Issuu on Google+

Nr 1 (68) (74) / 2013 2011 | marzec – maj / march – may | Nakład: 10 000 egz. | ISSN-1526-29-59

www.balticpanorama.pl www.balticpanorama.pl

magazyn morsko-turystyczny Unity Line

Na północ po rybę życia Northwards for the fishing of your lifetime Cały naród pisze bloga The whole nation writes a blog

Legendarne auto powstanie w Szczecinie A legendary automobile will be built in Szczecin


od redakcji

w numerze features

from the editor

Spis treści Contents 4

Co nowego w nowym cenniku Unity Line? What's new in the new Unity Line price list?

5 Szwedzki design – natura, prostota i elegancja Swedish design – natural, simple, elegant

6 Na północ po rybę życia

fot. Ryszard Filipowicz

Northwards for the fishing of your lifetime

13 Lubię rywalizację I enjoy rivalry 18 Cały naród pisze bloga The whole nation writes a blog

6

22 Mobilna kawiarnia A mobile café 26 Wielkanoc w Skandynawii A very sweet holiday 30 Baw się dobrze! Have fun! 32 Niegrzeczny Tuwim Naughty Tuwim 36 Odense, w cieniu Andersena? Odense, in Andersen’s shadow?

26

40 Legendarne auto powstanie w Szczecinie A legendary automobile will be built in Szczecin 44 Dla każdego coś skandynawskiego

Szanowni Państwo,

Ladies and Gentlemen,

Idąc ramię w ramię z wiosennym ożywieniem, wyruszamy na wędkowanie do Skandynawii. Gdzie najlepiej łapać takie ryby jak szczupaki, pstrągi, łososie, dorsze? Jaka metoda połowu będzie najefektywniejsza? Nic nie jest dla nas tajemnicą!

Going arm in arm with spring's bloom , we set off for fishing in Scandinavia. Where are the best locations for catching such fish as pike, trout, salmon and cod? What method will be the most efficient? Nothing will remain a mystery for us!

W tym numerze przyglądamy się również Wielkanocy po szwedzku. Co wielkoczwartkowy zmierzch ma wspólnego z Halloween? Dlaczego Szwedzi z niecierpliwością wyczekują Wielkiej Soboty? Odkrywając wielkanocne tradycje Szwedów, nie pozostawiamy żadnego z tych pytań bez odpowiedzi.

In this issue we also have a close look at Swedish Easter. What do Maundy Thursday and Halloween have in common? Why are Swedes looking forward to Holy Saturday? Discovering the Swedes’ Easter traditions we leave none of these questions unanswered.

Nie umknęły nam szczecińskie nowości – rekonstrukcja Syreny Sport i narodziny Cafe Rower. Miłośników literatury pięknej najpierw uraczymy przybliżeniem sylwetki Juliana Tuwima, by następnie zabrać ich w podróż śladami Hansa Christiana Andersena po duńskim Odense.

We have not missed novelties in Szczecin either – the reconstruction of the Syrena Sport and the birth of Café Rower. We will treat fans of belles-lettres first with a close up look at Julian Tuwim and later take a trip in Hans Christian Andersen’s footsteps around Danish Odense.

Życzymy udanego rejsu, przyjemnej lektury i radości z wiosennego słońca!

Have a nice cruise, a pleasant read and joy from the spring sun!

Ilona Sawicka Kierownik Działu Marketingu Unity Line Sp. z o.o.

Ilona Sawicka Marketing Director Unity Line Ltd.

46 Port fun! In Szczecin only! 48 Klub Małego Wikinga The Small Viking’s Club

40

50 Książka i muzyka w podróży Books and music for a journey

ul. Niedziałkowskiego 24, 71-410 Szczecin tel.: +48 91 422 93 41 fax: +48 91 422 93 48 e-mail: redakcja@balticpanorama.pl www.balticpanorama.pl

52 Z pajdą chleba With a loaf of bread

Wydawca/Publisher: Unity Line Sp. z o.o. Plac Rodła 8, 70-419 Szczecin

54 Morze atrakcji dla dzieci! Salsa on board!

Zespół redakcyjny/Editorial staff: Ilona Sawicka, Karolina Pawlak, Joanna Lewicka, Ryszard Filipowicz

55 Oferta specjalna sklepów na promach Special offer from the shops on board the ferries

Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść ogłoszeń i reklam. Redakcja nie zwraca niezamówionych tekstów oraz zastrzega sobie prawo do skracania i redagowania nadesłanych materiałów. Rozpowszechnianie materiałów opublikowanych w magazynie The Baltic Panorama bez zgody wydawcy jest zabronione. Editorial staff do not take responsibility for the advertisment’s content. The Editorial staff do not return unsolicited texts and have the right to shorten and edit received materials. Distributing the materials published in The Baltic Panorama magazine without publisher permition is prohibited.

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

Przekłady/Translations: Paul Booth, Andrzej Mądrzak, Anna Szotta Reklama i marketing/Advertising and Marketing: Martyna Baluk-Pilarczyk tel.: +48 91 422 93 41 e-mail: baluk@balticpanorama.pl Opracowanie graficzne i skład/DTP: Oskar Wegner Sp. z o.o. ul. Niedziałkowskiego 24 71-410 Szczecin

Okładka/Cover: fot. Shutterstock

3


w powiększeniu

in magnification

Co nowego w nowym cenniku Unity Line?

What's new in the new Unity Line price list?

Dzięki uproszczonemu designowi nowego cennika Unity Line planowanie podróży przez Bałtyk jest tak wygodne jak sam rejs promem Skania lub Polonia.

Thanks to the simplified design of the new Unity Line price list, planning a trip across the Baltic Sea is just as comfortable as the cruise of the Skania or the Polonia ferry.

W pierwszym kontakcie z nowym cennikiem narzuca się jego czytelniejszy design: ceny podawane są na rynku polskim w złotych, na rynku szwedzkim w koronach, dotyczą tylko podróży w jedną stronę, a rezerwacje w obie strony są jednolicie nagradzane 10% zniżką. We wspólnej tabeli ujęto również cennik kabin na promach Skania i Polonia. Podobnie jak w poprzednich latach cennik występuje w  trzech wersjach językowych: polskiej, szwedzkiej i angielskiej.

At first glance you will notice its clearer design: in the Polish market prices are in PLN, in the Swedish one in SEK, the prices regard only one way tickets, and return bookings are rewarded with a 10% discount. In the one chart there is also information on the prices of cabins on the Skania and the Polonia. Just like in previous years, the price list is given in three languages: Polish, Swedish and English.

Na drugi rzut oka ujawniają się zmiany cen: taniej przez Bałtyk przepłyną zarówno pasażerowie piesi, jak i zmotoryzowani. Wprowadzono również nowy 10-przejazdowy karnet dla samochodów dostawczych z  maksymalnie 5 pasażerami, oferując pojedynczy rejs za jedyne 554,40 zł. Unity Line od zawsze wspiera turystykę rowerową, dlatego konsekwentnie nie pobiera się opłat za przewóz bicykli. Często podróżujący oraz szukający gorących rabatów powinni śledzić stronę www.unityline.pl, na której zamieszczane są – niegdyś obecne fot. archiwum Unity Line w  cenniku – oferty specjalne. Ponadto, dokonujący rezerwacji online, w rejs wyruszą z 5% zniżką, a subskrybujący newsletter, mogą korzystać ze specjalnie przygotowanych dla nich ofert promocyjnych. ■

wydarzenia

Koncert Lany del Rey Concert of Lana del Rey 12.04.2013

4

Those who travel often and look for discounts should watch www.unityline. pl closely, as special offers, that used to be present in the price list, will now be published there. What is more, those who book online, will set off on a cruise with 5% discount, and those who subscribe to the newsletter may use the promotional offers prepared especially for them. ■

events SZWECJA / EUROPA SWEDEN / EUROPE

Kopenhaga Jej pierwszy album „Born To Die” w ciągu kilku godzin znalazł się na 1. miejscu list sprzedaży w 11 krajach, a ona sama szybko została okrzyknięta muzycznym objawieniem. Lana Del Rey, jedna z najbardziej hipnotyzujących wokalistek sceny indie-rockowej, 12 kwietnia wystąpi w Danii. Pochodząca z Nowego Jorku piosenkarka oczarowała słuchaczy nostalgicznym brzmieniem, intrygującym wokalem i niepowtarzalnym stylem: nieobecnym spojrzeniem i śpiewaniem „jakby od niechcenia”. Bilety do kupienia stronie www.billetlugen.dk Within a few hours her first album “Born To Die” reached the first place in sales in 11 countries, and she was soon hailed a music revelation. Lana Del Rey, is one of the most hypnotising indie-rock singers. On April 12 she will perform in Denmark. A New Yorker by birth, the singer has enchanted listeners with her nostalgic sound, intriguing vocals and unique style: the faraway look and casual singing. Tickets can be bought on www.billetlugen.dk

fot. www.imagebank.sweden.se

fot. www.imagebank.visitfinland.com

DANIA DENMARK

At a  second glance you will notice changes in the prices: you can travel cheaper across the Baltic Sea if you are a  pedestrian passenger or if you travel with a  car. A  new 10-ticket offer for delivery vans with up to 5 passengers has been introduced, when a single cruise costs only 554,40PLN. Unity Line has always supported cycling tourism, that is why it has never charged for transporting bicycles.

Noc Walpurgii Walpurgis Night 30.04.2013

nr 1 (74) III/V 2013

Göteborg

Podobno w tę jedyną noc można spotkać skrzaty, chochliki i gnomy, lecz należy wystrzegać się czarownic, dla odstraszenia których rozpala się wielkie ogniska. Noc Walpurgii to jedno z najstarszych europejskich świąt, sięgające swymi początkami jeszcze pogańskich obrządków. Dziś to okazja do wspólnego biesiadowania i przywitania nadchodzącej wiosny. W Noc Walpurgii urodziny obchodzi także szwedzki król Karol XVI Gustaw. Spodziewajcie się zatem wielu niebiesko-żółtych flag i chóralnych śpiewów przy ognisku. They say that on this one night one can meet hobgoblins, pixies and gnomes, but one should stay away from witches, so huge bonfires are lit to scare them away. Walpurgis Night is one of the oldest European holidays, having its origin in Pagan rites. Nowadays it is an opportunity to feast together and welcome the coming of spring. On Walpurgis Night the Swedish king, Karl Gustav XVI, celebrates his birthday. So you can expect many blue and yellow flags and singing around the bonfire.

the baltic panorama


Szwedzki design – natura, prostota i elegancja Najnowsze i historyczne formy szwedzkiego designu w zasięgu kilku kliknięć? Dzięki nowo powstałej stronie SwedishDesign.org, promującej szwedzkie wzornictwo we wszystkich jego przejawach, jest to teraz możliwe. Innowacyjny przepis na SwedishDesign.org sprawia, że staje się ona miejscem spotkań odbiorcy sztuki użytkowej z samymi twórcami, którzy prezentują czytelnikowi najnowsze trendy w szwedzkim wzornictwie. Nie zapomniano również o korzeniach współczesnego designu w Szwecji, które są bogato ilustrowane materiałami z kolekcji stowarzyszenia promującego wzornictwo kraju dawnych wikingów – Svensk Form, oraz zasobami największego na świecie archiwum biznesu – Centre for Business History.

fot. archiwum Unity Line

Strona świetnie prezentuje również ewolucję szwedzkiego wzornictwa. Mimo upływu lat, współczesny szwedzki design dzieli wiele cech z tym, który dominował w latach 50. – w obu wypadkach stawia się na prostotę formy i nawiązuje się do natury. Wszystkich, którzy cenią nowoczesną estetykę, zachęcamy gorąco do odwiedzenia SwedishDesign.org ■

Swedish design – natural, simple, elegant The latest and classic forms of Swedish design within the range of a few clicks? It is now possible thanks to the new website SwedishDesign.org, which promotes Swedish design in all its shapes and sizes. The innovative method for SwedishDesign.org makes it a  meeting point between recipients of the crafts and their creators, who present the reader with the latest trends in Swedish design. The roots of contemporary design in Sweden have not been forgotten either and they are richly illustrated in the materials from the collection of the association that promotes the design of the modern counry of old Vikings – Svensk Form and the largest business archive in the world – the Centre for Business History. The website clearly presents the evolution of Swedish design, too. Despite the fact that years come and go, contemporary design has a lot in common with the fashions that dominated the 50's – in both cases the simplicity of form and natural connotations are important. For all those who value modern aesthetics we recommend visiting SwedishDesign.org. ■

Kontrapunkt Kontrapunkt 15-21.04.2013

POLSKA / EUROPA POLAND / EUROPE

Szczecin

Są takie noce, kiedy nie warto spać. Europejska Noc Muzeów to wydarzenie, w którym obecnie bierze udział około 120 miast Europy. Podczas imprezy swoje podwoje dla zwiedzających otworzą muzea, galerie i instytucje kultury, nie zabraknie także specjalnych wystaw czy koncertów. W Szczecinie Noc Muzeów odbędzie się w tym roku po raz ósmy, a zwiedzić będzie można m.in. Muzeum Narodowe, Zamek Książąt Pomorskich, Muzeum Techniki i Komunikacji czy Książnicę Pomorską. Impreza potrwa od godz. 16 do ok. 1 w nocy. Wstęp na wszystkie wydarzenia bezpłatny.

Kontrapunkt to wyjątkowe wydarzenie na mapie polskich festiwali teatralnych. Konfrontacja twórczości uznanych aktorów i reżyserów z eksperymentami wschodzących gwiazd, różnorodny język przekazu oraz poszukiwanie najnowszych nurtów to siła napędowa tego najstarszego festiwalu teatralnego w Polsce. Każdego roku Kontrapunkt przyciąga ponad setkę aktorów, reżyserów, krytyków teatralnych i teoretyków teatru, którym towarzyszy ponad 7-tysięczna widownia. Więcej informacji można znaleźć na stronie www.kontrapunkt.pl Kontrapunkt is an exceptional event on the map of Polish theatre festivals. The confrontation of creations by the most renown actors and directors and the experiments of rising stars, varied language of communication and search for the latest trends are the driving force of this oldest theatre festival in Poland. Every year Kontrapunkt attracts over a hundred actors, directors, theatre critics and theatre theorists, together with over 7 thousand viewers. You may find more information on www.kontrapunkt.pl

the baltic panorama

fot. noc-muzeow.pl

fot. Kontrapunkt.pl

POLSKA POLAND

Europejska Noc Muzeów European Night of Museums 18.05.2013

nr 1 (74) III/V 2013

There are such nights when it is worth staying awake. The European Night of Museums is an event organised nowadays by about 120 European cities. During the Night, museums, galleries and cultural institutions open their doors and also prepare special exhibitions and concerts. In Szczecin, the Night of Museums will take place for the 8th time and among the places open to visitors are e.g. the National Museum, the West Pomeranian Dukes’ Castle, the Technology and Communication Museum and the Pomeranian Library. The event will last from 4 p.m. to about 1 a.m. Entry for all events is free.

5


temat numeru

featuring

Na północ

po rybę życia Northwards for the fishing of your lifetime Polacy uwielbiają wędkować – nie ma chyba w kraju akwenu, w którym ktoś nie próbowałby łowić ryb. Wędkarzy spotkasz nad jeziorami, bajorami, nawet na brzegach rzek w mieście. Jednak ci, którzy wybrali się na połów do Skandynawii zgodnie twierdzą: to wśród dzikiej przyrody północy spełniły się ich wędkarskie marzenia.

