‌ه‬ ‫هۆشیارییه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو په‌یوه‌ندی‬ ‫ب �ه‌خ��راپ��ی رێ��گ��اوب��ان‌و نه‌بوونی‬ ‫نیشانه‌ی هاتووچۆو‌ه هه‌یه‌‪.‬‬ ‫لوقمان محه‌مه‌د خوێندكاری‬ ‫زان��ك��ۆ سلێمانی وت��ی "هه‌موو‬ ‫شته‌كانیش په‌یوه‌ندی ب ‌ه هۆشیاری‬ ‫خه‌ڵكه‌و‌ه نییه‌‪ ،‬به‌ڵكو په‌یوه‌ندی‬ ‫به‌سیستمی رێگاوبانی ئه‌م واڵته‌و‌ه‬ ‫هه‌ی ‌ه كه‌سیستمێكی سه‌قه‌ته‌‌و تا‬ ‫ئێستاش زۆرب���ه‌ی ج��اده‌ك��ان هی‬ ‫س �ه‌رده‌م��ی به‌عسن‪ ،‬سیستمێكی‬ ‫ترافیكی به‌هێز ب��وون��ی نییه‌‌و‬ ‫نیشانه‌كانی ه��ات��ووچ��ۆ به‌پێی‬ ‫پێویست نییه‌"‪.‬‬ ‫موالزم به‌ختیار محمد به‌ڕێوبه‌ری‬ ‫راگه‌یاندنی پۆلیسی هاتووچۆی‬ ‫سلێمانی‪ ،‬وتی" رۆژب��ه‌ڕۆژ رێژه‌ی‬

‫شۆفێران‪ ،‬شه‌قامه‌كان‪ ،‬فه‌رمانگه‌ی‌ هاتوچۆ‪ ،‬هاوواڵتیان هۆكاری‌ رووداوه‌كانن‪.‬‬ ‫رووداوه‌ك���ان له‌به‌رزبوونه‌وه‌دایه‌‪،‬‬ ‫ن�ه‌ب��وون��ی ه��ۆش��ی��اری هاتووچۆو‬ ‫هه‌ستنه‌كردن ب ‌ه به‌رپرسیاریه‌تی‬ ‫هۆكاری سه‌ره‌كیی ‌ه بۆ به‌رزبوونه‌وه‌ی‬ ‫رووداوه‌كان"‪.‬‬ ‫م��والزم به‌ختیار پێیوای ‌ه ك ‌ه‬ ‫زۆرب��وون��ی ژم���اره‌ی ئۆتۆمۆبێل‬

‫ب��ه‌ب��ه‌رده‌وام��ی‌و ته‌سكی ج��اده‌و‬ ‫بانه‌كان‌و فراوان نه‌كردنیان‌و سستی‬ ‫ل ‌ه به‌ڕێوه‌بردنی پڕۆژه‌كان‌و ته‌واو‬ ‫نه‌بوونیان له‌كاتی خۆیداو نه‌بوونی‬ ‫به‌رزه‌پرد له‌شوێن ‌ه قه‌ره‌باڵغه‌كان‬ ‫هۆكارێكی ت��رن ب��ۆ زیادبوونی‬ ‫رووداوه‌كان‪.‬‬

‫ده‌بێت له‌ناو شاردا خێرایی شه‌قامه‌كان ده‌ستنیشان‬ ‫بكرێن‌و كامێرای چاودێری هه‌بێت‬

‫به‌ڕێوبه‌ری راگه‌یاندنی پۆلیسی‬ ‫هاتووچۆی سلێمانی وتی "چه‌ندین‬ ‫جار به‌نووسراوی ره‌سمیی داوامان‬ ‫ل �ه‌ش��اره‌وان��ی ك���رده‌و‌ه بۆ دانانی‬ ‫ب��ه‌رزه‌پ��ردو دان��ان��ی تاسه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ �ه‌وان كه‌مترخه‌مبوون‌و وه‌اڵمیان‬ ‫نه‌داوینه‌ته‌وه‌‪ ،‬س��ه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش‬ ‫ژماره‌ی ئه‌و تاسانه‌ش ك ‌ه هه‌بوون‬ ‫كه‌میان كردنه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ع��وم��ه‌ر م��ه‌ح��وی سه‌رۆكی‬ ‫ش����اره‌وان����ی س��ل��ێ��م��ان��ی‪ ،‬وتی‬ ‫"رووداوه‌ك��ان��ی هاتووچۆ له‌شاردا‬ ‫رووده‌ده‌ن په‌یوه‌ندی به‌خێرایی‬ ‫هاتووچۆو‌ه هه‌یه‌‪ ،‬ن�ه‌ك نه‌بونی‬ ‫به‌رز‌ه پردو تاسه‌كانه‌وه‌"‪.‬‬ ‫عومه‌ر مه‌حو ‌ی ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا‬

‫"ده‌ب��ێ��ت ل�ه‌ن��او ش���اردا خێرایی‬ ‫شه‌قامه‌كان ده‌ستنیشان بكرێن‌و‬ ‫كامێرای چاودێری هه‌بێت ك ‌ه تۆ‬ ‫ئه‌و یاسایه‌ت دانا به‌هیچ شێوه‌یه‌ك‬ ‫نابێت ئه‌و تاس ‌ه پالستیك ‌ه به‌رزان ‌ه‬ ‫دانێیت"‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی شاره‌وانی ئاماژه‌به‌و‌ه‬ ‫ده‌كات "شاره‌وانی مه‌نه‌ع ‌ه بۆ ئه‌و‬ ‫شتان ‌ه داده‌ن��ێ��ت‪ ،‬ب �ه‌اڵم هه‌ندێك‬ ‫گه‌ڕه‌ك ك ‌ه پێویست بووبێت به‌تاس ‌ه‬ ‫خۆمان تاسه‌ی سێ مه‌تریمان ب ‌ه‬ ‫كۆنكرێت بۆ كردون‪ ،‬ل ‌ه به‌رنامه‌ی‬ ‫كارماندای ‌ه ك� ‌ه ب��ۆ ‪ 2010‬بیست‬ ‫پردی تر دروست بكه‌ین كه‌ناوه‌وه‌ی‬ ‫س��ل��ێ��م��ان�ی‌و رێ��گ��ای ع��ه‌رب�� ‌هت‌و‬ ‫تاسڵوجه‌ش ده‌گرێته‌وه‌"‪.‬‬

‫ی كرێچین‌و‬ ‫ی حكوم ‌‬ ‫ی ‪ 10‬فه‌رمانگه‌و دامه‌زراوه‌ ‌‬ ‫نزیكه‌ ‌‬ ‫چه‌ند بینایه‌كیش له‌الیه‌ن حیزبه‌كانه‌وه‌ داگیركراو ‌ه‬ ‫سه‌نگه‌ر تاوگۆزی له‌شاره‌زوور‬ ‫زۆرب��� ‌ه ‌ی فه‌رمانگه‌كان ‌ی ق���ه‌زا ‌ی‬ ‫شاره‌زوو له‌بینا ‌ی كرێدان‪ ،‬سه‌ره‌ڕا ‌ی‬ ‫بچوكی‌‌و ن�ه‌گ��ون��ج��او ‌ی بیناكان‪،‬‬ ‫به‌وهۆیه‌و‌ه كارمه‌ندان‌و هاوواڵتیان ‌ی‬ ‫ن��اوچ �ه‌ك � ‌ه ت��وش � ‌ی كێشه‌وگرفت‬ ‫بوون‌و به‌رپرسان ‌ی ناوچه‌كه‌ش ئه‌م ‌ه‬ ‫به‌كه‌مته‌رخه‌م ‌ی الی � ‌هن‌و وه‌زاره‌ت�� ‌ه‬ ‫حكومیه‌كانی تر ده‌زانن‪.‬‬ ‫له‌فه‌رمانگه‌ی‬ ‫ه��ه‌ری��ه‌ك�� ‌ه‬ ‫تاپۆ‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی هاتوچۆ‪،‬‬ ‫بانكی ش��اره‌زوور‪ ،‬به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی‬ ‫ره‌گ��ه‌زن��ام��ه‌و ب���اری شارستانی‪،‬‬ ‫فه‌رمانگه‌كانی دارای����ی‪ ،‬دادگ���ا‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫قائیمقامیه‌ت‪،‬‬ ‫په‌روه‌رد‌ه ‌ی شاره‌زوور‪ ،‬فه‌رمانگ ‌ه ‌ی‬ ‫چاالكی‌‌و دیده‌وان ‌ی سه‌ر به‌وه‌زاره‌ت ‌ی‬ ‫پ����ه‌روه‌روه‌رده‌‪ ،‬باخچه‌ی ساوایان‬ ‫له‌بینا ‌ی كرێدان یان بینا ‌ی تایبه‌ت‬ ‫به‌خۆیان نیه‌‪ ،‬س���ه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی‬ ‫زۆرب ‌ه ‌ی قوتابخانه‌كان ‌ی ئه‌م قه‌زای ‌ه‬ ‫زیاتر له‌سێ ده‌وامی تێداده‌كرێت‪.‬‬ ‫كامه‌ران حه‌مه‌صاڵح هاوواڵتیه‌كی‬ ‫ق��ه‌زا ‌ی ش����اره‌زووره‌‪ ،‬وت��ی "ئه‌گه‌ر‬ ‫هه‌ركه‌سێك جارێك ئیشی بكه‌وێت ‌ه‬ ‫یه‌كێك له‌فه‌رمانگه‌كانی ئه‌م شار‌ه‬

‫ئه‌وه‌ند‌ه ده‌یهێنن‌و ده‌یبه‌ن هه‌راسانی‬ ‫ده‌ك���ه‌ن"‪ .‬دواخستنی ئیش‌وكاری‬ ‫ه���اوواڵت���ی���ان‌و به‌ڕێوه‌نه‌چونی‬ ‫ك��اره‌ك��ان��ی��ان ب��ووه‌ت�� ‌ه دی����ارده‌‌و‬ ‫هاوواڵتیان ‌ی ناوچه‌ك ‌ه ‌ی بێزاركردووه‌‪،‬‬ ‫هاوواڵتیانیش هۆكاری سه‌ره‌كی ئه‌م‬ ‫كێشه‌یه‌ش بۆ نه‌بونی بینای تایبه‌ت‬ ‫به‌و فه‌رمانگان ‌ه ده‌گێڕنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل���ه‌ق���ه‌زا ‌ی ش�����اره‌زوور چوار‬ ‫مه‌حكه‌مه‌و فه‌رمانگه‌ی جێبه‌جێكردن‌و‬ ‫فه‌رمانگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌و ده‌زگای‬ ‫داواكاری گشتی له‌دوو ژوری بینای‬ ‫شاره‌وانیدان‪.‬‬ ‫كامه‌ران وت ‌ی "به‌راستی ئه‌م ‌ه‬ ‫جێگای شه‌رمه‌زاریی ‌ه بۆحكومه‌ت"‪.‬‬ ‫م��ری �ه‌م ع �ه‌ب��دواڵ ئافره‌تێكی‬ ‫ت��ه‌م��ه‌ن ‪30‬س���اڵ���ه‌‪ ،‬وت���ی "ئ��ه‌م‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌ی ك ‌ه ئێستا به‌ده‌ستمه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ماوه‌ی چوار رۆژ مێرده‌كه‌م پێو‌ه ‌ی‬ ‫سه‌ر قاڵبوه‌و فه‌رمانگ ‌ه فه‌رمانگ ‌ه‬ ‫گه‌ڕاوه‌‪ ،‬به‌اڵم بۆیان ته‌واو نه‌كردو‌ه‬ ‫له‌ترسی ده‌ركردنی له‌وه‌زیفه‌كه‌شی‬ ‫ده‌ستی لێهه‌ڵگرت بۆی ‌ه به‌ناچاری‬ ‫م��اوه‌ی هه‌فته‌یه‌ك ‌ه هه‌موو رۆژێك‬ ‫م��اڵ‌و منداڵ به‌جێدێڵم دوای ئه‌م‬ ‫مامه‌ڵه‌یه‌م ده‌كه‌وم"‪.‬‬ ‫م��ری �ه‌م وت �ی‌"ئ �ه‌گ �ه‌ر ئه‌م ‌ه‬ ‫ح��ك��وم � ‌هت‌و ش���ارو واڵت بێت‬

‫خوابیبڕێت"‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی زانیاریه‌كان ‌ی ده‌ستوور‬ ‫حیزبه‌كان چه‌ند بینایه‌كی فه‌رمانگ ‌ه‬ ‫حكومیه‌كانیان داگیركردوه‌و تاوه‌كو‬ ‫ئێستا چۆڵیان نه‌كردووه‌‪.‬‬ ‫كۆمیته‌ی زه‌ڕای �ه‌ن��ی یه‌كێتی‬ ‫نیشتمانی ك��وردس��ت��ان بینای‬ ‫قوتابخانه‌یه‌كی داگیركردو‌ه هه‌روه‌ها‬ ‫ئه‌و بینایه‌ی كه‌ئێستا مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫‪9‬ی شاره‌زور داگیری كردو‌ه بینای‬ ‫حكومیه‌‪ ،‬له‌هه‌مانتكاتدا بینا ‌ی‬ ‫پۆسته‌و گه‌یاندن‌و بینایه‌ك ‌ی تر ‌ی‬ ‫حكوم ‌ی ك ‌ه به‌(شوعبه‌كه‌) ناسراو‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن حزب ‌ی سۆسیالست دیموكرات ‌ی‬ ‫كوردستانه‌و‌ه داگیركراوه‌‪.‬‬ ‫دادگ��ای ش���اره‌زوور له‌ژورێك ‌ی‬ ‫‪4‬مه‌تریدا كاره‌كان ‌ی به‌ڕیوه‌ده‌بات‪،‬‬ ‫له‌م ژووره‌دا دادوه‌رێك‌و پارێزه‌رێك‌و‬

‫دوو كاتب‌و چه‌ند هاوواڵتیه‌ك له‌ناو‬ ‫ژووره‌ك�ه‌دا بوون بۆ جێبه‌جێكردن ‌ی‬ ‫مامه‌ڵه‌كانیان‪.‬‬ ‫دادوه‌ر ك��اروان وریا دادوه‌ری‬ ‫دادگ������ای ب���ه‌رای���ی ش������اره‌زوور‬ ‫وت��ی"ب�ه‌ڕاس��ت��ی جێگاكه‌مان زۆر‬ ‫بچوكه‌و ناتوانین وه‌ك پێویست‬ ‫مامه‌ڵه‌ی هاوواڵتیان به‌ڕێبخه‌ین"‪.‬‬ ‫ئه‌و دادوه‌ر‌ه ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا‪،‬‬ ‫له‌دوو ژوردا هه‌موو به‌شه‌كانی دادگاو‬ ‫داواك��اری گشتی‌و ده‌زگاكانی سه‌ر‬ ‫به‌وه‌زاره‌تی داد كۆكراونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫كاروان وریا باسیله‌وه‌كرد به‌و‬ ‫هه‌موو ك ‌هم‌و كوڕیانه‌و‌ه به‌رده‌وامبوین‬ ‫له‌خزمه‌ت‪ ،‬ئه‌و دادوه‌ر ‌ی دادگا ‌ی‬ ‫به‌رای ‌ی داواكار‌ه بینایه‌ك ‌ی تایبه‌ت‬ ‫ب��ه‌دادگ��ا دروستبكرێت چونك ‌ه‬ ‫"پ��ێ��وی��س��ت��ی�ه‌ك��ی زۆر زه‌رور‌ه‬

‫چوار مه‌حكه‌مه‌و فه‌رمانگه‌ی جێبه‌جێكردن‌و‬ ‫فه‌رمانگه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌و ده‌زگای داواكاری گشتی‬ ‫له‌دوو ژوری بینای شاره‌وانیدان‬

‫بۆشاره‌كه‌"‪.‬‬ ‫ئ �ه‌ك��ب �ه‌ر ف���ه‌ت���اح ئه‌ندامی‬ ‫ئه‌نجومه‌نی ش��اره‌وان��ی ش��اره‌زوور‬ ‫هۆكاری نه‌بونی بینای فه‌رمانگه‌كانی‬ ‫ل���ه‌م س���ن���وره‌دا گ���ێ���ڕای���ه‌و‌ه بۆ‬ ‫كه‌مته‌رخه‌می به‌رپرسانی قه‌زاكه‌و‬ ‫داگیركردنی هه‌ندێك بینای حكومی‬ ‫له‌الیه‌ن حیزبه‌كانه‌وه‌‪.‬‬ ‫ئه‌كبه‌ر وتی"قه‌زای شاره‌زوور‬ ‫ت �ه‌ن��ه��ا ق���ه‌زای���ه‌ك��� ‌ه له‌سنوری‬ ‫پارێزگای سلێمانیدا ك ‌ه كۆمه‌ڵگای‬ ‫فه‌رمانگه‌كانی نیه‌‪ ،‬ناحیه‌ی عه‌ربه‌ت‬ ‫ك ‌ه ناحیه‌ش ‌ه كۆمه‌ڵگای فه‌رمانگه‌كانی‬ ‫ه �ه‌ی �ه‌‪ ،‬چونك ‌ه لێپرسراوه‌كانی‬ ‫كه‌سانی خه‌مخۆرن‪ ،‬به‌اڵم به‌داخه‌و‌ه‬ ‫به‌رپرسانی ئ �ه‌م ش��ار‌ه بێخه‌من‬ ‫له‌گله‌یی‌و داواك���اری هاوواڵتیان‌و‬ ‫بێئاگان له‌وه‌ی ك ‌ه له‌ودیو دیواری‬ ‫ژوره‌كانیانه‌و‌ه چی روده‌دات"‪ .‬ئه‌و‬ ‫ئه‌ندام ‌ه ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی شاره‌وان ‌ی‬ ‫شاره‌زوور ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا ئه‌م قه‌زای ‌ه‬ ‫ل�ه‌س�ه‌رده‌م��ی حكومه‌تی هه‌رێمدا‬ ‫له‌ساڵی ‪1991‬هیچ بینایه‌كی حكومی‬ ‫تێدا دروستنه‌كراو‌ه ئه‌وانه‌شی ك ‌ه‬ ‫ئێستا كراون به‌فه‌رمانگ ‌ه له‌سه‌رده‌می‬ ‫به‌عسدا دروستكراون‪.‬‬ ‫ئه‌كبه‌ر ئاماژه‌شی به‌وه‌كرد‬ ‫ك ‌ه ئه‌م كێشه‌ی ‌ه تاچه‌ند ساڵێكیتر‬

‫چاره‌سه‌ر ناكرێت‪ ،‬چونك ‌ه ئه‌نجومه‌نی‬ ‫ش��اره‌وان��ی چه‌ندینجار به‌نوسراو‬ ‫داوای له‌به‌رپرسانی وه‌زار‌هت‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫به‌رپرسه‌كان كردو‌ه بۆ دروستكردنی‬ ‫بینای فه‌رمانگه‌كان‪ ،‬به‌ڵێنیان‬ ‫پێداوین به‌اڵم دواتر به‌ڵێنه‌كانیان‬ ‫نه‌بردووه‌ت ‌ه سه‌رو هه‌ربۆیه‌ش هیچ‬ ‫بڕوایه‌كمان به‌حكومه‌ت نه‌ماوه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه "ئ �ه‌م قه‌زای ‌ه به‌ته‌واوه‌تی‬ ‫فه‌رامۆشكراوه‌"‪.‬‬ ‫سۆران ره‌باتی قائیمقامی قه‌زای‬ ‫ش��اره‌زوور وتی"به‌ڕاستی كێشه‌ی ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر هاوواڵتی كرێچی بێت‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫كێشه‌ی زۆر له‌وه‌گه‌وره‌تر ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫كه‌حكومه‌ت كرێچی بێت"‪.‬‬ ‫قائیمقام ‌ی ق �ه‌زا ‌ی ش��اره‌زوور‬ ‫ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات ئه‌و‌ه له‌ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ئێمه‌دا نیه‌‪ ،‬ئێم ‌ه خۆشمان بینامان‬ ‫نی ‌ه ئه‌وه‌ی ئه‌ركی سه‌رشانی ئێم ‌ه‬ ‫ئه‌وه‌ی ‌ه كه‌زه‌وی بۆ ئه‌و فه‌رمانگان ‌ه‬ ‫ته‌رخان بكه‌ین‪ ،‬ته‌حه‌داش ده‌كه‌م‬ ‫یه‌ك فه‌رمانگ ‌ه هه‌بێت ئێم ‌ه زه‌ویمان‬ ‫بۆ ته‌رخان نه‌كردبێت‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫بینایان بۆ دروستنه‌كراو‌ه ئه‌و‌ه‬ ‫كه‌مته‌رخه‌می ئێم ‌ه نیه‌‪ ،‬به‌ڵكو‬ ‫كه‌مته‌رخه‌می وه‌زار‌هت‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫به‌رپرسه‌كانیتره‌‪ ،‬چونك ‌ه پێویست ‌ه‬ ‫ئه‌وان ئه‌و پرۆژان ‌ه جێبه‌جێبكه‌ن‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫کلتور‬

‫ی هاتوچۆ سه‌رمایانه‌‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬زیاد ئیسماعیل‬ ‫پۆلیسه‌كان ‌‬

‫ی‬ ‫ی هاتـوچـۆ رووبـه‌ڕوو ‌‬ ‫كـارمـه‌نـدانـ ‌‬ ‫ی ده‌بـنـه‌و ‌ه‬ ‫ی گـیـانـ ‌‬ ‫مـه‌تـرسـ ‌‬ ‫ی هاتوچۆ‬ ‫كابینه‌كانی‌ سه‌رشه‌قامه‌كان كارمه‌ندان ‌‬ ‫له‌مه‌ترسییه‌كانی‌ ئۆتۆمبێل‌و سه‌رما ناپارێزن‬ ‫زیاد ئیسماعیل له‌هه‌ولێر‬ ‫له‌گه‌ڵ هاتن ‌ی وه‌رز ‌ی سه‌رما هاد ‌ی‬ ‫ساڵح له‌الیه‌ك ‌ی شۆسته‌یه‌ك ‌ی یه‌كێك‬ ‫له‌شه‌قامه‌كان ‌ی هه‌ولێر كابینه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫له‌دارو شوش ‌ه دروستكردوه‌و كاره‌با ‌ی‬ ‫بۆ راكێشاوه‌و گڵۆپ‌و هیته‌ر ‌ی بۆ‬ ‫دابینكردوه‌‪ .‬ئه‌و كابینه‌ی ‌ه ‌ی هاد ‌ی‬ ‫دروست ‌ی كردوو‌ه ‪ 100‬هه‌زار دینار ‌ی‬ ‫تێچوه‌‌و "له‌سه‌ر ئه‌رك ‌ی خۆ ‌ی پاره‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫داوه‌"‪ ،‬نایگۆڕێته‌و‌ه به‌و كابینان ‌ه ‌ی ك ‌ه‬ ‫له‌الیه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌ت ‌ی هاتوچۆ ‌ی‬ ‫شاره‌كه‌یه‌و‌ه بۆیان دروستده‌كرێت‪،‬‬ ‫چونك ‌ه كابینه‌ك ‌ه ‌ی خ��ۆ ‌ی "گیان ‌ی‬

‫ئه‌و ده‌پارێزێت" له‌كات ‌ی به‌جێهێنان ‌ی‬ ‫ئه‌ركه‌كانیدا وه‌ك پۆلیسێك ‌ی هاتوچۆ‪.‬‬ ‫هاد ‌ی وت ‌ی "بۆی ‌ه ئه‌م كابینه‌یه‌م‬ ‫دروستكرد له‌ترس ‌ی گیان ‌ی خۆم‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئ �ه‌و شوێن ‌ه ‌ی كابین ‌ه ‌ی‬ ‫هاتوچۆ ‌ی لێدروستكراو‌ه تاریكه‌‌و‬ ‫دیارنیه‌‪ ،‬ئه‌گه‌ر ‌ی زۆر ‌ی هه‌ی ‌ه شوفێر‬ ‫خۆ ‌ی پێدابكێشێت"‪.‬‬ ‫پۆلیسه‌كان ‌ی هاتوچۆ رووبه‌ڕوو ‌ی‬ ‫مه‌ترس ‌ی گیان ‌ی بونه‌ته‌و‌ه به‌هۆ ‌ی ئه‌و‬ ‫كابینان ‌ه ‌ی له‌سه‌ر شه‌قامه‌كان بۆیان‬ ‫دانراون‪ ،‬ده‌ڵێن مه‌رجه‌كان ‌ی پاراستن ‌ی‬ ‫گیانیی تێدا نییه‌و به‌پرسان ‌ی‬ ‫هاتوچۆش هۆكاره‌كان ده‌گێڕنه‌و‌ه‬ ‫ب��ۆ پ��اب �ه‌ن��دن �ه‌ب��وون � ‌ی شۆفێران‬

