{' '} {' '}
Limited time offer
SAVE % on your upgrade.

Page 1

Discover

United Nations Educational, ScientiďŹ c and Cultural Organization

Member of the UNESCO Creative Cities Network since 2017

KORTRIJK

NEDERLANDS mei 2018 / editie 1

UNESCO creative region


Colofon ‘Discover KORTRIJK UNESCO Creative region’ is een initiatief van Designregio Kortrijk, ondersteund door haar partners. Teksten Sproke Fotografie & illustraties Heren Loebas & Beeldcollectief - Lucas Despriet Luchtfotografie Henderyckx Grafisch ontwerp Heren Loebas Druk die Keure, Brugge Bindwerk die Keure Binding, Brugge © Designregio Kortrijk, 2018 www.designregio-kortrijk.be


/ d r ie /

Het UNESCO Creative Cities Network verwelkomt Kortrijk In 2004 lanceerde UNESCO het UNESCO Creative Cities Network (UCCN), een wereldwijde samenwerking tussen op vandaag 180 steden: van Kaapstad tot Dubai, van Shanghai tot Helsinki, van Sydney tot Mexico-Stad. 180 steden die één ding gemeen hebben: ze zetten creativiteit in als hefboom voor de duurzame ontwikkeling van hun stad en regio. Sedert kort mag ook Kortrijk zich een ‘UNESCO Creative City’ noemen, in het domein van design. Kortrijk komt daarmee naast steden als Beijing, Buenos Aires en Berlijn te staan. Bijzonder fijn gezelschap, dat is het minste wat je ervan kan zeggen. Gezelschap ook waarvan Kortrijk heel wat kan leren. Want dat is net de bedoeling van het UNESCO-netwerk: het delen van goede praktijkvoorbeelden, het bieden van internationale kansen aan creatievelingen,... Maar het wordt niet alleen een kwestie van ‘nemen’, Kortrijk kan ook heel wat ‘geven’ aan het netwerk. Design en de creatieve maakindustrie hebben in Kortrijk en omstreken heel wat in beweging gezet, een beweging waar we best trots op mogen zijn. Om die beweging nog vooruit te stuwen, werd in 2005 Designregio Kortrijk opgericht. Dit platform bundelt en versterkt initiatieven rond creativiteit, innovatie en ondernemerschap. Designregio Kortrijk is er voor ontwerpers en makers, kleine en grote bedrijven, studenten, lesgevers, publieke organisaties én de inwoners. Want laat dat duidelijk zijn: de creatieve maakindustrie en het design thinking* hebben alle lagen en sectoren van Zuid-WestVlaanderen goed weten te doordringen. Het begon al in de middeleeuwen, met de vlasnijverheid die naam en faam in de hele wereld kreeg. Ondanks de tegenslagen, of misschien net daardoor, bleef de textielindustrie in de Leiestreek overeind en wist zich om te vormen tot een creatieve maakindustrie in heel uiteenlopende sectoren, van nieuwe materialen tot communicatietechnologie. Het ‘maken’, letterlijk en figuurlijk, zit ook in het DNA van het onderwijs in de regio. Initiatieven zoals de Week van het Ontwerpen laten keer op keer zien hoe jonge mensen hun dromen weten om te zetten in vaak verbluffende ontwerpen. En dat verbluffende vind je tot slot ook terug in de publieke ruimte. Ingenieuze stadsontwikkelings- en transformatieprojecten geven de inwoners en de bezoekers van de Kortrijkse regio zuurstof in plaats van fijn stof. Redenen genoeg om de Zuid-West-Vlaamse bescheidenheid even te laten voor wat ze is, en de creativiteit in de Kortrijkse regio aan de hele wereld te laten zien.

* Bij design thinking worden de tools en methodes van designers gebruikt om problemen op een creatieve en innovatieve manier op te lossen.


12

19

20 10

21

22

4

24

5 9 7

UNESCO Creative Cities Network De

Kortrijkse

regio

is

al

sedert

de

middeleeuwen gekend voor vakmanschap, ondernemerszin

en

gedurfd

design.

Ook zij combineren telkens weer de kracht van ondernemen, innoveren en design thinking.

De

Met de erkenning eind 2017 als lid van het

vlasindustrie veroverde toen de wereld, vandaag

UNESCO Creative Cities Network in het domein

heeft de regio met haar creatieve maakindustrie

van design, mag de Kortrijkse regio haar

een nieuwe lading wereldspelers in huis, thuis

wereldwijde netwerk nog verder uitbreiden met

in textiel en nieuwe materialen, mechatronica

maar liefst 30 collega-designsteden, van Beijing

en machinebouw, communicatietechnologie,‌

tot Berlijn en van Buenos Aires tot Istanbul.

25 30


15

9

0

17 3 6

14

16

2 31 11

26 28

23 18

27

29 1

8

13

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

Member of the UNESCO Creative Cities Network since 2017

1. Bandung, Indonesië

9. Curitiba, Brazilië

17. Kaunas, Letland

25. Saint-Étienne, Frankrijk

2. Beijing, China

10. Detroit, VSA

18. Kobe, Japan

26. Seoul, Zuid-Korea

3. Berlijn, Duitsland

11. Dubai, VAE

19. Kolding, Denemarken

27. Shenzhen, China

4. Bilbao, Spanje

12. Dundee, Schotland

20. Kortrijk, België

28. Shanghai, China

5. Brasilia, Brazilië

13. Greater Geelong, Australië

21. Mexico Stad, Mexico

29. Singapore, Singapore

6. Budapest, Hongarije

14. Graz, Oostenrijk

22. Montréal, Canada

30. Turijn, Italië

7. Buenos Aires, Argentinië

15. Helsinki, Finland

23. Nagoya, Japan

31. Wuhan, China

8. Kaapstad, Zuid-Afrika

16. Istanbul, Turkije

24. Puebla, Mexico


/ ze s /

Cijfers die eruit springen Kortrijk telt 76.000 inwoners, Zuid-West-Vlaanderen bijna 300.000 inwoners. Klein in vergelijking met wereldsteden, maar groot in creatief kapitaal. De streek wordt iedere dag weer in beweging gezet door mensen die buiten de lijnen durven kleuren, in ondernemerschap, in het onderwijs, in de kunsten of in de publieke ruimte.