6

fot. shutterstock

The Polish love to fish – there is probably no water in the country where someone hasn't tried to fish for something. You may find anglers by lakes, ponds and even on river banks in cities. But those who have set off on a fishing trip to Scandinavia all say: their fishing dreams have come true among the wild nature of the north.


fot. www.imageshop.no

ciekawe

interesting

Muchy w Norwegii

Zanim zarzucisz wędkę

Before you cast your fishing rod

Kiedyś do łowienia starczał leszczynowy kij. Dziś do każdej metody połowu wybiera się inny sprzęt, dlatego musisz zastanowić się gdzie i jak chcesz łowić, i na jakie ryby polować. W Polsce najpopularniejsze jest wędkarstwo gruntowo – spławikowe, do którego wystarczy prosta wędka z  haczykiem, spławikiem i naturalną przynętą. Takich wędkarzy najczęściej spotyka się nad jeziorami, gdzie łapią niewielkie ryby jak okoń i  płoć, choć odpowiednie przynęty pozwalają łowić na spławik nawet szczupaka i suma. Spinning dostarcza wi��cej emocji. Wprawiana w ruch przynęta – gumowe imitacje robaków i rybek z błystkami – ma zaintrygować ryby drapieżne: szczupaki, sandacze, pstrągi i  sumy. Spinning wymaga opanowania różnych technik wyrzutu przynęty, liczą się także szybkość i celność. Uprawiać go można na niemal wszystkich wodach, z brzegu i z łodzi. Marząc o połowie łososi w rwącym potoku zainteresuj się metodą muchową. To wyższy stopień wędkarskiego wtajemniczenia, ale warto spróbować. Podobno, jeśli wybierzesz właściwą przynętę spośród dostępnych imitacji owadów, na muchę możesz złapać każdy gatunek ryby. Internet pełen jest stron

A hazel stick used to be enough for fishing. Nowadays different equipment is chosen for every method of fishing, that is why you need to consider where and how you want to fish, and what fish you would like to catch. The most popular in Poland is angling, where a simple fishing rod with a hook, a float and natural bait is enough. These kind of anglers are most common by lakes, where they catch small fish such as perch and roach, though the right bait lets you catch even a pike and a catfish with a float. Spinning is more thrilling. The bait set in movement – rubber imitations of worms and little fish together with lures – they intrigue carnivorous fish such as: pike, sander, trout and catfish. Spinning requires mastering various techniques of casting the bait; speed and precision are also important. It can be done on almost all kids of waters, from the shore and from a boat. If you dream about fishing for salmon in a  fast flowing stream, you should get interested in fly fishing. It demands the highest level of fishing know-how, but it is worth trying. They say, that if you choose the right lure from among the insect imitations available, you can catch any species of fish with a fly. The Internet is full of websites with advice,

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

„Muszkarstwo” cieszy się dużą popularnością w Skandynawii – na norweskiej rzece Trysli organizowane są nawet Muchowe Mistrzostwa Norwegii. Flies in Norway Fly fishing is very popular in Scandinavia – there is an organised Fly Fishing Championship of Norway in the Norwegian Trysli river.

fot. www.imageshop.no

7


temat numeru

featuring

Usiane fiordami wybrzeże Norwegii jest wędkarską mekką pełną przystani, z których możesz wypłynąć po morską rybę życia. The Norwegian coast is strewn with Fjords and marinas – a perfect backdrop for the catch of a lifetime.

z poradami, a o konkretną pomoc w doborze możesz prosić na forach. Muszkarze najczęściej polują na pstrągi, łososie i lipienie. Na muchę łowić można też w  morzu – w  Bałtyku najczęściej flądry, trocie i  belony. W  rozległych wodach wygrywa jednak trolling – metoda podobna do spinningu, wykorzystująca ruch łodzi. Przy połowach morskich ważne są solidne przynęty, mocne wędziska, pojemne kołowrotki i  żyłki, które wytrzymają trudne warunki pogodowe. Przyda się też pas biodrowy z możliwością przypięcia do relingu łodzi – dla bezpieczeństwa podczas holowania większych okazów.

Gdzie spełnić marzenia? W Skandynawii najbardziej zachwycają dziewicze lasy, poprzecinane krystalicznymi potokami i wielkie jeziora polodowcowe, a także niespotykane w  innych częściach świata fiordy. Wędkarze z  żyłką odkrywcy odnajdą tam ukryte w  leśnych ostępach jeziorka, w  których nigdy wcześniej nikt nie zarzucił przynęty. Ale nawet korzystając z  łatwiej dostępnych miejsc możesz zaznać błogiej samotności – dzięki ogromnemu wyborowi, o żadnym skandynawskim łowisku nie można powiedzieć, że jest przeludnione i  przełowione. Ekoświadomość i  kultura łowienia Skandynawów pozwoliła na niewyobrażalny dla Polaków rozrost populacji ryb. Szacuje się, że w Norwegii wędkarz może złowić nawet

8

and if you need an answer to a specific question you can ask for help on forums. Fly fishermen usually fish for trout, salmon and grayling. Fly fishing can also be done on the sea – in the Baltic Sea it would be for flounder, bulltrout and garfish. In vast waters, however, the winner is trolling –a  method similar to spinning but using the movement of the boat. In sea fishing solid baits, strong fishing rods, large fishing reels and fishing lines that will endure difficult weather conditions are important. Also useful may be a lifebelt with the option of fastening it to the railing of the boat – for security while having a bigger specimen on the line.

Where to make your dreams come true? The most delightful areas in Scandinavia are its virgin forests cut through with crystal clear streams and huge post-glacial lakes, as well as fjords not to be found in other parts of the world. Anglers with an explorer’s bent will find there little lakes hidden in the backwoods where no one else had ever cast a line before. But even taking advantage of more available spots you may cherish the blissful loneliness – thanks to such a  wide choice no Scandinavian fishery can be called overcrowded and overfished. Scandinavian's ecoconscience and fishing culture allowed such

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. www.visitdenmark.dk

ważne

important

Ostrożnie z robakami Skandynawowie dbają, by uwalniane ryby były w dobrym stanie. W wielu miejscach obowiązuje zakaz łowienia na robaka – ryby znęcone tą przynętą głęboko połykają haczyk i ranią się. Be careful with worms

fot. www.imagebank.sweden.se

fot. www.imagebank.sweden.se

the baltic panorama

150 kg ryb dziennie! Decyzja, w którą część Skandynawii udać się na niezapomnianą przygodę, należy do ciebie. Z  Polski najbliżej jest na duńską wyspę Bornholm, oferującą wspaniałe warunki do trollingu i  wędkowania z  brzegu. Stamtąd możesz wyruszyć kutrem na otwarte morze w poszukiwaniu dorszy, śledzi i płastug. Wybrzeża Danii zachęcają do połowu ryb morskich: makrel, dorszy i  płastug. W  ujściach rzek zapolujesz na pstrągi potokowe i lipienie. Środkowa Jutlandia – największe skupisko jezior w całej Danii – jest rajem dla amatorów szczupaków i okoni. Wiosną i jesienią warto wybrać się na połów troci na brzegach Fionii. Słabo zasolone wody Bałtyku u  południowych wybrzeży Szwecji obfitują w  łososie morskie i  szczupaki bałtyckie, które swoją bojową naturą dostarczają wędkarzom adrenaliny. Rozległe jeziora Vänern i Vättern to idealne wody do trollingu i spinningu. W polodowcowych głębinach żyją wielkie szczupaki, sandacze, okonie i  trocie. Centralna Szwecja jest krainą uznawaną za wędkarski raj. W tamtejszych jeziorach można upolować nawet pstrąga arktycznego, ale ich główną atrakcją pozostają szczupaki. W  środkowej Szwecji znajdziesz najlepszą infrastrukturę: niemal każdy ośrodek wypoczynkowy ma ofertę dla wędkarzy, spotkasz też wielu chętnych do pomocy przewodników. Największe bogactwa Szwecji kryją łagodne

nr 1 (74) III/V 2013

Scandinavians make sure that the fish they free are in a good condition. In many places fishing on a worm is forbidden – fish caught with this bait catch the hook deep and get hurt.

growth of fish population that for Poles it is hard to imagine. It is estimated that in Norway an angler may catch even up to 150kg of fish a day! The decision about which part of Scandinavia to go to for an unforgettable adventure belongs to you. The nearest spot to Poland is the Danish island of Bornholm, which offers fantastic conditions for trolling and fishing from the shore. You cat set off from there to the open sea on a  fishing boat, looking for cod, herring and flat-fish, which the coast of Denmark is famous for In the mouths of rivers you will hunt for stream trout and grayling. Central Jutland – the largest cluster of lakes all around Denmark- is a paradise for those fishing for pike and perch. In spring and autumn it is worth going for bulltrout at the shores of Funen. On the southern shore of Sweden, the gently salted waters of the Baltic are rich in sea salmon and Baltic pike, which, with their fighting spirit, will give anglers an adrenaline rush. The Vast Vänern and Vättern lakes are perfect for trolling and spinning. In the postglacial depths of the regions there live huge pike, zander, perch and bulltrout. Central Sweden is the land regarded as a fishing paradise. In the lakes there, one may even catch an Arctic trout, but the main attraction are pike. In the middle of Sweden you will find the best infrastructure: almost every resort

9


temat numeru

featuring

Na otwartym morzu najefektywniejszą metodą połowu jest trolling, polegający na ciągnięciu przynęty za łodzią. Out at sea, trolling is the most effective fishing method. It is accomplished by dragging the bait behind the boat. tundry, skaliste szkiery i masywy górskie na północy. Podczas nocy polarnej, w otoczeniu dzikiej natury, poczujesz zew dawnych myśliwych. Górskie potoki, obfitujące w pstrągi i lipienie, są idealne dla muszkarzy. W lipcu warto zejść z gór w stronę morza, by wykorzystać sezon wędrówek łososi. Norwegia jest mekką wędkarzy morskich. Dzięki fiordom i  tysiącom wysp linia brzegowa kraju dwukrotnie przekracza długość równika, tworząc niezliczone stanowiska do połowów. Na otwartych wodach u północnych wybrzeży możesz złowić największe dorsze, czarniaki, a  nawet halibuty! Środkowopółnocna część kraju z licznymi rzekami obfituje w pstrągi, łososie i trocie. Jeziora wschodniej części Norwegii słyną z  okazałych szczupaków, węgorzy i sandaczy.

Gotowy na wszystko By uniknąć niespodzianek podczas wyjazdu, zapoznaj się z lokalnymi przepisami dotyczącymi wędkowania i dowiedz, jakich formalności trzeba dopełnić na miejscu. Większość łowisk w  Skandynawii to tereny prywatne – ich właściciele ustalają wysokość opłat za połowy. Informacje o  cenach znajdziesz w internecie (wyszukaj nazwę wybranej miejscowości lub akwenu) i  na miejscu: w  biurach turystycznych, sklepach sportowych, recepcjach hoteli i  campingów. Opłatę lokalną uiszczasz bezpośrednio lub przez zakup zezwolenia, np. na stacji benzynowej. W  Norwegii na połowy słodkowodne potrzebujesz państwowej licencji – do kupienia na pocztach, stacjach benzynowych i na stronie www.inatur.no. Kosztuje około 250 NOK, jest ważna przez rok. Dodatkowo zapłacisz za połów w danym miejscu: ceny lokalnych pozwoleń wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset koron, zależnie od lokalizacji i zasobów łowiska. Dobra wiadomość dla wilków morskich: wędkowanie z  brzegu i  na wodach Bałtyku

10

fot. shutterstock

has an offer for anglers, you will also meet many guides willing to help you. The greatest richness of Sweden is hidden in the gentle tundras, rocky skerries and mountain ranges in the north. During polar nights, surrounded by wild nature you will feel the call of old hunters. Mountain streams full with trout and grayling are perfect for fly fishermen. In July it is worth coming down from the mountains towards the sea to take advantage of the season of salmon migration. Norway is a  Mecca for sea anglers. Thanks to fjords and thousands of islands the shoreline of the country is twice longer than the length of equator creating countless fishing locations. In the open waters by the northern shore, you may catch the largest cod, coalfish and even halibut! The Mid-northern part of the country with numerous rivers is rich in trout, salmon and bulltrout. The lakes in the eastern part of Norway are famous for magnificent pike, eel and zander.

Ready for anything To avoid surprises during your trip, get acquainted with local regulations regarding fishing and find out what formalities need to be done there. Most fisheries in Scandinavia are on private grounds – their owners set up fees for fishing. Information on prices may be found on the Internet (find the name of chosen location or water area) or when you are already there: in a tourist agent’s, sport shops, hotel receptions and campsites. Local payment may be made directly or through purchase of a special licence, e.g. at a petrol station. In Norway you need a  national licence for freshwater fishing – it may be bought from post offices, petrol stations or from the www. inatur.no website. It costs about 250 NOK and it is valid for a  year. You pay extra for fishing in a specific place: the price of a lo-

nr 1 (74) III/V 2013

fot. www.imageshop.no

przydatne

useful

Dobra oferta W ramach oferty dla wędkarzy Unity Line możesz wynająć jeden z domków w szwedzkim okręgu Fegen, a dodatkowo otrzymasz aż 30% zniżki na przejazd promem. Więcej na: http://www.unityline.pl/oferta/ oferta_dla_ciebie/domki_w_skandynawii/ specjalna_oferta_dla_wedkarzy Skandynawia wychodzi naprzeciw turystom z Polski. Wiele oficjalnych stron internetowych krajów i poszczególnych regionów ma wersję polskojęzyczną. Bez problemu znajdziesz najpotrzebniejsze informacje i przejrzysz ofertę wędkarską oraz turystyczną.

A good offer Within the Unity Line offer for anglers you may rent one of the houses in the Swedish Fegen district and you will get an extra 30% discount for a ferry ticket. More on: http://www.unityline.pl/oferta/oferta_ dla_ciebie/domki_w_skandynawii/ specjalna_oferta_dla_wedkarzy Scandinavia is open to tourists from Poland. Many official websites of the countries and regions are also in Polish. You will have no problem finding the most useful information and you will be able to browse through fishing and tourist offers.

the baltic panorama


fot. shutterstock

fot. www.imagebank.sweden.se

fot. www.visitdenmark.dk

the baltic panorama

jest zwolnione z opłat. Ważna informacja: jeśli korzystasz ze sprzętu używanego poza granicami Norwegii – masz obowiązek poddać go dezynfekcji i okazać potwierdzający ją dokument w przypadku kontroli. By wędkować w  naturalnych wodach Danii również musisz wykupić państwową licencję. Pozwolenie na rok kosztuje około 130 DKK, a  dla turystów przygotowano ofertę jednodniową i  tygodniową (odpowiednio w  cenie około 30 i 90 DKK). Można je nabyć w urzędach pocztowych, sklepach wędkarskich i  biurach turystycznych, oraz na stronie: www.fisketegn.dk. Licencji nie potrzebują osoby poniżej 18 i powyżej 65 roku życia. Prawa do wędkowania w jeziorach i strumieniach Danii należą do osób prywatnych lub lokalnych zrzeszeń wędkarskich. Za dzień łowienia pobierana jest opłata od 40 do 150 DKK. Cena licencji siedmiodniowych waha się od 100 do 350 DKK. W Szwecji darmowy jest połów w morzu, oraz największych jeziorach: Vänern, Vättern, Mälaren i  Storsjön. Dotyczy to wód w  odległości co najmniej 300 m od brzegu. Możesz też spytać swojego gospodarza lub lokalnego przewodnika wędkarskiego o  wykaz darmowych łowisk w danym regionie. Zanim zarzucisz wędkę z  lądu, upewnij się co do opłat. Najdroższe zezwolenia to te na połów ryb szlachetnych w rzekach górskich. Wędkowanie w  jeziorach i  rzekach nizinnych jest zazwyczaj tańsze. Skandynawowie wędkują głównie dla przyjemności – większość swoich zdobyczy uwalniają. Dlatego wiele licencji oprócz ograniczeń czasowych, określa też limit ilości ryb, które możesz zabrać. Część łowisk wymaga wypełniania raportów połowu – nawet jeśli nic nie złapiesz. Bezwzględnie przestrzegaj okresów i  wymiarów ochronnych poszczególnych gatunków – informacje o nich znajdziesz w internecie. Sprawdź, czy wybrane przez ciebie

nr 1 (74) III/V 2013

cal licence varies from a few dozen to a few hundred krone, depending on location and the resources of the fishery. Good news for sea wolves: fishing from the sea shore and on the Baltic sea is free of charge. Important information: if you are using equipment which was used abroad – you are obliged to disinfect it and in cases of inspection present a document that confirms so. To fish in the natural waters of Denmark you also need to buy a  national licence. A yearly allowance costs about 130 DKK, and for tourists there is also a  one-day or weekly option (about 30 and 90 DKK respectively). They may be bought from post offices, fishing shops and tourist offices, as well as from the www.fisketegn.dk website. A licence is not required for people under 18 and over 65 years old. The right to fish in the lakes and streams of Denmark belongs to private entities and local fishing associations. One day of fishing costs from 40 to 150 DKK. The price of a seven-day licence varies from 100 to 350 DKK. In Sweden you can fish for free in the sea and the largest lakes: Vänern, Vättern, Mälaren and Storsjön. It regards waters at least 300m away from shore. You can also ask your host or a local fishing guide about the list of free fisheries in a given region. Before you cast a fishing rod from shore, check the charges. The most expensive permits are those for fishing noble fish in mountain rivers. Fishing in lakes and lowland rivers is usually cheaper. Scandinavians fish mostly for pleasure – they release most of their captured fish. That is why many licences set, as well as time limits, the limit of fish caught that you may take away with you. Some fisheries require filling in a fishing report – even if you catch nothing. You must comply with the closed season and sustainable levels of each species – you will find info on that on the Internet. Check

11


temat numeru

featuring

łowisko nie zabrania użycia niektórych metod łowienia (np. gruntowego) i przynęt. Pamiętaj – każdy wędkarz, bez względu na narodowość, jest zobowiązany poddać się kontroli inspektorów sprawdzających aktualność zezwoleń oraz zgodność używanych sprzętów i technik z miejscowymi przepisami.

Zrób to sam Planując wyprawę do Skandynawii możesz skorzystać z  gotowych ofert biur podróży, które oprócz zakwaterowania, dojazdu i przewodnika, załatwią za ciebie formalności i  zapewnią dostęp do sprzętu. Jednak w  internecie możesz sam wyszukać łowiska, które chcesz odwiedzić, wybrać lokum o  odpowiadającym ci standardzie i  najlepszy środek transportu. Planując podróż na własną rękę, sprawdź wędkarskie propozycje Unity Line – przy wykupieniu pobytu w  jednym z  domków przysługuje ci rabat 30% na przejazd promami Skania i  Polonia. Na prom zabierzesz własne auto i tyle bagażu, ile potrzebujesz. Upewnij się, czy do ceny wynajmu wybranego przez ciebie domku nie trzeba doliczyć kosztów zużycia prądu i wody – często rozliczanych osobno na zakończenie pobytu. Zorientuj się w obowiązujących opłatach, okresach ochronnych i ograniczeniach sprzętowych twojego łowiska. Jeśli od najbliższego sklepu dzielić cię będzie większa odległość – pomyśl o zrobieniu zapasów, żeby na przyjemność wędkowania móc poświęcić maksimum czasu.