‫به‌ڕێنماییه‌كان ‌ی هاتوچۆوه‌‪.‬‬ ‫ه���اد ‌ی ئ��ام��اژ‌ه ‌ی ب����ه‌وه‌دا تا‬ ‫ئێستا چه‌ند هاوڕێیه‌ك توش ‌ی ئه‌و‬ ‫خۆپێداكێشان ‌ه بونه‌ته‌وه‌‌و "منیش‬ ‫نامه‌وێت توش ‌ی هه‌مان حاڵه‌ت ‌ی‬ ‫ئه‌وان ببمه‌وه‌"‪.‬‬ ‫ل�ه‌چ�ه‌ن��د مانگ ‌ی راب����ردوودا‬ ‫له‌شار ‌ی هه‌ولێردا به‌هۆ ‌ی پێداكێشان ‌ی‬ ‫ئۆتۆمبێل به‌چه‌ند كابینه‌یه‌كدا‬ ‫پۆلیسێك ‌ی هاتوچۆ گیان ‌ی له‌ده‌ستداو‬ ‫یه‌كێكی دیكه‌ش بریندار بوو‪.‬‬ ‫كێشه‌یه‌ك ‌ی تر ‌ی پۆلیسه‌كان ‌ی‬ ‫هاتوچۆ له‌گه‌ڵ ئه‌و كابینانه‌دا ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫ب��اران‌و سه‌رما ده‌چێت ‌ه ناویه‌وه‌و‬ ‫به‌شێك ل�ه‌و پۆلیسان ‌ه به‌نایلۆن‬

‫ته‌واو ‌ی كابینه‌كه‌یان داپۆشیو‌ه بۆ‬ ‫خۆپاراستن له‌سه‌رما‪.‬‬ ‫كارمه‌ندێك ‌ی تر ‌ی هاتوچۆ ك ‌ه‬ ‫نه‌یویست ناوی ئاشكرابكرێت‪ ،‬له‌نێو‬ ‫كابین ‌ه شكاوه‌ك ‌ه ‌ی وه‌ستابوو‪ ،‬هه‌ر‬ ‫چوار ده‌ور ‌ی به‌نایلۆنێك پێچابوو‬ ‫له‌ترس ‌ی با ‌ی ساردو دڵۆپ ‌ه ‌ی باران‪،‬‬ ‫ئ�ه‌م كارمه‌ند‌ه ل���ه‌وه‌رز ‌ی سه‌رماو‬ ‫سۆڵ ‌ی زستان‪ ،‬به‌الیه‌و‌ه "سه‌خته‌"‬ ‫ئه‌ركه‌ك ‌ه ‌ی جێبه‌ج ‌ێ بكات‪ ،‬ئه‌گه‌ر‬ ‫كابینه‌یه‌ك ‌ی باش ‌ی بۆ دابین نه‌كرێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ڵێت "كابینه‌ك ‌ه ‌ی‬ ‫ئێم ‌ه ئۆتۆمبێل خۆ ‌ی پێداكێشاوه‌‪،‬‬ ‫شكاوه‌‌و چه‌ند دڵۆپ باران ببارێت‬ ‫ه��ه‌م��وو ‌ی ب���ه‌ر ئێمه‌ده‌كه‌وێت‌و‬

‫ته‌ڕده‌بین‪ ،‬به‌كورت ‌ی وه‌ك ئه‌و‌ه وای ‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌ده‌ره‌و‌ه له‌به‌ر بارانبم"‪.‬‬ ‫به‌وت ‌ه ‌ی ئه‌م كارمه‌ند‌ه تائێستا‬ ‫زیاتر له‌جارێك داوا ‌ی بۆ سه‌روو ‌ی‬ ‫خۆ ‌ی به‌رزكردۆته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم تائێستا‬ ‫بۆیان نه‌گۆڕیو‌ه "چه‌ند جارێك‬ ‫داوا ‌ی كابینه‌یه‌كیترم كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هه‌ر ده‌ڵێن ئه‌مڕۆ سبه‌ی‪ ،‬تائێستاش‬ ‫هیچ نه‌كراوه‌"‪.‬‬ ‫رێپێدراو دیاری‌‪ ،‬به‌هه‌مانشێو‌ه‬ ‫كارمه‌ند ‌ی هاتوچۆیه‌‪ ،‬رۆژان�� ‌ه ‪8‬‬ ‫كاتژمێر له‌سه‌ر شه‌قام ده‌وه‌ستێت‪،‬‬ ‫وت�� ‌ی "زۆرب���� ‌ه ‌ی ترافیكالیته‌كان‬ ‫كابینه‌ی بۆ دان���راوه‌‌و ته‌نها یه‌ك‬ ‫گڵۆپ ‌ی تێدایه‌و جامیش ‌ی نییه‌"‪.‬‬ ‫رێپێدراو ئاماژ‌ه ‌ی ب �ه‌وه‌دا ك ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر كاره‌با نه‌بێت‪ ،‬نابێت كارمه‌ند ‌ی‬ ‫هاتوچۆ له‌ناو كابینه‌ك ‌ه دانیشێت‪،‬‬ ‫چونك ‌ه كاره‌باكه‌مان جێگیر نییه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و كارمه‌ندان ‌ه داواده‌كه‌ن ئاوڕیان‬ ‫لێبدرێته‌و‌ه له‌الیه‌ن به‌ڕێوبه‌رایه‌ت ‌ی‬ ‫ه��ات��وچ��ۆوه‌‪ ،‬كێش ‌ه ‌ی كابینه‌كان‬ ‫چاره‌سه‌ر بكرێت‌و مه‌ترسییه‌كانیان‬ ‫له‌سه‌ر كه‌مبێته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌مید ق���ادر به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫راگه‌یاندن‌و په‌یوه‌ندییه‌كان ‌ی گشت ‌ی‬ ‫هاتوچۆ ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان وت ‌ی‬ ‫"به‌راشكاوان ‌ه ده‌یڵێم كه‌مته‌رخه‌م ‌ی‬ ‫نه‌كراو‌ه له‌دابینكردن ‌ی كابین ‌ه بۆ‬ ‫ك��ارم�ه‌ن��دان� ‌ی هاتوچۆ بۆئه‌و‌ه ‌ی‬ ‫پارێزگار ‌ی له‌كارمه‌ندانمان بكه‌ین ل ‌ه‬ ‫سه‌رماو گه‌رما"‪.‬‬

‫چه‌ند دڵۆپ باران‬ ‫ببارێت ئه‌وه‌نده‌ش‬ ‫به‌ر ئێمه‌ده‌كه‌وێت‌و‬ ‫ته‌ڕده‌بین‬

‫‪28‬‬

‫ب���ه‌ڕێ���وه‌ب���ه‌ر ‌ی راگ��ه‌ی��ان��دن‌و‬ ‫په‌یوه‌ندییه‌كان ‌ی گشت ‌ی هاتوچۆ ‌ی‬ ‫هه‌رێم ‌ی كوردستان ئاماژ‌ه ‌ی به‌وه‌دا‬ ‫ئه‌و كۆشكان ‌ه ‌ی كراو‌ه ل ‌ه ناوه‌ڕاست ‌ی‬ ‫ش�ه‌ق��ام�ه‌ك��ان ك���راو‌ه ب��ۆ ئ���ه‌و‌ه ‌ی‬ ‫كۆنتڕۆل ‌ی هاتوچۆبكات‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌داخه‌و‌ه "هه‌ندێك له‌شۆفێره‌كان‬ ‫به‌شێوه‌یه‌ك ‌ی الساران ‌ه ئۆتۆمبێل‬ ‫ل��ێ��ده‌خ��وڕن‪ ،‬ئه‌مه‌ش بۆت ‌ه هۆ ‌ی‬ ‫گ��ی��ان ل��ه‌ده‌س��ت��دان�� ‌ی چه‌ندین‬ ‫كارمه‌ند ‌ی هاتوچۆ‪ ،‬ئه‌مه‌ش به‌هۆی‬ ‫پابه‌ندنه‌بوونیان به‌یاساو رێساكان ‌ی‬ ‫هاتوچۆ"‪.‬‬ ‫ع��ه‌م��ی��د ق�����ادر ئ���ه‌وه‌ش��� ‌ی‬ ‫نه‌شارده‌و‌ه كه‌هه‌ندێجار ئه‌و كابینان ‌ه‬ ‫مه‌ترسیدارن‌و زۆرجار شۆفێره‌كان‬ ‫خۆیانی پێداده‌كێشن‪ ،‬بۆی ‌ه زۆرێك‬ ‫له‌كابینه‌كان رووخاون‪ ،‬زۆر به‌داخه‌و‌ه‬ ‫هه‌ندێك له‌شۆفێران سه‌رپێچ ‌ی له‌یاسا‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬یه‌كێك له‌و سه‌رپێچیان ‌ه ‌ی‬ ‫كێش ‌ه ‌ی گه‌ور‌ه بۆ ئێم ‌ه دروستكردو‌ه‬ ‫تیژ لێخوڕنه‌‪ ،‬شۆفێران خۆیان‬ ‫ب�ه‌و كابینان ‌ه ده‌كێشن‪ ،‬به‌مه‌ش‬ ‫كارمه‌ندان ‌ی هاتوچۆ رووب���ه‌ڕوو ‌ی‬ ‫مه‌ترس ‌ی ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی قسه‌كان ‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫راگه‌یاندن‌و په‌یوه‌ندییه‌كان ‌ی گشت ‌ی‬ ‫ه��ات��وچ��ۆ ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان‬ ‫له‌چه‌ند مانگی راب����ردوودا ته‌نها‬ ‫ل �ه‌ش��ار ‌ی ه �ه‌ول��ێ��ردا كارمه‌ندێك‬ ‫له‌ناو كابینه‌ك ‌ه ‌ی گیان ‌ی له‌ده‌ستداو‬ ‫یه‌كێكیتریش بریندار بوو‪.‬‬ ‫ده‌رب�����ار‌ه ‌ی ئ���ه‌و‌ه ‌ی تاچه‌ند‬ ‫ئ �ه‌و كابینان ‌ه ‌ی ب��ۆ كارمه‌ندان ‌ی‬ ‫هاتوچۆ دروستكراون‪ ،‬شێوه‌یه‌ك ‌ی‬ ‫ستاندارد ‌ی له‌خۆگرتو‌ه عه‌مید قادر‬ ‫وت ‌ی "رێژه‌یه‌كی زۆر له‌و كابینان ‌ه ‌ی‬ ‫به‌شێوازێك ‌ی مۆدێرن دروستكراون"‪.‬‬ ‫ع���ه‌م���ی���د ق������ادر ئ����ام����اژ‌ه‬ ‫ب���ۆئ���ه‌وه‌ده‌ك���ات كه‌مته‌رخه‌م ‌ی‬ ‫نه‌كراو‌ه له‌دروستكردن ‌ی كابینه‌‌و ئه‌و‬ ‫شوێن ‌ه ‌ی گرنگبێت‌و هاتوچۆ ‌ی زۆر‬ ‫له‌سه‌ربێت كابینه‌مان تیا داناوه‌‪،‬‬ ‫ئه‌مه‌ش ل �ه‌ب��اران ده‌یانپارێزێت‪،‬‬ ‫به‌اڵم ناتوانین له‌هه‌موو شوێنێك‬ ‫كابین ‌ه دروس��ت��ب��ك�ه‌ی��ن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫له‌هه‌ندێك شوێن ده‌بێت ‌ه هۆكارێك‬ ‫بۆ ته‌سككردنه‌و‌ه ‌ی شه‌قامه‌كه‌‪.‬‬

‫یـاسـاكـان رێـگـه‌یـان پـێـنـادات بـبـنـ ‌ه مـه‌سـیـحـی‌‬

‫ی شارستانیان له‌"مسلم"ه‌و ‌ه بۆ "مه‌سیحی‌" بگۆڕن‬ ‫ی بار ‌‬ ‫مه‌سیحی ‌ه كوردزمانه‌كان ده‌یانه‌وێت پێناس ‌‬ ‫فه‌رمان‌و عومه‌ر له‌رانیه‌‬

‫ئ�ه‌و ك��وردان � ‌ه ‌ی بونه‌ت ‌ه مه‌سیح ‌ی‬ ‫ده‌ی��ان �ه‌وێ��ت ل���ه‌ڕوو ‌ی یاساییه‌و‌ه‬ ‫ئایین ‌ی خۆیان له‌ئیسالمه‌و‌ه بكه‌ن‬ ‫به‌مه‌سیحیی‌‌و به‌پرسانیش ئاماژ‌ه‬ ‫ب��ه‌وه‌ده‌ك��ه‌ن ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ‌ی یه‌كه‌م‬ ‫سه‌رچاو‌ه له‌دانان ‌ی هه‌ر یاسایه‌ك‬ ‫له‌په‌رله‌مان شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالمه‌و‬ ‫له‌ئیسالمیشدا گۆڕین ‌ی دین ‌ی ئیسالم‬ ‫بۆ دینه‌كانیتر رێگه‌پێنه‌دراوه‌‪.‬‬ ‫كوردزمانه‌كان‬ ‫مه‌سیحی ‌ه‬ ‫ده‌ی��ان��ه‌وێ��ت ن��اس��ن��ام � ‌ه ‌ی ب���ار ‌ی‬ ‫ش��ارس��ت��ان��ی��ان كه‌لێ ‌ی ن��وس��راو‌ه‬ ‫(مسلم) بگۆڕن بۆ مه‌سیحی‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌هۆ ‌ی نه‌بوون ‌ی بڕگه‌یه‌ك ‌ی تایبه‌ت‬ ‫له‌ده‌ستوور ‌ی هه‌رێم ‌ی كوردستان بۆ‬ ‫گۆڕین ‌ی ئایین‪ ،‬ڕووبه‌ڕوو ‌ی به‌ربه‌ست ‌ی‬ ‫یاسای ‌ی ده‌بنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ش���وان ك �ه‌ری��م خزمه‌تكار ‌ی‬ ‫مه‌سیح ‌ی خوداوه‌ند له‌مه‌سیحیی ‌ه‬ ‫كوردزمانه‌كان له‌رانی ‌ه وت� ‌ی "من‬ ‫داواكاریم پێشكه‌ش به‌دادگا ‌ی رانی ‌ه‬ ‫ك���ردووه‌‪ ،‬سه‌باره‌ت ب ‌ه بڕگه‌كان ‌ی‬ ‫(دی���ان���ه‌) ل�ه‌م��س��ل��م�ه‌و‌ه بیگۆرن‬ ‫ب��ۆ مه‌سیحی‌‪ ،‬ب���ه‌اڵم له‌وه‌اڵمدا‬ ‫ه��ه‌ردوو دادوه‌ران��� ‌ی دادگ��ا ‌ی رانی ‌ه‬ ‫وتیان داواكاریه‌كه‌ت قبوڵ نییه‌‪،‬‬ ‫له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی ل ‌ه ده‌ستوور ‌ی عێراق ‌ی‬ ‫رێگه‌پێنه‌دراوه‌"‪.‬‬

‫ئه‌و خزمه‌تكار‌ه ‌ی مه‌سیح ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ده‌كات له‌كوردستاندا كێش ‌ه ‌ی‬ ‫ئێم ‌ه نوسین ‌ی مسلم ‌ه له‌سه‌ر پێناس ‌ی‬ ‫بار ‌ی شارستانی‌‪ ،‬چونك ‌ه منداڵه‌كانمان‬ ‫به‌ناچار ‌ی ده‌ب ‌ێ له‌قوتابخان ‌ه وان ‌ه ‌ی‬ ‫دین بخوێنن‌و بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش‬ ‫سه‌ردان ‌ی په‌روه‌رده‌م كردووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئه‌وان ده‌ڵێن "ئێم ‌ه به‌پێ ‌ی پێناس ‌ه ‌ی‬ ‫تاكه‌كان مامه‌ڵ ‌ه ده‌كه‌ین"‪.‬‬ ‫شوان باسی له‌وه‌ش كرد هه‌موو‬

‫ئه‌وان ‌ه ‌ی باوه‌ڕدارن به‌مه‌سیح‪ ،‬ئاره‌زوو‬ ‫ده‌كه‌ن ناسنامه‌كه‌یان له‌مسلمه‌و‌ه‬ ‫بگۆڕ ‌ێ بۆ مه‌سیحی‌‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی زانیارییه‌كان ‌ی رۆژنام ‌ه ‌ی‬ ‫ده‌ستوور ته‌نها له‌ڕانیه‌دا نزیك ‌ه ‌ی ‪55‬‬ ‫خێزان ‌ی مه‌سیح ‌ی كوردزمان هه‌یه‌‪،‬‬ ‫له‌وڕێژه‌یه‌ش ‪ 30‬خێزانیان داواده‌كه‌ن‬ ‫كه‌ناسنامه‌كانیان بگۆڕن بۆ مه‌سیحی‌‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی قسه‌كان ‌ی ش���وان هه‌ند ‌ێ‬ ‫له‌خێزان ‌ه مه‌سیحییه‌كان ناتوانن ئه‌و‬

‫داوای��� ‌ه پێشكه‌ش بكه‌ن "له‌ترس ‌ی‬ ‫كۆمه‌ڵگاو كلتور ‌ی ئیسالم ‌ی ناتوانن‬ ‫رایبگه‌ێنن ك ‌ه ناسنامه‌كه‌یان بگۆڕن"‪.‬‬ ‫كوردزمانه‌كان‬ ‫مه‌سیحیی ‌ه‬ ‫داواده‌ك���������ه‌ن ك���ه ‌مافه‌كانیان‬ ‫پێشێلنه‌كرێت‌و له‌ڕوو ‌ی ده‌ستوورییه‌و‌ه‬ ‫كێش ‌ه یاساییه‌كانیان بۆ چاره‌سه‌ربكرێت‬ ‫ب��ۆ گ��ۆڕی��ن � ‌ی ئایین ‌ی خ��ۆی��ان ل ‌ه‬ ‫موسڵمانه‌و‌ه بكه‌ن به‌مه‌سیحی‌‪.‬‬ ‫ش���ه‌م���ا ‌ڵ ره‌س�����ول پیش ‌ه ‌ی‬

‫خزمه‌تكار ‌ی مه‌سیح ‌ه له‌كلێسا ‌ی‬ ‫مه‌سیح ‌ی كوردزمان به‌ده‌ستوور ‌ی‬ ‫وت "له‌راستیدا ئه‌و ده‌ستوور‌ه ‌ی‬ ‫ئێستا ه �ه‌ی � ‌ه ده‌ن��گ�� ‌ی زۆری��ن�� ‌ه‬ ‫په‌سه‌ند ‌ی كردووه‌و كار ‌ی پێده‌كرێت‌و‬ ‫مه‌سیحیش فێرمان ده‌كات ملكه‌چ ‌ی‬ ‫یاسا بین‪ ،‬به‌اڵم ئێم ‌ه ‌ی باوه‌ڕداران ‌ی‬ ‫مه‌سیح هه‌میش ‌ه داوامانكردوو‌ه‬ ‫ك �ه‌ن��اس��ن��ام � ‌ه ‌ی ب���ار ‌ی كه‌سێت ‌ی‬ ‫گۆڕانكار ‌ی به‌سه‌ردابێت‌و مرۆڤ ئازاد‬ ‫بێت له‌هه‌ڵبژاردن ‌ی ئایینه‌ك ‌هی‌"‪.‬‬ ‫شوانیش داواك��ار‌ه ده‌ستوور ‌ی‬ ‫كوردستان گۆڕانكار ‌ی تێدا بكرێت‌و‬ ‫خان ‌ه ‌ی دیان ‌ه له‌سه‌ر پێناس‌و وان ‌ه ‌ی‬

‫ی مه‌سیح‬ ‫ی باوه‌ڕداران ‌‬ ‫ئێم ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫داوامانكردوو‌ه كه‌ناسنام ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی گۆڕانكار ‌‬ ‫ی كه‌سێت ‌‬ ‫بار ‌‬ ‫به‌سه‌ردابێت‌و مرۆڤ‬ ‫ی‬ ‫ئازاد بێت له‌هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ئایینه‌ك ‌ه ‌‬ ‫له‌ناو ده‌زگاكاندا هێشتا مه‌سیحیی ‌ه كوردزمانه‌كان موسوڵمانن‪.‬‬

‫ئایینیش له‌پرۆگرامی خوێندن الببرێ‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه مندا ‌ڵ نازان ‌ێ دین چییه‌و‬ ‫بۆچ ‌ی ده‌ب ‌ێ به‌زۆر ‌ی بیخوێنێت‪.‬‬ ‫به‌پێ ‌ی یاسا ‌ی بار ‌ی شارستان ‌ی‬ ‫ژم������ار‌ه ‪‌ 65‬ی س���اڵ��� ‌ی ‪1972‬‬ ‫هه‌مواركراو ‌ی ژمار‌ه ‪‌ 9‬ی ساڵ ‌ی ‪1974‬‬ ‫ل �ه‌م��ادد‌ه ‌ی ‪ 21‬برگ ‌ه ‌ی ‪ 3‬هاتوو‌ه‬ ‫ك ‌ه مندااڵن له‌ئاییندا شوێن دایك‌و‬ ‫باوك ده‌كه‌ون ك ‌ه باوه‌ڕیان به‌ئایین ‌ی‬ ‫ئیسالم هێناوه‌و دوا ‌ی ئه‌وان ده‌كه‌ون‬ ‫له‌كات ‌ی وه‌رگرتن ‌ی ئایین له‌ئیسالمدا‪.‬‬ ‫غه‌ریب تۆفیق به‌ڕێوه‌به‌ر ‌ی‬ ‫به‌ش ‌ی پێناس ‌ی ب��ار ‌ی شارستان ‌ی‬ ‫له‌فه‌رمانگ ‌ه ‌ی ره‌گ�ه‌زن��ام�ه‌و بار ‌ی‬ ‫شارستان ‌ی رانی ‌ه به‌ده‌ستور ‌ی راگه‌یاند‬ ‫"گۆڕین ‌ی ئایین له‌ئایینه‌كانیتر‬ ‫بۆ ئاین ‌ی ئیسالم رێگه‌پێدراوه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئایین ‌ی ئیسالم كۆتا ئایین‌و‬ ‫ت �ه‌واوك �ه‌ر ‌ی ئایینه‌كانیتره‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌پێچه‌وانه‌و‌ه له‌گ ‌ه ‌ڵ ئایین ‌ی پیرۆز ‌ی‬ ‫ئیسالم‌و ده‌س��ت��وور ‌ی واڵته‌كه‌مان‬ ‫ناگونجێت‪ ،‬ل �ه‌ب �ه‌رئ �ه‌و‌ه ‌ی یه‌كه‌م‬ ‫سه‌رچاو‌ه له‌دانان ‌ی هه‌ر یاسایه‌ك‬ ‫له‌په‌رله‌مان شه‌ریعه‌ت ‌ی ئیسالمه‌و‬ ‫له‌ئیسالمیشدا گۆڕین ‌ی دین ‌ی ئیسالم‬ ‫بۆ دینه‌كانیتر رێگه‌پێنه‌دراوه‌"‪.‬‬ ‫بۆ وه‌رگرتن ‌ی زان��ی��ار ‌ی زیاتر‬ ‫س �ه‌ب��اره‌ت ب �ه‌داواك �ه‌ی��ان ده‌ستوور‬ ‫سه‌ردان ‌ی دادگا ‌ی رانی ‌ه ‌ی كرد‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫به‌بیانوو ‌ی رێگه‌پێنه‌دانیان ل ‌ه سه‌روو ‌ی‬ ‫خۆیان هیچ لێدوانێكیان نه‌دا‪.‬‬


‫‪31‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫خه‌ڵک‬

‫ی ده‌سڕێته‌و ‌ه‬ ‫ی خۆ ‌‬ ‫ی گه‌ڕه‌كێك له‌ال ‌‬ ‫شاره‌وان ‌‬ ‫ئه‌و گه‌ڕه‌كه‌ی‌ له‌‪2004‬دا دروستكرا‪ ،‬ئێستا زیاده‌ڕۆی ‌ه‬

‫گه‌ڕه‌کی حه‌سه‌ن ئاوا داوای خزمه‌تگوزاریی ده‌که‌ن‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬سه‌نگه‌ر‬ ‫سه‌نگه‌ر تاوگۆزی له‌شاره‌زوور‬ ‫گ�ه‌ڕه‌ك��ێ��ك��ی ق���ه‌زای ش����اره‌زوور‬ ‫م����اوه‌ی پێنج س��اڵ � ‌ه بێبه‌شن‬ ‫له‌پرۆژه‌ی خزمه‌تگوزاری‌‌و سه‌رۆكی‬ ‫شاره‌وانی قه‌زای شاره‌زوور ئاماژ‌ه‬ ‫به‌وه‌ده‌كات ئێم ‌ه هیچ پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫خزمه‌تگوزاریمان بۆ ئه‌نجام نه‌داون‌و‬ ‫هیچ كاتێكیش پرۆژه‌یان بۆ ئه‌نجام‬ ‫ناده‌ین‪ ،‬له‌به‌رئه‌و‌ه ‌ی به‌زیاده‌ڕه‌و ‌ی‬ ‫دروستكراوه‌‪.‬‬ ‫گ���ه‌ڕه‌ك���ی ح���ه‌س���ه‌ن ئ���اوا‬ ‫ده‌وكه‌وێت ‌ه ڕۆژهه‌اڵتی هه‌ڵه‌بجه‌ی‬ ‫تاز‌ه له‌ساڵی‪ 2004‬ئاوه‌دانكراوه‌ته‌و‌ه‬ ‫دانیشتوانه‌كه‌ی خه‌ڵكێكی هه‌ژارو‬