Lendelede

Waregem

Kuurne Harelbeke

Wevelgem

Anzegem

Wervik

Deerlijk

Kortrijk Zwevegem

Avelgem

Menen

Spiere-Helkijn


/ ach t /

Design thinking als leidraad Van het wereldvermaarde vlaslinnen in de middeleeuwen over het adembenemende vakmanschap van De Coene op Expo 58 tot de internationale technologieleiders in nieuwe materialen, visualisatie en machinebouw in de 21ste eeuw: doorheen alle tegenslagen en crisissen heeft de Kortrijkse regio zich altijd laten kennen door ondernemerschap en creativiteit. ‘Design thinking’ bestond eeuwen geleden nog niet als term, maar de principes van probleemoplossend, creatief denken werden en worden nog steeds royaal toegepast. Met design thinking avant la lettre wist de streek zichzelf voortdurend opnieuw uit te vinden en vorm te geven.


/ n e ge n /

Design gisteren De eerste keer dat de Kortrijkse regio

Met de industriĂŤle revolutie liep het evenwel

zich economisch op de internationale kaart

mis: de regio bleef krampachtig vasthouden

wist te zetten, was in de middeleeuwen

aan het traditionele ambacht en stapte pas laat

toen de Kortrijkse lakenindustrie de vlucht

in de golf van mechanisatie in. Het Kortrijkse

vooruit nam. In de 15de eeuw breidde de

vlas zelf bleef ondertussen wel gegeerd in

vlasteelt langs de Leie uit en daarmee ook

binnen- en buitenland: vlas dat in de Leie werd

de linnenindustrie. Met de damastweverij,

geroot, bleek van uitzonderlijke kwaliteit en

waarbij subtiele patronen en figuren ingenieus

gaf extra helder linnen. Eind 19de, begin 20ste

in linnen werden verwerkt, werd Kortrijk vanaf

eeuw herpakte de textielsector zich en anno

de 16de eeuw absolute wereldtop. Ondanks

1910 was textiel goed voor meer dan de helft

godsdiensttroebelen,

van de tewerkstelling.

oorlogen

en

andere

crisissen bleef de linnenindustrie tot ver in de 18de eeuw de toonaangevende industrie in Zuid-West-Vlaanderen.


/ tie n /

Kortrijkse Kunstwerkstede Gebroeders De Coene De textielsector was in de 20ste eeuw niet alleen goed voor veel tewerkstelling, maar bovenal voor creatief en innovatief ondernemerschap. Een heel bijzondere illustratie hiervan is het verhaal van De Coene. Dat begint in 1887 wanneer bij het overlijden van vader Adolphe sr. zijn weduwe en haar zoon Jozef, toen pas 13 jaar oud, de behangersstoffeerderszaak verderzetten. In 1895 stappen broer Adolphe en schoonbroer Arthur Deleu mee aan boord. Ze laten zich inspireren door Henry Van de Velde en de Arts & Crafts-beweging en specialiseren zich in totaalinrichtingen naar eigen ontwerp: van tapijten en stoffen over glas-in-lood tot lamparmaturen. Het blijkt een goede keuze. Het bedrijf groeit explosief en haalt internationale prijzen binnen. Na Wereldoorlog I, waarin ook hun eigen bedrijfsgebouwen worden gebombardeerd, leggen de gebroeders De Coene zich toe op de wederopbouw van België. Ze schakelen een versnelling hoger en produceren massaal meubelen voor noodwoningen. In 1921 maakt Jozef De Coene een zakenreis naar Amerika en leert er de techniek van gelijmd hout kennen. Het bedrijf wordt de eerste producent van triplex in België. Maar de hang naar originaliteit en schoonheid blijft. In het interbellum wordt De Coene Frères omgedoopt tot de Kortrijkse Kunstwerkstede Gebroeders De Coene. Het vernieuwde bedrijf zet volop in op het maken van art deco meubelen en slaagt erin om kunst,

ambacht en industrie naadloos te combineren. De opdrachten uit binnen- en buitenland stromen binnen. Maar Wereldoorlog II betekent bijna het einde van het bedrijf. Het duurt tot de jaren vijftig voordat de Kunstwerkstede een nieuwe adem vindt. Van art deco evolueert De Coene naar uitgepuurd klassiek. In 1954 krijgt het bedrijf het exclusieve Benelux-licentierecht voor het maken en verkopen van Knoll-meubelen. Twee jaar later richt het bedrijf een eigen studie- en ontwerpbureau op. Met de nieuwe lichting ingenieurs, architecten, ontwerpers, decorateurs en productieleiders staat De Coene opnieuw aan de top. Hun innovaties worden op de wereld losgelaten tijdens Expo 58 in Brussel, ze verzorgen de inrichting van de conferentiezalen van het UNESCO-gebouw in Parijs en nog in Parijs realiseren ze mee de inrichting van de residentie van de Japanse ambassadeur en het Musée d’Art Moderne. Het bedrijf breidt in de jaren zestig en zeventig fors uit, maar wordt uiteindelijk omwille van verkeerde strategische beslissingen in 1976 ontbonden. Niet zonder evenwel een rijke erfenis na te laten: De Coene werkte voor hun uitzonderlijke realisaties telkens samen met maakbedrijven uit de regio en leerde hen zo mee het belang kennen en erkennen van design, van het samengaan tussen industrie, ambacht en kunsten, van het creatief inspelen op de wereld.


/ e lf /

Design op vandaag De Kortrijkse regio bestaat op vandaag uit

binnengekomen. De bedrijven doen het dan

een dynamisch netwerk van kmo’s en grote

ook bijzonder goed op het vlak van innovatie

maakbedrijven. Van de top 100 Belgische

en hebben opvallend vaak eigen designers in

maakbedrijven vind je er maar liefst 29 terug

huis of een eigen R&D-team aan het werk.

in de Kortrijkse regio. Belangrijke sectoren zijn die van textiel en kunststoffen, maar ook

in

machinebouw

en

Dankzij hun prima kwaliteit en unieke

mechatronica,

expertise hebben bedrijven niet alleen in de

communicatie- en visualisatietechnologie is

regio maar ook wereldwijd een uitstekende

de regio sterk.

reputatie opgebouwd. Bij hun klanten, maar ook in de sector zelf. Van het Henry van

Van de kleinste kmo tot de grootste

de Velde label over de Red Dot Award tot

multinational: bij alle bedrijven is wel op

de Architizer A+Awards: in meer dan één

de een of andere manier design en vooral

kantoor of werkplaats in het Kortrijkse vind je

design thinking langs de voor- of achterdeur

glitterbeeldjes en internationale labels terug.