12

whether the fishery chosen by you does not forbid using some methods of fishing (e.g. ground fishing) and some kind of bait. Remember – every angler, no matter of what nationality, is obliged to submit to the control of inspectors as regards to the validity of permit and in accordance with equipment and technique with local regulations.

W Skandynawii nie brakuje infrastruktury dla wędkarzy – czekają na nich liczne przystanie przy rzekach, jeziorach i morzu. Scandinavia is a true Mecca for fishermen, offering a robust infrastructure that includes marinas located by rivers, lakes, as well as the sea.

Do it yourself Planning an excursion to Scandinavia you may use the ready-made offers of some travel agent’s, which apart from organising accommodation, journey and guide will also deal with formalities and provide you with equipment. But on the Internet you may also find fisheries you would like to visit yourself, pick accommodation of a standard that suits you and the best means of transport. When planning a  trip on your own check Unity Line fishing offers – when paying for a stay in one of the houses you get a  30% discount for a  cruise on the Skania and Polonia ferries. You may take your own car and as much luggage as you need on the ferry. Make sure whether you should add the cost of electricity and water used to the rent of the house you have chosen- it is often counted extra at the end of your stay. Check the fees, closed seasons and equipment limitations of the fishery. If there is a larger distance to the nearest shop – think about taking some extra food to be able to spend the maximum time on the pleasure of fishing. Zuzanna Czerniak

nr 1 (74) III/V 2013

fot. www.imagebank.sweden.se

the baltic panorama


oko w oko

face to face

Lubię rywalizację I enyoy rivalry Kilka dekad po śmierci Agathy Christie w świecie kryminałów znowu zaczynają rządzić kobiety. Takie jak Camilla Läckberg, szwedzka pisarka, której powieści rozchodzą się w milionach egzemplarzy na całym świecie.

It’s been several decades since Agatha Christie passed away, and it seems that female writers are finally set to reclaim the world of crime fiction. One of them is Camilla Läckberg, a Swedish writer, whose novels have been embraced by millions of readers all over the world.

Rozmawia Katarzyna Kazimierowska Interview by Katarzyna Kazimierowska Podoba mi się, jak opisujesz swoje bohaterki. I  really enjoy the way you describe your female Czuć, że to kobieta pisze o kobietach. characters. I get the distinct impression that it’s a woman writing about other women. Tak jest mi łatwiej. Łatwiej sobie wyobrazić, co ona może czuć, jak się zachowa. Poza tym mamy już It’s easier for me this way. It’s easier to imagine how tylu policjantów w średnim wieku! Pijących whis- a character would feel or what she would do. Besides, ky, nudnych i przygnębionych, słuchających op- there’s been so many middle-aged policemen in litery i jazzu. Litości, to się robi nudne. Uważam, erature. They’re constantly depressed and moping, że nadszedł czas na ciekawe postaci kobiece drinking their whisky and listening to opera, or jazz. w kryminałach. Co nie znaczy, że nie wysilam się Lord almighty, is it boring! I think it’s time for some przy męskich bohaterach. more interesting female characters in crime fiction. Still, that doesn’t mean I don’t put effort into creating Lubisz mieszać fikcję z prawdą. Szwedzkie male heroes. miasteczko Fjällbacka, gdzie toczy się zwykle akcja, to twoje rodzinne miasto. Także You do like mixing reality and fiction. The SwedErika i Patryk z najpopularniejszej z twoich ish town of Fjällbacka, which serves as the usuksiążkowych serii bardzo przypominają ciebie al backdrop for the stories, is in fact your homei twojego męża. town. Erica and Patrik, your most widely known protagonists, bear a striking resemblance to you Faktycznie, założyłam sobie, że nie będę wymyślać and your husband. na siłę bohaterów i miejsc. Ale też musiałam uważać, żeby nie przesadzić. Na początku serii nie chciałam, It’s true. I’ve made a conscious effort not to create ficżeby Erika była do mnie zbyt podobna, więc zrobiłam tional characters and places. Then again, one needs z niej o pięć lat starszą, wyższą ode mnie blondynkę. to be careful and not get carried away. Early on in the Ale zaopatrzyłam ją w wiele moich cech. Gdybym series, I didn’t want Erica and I to be too similar, so miała porównywać, powiedziałabym, że jest w 50 pro- I made her a blonde, who also happened to be five centach mną. Z kolei jeśli chodzi o moje rodzinne mi- years older and a bit taller than me. Still, we do share asto, pamiętam, że bardzo się denerwowałam, kiedy a lot of similarities. If I were to compare the two of us, na rynku miała się ukazać moja pierwsza powieść. I’d say that there’s about 50% of me in Erica. As far as my hometown goes, I remember being very nervous Dlaczego? right before the publication of my first novel. Bo szczerze opisałam Fjällbacka, zarówno jego doWhy? bre, jak i złe strony, na przykład to, że mieszkańcy są wścibscy. Bałam się ich gniewu. Na szczęście Because it pictured Fjällbacka in a very sincere way, spotkała mnie zupełnie inna reakcja. Są bardzo including both its good sides, and the bad, such as szczęśliwi i dumni, że ich miasto jest na ustach the fact that its citizens can be very nosy. I was afraid wszystkich i że stało się atrakcją turystyczną. they’d be cross with me. Fortunately, their reaction turned out to be overwhelmingly positive. They seem Choroba w rodzinie, wypadek, w wyniku very happy and proud to have their town get some którego bohaterowie tracą kogoś bliskiego – recognition and that it became a tourist attraction. to u ciebie stały motyw. Nietrudno połączyć go z bolesną przeszłością twojego taty, który Family illness, an accident in which the protagow wypadku stracił pierwszą żonę i syna. nists lose someone dear to them – it all seems to

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

Camilla Läckberg rocznik 1974, ekonomistka. Kurs pisania kryminałów był jej prezentem gwiazdkowym od bliskich. Zadebiutowała w wieku 29 lat powieścią „Księżniczka z lodu”, rozpoczynając popularną dziś na świecie kryminalną sagę. Born in 1974, Camilla Läckberg is an economics graduate. Having attended a crime fiction writing course – a Christmas gift from her family – she debuted at the age of 29 with the novel “The Ice Princess”, which started the immensely popular series that has brought her worldwide recognition.

13


face to face

fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

oko w oko

Camilla Läckberg jest ambasadorką szwedzkiej fundacji na rzecz pomocy dzieciom z chorobami nowotworowymi – Barncancer Fonden. Camilla Läckberg is an ambassador for the Swedish foundation helping children suffering from various forms of cancer – Barncancer Fonden.

Myślę, że przeszłość mojego ojca miała na mnie ogromny wpływ, przede wszystkim fakt, że stracił dziecko, co dla mnie jako matki trójki dzieci jest szczególnie bolesne. Pisanie o tym poprzez historie różnych osób jest dla mnie formą terapii, oswajania tego lęku. Z drugiej strony, nie jestem przecież jedyna, większość z nas nosi w sobie jakieś tragedie z przeszłości. Kiedy rozmawiasz z kimś naprawdę, na poważnie, w końcu usłyszysz jego prawdziwą historię. Ludzie noszą w sobie wiele traum i z tego powodu często dokonują dziwnych wyborów w życiu. W moich książkach nie ma z gruntu złych ludzi. Oprócz tego, kto zabił, dla mnie jest ważna odpowiedź na pytanie: dlaczego? Jesteś drugą po Stiegu Larssonie szwedzką pisarką kryminałów, o której usłyszał świat. Czujesz presję? Nie nazwałabym tego presją. Dzięki temu, co piszę, ludzie chętniej sięgają po szwedzką literaturę, a szwedzcy pisarze stają się znani na całym świecie. Pomyśl, nasz kraj jest mały, mieszka u nas zaledwie 9 milionów ludzi, a jednak jesteśmy na topie. Mamy znanych szwedzkich muzyków, swoich aktorów w Hollywood, takich jak chociażby Noomi Rapace [ostatnio zagrała m.in. w „Prometeuszu” Ridleya Scotta – przyp. red.]. No i szwedzkich pisarzy. W zeszłym roku byłam na szóstym miejscu najczęściej kupowanych pisarzy na świecie, myślę, że to jest niezły wynik. Mogę być z siebie dumna. Także  w Polsce świetnie cię przyjęto. W październiku na Międzynarodowym Festiwalu Kryminału we Wrocławiu na spotkanie z tobą przyszły tłumy, pobiłaś rekord frekwencji. Ponad 400 osób. To o 50 więcej niż na spotkaniu z amerykańską pisarką kryminałów Kathy Reichs.

14

Kryminały Camilli Läckberg przetłumaczono już na kilkanaście języków. Camilla Läckberg’s crime novels have been translated into several languages.

be a recurring theme in your writing. One can’t help but associate it with your father’s own painful experiences – losing his first wife and a son in an accident. I think that my father’s past has had an immense influence on me, especially the fact that he lost his child, which for me, being a mother of three, seems especially painful. Writing about it through other people’s stories is my own form of therapy, an attempt to tame that particular fear. On the other hand, I’m in no way unique. Most of us have had tragedies in their lives. When you commit to a sincere serious conversation with someone, you’ll eventually get to hear their real story. People carry around a lot of mental baggage, which often influences their choices in life. There are no fundamentally evil characters in my books. Apart from the question of “who is the killer”, it is equally important to learn: why? You’re the second Swedish crime novelist, after Stieg Larsson, to have gained world renown. Do you feel the pressure? I wouldn’t call it pressure. Thanks to my writing, people are more likely to read Swedish literature, Swedish writers become more and more popular. Just think about it, our country is small, there are but 9 million people living here, and yet we can be the best at doing various things. We have popular Swedish musicians, our actors, like Noomi Rapace [last seen in Ridley Scott’s “Prometheus”] are appreciated in Hollywood. And then, we also have writers. Last year, I was the sixth best selling author in the world, which I think is a pretty big achievement. I can be proud of myself.

Camilla Läckberg rozsławia nie tylko skandynawską szkołę kryminału, ale również tradycje kulinarne zachodniego wybrzeża Szwecji. Apart from popularizing Swedish crime fiction, Camilla Läckberg can also be credited with promoting the cuisine of Western Sweden.

You’re also very popular in Poland. In October, during the International Crime Fiction Festival in Wrocław, your panel attracted a huge, recordbreaking crowd. Over 400 people. That’s 50 more than the American crime novelist Kathy Reichs.

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

fot. Gus Kaage, Film i Väst / Wikimedia CC 3.0

the baltic panorama

fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

Kryminalna saga Camilli Läckberg doczeka się ekranizacji w postaci serialu telewizyjnego i dwóch filmów. Zgodnie z zapowiedziami z Festiwalu Filmowego w Cannes pierwsze epizody mają ukazać się już w tym roku. Camilla Läckberg’s crime saga will be partially adapted for the screen. The Fjällbacka Murders will soon become a TV series and two movies. According to the initial buzz at the Cannes Film Festival, the show will premiere later this year.

nr 1 (74) III/V 2013

15


oko w oko

face to face

Jesteś bardzo precyzyjna [śmiech]. Nie to, żebym się licytowała, ale faktycznie lubię rywalizację. Cały czas śledzę takie rzeczy, jak mi idzie, jak sobie radzą inni. Ale podczas festiwalu było wspaniale, przyszło mnóstwo osób. Moje książki sprzedają się w 50 krajach, więc nie wiedziałam, jak to wygląda w Polsce, a okazuje się, że mam tu wielu fanów. Ludzie byli pełni entuzjazmu. Kiedy podpisywałam egzemplarze, podeszło dwóch mężczyzn i zaczęliśmy rozmawiać po szwedzku. Uwierzysz, że uczą się tego języka, żeby móc czytać moje książki w oryginale? Taka wiadomość odmienia twoje życie! Zaproponowałam im przeprowadzkę do Szwecji i poszukanie sobie tam pięknej żony, żeby wysiłek się opłacił [śmiech].

You’re very precise [laughs]. Not that I’m bragging, but I do enjoy rivalry. I keep track of stuff like that, how well I’m doing in comparison to others. But during the festival it was great, plenty of people showed up. My books are sold in 50 countries, so I didn’t know what the situation in Poland was, but it turned out I’ve got lots of fans here. The people at the panel were very enthusiastic. While I was signing books, two men came up to me and we started talking in Swedish. Would you believe they had started to learn the language just to be able to read my books in their original versions? Things like that can really change your life! I suggested that they move to Sweden and each find a beautiful wife there, so that all that effort doesn’t go to waste [laughs].

Podobno zawsze marzyłaś o pisaniu. Skąd w takim razie pomysł, żeby iść na studia ekonomiczne i pracować w marketingu? Zabrało ci to dziesięć lat życia.

I heard that you always dreamed of being a writer. If so, why did you decide to study economics and work in marketing? It cost you ten years of your life.

To prawda, ale nie żałuję tego czasu. Kiedy pomyślę o sobie sprzed tych dziesięciu lat... Wtedy życie z pisania wydawało mi się taką samą mrzonką co kariera gwiazdy rocka. Pamiętam, kiedy siadałam nad cudzymi książkami i główkowałam: jak ona to napisała, jak on połączył te wątki w całość, jak oni to zrobili? W pokoju na ścianach miałam zdjęcia sławnych pisarzy. Nie rozważałam opcji, że i ja mogę wieść takie życie jak moi idole. Nie mieściło mi się to w głowie. Wybrałam „poważny zawód” i muszę przyznać, że praca marketingowca bardzo pomogła mi w mojej obecnej karierze. Doskonale wiem, jak działa machina promocji.

That’s true, but I don’t regret those years. When I think of myself ten years ago... To make a living writing books seemed like utter fantasy to me, it was like wanting to be a rock star. I remember going through other authors’ books and figuring out how they came up with this stuff and how they managed to turn all these plot points into a cohesive story. I used to have pictures of famous writers hanging in my room. I never entertained the notion that I could live the way my idols lived. It just wasn’t an option. That’s why I picked a “respectable job” and I have to say, working in marketing really helped me in my career later on. I now know exactly how the promotional machine operates.

Piszesz nie tylko kryminały. Niedawno ukazała się u nas twoja książka kucharska. Nad czym teraz pracujesz?

You don’t just write crime fiction. You have written a cookbook that has just been published in Poland. What are you working on now?

Właśnie siadam do kolejnego kryminału oraz do trzeciej części serii książek dla dzieci. Poza tym mój dobry przyjaciel, który jest muzykiem, poprosił mnie o napisanie dla niego tekstów piosenek. To coś, czego jeszcze w życiu nie robiłam, już się cieszę na to wyzwanie. Bardzo lubię robić nowe rzeczy, na wiosnę skończyłam swoją przygodę z „Tańcem z gwiazdami”.

I’m just starting a new crime novel, as well as the third part in a series of children’s books. Apart from that, my good friend is a musician and he has just asked me to write lyrics for some of his songs. It’s something I haven’t tried before, so I’m eager to challenge myself. I enjoy trying new things, last spring I finished my run on “Dancing with the Stars”.

Jak było?

How was it?

Największa frajda w moim życiu! Nigdy wcześniej nie ćwiczyłam, a tu nagle siedem godzin dziennie, siedem dni w tygodniu, przez 15 tygodni! Mój trener, gdyby tylko mógł, biłby mnie kijem po nogach, krzycząc: „Więcej! Więcej!”.

It was the most fun I’ve had in my life! I had never really exercised until then and all of a sudden it’s seven hours a day, seven days a week, for a 15-week stretch! I’m sure my trainer would have loved to smack me on the legs with a stick, if he could, shouting: “More! More!”.

Zastanawiam się, jak udaje ci się wszystko ogarnąć. Telewizja, pisanie, spotkania z czytelnikami, życie rodzinne?

I can’t help but wonder, how do you manage to get your head around all that? Television, writing, meeting fans, family life...

Sama pewnie nie dałabym rady. Ale mam „ludzi do wszystkiego”: agenta literackiego, PR-owca, mam też wielki gruby kalendarz, bez którego nigdzie się nie ruszam. Cały czas działam na wysokich obrotach.

I probably wouldn’t be able to do it myself. Fortunately, I’ve got “my people” for that: a literary agent and a PR guy, as well as a thick calendar notebook that I always keep on me. I’m constantly active, always on the move.

Pewnie potrzebujesz porządnych wakacji.

You could probably use a long vacation.

Waka... co? Nie znam takiego słowa [śmiech].

Vaca... what? I don’t know the word [laughs]. Katarzyna Kazimierowska, Zwierciadło nr 1/2013

16

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Konkurs kulinarny

Smaki Bałtyku Inspirują Cię różnorodne tradycje kulinarne, lubisz odkrywać nowe smaki i tworzyć własne potrawy? Wystartuj w konkursie kulinarnym Unity Line. Stwórz autorski przepis na potrawę inspirowaną nadbałtyckimi tradycjami kulinarnymi, sfotografuj swoje danie i wygraj nową książkę kucharską znakomitej powieściopisarki i mistrzyni sztuki kulinarnej – Camilli Läckberg! Szczegóły konkursu oraz regulamin na stronie www.balticpanorama.pl Na autorskie przepisy i zdjęcia potraw czekamy do 3 maja 2013. Życzymy powodzenia!

fot. iStock

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

17


silne prÄ…dy

18 fot. shutterstock

strong trends

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Cały

The whole nation

writes bloga a blog naród pisze

Choć trudno w to uwierzyć, Polska zajmuje trzecie miejsce w świecie pod względem liczby blogów. Blogują politycy i uczniowie, profesorowie i celebryci, młode matki i ich babcie, księża i znani dziennikarze – chciałoby się powiedzieć wszyscy... I o wszystkim: ciuchach, poezji, pierogach, religii, winie i o sobie. Nie ma dnia, by nie powstał nowy blog. Dla wielu to sposób na życie i duże pieniądze. Even though it is hard to believe, Poland has the third position in the world as regards to the number of blogs. Bloggers are politicians and students, professors and celebrities, young mothers and their grandmas, priests and well-known journalists – one could say everyone does it… And about everything: clothes, poetry, dumplings, religion, wine and themselves. There is not a day when a new blog is not created. For many it is a way to live and to earn a lot of money. Internetowe pamiętniki święcą w Polsce tryumfy. Wielu anonimowych wcześniej blogerów zainteresowało swoją osobą tysiące użytkowników sieci i stało się osobami publicznymi. Ten, kto nie prowadzi bloga – nie istnieje. Albo nie ma nic ważnego do powiedzenia. Dlatego bloguje coraz więcej celebrytów i polityków. Ich wpisy są źródłem newsów i  przecieków – dzięki czemu blogi już okrzyknięto w Polsce „piątą władzą” .