‫ك �ه‌م درام �ه‌ت��ن ك ‌ه ژم��اره‌ی��ان ‪50‬‬ ‫ماڵ ‌ه ل�ه‌م��اوه‌ی پێنج ساڵدا ئه‌م‬ ‫گه‌ڕه‌ك ‌ه هیچ ج��ۆر‌ه پرۆژه‌یه‌كی‬ ‫خزمه‌تگوزاریان بۆ ئه‌نجام نه‌دراوه‌‪.‬‬ ‫ه��ه‌ورام��ان ح�ه‌س�ه‌ن ته‌مه‌ن‬ ‫‪25‬س����اڵ وت��ی"ن��ه‌ك ش��اره‌وان��ی‬ ‫ب���ه‌ت���ه‌واوه‌ت���ی ئ���ه‌م گ��ه‌ڕه‌ك��ه‌ی‬ ‫پشتگوێ خستوه‌‪ ،‬به‌ڵكو ڕێگریش‬ ‫ده‌ك��ات ل �ه‌وه‌ی وه‌زار‌هت‌و الیه‌ن ‌ه‬ ‫به‌رپرسه‌كانیش پرۆژ‌ه لێر‌ه ئه‌نجام‬ ‫بده‌ن"‪ .‬هه‌ورامان ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات‬ ‫ماوه‌ی ساڵێك ‌ه پرۆژه‌ی ئاومان بۆ‬ ‫ده‌رچووه‌‪ ،‬به‌اڵم سه‌رۆكی شاره‌وانی‬ ‫ده‌ستیگرتوو‌ه به‌سه‌ریداو ڕێگ ‌ه نادات‬ ‫كه‌ئه‌م پرۆژه‌ی ‌ه جێبه‌جێبكرێت‪.‬‬ ‫دانیشتوان ‌ی ئه‌و گه‌ڕه‌ك ‌ه ئاماژ‌ه‬

‫به‌وه‌ده‌كه‌ن چه‌ندجارێك شاره‌وان ‌ی‬ ‫ویستویه‌ت ‌ی ئه‌و گه‌ڕه‌ك ‌ه تێكبدات‬ ‫به‌بیانو ‌ی زیاده‌ڕه‌ویه‌وه‌‪.‬‬ ‫دڵ���س���ۆز ع���ه‌ل���ی ژنێكی‬ ‫ت���ه‌م���ه‌ن‪30‬س���اڵ‪ ،‬وت���ی"م���اوه‌ی‬ ‫چ���وارس���اڵ��� ‌ه ئ���ه‌و خ��ان��وه‌م��ان‬ ‫دروس��ت��ك��ردوه‌‪ ،‬تائێستا سێجار‬ ‫ل�ه‌الی�ه‌ن ش��اره‌وان��ی �ه‌و‌ه ڕوخ��اوه‌‪،‬‬ ‫هه‌موو جارێك به‌قه‌رزو به‌هاوكاری‬ ‫خێرخوازان دروستی ده‌كه‌ینه‌وه‌"‪.‬‬ ‫س���االر ئ �ه‌ح��م �ه‌د سه‌رۆكی‬ ‫ش��اره‌وان��ی ش���اره‌زوور ده‌رب���اره‌ی‬ ‫نه‌بوونی خزمه‌تگوزاری له‌وگه‌ڕه‌كه‌دا‬ ‫وتی"له‌الی من هیچ گه‌ڕه‌كێك نی ‌ه‬ ‫به‌و ناوه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و خانوان ‌ه له‌سنوری‬ ‫قه‌زای شاره‌زوردانین له‌ده‌ره‌وه‌ی‬

‫نه‌خشه‌ی بنه‌ره‌تی شاردان له‌ساڵی‬ ‫‪2004‬دا ب�ه‌ش��ێ��و‌ه ‌ی زی����اده‌ڕه‌وی‬ ‫ئه‌وخانوان ‌ه دروستكراون"‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی شاره‌وانی شاره‌زوور‬ ‫ده‌ڵ��ێ��ت ل��ه‌وك��ات��ه‌وه‌ی م��ن بوم‬ ‫بوسه‌رۆكی شاره‌وانی به‌هیچ جۆرێك‬ ‫پرۆژه‌مان بۆ ئه‌نجامنه‌داون‌و ‌هیچ‬ ‫كاتێكیش پرۆژه‌ی خزمه‌تگوزاریان‬ ‫ب���ۆ ج��ێ��ب�ه‌ج��ێ��ن��اك��رێ��ت ده‌بێت‬ ‫خانووه‌كانیان بڕوخێنن‪ ،‬چونك ‌ه‬ ‫به‌شێوه‌ی زی��اده‌ڕۆی��ی خانوویان‬ ‫دروستكردووه‌"‪.‬‬ ‫سه‌رۆكی شاره‌وانی وتی "ئه‌و‬ ‫پرۆژانه‌ی ك ‌ه تائێستا ئه‌نجامدراون‬ ‫له‌و گه‌ڕه‌كه‌دا به‌ڕای من كارێكی‬ ‫نایاساییه‌"‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی چوارقوڕنه‌ داوا ‌‬ ‫گه‌نجان‌و خوێنه‌ران ‌‬ ‫ی كتێبخانه‌یه‌ك ده‌كه‌ن‬ ‫دروستكردن ‌‬ ‫هاوژین محه‌مه‌د له‌چوارقوڕن ‌ه‬ ‫خوێنه‌ران‌و گه‌نجان ‌ی شارۆچك ‌ه ‌ی‬ ‫چ��وارق��وڕن� ‌ه ن��اڕه‌زای � ‌ی ده‌رده‌ب���ڕن‬ ‫له‌بچوك ‌ی كتێبخانه‌كه‌یان‌و نه‌شیاو ‌ی‬ ‫جێگاكه‌ی‌‌و به‌رپرس ‌ی كتێبخانه‌كه‌ش‬ ‫پشتگیر ‌ی له‌داواكه‌یان ده‌كات‪.‬‬ ‫كتێبخان ‌ه ‌ی گشت ‌ی چوارقوڕن ‌ه‬ ‫ل���ه‌‪ 2006/11/15‬دام��ه‌زراوه‌‌و له‌دوو‬ ‫پێكهاتووه‌‪،‬‬ ‫ژوورو هه‌یوانێك‬ ‫رۆژان ‌ه نزیك ‌ه ‌ی (‪ 25‬تا ‪ )40‬كه‌س‬ ‫سه‌ردان ‌ی ده‌كه‌ن‪ ،‬كتێبخان ‌ه كه‌وتۆت ‌ه‬ ‫سه‌رجاد‌ه ‌ی گشت ‌ی شار‪ ،‬به‌پێ ‌ی قس ‌ه ‌ی‬ ‫خوێنه‌ران‌و به‌رپرسان ‌ی كتێبخانه‌ك ‌ه‬

‫ده‌نگ ‌ی ئۆتۆمبێل‌و هۆرنه‌كانیان‬ ‫خوێنه‌رانیان بێزاركردووه‌‪.‬‬ ‫كتێخانه‌ك ‌ه نزیك ‌ه ‌ی (‪)3000‬‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌ی له‌بواره‌كان ‌ی (زانست‪،‬‬ ‫ئه‌د‌هب‌وهونه‌ر‪ ،‬مێژوو‪ ،‬فه‌لسه‌فه‌‪،‬‬ ‫سیاسی‌‪ ،‬كلتوری‌)‪ ،‬له‌گه‌ڵ (‪)2000‬‬ ‫گ��ۆڤ��ار‌و به‌شێك له‌ڕۆژنامه‌كانی‬ ‫له‌خۆگرتووه‌‪.‬‬ ‫رێبوار عه‌بدولڕه‌حمان مامۆستا‬ ‫ل�ه‌ش��ارۆچ��ك� ‌ه ‌ی چ��وارق��وڕن � ‌ه وت ‌ی‬ ‫"كتێبخانه‌كه‌مان زۆر بچوكه‌‪،‬‬ ‫شوێنێك ‌ی نه‌گونجاوه‌‌و كه‌وتۆت ‌ه‬ ‫سه‌رشه‌قام ‌ی گشت ‌ی چوارقوڕن ‌ه‬ ‫ل �ه‌ن��اوب��ازاڕدا‪ ،‬ئه‌مه‌ش وایكردو‌ه‬ ‫ج �ه‌وێ��ك � ‌ی پ��ڕ ل �ه‌ده‌ن��گ � ‌ه ده‌ن���گ‌و‬

‫ژاوه‌ژاو به‌هۆ ‌ی هۆڕن ‌ی ئۆتۆمبێله‌و‌ه‬ ‫دروس��ت��ب��ب��ێ��ت‪ ،‬به‌مهۆیه‌شه‌و‌ه‬ ‫نه‌خوێندكاران ده‌ت��وان��ن راپۆرت ‌ی‬ ‫خۆیان ئاماده‌بكه‌ن ن ‌ه خوێنه‌ران‬ ‫ده‌توانن به‌ته‌واو ‌ی سود وه‌رگرن"‪.‬‬ ‫ناحی ‌ه ‌ی چوارقوڕن ‌ه ژمار‌ه ‌ی‬ ‫دانیشتوانی (‪ )47‬هه‌زاركه‌سه‌‪،‬‬ ‫له‌م ناحیه‌یه‌دا ته‌نها ئه‌و كتێبخان ‌ه‬ ‫بچوك ‌ه هه‌یه‌‌و خوێنه‌ران داواده‌كه‌ن‬ ‫كتێبخانه‌كه‌یان گ���ه‌ور‌ه بكرێت‌و‬ ‫سه‌رچاو‌ه ‌ی زیاتر ‌ی بۆ بهێنرێت‪.‬‬ ‫مامۆستا رێبوار وت ‌ی "مانه‌و‌ه ‌ی‬ ‫ئ �ه‌م كتێبخانه‌ی ‌ه ب �ه‌و بچوكی ‌ه ‌ی‬ ‫بۆماو‌ه ‌ی چه‌ند ساڵێك‪ ،‬ده‌گه‌ڕێته‌و‌ه‬ ‫بۆ كه‌مته‌رخه‌م ‌ی هه‌موو الیه‌نه‌كان هه‌ر‬

‫له‌ڕۆشه‌نبیران ‌ی شارو خوێنه‌ره‌كان تا‬ ‫ده‌گات ‌ه به‌رپرسان ‌ی شار"‪.‬‬ ‫م��ح�ه‌م�ه‌د خ��در لێپرسراو ‌ی‬ ‫كتێبخان ‌ه ‌ی گشت ‌ی چوارقوڕن ‌ه ده‌ڵێت‬ ‫"بچوك ‌ی كتێبخانه‌كه‌مان له‌گه‌ڵ زۆر ‌ی‬ ‫ئاست ‌ی دانیشتواندا نییه‌"‪.‬‬ ‫به‌رپرس ‌ی كتێبخانه‌ك ‌ه وت ‌ی ئێم ‌ه‬ ‫داوامان كردوه‌‌و سه‌رۆك ‌ی شاره‌وان ‌ی‬ ‫زه‌و ‌ی بۆ دابینكردوین‪ ،‬وه‌زاره‌تیش‬ ‫په‌یمانیان پێداوین‪ ،‬الموای ‌ه سه‌رۆك ‌ی‬ ‫ش��اره‌وان��ی‌‌و ب �ه‌ڕێ��وه‌ب �ه‌ر ‌ی ناحی ‌ه‬ ‫كه‌مته‌رخه‌میان كردب ‌ێ هه‌ربۆی ‌ه‬ ‫ده‌بینین ل���ه‌زۆرب��� ‌ه ‌ی ناحیه‌كان‬ ‫كتێبخان ‌ه ‌ی تازه‌یان بۆكراو‌ه جگ ‌ه‬ ‫له‌ناحیه‌ك ‌ه ‌ی ئێمه‌‪.‬‬

‫كۆمپانیا ‌ی ئاسیاسێڵ ‪ 50‬هه‌زار هاوواڵت ‌ی له‌خۆ ‌ی توڕه‌ده‌كات‬ ‫زانیار له‌داقوق‬

‫دانیشتووان ‌ی گونده‌كان ‌ی ده‌وروبه‌ر ‌ی قه‌زا ‌ی داقوق كێش ‌ه ‌ی‬ ‫په‌یوه‌ندیكردنیان هه‌ی ‌ه له‌ڕێگ ‌ه ‌ی ئاسیا سێڵه‌وه‌و ناتوانن‬ ‫به‌ئاسان ‌ی په‌یوه‌ند ‌ی به‌یه‌كتره‌و‌ه بك ‌هن‌و به‌رپرسان ‌ی‬ ‫ئاسیاسێڵیش به‌ڵێن ‌ی چاره‌سه‌ركردن ‌ی كێشه‌كان به‌خه‌ڵك ‌ی‬ ‫ناوچه‌ك ‌ه ده‌ده‌ن‪.‬‬ ‫به‌هۆ ‌ی خراپی‌‌و كه‌م ‌ی بورجه‌كان ‌ی ئاسیاسێڵه‌و‌ه‬ ‫له‌ناوچ ‌ه ‌ی داق��وق دانیشتوان ‌ی گونده‌كان زۆرب � ‌ه ‌ی كات‬ ‫له‌سه‌ربان ته‌له‌فون ده‌كه‌ن ئه‌ویش به‌"پچڕپچڕی‌"‪.‬‬ ‫‪ 98‬گوند كه‌ژمار‌ه ‌ی دانیشتوانه‌ك ‌ه ‌ی نزیك ‌ه ‌ی ‪56‬‬ ‫هه‌زاركه‌س ده‌بێت له‌سنور ‌ی قه‌زا ‌ی داقوقدا داواده‌كه‌ن‬ ‫كۆمپانیا ‌ی ئاسیاسێڵ كێشه‌كانی په‌یوه‌ندیكردنیان بۆ‬ ‫چاره‌سه‌ر بكات‪ .‬حه‌سه‌ن باباعه‌ل ‌ی دانیشتو ‌ی گوند ‌ی‬ ‫حه‌وته‌غار ئاماژ‌ه به‌وه‌ده‌كات نزیك ‌ه ‌ی ‪ 7‬گوند ده‌بین‬ ‫ك �ه‌زۆرب � ‌ه ‌ی گونده‌كانمان نزیك ‌ی یه‌كتره‌‪ ،‬هه‌رچه‌ند‌ه‬ ‫بورجێك ‌ی ئاسیا له‌گونده‌كه‌مانه‌‪ ،‬به‌اڵم "زۆر ماندووده‌بین‬ ‫به‌په‌یوه‌ندیكردن له‌رێی ئاسیاوه‌"‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د شه‌ریف گل ‌ی ئه‌ندام ‌ی ئه‌نجومه‌ن ‌ی قه‌زا ‌ی داقوق‬ ‫ئاماژ‌ه ب �ه‌وه‌ده‌دات كه‌زۆرب ‌ه ‌ی هاوواڵتیان ‌ی ئه‌و ناوچه‌ی ‌ه‬ ‫خاوه‌ن ‌ی مۆبایل ‌ی ئاسیاسێڵن‪ ،‬وت ‌ی "نزیك ‌ه ‌ی ‪ 50‬هه‌زار‬

‫هاوواڵت ‌ی له‌داقوق گله‌ی ‌ی له‌كۆمپانیا ‌ی ئاسیا سێڵ ده‌كه‌ن"‪.‬‬ ‫ئه‌نه‌س مه‌جیدیش دانیشتو ‌ی گوند ‌ی كلیس ‌ه ‌ی سه‌ر به‌قه‌زا ‌ی‬ ‫داقوق ‌ه باسی له‌وه‌كرد گونده‌كه‌یان ‪ 2‬كیلۆمه‌تر له‌بورج ‌ی‬ ‫ئاسیاو‌ه دووره‌‪ ،‬به‌اڵم گه‌یاندن ‌ی ئاسیاسێڵ په‌یوه‌ند ‌ی نییه‌‪،‬‬ ‫ئه‌نه‌س وتی "تۆڕ ‌ی ئاسیا هه‌یه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌نگ ‌ی به‌رامبه‌ره‌كه‌ت‬ ‫گو ‌ێ لێنابێت"‪.‬‬ ‫نه‌سره‌دین مه‌جید ئاماژ‌ه بۆ ئه‌وه‌ده‌كات نزیك ‌ه ‌ی ‪250‬‬ ‫ژمار‌ه ‌ی مۆبایل ‌ی دانیشتووان ‌ی ئه‌و گونده‌م كۆكردوه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫تائێستا كۆمپانیا ‌ی ئاسیاسێڵ وه‌اڵم ‌ی دابینكردن ‌ی ئه‌و بورجه‌یان‬ ‫نه‌داوه‌ته‌و‌ه ك ‌ه به‌ڵێنیان پێدابووین بۆمان دابنێن‪.‬‬ ‫ئه‌میر خواكه‌ره‌م سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن ‌ی ق �ه‌زا ‌ی داقوق‬ ‫سه‌باره‌ت به‌نه‌بوون ‌ی هێڵ ‌ی ئاسیاسێڵ له‌قه‌زاك ‌ه به‌ده‌ستور ‌ی‬ ‫راگه‌یاند "هه‌موو رێگایه‌ك ده‌گرینه‌به‌ر بۆ چاره‌سه‌رركدنی‬ ‫كێشه‌ی په‌یوه‌ندیكردن له‌و سنوره‌"‪.‬‬ ‫به‌مه‌به‌ست ‌ی گه‌یاندن ‌ی داواكار ‌ی دانیشتوان ‌ی ئه‌و گوندان ‌ه‬ ‫ده‌ستوور په‌یوه‌ندیكرد به‌سه‌نته‌ر ‌ی كۆمپانیا ‌ی ئاسیاسێڵ‪،‬‬ ‫كارمه‌ند ‌ی ئه‌و سه‌نته‌ر‌ه رایگه‌یاند "له‌كێشه‌و گرفته‌كان ‌ی سنور ‌ی‬ ‫داقوق ئاگادار كراوینه‌ته‌وه‌‌و سه‌نته‌ر ‌ی ئاسیا به‌زووترین كات‬ ‫چاره‌سه‌ر ‌ی ئه‌وكێشان ‌ه ده‌كات"‪.‬‬

‫چاره‌نووسی خوێندكارانی كوردی روژهه‌اڵت‬ ‫له‌زانكوكانی هه‌رێم به‌ره‌و كوێیه‌؟‬ ‫له‌دوای پرۆسه‌ی ئازادی عێراق له‌ساڵی ‪2003‬و رزگاربونی كورده‌كانی‬ ‫باشوور له‌ده‌ستی دێوه‌زمه‌ی به‌عس‌و به‌ده‌ركه‌وتنی حكومه‌تی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان به‌شیوه‌یه‌كی فه‌رمی له‌ناوچه‌كه‌و ده‌رچون‌و په‌سه‌ندكردنی‬ ‫یاسای فیدراڵی بۆ عێراق‪ ،‬ئه‌م پارچه‌یه‌ له‌كوردستانی گه‌وره‌ بوو‬ ‫به‌جێی دڵخوشی به‌واتایه‌كیتر شارو واڵتی خه‌ونه‌كان بۆ كورده‌كانی‬ ‫به‌شه‌كانی تری كوردستانی‌ گه‌وره‌‪ ،‬دوابه‌دوای ئه‌م رووداوانه‌‪ ،‬وه‌زاره‌تی‬ ‫خوێندنی بااڵ بڕیارێكی بۆ وه‌رگرتنی خوێندكاری به‌شه‌كانی تری‬ ‫كوردستان له‌نێو زانكۆكانی هه‌رێمدا ده‌ركرد‪ ،‬دوابه‌دوای ده‌رچونی ئه‌م‬ ‫بڕیاره‌‪ ،‬زیاتر له‌سه‌دان خوێندكار له‌هه‌موو به‌شه‌كانی كوردستانه‌وه‌‬ ‫روویان له‌زانكوكانی هه‌رێم كرد‪ ،‬به‌هیوای خوێندن به‌زمانی دایك‬ ‫له‌كوردستانێكی ئازاددا‪.‬‬ ‫نه‌بوونی سه‌ره‌تاییترین مافی خوێندن كه‌خوێندنه‌ به‌زمانی‬ ‫دایك‪ ،‬یاخود ئه‌و واڵتانه‌ی لێی نیشته‌جێن‪ ،‬ده‌سه‌اڵتدارانی رێگرن‬ ‫له‌به‌رده‌م خوێندنیاندا‌و ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم بۆ‬ ‫خوێندكارانی دابینكرد وه‌ك هۆكارێكی هانده‌ر بووه‌ هۆی هاتنی‬ ‫به‌لێشاوی خوێندكاران به‌تایبه‌ت خوێندكارانی روژهه‌اڵتی كوردستان بۆ‬ ‫زانكوكانی هه‌رێم‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌و سنووره‌ به‌رباڵوه‌ی هه‌رێم له‌گه‌ڵ‬ ‫كوردستانی روژهه‌اڵتدا هه‌یه‌تی وای كردوه‌ هاتووچۆ ئاسانترو زیاتریش‬ ‫بێت‪.‬‬ ‫ژماره‌یه‌كی زۆر له‌م خوێندكارانه‌ وه‌رگیران‌و ده‌ستیان‬ ‫به‌خوێندن له‌زانكۆكانی هه‌رێمدا كرد‪ ،‬له‌سه‌ره‌تادا حكومه‌ت به‌هه‌موو‬ ‫توانایه‌كه‌وه‌ كه‌وته‌ ئاماده‌كردنی خزمه‌تگوزاری بۆ ئه‌م خوێندكارانه‌‬ ‫وه‌ك دابه‌شكردنی به‌شه‌ ناوخۆییه‌كان‌و دابینكردنی كارتی مانه‌وه‌و‬ ‫بڕینه‌وه‌ی مووچه‌ی مانگانه‌ بۆ هه‌ر خوێندكارێكیان كه‌جێگه‌ی سوپاس‌و‬ ‫پێزانینه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم به‌داخه‌وه‌ ئه‌مه‌ ماوه‌ی دوو ساڵه‌ به‌شێكی زۆر له‌م‬ ‫خوێندكارانه‌ كوتاییان به‌خوێندن هێناوه‌و هیچ چاره‌نووسێكی دیاریان‬ ‫نیه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌حاڵێكدایه‌ كه‌ ئه‌م خوێندكارانه‌ چه‌ند ساڵه‌ به‌هیوای‬ ‫ته‌واوكردنی خوێندن‌و دامه‌زراندنیان له‌ده‌زگاكانی هه‌رێمدا‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم پالنێكی ئه‌وتۆی بۆ داهاتوی ئه‌وان نیه‌و به‌واتایه‌كیتر‬ ‫جۆرێك له‌سه‌رلێشێواوی بۆ ئه‌م خوێندكارانه‌ دروست بووه‌و هه‌ر‬ ‫ئه‌م هۆكاره‌ش بووه‌ته‌ هۆی وازهێنانی به‌شێكی زوریان له‌خوێندن‌و‬ ‫گه‌ڕانه‌وه‌یان بۆ كوردستانی ئێران‌و بێهیوابونیان له‌خوێندن وه‌ك كورد‬ ‫وته‌نی له‌جه‌ژنه‌كه‌ی هه‌ردووال بوون‪.‬‬ ‫له‌الیه‌كی دیكه‌وه‌ حكومه‌تی ئێران هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ رایگه‌یاند‬ ‫كه‌باوه‌ڕی به‌بڕوانامه‌كانی زانكوكانی هه‌رێم نیه‌و دانیپێدا نانێت‪،‬‬ ‫ئه‌و خوێندكارانه‌شی كه‌ كوتاییان به‌خوێندن هێناوه‌و به‌مه‌به‌ستی‬ ‫دامه‌زراندنیان روویان له‌ده‌زگا حكومیه‌كان كردوه‌‪ ،‬هیچ وه‌اڵمێكیان‬ ‫پێنه‌دراوه‌ته‌وه‌‌و داوای ناسنامه‌ی عێراقیان لێكراوه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ له‌حاڵێكدایه‌‬ ‫كه‌ ئه‌وان باش ده‌زانن كه‌ناسنامه‌یان نیه‌‪ ،‬ئه‌مه‌ش دیسان ئاماژه‌یه‌كی‬ ‫ناڕاسته‌وخۆی كاربه‌ده‌ستانه‌ كه‌‬ ‫ئه‌وانیش دان به‌بڕوانامه‌ی ئه‌م‬ ‫خوێندكارانه‌دا نانێن‪ ،‬تائێستاش‬ ‫حكومه‌ته‌تی هه‌رێم هیچ پالن‌و‬ ‫به‌رنامه‌یه‌كی بۆ دامه‌زراندنی ئه‌م‬ ‫خوێندكارانه‌ نیه‌‪.‬‬ ‫لێره‌دا ئه‌و پرسیاره‌مان‬ ‫بۆ دروست ده‌بێت كه‌ ئایا‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌گه‌ر باوه‌ڕی‬ ‫به‌بڕوانامه‌ی ئه‌و خوێندكارانه‌ نیه‌‬ ‫هۆكاری وه‌رگرتنی خوێندكاران‬ ‫به‌تایبه‌ت خوێندكارانی رۆژهه‌اڵت‬ ‫تاوه‌كو ئێستاش له‌زانكۆكانی‬ ‫هه‌ریمدا بۆ چیه‌؟ هه‌روه‌ها‬ ‫بۆچی الیه‌نه‌ به‌رپرسه‌كان هیچ‬ ‫بیریان له‌چاره‌نووسی ئه‌وان‬ ‫نه‌كردووه‌ته‌وه‌‪ ،‬باشتروانیه‌‬ ‫كه‌ ئه‌و خزمه‌تگوزاریه‌ی بۆ‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێم‬ ‫خوێندكاره‌ رۆژهه‌اڵتیه‌كانه‌ بۆ‬ ‫خوێندكارانی باشوری كوردستان‬ ‫ئه‌گه‌ر باوه‌ڕی‬ ‫بێت چونكه‌ هیچ نه‌بێت‬ ‫به‌بڕوانامه‌ی ئه‌و‬ ‫سودێكیان بوداهاتوی والته‌كه‌یان‬ ‫خوێندكاران ‌ه نیه‌‬ ‫ده‌بێت‪ .‬به‌پیچه‌وانه‌وه‌ له‌واڵته‌‬ ‫پیشكه‌وتوه‌كاندا به‌ئه‌و په‌ڕی‬ ‫هۆكاری وه‌رگرتنی‬ ‫خزمه‌تگوزاری بگره‌ زیاتریش‬ ‫خوێندكاران‬ ‫خزمه‌تی خویندكاره‌ بیانیه‌كان‬ ‫به‌تایبه‌ت‬ ‫ده‌كه‌ن‪ ،‬تا له‌داهاتوودا بتوانن‬ ‫كه‌ڵكیان لێوه‌ربگرن بۆ خزمه‌تی‬ ‫خوێندكارانی‬ ‫كۆمه‌ڵگاكه‌یان‪ ،‬به‌دانانی پالن‌و‬ ‫رۆژهه‌اڵت‬ ‫رێوشوێنی زانستی بوونه‌ته‌‬ ‫تاوه‌كو ئێستاش‬ ‫جه‌مسه‌ریك بۆ ئه‌و مێشكانه‌ی‬ ‫كه‌ له‌واڵتانی خویانه‌وه‌ هه‌ڵدین‪،‬‬ ‫له‌زانكۆكانی‬ ‫هه‌ر ئه‌م هۆكاره‌شه‌ بووه‌ته‌‬ ‫هه‌ریمدا بۆ چیه‌؟‬ ‫هۆی پێشكه‌وتنی ئه‌م واڵتانه‌‬ ‫به‌ڕێژه‌یه‌كی به‌رز‌و ئه‌مڕو چه‌ندین‬ ‫واڵت وه‌ك كوردستان پێویستی‬ ‫ته‌واوی پێیانه‌‪.‬‬ ‫خوێندكارێكی كوردی روژهه‌اڵت‬ ‫ له‌زانكوی سلیمانی‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫کلتور‬

‫ی سروشتـی‌‪ ..‬بـۆ هـاوڕێ‌و خـۆشـه‌ویـسـتــان‬ ‫گـوڵـ ‌‬

‫‪30‬‬

‫"ماوه‌ی‌ دوو ساڵه‌ بۆ هه‌موو جێژوانه‌كانم گوڵی‌ سروشتیم له‌بیرنه‌كردوه‌"‬ ‫سه‌ربه‌ست ساڵح ل ‌ه سلیمانی‬

‫ب����ۆده‌رب����ڕی����ن����ی‌ ه���ه‌س���ت‌و‬ ‫سۆزێكی‌ زی��ات��ر ب��ۆ ه��اوڕێ‌‌و‬ ‫له‌بۆنه‌و‬ ‫خۆشه‌ویسته‌كانیان‬ ‫یاده‌كاندا‪ ،‬هاوواڵتیان به‌تایبه‌ت‬ ‫گ �ه‌ن��ج��ان گ��وڵ��ی‌ سروشتی‌‬ ‫ده‌ك��ه‌ن��ه‌ دی���اری‌ ده‌ستیان‌و‬ ‫گوڵفرۆشه‌كانیش ئاماژه‌‬ ‫ب�������ه‌وه‌ده‌ك�������ه‌ن‬ ‫خوازیارانی‌‬ ‫گ��وڵ��ی‌‬

‫هه‌ست به‌نه‌بوونی‌ گوڵفرۆشی‌‬ ‫سروشتی‌ ده‌ك���ات هه‌ربۆیه‌‬ ‫بڕیاری‌ ك��ردن�ه‌وه‌ی‌ دوكانێك‬ ‫بۆ فرۆشتنی گوڵی سروشتی‬ ‫ده‌دات‪ ،‬وه‌ك محه‌مه‌د عزیمی‌‬ ‫برای‌ ئاماژه‌ی‌ بۆ كرد هه‌ر له‌و‬ ‫س��اڵ�ه‌دا جیهانی‌‬

‫گوڵی‌ سروشتییان له‌سلێمانی‌‬ ‫كردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د وت��ی‌ "سه‌ره‌تا‬ ‫پیشه‌كه‌مان پێشوازی‌ لێنه‌كرا‌و‬ ‫رۆژانه‌ له‌‪ 5‬تا ‪ 10‬كه‌س ده‌هاتن‬ ‫بۆ گ��وڵ كڕین‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫ئ��ێ��س��ت��ا‬

‫سر و شتی‌‬ ‫رووله‌زیادبوونه‌‪.‬‬ ‫دارك��ۆ عه‌زیز ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 24‬س���اڵ ئ���ام���اژه‌ بۆ‬ ‫ئ�����ه‌وه‌ده‌ك�����ات ئێستا‬ ‫ژم���اره‌ی���ه‌ك���ی‌ ب��ه‌رچ��او‬ ‫له‌گه‌نجان بۆ ده‌ربڕینی‌‬ ‫خ���ۆش���ه‌وی���س���ت���ی‌‌ بۆ‬ ‫ه����اوڕێ‌‌و خۆشه‌ویست‌و‬ ‫گوڵی‌‬ ‫ده‌زگیرانه‌كانیان‬ ‫سروشتی‌ پێشكه‌شده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫پێیوایه‌ ئه‌مه‌ش سه‌ره‌تایه‌كه‌‬ ‫بۆكرانه‌وه‌ی‌ كلتوری‌ كوردی‌‬ ‫ك �ه‌خ �ه‌ڵ��ك "خ����ۆش ئ����اوازو‬ ‫زیندووتربێت"‪.‬‬ ‫داركۆ وتی‌ "ماوه‌ی‌ ‪ 2‬ساڵه‌‬ ‫بۆ هه‌موو جێژوانه‌كانم گوڵی‌‬ ‫سرشتیم له‌بیرنه‌كردوه‌"‪.‬‬ ‫جه‌مشید محه‌مه‌د به‌ڕه‌گه‌ز‬ ‫فارسه‌و خه‌ڵكی‌ تارانه‌ داوی‌‬ ‫ئ����ه‌وه‌ی‌ ل��ه‌س��اڵ��ی‌ ‪2002‬دا‬ ‫ب��ه‌س��ه‌ردان دێ��ت�ه‌ سلێمانی‌‬

‫ده‌ڕازێنرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ره‌فیق قادری ته‌مه‌ن‬ ‫‪ 32‬س���اڵ ك��ه‌ م���اوه‌ی‬ ‫‪10‬س��اڵ��ه‌ نیشته‌جێی‌‬ ‫واڵت �ی‌ هۆڵه‌ندایه‌ وتی‌‬ ‫"گ��وڵ�ی‌ سروشتی‌ الی‌‬ ‫ئ��ه‌وروپ��ی��ی��ه‌ك��ان زۆر‬ ‫م���ان���ا ه��ه‌ڵ��ده‌گ��رێ��ت‪،‬‬ ‫هه‌ربۆیه‌ گوڵی‌ سروشتی‌‬ ‫ب��ه‌ش��ێ��ك��ه‌ ل���ه‌ده‌س���ت‌و‬ ‫دیارییه‌كانی‌ هاوواڵتیانی‌‬ ‫ئه‌وروپا به‌جۆرێك رۆژانه‌‬ ‫خ �ه‌ڵ��ك گ��وڵ �ی‌ سروشتی‌‬ ‫به‌كاردێنێت وه‌ك به‌شێك‬ ‫ل�ه‌پ��ێ��وی��س��ت��ی��ی�ه‌ك��ان��ی وه‌ك‬ ‫ئارایشتێك به‌كاریده‌هێنن"‪.‬‬ ‫گ���ران���ی‌ ن���رخ���ی‌ گ��وڵ��ی‌‬ ‫سروشتی‌ كێشه‌یه‌كی‌ سه‌ره‌كی‌‬ ‫خوازیارانی‌ گوڵی‌ سروشتیه‌و‬ ‫ه���ی���وادارن ك��ه‌ نرخه‌كه‌ی‌‬

‫ی خـواردن‬ ‫نـهێـنییـه‌كـانـ ‌‬

‫گرنگیدان به‌رێژه‌ی‌ خواردن‌و جۆر‌و‬ ‫چۆنیه‌تی‌ خواردن به‌شێوه‌یه‌كی‌ ته‌ندروست‬

‫ی رۆژانه‌یه‌‌و‬ ‫خ��واردن چاالكییه‌ك ‌‬ ‫ب��ه‌چ��ێ��ژوه‌رگ��رت��ن ئ���ه‌و ك���ار‌ه‬ ‫ی تێربوون‪،‬‬ ‫ئه‌نجامده‌درێت تائاست ‌‬ ‫ب��ه‌ج��ۆرێ��ك ك�� ‌ه بمانپارێزێت‬ ‫ی خۆراك‬ ‫له‌نه‌خۆشی‌‪ ،‬پزیشكان ‌‬ ‫پ��ێ��ی��ان��وای � ‌ه خ���واردن��� ‌ه ب��اش‌و‬ ‫ی خۆپاراستن ‌ه‬ ‫ته‌ندروسته‌كان‪ ،‬كلیل ‌‬ ‫خۆپاراستن ‌ه‬ ‫ل��ه‌ن��ه‌خ��ۆش��ی‌و‬ ‫ل��ه‌ت��ووش��ب��وون به‌نه‌خۆشی‌‪،‬‬ ‫به‌مه‌رجێك به‌چێژوه‌رگرتن ئه‌و‬ ‫خ��واردن� ‌ه بخۆین‌و بزانین چه‌ند‬ ‫ی ده‌خ��ۆی �ن‌و چۆن‬ ‫ده‌خ��ۆی �ن‌و چ ‌‬ ‫ده‌یخۆین‪ ،‬گ�ه‌ر ئ�ه‌و خااڵنه‌مان‬ ‫جێبه‌جێكرد ده‌ت��وای��ن چێژ له‌و‬

‫تێڕوانینی‌ خه‌ڵك گ���ۆڕاوه‌‪،‬‬ ‫ب �ه‌ج��ۆرێ��ك رۆژان���ه‌ ل���ه‌‪ 40‬تا‬ ‫‪100‬كه‌س دێن بۆكڕینی‌ گوڵی‌‬ ‫سرشتی‌و له‌بۆنه‌و یاده‌كاندا‬ ‫ئه‌م ژماره‌یه‌ تێده‌په‌ڕێنێت"‪.‬‬ ‫ئێستا زیاتر له‌‪100‬جۆری‌‬ ‫گ��وڵ��ی‌ ج����ۆراوج����ۆر هه‌یه‌‬ ‫ك �ه‌ ب��ۆ ب��ۆن �ه‌و ئاهه‌نگه‌كان‬ ‫به‌دیاری‌ له‌شێوه‌ی‌‬ ‫جۆراوجۆردا‬

‫خواردن ‌هوه‌ربگرین‌وته‌ندروستییه‌ك ‌ی‬ ‫باشیشمان هه‌بێت‪.‬‬ ‫ی ته‌ندروست‬ ‫خواردن ‌‬ ‫ده‌ب���ێ���ت ل���ه‌س���ه‌ر ئ����ه‌و‌ه‬ ‫ی‬ ‫یه‌كانگیربین ك ‌ه مرۆڤ پێویست ‌‬ ‫ی ته‌ندروست هه‌یه‌‌و بۆ‬ ‫به‌خواردن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نێوان كه‌سێك ‌‬ ‫ئه‌وه‌ش جیاواز ‌‬ ‫گ���ه‌وره‌‌و بچوكدا نیی ‌ه ته‌نانه‌ت‬ ‫له‌نێوان ه��ه‌ردوو ره‌گه‌زكه‌شدا‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی له‌نێوان كه‌سێك ‌‬ ‫هه‌روه‌ها جیاواز ‌‬ ‫ی ئالود‌ه‬ ‫ت�ه‌ن��دروس�ت‌و كه‌سێك ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نیی ‌ه بۆ وه‌رگرتن ‌‬ ‫به‌نه‌خۆش ‌‬ ‫ی ت��ه‌ن��دروس��ت‪ ،‬وات��� ‌ه‬ ‫خ���واردن��� ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ته‌ندروست پێویستییه‌ك ‌‬ ‫خواردن ‌‬

‫ی هه‌موو مرۆڤه‌كانه‌‪،‬‬ ‫گرنگ ‌‬ ‫ی ته‌ندروست چوار‬ ‫خ��واردن� ‌‬ ‫ی هه‌یه‌‪:‬‬ ‫ی سه‌ره‌ك ‌‬ ‫بنه‌ما ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و خواردن ‌ه ‌‬ ‫یه‌كه‌م‪ :‬رێژ‌ه ‌‬ ‫ی رۆژێكدا ده‌یخۆین‪.‬‬ ‫له‌ماو‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی جۆر ‌‬ ‫دووه‌م‪ :‬هه‌ڵبژاردن ‌‬ ‫ی ئه‌و خواردن ‌ه‬ ‫خواردن‌و پێكهاته‌كان ‌‬ ‫له‌ژه‌مه‌كاندا‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی رێژ‌ه ‌‬ ‫سێیه‌م‪ :‬دابه‌شكردن ‌‬ ‫ی رۆژانه‌مان به‌چه‌ند‬ ‫خواردنه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫به‌شێكه‌و‌ه ل �ه‌ج��ۆر‌و جیاواز ‌‬ ‫خواردنه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫چ���واره‌م‪ :‬ده‌بێت چۆنیه‌ت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئ �ه‌و رێژه‌ی ‌ه ‌‬ ‫خ���واردن به‌پێ ‌‬ ‫ی له‌هه‌ر‬ ‫ی پێیه‌ت ‌‬ ‫له‌شمان پێویست ‌‬ ‫ژه‌مێكدا بزانرێت‪.‬‬ ‫ئاماده‌كارییه‌كان بۆ رێژه‌‌و‬ ‫ی خواردن‬ ‫جۆر ‌‬ ‫ده‌ب���ێ���ت ل���ه‌ه���ه‌ر ب��ه‌ش�� ‌ه‬ ‫ی بۆ ئه‌و‬ ‫خۆراكێكدا‪ ،‬ئاماده‌كار ‌‬ ‫ی مرۆڤ‬ ‫رێژه‌ی ‌ه بكرێت ك ‌ه له‌ش ‌‬ ‫ی‬ ‫ی تا له‌رێگا ‌‬ ‫ی پێیه‌ت ‌‬ ‫پێویست ‌‬ ‫ی ل� ‌هش‌و مێشكه‌و‌ه‬ ‫چاالكییه‌كان ‌‬ ‫ی لێوه‌ربگیرێت‪،‬‬ ‫رۆژان��� ‌ه س��وود ‌‬ ‫ی ته‌ندروست‬ ‫ئ �ه‌م �ه‌ش پزیشك ‌‬ ‫ی (كالۆری‌)‬ ‫ی چاالك ‌‬ ‫ی وز‌ه ‌‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫ئه‌و خواردن ‌ه دی��اری ده‌ك��ات ك ‌ه‬ ‫ی‬ ‫ی به‌پێ ‌‬ ‫ی پێیه‌ت ‌‬ ‫مرۆڤ پێویست ‌‬

‫ی ئه‌وانیش‪:‬‬ ‫ی سه‌رك ‌‬ ‫سێ مه‌رج ‌‬ ‫ی ی��ان گه‌یشتن ب ‌ه‬ ‫پ��ارێ��زگ��ار ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئاسایی ئه‌و (كالۆری‌)ی ‌ه ‌‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫ی مرۆڤه‌كه‌‪،‬‬ ‫ی كێش ‌‬ ‫پێویست ‌ه به‌پێ ‌‬ ‫ی وز‌ه‬ ‫ی س �ه‌رچ��او‌ه ‌‬ ‫ده‌ستخستن ‌‬ ‫ی‬ ‫ی ئه‌و رێژ‌ه (كالۆری‌)ی ‌ه ‌‬ ‫به‌پێ ‌‬ ‫ل �ه‌ش رۆژان��� ‌ه به‌كاریده‌هێنێت‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی ل ‌هش‌والر ‌‬ ‫ی گه‌شه‌كردن ‌‬ ‫قۆناغ ‌‬ ‫ی‬ ‫منداڵ یان مێردمنداڵ یان ژنێك ‌‬ ‫دووگیان‪.‬‬ ‫ی مرۆڤه‌كان رۆژان ‌ه‬ ‫به‌گشت ‌‬ ‫ی (‪1700‬‬ ‫پێویستیان به‌وه‌رگرتن ‌‬ ‫ی چاالك (كالۆری‌)‬ ‫بۆ ‪ )2200‬وز‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێژ‌ه ‌‬ ‫ی دیاریكردن ‌‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬به‌پێ ‌‬ ‫(پرۆتینات‌و كاربۆهیدارت‌و چه‌وری‌‌و‬ ‫شه‌كر ك ‌ه هه‌ر یه‌ك گرام پرۆتینات‌و‬ ‫ی‬ ‫ی (‪ )4.2‬كالۆر ‌‬ ‫كاربۆهیدرات بڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫تێدایه‌‌و هه‌ریه‌ك گرام له‌چه‌ور ‌‬ ‫ی تێدایه‌‌و‬ ‫ی (‪ )8.4‬ك��ال��ۆر ‌‬ ‫ب��ڕ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی رێژه‌كانیش به‌پێ ‌‬ ‫دابه‌شكردن ‌‬ ‫ی له‌سه‌دا ده‌بێت‬ ‫ی رێژ‌ه ‌‬ ‫دابه‌شكردن ‌‬ ‫ی (‪)%55‬‬ ‫ك ‌ه كاربۆهیدارت نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی رۆژانه‌مان‬ ‫ی خواردنه‌كان ‌‬ ‫رێ��ژ‌ه ‌‬ ‫پێكده‌هێنێت‌و چه‌وریش له‌(‪)%30‬‬ ‫پڕۆتیناتیش‬ ‫پێكده‌هێنێت‌و‬ ‫له‌(‪ )%15‬پێكده‌هێنێت‪.‬‬ ‫ی‬ ‫وات ‌ه ئه‌گه‌ر كه‌سێك پێویست ‌‬ ‫ی هه‌بێت ده‌بێت‬ ‫به‌(‪ )2000‬كالۆر ‌‬ ‫ی ده‌یخوات‬ ‫ی ئه‌و خواردن ‌ه ‌‬ ‫رێژ‌ه ‌‬ ‫ی‬ ‫ی نزیك ‌ه ‌‬ ‫رۆژان��� ‌ه كاربۆهیدارت ‌‬ ‫ی‬ ‫ی بێت‌و چه‌ور ‌‬ ‫(‪ )1100‬كالۆر ‌‬ ‫ی بێت‌و‬ ‫ی (‪ )600‬ك��ال��ۆر ‌‬ ‫نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی (‪)300‬‬ ‫پرۆتیناتیش نزیك ‌ه ‌‬ ‫ی بێت‪ ،‬وات ‌ه (‪ )260‬گرام‬ ‫كالۆر ‌‬ ‫كاربۆهیدارت‌و (‪ )70‬گرام چه‌وری‌‌و‬ ‫(‪ )70‬گرام پرۆتینات‪.‬‬ ‫ی (شرق االوسط)‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪ :‬رۆژنام ‌ه ‌‬

‫و‪ :‬فه‌رهاد قادر‬

‫كه‌مبكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫محه‌مه‌د عزیمی‌ هۆكاری‌‬ ‫گرانی‌ نرخی‌ گوڵی‌ سرشتی‌‬ ‫بۆئه‌وه‌ گه‌ڕانده‌وه‌ كه‌ له‌تارانی‌‬ ‫پایته‌ختی‌ ئیرانه‌وه‌ گوڵیان‬ ‫بۆ دێت‌و كرێی‌ گواستنه‌وه‌ش‬ ‫هۆكاری‌ گرانییه‌كه‌یه‌تی‌‪.‬‬ ‫م���ح���ه‌م���ه‌د وت����ی‌ "ئ���ه‌و‬ ‫كه‌سانه‌ی‌ دێن بۆكڕینی‌ گوڵی‌‬ ‫سروشتی‌ زیاتر كه‌سانێكن كه‌‬ ‫ده‌وڵمه‌ندن"‪.‬‬ ‫بێجگه‌ ل��ه‌دی��اری‌ بۆنه‌و‬ ‫ئ��اه �ه‌ن��گ �ه‌ك��ان‪ ،‬له‌ئێستادا‬ ‫هه‌ندێك له‌وكه‌سانه‌ی‌ سه‌ردانی‌‬ ‫نه‌خۆش ده‌كه‌ن گوڵی‌ سروشتی‌‬ ‫بۆ ده‌به‌ن‪ ،‬به‌اڵم به‌هۆی‌ گرانی‌‬ ‫نرخه‌كه‌یه‌وه‌ به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ‬ ‫گوڵی‌ دروستكراوو شیرینی‌‬ ‫كه‌متر ده‌كرێته‌ دیاری‌ ده‌ستیان‬ ‫بۆ نه‌خۆشه‌كان‪.‬‬ ‫ی‬ ‫چه‌پكێك گ��وڵ نرخه‌كه‌ ‌‬ ‫ل �ه‌(‪ 15‬بۆ ‪ )30‬ه �ه‌زار دیناره‌‪،‬‬ ‫سه‌به‌ته‌یه‌ك گ��وڵ ك ‌ه به‌چه‌ند‬ ‫ج��ۆرێ��ك گ��وڵ ده‌ڕازێنرێته‌و‌ه‬ ‫نرخه‌كه‌ی‌ ل��ه‌‪ 40‬بۆ ‪ 60‬هه‌زار‬ ‫دیناره‌‪.‬‬ ‫م��اوه‌ی‌ ‪ 2‬ساڵه‌ دوكانێكی‌‬ ‫گوڵفرۆشی‌ له‌به‌رده‌م ده‌رگای‌‬ ‫نه‌خۆشخانه‌ی‌ گشتی‌ سلێمانی‌‬ ‫ك��راوه‌ت�ه‌وه‌ كه‌ژماره‌یه‌كی‌ كه‌م‬ ‫گوڵی‌ هه‌بوو‪ ،‬ره‌ئ��وف حه‌مه‌ی‌‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری‌ ئه‌م دوكانه‌ وتی‌‬ ‫"به‌داخه‌وه‌ خه‌ڵكی‌ ئێمه‌ هێشتا‬ ‫تێڕوانینی‌ بۆ ژی��ان له‌ئاستی‌‬ ‫پێویستدا نییه‌‪ ،‬ژماره‌یه‌كی‌ زۆری‌‬ ‫ئه‌وانه‌ی‌ دێن بۆالی‌ نه‌خۆشه‌كان‬ ‫ن��زی��ك �ه‌ی‌ ن��ی��وه‌ی��ان شیرینی‌‬ ‫ی��ان گوڵی‌ الستیك ده‌ب �ه‌ن بۆ‬ ‫نه‌خۆشه‌كان ل�ه‌ب�ه‌ر هه‌رزانی‌‬ ‫نرخه‌كه‌ی‌و تێنه‌گه‌یشتن له‌مانای‌‬