/ twaalf /

Designregio Kortrijk Ongeveer gelijktijdig met het lanceren van het UNESCO Creative Cities Network wordt in Kortrijk onder de naam Designregio Kortrijk een regionaal netwerk opgestart van voorvechters van design en creativiteit. Overtuigd van de positieve impact van design thinking op alles wat we doen, zet Designregio Kortrijk een strategie op de rails om van design thinking een echte hefboom voor stedelijke en regionale ontwikkeling te maken. Vandaag is Designregio Kortrijk uitgegroeid tot een platform voor creativiteit, innovatie en ondernemerschap. Designregio Kortrijk inspireert, stimuleert, provoceert en motiveert, en brengt vooral mensen samen. Mensen vanuit de overheid, de ondernemerswereld, de onderwijswereld en de wereld van ons allemaal. Met als doel: samen werken aan duurzaam ondernemerschap, uitmuntend onderwijs, sterk werk van ontwerpers en een uitnodigende woon-, werk- en leefomgeving.


/ d e rt ie n / Designregio Kortrijk heeft vijf stichtende leden:

1

Stad Kortrijk Kortrijk is meer dan eens koploper als het erop aan komt om uitdagingen om te zetten in creatieve probleemoplossingen. Van spectaculair, zoals de verbreding van de Leie met de aanleg van maar liefst zeven nieuwe bruggen, tot minder spectaculair maar even innovatief, zoals het doorvoeren van circulaire verlichting in de bibliotheek, een Belgische primeur.

2

Biennale Interieur

3

Howest

4

Leiedal

In 1967 wou Biennale Interieur het brede publiek op een radicaal andere manier laten kennismaken met hedendaags interieurdesign. 50 jaar later is Biennale Interieur uitgegroeid tot een topbeurs in de internationale designwereld. Trouw aan de missie, geeft Biennale Interieur nog altijd unieke kansen aan opkomend talent en slaagt er bij elke editie opnieuw in om het brede publiek te verrassen en te betrekken.

De Hogeschool West-Vlaanderen (Howest) vertaalt haar missie van creativiteit, innovatie en ondernemerschap naar toponderzoek en eigenzinnige curricula, zoals industrieel productontwerpen en digital arts & entertainment. Zo werd Howest in 2017 uitgeroepen tot beste school wereldwijd voor game design and development.

Leiedal is de interlokale vereniging voor streekontwikkeling in Zuid-West-Vlaanderen. De dertien gemeenten bundelen de krachten om de streek dynamisch en tegelijk duurzaam uit te bouwen tot een uitnodigende streek om te ondernemen, te werken, te wonen en te beleven.

5

Voka

Voka - Kamer van Koophandel West-Vlaanderen telt meer dan 3.400 bedrijven in haar netwerk en wil tegen 2025 de regio met de hoogste graad van ondernemerschap in West-Europa worden. Voka helpt ondernemingen future-proof te maken door het stimuleren van innovatie, productontwikkeling en designmanagement.


‘De grootste meerwaarde ligt misschien nog in het vernetwerken van de netwerken.’


/ vij f t ie n /

Een heel netwerk van design en creativiteit Naast de stichtende leden van Designregio Kortrijk kan de streek buigen op een indrukwekkend netwerk van makers, kunstenaars, cultuurorganisaties, bedrijven, onderwijsinstellingen, overheidsinstanties en geĂŤngageerde burgers. Een netwerk, vertakt en verbonden door creativiteit, nieuwsgierigheid, een open blik en een onwrikbaar geloof in de toekomst. Makers Creatievelingen, designers, productontwikkelaars en makers tout court worden in de Kortrijkse regio extra verwelkomd en verwend. Ze vinden elkaar formeel via netwerken als de designerclub en Budalab, maar nog meer informeel via creatieve hang-outs in stad en streek zoals Muster, De Dingen en Bolwerk.


/ ze s tie n /

Onderwijs Kinderen en jongeren zorgen iedere dag weer voor de nodige inspiratie en inventiviteit in de regio. Terwijl zij leren in de regio, leert de regio van hen. De scholen ‘lenen’ hun studenten graag uit aan de buitenwereld via stages, eindwerken of projecten. Of werken samen om ondernemerschap in de school binnen te brengen, zoals het Student Platform Entrepreneurship Kortrijk.

Publiek De publieke sector overlegt en werkt samen via RESOC Zuid-West-Vlaanderen (Regionaal Economisch Sociaal Overlegcomité), de intercommunale Leiedal of themawerkgroepen. Daarnaast en daartussen kent de regio ook een positieve wildgroei in gemeenschapsinitiatieven die van onderuit groeien. Van De Stuyvery tot Wildebras: inwoners en creatievelingen werken samen aan een betere stad en streek.

Ondernemers Ondernemers vinden elkaar per sector, met organisaties zoals Agoria, essenscia en Fedustria voor de maakindustrie of Flanders DC voor de creatieve industrie. Of over sectoren heen, zoals bij Voka, UNIZO en ETION. Starters worden aan starters gekoppeld via onder meer het provinciale Actie voor Starters, of net aan ervaren ondernemers en investeerders via bijvoorbeeld Hangar K, het Business Angels Network of Protopitch.


/ ze ve n tien /

De grootste meerwaarde ligt misschien nog in het vernetwerken van de netwerken. De regio is sterk in het samenbrengen van mensen en organisaties die op het eerste gezicht niet zoveel met elkaar te maken hebben, maar die op het tweede gezicht heel wat voor elkaar kunnen betekenen. Studenten en ervaren ondernemers, kunstenaars en maakbedrijven, inwoners en designers, ambtenaren en architecten,‌: alle mogelijke combinaties van cross-overs worden gretig uitgeprobeerd en uitgespeeld.

Buda Libre Een

levendig,

informeel

netwerk

van

ondernemers, makers, studenten en inwoners dat wordt voortgestuwd door tweemaandelijkse, unieke matchmaking events.

KortrijkIN Een

club

van

innovatieleiders

en

innovatiebelievers in alle sectoren. Makers en innovators krijgen er de kans om hun originele en immer boeiende verhalen te pitchen.