Just blog

Internet diaries triumph in Poland. Many previously anonymous bloggers have interested thousands of web-users and have become public figures. Those who do not blog – do not exist. Or they have nothing important to say. That is why more and more celebrities and politicians write blogs. Their entries are the source of news and leaks – that is why blogs have been called “the fifth power” in Poland.

Od Kopciuszka do celebryty

From Cindirella to a celebrity

Juliett Kuczyńską znają w  Polsce niemal wszystkie kobiety. Juliett nie jest jednak ani sławną aktorką, ani nawet popularną piosenkarką. To najbardziej znana polska blogerka pisząca o modzie. Choć ma zaledwie 25 lat, jej zdjęcie opublikował niemiecki „Vogue” i  japoński magazyn „NYLON”. Znalazła się w  zaszczytnym gronie pięciu najpopularniejszych blogerów modowych na portalu Lookbook.nu. Od czterech lat prowadzi fotobloga Maffashion o ciuchach. Codziennie przeglądają go tysiące osób. Jej fanpage stanowi ponad 135 tys. osób! (siedem razy tyle, ile liczy jej rodzinne miasto Złotów). I  codziennie dołączają kolejni fani. Juliett wszystko zawdzięcza swojemu

Juliett Kuczyńska is known to almost all women in Poland. But Juliett is neither a famous actress, nor even a popular singer. She is the best-known Polish blogger writing about fashion. Although she is only 25, her photo was published by German “Vogue” and Japanese “NYLON”. She has got into the honourable group of the five most popular fashion bloggers in Lookbook.nu portal. She has been publishing Maffashion photoblog on clothes for four years now. Thousands of people have a look at it every day. Her fanpage has over 135 thousand people! (7 times more than citizens in her home town Złotów). And new fans join it every day. Juliett owes it all to her blog. Thanks to her passion, from

the baltic panorama

fot. shutterstock

nr 1 (74) III/V 2013

19


silne prądy

strong trends

fot. www.macademiangirl.com

Dzięki swojemu zmysłowi estetycznemu Juliett Kaczyńska stała się jedną z najbardziej znanych blogerek w Polsce. Owing to her unique sense of aesthetics, Juliett Kaczyńska has become one of the most recognizable bloggers in Poland. blogowi. Dzięki swojej pasji, z osoby nikomu nie znanej, sama stała się osobą publiczną. Teraz bywa na pokazach mody w  Paryżu i  Londynie, prowadzi program w  TV i  projektuje ubrania pod własną marką StaffbyMaff. Odbiera telefony od gwiazd i radzi im, co mają na siebie włożyć. Jej blog-sukces to współczesna wersja bajki o Kopciuszku. Zauważyli to także polscy celebryci. I  pozazdrościli. Obecnie każdy polski celebryta musi mieć bloga – miejsce, w którym będzie mógł opisać, choćby w kilku zdaniach, jaki miał sen, co zjadł na śniadanie, gdzie zrobił zakupy i o której poszedł spać. Kolorowe gazety i serwisy plotkarskie to dla nich za mało. Blogują niemal wszystkie gwiazdy polskiego showbiznesu: aktorzy, muzycy, ale także znani dziennikarze i  poeci. Blog stał się sposobem na autoreklamę i doskonałym sposobem na tworzenie własnego wizerunku.

Blog-pieniądze do wzięcia News, że Kasia Tusk – córka Donalda Tuska, premiera 38-milionowego kraju – zarabia na swoim blogu więcej niż jej tata – obleciał Polskę z szybkością błyskawicy. Nagle okazało się, że na blogowaniu można zarabiać. I to dużo. Kasia Tusk pisze o wszystkim i o niczym: ciuchach, jedzeniu, czasie wolnym. Wiele młodych osób wzięło z  niej przykład i postanowiło „nicnierobiąc” zarobić dużą kasę. Zabrali się do blogowania.

20

Jednak nie wszystkim starcza wytrwałości. Wbrew pozorom, zarabianie na blogowaniu nie jest sprawą łatwą. Aby na konto zaczęły wpływać pieniądze, muszą pojawić się reklamodawcy. Prawdziwe pieniądze zarabiają ci, którzy zbudują własną markę, staną się ekspertami w  jakiejś dziedzinie lub wziętymi komentatorami. Dla reklamodawców liczy się zaangażowanie, opiniotwórczość i  wiarygodność, a  nade wszystko popularność. Blogerzy, którzy spełnią te warunki (jest ich w  Polsce dość duża liczba) mogą liczyć na blog-pieniądze. Zarabiają na wyświetlaniu reklam i linków sponsorowanych, uczestnicząc w  indywidualnych kampaniach reklamowych, użyczając „twarzy” znanym markom, a  także sprzedając własne produkty. Wiele firm, aby poprawić swój wizerunek, organizuje każdego roku konkursy na najlepsze blogi w  konkretnej tematyce, np. z dziedziny finansów. Reklamodawcy odkryli, że marketing na blogach przynosi założone efekty i  zyski, a  współpraca z blogerami warta jest wydanych pieniędzy. Warunek jest tylko jeden – bloger musi ciągle zdobywać lojalnych czytelników. Na blogu musi być ruch.

Brązowy medal w blogowaniu A  ruch w  polskiej blogosferze jest coraz większy. Blogi regularnie odwiedza ponad 11 mln polskich internautów. Według badań Komisji Europejskiej, Polska zajmuje trzecie miejsce w  świecie pod względem liczby blogów. Szacuje się, że w  kraju nad Wisłą jest już ponad 3 mln blogów. To fenomem, jeśli wziąć pod uwagę, że blogowanie to zjawisko w Polsce stosunkowo nowe. Choć pierwszy polski serwis umożliwiający pisanie internetowego pamiętnika nlog.org

nr 1 (74) III/V 2013

W Polsce jest już ponad 3 mln blogów, mimo że samo blogowanie jest nowym zjawiskiem nad Wisłą. Although blogging is still a relatively new phenomenon in Poland, there are already over 3 million Polish blogs. an unknown person she has become a public figure. Now she attends fashion shows in Paris and London, she has a  TV show and designs clothes under her own brand name StaffbyMaff. She gets phone calls from stars and she advises them on what to wear. Her blog-success is a  modern version of a  Cinderella story. Polish celebrities have noticed it, too. And they envied it. Nowadays every Polish celebrity needs to have a blog – a place where they could write, in a few sentences, what dream they had, what they had for breakfast, where they did their shopping and what time they went to sleep. Colourful magazines and gossip services are not enough for them. Almost all stars of Polish showbiz blog: actors, musicians, but also famous journalists and poets. A blog has become a way to self-advertise and a great way to build your own image.

Blog- money to take The news, that Kasia Tusk – the daughter of Donald Tusk, the prime minister of 38-million people – makes more money on her blog than her dad – it travelled across Poland at the speed of light. It suddenly turned out that one can make money on making a blog. And a lot of money. Kasia Tusk writes about everything and nothing: clothes, food, free time. Many young people have taken her example and decided to make a  lot of money “doing nothing”. They took to blogging. But not all of them have enough persistence. Against all the odds, making money on blogging is not easy. For money to start flowing into the

the baltic panorama


W ostatnim czasie niezwykłą popularnością cieszą się blogi poświęcone kulinarnym pasjom. Culinary blogs have been all the rage lately, allowing thousands to share their food-related passions.

www.kulinarnemiszmasz.blogspot.com

Obecnie w Polsce działa kilkadziesiąt serwisów blogowych. Nie ma dnia, by na którymś z nich nie powstał nowy blog. There are currently several dozen blogging platform sites in Poland. New blogs sprout out each and every day. account there need to be advertisers. Real money will be made by those who build up their own name, become experts in some field or popular commentators. Advertisers take into account involvement, opinion-making and credibility, but most of all popularity. Bloggers who fulfil the conditions (and there are quite a few in Poland) can count on blogmoney. They make it on ads and sponsored links, taking part in individual advertising campaigns, giving “faces” to well-known brands, and selling their own products. Many companies, to improve their own image, organise competitions for best blogs in a given subject, e.g. finance, every year. Advertisers have discovered that blog marketing brings assumed effects and profits, and cooperation with bloggers is worth the money spent. The is only one condition – the blogger must keep bringing in new loyal readers. There must be a rush into the blog.

Bronze medal in blogging And the rush in the Polish blogo-sphere is faster and faster. Blogs are regularly visited by over 11 million Polish internauts. According to the research conveyed for the European Commission, Poland takes the third location in the world as regards to the number of blogs. It is estimated that there are over 3 million blogs in the country by the Vistula river. It is a marvel, if you take into consideration the fact that blogging is a relatively new phenomenon in Poland. Even though nlog.org, the first service that enables writing an internet diary, was created in

the baltic panorama

Penne all' amatriciana mile zaskoczy podniebienia miłośników pikantnych potraw. Penne all' amatriciana is sure to please those who enjoy the spicier side of life. powstał już w 2000 r., to prawdziwy boom trwa zaledwie kilka lat. Obecnie w  Polsce działa kilkadziesiąt seriwsów blogowych. Do najpopularniejszych należą: blog.pl, blox.pl, blog.onet.pl, salon24.pl, bloog.pl. Polacy prowadzą blogi indywidualne, kolektywne, osobiste, tematyczne i  specjalistyczne, tekstowe, wideoblogi, fotoblogi, audioblogi, linkblogi, tradycyjne (redagowane przy użyciu komputera) i mblogi – mobilne (redagowane przy użyciu telefonów komórkowych). Blogosfera w Polsce rośnie w siłę. Nie ma dnia, aby nie powstał nowy blog o  jedzeniu, piłce nożnej, haftowaniu, czy smażeniu naleśników. Powstają blogi o blogach, a wybór Blogera Roku to wydarzenie szeroko komentowane w  mediach. W  tym roku konkurs zostanie rozegrany po raz ósmy. Bierze w nim udział tysiące blogerów. O jego rozmachu i zasięgu świadczy fakt, że rozgrywany jest aż w 11 kategoriach, m.in. Ja i moje życie, Lifestyle, Teen czy Polityka i Społeczeństwo, a zwycięstwo to szansa na sławę i duże pieniądze.

nr 1 (74) III/V 2013

fot. shutterstock

2000, the real boom has lasted for only a few years. Nowadays in Poland there work a few dozen blog services. Among the most popular, there are: blog.pl, blox.pl, blog.onet.pl, salon24.pl, bloog.pl. Poles write individual blogs, collective ones, personal, theme and expert, text, video, photo, audio, link and traditional blogs (edited with a computer) as well as mblogs – a  mobile one (edited with mobile phones). The Blogosphere in Poland is growing in power. There is not a single day when a  new blog about food, football, embroidery or frying pancakes is not created. There are blogs about blogs, and choosing the Blogger of the Year is an event widely commented on in the media. This year the competition will take place for the eighth time. Thousands of bloggers take part in it. Its momentum and range is proved by the fact that there are 11 categories, e.g. Me and my life, Lifestyle, Teen or Politics and Society, and winning it is a chance for fame and a lot of money. mikołaj radomski

21


a to dobre!

what’s good!

Mobilna kawiarnia podbiła serca szczecinian

Na szczecińskich Jasnych Błoniach można spotkać niecodzienną, bo rowerową kawiarnię. Espresso, macchiato, cappuccino, herbata, kakao? Nie ma problemu, za sekundkę będzie. A wszystko… prosto z roweru. Café Rower – czyli zbudowany na ramie roweru bar kawowy – działa od września ubiegłego roku. Na ten niecodzienny pomysł wpadł szczecinianin Jarek Malejewski jr. – Po raz pierwszy takie rozwiązanie podpatrzyłem w  Rostocku. Mężczyzna jeździł po plaży w samochodzie kempingowym, w którym serwował kawę. Zachwyciłem się. Chciałem pomysł powielić, ale nie wiedziałem, jak go przenieść na Szczecin, w końcu tu nie mamy plaży. – opowiada Malejewski. Zachwyt jednak pozostał na dłużej. Jarek Malejewski jr postanowił iść za ciosem. Wymyślił, że samochód zamieni na rower. Oryginalny pojazd szybko sprowadził z Amsterdamu. Przypominał rikszę, tyle że zamiast kanapy dla pasażerów była skrzynia ładunkowa mogąca unieść 400 kilogramów. Teraz skrzynię zastąpił bar z ekspresem. – Zbudowałem go sam. Nie było łatwo, ponad pół roku nad tym pracowałem – przyznaje pan Jarek. – Trudno było tak zrównoważyć pojazd, by można było nim swobodnie jeździć. Całość w końcu waży ponad 300 kg. Jarek Malejewski jr na serwowanie swoich kaw wybrał szczecińskie Jasne Błonia – reprezentacyjne miejsce spotkań mieszkańców i turystów. Uważa, że w tak ciekawym i prestiżowym dla Szczecina miejscu nie ma zbyt wielu kawiarni, gdzie można by odpocząć, napić się kawy i porozmawiać. – Lubię kawiarniany tryb życia i spędzanie wolnych chwil na rozmowie – mówi Malejewski. – serwując kawę zawsze sobie z kimś porozmawiam, opowiem to, co wiem o  kawie i  herbacie. Zawsze polecę jakąś książkę, ciekawe wydarzenie.

fot. www.facebook.com/CafeRower

22

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. www.facebook.com/CafeRower

A mobile café wins the hearts of the citizens of Szczecin In Jasne Błonia, in Szczecin you can find an unusual bicycle café. Espresso, macchiato, cappuccino, tea, cocoa? No problem, it will be ready in a sec. And all that… straight from a bike. Café Bicycle – that is a café bar built on a bicycle – has been working since last September. The unusual idea belongs to a citizen of Szczecin Jarek Malejewski Jr.. – I saw this kind of solution for the first time in Rostock. A man was driving a caravan on the beach, and served coffee from it. I was delighted. I wanted to copy the idea, but I didn’t know how to adjust it to Szczecin, we have no beach here after all – says Malejewski. The delight was there to stay, though. Jarek Malejewski Jr. decided to pursue his dreams. He figured out that he could exchange the car with a bicycle. He soon imported the original vehicle from Amsterdam. It is similar to a rickshaw but instead of seats for passengers there was a cargo chest for up to 400 kilograms. Now the chest has been replaced with a bar with an automatic coffee maker. – I built it myself. It was not easy, I worked on it for over half a year – Jarek admits. – It was hard to balance the vehicle in such a way that it could be easily ridden. After all, all the equipment weighs over 300kg. To serve his coffee Jarek Malejewski Jr. chose Jasne Błonia in Szczecin – a representative spot where both locals and tourists meet. He believes, that in this interesting and prestigious place in Szczecin there are not enough cafes where one could rest, have some coffee and talk. – I like the café way of life and spending free time talking – Malejewski says. – While serving coffee I always talk to someone, tell them what I know about coffee and tea. Recommend some book or an interesting event.

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

23


a to dobre!

what’s good!