‫گوڵی‌ سروشتی‌‪ ،‬چونكه‌ گوڵی‌‬ ‫سروشتی‌ ئارامبه‌خش‌و شیفایه‌"‪.‬‬ ‫دی���ارت���ری���ن���ی‌ گ���وڵ���ه‌‬ ‫سروشتیه‌كان وه‌ك (شه‌وبۆ‪،‬‬ ‫گ��ه‌اڵب��ۆن‪ ،‬م��ه‌ری��ه‌م‪ ،‬لیلۆم‪،‬‬ ‫گوڵه‌باخ‪ ،‬داودی‌‪ ،‬مێخه‌ك‪،‬‬ ‫ژێ��رڤ��را‪ ،‬زه‌ن��ب��اق‪ ،‬ئه‌نتریۆم‪،‬‬ ‫رۆز‪ ،‬نێرگز)‪.‬‬ ‫ئامانج حه‌بیب خاوه‌نی‌‬ ‫گوڵفرۆشی‌ سروشتی‌ سلێمانی‌‬ ‫ماوه‌ی‌ ‪ 2‬ساڵه‌ ئه‌و پێشانگایه‌ی‌‬ ‫ك����ردۆت����ه‌وه‌ وت���ی س��ه‌ره‌ت��ا‬ ‫له‌ئاستی‌ پێویستدا نه‌بوو‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌تێپه‌ڕینی‌ كات گوڵی‌‬ ‫سروشتی‌ بره‌وی‌ سه‌ند كه‌ له‌م‬ ‫ساڵدا "رۆژان �ه‌ كڕیاره‌كانمان‬ ‫زیادده‌كات"‪.‬‬ ‫ده‌رب����اره‌ی‌ كڕیاره‌كانی‌‬ ‫ئامانج ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ده‌كات‬ ‫زۆرت���ری���ن ژم������اره‌ی‌ گه‌نج‬ ‫له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز دێن بۆ كڕینی‌‬ ‫گوڵی‌ سروشتی‌‪ ،‬له‌یاده‌كاندا‬ ‫كڕیار زۆرتر ده‌بێت‪ ،‬بۆنمونه‌‬ ‫له‌م چه‌ند رۆژه‌دا كه‌ هاوكاتی‌‬ ‫ی���ادی‌ س���ه‌ری‌ س��اڵ �ی‌ ن��وێ‌‬ ‫ب���وو ژم���اره‌ی���ه‌ك���ی‌ به‌رچاو‬ ‫ل �ه‌م �ه‌س��ی��ح��ی��ی �ه‌ك��ان هاتون‬ ‫ب��ۆك��ڕی��ن �ی‌ گ���وڵ‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا‬ ‫ل �ه‌ئ��اه �ه‌ن��گ �ی‌ ده‌رچ���ووان���ی‌‬ ‫خ���وێ���ن���دك���اران���ی‌ زان���ك���ۆو‬ ‫په‌یمانگاكاندا ژماره‌یه‌كی‌ زۆر‬ ‫گوڵ ده‌فرۆشین‪.‬‬ ‫ب��ه‌وت��ه‌ی‌ ئ��ام��ان��ج ی���ادی‌‬ ‫ڤاالنتاین پڕفرۆشترین رۆژی‌‬ ‫ساڵه‌‌و له‌ساڵی‌ پاردا له‌ڕۆژی‌‬ ‫ڤاالنتایندا ‪ 1000‬ه�ه‌زار كه‌س‬ ‫سه‌ردانی‌ ك��ردوون‪ ،‬له‌وڕۆژه‌دا‬ ‫گوڵه‌باخ ده‌فرۆشرێت به‌هۆی‌‬ ‫سوری‌ ره‌نگه‌كه‌یه‌وه‌ كه‌هێمایه‌‬ ‫بۆخۆشه‌ویستی‌‪.‬‬

‫ی‬ ‫ئه‌ته‌وێت به‌گه‌نج ‌‬ ‫بمێنیته‌وه‌؟‬ ‫ب���ۆئ���ه‌و‌ه ‌ی پێست ‌ی ده‌م���وچ���اوت‬ ‫به‌ڕووگه‌ش ‌ی بمێنێته‌وه‌و بیپارێزیت‬ ‫له‌چرچ‌و لۆچ ‌ی ده‌توانیت به‌به‌كارهێنان ‌ی‬ ‫ك��ۆم�ه‌ڵ��ێ��ك م��ی��وه‌و كه‌ره‌ست ‌ه ‌ی‬ ‫سروشتی‌‪ ،‬روویه‌ك ‌ی گ� ‌هش‌و جوان‬ ‫به‌ده‌موچاوت ببه‌خشیت‪.‬‬ ‫پاراستن ‌ی پێست ‌ی روو‬ ‫‪1‬ـ س���ه‌ر ت��وێ��ژ ‌ی ماست ‌ی‬ ‫سروشتی‌و ‪ 4‬دان� ‌ه شیلك تێكه‌ڵ‬ ‫بكه‌و ماسكێك ‌ی لێدروست بكه‌‌و بۆ‬ ‫م��او‌ه ‌ی ‪ 15‬خوله‌ك به‌كاریبهێنه‌‪،‬‬ ‫پاشان به‌ئاو ‌ی شله‌تێن بیشۆ‪.‬‬ ‫‪2‬ـ كه‌وچكێك ‌ی چێشت مره‌با ‌ی‬ ‫ق�ه‌ی��س�ی‌و كه‌وچكێك خه‌یار ‌ی‬ ‫وردك���راو‌و كه‌وچكێك هه‌نگوین ‌ی‬ ‫سروشت ‌ی تێكه‌ڵ بكه‌و بید‌ه له‌پێست ‌ی‬ ‫رووت‌و بۆ ماو‌ه ‌ی ‪ 15‬خوله‌ك پاشان‬ ‫به‌ئاو ‌ی شله‌تێن بیشۆ‪.‬‬ ‫پاراستن ‌ی پێست ل ‌ه چرچ‌ولۆچ ‌ی‬ ‫‪1‬ـ پارچه‌یه‌ك ‌ی مامناوه‌ند ‌ی‬ ‫كوله‌ك ‌ه ‌ی سه‌وز له‌گه‌ڵ ‪ 4‬دان ‌ه شیلك‬ ‫تێكه‌ڵ بكه‌و بۆماو‌ه ‌ی ‪ 15‬خوله‌ك‬ ‫به‌كاریبهێنه‌‪ ،‬پاشان بیشۆ‪.‬‬ ‫‪2‬ـ مۆز ب �ه‌وردك��راو ‌ی تێكه‌ڵ ‌ی‬ ‫چه‌ند دڵۆپێك زه‌یت ‌ی گوێز ‌ی هند ‌ی‬ ‫بكه‌‌و رۆژان ‌ه به‌كاریبهێنه‌‪.‬‬ ‫‪3‬ـ هه‌نگوین باشترین ده‌رمان ‌ی‬ ‫خۆ رزگاركردن ‌ه له‌چرچبوون ‌ی پێست‬ ‫به‌به‌كارهێنان ‌ی هه‌نگوین ‌ی سروشتی‌‪،‬‬

‫‪ 2‬كه‌وچك ‌ی چێشت هه‌نگوین له‌گه‌ڵ‬ ‫كرێم ‌ی تایبه‌ت ‌ی رووخسار تێكه‌ڵ‬ ‫بكه‌‌و پاشان شوێن ‌ی چرچه‌كان‬ ‫بۆماو‌ه ‌ی نیوكاتژمێر بشێله‌‪ ،‬دوا ‌ی‬ ‫ئه‌و‌ه بیشۆ‪.‬‬ ‫ی‬ ‫ی په‌ڵه‌و سپیكردنه‌و‌ه ‌‬ ‫البردن ‌‬ ‫رووخسار‬ ‫(‪ 3‬ده‌ن��ك ب��ادام‪+‬زه‌ردێ��ن�� ‌ه ‌ی‬ ‫بچوك‬ ‫هێلكه‌یه‌ك‪+‬كه‌وچكێك ‌ی‬ ‫گوشراو ‌ی لیمۆ)‪ ،‬بادامه‌كان له‌ئاودا‬ ‫بخوسێنه‌و پاشان بیكوته‌و گوشراو ‌ی‬ ‫ل��ی��م��ۆك� ‌ه ‌ی ت��ێ��ب��ك�ه‌و زه‌ردێ���ن��� ‌ه ‌ی‬ ‫هێلكه‌كه‌ش ‌ی تێكه‌ڵ بكه‌و بۆماو‌ه ‌ی‬ ‫‪ 15‬خوله‌ك له‌په‌ڵه‌كان ‌ی بده‌و پاشان‬ ‫به‌ئاو ‌ی شله‌تێن بیشۆ‪ ،‬باشتروای ‌ه‬ ‫ئه‌م كار‌ه رۆژان ‌ه ئه‌نجامبدرێت له‌دوا ‌ی‬ ‫پاككردنه‌و‌ه ‌ی ده‌موچاو‪.‬‬


‫‪33‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫وه‌رزش‬

‫پــلـیــگـــریــنــی گــیــرۆده‌ بــووه‌‬ ‫مانوێل پلیگرینی راهێنه‌ری‬ ‫یانه‌ی ریاڵ مه‌دریدی ئیسپانی‬ ‫گ��ی��رۆده‌ی ئاماده‌نه‌بوونی‬ ‫سه‌ره‌كییه‌كانی‬ ‫ی��اری��زان �ه‌‬ ‫ی��ان �ه‌ك �ه‌ی �ه‌ت �ی‌و به‌ناچاری‬ ‫گ��ۆڕان��ك��اری له‌پێكهاته‌كه‌ی‬ ‫ده‌كات‪.‬‬ ‫رۆژن�������ام�������ه‌ی ئ����ه‌ی‬ ‫ئ��ێ��س��ی ئ��ی��س��پ��ان��ی ئ���ه‌وه‌ی‬ ‫ب��ڵ�اوك����رده‌وه‌ ك��ه‌ مانوێل‬ ‫پلیگرینی راهێنه‌ری یانه‌ی‬ ‫ری��اڵ م�ه‌دری��دی واڵته‌كه‌یان‬ ‫ئاماده‌نه‌بوونی‬ ‫ب��ه‌ه��ۆی‬ ‫چه‌ند یاریزانێكی سه‌ره‌كی‪،‬‬ ‫له‌پێكهاته‌كه‌یدا‬ ‫گۆڕانكاری‬ ‫ده‌كات‌و به‌ناچاری پالنه‌كانی‬

‫ده‌شێوێنێت‪.‬‬ ‫رۆژن���ام���ه‌ك���ه‌ ئ��ه‌وه‌ش��ی‬ ‫ب��ڵ��اوك�����ردووه‌ت�����ه‌وه‌ ك���ه‌‬ ‫ئاماده‌نه‌بوونی هه‌ریه‌كه‌ له‌‬ ‫"السانا دی��اراو سێـــــرجیۆ‬ ‫رام�����ۆس‌و پ��ی��پ �ی‌و مامادۆ‬ ‫دی����ارا" ك��ێ��ش�ه‌ی گ���ه‌وره‌ی‬ ‫ل�����ه‌ب�����ه‌رده‌م پ�لان��ه‌ك��ان��ی‬ ‫پلیگرینی دروستكردووه‌و ئه‌و‬ ‫راهێنه‌ره‌ به‌ناچاری شێوازی‬ ‫پێكهاته‌كه‌ی گۆڕییوه‌‪.‬‬ ‫زانیاریه‌كانی‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی‬ ‫ه�ه‌م��ان رۆژن��ام �ه‌ پلیگرینی‬ ‫له‌یاری داهاتووی یانــــه‌كه‌ی‬ ‫كه‌ بڕیاره‌ به‌رامبه‌ر یانه‌ی‬ ‫ریاڵ مایۆركا ئه‌نجامیبدات‪،‬‬

‫كـــارلــۆس ‬ ‫رۆبێرتۆ كارلۆسی به‌ڕازیلی‌و‬ ‫به‌رگریكاری یانه‌ی فه‌نه‌رباخچه‌ی‬ ‫توركی گ �ه‌ڕای �ه‌وه‌ واڵته‌كه‌یی‌و‬ ‫په‌یوه‌ندی به‌یانه‌كه‌ی رۆناڵدۆی‬ ‫هاونیشتمانیه‌وه‌ كرد‪.‬‬ ‫ئاژانسه‌ رۆژنامه‌وانیه‌كانی‬ ‫ه����ه‌واڵ ل��ه‌ب��ه‌ڕازی��ل ئ��ه‌وه‌ی��ان‬ ‫ب��ڵ�اوك����رده‌وه‌ ك���ه‌ رۆبێرتۆ‬ ‫كارلۆسی به‌رگریكاری پێشووی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی واڵته‌كه‌یان گه‌ڕایه‌وه‌‬ ‫به‌ڕازیل‌و په‌یوه‌ندی به‌ریزه‌كانی‬ ‫یانه‌ی كۆره‌نتیانزه‌وه‌ كرد‪ ،‬كه‌‬ ‫رۆناڵدۆی هێرشبه‌ری پێشووی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌یان یاری بۆ ده‌كات‪.‬‬ ‫ه����ه‌روه‌ه����ا ئ���ه‌وه‌ش���ی���ان‬ ‫ب��ڵ�اوك����رده‌وه‌ ك���ه‌ ك���ارل���ۆس‬ ‫له‌مه‌راسیمێكی گ����ه‌وره‌دا كه‌‬ ‫له‌الیه‌ن ئیداره‌ی یانه‌ نوێكه‌یه‌وه‌‬ ‫بۆی رێكخرابوون پێشوازییه‌كی‬ ‫گ����ه‌وره‌ی ل��ێ��ك��راو ج��ه‌م��اوه‌رو‬ ‫هانده‌رانی یانه‌كه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و‬

‫په‌نا ده‌باته‌ به‌ر پێكــهاته‌ی‬ ‫"‪ "3- 1 - 2 - 4‬ئه‌ویش‬ ‫ل��ه‌پ��ێ��ن��او پ���ڕك���ردن���ه‌وه‌ی‬ ‫ئ��ه‌و بۆشاییه‌ی كه‌به‌هۆی‬ ‫یاریزانانی‬ ‫ئاماده‌نه‌بوونی‬ ‫سه‌ره‌وه‌ دروستبووه‌‪.‬‬ ‫پێكهاته‌كه‌ی‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی‬ ‫پلیگرینی ه��ه‌ری��ه‌ك��ه‌ له‌‬ ‫"ئ�ه‌ل��پ��ی��ـ��ـ��ـ��ـ��ـ��ۆل‌و گ����ارای‌و‬ ‫ئه‌ربیلیۆو مارسیــــلۆ" له‌هێڵی‬ ‫به‌رگری‌و "ئه‌لۆنسۆو گاگۆ"‬ ‫له‌هێــــڵی ن��اوه‌ن��دو "كاكا"‬ ‫له‌هێڵی پشت هێرشبه‌ران‌و‬ ‫هیگــــواین‌و‬ ‫"رۆن���اڵ���دۆو‬ ‫بنزیما"ش له‌هێڵی هێرشبردن‬ ‫ده‌بن‪.‬‬

‫چوو ‌ه پاڵ رۆناڵدۆ‬

‫یاریزانه‌یان به‌مایه‌ی به‌هێزبوونی‬ ‫یانه‌كه‌ له‌قه‌ڵه‌مدا‪.‬‬ ‫كارلۆس له‌گه‌ڵ گه‌شتنی به‌‬ ‫خاكی واڵته‌كه‌ی‌و پێشوازیكردنی‬ ‫ل���ه‌الی���ه‌ن ج����ه‌م����اوه‌ری یانه‌‬ ‫نوێكه‌یه‌وه‌ ئه‌وه‌ی راگه‌یاند كه‌‬ ‫زۆر خۆشحاڵه‌ به‌وه‌ی گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‬

‫خاكی واڵته‌كه‌ی‌و له‌پاڵ رۆناڵدۆی‬ ‫هاونیشتمانی یاری ده‌كات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاند‬ ‫ك���ه‌ ه���ه‌وڵ���ی ئ�����ه‌وه‌ ده‌دات‬ ‫ئ��اس��ت��ێ��ك��ی ب����ه‌رز پێشكه‌ش‬ ‫بكات‌و یانه‌كه‌ی به‌سه‌ركه‌وتن‬ ‫بگه‌یه‌نێت‪ ،‬تا له‌الیه‌ن كارلۆس‬

‫تۆتی رقی له‌سیاسه‌ت ‌ه‬

‫دۆنگای راهێنه‌ری هه‌ڵبژارده‌ی‬ ‫واڵته‌كه‌یه‌وه‌ بانگێشتی به‌ڕازیل‬ ‫بكرێته‌وه‌‪.‬‬ ‫وتیشی "خوازیاری ئه‌وه‌م بۆ‬ ‫جارێكی تر درێسی هه‌ڵبژارده‌ی‬ ‫ب �ه‌ڕازی��ل بپۆشم‌و له‌مۆندیالی‬ ‫ئه‌فریقا به‌شداری بكه‌م‪".‬‬

‫فیدره‌ر‪ ،‬نادال به‌هاوشانی خۆی نازانێت‬ ‫رۆجێ فیدره‌ری سویسری‌و ریزبه‌ندی یه‌كه‌می باشترینه‌كانی تێنسی سه‌رزه‌وی‬ ‫جیهانی‪ ،‬رافایل نادالی ركابه‌ری به‌هاوشانی خۆی نازانێت‪.‬‬ ‫له‌په‌راوێزی به‌شداریكردن له‌پاڵه‌وانێتی ئه‌كسون مۆبیل له‌ده‌وحه‌ی پایته‌ختی‬ ‫قه‌ته‌رو له‌میانی كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا‪ ،‬رۆجێ فیدره‌ری سویسری‌و ریزبه‌ندی‬ ‫یه‌كه‌می باشترینه‌كانی تێنسی سه‌رزه‌وی له‌جیهاندا‪ ،‬ئه‌وه‌ی راگه‌یاند ك ‌ه ده‌یه‌وێت‬ ‫له‌ساڵی نوێدا پارێزگاری له‌پله‌كه‌ی بكات‌و له‌ریزبه‌ندی یه‌كه‌میدا بمێنێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ناوبراو ئه‌وه‌شی راگه‌یاند ك ‌ه هه‌وڵ ده‌دات ته‌واوی نازناوی ئه‌و پاڵه‌وانێتیان ‌ه‬ ‫به‌ده‌ستبهێنێت ك ‌ه به‌شداری تێدا ده‌كات‪ ،‬ئه‌ویش به‌و هیوایه‌ی له‌ریزبه‌ندی یه‌كه‌می‬ ‫بمێنێته‌وه‌و رێ به‌ركابه‌ره‌كانی نه‌دات جێ پێی له‌ق بكه‌ن‪.‬‬ ‫فیده‌ره‌ی ته‌مه‌ن ‪ 28‬ساڵ ئاماژه‌ی به‌وه‌دا كه‌ متمانه‌ی به‌خۆی هه‌ی ‌ه ته‌واوی‬ ‫نازناوه‌كان به‌ده‌ستبهێنێت به‌و مه‌رجه‌ی پێكان به‌رۆكی نه‌گرێت‌و له‌یاریگاكان‬ ‫دووریبخاته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی رافایل نادالی ركابه‌ری‪ ،‬فیدره‌ر وتی "ئه‌و یاریزانێكی لێهاتووه‌و خاوه‌ن‬ ‫تواناو ئاستێكی به‌رزه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ته‌مه‌ن منداڵه‌و پێنج ساڵ له‌من بچوكتره‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئێستا ئه‌و هاوشانی من نیه‌و زۆری له‌پێش ‌ه بۆ ئه‌وه‌ی بگات ‌ه ئاستی من‪".‬‬

‫درۆگبا‪ :‬له‌خۆمان بایی بووین‬ ‫دی���دی درۆگ���ب���ای هێرشبه‌ری‬ ‫ك��ۆت��دی��ڤ��وارو ی��ان��ه‌ی چێڵسی‬ ‫ئینگلیزی هۆكاری سه‌رنه‌كه‌وتنی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌كه‌ی له‌جامی ئه‌فریقای‬ ‫پێشوو ب��ۆ له‌خۆبایی بونیان‬ ‫ده‌گێڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌كۆنگره‌یه‌كی رۆژنامه‌وانیدا‬ ‫ك ‌ه له‌شاری ئه‌بیدجانی واڵته‌كه‌ی‬ ‫س��ازی��داب��وو‪ ،‬دی���دی درۆگبای‬ ‫هێرشبه‌ری كۆتدیڤوارو یانه‌ی‬ ‫چێڵسی ئینگلیزی ئه‌وه‌ی راگه‌یاند‬

‫ك ‌ه بۆ جامی نه‌ته‌وه‌كانی ئه‌فریقا‬ ‫ك ‌ه بڕیاره‌ یه‌ك شه‌ممه‌ی داهاتوو‬ ‫ل�ه‌واڵت��ی ئه‌نگۆال به‌ڕێوه‌بچێت‬ ‫ئاماده‌كاری ته‌واویان كردووه‌و‬ ‫نیازی به‌ده‌ستهێنانی نازناوه‌كه‌یان‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هێرشبه‌ر‌ه ره‌شپێسته‌كه‌ی‬ ‫چێڵسی ئه‌وه‌شی راگه‌یاند ك ‌ه ده‌بوو‬ ‫له‌پاڵه‌وانێتی پێشوو ئه‌و نازناوه‌یان‬ ‫به‌ده‌ستبهێنایه‌‪ ،‬ب �ه‌اڵم به‌هۆی‬ ‫له‌خۆبایی بونیان نه‌یانتوانی دڵی‬

‫جه‌ماوه‌ری واڵته‌كه‌یان خۆشبكه‌ن‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاند ك ‌ه‬ ‫خوازیاری ئه‌وه‌ی ‌ه بۆ ته‌نها جارێك‬ ‫ئه‌و نازناو‌ه به‌رزبكاته‌وه‌و به‌دڵی‬ ‫خۆشه‌و‌ه بگه‌ڕێته‌و‌ه ریزه‌كانی‬ ‫یانه‌ی چێڵسی له‌ئینگلته‌را‪.‬‬ ‫وتیشی "ئاستمان ب��ه‌رزه‌و‬ ‫به‌گیانێكی خۆ به‌كه‌مزانینه‌و‌ه‬ ‫به‌شداری پاڵه‌وانێتیه‌ك ‌ه ده‌كه‌ین‪،‬‬ ‫به‌و هیوایه‌ی بتوانین هانده‌ران‬ ‫خۆشحاڵ‌و ئاسوود‌ه بكه‌ین‪".‬‬

‫فرانسیسكۆ تۆتی ئیتاڵی‌و‬ ‫ئه‌ستێره‌ی دیاری یانه‌ی رۆمای‬ ‫هه‌مان واڵت رقی له‌سیاسه‌ته‌و‬ ‫ن��ای �ه‌وێ��ت ل��ه‌و ب����واره‌دا هیچ‬ ‫زانیاریه‌كی هه‌بێت‪.‬‬ ‫له‌لێدوانێكیدا بۆ رۆژنامه‌ی‬ ‫ری��ب��ۆب��ل��ی��ك��ای واڵت���ه‌ك���ه‌ی‪،‬‬ ‫فرانچیسكۆ ت��ۆت��ی ئ���ه‌وه‌ی‬ ‫راگ �ه‌ی��ان��د ك �ه‌ هیچ له‌باره‌ی‬ ‫سیاسه‌ته‌وه‌ نازانێت‌و نایه‌وێت‬ ‫له‌و ب��واره‌دا هیچ زانیاریه‌كی‬ ‫هه‌بێت‪.‬‬ ‫یاریزانی ناوبراو كه‌ خاوه‌نی‬ ‫زۆرت��ری��ن ج �ه‌م��اوه‌ره‌ له‌یانه‌ی‬ ‫رۆما ئه‌وه‌شی راگه‌یاند كه‌ رقی‬ ‫له‌سیاسه‌ته‌و ئاره‌زوو ناكات له‌و‬

‫بواره‌دا خۆی سه‌رقاڵبكات‪.‬‬ ‫وتیشی "ئ �ه‌گ �ه‌رچ��ی رقم‬ ‫ل�ه‌س��ی��اس�ه‌ت�ه‌و خ��ۆم��ی پێوه‌‬ ‫سه‌رقاڵ ناكه‌م‪ ،‬به‌اڵم هه‌میشه‌‬ ‫پشتیگری چه‌پڕه‌وه‌كان ده‌كه‌م‌و‬ ‫ل��ه‌ت��ه‌واوی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا‬ ‫ده‌نگ به‌ الیه‌نه‌ چه‌پڕه‌وه‌كان‬ ‫ده‌ده‌م‪".‬‬ ‫تۆتی كه‌ به‌مدواییه‌ بڕیاری‬ ‫ئه‌وه‌یدا بگه‌ڕێته‌وه‌ ریزه‌كانی‬ ‫هه‌ڵبژارده‌ی واڵته‌كه‌ی ئه‌وه‌شی‬ ‫راگه‌یاند كه‌ پاش وازهێنانی‬ ‫له‌یاریكردن نایه‌وێت ببێته‌‬ ‫راهێنه‌رو خ��وازی��اری ئه‌وه‌یه‌‬ ‫پۆستێكی ئ��ی��داره‌ی له‌یانه‌ی‬ ‫رۆما وه‌ربگرێت‪.‬‬


‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫وه‌رزش‬

‫تۆرێس ئاگاداركرایه‌وه‌‬ ‫فرناندۆ تۆرێسی ئیسپانی‌و هێرشبه‌ری‬ ‫یانه‌ی لیڤه‌رپوولی ئینگلیزی له‌الیه‌ن‬ ‫به‌رگریكارێكی یانه‌ی تۆتنهامی‬ ‫هه‌مان واڵت ئاگاداركرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی هه‌واڵی رۆژنام ‌ه‬ ‫ئه‌مڕۆ سپاستیان‬ ‫وه‌رزشیه‌كانی ئینگلته‌را‪،‬‬ ‫به‌رگریكاری یانه‌ی‬ ‫ب��اس��ۆن��گ��ی ف��ه‌ره‌ن��س��ی‌و‬ ‫ئ���اگ���ادارك���ردن���ه‌وه‌ی‬ ‫تۆتنهامی ئینگلیزی په‌یامێكی‬ ‫ئاڕاسته‌ی فرناندۆ تۆرێسی ئیسپانی‌و هێرشبه‌ری یانه‌ی‬ ‫لیڤه‌رپوول كردووه‌و تێیدا ئه‌وه‌ی پێ راگه‌یاندوو‌ه ك ‌ه به‌هیچ‬ ‫شێوه‌یه‌ك ترسی لێی نیه‌و رێگری لێ ده‌كات له‌و هه‌واڵنه‌ی‬ ‫كه‌ بۆ تۆماركردنی گۆڵ ده‌یدات‪.‬‬ ‫باسۆنگ له‌و په‌یامه‌دا ئه‌وه‌ی ب ‌ه تۆرێس راگه‌یاندوو‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌و یاریه‌ی بڕیار‌ه هه‌فته‌ی داهاتوو له‌میانی‬ ‫كێبركێكانی هه‌فته‌ی بیست‌و یه‌كی خولی پریمه‌رلیگ‬ ‫له‌نێوان یانه‌ك ‌هی‌و یانه‌ی لیڤه‌رپوول ئه‌نجامبدرێت‪،‬‬ ‫ناهێڵێت گۆڵ تۆماربكات‌و به‌هه‌موو شێوه‌یه‌ك‬ ‫رێگری ده‌كات‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی پێ راگه‌یاندوو‌ه‬ ‫ك��ه‌ ت��رس��ی ل��ێ��ی ن��ی �ه‌و به‌باشی‬ ‫خ��ۆی بۆ رووبه‌ڕووبونه‌وه‌و‬ ‫راگرتنی جموجۆڵه‌كانی‬ ‫ئاماده‌كردووه‌‪.‬‬

‫‪32‬‬

‫داڤینپــۆرت سووكایه‌تــی‬ ‫پــێـكــرا‬ ‫لیندزی داڤینپۆرتی كچ ‌ه یاریزانی‬ ‫تێنسی سه‌رزه‌وی ئه‌مریكی له‌الیه‌ن‬ ‫بات كاشی یاریزانی پێشووی‬ ‫ت��ێ��ن��س��ی س�����ه‌رزه‌وی‬ ‫ئوسترالییه‌و ه‌‬ ‫سو كا یه‌تی‬ ‫پێكرا‪.‬‬ ‫لێد و ا نێكی‬ ‫له‌میا نی‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا‪ ،‬بات كاشی ئه‌ستێره‌ی‬ ‫پ��ێ��ش��ووی تێنسی س����ه‌رزه‌وی‬ ‫ئوسترالی به‌توندی ره‌خنه‌ی له‌كچ ‌ه‬ ‫یاریزانه‌كانی تێنسی سه‌رزه‌وی‬ ‫گرت‌و سه‌رجه‌میانی ب ‌ه ئاستنزم‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مدا‪.‬‬ ‫ناوبراو له‌میانی ئه‌و لێدوانه‌یدا‬ ‫ئه‌وه‌ی راگه‌یاند ك ‌ه كچ ‌ه یاریزانه‌كانی‬ ‫ئێستا پێچه‌وانه‌ی ئه‌ستێره‌كانی‬ ‫پێشوو ئاستیان نیه‌و له‌یاریه‌كاندا‬ ‫هیچ هونه‌رو به‌هره‌یه‌ك نیشان‬ ‫ناده‌ن ك ‌ه ببێت ‌ه مایه‌ی سه‌رسامی‬ ‫جه‌ماوه‌ر‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاند‬ ‫ك ‌ه جگ ‌ه له‌ڤینۆس‌و سیرینا ولیامز‬ ‫ته‌واوی كچ ‌ه یاریزانه‌كانی تێنسی‬ ‫س �ه‌رزه‌وی له‌سه‌رانسه‌ری جیهان‬ ‫بێئاست‌و كه‌متوانان‪.‬‬

‫ه�ه‌رل�ه‌درێ��ژه‌ی لێدوانه‌كه‌یدا‬ ‫كاش ره‌خنه‌ی توندی له‌ئاستی‬ ‫لیندزی داڤینپۆرتی كچ ‌ه یاریزانی‬ ‫ئه‌مریكی گ��رت‌و به‌یاریزانێكی‬

‫بێكه‌ڵك له‌قه‌ڵه‌میدا‪.‬‬ ‫وتیشی "داڤینپۆرت به‌كه‌ڵكی‬ ‫هیچ شتێك نایه‌ت ته‌نها فرێدانی‬ ‫قورسایی نه‌بێت‪".‬‬

‫راهێنــه‌ری سیروانـی نـوێ ده‌ستله‌كارده‌كێشێتـه‌وه‌‬

‫سیروان عه‌بدوڵاڵ له‌سلێمانی‬

‫راه��ێ��ن��ه‌ری ت��ی��پ��ی ت��ۆپ��ی پێی‬ ‫ی��ان �ه‌ی س��ی��روان��ی ن��وێ له‌كاتی‬ ‫به‌ده‌ستنه‌هێنانی ئه‌نجامی باش‬ ‫له‌خولی نایابی یانه‌كانی كوردستان‬

‫ده‌س��ت له‌كاركێشانه‌وه‌ی خۆی‬ ‫راده‌گه‌یه‌نێت‪.‬‬ ‫له‌میانی لێدوانێكی تایبه‌ت‬ ‫بۆ ده‌ستوور سپۆرت رزگار عه‌لی‬ ‫راهێنه‌ری تیپی تۆپی پێی یانه‌ی‬ ‫سیروانی نوێ رایگه‌یاند ك ‌ه به‌شداری‬ ‫نه‌كردنیان له‌خولی نایابی یانه‌كانی‬

‫ع��ێ��راق ده‌گ��ه‌ڕێ��ت��ه‌و‌ه ب��ۆ بوونی‬ ‫كێشه‌ی دارای��ی یانه‌كه‌و نه‌بوونی‬ ‫یاریزانی پێویست بۆ به‌شداریكرن‬ ‫له‌و خوله‌دا‪.‬‬ ‫سه‌باره‌تبه‌ئه‌نجام ‌هخراپه‌كانیان‬ ‫له‌قۆناغی یه‌كه‌می خولی نایابی‬ ‫یانه‌كانی كوردستان‪ ،‬راهێنه‌ره‌كه‌ی‬

‫سیروانی نوێ رایگه‌یاند ك ‌ه دابه‌زینی‬ ‫ئاستی گۆڵچی یانه‌كه‌یان له‌م ساڵدا‬ ‫هۆكاری سه‌ره‌كیه‌‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ب �ه‌دووری��زان��ی یانه‌ی‬ ‫كه‌ركوك ك ‌ه ئێستا له‌پێشه‌نگی‬ ‫خوله‌كه‌دای ‌ه بتوانێت له‌قۆناغی‬ ‫دووه‌مدا به‌و شێو‌ه به‌رده‌وام بێت‌و‬

‫ملمالنێ له‌سه‌ر نازناوه‌ك ‌ه بكات‪.‬‬ ‫ئه‌و راهێنه‌ر‌ه پێیوای ‌ه چه‌ندین یانه‌ی‬ ‫به‌هێزترهه‌ن بۆ كێبڕكێ له‌سه‌ر‬ ‫نازناوه‌كه‌‪ ،‬ك ‌ه ئه‌مه‌ش رێگر ده‌بێت‬ ‫له‌به‌رده‌م كه‌ركوك بۆ به‌ده‌ستهێنانی‬ ‫نازناوی پاڵه‌وانێتیه‌كه‌‪.‬‬ ‫له‌كۆتایی لێدوانه‌كه‌یدا رزگار‬

‫عه‌لی رایگه‌یاند ك ‌ه هه‌موو هه‌وڵی‬ ‫خۆی له‌گه‌ڵ یانه‌كه‌ی ده‌خاته‌گه‌ڕ‬ ‫بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامێكی باش‬ ‫له‌خولی یانه‌كانی كوردستان‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌رنا ده‌ست له‌كار كێشانه‌وه‌ی‬ ‫خۆی راده‌گه‌یه‌نێت گه‌ر كارگێڕی‬ ‫یانه‌ك ‌ه رازیبوون به‌بڕیاره‌كه‌ی ‪.‬‬

‫هه‌لـی به‌شداریكـردن له‌جامـی ئاسیـا درایه‌وه‌ هه‌ولێـرو نه‌جـه‌ف‬ ‫ئارام محه‌مه‌د‪ ،‬ده‌ستوور سپۆرت‬

‫له‌الیه‌ن یه‌كێتی تۆپی پێی ئاسیاو‌ه‬ ‫هه‌لێكی تری به‌شداریكردن درای ‌ه‬ ‫ه �ه‌ردوو یانه‌ی هه‌ولێرو نه‌جه‌فی‬ ‫ی �ه‌ك � ‌هم‌و دوه‌م���ی خ��ول��ی نایابی‬ ‫یانه‌كانی عێراق‪.‬‬ ‫له‌گه‌ڵ كۆتاییهاتنی دوا مۆڵه‌ت‬ ‫بۆ پاشگه‌زبونه‌وه‌ی لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی‬ ‫عێراق له‌بڕیاری هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‬ ‫یه‌كێتی تۆپی پێ‪ ،‬تا یانه‌كانی‬

‫هه‌ولێرو نه‌جه‌ف رێیان پێبدرێت‬ ‫به‌شداری جامی یانه‌كانی یه‌كێتی‬ ‫ئاسیا بكه‌ن‪ ،‬یه‌كێتی تۆپی پێی‬ ‫ئاسیا ئه‌و مۆڵه‌ته‌ی درێژكرده‌وه‌و‬ ‫هه‌لێكی ت���ری خست ‌ه ب���ه‌رده‌م‬ ‫لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی تا له‌بڕیاره‌كه‌ی‬ ‫پاشگه‌زبێته‌وه‌و ه��ه‌ردو یانه‌ك ‌ه‬ ‫به‌شداری ئه‌و پاڵه‌وانێتی ‌ه بكه‌ن‪.‬‬ ‫له‌مباره‌و‌ه عه‌بدولخالق مه‌سعود‬ ‫ئه‌مینداری دارایی‌و یه‌كێتی تۆپی پێی‬ ‫عێراق تایبه‌ت به‌ده‌ستوور سپۆرت‬ ‫وتی "به‌بڕیارێكی محه‌مه‌د بن همامی‬

‫سه‌رۆكی یه‌كێتی تۆپی پێی ئاسیا‬ ‫مۆڵه‌ته‌ك ‌ه بۆ ئه‌مڕۆ چوار شه‌مم ‌ه‬ ‫درێژكرایه‌وه‌و گه‌ربێتو لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی‬ ‫له‌بڕیاره‌كه‌ی پاشگه‌زنه‌بێته‌و‌ه هه‌ردو‬ ‫یانه‌ی هه‌ولێرو نه‌جه‌ف به‌شداری ئه‌و‬ ‫پاڵه‌وانێتی ‌ه ناكه‌ن‪ ".‬ناوبراو ئه‌وه‌شی‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه ئه‌سته‌م ‌ه ره‌عد حه‌مودی‬ ‫سه‌رۆكی لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی عێراق‬ ‫له‌و بڕیاره‌ی پاشگه‌زبێته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ری ئ �ه‌و‌ه هه‌ی ‌ه ه��ه‌ردوو یان ‌ه‬ ‫عێراقیه‌ك ‌ه نه‌توانن به‌شداری ئه‌و‬ ‫پاڵه‌وانێتی ‌ه بكه‌ن‪.‬‬


‫‪35‬‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫‪First Year‬‬

‫وه‌رزش‬

‫شێروانه‌‪ ،‬كه‌ركوك به‌ده‌رده‌كه‌ی بروسك ده‌بات‬ ‫ئارام محه‌مه‌د‬ ‫تیپی یانه‌ی شێروانه‌ی شاری‬ ‫ك��ه‌الر ده‌ی��ه‌وێ��ت تیپی یانه‌ی‬ ‫كه‌ركوكی پێشه‌نگی خولی نایابی‬ ‫یانه‌كانی كوردستان به‌ده‌رده‌كه‌ی‬ ‫تیپی یانه‌ی بروسكی پاڵه‌وانی‬ ‫وه‌رزی پێشوو ببات‪.‬‬ ‫بڕیار‌ه ئه‌مڕۆ چوارشه‌مم ‌ه‬ ‫ی����اری دواخ�������راوی هه‌فته‌ی‬ ‫سیازده‌هه‌می قۆناغی یه‌كه‌می‬ ‫خولی تۆپی پێی نایابی یانه‌كانی‬ ‫كوردستان له‌نێوان تیپی هه‌ردوو‬ ‫یانه‌ی شێروانه‌ی شاری كه‌الرو‬ ‫كه‌ركوك به‌ڕێوه‌بچێت‪.‬‬ ‫رووب��ه‌ڕووب��وون��ه‌وه‌ی نێوان‬ ‫ه����ه‌ردوو ی��ان� ‌ه ك � ‌ه له‌یاریگای‬ ‫شێروانه‌ی كه‌الر به‌ڕێوه‌ده‌چێت‪،‬‬ ‫ب���ه‌ی���اری���ی���ه‌ك���ی ئ��اس��ت��ب��ه‌رز‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مده‌درێت‪ ،‬به‌تایبه‌ت پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی تیپی یانه‌ی خاوه‌ن یاریگا‬ ‫چاوه‌ڕواننه‌كراو‬ ‫به‌شێوه‌یه‌كی‬ ‫تیپی یانه‌ی بروسكی پاڵه‌وانی‬ ‫دوو وه‌رزی پێشووی دوچاری‬ ‫شكستكردو سه‌ركه‌وتنی به‌سه‌ردا‬

‫تۆماركرد‪.‬‬ ‫تیپی یانه‌ی شێروان ‌ه ك ‌ه‬ ‫ئاستی وه‌ك پێویست نییه‌و‬ ‫له‌پله‌كانی دواوه‌ی ریزبه‌ندی‬ ‫دێ���ت‪ ،‬ده‌ی��ه‌وێ��ت ل��ه‌م یاریه‌دا‬ ‫سیناریۆكه‌ی تیپی یانه‌ی بروسك‬ ‫دووبار‌ه بكاته‌وه‌و به‌هه‌مانشێو‌ه‬ ‫كه‌ركوك دوچاری شكست بكات‌و‬ ‫شه‌ربه‌تی دۆڕانی پێ بنۆشێت‪.‬‬ ‫ری��زب �ه‌ن��دی خ��ول�ه‌ك� ‌ه پاش‬ ‫كۆتاییهاتنی یارییه‌كانی قۆناغی‬ ‫یه‌كه‌م به‌مجۆره‌ی لێهات‪:‬‬ ‫كه‌ركوك ‪ 26‬خاڵ‪.‬‬ ‫پێرس ‪ 24‬خاڵ‪.‬‬ ‫بروسك ‪ 22‬خاڵ‪.‬‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی سلێمانی ‪ 21‬خاڵ‪.‬‬ ‫هه‌ولێر ‪ 21‬خاڵ‪.‬‬ ‫ئارارات ‪ 20‬خاڵ‪.‬‬ ‫هه‌ندرێن ‪ 20‬خاڵ‪.‬‬ ‫دهۆك ‪ 19‬خاڵ‪.‬‬ ‫سیروانی نوێ ‪ 17‬خاڵ‪.‬‬ ‫پێشمه‌رگه‌ی هه‌ولێر ‪ 13‬خاڵ‪.‬‬ ‫نه‌ورۆز ‪ 12‬خاڵ‪.‬‬ ‫خاك ‪ 9‬خاڵ‪.‬‬ ‫شێروان ‌ه ‪ 7‬خاڵ‪.‬‬ ‫سه‌ور‌ه ‪ 6‬خاڵ‪.‬‬

‫موعاز فه‌رحان ل ‌ه خورماڵ‬ ‫به‌هۆی ئاستنزمی تیپی تۆپی‬ ‫پێی یانه‌كه‌‪ ،‬تیپی كاراتێی یانه‌ی‬ ‫وه‌رزش��ی خورماڵ بوو‌ه قوربانی‬ ‫بڕیارێكی لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی هه‌رێمی‬ ‫كوردستان‪.‬‬ ‫پ��اش ئ���ه‌وه‌ی به‌بڕیارێكی‬ ‫لیژنه‌ی ئۆڵۆمپی كوردستان یان ‌ه‬ ‫پل ‌ه سێكانی هه‌رێم داخران‪ ،‬تیپی‬

‫تیپی تۆپی پێی یانه‌ی شێروانه‌‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬ئارام محه‌مه‌د‬

‫ی‬ ‫ی یان ‌ه ‌‬ ‫دیار حه‌سه‌ن سه‌رۆك ‌‬ ‫ی خ��ورم��اڵ به‌ده‌ستوور‬ ‫وه‌رزش��� ‌‬ ‫سپۆرتی وت "یانه‌كه‌مان نه‌ته‌واو‬ ‫ی‬ ‫داخ���راو‌ه نه‌كه‌س ده‌زان��ێ��ت چ ‌‬ ‫ی‬ ‫ی داخستن ‌‬ ‫ب��ك��رێ��ت‪ ،‬ب���ڕی���ار ‌‬ ‫یانه‌كه‌مان دراوه‌‪ ،‬به‌اڵم شته‌كانیان‬ ‫وه‌رنه‌گرتووه‌ته‌وه‌و مووچه‌كه‌یان‬ ‫بڕیوین"‪.‬‬ ‫ی‬ ‫سه‌باره‌ت به‌نیگه‌رانییه‌كان ‌‬ ‫ی‬ ‫ی یانه‌ك ‌ه وتی "حه‌ق ‌‬ ‫ی كاراتێ ‌‬ ‫به‌ش ‌‬ ‫خۆیان ‌ه نیگه‌ران بن‪ ،‬چونك ‌ه وه‌ك‬

‫ی به‌س ئه‌وان‬ ‫جموجوڵ‌و چاالك ‌‬ ‫ی ناوچه‌كه‌یان‬ ‫چاالكن‌و وه‌رزش�� ‌‬ ‫ی هێشتۆته‌وه‌‪ ،‬له‌گه‌ڵ‬ ‫به‌زیندووی ‌‬ ‫ئ��ه‌وه‌ی به‌خۆبه‌ش كارده‌كه‌ن‪،‬‬ ‫ی كوردستانن"‪.‬‬ ‫ئێستا دووه‌م ‌‬ ‫ه�ه‌م��ان��ك��ات س���ۆران زاهیر‬ ‫ی یانه‌ك ‌ه به‌ده‌ستوور‬ ‫ی گشت ‌‬ ‫راهێنه‌ر ‌‬ ‫سپۆرتی وت "بڕیار‌ه له‌كه‌ركوك‬ ‫پاڵه‌وانێتییه‌ك سازبكرێت ناتوانین‬ ‫ی بكه‌ین‪ ،‬چونك ‌ه نازانین‬ ‫به‌شدار ‌‬ ‫ی بكه‌ین یان‬ ‫وه‌ك یان ‌ه به‌شدار ‌‬

‫ی‬ ‫ی میللی‌‪ ،‬به‌ڕاست ‌‬ ‫وه‌ك تیپێك ‌‬ ‫ی كردووین"‪.‬‬ ‫بڕیاره‌ك ‌ه نیگه‌ران ‌‬ ‫ت��ی��پ��ی ك���ارات���ێ���ی یانه‌ی‬ ‫ی چه‌ندین نازناو‌ه‬ ‫خورماڵ خاوه‌ن ‌‬ ‫له‌پاڵه‌وانێتیی ‌ه جۆربه‌جۆره‌كانداو‬ ‫ی نایابی یانه‌كانی كوردستاندا‬ ‫له‌ڕیز ‌‬ ‫ی‬ ‫ی كاراتێداو خاوه‌ن ‌‬ ‫دێت له‌یاری ‌‬ ‫ی‬ ‫ێ گروپ یاریزان ‌ه ك ‌ه هه‌رگروپ ‌ه ‌‬ ‫س‌‬ ‫په‌نجا یاریزان له‌خۆده‌گرێت‌و بۆهه‌ر‬ ‫ی "كۆمێت‌و‬ ‫ێ ئاسته‌كان له‌یار ‌‬ ‫س‌‬ ‫كاتادا"‪.‬‬

‫ی‬ ‫ی نێوده‌وڵه‌ت ‌‬ ‫وه‌زیری رۆشنبیری‪ ،‬راهێنه‌رێك ‌‬ ‫هاوكاری وه‌رزشی چـــوو ‌ه هه‌ولێـــر‬ ‫ئافره‌تان ده‌كات‬ ‫ئه‌حمه‌د مسته‌فا ل ‌ه هه‌ولێر‬

‫سامان عوسمان‬ ‫وه‌زی����ری رۆش��ن��ب��ی��ری حكومه‌تی‬ ‫هه‌رێمی كوردستان ئاماده‌یی خۆی‬ ‫نیشاندا ب��ۆ پێشكه‌شكردنی هه‌ر‬ ‫ج��ۆر‌ه هاوكارییه‌ك ك ‌ه ببێت ‌ه هۆی‬ ‫گه‌شه‌كردنی وه‌رزشی ئافره‌تان‪ .‬رۆژی‬ ‫دووشه‌ممه‌ی رابردوو شاندی ئیداره‌ی‬ ‫یانه‌ی نه‌ورۆزو كچانی پایسكلسواری‬ ‫ئه‌و یانه‌ی ‌ه سه‌ردانی كاو‌ه مه‌حمودی‬ ‫وه‌زی������ری رۆش��ن��ب��ی��ری‌و الوان���ی‬ ‫حكومه‌تی هه‌رێمیی كوردستانیان‬ ‫كردو له‌نزیكه‌و‌ه بارودۆخی وه‌رزشی‬ ‫ئافره‌تان‌و كچانی پایسكلسواری‬ ‫یانه‌ك ‌ه تاوتوێكراو له‌الیه‌ن وه‌زیری‬ ‫ن��اوب��راوه‌و‌ه پشتگیری‌و هاوكاری‬

‫وه‌رزشی كچان دوپاتكرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل��ه‌م��ب��اره‌ی��ه‌و‌ه ه���ادی كه‌ریم‬ ‫سكرتێری ی��ان�ه‌ی ن���ه‌ورۆز تایبه‌ت‬ ‫ب �ه‌ده‌س��ت��وور س��پ��ۆرت رایگه‌یاند‪،‬‬ ‫سه‌ردانه‌ك ‌ه به‌ئامانجی پشتگیری‌و‬ ‫هاوكاریكردنی كچانی پایسكلسواری‬ ‫یانه‌كه‌یانبوو‌ه بۆئه‌و پاڵه‌وانێتیه‌ی ك ‌ه‬ ‫بڕیار‌ه مانگی داهاتوو له‌واڵتی تونس‬ ‫ئه‌نجامبدرێت‪ .‬ناوبراو ئه‌وه‌شی راگه‌یاند‬ ‫ك ‌ه له‌سه‌ردانه‌كه‌دا داوا له‌وه‌زیری‬ ‫رۆشنبیری كرا هاوكاریی تیپه‌ك ‌ه بكات‬ ‫بۆ ئه‌و پاڵه‌وانێتی ‌ه نێوده‌وڵه‌تییه‌‪.‬‬ ‫وتیشی "الی خۆیه‌و‌ه وه‌زیری رۆشنبیری‬ ‫ئه‌وه‌ی راگه‌یاند وه‌زاره‌ته‌كه‌ی ئاماده‌ی ‌ه‬ ‫هه‌ر جۆر‌ه هاوكارییه‌ك له‌ده‌ستیبێت‬ ‫بیكات‌و له‌به‌ره‌وپێشبردنی وه‌رزشی‬ ‫ئافره‌تان درێغی نه‌كات"‪.‬‬

‫وه‌زیری رۆشنبیرییى‌و الوان له‌گه‌ڵ کچانی یانه‌ی نه‌ورۆز‌‪ .‬فۆتۆگراف‪ :‬ره‌زا کاکه‌یی‬

‫شاور‬ ‫كێ‌ له‌ئاژاوه‌كان ‌ی‬ ‫یاریگا ‌ی هه‌ولێر‬ ‫به‌رپرسه‌؟‬

‫كاراتێی خورماڵ بوو ‌ه قوربانی تۆپی پێ‬ ‫كاراتێی یانه‌ی خورماڵ دوچاری‬ ‫گ��رف��ت ب���ووه‌ت���ه‌وه‌و له‌نێوانی‬ ‫م���ان‌و ن �ه‌م��ان��دا چاالكییه‌كانی‬ ‫ئه‌نجامده‌دات‪.‬‬ ‫ب �ه‌پ��ێ��ی وت����ه‌ی س����ه‌رۆك‌و‬ ‫راهێنه‌رو یاریزانانی تیپی كاراتێی‬ ‫یانه‌ی خورماڵ تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬ ‫سپۆرت‪ ،‬ئه‌وان به‌هۆی ئاستنزمی‬ ‫تیپی تۆپی پێی یانه‌كه‌یان بوونه‌ت ‌ه‬ ‫قوربانی‌و ب �ه‌ر ب��ڕی��اری لیژنه‌ی‬ ‫ئۆڵۆمپی كوردستان كه‌وتوون‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌د مسته‌فا‬