Annual Creative Summit Designregio

Kortrijk

brengt

jaarlijks

stakeholders vanuit om het even welke sector of achtergrond samen. Het resultaat is een dynamische mix van deelnemers die samen kansen blootleggen voor nieuwe initiatieven rond design.


/ ach tt ien /

Ruimte voor creativiteit Creativiteit heeft ruimte nodig, niet alleen in de geest maar ook letterlijk. Kortrijk en de regio hebben die ruimte de voorbije jaren vrijgemaakt. Het resultaat is ook nu weer een netwerk, stevig en flexibel tegelijk, met grote en kleine knopen. Van kleine maakateliers tot academische onderzoekslabo’s en industriÍle testruimtes. En van een black box die telkens om een nieuwe invulling vraagt, tot ruimtes die tot in de puntjes zijn uitgerust met topinstrumenten en topmaterialen.


/ n e ge n t ien /

Zo nodigen de universiteiten en kenniscentra als Centexbel en Sirris bedrijven uit om sa-

leggen over sectoren heen, en ervaren ondernemers met startend geweld confronteren.

men in hun laboratoria en testruimtes aan de slag te gaan met de technologie van morgen.

De meerwaarde ligt niet alleen in de veel-

Inwoners met ideeĂŤn in hun hoofd en vaar-

heid en verscheidenheid van infrastructuur

digheden in de vingers, vinden de weg naar

die creatievelingen en makers kunnen inne-

fablabs, uitgerust met machines van hout-

men, maar ook en vooral in het onderliggende

draaibanken tot 3D-printers. Studenten krijgen

partnerschap. Dit partnerschap, van onder-

in het Industrial Design Center van Howest en

wijsinstellingen over bedrijven tot de overheid,

UGent en in het Maaklab van VIVES de kans

zoekt en vindt elkaar, stemt de investeringen

om met andere studenten, ondernemers en

op elkaar af en zorgt ervoor dat de creatieve

onderzoekers projecten uit de grond te stam-

ondernemer binnen het netwerk altijd wel er-

pen. Kulak en imec gaan in hun EdTech labo

gens een plek krijgt. Een plek die afgestemd is

in dialoog met bedrijven. En dan zijn er nog de

op de vragen en noden van dat moment. Maar

ondernemers- en bedrijvencentra van zowel

ook een plek die al stimuleert om de volgende

privĂŠspelers als de gemeenten en de provincie,

stap te zetten en volop gebruik te maken van

die cocreatie stimuleren, dwarsverbindingen

de andere kansen die het netwerk biedt.


/ twin tig /

In de laatste vijf jaar hebben stad en regio precies nog een versnelling hoger geschakeld in het creëren van ruimte voor experiment en vakmanschap. Wie nu als maker in het Kortrijkse aan de slag wil, kan onder meer terecht bij:

Budafabriek De Budafabriek is ingebed in een voormalige textielfabriek op het Buda-eiland, het creatieve hart van de stad Kortrijk. De industriële site van 3.000 m² werd omgeturnd tot de eerste economischartistieke werkplaats in Vlaanderen. Ondernemers, studenten, kunstenaars, designers, academici en inwoners werken er samen aan nieuwe projecten. En het brede publiek kan via tentoonstellingen en demonstraties mee genieten van de resultaten van die samenwerking.

TEXTURE Dit nieuwe museum rond vlas en textiel heeft heel passend onderdak gevonden in een voormalig vlasverzendhuis in Kortrijk. De site was begin 20ste eeuw de draaischijf van internationale vlashandel in de regio. Vandaag is het opnieuw een draaischijf, waar het vlas- en textielverleden nu wordt ingezet als inspiratie voor nieuwe ideeën en producten.


/ e e n e n twintig /

Bolwerk Bolwerk valt niet meteen in een vakje te stoppen. Bolwerk noemt zichzelf een plek op het kruispunt van jongeren, ondernemen en kunst. Ontmoeting, creatie en verwondering staan centraal. A.A.P. (Atypisch Atelier Publiek) is de werkplaats, de publieksplek en de uitvalsbasis van waaruit installaties, producties en events worden bedacht en uitgetest, om daarna te worden losgelaten op de nietsvermoedende stad en omgeving.

Hangar K De nieuwste aanwinst is Hangar K op campus Kortrijk Weide. In een vroegere loods van de NMBS vind je voortaan een cocreatiehub voor starters, groeiers en ondernemers. De focus ligt op digitale technologie in de maakindustrie (smart factory), MedTech, EdTech en entertainment/visualisatie.


/ twe e ë n t wintig /

Stad en regio als speelplek Naast de ruimtes die speciaal in het leven

Het

resultaat

verrassende,

te ondersteunen, worden ook ‘gewone’ gebouwen

ingenieuze oplossingen voor het creëren van

en sites in stad en regio opengebroken voor

rustpunten of net niet-rustpunten. Zo werd met

de

geeft

het project Lelijke plekjes in tien gemeenten

Designregio Kortrijk makers de kans om hun

samen met de inwoners, studenten van

ideeën en innovaties te presenteren in de

Vlaamse ontwerpopleidingen en professionele

Kiosk op de Grote Markt, waar de toevallige

jonge ontwerpbureaus gekeken hoe af- en

voorbijganger letterlijk niet om design heen

uitgeleefde plekken een nieuw leven konden

kan. Met initiatieven als Kortrijk Zaait, worden

krijgen. 25 sites, van een fietstunnel in

leegstaande ateliers en magazijnen voordelig

Waregem over het pompgebouw in Avelgem

opengesteld voor jonge creatievelingen en

tot het dorpsplein van Heestert en de Mariagrot

(maak)industrie.

Zo

altijd

doordachte

vaak

spectaculaire,

creatieve

en

zijn

zijn geroepen om creativiteit en vakmanschap

en

kleine maakbedrijven. En tijdens projecten

van Wevelgem, kregen frisse ideeën over zich

als de Creative City Tour geven designers de

heen en schudden zo het label ‘lelijk’ van zich af.

vitrines van lokale handelaars een make-over om u tegen te zeggen.