Po raz pierwszy swoich sił spróbował we wrześniu ubiegłego roku. – Pamiętam ten dzień bardzo dobrze. Nie miałem żadnego planu marketingowego jak nagłośnić i  rozkręcić swój biznes. Po prostu podchodziłem do ludzi i proponowałem kawę – opowiada. – Szczecinianie byli zaskoczeni, ale bardzo ciekawi – chętnie próbowali. Szybko przekonali się do Café Rower. Teraz pracuje codziennie, poza poniedziałkiem, od świtu do nocy. O  nieobecności informuje na swoim profilu na Facebooku. Aby Café Rower otworzyła swoje podwoje potrzebne są dwa warunki – musi być w miarę ładna pogoda i zainteresowani. A tych nie brakuje. Café Rower ma już swoich stałych klientów. Bardzo często do pana Jarka ustawiają się długie kolejki . Z usług mobilnej kawiarni korzystają najczęściej spacerowicze, ale także np. urzędnicy pobliskiego magistratu. – Zdarza się nawet, że szczecinianie przyprowadzają swoich znajomych z  różnych części świata, chwalą się wręcz, że mają taką kawiarnię w  swoim mieście. Serwowałem kawę już dla gości z Chile, Hiszpanii – opowiada Malejewski. – To dla mnie znak, że Café Rower jest potrzebna. Amatorzy kawy do wyboru mają szereg kaw, od zwykłego espresso (5 zł) po latte (7 zł). Można też kupić herbatę w dwunastu rodzajach, a  nawet kakao. Pan Jarek serwuje także domowe wypieki. Całość brzmi typowo. Ale jest parę niespodzianek. Po pierwsze ziarna pochodzą ze szczecińskiej palarni, a samą kawę pan Jarek parzy w niecodzienny sposób. – Używam ekspresu z  ręczną dźwignią. Jednym słowem nie naciskam jednego przycisku, a  sam ręcznie wywołuję efekt ciśnienia – tłumaczy pan Jarosław. – Trudno znaleźć drugi taki ekspres w Polsce, a co dopiero w Szczecinie. Jarek Malejewski jr już teraz ma kolejny pomysł. Nie chce poprzestać na Café Rower. W planach ma otwarcie kolejnej własnej kawiarni, ale już nie rowerowej. Gdzie? Na razie tajemnica…

He had the first go last September. – I remember that day very well. I had no marketing plan how to publicise and develop my business. I was just going up to people and offering coffee- he says. – People were surprised but very curious – eager to try. Soon they came to like Café Bicycle. Now he works every day, except for Mondays, from dawn till dusk. He informs about his absence on his profile on Facebook. Two conditions are necessary for Café Bicycle to be open- the weather must be quite good and there must be customers. And there is no lack of the latter. Café Bicycle already has its patrons. There are often long queues to Jarek. The service of the mobile café is most often appreciated by walkers, but also for example clerks from the nearby city hall. – It even happens that inhabitants of Szczecin bring their friends from different parts of the world, they boast of having such a café in their city. I have served coffee to guests from Chile, Spain – says Malejewski. – For me it’s a sign that Café Bicycle is needed. Coffee fans can choose from among a number of kinds of coffee, from regular espresso (5 PLN) to latte (7 PLN). You can also buy twelve kinds of tea, and even cocoa. Jarek also serves homemade cakes. It all sounds typical. But there are a few surprises as well. First of all, the coffee beans come from a coffee roasting plant located in Szczecin, and the coffee itself is brewed by Jarek in an unusual way. – I use an automatic coffee maker with a hand lever. In a nutshell, I do not just press one button, but I make the pressure with my own hands – explains Jarosław. – It is hard to find another such a coffee maker in Poland, not to mention Szczecin. Jarek Malejewski Jr. has another idea now. He does not want to stop on Café Bicycle. In his plans there is opening another café, but not a bicycle one. Where? It remains a secret… Aleksandra Pokojewska

fot. www.facebook.com/CafeRower

24

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


warto wiedzieć

Café Rower Kiedy i gdzie – Jasne Błonia, od wtorku do niedzieli, od świtu do zmierzchu (jeśli jest pogoda) Ceny gorących napojów – 5 – 10 zł Fanpage na FB – https://www.facebook. com/CafeRower (tutaj znajdziecie informacje o nieobecności).

fot. shutterstock

the baltic panorama

good to know

Café Bicycle Where and when– Jasne Błonia, from Tuesday to Sunday, from dawn till dusk (if the weather is good) The prices of hot drinks – 5 – 10 PLN Fanpage on FB – https://www.facebook. com/CafeRower (there you will find info on his absence)

fot. shutterstock

nr 1 (74) III/V 2013

25


tradycje i obyczaje

traditions & customs

Wielkanoc

w Skandynawii A very sweet holiday

26

fot. shutterstock

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Szwedzi uwielbiają słodycze. Rocznie potrafią zjeść siedemnaście kilogramów cukierków na osobę, co plasuje ich na pierwszym miejscu wśród miłośników słodkości na świecie. Ale to jeszcze nie wszystko! W czasie Wielkanocy jedzą dwa razy więcej niż zwykle, co oczywiście przekłada się też na cukierki, szczególnie te kupowane na kilogramy. Ale świąteczne podjadanie to w  Szwecji tradycja. Najsławniejsza uczta wielkanocna odbywała się właśnie tutaj. W  XVI wieku na zamku w Kalmarze przy jednym stole usiadła cała królewska rodzina. Gustaw Vasa wraz ze swoimi najstarszymi dziećmi: Erykiem XIV i Janem III, który ożenił się z Katarzyną Jagiellonką. Na stole znalazło się, oczywiście, mnóstwo słodkości. Wśród nich drogie marcepany i  ciasta z  oryginalnymi ziołami i  przyprawami. Poprzedzały je mięsiwa i  mnóstwo ryb, całość zdobiły zaś gigantyczne ptaki. Trudno nam sobie to dzisiaj wyobrazić, ale królewska rodzina nie używała widelców, bo za bardzo przypominały diabelskie widły. Ich Wysokości spożyły więc wielkanocne dania za pomocą łyżek, noży i własnych rąk. Swedes love sweets. They can eat seventeen kilograms of candy per person a year, which gives them the first place among sweet-teeth all over the world. And that is not all! At Easter they eat twice more than usual, which obviously regards candy, too; especially those bought by the kilogram. But holiday eating is a tradition in Sweden. Here the most famous Easter feast takes place. In the 16th century, in the castle in Kalmar, the whole royal family sat at one table. Gustav Vasa with his eldest children Eric XIV and John III who married Catherine Jagellonica. On the table there were obviously plenty of sweets. Among them there were expensive marzipans and cakes with original herbs and spices. These were preceded by meats and a lot of fish, and it all was ornamented with gigantic birds. It is hard for us to imagine nowadays, but the royal family did not use forks as they resembled the devil’s pitchfork too much. So their highnesses consumed Easter dishes with spoons, knives and their own hands.

Południowe pisanki

Southern Easter eggs

Dzisiaj Szwedzi obchodzą święta nie aż tak hucznie, ale to ciągle dobry pretekst do spotkania z rodziną i  przyjaciółmi, a  także do wiosennych porządków. Przy okazji można przygotować się do wspólnego biesiadowania. Podobnie jak w większości europejskich krajów, również w Szwecji nieodłączną ozdobą wielkanocnego stołu są jajka. Tak, jak w Polsce, są symbolem odradzającego się życia. Nie w całej Szwecji są jednak malowane. Zwyczaj barwienia pisanek znany jest wyłącznie w  południowej części kraju. Ci, którzy przestrzegają dawnej tradycji, gotują jajka w wywarze z łupin cebuli, do którego wrzucają również kłosy zbóż lub brzozowe liście, co daje charakterystyczny deseń na skorupkach. Kolejnym elementem przygotowań jest dekorowanie stołów pękami brzozowych gałązek z pąkami zabarwionymi na jaskrawe kolory, ozdobionych piórkami bądź wielokolorowymi wstążkami. Ten ludowy obyczaj wywodzi się jeszcze z czasów pogańskich. Niegdyś miał znaczenie magiczne,

Nowadays Swedes do not celebrate Easter in such an uproarious way but it still is a good reason to meet family and friends; and also to do the spring cleaning. In the meantime one can prepare for feasting together. A  necessity in Sweden, like most European countries, are the eggs which ornament the Easter table. Just like in Poland, they are a symbol of reviving life. But they are not dyed everywhere in Sweden. The custom of dying eggs is known only in the southern part of the country. Those who stick to old traditions boil eggs in a mixture of onion peels where they also add crop heads or birchwood leaves which give a typical pattern of the eggshells. Another element of preparation is the decorating of tables with bunches of birchwood twigs with buds dyed in bright colours, ornamented with feathers or multicoloured ribbons. This folk tradition derives from pagan times. It used to have a magical meaning, it encouraged

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

27


tradycje i obyczaje

traditions & customs

zachęcał wiosnę do szybkiego nadejścia. Dawniej pęki brzozowych gałązek symbolizowały też rózgi, które miały przypominać o biczowaniu Chrystusa. Kiedy już wszyscy bliscy zbiorą się podczas świąt, zaczyna się wspólne biesiadowanie. W Szwecji jest nieco inaczej niż w Polsce, bo dniem świątecznym jest już Wielki Piątek. To również czas wolny od pracy. Na stołach pojawiają się wtedy ryby – śledzie i potrawy z łososia. Choć już przed stuleciami został zniesiony obowiązek postu, przetrwała tradycja, żeby w Wielki Piątek powstrzymywać się od jedzenia mięsa.

Armaty na czarownice Gdy rodzice z pełnymi brzuchami odpoczywają za stołem, do akcji wkraczają dzieci. Jednym z charakterystycznych szwedzkich zwyczajów jest wielkanocny „Påskkäringar” – zabawa najmłodszych, która przypomina nieco Halloween. To również pozostałość dawnych, ludowych wierzeń, według których w Wielki Czwartek, po zapadnięciu zmroku, czarownice zlatywały się do miejsca zwanego Blåkulla. Tu miały się spotkać z diabłem. Dziś jaskrawo umalowane i  przebrane za wiedźmy dziewczynki pukają do drzwi domostw wykrzykując „Glad Påsk!”, co oznacza „Wesołej Wielkanocy”. Gospodarze, których odwiedzają, muszą im wrzucić do koszyczków lub kociołków do kawy garść monet, albo – jeszcze lepiej – cukierków. W  niektórych częściach Szwecji do dziś zachowały się kolejne relikty dawnej wiary w czarownice. Na zachodzie kraju mieszkańcy spotykają się przy wielkanocnych ogniskach, czasami wspólnie odpalają petardy, albo strzelają z  armat. Hałas i  światło mają odstraszyć wszystkie potencjalne wiedźmy i nieczyste moce, które za nimi kroczą.

spring to come sooner. In the past the bunches of birchwood twigs also symbolised the canes that were supposed to remind of the flogging of Christ. When all the nearest and dearest gather together at Easter, the feast starts. In Sweden, it is a bit different than in Poland as the holiday is on Good Friday. It is also time off work. Then on the tables there appears fish – herring and salmon dishes. Even though the duty to fast was cancelled hundreds of years ago, there remained the tradition of avoiding meat on Good Friday.

Cannons against witches When parents, with their bellies full, rest at the table, the kids take over. One of the typical Swedish traditions in Easter is “Påskkäringar” – a  game for the youngest that is similar to Halloween. It is also a  remnant of old folk beliefs, according to which on Good Thursday, after dusk, witches flew over to a place called Blåkulla. They we supposed to be meeting the devil there. Nowadays, girls brightly made up and dressed up as witches knock at doors shouting ”Glad Påsk!”, which means “Happy Easter”. The hosts they visit have to put a  handful of coins – or even better – candy into their baskets or cauldrons. In some parts of Sweden there still can found relics of the old witchcraft beliefs. In the west of the country people meet at Easter bonfires, sometimes they fire petards or cannons. Noise and light are to scare off all the potential witches

Wielkanoc w Szwecji zaczyna się już w Wielki Piątek. Wtedy też na szwedzkich stołach dominują potrawy z ryb. The Swedish Easter starts on Good Friday. As usual, fish are the predominant item on the menu.

fot. www.imagebank.sweden.se

Påskkäringar to szwedzka tradycja, przypominająca Halloween. W Wielki Czwartek przebrane za wiedźmy dziewczynki pukają do domów, a gospodarze obdarowują je garściami monet lub cukierków. Påskkäringar is a Swedish tradition similar to Halloween. On Maundy Thursday, girls dressed up as witches go from door to door and collect coins or candy.

Zdobione kolorowymi piórkami gałązki brzozy dawniej miały znaczenie magiczne – zachęcały wiosnę do szybkiego nadejścia. Birch branches adorned with colorful feathers used to carry spiritual significance, as they were thought to bring about the advent of spring.

28

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Przyjazd gości na święta to również obietnica prezentów. Wielka Sobota, czyli po szwedzku „Påsk lördag” jest najważniejszym dniem Wielkanocy. Szczególnie czekają na nią dzieci. Tego dnia przychodzi do nich wielkanocny „zajączek”, który najczęściej przynosi wielkie, kartonowe jajo wypełnione słodyczami. Trudno im się oprzeć, nie można się więc dziwić, że w  czasie świąt Szwedzi jedzą podwójnie. W Wielką Sobotę czekają na nich jeszcze jajka, śledzie i  pieczona jagnięcina z  pieczonymi ziemniakami. Zwyczaj ten przywędrował do Szwecji z  południa Europy i  zdobywa wśród mieszkańców północnej krainy coraz większą popularność.

Wiosna pełna śniegu

Najważniejszym dniem szwedzkiej Wielkanocy jest Wielka Sobota. Świąteczne stoły uginają się pod potrawami z jajek, śledzi, pieczonej jagnięciny i ziemniaków. The most important day of Swedish Easter is Holy Saturday, when tables are full of eggs, herring, roast lamb and potatoes.

Większość szwedzkiego społeczeństwa nie jest zbyt religijna i  nie uczestniczy na co dzień w  życiu kościoła. Jednak nawet tym, dla których Wielkanoc to tylko cztery dni wolne od pracy, udziela się świąteczny nastrój. Pomagają w tym restauracje, galerie, muzea. W  wielu miejscach odbywają się pokazy, degustacje wystawy. Dlatego Wielkanoc jest doskonałą okazją, aby zasiąść do wspólnego stołu ze swoimi bliskimi, spotkać przyjaciół, czy dalszych znajomych, dla których zwykle brakuje czasu w codziennym życiu. Może z tego powodu, choć Wielkanocy nie obchodzi się w Szwecji tak uroczyście jak w Polsce, świąteczną atmosferę czuć niemal na każdym kroku i nikt nie ma wątpliwości, że jest to jedno z najważniejszych świąt w roku. Choć czasem o tej porze leży jeszcze śnieg, w powietrzu czuje się radość nadchodzącej wiosny. To ona wypełnia ozdobione brzozowymi gałązkami szwedzkie domy.

and dark forces that follow them. Guests at Easter also mean presents. Holy Saturday, “Påsk lördag” in Swedish, is the most important day of Easter. It is especially awaited by kids. On that day the Easter bunny comes, and it usually brings a great cardboard egg filled with sweets. It is hard to resist them, no wonder Swedes eat double at Easter. On Great Saturday they are still awaited by eggs, herrings and roast lamb with potatoes. The custom came to Sweden from the south of Europe and it becomes more and more popular among the inhabitants of the northern land.

Spring full of snow Most of Swedish society is not very religious and they do not take part in daily church life. But even those who think that Easter is just four days off work pick up the festive mood. The atmosphere is supported by restaurants, galleries and museums. In many places there are presentations, tastings, exhibitions. That is why Easter is a  perfect opportunity to sit at a  table together with your nearest and dearest, to meet your friends and acquaintances, that we too often lack time for in daily life. Perhaps that is why, although Easter is not celebrated with such piety like in Poland, the festive atmosphere is present at every step and nobody doubts it is one of the most important holidays of the year. Despite the fact that there is sometimes still snow at this time of the year, one can feel the joy of spring coming in the air. It fills the birchwoodornamented Swedish houses. Joanna Lamparska fot. shutterstock

Joanna Lamparska podróżniczka, poszukiwaczka skarbów, autorka książek o tajemnicach i eksploracji. Związana z polską edycją „National Geographic” a traveller, a treasure hunter, an author of books about mysteries and exploration. Connected with the Polish edition of “National Geographic” fot. shutterstock

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

29


od podszewki

inside out

LEGOLAND (Billund, środkowa Jutlandia) jest otwarty od 27 marca do 31 października, w godz. od 10.00 do 18:00 lub 20:00 (w zależności od dnia). Ceny biletów: dzieci do 2 lat – za darmo; dzieci od 3 do 12 lat – 33 €, osoby od 13 do 64 roku życia – 37 €, seniorzy powyżej 64 roku życia – 33 €. Strona internetowa: www.legoland.dk LEGOLAND (Billund, Central Jutland) is open from March 27 to October 31, from 10.00 a.m. to 6:00 or 8:00 p.m. (depending on the day). Tickets: kids up to 2 years old– free of charge; kids from 3 to 12 years old – 33 €, adults from 13 to 64 years old – 37 €, seniors over 64 years old – 33 €. Website: www.legoland.dk fot. www.visitdenmark.dk

Baw się dobrze!

Have fun!