‫به‌مه‌به‌ست ‌ی به‌هێزكردن ‌ی تیپ ‌ی‬ ‫ب �ه‌رزك��ردن �ه‌و‌ه ‌ی قورسای ‌ی یان ‌ه ‌ی‬ ‫هه‌ولێر‪ ،‬ده‌ست ‌ه ‌ی كارگێری یانه‌ك ‌ه‬ ‫بۆندێك ‌ی ل �ه‌گ �ه‌ڵ راهێنه‌رێكی‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی واژۆكرد‪.‬‬ ‫ده‌سته‌ی كارگێڕی یانه‌ی هه‌ولێر‬ ‫بۆندێكی له‌گه‌ڵ عه‌دنان كازم واژۆكرد‬ ‫ك ‌ه له‌ئۆڵۆمپیاد ‌ی به‌رشه‌لۆن ‌ه ‌ی ‪1992‬‬

‫راهێنه‌ر ‌ی هه‌ڵبژارد‌ه ‌ی عێراق بووه‌‪.‬‬ ‫له‌مباره‌یه‌و‌ه سوار‌ه محه‌مه‌د‪،‬‬ ‫یاریزان ‌ی به‌رزكردنه‌وه‌ی قورسایی‬ ‫یان ‌ه ‌ی هه‌ولێر به‌ده‌ستوور سپۆرت ‌ی‬ ‫راگ�ه‌ی��ان��د "بێگومان هاتنی ئه‌و‬ ‫راه��ێ��ن �ه‌ر‌ه س���ود ‌ی زۆر ‌ی هه‌یه‌‪،‬‬ ‫چونك ‌ه ئه‌زمون ‌ی نێوده‌وڵه‌ت ‌ی هه‌یه‌و‬ ‫شاره‌زای ‌ه له‌داڕشتن ‌ی به‌رنام ‌ه بۆ‬ ‫ی��اری��زان��ان"‪ ،‬ه��ه‌روه‌ه��ا ئه‌وه‌شی‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه یان ‌ه ‌ی هه‌ولێر چه‌ند‬ ‫یاریزانێك ‌ی ن��ێ��وده‌وڵ�ه‌ت� ‌ی هه‌ی ‌ه‬

‫له‌سه‌رجه‌م ئاسته‌كان‌و ئێستا ئێم ‌ه‬ ‫هه‌فتان ‌ه س ‌ێ رۆژ به‌یانیان‌و ئێواران‬ ‫مه‌شق ده‌كه‌ین‪ ،‬س ‌ێ رۆژه‌ك ‌ه ‌ی تریش‬ ‫ته‌نها ئێواران‪ ،‬ئه‌م راهێنه‌ر‌ه به‌نیاز‌ه‬ ‫له‌م نزیكان ‌ه یاریه‌ك له‌نێوان ئێمه‌و‬ ‫هه‌ڵبژارد‌ه ‌ی تونس رێكبخات‪ .‬وتیشی‬ ‫"هه‌روه‌ها له‌هه‌وڵ ‌ی ئه‌وه‌دای ‌ه ك ‌ه‬ ‫سااڵن ‌ه پاڵه‌وانێتییه‌ك ‌ی نێوده‌وڵه‌ت ‌ی‬ ‫له‌شار ‌ی هه‌ولێر رێكبخرێت‌و چه‌ند‬ ‫هه‌ڵبژارده‌یه‌ك ‌ی به‌هێز به‌شداری تێدا‬ ‫بكه‌ن"‪.‬‬

‫راهێنه‌ری زاخۆ دوورخرایه‌و ‌ه‬ ‫هه‌ژار دۆسكی له‌ دهۆك‬ ‫به‌هۆی ئ�ه‌و ئه‌نجام ‌ه خراپه‌ی ك ‌ه‬ ‫له‌یه‌كه‌مین یاری خولی نایابی عێراق‬ ‫به‌سه‌رتیپه‌ك ‌ه هات‪ ،‬ئه‌موری ئه‌حمه‌دی‬ ‫راهێنه‌ری تیپی تۆپی پێی یانه‌ی‬ ‫زاخۆ له‌پۆسته‌كه‌ی دوورخرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫پاش ئ �ه‌وه‌ی له‌یه‌كه‌مین یاریدا‬ ‫له‌خولی تۆپی پێی نایابی یانه‌كانی عێراق‬ ‫به‌رامبه‌ر تیپی یانه‌ی هه‌ولێر دووچاری‬ ‫شكست ه���ات‪ ،‬ئ �ه‌م��وری ئه‌حمه‌دی‬ ‫راهێنه‌ری تیپی یانه‌ی زاخۆ له‌الیه‌ن‬ ‫ئ��ی��داره‌ی یانه‌كه‌یه‌و‌ه دوورخرایه‌وه‌و‬

‫ئه‌ركی راهێنه‌رایه‌تی لێسه‌ندرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌م��ب��اره‌ی �ه‌و‌ه س���ه‌اڵح عه‌لی‬ ‫سه‌رپه‌رشتیاری تیپی تۆپی پێی یانه‌ی‬ ‫زاخۆ تایبه‌ت به‌ده‌ستوور سپۆرت وتی‬ ‫"هۆكاری سه‌ره‌كی دۆڕانی یه‌كه‌می‬ ‫یانه‌كه‌مان به‌رامبه‌ر یانه‌ی هه‌ولێر بۆ‬ ‫راهێنه‌ر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪ ،‬بۆی ‌ه بڕیارماندا‬ ‫پۆسته‌كه‌ی لێوه‌ربگرینه‌وه‌‪ ".‬ناوبراو‬ ‫وتیشی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی پێكهاته‌یه‌كی‬ ‫به‌هێزیان بۆ راهێنه‌ر ئاماده‌كردبوو‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ها چه‌ندین یه‌كه‌ی مه‌شق‌و‬ ‫راهێنانیان بۆ یاریزانان كردووه‌ته‌و‌ه‬ ‫به‌تایبه‌ت له‌لوبنان‪ ،‬ب�ه‌اڵم ئاستی‬ ‫راهێنه‌ر له‌یه‌كه‌مین یارییدا وه‌ك‬

‫پێویست نه‌بوو‪ ،‬بۆی ‌ه دوورخستنه‌وه‌ی‬ ‫به‌گونجاو زان��را‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی‬ ‫راگه‌یاند ك ‌ه له‌جێی ئه‌موری‪ ،‬وه‌لید‬ ‫زه‌هه‌دی یاریده‌ده‌ر كراوه‌ت ‌ه راهێنه‌رو‬ ‫ئه‌و پۆسته‌ی پێدراوه‌‪.‬‬ ‫له‌به‌رامبه‌ردا ئه‌موری ئه‌حمه‌دی‬ ‫راهێنه‌ری دورخ��راو‌ه ئه‌م بڕیاره‌ی‬ ‫ئ��ی��داره‌ی ی��ان �ه‌ی زاخ���ۆ به‌پیالن‬ ‫له‌قه‌ڵه‌مده‌دات‌و تایبه‌ت به‌ده‌ستوور‬ ‫سپۆرت وتی "سه‌رپه‌رشتیاری تۆپی‬ ‫پێ پیالنی دژی من گێڕا‪ ،‬به‌تایبه‌ت‬ ‫ل �ه‌و ك��ات�ه‌ی ب��ێ پ��رس‌و ئاگاداری‬ ‫من وه‌لید زه‌ه��دی وه‌ك یاریده‌ده‌ر‬ ‫ده‌ستنیشانكرد‪.‬‬

‫له‌ساڵی‌ ‪1997‬ه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫بینه‌ر‌و له‌‪2004‬یشه‌ه‌وه‌ وه‌ك‬ ‫راگه‌یاندنكار ده‌چمه‌ نێو‬ ‫یاریگای هه‌ولێر‪ ،‬له‌وماوه‌یه‌دا‬ ‫هه‌ركاتێك یانه‌ی‌ هه‌ولێر‬ ‫به‌رامبه‌ر یانه‌كانی‌ كوردستان‬ ‫به‌تایبه‌ت دهۆك یاریی‌ كردبێت‪،‬‬ ‫شه‌ڕو ئاژاوه‌ روویانداوه‌‪ ،‬ساڵێك‬ ‫له‌یادمه‌ پاش ئه‌وه‌ی‌ به‌رد نه‌ما‬ ‫بیگرنه‌ یه‌كتر‪ ،‬بوو به‌شه‌ڕی‌‬ ‫دیناری‌ ئاسن‌و شتیتر‪ ،‬من له‌م‬ ‫باسه‌مدا ده‌مه‌وێت هۆكاری‌ ئه‌و‬ ‫شه‌ڕو ئاژاوانه‌ بخه‌مه‌ڕوو كه‌‬ ‫روویانداوه‌ له‌ماوه‌ی‌ رابردوودا‬ ‫كه‌ دواترینیان له‌یه‌كه‌م یاریی‌‬ ‫یانه‌ی‌ هه‌ولێر بوو له‌به‌رامبه‌ر‬ ‫یانه‌ی‌ زاخۆو به‌هۆیه‌وه‌‬ ‫دووكه‌س به‌گولله‌ی‌ پۆلیس‬ ‫زامداربوون‪.‬‬ ‫له‌مۆندیالی‌ ئه‌ڵمانیای‌‬ ‫‪ 2006‬له‌لێپرسراوی‌ پاراستنی‬ ‫یاریگایه‌كانی‌ مۆندیالیان‬ ‫پرسی‌ ئه‌و پۆلیسانه‌تان چۆن‬ ‫هه‌ڵبژاردووه‌ تا یاریگایه‌كان‬ ‫بپارێزن‪ ،‬له‌وه‌اڵمدا وتی‌‬ ‫ئه‌وانه‌مان هه‌ڵبژاردووه‌ كه‌‬ ‫رقیان له‌یاریی تۆپی‌ پێیه‌ تا‬ ‫ته‌نها ئاگایان له‌هانده‌ران بێت‬ ‫نه‌ك سه‌یری‌ یاری‌ بكه‌ن‪.‬‬ ‫من ده‌پرسم لێپرسراوی‌‬ ‫پاراستنی‌ یاریگای‌ هه‌ولێر ئه‌و‬ ‫پۆلیسانه‌ت له‌سه‌رچ بنه‌مایه‌ك‬ ‫هه‌ڵبژاردووه‌؟ دڵنیام كه‌‬ ‫خۆشت نازانیت وه‌اڵم بده‌یته‌وه‌‪،‬‬ ‫باشه‌ چ هێزێكی‌ پۆلیس‌و‬ ‫ئاسایش هه‌یه‌ له‌دونیا نه‌توانێت‬ ‫‪ 50‬تا ‪ 60‬هانده‌ر رابگرێت‌و‬ ‫رێگه‌یان نه‌دات كه‌ ئاژاوه‌‬ ‫دروستبكه‌ن؟ له‌یارییه‌كه‌ی‌‬ ‫هه‌ولێرو زاخۆ هانده‌رانی‌ زاخۆ‬ ‫به‌یه‌ك پاس هاتبوون كه‌چی‌‬ ‫نه‌تان توانی‌ كۆنتڕۆڵیان بكه‌ن‪،‬‬ ‫ئێوه‌ ته‌نها زمانی‌ دارو ته‌قه‌‬ ‫لێكردن ده‌زانن‪ ،‬كاتێك یاری‌‬ ‫هه‌ولێر ده‌كرێت‪ ،‬یاریگا وه‌ك‬ ‫سه‌ربازگه‌ی‌ لێدێت له‌گه‌ڵ‬ ‫هێزه‌كانتان‪ ،‬زۆرجار ئێوه‌ی‌‬ ‫پۆلیس‌و ئاسایش ئاژاوه‌تان‬ ‫دروستكردووه‌‪ ،‬جارێك له‌یادمه‌‬ ‫یاری‌ هه‌ولێرو دهۆك بوو‪،‬‬ ‫هێزه‌كانی‌ پاراستن دهۆكی‌‬ ‫بوون‪ ،‬به‌كه‌یفی‌ خۆیان شه‌قیان‬ ‫له‌هانده‌رانی‌ هه‌ولێر ده‌داو‬ ‫كێشه‌یان دروستده‌كرد‬ ‫هه‌ر ئه‌وهێزانه‌ی‌ پاراستنی‬ ‫یاریگابوون‌و هێرشیان كرده‌ سه‌ر‬ ‫جه‌الل په‌رێشان‌و به‌سه‌ختی‌‬ ‫برینداریان كرد‪ ،‬چه‌ندان‬ ‫جاریش هه‌رئێوه‌ سوكایه‌تیتان‬ ‫به‌راگه‌یاندكاران كردووه‌‪.‬‬ ‫من ده‌ڵێم ئه‌وه‌ بێنینه‌‬ ‫پێشچاوی‌ خۆمان ئه‌گه‌ر‬ ‫له‌پاڵه‌وانێتیه‌ك یان خولێكی‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تی‌ هانده‌ر هێرش‬ ‫بكاته‌ سه‌ر یاریزان هه‌روه‌ك‬ ‫چۆن هانده‌رانی‌ زاخۆ‬ ‫له‌یاریزانانی‌ هه‌ولێریان داو‬ ‫ئاسایشی‌ یاریگا هیچی‌‬ ‫پێنه‌كرا‪ ،‬ئه‌وكات سزا‬ ‫ده‌درێین‌و روومان ره‌ش‬ ‫ده‌بێت به‌رامبه‌ر تیپه‌كانیتر‪،‬‬ ‫چونكه‌ زۆرجار له‌كاتی‌ یارییه‌‬ ‫نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا ‪ 50‬كه‌س‬ ‫ئاماده‌ نابێت‪ ،‬به‌ڵكو ‪ 50‬هه‌زار‬ ‫هانده‌ر ده‌بێت‪.‬‬


‫‪info@destur.net‬‬

‫رؤذنامةيةكى سياسى طشتيية‪،‬كؤمثانياى سولى تيليطراف هةفتانة دةريدةكات‬

‫رووداوه‌کانی‬

‫هـه‌فتـه‌‬

‫ئاماده‌کردنی الوه‌‬ ‫ی��ان�ه‌ی هه‌ولێر یه‌كه‌م‬ ‫بردنه‌وه‌ی تۆماركرد‬ ‫له‌هه‌فته‌ی یه‌كه‌می خولی‬ ‫تۆپی پێی نایابی یانه‌كانی‬ ‫ع��ێ��راق‪ ،‬یانه‌ی هه‌ولێری‬ ‫پ��اڵ��ه‌وان��ی س��ێ وه‌رزی‬ ‫پێشووی خوله‌ك ‌ه توانی‬ ‫یانه‌ی زاخۆ بدات به‌زه‌ویداو‬ ‫یه‌كه‌م بردنه‌و‌ه تۆماربكات‪.‬‬

‫س��ی��روان��ی ن���وێ دڵی‬ ‫هانده‌رانی دایه‌وه‌‬ ‫له‌كۆتا هه‌فته‌ی خولی‬ ‫تۆپی پێی نایابی یانه‌كانی‬ ‫كوردستان دوای ئه‌نجام ‌ه‬ ‫خراپه‌كانی‪ ،‬یانه‌ی سیروانی‬ ‫ن��وێ توانی به‌بردنه‌وی‬ ‫ل �ه‌ی��ان �ه‌ی پێشمه‌رگه‌ی‬ ‫سلێمانی جارێكیتر له‌گه‌ڵ‬ ‫بردنه‌و‌ه ئاشتبێته‌وه‌و دڵی‬ ‫هانده‌رانی بداته‌وه‌‪.‬‬

‫ریبێری دووركه‌وته‌وه‌‬ ‫ل �ه‌م��ی��ان��ی یه‌كه‌یه‌كی‬ ‫م���ه‌ش���ق‌و راه��ێ��ن��ان��ی‬ ‫یانه‌كه‌ی‪ ،‬فرانك ریبێری‬ ‫فه‌ره‌نسی‌و یاریزانی یانه‌ی‬ ‫بایرن میونخی ئه‌ڵمانی‪،‬‬ ‫پ��ه‌ن��ج��ه‌ی قاچه‌كانی‬ ‫تووشی هه‌وكردن هات‌و‬ ‫پ��ێ��ده‌چ��ێ��ت ب��ۆ م���اوه‌ی‬ ‫له‌یاریگاكان‬ ‫مانگێك‬ ‫دووربكه‌وێته‌وه‌‪.‬‬

‫بینیتا سه‌ركه‌وت‬ ‫له‌پاڵه‌وانێتی ئۆكالند بۆ‬ ‫تێنسی سه‌رزه‌وی بۆ كچان‪،‬‬ ‫كچ ‌ه یاریزانی ئیتاڵی فالفیا‬ ‫بینیتا دوای بردنه‌وه‌ی‬ ‫له‌كچ ‌ه یاریزانی ئه‌مریكی‬ ‫جیل كرایباس‪ ،‬توانی خۆی‬ ‫بگه‌یه‌نێت ‌ه خولی دووه‌می‬ ‫ئه‌و پاڵه‌وانێتییه‌‪.‬‬

‫ ‪First Year‬‬

‫وه‌رزش‬

‫ریــاڵ مه‌دریـــد هه‌راده‌نێتــــه‌وه‌‬

‫‪34‬‬

‫یانه‌كانی كیشوه‌ری ئه‌وروپا له‌ریاڵ مه‌درید توڕه‌ن‬

‫ئه‌ستێره‌کانی جیهان ل ‌ه ریاڵ مه‌درید کۆبوونه‌ته‌وه‌‬ ‫‌ده‌ستوور‬

‫شه‌یتان ‌ه س��ووره‌ك��ان‬ ‫ماڵئاواییان كرد‬ ‫جامی‬ ‫له‌كێبڕكێكانی‬ ‫ئینگلیزی‌و دوای ئه‌وه‌ی‬ ‫له‌نێو ی��اری��گ��ای خۆی‬ ‫له‌سه‌رده‌ستی یانه‌ی لیدز‬ ‫یونایتدی هاونیشتمانی‬ ‫تووشی شكست هات‪،‬‬ ‫یانه‌ی مانچسته‌ر یونایتدی‬ ‫ماڵئاوایی‬ ‫ئینگلیزی‬ ‫له‌پاڵه‌وانێتییه‌ک ‌ه كرد‪.‬‬

‫‪No. 13, Wednesday 06/ 01/ 2010‬‬

‫ی��ان �ه‌ی ری���اڵ م��ه‌دری��دی ئیسپانی‬ ‫ك � ‌ه یه‌كێك ‌ه ل�ه‌ی��ان� ‌ه گه‌وره‌كانی‬ ‫ئ �ه‌وروپ��او جیهان‌و له‌سه‌ر ئاستی‬ ‫نێوخۆیی‌و ده‌ره‌كی چه‌ندین نازناوی‬ ‫گ�����ه‌وره‌ی ب �ه‌ده‌س��ت��ه��ێ��ن��اوه‌و له‌و‬ ‫رووه‌و‌ه پشكی شێری به‌ركه‌وتووه‌و‬ ‫پێش ت���ه‌واوی یانه‌كانی ئه‌وروپا‬ ‫كه‌وتووه‌‪ ،‬هه‌ڵمه‌ته‌كانی بۆ راوكردن‌و‬ ‫په‌لكێشكردنی ئه‌ستێره‌كانی جیهان‪،‬‬ ‫نیگه‌رانی‌و بێزارییه‌كی زۆری الی‬ ‫یانه‌كانی ئه‌وروپا دروستكردووه‌و‬ ‫زۆرێكیش له‌راهێنه‌رانی یانه‌كانی ئه‌و‬ ‫كیشوه‌ره‌ی داخ‌و بێچار‌ه كردووه‌‪.‬‬ ‫ریاڵ مه‌درید ك ‌ه به‌یه‌كه‌مین یانه‌ی‬ ‫ئه‌وروپی داده‌نرێت زۆرترین نازناوی‬ ‫خ��ول��ی ی��ان � ‌ه پ��اڵ �ه‌وان �ه‌ك��ان��ی ئه‌و‬ ‫كیشوه‌ره‌ی به‌ده‌ستهێنابێت‪ ،‬ماوه‌ی‬ ‫‪ 9‬ساڵ ‌ه له‌به‌ده‌ستهێنانی نازناوی‬ ‫ئه‌و پاڵه‌وانێتیی ‌ه ب �ه‌دووره‌و له‌پێناو‬ ‫گه‌ڕانه‌و‌ه بۆ ئاست‌و توانای جاران‌و‬ ‫گرتن ‌ه باوه‌شی نازناوه‌كان بۆ‬ ‫جارێكی تر‪ ،‬هه‌ڵپه‌و په‌له‌قاژه‌ی‬ ‫زۆر ده‌كات‌و له‌و پێناوه‌شدا چه‌ندین‬ ‫یانه‌و راهێنه‌ری تری كردۆت ‌ه قوربانی‪.‬‬

‫ئه‌و یان ‌ه گه‌وره‌یه‌ی ئه‌وروپاو جیهان‬ ‫ك ‌ه به‌یانه‌ی خه‌ونه‌كان ناسراوه‌‪،‬‬ ‫تاك ‌ه یانه‌ی ئه‌وروپای ‌ه ك ‌ه زۆرترین‬ ‫داهاتی خ��ۆی له‌كڕینی یاریزانان‌و‬ ‫په‌لكێشكردنیان ب��ۆ ریزه‌كانی‬ ‫خه‌رجده‌كات‪ ،‬به‌پێچه‌وانه‌ی یانه‌كانی‬ ‫هاوشێوه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌و ئه‌رسناڵ‌و‬ ‫مانچسته‌ر یونایتدی ئینگلیزی ك ‌ه‬ ‫ته‌نها پشت ب ‌ه به‌رهه‌مهێنانی یاریزان‌و‬ ‫فرۆشتنی ده‌به‌ستن‪.‬‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ئ���ه‌وه‌ی ی��ان �ه‌ی ریاڵ‬ ‫مه‌درید له‌سااڵنی راب��وردوودا بڕێكی‬ ‫زۆر له‌داهاتی خۆی بۆ په‌لكێشكردنی‬ ‫ئه‌ستێره‌كانی جیهانی تۆپی پێ‬ ‫خ�ه‌رج��ك��ردوه‌‪ ،‬به‌وێنه‌ی رۆناڵدۆو‬ ‫بێكهام‌و فیگۆو چه‌ندینی تر‪،‬‬ ‫به‌اڵم نه‌یتوانیو‌ه ئاشنای‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی نازناوی‬ ‫خولی یان ‌ه پاڵه‌وانه‌كانی‬ ‫ئه‌وروپا ببێته‌وه‌و كۆی‬ ‫نازناوی ئه‌و پاڵه‌وانێتیی ‌ه‬ ‫زیادبكات ك ‌ه له‌مێژوودا‬

‫میامی هیت كۆتایی‬ ‫به‌نه‌هامه‌تییه‌كانی هێنا‬ ‫تیپی میامی هیتی ئه‌مریكی‬ ‫له‌خولی باسكه‌ی واڵته‌كه‌ی ده‌ست‬ ‫له‌مالنی س�ه‌رك�ه‌وت�ن‌و بردنه‌وه‌‬

‫ب���ووه‌وه‌و كۆتایی‬ ‫به‌شكست‌و نه‌هامه‌تیی ‌ه‬ ‫یه‌ك له‌دوایه‌كه‌كانی هێنا‪.‬‬ ‫ل �ه‌درێ��ژه‌ی كێبڕكێكانی‬ ‫ئ�ه‌م وه‌رزه‌ی خولی باسكه‌ی‬ ‫ئه‌مریكی ن��اس��راو ب��ه‌‪NBA‬‬ ‫تیپی میامی هیت له‌نێو یاریگای‬ ‫خۆی رووب �ه‌ڕووی تیپی ئه‌تڵه‌نتا‬ ‫هۆكس بوه‌وه‌و توانی سه‌ركه‌وتنی‬ ‫به‌سه‌ردا تۆماربكات‪.‬‬ ‫رووب���ه‌ڕووب���ون���ه‌وه‌ی نێوان‬ ‫هه‌ردووال كه‌ ركابه‌رییه‌كی توندی‬ ‫به‌خۆوه‌ بینی‪ ،‬به‌ئه‌نجامی ‪92‬‬ ‫خاڵ به‌رامبه‌ر ‪ 75‬له‌به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫تیپی میامی هیت كۆتاییهات‌و‬ ‫به‌م سه‌ركه‌وتنه‌ش میامی هیت‬ ‫جارێكیتر ئاشنای بردنه‌وه‌‬ ‫بووه‌وه‌و كۆتایی به‌و نه‌هامه‌تی‌و‬ ‫شكسته‌ یه‌ك ل �ه‌دوای یه‌كانه‌‬ ‫هێنا‬