Veel ingrijpender nog waren de Leiewerken. Om de rivier de Leie in haar doortocht dwars

En dan is er nog de publieke ruimte tout

door de binnenstad van Kortrijk bevaarbaar

court. Wijken, straten en pleinen, Leie- en

te maken voor schepen tot 4.400 ton, werd

andere oevers, bruggen en parken. De steden

eind jaren 1990 gestart met een reeks

en

Zuid-West-Vlaanderen

indrukwekkende infrastructuurwerken. Kortrijk

barsten van kansen om uit te pakken met

maakte van de gelegenheid gebruik om de

design en de creatieve maakindustrie. Die

heel bijzondere aanwezigheid van een rivier

kansen worden ook gegrepen, voluit. De

middenin de stad en streek beter uit te spelen

gemeentebesturen gaan keer op keer aan de

en de mensen nog meer te laten genieten van

slag met (inter)nationale designers, architecten

blauw en groen. Zeven nieuwe bruggen zijn

en maakbedrijven om nieuwe adem- en

ondertussen geïnstalleerd, hoogstandjes van

leefruimte te creëren voor hun inwoners.

architectuur en bouwkunde. Jongeren kunnen

Maar ook de inwoners denken en doen mee.

zich uitleven in de grootste skatebowl van de

Participatie mag dan een buzzwoord zijn, in de

Benelux. Verspreid op en rond de Leieboorden

Kortrijkse regio is het dagelijkse realiteit.

vind je nu gezellige ontmoetingsplekken en

gemeenten

in

een nieuwe fiets- en wandelboulevard geeft inwoners en bezoekers de kans om de streek te verkennen of te herontdekken in de zaliginspirerende nabijheid van het water.


/ vie r e n twintig /

Onderwijs in de regio In Kortrijk alleen al zijn er meer dan vijfentwintig secundaire scholen, vijftien campussen voor Levenslang Leren, een academie voor schone kunsten en een stedelijk conservatorium voor dans en muziek, twee hogescholen en twee campussen van de Universiteit Gent en de Katholieke Universiteit Leuven. Tel daar het onderwijs uit de andere twaalf steden en gemeenten uit Zuid-West-Vlaanderen bij en de vele privĂŠ-initiatieven rond leren en creativiteit, en je komt aan duizenden jongeren en studenten die proeven van kennis, kunde en design thinking.


/ vij f e n twintig /

Want in lijn met het DNA van de streek,

secundair of volwassenenonderwijs kiezen

focussen alle opleidingen van welke aard

voor opleidingen rond textiel en design,

dan ook op de een of andere manier wel

interieurontwerp, industriĂŤle kunst en grafisch

op creatief probleemoplossend denken en

design. In de hogescholen Howest en VIVES

ondernemerschap. SPEK bijvoorbeeld, het

vind je unieke professionele bachelors die

Student Platform Entrepreneurship Kortrijk,

focussen op industrieel productontwerpen,

bundelt en ondersteunt initiatieven die de

digital

ondernemerszin bij jongeren in het hoger

management of apps & gamification. Bij UGent

onderwijs

stimuleren:

van

design

&

development,

cultuur-

bootcamps

en KU Leuven Campus Kortrijk kan je terecht

en inspirerende lezingen tot coaching en

voor masteropleidingen en postgraduaten

hackathons. Ook het lager en secundair

in industrieel design, ecodesign, nieuwe

onderwijs laten zich horen, zien en voelen in

materialen en integrale productontwikkeling.

de streek. Via de miniondernemingen, waarbij origineel bedachte producten in de markt

De Week van het Ontwerpen laat elk jaar

worden gezet. Of de innovatiekampen, waarbij

ook het brede publiek kennismaken met al het

jongeren van het secundair onderwijs samen

moois en creatiefs dat uit deze opleidingen

met studenten hoger onderwijs hun creativiteit

groeit. Meer dan 4.000 nieuwsgierigen krijgen

loslaten op de sector van de nieuwe materialen

de beste studentenprojecten te zien die werden

en hun verrassende oplossingen aan bedrijven

gemaakt aan een Vlaamse designopleiding.

aanreiken.

Daarnaast kunnen bezoekers genieten van een breed aanbod aan designtentoonstellingen

En dan heb je uiteraard ook de opleidingen die helemaal in het teken staan van design en vakmanschap. Zo kunnen studenten

en inspirerende en vaak confronterende workshops en lezingen.


/ ze s e n twintig /

Onderwijs op en buiten de schoolbanken Het onderwijs in de regio Kortrijk laat regelmatig de schoolmuren voor wat ze zijn en breekt door grenzen heen, zoals met MyMachine of Budalab on Tour.

MyMachine MyMachine is een opmerkelijk en uniek programma, waarin luidop dromen in de klas niet alleen mag, maar zelfs moet. Kinderen uit de lagere school bedenken hun eigen droommachines. Zoals een ruzie-oplosser of een handschoen waarmee je een superheld wordt. Studenten uit het hoger onderwijs vertalen die ‘onmogelijke’ opdrachten in een concept en leerlingen uit het secundair onderwijs zetten die concepten om in een werkend prototype. Meteen krijg je een stimulerende leeromgeving waarin kinderen en jongeren hun talenten en passies ontdekken, zaken kunnen uitproberen, fouten maken en eruit leren, en zelf ondernemen.

Budalab on Tour Bij Budalab on Tour draait het niet om de leerlingen, of toch niet in de eerste plaats. Dit initiatief vertrekt van het principe train-the-trainer en maakt leerkrachten van het basis- en secundair onderwijs vertrouwd met design thinking, cocreatie en nieuwe technieken zoals lasercutting of 3D-printen. Ze krijgen een intensieve opleiding in het Budalab en mogen daarna machines, gereedschapskisten en materiaal ontlenen om er zelf mee aan de slag te gaan in hun klas. Zo kunnen ze hun leerlingen op een heel tastbare manier warm maken voor STEM.


/ ze ve n e n tw intig /

Creativiteit in de vrije tijd Niet alleen tijdens maar ook na de

hun creativiteit vrij spel moeten geven om

schooluren krijgen jongeren in de Kortrijkse

die daarna terug in goede banen te leiden en

regio meer dan genoeg kansen om hun

tot een knappe eindvoorstelling te komen. In

creativiteit en design thinking uit te testen.

de Techniekacademies draait het dan weer allemaal rond STEM en maken jongeren

Met Quindo bijvoorbeeld, het medialab waar

avontuurlijke

prototypes van een heel technische aard.

wordt

Variatie te over dus als het op inhoud

gemaakt vanuit een state-of-the-art studio en

aankomt, maar ook heel wat variatie in

een professionele redactie. Jongeren tussen

leeftijd.