Gigantyczne klocki Lego tuż przy drodze? Położony w malowniczej Jutlandii Legolland Billund w taki sposób wita przyjezdnych. Od 1968, czyli roku, w którym zbudowano park, odwiedziło go już kilka pokoleń dzieci. Towarzyszyła im maksyma zawarta w nazwie klocków – duński skrót LEg GOdt, czyli po prostu – „Baw się dobrze“. 30

fot. www.visitdenmark.dk

nr 1 (74) III/V 2013

Gigantic Lego blocks right by the road? That is how Legoland Billund situated in picturesque Jutland greets its guests. Since 1968, the year when the park was built, it has been visited by a few generations of kids. For a company that had its maxim hidden in the name of the blocks – the Danish abbreviation LEg GOdt, which means simply – “Have fun“. the baltic panorama


fot. www.visitdenmark.dk

Największy park rozrywki na świecie związany z klockami Lego podziwiać można na wiele sposobów. Wrażenie robi sam widok, ale najwięcej zabawy dostarcza turystom czynne zaangażowanie się w  wir symaptycznych atrakcji, które park ma do zaoferowania. Niezwykły, kolorowy świat zbudowany z  klocków, wypełniony miniaturami najznakomitszych dzieł światowej architektury odnajdziemy w  części zwanej Miniland. W  Legoredo Town – krainie kowbojów, Indian i dzikich zwierząt, będziemy pod wrażeniem realizmu budowli i  ich dynamiczności, tam również czeka nas przejażdżka indiańskim kanu i  skok z  prawdziwego wodospadu. Atrakcje czekają na śmiałków także w Piratland czy też tajemniczym zamku rycerskim Knights Kingdom, dynamicznym Adventureland i nowoczesnym Lego City – pędzące kolejki, wirujące machiny, przejażdżki pociągiem i łodzią, a nawet możliwość zdobycia prawa jazdy budzą gorący entuzjazm wśród turystów! Po całym dniu w zawrotnym tempie czekają jeszcze wrażenia z Lego Imagination Zone (kino 4D, najnowsze gry komputerowe i roboty, które można samodzielnie programować). Każdy, kto jest dzieckiem lub chciałby się nim poczuć jeszcze raz – powinien tam pojechać.

fot. www.visitdenmark.dk

The largest theme park in the world related to Lego blocks may be appreciated in many ways. Impressive upon first view, but the most fun is in fully engaging in the whirl of attractions offered by the park. An incredible, colourful world built of blocks, filled with miniatures of the greatest masterpieces of world architecture may be found in the part called Miniland. In Legoredo Town – the land of cowboys, Indians and wild animals, you can be impressed by the realism of the buildings and their dynamism, there you can also take a ride in an Indian canoe and ride over a real waterfall. Daredevils will also be attracted to Piratland or a mysterious knight’s castle called the Knights Kingdom, the dynamic Adventureland and the high-tech Lego City – with dashing rollercoasters, swirling machines, rides on a train or a boat, and even a chance to get a driving licence stir up great enthusiasm among tourists! After a whole day at a dizzy speed, there still are the impressions of the Lego Imagination Zone (4D cinema, the latest computer games and robots that may be programmed by tourists). Everyone who is a  child or would like to feel like a  child once again, should go there.

fot. www.visitdenmark.dk

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

31


rewers

backstory

Niegrzeczny

Tuwim Naughty

Tuwim fot. MUZEUM LITERATURY/EAST NEWS

Zadebiutował jako autor zjadliwej satyry, atakującej kolegę z klasy. Prowadził badania nad demonologią i kolekcjonował książki o szczurach. Był niepokorny i wolny jak słowa, którymi posługiwał się soczyście, zamaszyście i bez konwenansów. Geniusz poezji, mistrz ciętej riposty – Julian Tuwim. He made his debut as the author of a scathing satire attacking a classmate. He conveyed research on demonology and collected books about rats. He was a rolling stone and as free as the words he used in a juicy sweeping non-conventional way. A genius of poetry, a master of incisive riposte – Julian Tuwim.

32

fot. Stanisław Kowalczuk/EastNews

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Dzieciństwo z Tuwimem

A childhood with Tuwim

Jego nazwisko zna każde polskie dziecko, a jego wiersze od ponad pięćdziesięciu lat są jednocześnie obowiązkową i  uwielbianą lekturą w  domu i szkole. Do dziś poeta przetrwał w zbiorowej pamięci głównie dzięki twórczości dla najmłodszych. Każdy zna, a  nawet prawdopodobnie jest w  stanie przytoczyć z  pamięci fragment „Lokomotywy”, „Pana Hilarego”, „Bambo”, czy „Spóźnionego słowika”. W  czym tkwi siła tej poezji? Wystarczy przeczytać głośno choćby „Lokomotywę” – urzeknie nas rytm i  rym, genialna umiejętność oddania faktur i brzmień przedmiotu w ruchu. Kiedy czytamy choćby to zdanie: „Ruszyła, maszyna, po szynach ospale”, autentycznie słyszymy pociąg. Co jeszcze może urzekać? Dowcip, poczucie humoru, dystans. Bo czyż nie jest jednym z najbardziej trafnych określeń na ogromny ciężar taka fraza: „Lecz choćby przyszło tysiąc atletów / I każdy zjadłby tysiąc kotletów / I każdy nie wiem jak się wytężał / To nie udźwigną, taki to ciężar”? W wierszach tych znajdziemy także niespotykany dynamizm („Pan Hilary”), rozczulającą nostalgiczność („Spóźniony słowik”) i  nienachalny dydaktyzm („Zosia Samosia”, „O  Grzesiu kłamczuchu i jego cioci”). Przytoczone wyżej argumenty wpływają na akceptację dziecięcego czytelnika. Tuwim jest autentyczny i perfekcyjny w swoim pisaniu – wraz z każdym wierszem proponuje osobny świat, duży ładunek emocjonalny i  zabawę słowami: dużą ilość wyrazów dźwiękonaśladowczych, soczyste porównania i silne zrytmizowanie. Do opowiedzenia najczęściej sfabularyzowanej, często awanturniczej historyjki używa różnych aktorów – zwierząt, ludzi, przedmiotów, czy żywiołów. Na czym polega tajemnica wierszy? Jak podkreślają badacze jego twórczości – Tuwim osiągnął perfekcyjną jakość poprzez umiejętność nieokiełznanej zabawy słowem – wyraźnie zdyscyplinowane wiersze mają w sobie także dozę dziecięcej wolności – radosnego rymowania i zmyślania najdziwniejszych bujd o świecie.

His surname is known by every Polish child, his poems have been both the obligatory and the adored read at home and at school for over fifty years. To this day the poet has survived in common memory mostly thanks to his works for the youngest. Everybody knows, and probably is even able to quote a piece of “The Locomotive”, “Mr Hilary”, “Bambo” or “Late Nightingale”. Where lies the strength of this kind of poetry? It is enough to read aloud e.g. “The Locomotive” – we will be enchanted by the rhythm and the rhymes, the ingenious ability to show the texture and the sound of an object in movement. When we read e.g. this sentence “The drowsy – steam engine – sets off – down the tracks” (translated by Walter Whipple) we can truly hear a train. What else will charm you? The wits, the sense of humour, the distance. Isn’t such a phrase still one of the most accurate descriptions of great weight: “But if one thousand athletes, with muscles of steel,/Each ate one thousand cutlets in one giant meal,/ And each one exerted as much as he could,/ They'd never quite manage to lift such a load” (translated by Walter Whipple). In the poems we will also find uncommon dynamism (Mr Hilary), heart-melting nostalgy (“Late nightingale”) and non-pushy didacticism (“Self-reliant Sophie”, “About Greg the  liar and his aunt”). The arguments given above influence the acceptance of child-readers. Tuwim is authentic and a perfectionist in his writing – with every poem he offers a different world, a great emotional cargo and a word game: a lot of onomatopoeias, juicy similes and strong rhythm. A usual feature, often in a rowdy story, he uses different actors – animals, people, objects or the four elements. What is the secret of his poems? As the people who analyse his works emphasise – Tuwim reached the perfect quality through the ability to rampantly play with words – his clearly disciplined poems also keep a dose of childish freedom – joyful rhyming and making up the weirdest stories about the world.

Niezwykła wyobraźnia Juliana Tuwima i charakterystyczna dla niego umiejętność zabawy słowem sprawiają, że najmłodsi uwielbiają jego wiersze. Julian Tuwim’s extraordinary imagination and his unique penchant for playing with words make his poems compelling for even the youngest of readers.

fot. Stanisław Kowalczuk/EastNews

„Lokomotywa” jest najpopularniejszym wierszem Tuwima dla dzieci. Prawdopodobnie każdy Polak jest w stanie zacytować jej fragment.

the baltic panorama

“The Locomotive” is Tuwim’s most popular children’s poem. Almost every Pole can recite at least a few stanzas.

nr 1 (74) III/V 2013

33


rewers

backstory

Julian Tuwim w towarzystwie Jarosłowa Iwaszkiewicza, Kazimierza Wierzyńskiego i Jana Lechonia. Karykatura „Na pięterku w Ziemiańskiej” autorstwa Mai Berezowskiej. Julian Tuwim alongside Jarosłow Iwaszkiewicz,Kazimierz Wierzyński and Jan Lechoń. The caricature entitled ”Upstairs at Ziemiańska St.” was created by Maja Berezowska.

fot. MUZEUM LITERATURY/EAST NEWS

fot. MUZEUM LITERATURY/EAST NEWS

Tylko dla dorosłych

Adults only

Poeta podpisujący się pseudonimami Oldlen, Tuvim, Schyzio Frenik, Wim i Roch Pekiński urodził się w Łodzi, w żydowskiej rodzinie, pod koniec XIX wieku. Przemysłowe miasto z  początku wieku, reymontowska „ziemia obiecana", na zawsze stała się dla artysty światem do którego wracał i który wiele razy opisywał, jak choćby tak: Tu, jako tyci od ziemi brzdąc / Zdzierałem portki i  buty / Tu belfer, na czym świat stoi klnąc / Krzyczał: „Ty leniu zakuty!". Dziś, chcąc podążać śladami poety, koniecznie trzeba odwiedzić właśnie Łódź, choć właściwym miejscem rozkwitu jego talentu była Warszawa. Poeta swój wiek młodzieńczy rozpoczynał bowiem w  jednej z  najjaśniejszych literacko, społecznie i towarzysko epok polskiej kultury, której głównym ośrodkiem była stolica. Dwudziestolecie międzywojenne, w  którym narodziła się gwiazda Tuwima, z  entuzjazmem przyjmowało twórczość satyryczną i  komediową, dla szerokiej publiczności, ale w dobrym guście. Stąd wśród jego twórczości znajdziemy ogromną ilość wodewili, skeczy, librett operetkowych i  tekstów piosenek, wśród których wiele stało się ponadczasowymi hitami, jak choćby „Miłość ci wszystko wybaczy”. Tuwim był obecny w  ważnych ośrodkach budujących kulturę i  klimat warszawskiego świata literacko-satyrycznego: kabaret „Pod Picadorem” i  grupa poetycka „Skamander”, tygodnik „Wiadomości Literackie”, czy słynny teatrzyk Qui Pro Quo. Ostrze satyry było wymierzone ostro i  przenosiło się także poza scenę. Podobno Tuwim miał zwyczaj witać zbyt puszyste panie frazą: „Szkoda, że nie poznałem pani 20 kilo wcześniej”. Wraz z przyjaciółmi ze Skamandra wydał, dostępny w księgarniach do dziś (piąte wznowienie!), „Polski słownik pijacki”, a  sam mawiał, iż „Dwie rzeczy mogą Polskę zgubić: a) pijaństwo,

The poet who signed his works with such nicknames as Oldlen, Tuvim, Schyzio Frenik, Wim and Roch Pekiński was born in Łódź, in a Jewish family at the end of the 19th century. The industrial city at the beginning of a new century, Reymont’s “promised land”, for the artist it became forever the world he went back to and he wrote about numerous times, e.g. like this: “Here as a kiddo a bit over ground/ my pants and shoes I  was scuffing/ Here my teach cursed all over around/ Shouting “You lazy muffin!””. Nowadays, if you want to step into the poet's footsteps, you need to visit Łódź, though the actual place where his talent thrived is Warsaw. The poet started his teenage years in one of the brightest ages in Polish culture as regards to literature, society and socialising, with the central point in the capital. The time between the two world wars, when Tuwim’s star was born, enthusiastically welcomed satiric and comic writings for the general public as long as they were in good taste. That is why among his works we can find a  large number of vaudevilles, skits, operetta librettos and lyrics, some evergreens included, such “Love will forgive you all”. Tuwim was present in the building of Warsaw's cultural and atmospheric literary and satiric world: The “Pod Picadorem” cabaret and the poetic group “Skamander”, the weekly magazine “Literary News”, or  the famous Qui Pro Quo theatre. The sharp edge of the satire was aimed sharply and cut also beyond the stage. It is said that Tuwim was in the habit of greeting overly plump ladies with the phrase: “I  wish I  had met you 20 kilos ago”. Together with his friends from Skamander he published “The Polish drunken dictionary” which is still available in bookshops (the fifth edition!), and he repeated “Two things may ruin Poland: a) drunkenness, b) prohibition”.

34

Karykatura Juliana Tuwima autorstwa znanego scenografa Władysława Daszewskiego. A caricature of Julian Tuwim, created by the renowned set designer Władysław Daszewski.

Najpiękniej tęsknotę

za obecnością pewnej formacji twórców wyraził Tadeusz Różewicz pisząc w jednym z liryków: „wymierają pewne gatunki / motyli ptaków / poetów / o imionach dziwnych i pięknych / Miriam Staff Leśmian / Tuwim Lechoń Jastrun. The longing for the presence of some formation of creators was expressed most beautifully by Tadeusz Różewicz who wrote in one of his poems: “ some species dies/ of butterflies birds / poets / of names strange and beautiful /

Miriam Staff Leśmian / Tuwim Lechoń Jastrun.

the baltic panorama


Ławeczka Tuwima – łódzki pomnik, znajdujący się przed pałacem Juliusza Heinzla. Tuwim’s Bench – the statue is located in Łódź, in front of the Juliusz Heinzel Palace.

fot. RAFAL JABLOńSKI/EAST NEWS

b) prohibicja". To w  końcu Tuwim jest autorem buntowniczych tekstów, po które również współcześnie sięgają niepokorni artyści, jak choćby „Wiersz, w  którym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zastępy bliźnich, aby go w dupę pocałowali”, czy pisany z rozmachem „Bal w operze” ze słynną frazą „Wszelka dziwka majtki pierze / I na kredyt kiecki bierze”. Wielu współczesnych interpretatorów jego życia i  twórczości – mimo uznania dla genialności poetyckiej – nie jest w  stanie wybaczyć mu jednego – sympatii do ustroju komunistycznego. Po wojnie, rzeczywiście, wyrażał sympatię wobec tego systemu politycznego, i jako poeta – służył mu, a po śmierci w 1953 roku właśnie przez tę formację polityczną był żegnany, a  potem wywyższony. Dla innych kwestie polityczne pozostają całkiem marginalne wobec siły poezji i legendy artysty. Najpiękniej tęsknotę za obecnością pewnej formacji twórców wyraził Tadeusz Różewicz pisząc w jednym z liryków: „wymierają pewne gatunki / motyli ptaków / poetów / o imionach dziwnych i pięknych / Miriam Staff Leśmian / Tuwim Lechoń Jastrun.

After all, Tuwim is the author of such rebellious texts that contemporary rolling stones reach for, too, as “The poem in which the author politely but sternly asks numerous hosts of fellow creatures to kiss his ass”, or the vigorously written “The ball in the opera” with the famous “Any wench is washing panties/ on the slate is taking outfits”. Many contemporary commentators of his life and work – despite the general appreciation of his poetic ingenuity – cannot forgive him one thing: his fondness for communism. After the war, it’s a fact, he expressed fondness for the political system and as poet he served it, and after his death in 1953 he was bid farewell and was later glorified by the political formation. For others the political issues remain marginal in comparison to the strength of his poetry and the artist’s legend. The longing for the presence of some formation of creators was expressed most beautifully by Tadeusz Różewicz who wrote in one of his poems: “ some species dies/ of butterflies birds / poets / of names strange and beautiful / Miriam Staff Leśmian / Tuwim Lechoń Jastrun.

Kim jest Tuwim?

Who is Tuwim?

Opowieść o Julianie Tuwimie może mieć dwa zakończenia – wesołe i smutne. Gdyby przyjrzeć się jeszcze bliżej jego życiu i biografii zobaczymy bowiem także człowieka schorowanego, cierpiącego przez całe życie na zaburzenia nerwicowe i depresję. Zobaczymy poetę, który, z dzisiejszego punktu widzenia, odszedł dewaluując swoje wcześniejsze zasługi – imponując własną niezależnością, aby na końcu poddać się politycznemu dyktatowi. Ale kiedy zaczynamy znów czytać zarówno wiersze znane z dzieciństwa, jak i odkrywać jego twórczość dla dorosłych, Tuwim uśmiecha się do nas zawadiacko, mrugając okiem, że wcale nie musi być właśnie tak idealny, jak tego wszyscy chcielibyśmy.

The story of Julian Tuwim may have two endings – a merry one and a sad one. If you have an even closer look at his life and biography you will also see an ailing man, who suffered from neurosis and depression for all his life. You will see a  poet who, from a  contemporary point of view, passed away devaluating his prior merits; inspiring with his own independence to finally submit himself to political dictatorship. But when we start reading his poems again, the ones we know from childhood and the just-discovered works for adults, Tuwim smiles to us pugnaciously, blinking his eye to show that he does not need to be as perfect as we would all like him to be. Kamila Paradowska

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

fot. MUZEUM LITERATURY/EAST NEWS

Julian Tuwim z żoną Stefanią. Julian Tuwim with his wife, Stefania.

fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

Prawdziwy rozkwit twórczości Juliana Tuwima nastąpił po tym, jak przeprowadził się do Warszawy – stolicy kulturalnej dwudziestolecia międzywojennego. Julian Tuwim’s creativity flourished after he moved to Warsaw – the cultural capital of the interwar period.

35


miasta pod lupą

cities up close

Odense,

w cieniu Andersena?