‫به‌ده‌ستیهێناون‪ .‬ری���اڵ مه‌درید‬ ‫پێچه‌وانه‌ی ته‌واوی یانه‌كانی ئه‌وروپاو‬ ‫جیهان‪ ،‬به‌زه‌بری پ��اره‌و ئه‌و بۆند‌ه‬ ‫خ�ه‌ی��اڵ�ی‌و گرانبه‌هایانه‌ی ك� ‌ه بۆ‬ ‫كڕینی یاریزانانی پێشكه‌شی ده‌كات‪،‬‬ ‫ك��ام ی��اری��زان‌و ئه‌ستێر‌ه ن���اوداره‌ی‬ ‫جیهان ‌ه بیه‌وێت په‌لكێشی ده‌كات‌و‬ ‫له‌و پێناوه‌شدا گوێ به‌هیچ كۆسپ‌و‬ ‫له‌مپه‌رێك ن��ادات ك ‌ه راهێنه‌ران‌و‬ ‫ئیداره‌ی یانه‌كان ده‌یخه‌ن ‌ه به‌رده‌می‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی له‌كڕینی كریستیانۆ‬ ‫رۆن��اڵ��دۆی پرتوگالی‌و ئه‌ستێره‌ی‬ ‫پێشووی یانه‌ی مانچسته‌ر یونایتدی‬ ‫ئینگلیزی دوچاری هات‪.‬‬ ‫ئه‌و یان ‌ه گه‌وره‌ی ‌ه ك ‌ه له‌الیه‌ن‬ ‫ئه‌لێكس فێرگسۆنی راهێنه‌ری‬ ‫مانچسته‌ر یونایتده‌و‌ه له‌مپه‌رو‬ ‫به‌ربه‌ستێكی زۆری هاته‌پێش‌و‬ ‫رێگری لێده‌كرا له‌كڕینی رۆناڵدۆ‪،‬‬ ‫ب �ه‌اڵم دواج��ار به‌هێزی پاره‌و‬ ‫هه‌وڵ ‌ه به‌رده‌وامه‌كانی توانی‬ ‫ئه‌و یاریزان ‌ه په‌لكێشی‬ ‫ریزه‌كانی بكات‌و‬ ‫ف��ێ��رگ��س��ۆن��ی‬ ‫ر ا هێنه‌ر‬ ‫ب����دات‬

‫ب���ه‌زه‌وی���دا ك � ‌ه م���اوه‌ی ی��ه‌ك ساڵ‬ ‫ركابه‌ری ده‌كرد‪.‬‬ ‫فێرگسۆن ك ‌ه به‌فرۆشتنی رۆناڵدۆ‬ ‫گ��ورزێ��ك��ی ك��وش��ن��ده‌ی به‌ركه‌وت‌و‬ ‫له‌ملمالنێكردنی ری���اڵ مه‌درید‬ ‫شكستیهێنا‪ ،‬یه‌كێك ‌ه له‌و قوربانیانه‌ی‬ ‫ك ‌ه ئه‌و یان ‌ه ئیسپانی ‌ه زیانی لێداوه‌‪،‬‬ ‫هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ی ده‌ڵێت "ریاڵ مه‌درید‬ ‫ل��ه‌ده‌ره‌وه‌ی رێساو یاساكانی تۆپی‬ ‫پێ رۆناڵدۆی په‌لكێشی ریزه‌كانی‬ ‫ك��رد‪ ،‬ئ �ه‌و یانه‌ی ‌ه ب �ه‌زه‌ب��ری پار‌ه‬ ‫به‌رپرسانی یانه‌كه‌ی ئێمه‌ی ناچاركرد‬ ‫به‌فرۆشتنی رۆناڵدۆ ك ‌ه هه‌رگیز له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وه‌دا نه‌بووم ئه‌و یاریزان ‌ه ریزه‌كانی‬ ‫یانه‌ك ‌ه جێبهێڵێت‌و به‌ره‌و ئه‌و یانه‌ی ‌ه‬ ‫هه‌نگاوبنێت‪".‬‬ ‫ئه‌و راهێنه‌ر‌ه سكۆتله‌ندی ‌ه ك ‌ه‬ ‫نزیكه‌ی چاره‌ك ‌ه سه‌ده‌یه‌ك ده‌بێت‬ ‫راهێنه‌رایه‌تی یانه‌ی مانچسته‌ر یونایتدی‬ ‫له‌ئه‌ستۆدایه‌‪ ،‬به‌رۆیشتنی رۆناڵدۆ‬ ‫نیگه‌رانییه‌كی زۆر رووی تێكردووه‌و‬ ‫به‌وهۆیه‌شه‌و‌ه په‌یوه‌ندیه‌كانی له‌گه‌ڵ‬ ‫یان ‌ه ئیسپانیه‌ك ‌ه تێكچووه‌‪.‬‬ ‫جگه‌له‌وه‌ش یانه‌ی ئه‌یسی میالنی‬ ‫ئیتاڵی قوربانیه‌كی تری ده‌ستی یانه‌ی‬ ‫ریاڵ مه‌دریده‌و هه‌وڵ ‌ه به‌رده‌وامه‌كانی‬ ‫ئه‌و یانه‌ی ‌ه بۆ په‌لكێشكردنی ریكاردۆ‬

‫كاكای به‌ڕازیلی‌و دواجار سه‌ركه‌وتنی‬ ‫هه‌وڵه‌كانی‪ ،‬نیگه‌رانیه‌كی زۆری الی‬ ‫جه‌ماوه‌رو خودی به‌رپرسانی ئه‌و یان ‌ه‬ ‫ئیتاڵی ‌ه دروستكردووه‌و تا هه‌نوكه‌ش‬ ‫به‌رده‌وامی هه‌یه‌‪ ،‬چونك ‌ه رۆیشتنی‬ ‫كاكا بۆ یان ‌ه ئیسپانیه‌ك ‌ه شتێكی‬ ‫چ��اوه‌ڕوان نه‌كراوبوو‪ ،‬ئه‌وه‌ش پاش‬ ‫ئه‌وه‌ی كاكا ئه‌و بۆند‌ه خه‌یاڵییه‌ی‬ ‫یانه‌ی مانچسته‌ر سیتی ئینگلیزی‬ ‫ره‌تكرده‌و‌ه ك ‌ه ل �ه‌وه‌رزی كرانه‌وه‌ی‬ ‫كڕین‌و فرۆشتنی یاریزاناندا پێشكه‌شی‬ ‫یان ‌ه ئیتاڵییه‌كه‌ی كردبوو‪.‬‬ ‫یانه‌ی ریاڵ مه‌درید ك ‌ه ئێستا‬ ‫زۆرترین ئه‌ستێره‌ی جیهانی تۆپی‬ ‫پ��ێ��ی ت��ێ��دا ك���ۆب���ووه‌ت���ه‌وه‌و تاك ‌ه‬ ‫یانه‌ی جیهان ‌ه ك ‌ه ئه‌و ژم��ار‌ه زۆر‌ه‬ ‫له‌یاریزانانی دیاری له‌خۆگرتووه‌‪ ،‬به‌اڵم‬ ‫هێشتا چاوی پڕنه‌بووه‌ته‌وه‌و له‌هه‌وڵی‬ ‫ئه‌وه‌دای ‌ه ئه‌ستێره‌و یاریزانی دیاری‬ ‫تری تۆپی پێ په‌لكێشی ریزه‌كانی‬ ‫بكات‌و ئامانجی به‌ده‌ستهێنانی نازناو‌ه‬ ‫گه‌وره‌كان له‌پشت ئه‌و هه‌واڵنه‌دا خۆی‬ ‫مه‌اڵسداوه‌‪ .‬به‌پێی راپۆرتی رۆژنام ‌ه‬ ‫ئیسپانی‌و ئه‌ڵمانییه‌كان‪ ،‬یانه‌ی ریاڵ‬ ‫مه‌درید له‌هه‌وڵی ئه‌وه‌دای ‌ه بۆ وه‌رزی‬ ‫داهاتوو فرانك ریبێری فه‌ره‌نسی‌و‬ ‫ئه‌ستێره‌ی یانه‌ی بایرن میونخی‬ ‫ئه‌ڵمانی په‌لكێشی ریزه‌كانی بكات‌و‬ ‫هه‌مان ئه‌و سیناریۆیان ‌ه په‌یڕه‌وبكاته‌و‌ه‬ ‫ك ‌ه له‌گه‌ڵ یانه‌كانی مانچسته‌ر یونایتدو‬ ‫لیڤه‌رپولی ئینگلیزی‌و ئه‌یسی میالنی‬ ‫ئیتاڵی ئه‌نجامیدا‪ .‬به‌پێی زانیارییه‌كان‬ ‫ئه‌و یان ‌ه ئیسپانی ‌ه له‌ئێستاو‌ه خۆی‬ ‫بۆ په‌لكێشكردنی ریبێری فه‌ره‌نسی‬ ‫م���ه‌اڵس���داوه‌و نیازیوای ‌ه بۆندێكی‬ ‫خه‌یاڵی پێشكه‌شی یان ‌ه ئه‌ڵمانییه‌ك ‌ه‬ ‫بكات تا ده‌ستبه‌رداری ئه‌و یاریزان ‌ه‬ ‫ببێت‪ ،‬ب �ه‌اڵم یانه‌ی بایرن میونخ‬ ‫جگه‌له‌وه‌ی له‌م هه‌وڵ ‌ه ژێربه‌ژێریانه‌ی‬ ‫یانه‌ی ریاڵ مه‌درید توڕه‌و نیگه‌رانه‌‪،‬‬ ‫نایه‌وێت ده‌ستبه‌رداری ئه‌و یاریزان ‌ه‬ ‫ببێت‌و بیدات ‌ه ئه‌و یانه‌یه‌‪ .‬هه‌روه‌ك‬ ‫ئه‌وه‌ی ئۆلی هینیس سه‌رۆكی یانه‌ی‬ ‫بایرن میونخ له‌میانی لێدوانێكیدا‬ ‫ئه‌وه‌ی راگه‌یاند ك ‌ه هه‌وڵه‌كانی یانه‌ی‬ ‫ریاڵ مه‌درید بۆ په‌لكێشكردنی ریبێری‬ ‫پێشێلی یاسایه‌و پێویست ‌ه سنورێك بۆ‬ ‫ئه‌و یانه‌ی ‌ه دابنرێت‪ ،‬ئه‌م ‌ه له‌كاتێكدای ‌ه‬ ‫ك ‌ه ته‌واوی ئه‌ستێره‌كانی جیهان له‌و‬ ‫یانه‌یه‌دا كۆبووه‌ته‌وه‌‪ ،‬به‌اڵم هێشتا‬ ‫هه‌وڵی په‌لكێشكردنی ئه‌ستێره‌ی تر‬ ‫ده‌ده‌ن‪.‬‬

‫بێكهام به‌میسی سه‌رسام ‌ه‬ ‫دێڤد بێكهامی ئینگلیزی‌و‬ ‫یاریزانی نوێی یانه‌ی ئه‌یسی‬ ‫م��ی�لان��ی ئ��ی��ت��اڵ��ی‪ ،‬به‌لیۆنێل‬ ‫میسی ئه‌رجه‌نتینی‌و ئه‌ستێره‌ی‬ ‫یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌ی ئیسپانی‬ ‫سه‌رسامه‌‪.‬‬ ‫لێدوانێكی‬ ‫ل��ه‌م��ی��ان��ی‬ ‫رۆژنامه‌وانیدا دێڤد بێكهامی‬ ‫ئینگلیزی‌و ی��اری��زان��ی نوێی‬ ‫یانه‌ی ئه‌یسی میالنی ئیتاڵی‬ ‫س �ه‌رس��ام��ی خ��ۆی به‌لیۆنێل‬ ‫میسی ئه‌رجه‌نتینی‌و ئه‌ستێره‌ی‬ ‫یانه‌ی به‌رشه‌لۆنه‌ی ئیسپانی‬ ‫ده‌رب��ڕی‌و به‌باشترین یاریزانی‬ ‫جیهانی له‌قه‌ڵه‌مدا‪.‬‬ ‫بێكهامی ته‌مه‌ن ‪ 34‬ساڵ‬ ‫له‌میانی ئه‌و لێدوانه‌یدا ئه‌وه‌ی‬ ‫راگه‌یاند كه‌ میسی باشترین‬ ‫یاریزانی جیهانه‌و تاكه‌ یاریزانی‬ ‫ئه‌رجه‌نتینه‌ كه‌ به‌مارادۆنای‬ ‫ئه‌فسانه‌ی تۆپی پێی ئه‌و واڵته‌‬

‫ده‌چوێنرێت‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئه‌وه‌شی راگه‌یاند‬ ‫ك��ه‌ میسی ت��اك �ه‌ یاریزانی‬ ‫به‌تواناو ئاستبه‌رزه‌ رووبه‌ڕووی‬ ‫ب��وب��ێ��ت �ه‌وه‌و ی���اری له‌گه‌ڵدا‬ ‫ئه‌نجامدابێت‪.‬‬ ‫له‌باره‌ی بیره‌وه‌رییه‌كانی‬ ‫دژی هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌رجه‌نتین‪،‬‬ ‫یاریزانه‌كه‌ی ئینلگته‌را ئه‌وه‌ی‬ ‫راگه‌یاند كه‌ رووبه‌ڕووبونه‌وه‌ی‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌رجه‌نتین له‌مۆندیالی‬ ‫‪ 2002‬خۆشترین بیروه‌رییه‌تی‬ ‫به‌تایبه‌ت پاشئه‌وه‌ی توانی‬ ‫گ��ۆڵ��ێ��ك ب���ه‌ل���ێ���دان���ی س��زا‬ ‫تۆماربكات‪.‬‬ ‫"ناخۆشترین‬ ‫وت��ی��ش��ی‬ ‫بیره‌وه‌ریم له‌گه‌ڵ ئه‌رجه‌نتین‪،‬‬ ‫مۆندیالی ‪ 1998‬ب��وو كاتێك‬ ‫به‌رێگه‌ی لێدانی سزا له‌سه‌ر‬ ‫ئه‌رجه‌نتینییه‌كان‬ ‫ده‌س��ت��ی‬ ‫له‌مۆندیال كراینه‌ ده‌ره‌وه‌ی"‪.‬‬


‫ی سولی‌ تێلیگراف‬ ‫خاوه‌ن ئیمتیاز‪ :‬كۆمپانیا ‌‬

‫ی‬ ‫ی ـ شاڕێی‌ سالم‪ ،‬ته‌الر ‌‬ ‫هه‌رێمی‌ كوردستان‪ ،‬سلێمان ‌‬

‫سه‌رنوسه‌ر‪ :‬خالید ئه‌حمه‌د شه‌ریف‬

‫ی سلێمانی‌‬ ‫ی پێنجه‌م ـ به‌رامبه‌ر په‌روه‌رد‌ه ‌‬ ‫میران ـ نهۆم ‌‬ ‫‪0533187811 & 0533184771‬‬

‫‪0770 862 81 81‬‬ ‫رۆژنامه‌یه‌کی سیاسیی گشتییه‌‪ ،‬هه‌فتان ‌ه کۆمپانیای سولی تێلیگراف ده‌ریده‌کات‬

‫لێپرسراوی به‌شی هونه‌ریی‪ :‬شێرکۆ خانزادی‬

‫‪info@destur.net‬‬

‫راگه‌یاندنێك له‌كۆمپانیای سولی تێلیگراف ‪STC‬‬ ‫كۆمپانیای سولی تێلیگراف بۆ رۆژنامه‌وانی چـاپ‌و باڵوكردنه‌وه‌‪،‬‬ ‫ی‬ ‫ی وه‌به‌رهێنان له‌بوار ‌‬ ‫كۆمپانیایه‌كی خۆماڵی كه‌رتی تایبه‌ته‌‌و كار ‌‬ ‫میدیا ده‌كات‪ .‬له‌ئێستادا سه‌رقاڵی دامه‌زراندنی كه‌ناڵێكی ئاسمانی‬ ‫هه‌واڵی‌و كلتوری‌و دۆكۆمێنتاریی كوردیه‌‪ ،‬كه‌ سه‌رمایه‌ی پرۆژه‌ك ‌ه‬ ‫ب ‌ه شێوه‌ی پشك له‌الیه‌ن چه‌ند سه‌رمایه‌دارێكی كوردی‌و بیانیه‌و‌ه‬ ‫دابینكراوه‌‌و ب ‌ه شێوه‌یه‌كی بێالیه‌نانه‌‌و پیشه‌ییان ‌ه روماڵی روداو‌و‬ ‫پێشهاته‌كان ده‌كات‪ ،‬بۆی ‌ه پێویستی به‌ ژماره‌یه‌ك كارمه‌ند‌و‬ ‫رۆژنامه‌نوس هه‌ی ‌ه بۆ چه‌ند پۆستێكی دیاریكراو‪:‬‬ ‫پۆسته‌كان‪:‬‬ ‫‪ )1‬به‌ڕێوه‌به‌ری كارگێری‬ ‫‪ )2‬لێپرسراوی ژمێریاری‬ ‫‪ )3‬ژمێریار‬ ‫‪ )4‬وردبین‬ ‫‪ )5‬خه‌زنه‌دار‬ ‫‪ )6‬ئه‌ندازیاری كاره‌بایی‬ ‫‪ )7‬ئه‌ندازیاری ئه‌له‌كترۆنی‬ ‫ی تی‌‬ ‫‪ )8‬ئه‌ندازیاری په‌یوه‌ندی‌و ئا ‌‬ ‫‪ )9‬وێنه‌گر‬ ‫‪ )10‬مۆنتێر‬ ‫‪ )11‬په‌خش‬ ‫‪ )12‬ئه‌رشیف‬ ‫‪ )13‬ته‌نسیق‬ ‫ی سیاسی‌‬ ‫‪ )14‬هه‌واڵساز ‌‬ ‫‪ )15‬هه‌واڵسازی وه‌رزشی‬ ‫‪ )16‬هه‌واڵسازی ئابوری‬ ‫‪ )17‬ریپۆرتێر‬ ‫‪ )18‬په‌یامنێر له‌شارو شارۆچكه‌كان‬

‫ی دۆكیۆمێنتاری‌‬ ‫ی فیلم ‌‬ ‫‪ )19‬به‌رهه‌مهێنه‌ر ‌‬ ‫‪ )20‬ده‌رهێنه‌ر‌و پرۆدیوسه‌ر‬ ‫ی نێر‌و مێ‌‬ ‫‪ )21‬بێژه‌ر له‌هه‌ردوو ره‌گه‌ز ‌‬ ‫ی ئینگلیزی‬ ‫‪ )22‬وه‌رگێڕ ‌‬ ‫‪ )23‬وه‌رگێڕی‌ عه‌ره‌بی‬ ‫‪ )24‬وه‌رگێڕی توركی‬ ‫‪ )25‬وه‌رگێڕی فارسی‬ ‫‪ )26‬وه‌رگێڕی‌ ئه‌ڵمانی‌‬ ‫‪ )27‬گرافیك‬ ‫‪ )28‬كارمه‌ندی ئیشپێكه‌ری موه‌لیده‌‬ ‫‪ )29‬كارمه‌ندی كارگوزار‬ ‫ی‬ ‫‪ )30‬كارمه‌ندی به‌داله‌‌و وه‌رگرتن ‌‬ ‫په‌یوه‌ندی‌‬ ‫‪ )31‬كارمه‌ندی كتێبخانه‌‬ ‫‪ )32‬كارمه‌ندی چێشتلێنه‌ر‬ ‫‪ )33‬كارمه‌ندی كافتریا‬ ‫‪ )34‬سه‌رتاش‌و ئارایشت‬

‫داواكار ده‌توانێت تاكو ‪)cv( 2010/1/15‬‬ ‫ره‌وانه‌ی ئه‌م ناونیشانان ‌ه بكات‪:‬‬ ‫ئۆفیسی سلێمانی‪ :‬شاڕێی سالم‪-‬‬ ‫ته‌الری میران‪ -‬نهۆمی پێنج‪ -‬به‌رامبه‌ر‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی په‌روه‌رده‌ی سلێمانی‪.‬‬

‫‪www.destur.net‬‬

‫‪13‬‬

‫‪No.‬‬ ‫‪,‬‬ ‫‪Wednesday 06.01.2010‬‬ ‫‪First Year‬‬

‫خالدی حاجی ئه‌حمه‌د‬

‫هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ده‌ستور‌!‬ ‫(مه‌رجه‌عیه‌تی ئێم ‌ه ده‌س��ت��ووره‌) بووه‌ت ‌ه بنێشته‌خۆشه‌ی‬ ‫س�ه‌رده‌م��ی هه‌موو س �ه‌رك��رده‌و لێپرسراوێكی ك��ورد‪ .‬به‌اڵم‬ ‫هه‌مووشمان به‌ئاشكرا ده‌بینین ئه‌و ده‌ستووره‌ی كورد به‌شداربوو‌ه‬ ‫له‌داڕشتن‌و نوسینه‌وه‌یدا تا ئه‌مڕۆ ته‌نها خاڵی (‪)%17‬ی‬ ‫بودجه‌ك ‌ه نه‌بێت‪ ،‬هیچێكی تری الی لێنه‌كراوه‌ته‌وه‌‪ .‬بێگومان‬ ‫بودجه‌كه‌ش هیچ ساڵێك وه‌ك پێویست نه‌دراوه‌و جگ ‌ه له‌وه‌ی‬ ‫ك ‌ه زیاتر بۆ شكستپێهێنانی بواره‌كانی تر مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵدا‬ ‫كراوه‌‪ ،‬له‌م قۆناغی گواستنه‌وه‌یه‌دا ئه‌وه‌ی ب ‌ه كورد بڕابێت‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫قوربانی‌و چه‌رمه‌سه‌رییه‌كانی كورد خۆیه‌و‌ه سه‌رچاو‌ه ده‌گرێت‬ ‫نه‌ك ل ‌ه ماده‌كانی ده‌ستووره‌وه‌‪ ،‬لێره‌دا ناته‌بایی گوتاری كوردیی‬ ‫جێی سه‌رنجه‌‪ ،‬له‌كاتێكدا پێمانده‌وترێت به‌گه‌رمی به‌شداری ل ‌ه‬ ‫هه‌ڵبژاردندا بكه‌ین‪ ،‬ل ‌ه الیه‌كی تره‌و‌ه ده‌وترێت ك ‌هم‌و زۆریی چه‌ند‬ ‫كورسییه‌ك گرنگ نییه‌‪ ،‬به‌كورتی په‌رله‌مانی به‌غدا بۆ كورد‬ ‫زیاتر ل ‌ه مه‌ته‌ڵ ده‌چێت تا سه‌كۆی ملمالنێی سیاسی‪.‬‬ ‫ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی كێشمه‌كێش ‌ه سیاسییه‌كانیش ترسیێكی‬ ‫كوشند‌ه هه‌ناوی زۆرێكی گرتۆته‌و‌ه به‌وه‌ی ماده‌ی (‪)142‬ی‬ ‫ده‌ستوور باس له‌هه‌مواركردنه‌وه‌ی ده‌ستوور ده‌كات‌و الیه‌نه‌كانی‬ ‫شیعه‌و سونن ‌ه ل ‌ه دژی به‌رژه‌وه‌ندی كورد دایده‌ڕێژنه‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه كاتێكدا كورد هیچی له‌و ده‌ستوور‌ه نوسراوه‌ی ‌ه بۆ‬ ‫سه‌وز نه‌بوو‪ ،‬ك ‌ه ژماره‌یه‌كی زۆرتری كورسی هه‌بوو‪ ،‬به‌وته‌ی‬ ‫سه‌ركرده‌كانیش یه‌كده‌نگیه‌كی كوردی هه‌بوو ل ‌ه په‌رله‌ماندا‪،‬‬ ‫ده‌بێت چۆن‌و ب ‌ه چ لێكدانه‌وه‌یه‌ك چاوه‌ڕوانی سه‌لماندنی‬ ‫به‌نده‌كانی ده‌س��ت��وور بین‪ ،‬كاتێك دڵنیاین ئ �ه‌و ڕێژه‌ی ‌ه‬ ‫به‌ده‌ستناهێنینه‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌م كاتانه‌دا ك ‌ه ده‌ستمان له‌بنی هه‌مانه‌ك ‌ه ده‌رچووه‌‪ ،‬ره‌نگ ‌ه‬ ‫ب ‌ه پێچه‌وانه‌ی زۆر لێكدانه‌وه‌و‌ه ته‌نها ڕێگایه‌ك له‌به‌رده‌مماندا‬ ‫ماده‌ی (‪ )142‬بێت‪ ،‬وات‌ا هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌و ده‌ستووره‌ی‬ ‫ك ‌ه ماكی جێبه‌جێنه‌كردنی له‌گه‌ڵ خۆیدا هه‌ڵگرتووه‌و كردنه‌وه‌ی‬ ‫ده‌روازه‌یه‌ك بێت بۆ ده‌ستوورێك ك ‌ه بنه‌ماكه‌ی له‌سه‌ر مافی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یه‌كی به‌شخوراو داڕێژرابێت‪ ،‬نه‌ك له‌سه‌ر ته‌وافوقی‬ ‫سیاسی ك ‌ه الیه‌ن ‌ه ته‌وافوقكه‌ره‌كان پێی ڕازییبن‪.‬‬ ‫لێره‌و‌ه هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی ئه‌م ده‌ستوور‌ه نه‌زۆك ‌ه سه‌ره‌تای‬ ‫سه‌لماندنی مافه‌كانی كورد ده‌بێت‪.‬‬


Destur Newspapre  

No.13 6/01/2010

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you