16 en 30 jaar leren er experimenteren met alle

kinderkunstenfestival’, laat kinderen al vanaf

vormen van media en nieuwe technologieën.

de kleuterklas proeven van kunst en creativiteit.

Ze maken zelf webradio, als dj, presentator,

Terwijl 18-plussers uit binnen- en buitenland

technicus,

redacteur,

met een aanleg en vooral een liefde voor kunst

fotograaf, cameraman of webdesigner. Alle

en design als ‘artist’ of ‘designer in residence’

jongeren, ongeacht hun ervaring, afkomst of

aan de slag kunnen bij Kunstencentrum BUDA

ambitie kunnen zich bij Quindo bijscholen via

of Designregio Kortrijk.

producer,

jongerenradio

graficus,

Spinrag,

‘Vlaanderens

leukste

een traject op maat. Stad en regio geven kinderen en jongeren Niet alleen radio maken, ook een dans- of

zo telkens weer een warm welkom en vooral

theatervoorstelling maken kan je leren. Naast

een warme plek om te experimenteren, te

het deeltijds kunstonderwijs leren organisaties

leren, te vallen en weer op te staan, en met

en gezelschappen zoals Passerelle, Antigone

volle teugen te genieten.

of de Unie der Zorgelozen jongeren hoe ze


/ d e rt ig /

Onderzoek & ontwikkeling Geen innovatie zonder onderzoek en experiment. De creatieve maakindustrie in de regio beseft dit al langer dan vandaag. De maakbedrijven hebben dan ook voluit geïnvesteerd in O&O en halen eigen designers in huis. Technologieën zoals een nieuwe generatie vangrails die de ernst van letsels bij ongevallen helpt verminderen, of projectietechnologie waarbij je als kijker zo goed als letterlijk in de film op het scherm belandt, of ingenieuze verlichting die kwaliteit, duurzaamheid en esthetiek combineert? Jawel, ze zijn in deze streek ontwikkeld. Hebben bedrijven nog nood aan extra kennis, dan kunnen ze een beroep doen op de onderzoeksgroepen van de hogescholen en universiteiten in Kortrijk of op thematische kenniscentra mee gedragen door de industrie. Alles bij elkaar een respectabel aantal ‘breins’, die elk in hun domein ideeën aandragen, zorgen voor nieuwe producten en concepten, en stad en streek resoluut vooruitduwen richting toekomst.


/ twe e ë n de rtig /

Onderzoeksinfrastructuur Onderzoekers hebben ook nood aan ruimte

Een ‘bloemlezing’:

om hun analyses te doen, experimenten

/ Kunststoffen op basis van hernieuwbare

op te zetten, te testen op labo- en op semi-

materialen (KU Leuven Campus Kulak

industriële schaal en om hun resultaten aan

Kortrijk)

de buitenwereld te tonen. Dit vraagt serieuze inspanningen en investeringen. Zowel overheid,

/ XiaK, Expertisecentrum industriële

onderwijs als bedrijven hebben de laatste jaren

automatisering (UGent Campus Kortrijk)

dan ook de krachten gebundeld en samen geïnvesteerd in ruimte voor onderzoek, testing

/ Industrial Design Center,

en demonstratie in de Kortrijkse regio.

productontwikkeling en Design With Flexible Materials (Howest/UGent Campus Kortrijk)

Het resultaat is een verzameling op-en-top R&D-infrastructuur, met focus op de socio-

/ The Level/Digital Arts & Entertainment,

economische sterktes van stad en streek en

sectorinnovatie via game technology

gerund vanuit een open innovatie-invalshoek.

(Howest)

Samenwerking en kennisdeling staan voorop. / Maaklab, nieuwe technologieën voor de maakindustrie (VIVES) / Centexbel, kennis- en innovatiecentrum voor de textielindustrie / Sirris, demosite Factories of the Future en Industry 4.0


/ vie r e n d e rtig /

Ondersteuning van professionals De Kortrijkse regio ondersteunt haar designers en de creatieve maakindustrie via een gevarieerd pakket aan maatregelen. Dit kan gaan van het voorzien van creatieve werkplekken en coaching over het geven van subsidies tot het sensibiliseren van het brede publiek over het belang van design en creativiteit voor een stad en streek. Ook hier staat samenwerking voorop. Partners vanuit de overheid, onderwijs en de ondernemerswereld slaan de handen in elkaar, óók met de gebruiker, en brengen elk hun expertise, netwerken en middelen in om design en de creatieve maakindustrie de plek te geven die ze verdienen.


/ vij f e n de rtig /

Beurzen Met het hedendaagse beurzencomplex

Naast deze klassieker die zichzelf steeds

Kortrijk Xpo heeft de Kortrijkse regio een

heruitvindt, duiken er geregeld nieuwe beurzen

sterke partner in huis voor het promoten van

en businessevents op in het teken van design

de creativiteit, innovatie en ondernemerszin

en de creatieve maakindustrie. Zo kan je in

van stad en streek. In de indrukwekkende

Kortrijk ook terecht voor het internationale

beurzenkalender, die bezoekers van binnen en

event Architect@Work, gericht op architecten

buiten de grenzen lokt, is een belangrijke plaats

en interieurontwerpers. Prototyping mikt dan

vrijgehouden voor design en de creatieve

weer op iedereen die actief is op het vlak van

maakindustrie.

productontwikkeling. De focus ligt op het volledige ontwerpproces, van idee tot en met

Biennale Interieur is natuurlijk een van de toppers. Biennale Interieur werd voor het eerst

de realisatie van een businessmodel en het produceren in kleine series.

georganiseerd in 1968, om het nieuwste van het nieuwste te tonen op het vlak van creatief

Daarnaast kan je in Kortrijk Xpo ook terecht

interieurontwerp. De unieke combinatie van

voor congressen en beurzen zoals ZORG.Tech,

een commerciĂŤle meubelbeurs met een breed

waarbij ontwerp voor de zorgsector voorop

cultureel programma dat opkomend talent laat

staat, BouwXpo of Matexpo, waarbij de meest

zien, bleek een echte succesformule.

ingenieuze machines in de kijker worden gesteld.