Odense,

in Andersen’s shadow?

fot. www.visitdenmark.dk

W Odense Hans Christian Andersen spędził swoje najmłodsze lata. Lokalny koloryt tego miejsca, jak twierdził wielki pisarz, miał wpływ na jego twórczość. Dziś wspomnienie autora dosięgnie cię na uliczkach starej części miasta. 36

In Odense, Hans Christian Andersen spent his youngest years. The local colour of the place, as the great writer claimed, had an impact on his works. Today, the author’s reminiscence will reach you in the streets of the old part of the town. nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. shutterstock

Urodził się 2 kwietnia 1805 roku w najbiedniejszej dzielnicy Odense jako syn 27-letniego szewca Hansa Andersena i 31-letniej, niepiśmiennej praczki Anne Marie z domu Andersdatter. Kojarzony jest głównie z Kopenhagą, gdzie jego śladem podąża wielu turystów. Andersen był bardzo płodnym pisarzem. Podczas jego życia opublikowanych zostało 156 bajek i historyjek jego autorstwa. Dodatkowych kilkadziesiąt zostało wydanych już po jego śmierci. He was born on April 2, 1805 in the poorest district of Odense as a son of a 27-year-old shoemaker Hans Andersen and a 31-year-old illiterate washerwoman Anne Marie Andersdatter. Associated mainly with Copenhagen, where many tourists follow in his footsteps. Andersen was a very prolific writer. 156 fairytales and stories were published during his life. Another few dozen were published after his death.

the baltic panorama

Behind the doors of the yellow one-storey building, where Hans Christian Andersen was born, there is the museum of his name (Bangs Boder 29). There you can learn about the writer’s life starting from his very early days. His journeys, work and love life are also the themes of exhibitions there. To find out what conditions Andersen lived in, it is worth going to the house where his spent his childhood (Munkemøllestræde 3-5). The interior is an accurate copy of the description of his family house which the author put in his autobiography. It is hard to believe but the tiny flat of the great writer’s parents had an area of only 18 m².

nr 1 (74) III/V 2013

fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

Za drzwiami żółtego, jednopiętrowego budynku, gdzie urodził się Hans Christian Andersen, mieści się muzeum jego imienia (Bangs Boder 29). Można tu zapoznać się z  życiem pisarza od jego najmłodszych lat. Jego podróże, praca oraz życie miłosne to także tematy tutejszych wystaw. Aby przekonać się w  jakich warunkach żył Andersen warto wybrać się do domu, w  którym spędził dzieciństwo (Munkemøllestræde 3-5). Wnętrze jest wierną kopią opisu rodzinnego domu, jaki autor umieścił w swojej autobiografii. Aż trudno w to uwierzyć, ale maleńkie mieszkanko rodziców wielkiego pisarza mierzy zaledwie 18 m².

37


miasta pod lupą

cities up close

fot. www.visitdenmark.dk

W Odense, podobnie jak w wielu skandynawskich miastach, nowoczesna architektura harmonijnie komponuje się z naturą. Like many other Scandinavian cities, Odense represents a harmonious mix of nature and modern architecture.

Odense Andersena

Odense jest kolorowym miastem, zwłaszcza gdy odbywa się w nim letni Festiwal Hansa Christiana Andersena. Odense is one colorful town, especially during the summer Hans Christian Andersen Festival.

W sumie w Odense jest 13 miejsc, które odwołują się do życia H.C. Andersena. Rozpoznać je można po umieszczonych tam obrazkach papierowej wycinanki uśmiechniętego słoneczka. W  mieście rozsianych jest także kilkanaście rzeźb przedstawiających postacie z  jego bajek i  baśni. Na turystycznej trasie, wytyczonej śladami pisarza znajdują się zabytki: Zamek Odense, ratusz miejski oraz budynek dawnego więzienia. Każdego roku 2 kwietnia obchodzone są urodziny Andersena, W 208 urodziny, które mają miejsce w 2013 r., wejście do Muzeum H.C. Andersena jest bezpłatne, a o godz. 13:00 każdy może wziąć udział w niewielkiej ceremonii. Wybierając się do Odense w lecie, warto odwiedzić je pomiędzy 18 a 25 sierpnia, kiedy odbywa się Festiwal Hansa Christiana Andersena. W mieście odbywają się wówczas koncerty, przedstawienia uliczne, a jego ulicami przechodzi barwna parada.

Powrót do czasów dzieciństwa

fot. www.visitdenmark.dk

38

Dom kultury Tinderbox to wymarzone miejsce dla dzieci. Świat baśni jest tu na wyciągnięcie ręki – dzieciaki mogą się przebierać i malować, aby poczuć się jak jedna z baśniowych postaci. Wystawiane są tu przedstawienia, czytane są dzieła autorstwa Andersena, dzieci mogą także wziąć udział w  warsztatach oraz niektórych przedstawieniach, które odbywają się tu również w języku angielskim. Doskonała zabawa dla całej rodziny czeka również w ZOO. Tutaj w ciągu godziny można dostać się z Afryki do Azji, a po drodze zajrzeć do chłodnego świata pingwinów, które przybyły tu z  wysp subarktycznych Ameryki Południowej,oraz do podwodnej krainy oceanarium. Na odpoczynek po takich atrakcjach warto udać się do Funnen Village. Muzeum na otwartym powietrzu to rekonstrukcja duńskiej wsi z  XVIII i  XIX wieku. Wejście dla dzieci jest bezpłatne. Atrakcją Odense jest Duńskie Muzeum Kolei (Danish Railway Museum), największy tego typu obiekt w Skandynawii. Na powierzchni ponad 10 000 m² znajduje się kolekcja wagonów, lokomotyw i autobusów, które

przez wieki służyły na duńskich torach i drogach. Wszystkiego można tu dotknąć, sprawdzić – poczuć się jak dawny pasażer.

Coś dla duszy i dla ciała Dobrze zjeść można w Café Biografen, która mieści się w pasażu Bradts. W budynku starego zakładu tekstylnego mieści się dziś obok licznych kawiarni i restauracji Kunsthallen Bradts – galeria prezentująca sztukę wizualną, dizajn, architekturę oraz sztukę wideo. Zgłodniali turyści wybierać mogą także spośród wielu kawiarnianych ogródków. Godna polecenia jest najstarsza w  Odense kawiarnia – Gertrude, która po zmroku zamienia się w klub nocny. Największy wybór duńskich i zagranicznych piw znajduje się w Carlsens Kvarter. Wieczorową porą warto zajrzeć do Kansas City, gdzie koncerty grają duńskie i zagraniczne kapele. Jazz Dexter polecany jest miłośnikom jazzu, folku i  bluesa. Wstęp na poniedziałkowe jam sessions jest bezpłatny.

Więcej zieleni Mając więcej czasu koniecznie wstąp do położonego w  odległości ok. 30 km od Odense Zamku Egeskov. W tutejszych ogrodach podziwiać można rzeźby i labirynt z żywopłotu oraz wspaniałe kompozycje kwiatowe. Pięknie tu zwłaszcza wiosną. Wróćmy jednak do miasta Andersena. Miłośnikom przyrody polecam rejs statkiem po rzece, która przepływa przez środek miasta. Punkt początkowy wycieczki znajduje się w jednym z miejskich parków – Munke Mose. Spotkać w  nim można najwięcej mieszkańców Odense – to doskonały punkt do uprawiania joggingu oraz spacer z bliskimi. Na znajdującą się na tutejszej rzece zieloną wyspę Stige Ø dotrzeć można pieszo, rowerem lub samochodem. Mieszkańcy Odense urządzają tu pikniki i palą ogniska. Można też wybrać się na przejażdżkę rowerem górskim dookoła wyspy albo położyć się na zielonej trawce z baśniami Andersena. W takiej scenerii nietrudno będzie zatopić się w romantycznym wspomnieniu dzieciństwa.

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. Wikimedia na licencji CC 3.0

fot. www.visitdenmark.dk

Andersen’s Odense Altogether in Odense there are 13 places that relate to the life of H.C. Andersen. They can be recognised by the pictures of paper cut-outs of a smiling sun. In the city there are also a dozen or so sculptures portraying the characters from his tales and stories. On a tourist route , set in the writer’s footsteps, there are historic building: Odense castle, the city hall and the building of the old prison. Every year on April 2 Andersen’s birthday is celebrated. On the 208th birthday, which takes place in 2013, tickets to H.C. Andersen’s Museum are free, and at 1 p.m. everyone can take part in a small ceremony. Going to Odense in summer it is worth visiting between August 18 and 25, when the Hans Christian Andersen’s Festival takes place. Then in the city there are concerts, street shows, and a  colourful parade marches along the streets.

Going back to childhood The Tinderbox community centre is a  dreamcome-true for kids. The world of tales within arm’s reach – kids can put on costumes and do make up to feel like one of the fairytale characters. There are organised shows, Andresen’s works are read, kids may also take part in workshops and some plays, also in English. Great fun for the whole family is waiting in the ZOO, too. There you can get from Africa to Asia in one hour, and on the way have a look at the cool world of penguins, which have arrived from subarctic islands of South America and the underwater land in the aquarium. If you want to rest after the attractions, it is worth going to Funnen Village. The open-air museum is a reconstruction of a  Danish village from the 18th and the 19th century. Children enter for free. Another place of interest in Odense is the Danish Railway Museum, the largest structure of this kind in Scandinavia. Stretching over an area of over 10 000 m² there is a  collection of wagons, locomotives and buses used over the

the baltic panorama

centuries on Danish tracks and roads. You can touch and check everything there – to feel like an old-time passenger.

For the soul and for the body You can eat well in Café Biografen, located in Brandts Passage. In the building of the old clothing factory, nowadays, apart from the numerous cafes and restaurants there is Kunsthallen Brandts – a gallery presenting visual art, design, architecture and video art. Hungry tourists may also choose among many open-air cafés. It is worth recommending the oldest café in Odense – Gertrude, which turns into a  night club after dusk. The greatest selection of Danish and foreign beers is in Carlsens Kvarter. In the evening it is also worth visiting Kansas City where Danish and foreign bands perform. Jazz Dexter is recommended to fans of jazz, folk and blues. Admission is free on Monday Jam Sessions.

fot. www.visitdenmark.dk

fot. www.visitdenmark.dk

More greenery If you have some more time, you must stop by Egeskov Castle, located about 30km from Odense. In the gardens there, you may admire sculptures and a  hedge labyrinth as well as fantastic flower compositions. It is particularly beautiful there in spring. Let us go back to Andersen’s city, though. For fans of nature I recommend a cruise on the river that flows through the city centre. The starting point of the trip is in one of the city parks – Munke Mose. There you meet the most Odense inhabitants – it is a perfect spot for jogging and a walk with your friends. You can get on to the green island Stige, that is located on the river, by foot, bike or car. The citizens of Odense organise picnics and bonfires there. You can also set off on a mountain bike trip around the island or lie down on the green grass with Andersen’s tales. In such scenery it will not be hard to immerse oneself in the romantic reminiscence of childhood. Katarzyna Henschke-Ozga

nr 1 (74) III/V 2013

Wartą polecenia atrakcją Odense jest rejs rzeką, płynącą przez sam środek miasta. One of Odense’s biggest attractions is a cruise on the river flowing through the very heart of the city.

39


zoom

zoom

Legendarne auto powstanie w Szczecinie A legendary automobile will be built in Szczecin Nie lada gratka dla miłośników motoryzacji powstaje w szczecińskim Muzeum Techniki i Komunikacji. Kilkunastu pasjonatów postanowiło zrekonstruować słynny polski samochód – Syrenę Sport.

40

Quite a delight for motor fans is being built in the Museum of Technology and Transport in Szczecin. A dozen or so hotheads have decided to reconstruct the famous Polish car – the Syrena Sport.

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


wizualizacja modelu komputerowego/Marcin MoĹźejko

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

41


zoom

zoom

wizualizacja modelu komputerowego/Marcin Możejko

fot. Tygodnik MOTOR rok 1960

Grupa projektantów pod kierownictwem Cezarego Nawrota po godzinach pracowała nad Syreną Sport w warszawskiej fabryce FSO. A group of engineers under Cezary Nawrot have been working on the Syrena Sport after hours, at the Warsaw FSO factory.

42

Wszyscy ci, którzy choć trochę znają się na motoryzacji na pewno wiedzą, o  którym aucie mowa. Zjawiskowa, lekka, szybka Syrena Sport miała być synonimem kapitalistycznej egzotyki, odrobiny pychy i powiewu wolności z Zachodu. Niestety została legendą już na etapie projektów. Nigdy nie udało się uruchomić seryjnej produkcji tego pierwszego sportowego polskiego auta.

All those who know even a little bit about motorisation will surely know which car we are talking about. The dreamlike, light and fast Syrena Sport was to be the synonym of capitalistic exoticism, a  bit of pride and a  breeze of freedom from the west. Unfortunately it remained a  legend at the stage of blueprints. Mass production of the first Polish sports car was never launched.

Polska corvetta

Polish corvette

Syrena Sport powstawała w  warszawskim FSO przez trzy lata. To właśnie wtedy grupa projektantów pod przewodnictwem Cezarego Nawrota (zaprojektował m.in. Poloneza Caro oraz motocykl WSK) pracowała po godzinach, tworząc auto, które miało być realizacją ich marzeń. Projektanci zaprezentowali auto 1 maja 1960 roku w  ramach „czynu majowego” stołecznej fabryki. Syrena Sport z miejsca stała się sensacją nie tylko z  powodu świetnego wyglądu. Jak na tamte czasy osiągała także zawrotną prędkość 110 km/h, zupełnie niedostępną dla przeciętnego polskiego kierowcy. Wzmianki o  Syrenie szybko pojawiły się w zachodniej prasie, która z miejsca nazwała ją „najpiękniejszym autem zza żelaznej kurtyny”. Po latach dostała przydomek „polska corvetta”. Z  popularną Syreną łączyły ją tylko niektóre części. Przy budowie silnika szczególnie pomocny okazał się szczeciński motocykl Junak, a dokładniej jego silnik. Sportowa sylwetka Syreny, niskie zawieszenie i nieco drapieżna linia boczna były wynikiem wyraźnej fascynacji Nawrota takimi autami jak Ferrari czy legendarny Mercedes 190SL. Jedyny egzemplarz Syreny przejechał 30 tys. km i  trafił do magazynów FSO. Pod koniec lat 70. został zniszczony. Jedna z  teorii głosi, że stało się tak w  wyniku nieprzemyślanej decyzji administracyjnej – powodem miała być potrzeba

The Syrena Sport was designed in FSO in Warsaw for three years. That is when a group of designers led by Cezary Nawrot (he designed e.g. the Polonez Caro and the WSK motorcycle) worked after hours building a car that was to make their dreams come true. The designers presented the car on May 1, 1960 as a “May deed” of the factory in the capital of Poland. The Syrena Sport became a sensation at once, not only thanks to its fantastic appearance. For those times it also reached dizzy speed of 110 km/h, absolutely unavailable for an average Polish driver. The Syrena was soon mentioned in western press, which called it “the most beautiful car from behind the Iron Curtain.” Years later it got the nickname the “Polish corvette”. It had only some parts in common with the popular Syrena. When building its engine the Junak, a  motorcycle from Szczecin, turned out to be particularly helpful, its engine in particular. The sports silhouette of the Syrena, the low suspension and the dynamic profile were the result of Nawrot’s clear fascination with such cars as the Ferrari or the legendary Mercedes 190SL. The only copy of the Syrena made 30 thousand km and only made it to the the FSO storehouses. At the end of the 70's it was destroyed. One of theories claims that it was due to an ill-considered administrative decision – the reason was supposed to be the need to get some free storage space. Another theory says that the decision was

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


wizualizacja modelu komputerowego/Marcin Możejko

wizualizacja modelu komputerowego/Marcin Możejko

zwolnienia przestrzeni garażowej. Druga teoria made by the party authorities, to whom the image mówi, że zdecydowały o  tym władze partyjne, of the sports car did not fit the PRL ideology… którym wizerunek sportowego auta nie pasował Bring the legend back to life do ideologii PRL… Every now and again new hotheads, trying to make Przywołać legendę do życia their dream come true, turn to the reconstrucCo jakiś czas za rekonstrukcję zabierają się nowi tion. Up to now no-one has managed to recreate an zapaleńcy, próbujący spełnić swoje wielkie ma- identical Syrena Sport. The attempts made by all rzenie. Jak dotąd nikomu nie udało się odtwo- the daredevils have been quite a challenge, as no rzyć identycznej Syreny Sport. Próby dla wszyst- documents showing the work on the car have surkich śmiałków były wielkim wyzwaniem, nie vived. The first fully finished and working replica zachowały się bowiem żadne dokumentacje po- was made by Mirosław Mazur, from Lublin. He prekazujące tryb pracy nad autem. Pierwszą w peł- sented it on the 52nd anniversary of the premiere ni zakończoną i  jeżdżącą replikę stworzył lubli- of the original, that is on May 1, 2012. It was not nianin, Mirosław Mazur. Zaprezentował ją w 52 perfect, though. rocznicę premiery oryginału, czyli 1 maja 2012 roku. Nie była jednak doskonała. In Szczecin there have also tuned out to be a dozen or so hotheads, who about a  year ago set up Także w Szczecinie znalazła się grupka kilkuna- a similar goal for themselves – to bring the legend stu pasjonatów, którzy rok temu postawili po- back to life. The designers assume that ,altogether, dobny cel – powołać legendę do życia. Projektanci the reconstruction of the car will take them about zakładają, że łącznie rekonstrukcja auta zajmie two years. In their work they use e.g. photos, they im około dwóch lat. W pracy posługują się m.in. also cooperate with the engineers who took part in zdjęciami, współpracują także z  inżynierami, the construction of the original. The authors have którzy uczestniczyli w budowie oryginału. Auto- managed to create a  model of the motorcar body rom udało się już stworzyć model bryły nadwo- in 1:1 scale. Work on another replica of the Syrena zia w skali 1:1. Prace nad kolejną repliką Syre- has been funded by the Cezary Nawrot Foundation, ny Sport finansowane są poprzez założoną przez which was set up by fans and the family of Cezary pasjonatów Fundację im. Cezarego Nawrota, któ- Nawrot, and has supported the fans of the legendrego rodzina wsparła miłośników legendarnego ary car with plenty of valuable information. When auta wieloma cennymi informacjami. Gotowy the car is ready it will become one of the attractions samochód będzie jedną z  atrakcji szczecińskie- of the Museum of Technology and Transport in go Muzeum Techniki i Komunikacji przy ul. Nie- Niemierzyńska St. in Szczecin, which already has mierzyńskiej, które posiada największy w Polsce the largest Polish collection of Polish vehicles. zbiór polskich pojazdów. More on the attempts to reconstruct the SyrWięcej o  próbach odbudowy Syreny Sport i  po- ena Sport and the progress of the work may be stępach prac można przeczytać na stronie pro- found on the website of the project Syrenasport. jektu Syrenasport.eu oraz na Facebooku: face- eu and on Facebook: facebook.com/Syrena.Sport. Rekonstrukcja book.com/Syrena.Sport.Rekonstrukcja Sylwia Turkiewicz

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

fot. Radosław Skórzyński (2012)

Szczecińskiej grupie pasjonatów udało się zrekonstruować bryłę nadwozia Syreny Sport w skali 1:1. The Szczecin-based group was able to create a faithful reconstruction of the Syrena Sport chassis, built to scale with the original.