dr grot ijv e en be e-

up

s

ge ve st km igde o’s al sc s sp tart in up -o s ffs en

te

n

& ud st pu b se liek ct e or

branding

inspiratie

SPEK Handmade In Belgium We Are Creators Bryo

netwerking

matchmaking

SpinWest Small Business Projects Behance Portfolio Review Tripod

vorming

coaching

cocreatie

WinVorm

5x5ÂŽ

Protopitch

Hangar K

CreaLINK Designers in residence


/ ze ve n e n d ertig /

Coaching en matchmaking Naast beurzen en events die design en de

selectie van goede ontwerpers voor hun

creatieve maakindustrie in de kijker zetten,

bouwprojecten terwijl jonge architecten en

zorgt het partnerschap in de Kortrijkse regio

designers worden gepromoot en ondersteund

nog voor een rits inhoudelijke initiatieven om

in hun samenwerking met de publieke sector.

de sector een duwtje in de rug te geven. Dit kan

Pitchen voor een publiek van potentiële

gaan om intensieve begeleidingsprogramma’s

investeerders en supporters kan je dan weer

zoals SpinWest, waar spin-offs en spin-outs

leren bij Protopitch, een grensoverschrijdend

financiële, commerciële of technische en

project met Wallonië en Noord-Frankrijk dat

juridische begeleiding krijgen. Andere acties

de creatieve industrie wil boosten. Of nog bij

zetten dan weer in op het laten samenwerken

Behance Portfolio Review, een internationaal

van creatievelingen, zoals CreaLINK, waar

concept dat door Designregio Kortrijk naar

starters uit de creatieve industrie samen

deze streek werd gehaald en waar lokale

grotere businesscases (leren) uitwerken. Ook

designers hun werk aan een panel van

in WinVorm draait het om samenwerking:

experten kunnen presenteren.

lokale besturen worden ondersteund bij de

Een heel bijzonder initiatief is 5X5® van Designregio Kortrijk. Elk jaar krijgen vijf ondernemingen uit de regio de kans om een designersduo in te schakelen. In een intensief traject denkt het bedrijf samen met een topdesigner en een jong ontwerptalent na over nieuwe producten of diensten, en realiseren ze die ook samen. 5X5® leidt zo niet alleen tot verrassende innovaties, maar vooral tot het integreren van design en design thinking in de strategie en dagelijkse werking van ondernemingen. Deze krijgen meteen een voetje voor op hun (internationale) concurrenten. De methodiek heeft ondertussen meer dan zijn meerwaarde bewezen en wordt nu ook uitgebreid naar de publieke sector.


/ ach te n d e rtig /

Design en creativiteit overal Stad en streek zetten niet alleen heel wat acties op om designers en de creatieve maakindustrie te ondersteunen, ook de inwoners en bezoekers worden jaar in, jaar uit en dag in, dag uit warm gemaakt voor het belang van design, creativiteit en ondernemerschap. Zo duikt design regelmatig in het straatbeeld op, met de Kiosk op de Grote Markt van Kortrijk bijvoorbeeld, of via het stadsfestival PLAY, waarbij creatieve installaties en kunstwerken de publieke ruimte veroveren. Maar vaak ook worden design en creativiteit gevierd samen met het grote publiek via stads- en streekprojecten, eigenzinnige events waarbij grenzen tussen disciplines en sectoren verdwijnen, en via internationale samenwerkingen die het virus van design en creativiteit helpen verspreiden.


/ n e ge n e n dertig /

Creativiteit: een feest! De Grote Verleieding 2016

Design Fusion

Van mei tot september 2016 vierde Kortrijk

Om de twee jaar laat Design Fusion

de afwerking van de verbredingswerken van

tijdens Biennale Interieur een simpelweg niet

de Leie die 20 jaar geleden werden opgestart.

te weerstane mix van artiesten, designers

Om de rivier als het ware terug te schenken

en visionairen op het publiek los. Via

aan de inwoners en bezoekers, werd voor een

masterclasses, een conferentie, netwerking

royaal feestprogramma gezorgd, gebaseerd

en andere events kunnen zowel studenten,

op ideeĂŤn van de stads- en streekbewoners

ondernemers als het brede publiek zien en

zelf. In totaal werden meer dan 70 activiteiten

vooral voelen hoe design en design thinking

georganiseerd in, op en rond de rivier. Muziek,

ons leven elke dag opnieuw net dat stukje

theater, design, sport, multimedia, film en

beter maken.

gastronomie: alle disciplines kwamen aan bod in een spraakmakende en lekker smakende mix.


/ ve e rt ig /

NEXT Arts Festival

Door en over grenzen heen Wilde Westen De Kortrijkse regio heeft een levendige muziekscene, met ondertussen internationaal gekende namen als Ozark Henry, Goose of Balthazar. Vlakbij het station investeerde de Stad samen met haar partners in één grote muziekcampus, met repetitie- en creatieruimtes en vooral veel ruimte voor concerten en muziekbeleving. Het stedelijke conservatorium, concertzaal De Kreun en Muziekcentrum Track hebben er onderdak, net als het Wilde Westen. Deze concert- en festivalorganisatie verbindt klassiek, pop, rock, jazz, hedendaags en geluidskunst en gaat de kruisbestuiving aan met alles daartussen en daarbuiten.

Lille World Design Capital 2020 In 2020 zijn het echte hoogdagen voor design in de Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai. Lille mag dan namelijk een jaar lang de titel ‘World Design Capital’ dragen. Onder de naam ‘Eldorado’ laat de metropool samen met haar partners aan de hele wereld zien hoe design en creativiteit worden ingezet om het leven van iedereen beter, praktischer en aangenamer te maken. Kortrijk, UNESCO Creative City of Design, helpt die boodschap uiteraard met veel enthousiasme verspreiden. Het wordt een jaar van ontdekking en herontdekking, van verwondering en de dingen anders zien.

Next is een schoolvoorbeeld van een festival dat uit zijn voegen en grenzen is gebarsten. Begonnen als een kleinschalig experiment in 2008, is het vandaag een van de meest trendy kunstenfestivals in Europa. Zo werd Next in 2015 geselecteerd door The European Festival Association als een van de twaalf meest trendsettende, innovatieve en duurzame festivals van Europa. Zes Vlaamse, Waalse en Franse kunst- en cultuurhuizen bundelen over de landsgrenzen heen hun knowhow en expertise in één straf en avontuurlijk programma van internationale podiumkunsten en nieuwe, artistieke mengvormen.

Kortrijk Congé Het jaarlijkse zomerfestival Kortrijk Congé combineerde tien edities lang alle mogelijke vormen van kunst, design en ontspanning in een uniek festivalconcept waarbij stad en omgeving als een laboratorium worden gebruikt. Alle grote en kleine spelers uit de regio werden betrokken om het programma samen vorm te geven. De editie 2014 diende als basis voor een nationale tv-documentaire.


Design Fusion

x

x

x

NEXT Arts Festival

x

x

Perplx

x

x

Voltage Festival

x

Gebroed! De Grote Verleieding 2016 PLAY

x x

x

x

x

x

x

x

x x

x

x

Alcatraz Hard Rock & Metal Festival

Festival van Vlaanderen Kortrijk

x

x

Sinksenfeesten

Spinrag

BEELDENDE KUNST

MUZIEK

x

PODIUMKUNSTEN

MEDIAKUNST

Memento Woordfestival

LITERATUUR

GASTRONOMIE

FILM

DESIGN

AMBACHTEN & VOLKSKUNST

ACTIE

x

x

x x

x

x

x x

x x

x x


/ twe e ĂŤ n ve ertig /

Kortrijk in het UNESCO Creative Cities Network De Kortrijkse regio heeft in het verleden al laten zien wat een impact design, creativiteit en ondernemerszin kunnen hebben op de ontwikkeling van een stad en streek. Keer op keer werden deze typisch ZuidWest-Vlaamse karaktertrekken ingezet om tegenslagen te overwinnen, terug recht te krabbelen en vooral weer op kop te gaan lopen. Ondanks de kleinschaligheid heeft de regio zo internationaal heel wat te bieden, in alle aspecten van het alledaagse leven:


/ d r ie ë n ve e rtig /

Industrie / De textielhandelaars van de

Toch heeft het even geduurd vooraleer

middeleeuwen zijn uitgegroeid tot topbedrijven

Kortrijk deze sterktes ook ongegeneerd aan

in

Bekaert,

de buitenwereld durfde te tonen. Pas in zomer

Barco, Van de Wiele, Verilin,… zijn allemaal

2017 werd een aanvraag tot lidmaatschap

expert in het gebruiken van design en design

van het UNESCO Creative Cities Network

thinking in hun sector, van machinebouw tot

ingediend. Aan die indiening is heel wat

staaldraadtoepassingen.

denkwerk met de inwoners van de Kortrijkse

de

creatieve

maakindustrie.

regio voorafgegaan. Via projecten zoals

Onderwijs / Voor elke zeven inwoners

Kortrijk Creëert, werden ideeën voor een nog

in Kortrijk is er één student in het hoger

creatievere stad en streek uitgelokt en bij elkaar

onderwijs. De hogescholen en universiteiten

gebracht. Meer dan 50 partnerorganisaties

staan borg voor vooruitstrevend onderwijs

uit alle mogelijke achtergronden en sectoren

en excellent onderzoek en zorgen voor de

steunden

ondernemers en designers van morgen.

ondertekende intentieverklaring.

Publiek /

De regio blijft investeren

ook

de

aanvraag

met

een

Zij zijn samen met de partners van

in gedurfde stads- en streekontwikkelingsprojec-

Designregio

ten en betrekt daarbij telkens internationaal er-

internationaal hun kennen en kunnen te delen

Kortrijk

graag

kende designers en architecten, zoals Bernardo

en verder samen te werken aan het inzetten

Secchi & Paola Vigano of Jacques Wirtz.

van design en creativiteit als hefboom voor de ontwikkeling van stad en streek.

Kunst & design /

Kortrijk is

tweejaarlijks gaststad voor de Biennale Interieur, dé internationale toonplek voor designtrends en avant-garde meubelontwerpen. Tussenin kunnen stad en streek buigen op een levendige culturele scene, op het kruispunt van kunst, design en industrie.

bereid

om


/ ze s e n ve e rtig /

Wat kunnen we leren? Design en de creatieve maakindustrie zijn vandaag al een belangrijke meerwaarde voor de Kortrijkse regio. Het lidmaatschap van het UNESCO Creative Cities Network maakt het mogelijk om deze reputatie ook internationaal uit te dragen; voor de lokale inwoners een extra reden om trots te zijn op hun stad en streek. Zuid-West-Vlaanderen kijkt bovendien uit naar de mogelijkheid om goede praktijkervaringen en succesvolle methodieken uit te wisselen met steden in het UNESCO Creative Cities Network. Dankzij deze kennisuitwisseling zal de regio nog sneller, efficiënter en duurzamer kunnen inspelen op de eigen uitdagingen en opportuniteiten. Internationale wedstrijden en stages bijvoorbeeld, voor studenten in design of duurzaam ondernemen. Of gerenommeerde gastlectoren voor de creatieve opleidingen in de regio. Residenties voor kunstenaars en designers van bij ons in het buitenland, en omgekeerd. Nieuwe businesskansen voor designers en de creatieve maakindustrie binnen het internationale netwerk. Heeft u zelf ideeën of suggesties om design en creativiteit nog beter uit te spelen? Wilt u graag op de een of andere manier inspelen op het internationale netwerk van UNESCO Creative Cities of Design? Voor vragen, inspiratie en informatie kan u terecht bij Designregio Kortrijk vzw / Broelkaai 6 / 8500 Kortrijk / België E: info@designregio-kortrijk.be / T: +32 (0)56 51 91 83 www.designregio-kortrijk.be


/ ze ve n e n ve ertig /


United Nations Educational, ScientiďŹ c and Cultural Organization

Member of the UNESCO Creative Cities Network since 2017

Profile for Designregio Kortrijk

Discover Kortrijk UNESCO creative region NL  

In 2004 lanceerde UNESCO het UNESCO Creative Cities Network (UCCN), een wereldwijde samenwerking tussen op vandaag 180 steden: van Kaapstad...

Discover Kortrijk UNESCO creative region NL  

In 2004 lanceerde UNESCO het UNESCO Creative Cities Network (UCCN), een wereldwijde samenwerking tussen op vandaag 180 steden: van Kaapstad...

Advertisement