43


wokół Bałtyku

around the Baltic

Dla każdego coś skandynawskiego Wiosna jest jak zastrzyk energii po mroźnej, mrocznej zimie. Wszyscy z niecierpliwością wyczekują już lata i urlopowych wyjazdów. Jeśli nie możesz doczekać się wakacyjnego poczucia beztroski – zrób sobie rozgrzewkę w postaci wiosennej wycieczki. Marzą ci się spacery w pięknej scenerii, dobre jedzenie, zakupy i ciekawe miejsca? Na pewno znajdziesz coś dla siebie w Skandynawii.

Wiosna w wielkim mieście Wraz z nadejściem ciepłych dni, kawiarniane stoliki przenoszą się z lokali na ulice miast. Nie inaczej jest w Kopenhadze, zwłaszcza w okolicach Nyhavn. Stolica Danii w niezwykły sposób łączy typowe cechy współczesnych metropolii z kameralnym urokiem miast o bogatej historii. Znajdziesz tu nowoczesne restauracje w starych budynkach portowych, osiemnastowieczny pałac królewski w sercu miasta i młodą, tętniącą życiem kulturalnym dzielnicę Norrebero. Jeśli marzy ci się zetknięcie ze światem wielkiej mody – dobra wiadomość! Kopenhaga jest nazywana Mediolanem Północy! Szwedzkie Malmö to wielokulturowe miasto, które stawia na nowoczesność. Króluje nad nim wieżowiec Turning Torso, a  współczesna architektura skandynawska miesza się z zabytkami. Fani szwedzkiego designu w  mniejszym wydaniu, znajdą coś dla sie-

44

bie na zakupach w okolicy Davidshallstorg. Kulturowa różnorodność Malmö ma odbicie w  ofercie gastronomicznej: znajdziesz tu restauracje z daniami ze wszystkich zakątków świata – oczywiście również te proponujące tradycyjną kuchnię szwedzką. Miasto tętni życiem – w klubach i na ulicach niemal bez przerwy odbywają się niezależne festiwale i różnorodne wydarzenia artystyczne. Klimatu wiosny w wielkim mieście dostarczy ci Unity Line dzięki wycieczkom Malmö i Kopenhaga w 1 dzień.

Dla dużych i małych Wybierając się na wycieczkę z dziećmi, trzeba zadbać o odpowiednią dozę rozrywki. Wybierając wycieczkę Kopenhaga i  Bakken zwiedzicie najważniejsze turystyczne punkty stolicy Danii i zobaczycie, jak produkuje się piwo w browarze Carlsberg. Stare porty i pałace są interesujące, ale czy twoje dziecko mogłoby wymarzyć sobie fajniejszy zabytek, niż najstarszy park rozrywki na świecie? Ten tytuł należy do Bakken – pełnego atrakcji lunaparku, położonego 15 km od Kopenhagi.

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


fot. iStock

tock fot. iS

Dzieciaki żądne wiedzy, ale też ich rodziców, na pewno zaciekawi wycieczka Kopenhaga i Göteborg. W Danii zwiedzicie stolicę, obejrzycie odprawę Gwardii Królewskiej i przejedziecie wzdłuż Riwiery Duńskiej. W  Szwecji czeka na was Muzeum Volvo w  Göteborgu. Ekspozycja obejmuje historyczne samochody, autobusy i  łodzie Volvo produkowane od lat 20. zeszłego wieku do teraz, a  nawet projekty, które nie zostały nigdy zrealizowane. Wśród dodatkowych atrakcji: symulator ciężarówki i łodzi motorowej oraz specjalny kącik zabaw dla najmłodszych.

zamek Kronborg, którym w XIII wieku władał Amleth – pierwowzór bohatera najsławniejszego dramatu Williama Szekspira. Odwiedzając Bornholm zobaczysz ruiny średniowiecznych zamków i twierdz, oraz niespotykane nigdzie indziej rotundowe kościoły obronne. Ta duńska wysepka z kilometra na kilometr zmienia się jak obrazki w kalejdoskopie. Na każdym przystanku czekają cię niespodzianki – nie tylko historyczne. Pasjonatom dziedzictwa wikingów polecamy ofertę Kopenhaga, Malmö, Lund. Na dziedzińcu uniwersytetu w Lund można obejrzeć kamienie runiczne, a w okolicy Ystad zobaczysz Ales Stenar – imponujący kompleks kamienny, przypuszczalnie miejsce pochówku jednego z wielkich wodzów wikingów.

Hotel na wodzie

Skandynawia jest kolebką walecznych wikingów i  możnych władców – echa historycznej świetności odnaleźć można we wszystkich jej zakątkach. Wybierając się w odwiedziny u Hamleta i w Browarach Carlsberg, oprócz Kopenhagi masz szansę zwiedzić monumentalny

Podróżowanie z  Unity Line jest czystą przyjemnością. Miejsce w wygodnej kabinie, pyszne posiłki, opieka pilota i przejazdy autokarami klasy Lux to podstawa. W trakcie rejsu możesz wziąć udział w dyskotece lub skorzystać z innych atrakcji w części rozrywkowo – gastronomicznej promu, by przygotować się do niezapomnianych wrażeń, czekających cię w Skandynawii.

nr 1 (74) III/V 2013

45

Duch czasu

the baltic panorama


wokół Bałtyku

around the Baltic

Port fun! In Szczecin only! Do you want to organise an unforgettable bonding event for your employees? Are you looking for an idea for an original business meeting, a trip with your friends or a lively hen party? Pick the group trips offer with Unity Line to Szczecin. This port city, full of flavours and entertainment of the highest quality is open to your ideas. And we will help you organise any event. A trip with Unity Line is a guarantee of an unforgettable experience. Every minute is crucial, that is why the attractions start on the ferry. On board you are awaited by entertainment of the highest quality, fantastically stocked shops, exquisite dishes prepared by cuisinary masters and original cocktails that will help you relax in comfortable armchairs. You will gain strength before a true port adventure that awaits you in Szczecin – a city vibrant with night life and culture. The capital of West Pomerania is a city with energy which it derives from the sea, as well as its fascinating history and multicultural tradition. Szczecin welcomes guests from Scandinavia!

Poetry of flavours Seamen claim that a port is a poetry of rum and cognac. But in Szczecin you may also discover the poetry of beer. A beer vernissage is waiting for you in Stara Komenda – The only pub in this part of Poland with its own mini brewery mentioned in the TOP 8 best showplaces of Szczecin prepared by National Geographic Traveller. The beer produced there is famed for its great taste and amber colour, the secret of which is in the top quality ingredients used for its production: water and Polish hops. Good beer whets the appetite so its worth eating something. A culinary journey around Szczecin will surely be to your taste. A visit to Karczma Polska pod Kogutem or U Wyszaka restaurant located in the gothic basement of the old City Hall is a challenge for the greatest gourmets. Polish food will delight you! For a long time you will remember roast quail in red wine or venison in a special sauce with beetroots!

Underground peculiarities The urban underground always hides a  lot of mysteries. One of them is a  recipe for a  world-wide famous vodka from Szczecin called Starka, which is over 5 centuries old. The technology of production of this noble drink is very similar to the way whisky is produced. The magical lab where Starka is produced is located deep underground. The basements have a few floors! They are full of oak barrels where the spirit matures in the mysterious atmosphere. Long passageways, darkness and secrets- that is the way the alternative underground Szczecin looks. Start sightseeing from the atomic shelter located underneath the Main Train Station, follow the guide carefully and listen to unbelievable stories that really happened!

Amber treasure It is time to get some fresh air! The view over Szczecin from the Odra river is said to be breathtaking. You can see the port docks, small shipyards and post-industrial architecture from a boat trip, which starts from Wały Chrobrego. When you get back on to the land, visiting the National Museum is a must. It is located in the awesome classicist buildings that reverently overlook the river. This is the only place to see an amber Lucky Bear – a bear hunter’s lucky charm that comes from the neolithic age and was found in Pomerania during a peat excavation.

A bit of adrenaline Quick rotation, high speed and maximum security. Do you want to check your skills on a race-track? Do you feel like racing? A professional indoor carting track – one of the best in the country is located in Szczecin! Over 500 metres of track on a perfect surface, 20 carts for adults, 10 carts for kids, instructors’ care and a lot of fun – these are the attractions you may take part in! With a roaring engine, at full speed and on a route full of turns and twists you will break the record of great fun! These are just some of the fun things to do in Szczecin. Come to us with your ideas, we will help you to develop a proposal!

fot. R.Filipowicz

46

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


wicz .Filipo fot. R

fot. iStock

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

47


klub małego wikinga

a small a small viking’s club

Wiosenna pomyłka

Spring misunderstanding Wiking Polo to znany po obu stronach Bałtyku poszukiwacz przygód. Ma siły za pięciu! Odwagi za dziesięciu! Niemal każdego dnia przytrafia mu się coś niebywałego, a on bez ociągania podejmuje kolejne wyzwania. Znany jest ze swej energii, którą czerpie wprost ze słońca i morskich fal. Choć podobno bywają też takie dni, że lubi sobie troszkę poleniuchować...

Polo the Viking is an adventure-seeker well-known on both sides of the Baltic. He is as strong as five others! As brave as ten others! Almost every day something extraordinary happens to him, and he, with no delay, accepts one challenge after another. He is known for his energy, that he derives straight from the sun and the sea waves. However, they say there are such days on which he likes being a bit lazy ...

Był to pierwszy wiosenny dzień. Słońce nieśmiało wychodziło zza chmur, a  mewy radosnym krzykiem oznajmiały odejście zimy. Wiking Polo żeglował leniwie po Zatoce Gdańskiej, leżał w  swym hamaku i rozkoszował się delikatny mi promieniami słonecznymi. Aż nagle zobaczył unoszącą się na falach nieruchomą postać! „Człowiek za burtą!” – krzyknął i szybko wskoczył do wody.

It was the first spring day. The sun was shyly looking from behind the clouds, seagulls were screeching a joyful farewell to winter. Polo the Viking was sailing lazily across Gdańsk Bay, lying in his hammock and relishing in the gentle rays of the sun. But suddenly he noticed a still figure floating on waves! “Man overboard! – he shouted and quickly jumped into the water. He reached the drifting person in a few seconds, and wanted to apply some artificial respiration, but what is it? It turned

W kilka sekund dopłynął do dryfującej postaci, już chciał robić sztuczne oddychanie, ale co to? Okazało się, że to nie człowiek, a przebrana... kukła ze słomy. „Kto robi sobie takie żarty?” – pomyślał zdziwiony. „Już ja cię znajdę żartownisiu wiosenny!” Polo wskoczył do swojej łajby, rozwinął żagle i ruszył w stronę lądu. Po drodze minął jeszcze dwie kukły unoszące się na wodzie. Wiking zauważył, że wszystkie one trafiły do morza niesione prądem Wisły.

out that it was not a human but a dressed-up... man of straw. “Who is making such jokes?” – he thought surprised. “Oh, I will find you, you spring jester!” Polo jumped onboard his boat, unrolled the sails, and set sail for the land. On his way he passed by two more effigies floating on the surface of the water. The Viking noticed they all reached the sea by being taken on the Gdy Polo wpłynął do rzeki, musiał zrzucić żagle i  wy- current of the Vistula river. ciągnąć wiosła. „Ech, żartownisiu, przez ciebie wiosłuję w  taki piękny słoneczny dzień zamiast wylegiwać się na When Polo reached the river he had to furl the sails and take hamaku!” Wiking musiał się mocno napocić, żeby spraw- out the oars. “Oh, you jester, It is because of you that I row on nie omijać ostatnie kry z wiosennych roztopów. W oddali such a beautiful sunny day instead of lying in my hammock!” zobaczył most, na którym stała grupa dzieci z kolejną ku- The Viking had to struggle to smoothly pass by the last ice kłą. „Mam was! Teraz odechce wam się głupich żartów.” – floats left after the spring thaw. From a  distance he noticed a bridge and a group of kids with another effigy on it. “Gotcha! pomyślał Polo. You will lose the taste for silly jokes.” – Polo thought. Ale co to? Gdy dobił do mostu, okazało się, że jest to zorganizowana wycieczka szkolna prowadzona przez na- But what is it? When he reached the bridge it turned out it was uczycielkę. „Kim jesteście? Dlaczego wyrzucacie kukły do an organised school trip led by a teacher. “Who are you? Why wody?” – spytał zdezorientowany Polo. „To stary słowiań- are you throwing effigies into the water?” – asked Polo totally ski zwyczaj – topienie Marzanny w pierwszy dzień wiosny. confused. “It is an old Slavic custom – drowning Marzanna on W  ten sposób wypędzamy zimę.” – odparła radośnie na- the first day of spring. This is how we expel winter.” – answered uczycielka. „Ano tak... skutecznie wypędzacie... do same- the teacher merrily. “Right... you expel it well... well into the go morza! I pomyśleć, że chciałem ratować zimę...” – odparł sea! So I wanted to save winter...” – answered the Viking and started laughing. wiking i zaczął się śmiać.

48


a small viking’s club

klub małego wikinga

Ciekawostki dla wilczków morskich

Titbits for the sea puppies

Każda, nawet najsroższa zima musi się kiedyś skończyć. Gdy przychodzi ocieplenie, zaczyna się topić śnieg i lód nagromadzony podczas zimowych miesięcy. Zazwyczaj następuje to bardzo gwałtownie i w zaledwie kilka dni mnóstwo roztopionej wody spływa do rzek i jezior. Poziom rzek bardzo się wtedy podnosi, a zatory z popękanej kry – niemal jak korek – utrudniają ujście wody do morza. W ten sposób dochodzi do wielu wiosennych powodzi i podtopień.

Every winter, even the most severe one, must end one day. When it gets warmer snow and ice collected in the winter months start melting down. Usually it happens suddenly in a few days only, a lot of melted water flows into rivers and lakes. The level of rivers rises a lot then, and ice blocks made of broken ice, like stoppers, make the way to the sea more difficult. Thus many spring floods and inundations take place.

Co to są wiosenne roztopy?

What is the spring thaw?

Znasz zwyczaj topienia marzanny?

Do you know the custom of drowning a girl of straw?

Marzanna jest słowiańską boginią symbolizującą zimę. Topienie kukły Marzanny w rzece lub jeziorze to prastary obrzęd, który miał przyspieszyć nadejście wiosny i zapewnić urodzaj w nadchodzącym roku. Obecnie zwyczaj ten jest kultywowany jako atrakcja dla dzieci szkolnych i przedszkolaków pierwszego dnia kalendarzowej wiosny (21 marca).

Marzanna is a Slavic goddess that symbolises winter. Drowning an effigy of Marzanna in a river or a lake is an ancient custom that was supposed to speed up the coming of spring and assure a bumper harvest in the coming year. Nowadays the custom is kept as an attraction for school and pre-school kids on the first day of calendar spring (March 21).

Wiosenna zagadka! Spring quiz!

Wędkarz Maurycy łowił ryby podczas wiosennych roztopów. Poziom wody w  rzece podnosił się o  7,5 cm na godzinę. Siedząc w  swojej łódce Maurycy zastanawiał się, po jakim czasie woda osiągnie napis WIOSNA, który mieści się 45 cm nad poziomem rzeki. Znasz odpowiedź? Maurycy, a fisherman, was fishing during the spring thaw. The level of water in the river was rising 7.5cm every hour. Sitting in his boat Maurycy was wondering how much time the water needs to reach the word WIOSNA that was written 45cm above the level of river. Do you know the answer? Jest tylko jedno rozwiązanie: woda nigdy nie osiągnie napisu WIOSNA, gdyż łódka podnosi się razem z przybieraniem wody :) There is only one solution: water will never reach the writing WIOSNA, as the boat rises together with the water. :)

Według słowiańskiej tradycji Marzanna to kukła wykonywana ze słomy – ubierana lub owijana płótnem oraz zdobiona wstążkami i koralami. Jej wysokość rzadko przekracza dwa metry.

What does Marzanna look like? According to Slavic tradition, Marzanna is made of straw – dressed up or wrapped in linen and ornamented with ribbons and beads. It is seldom higher than two metres.

A Girl of straw is shown in picture no.1

Jak wygląda Marzanna?

Marzannę przedstawia rysunek nr 1


café relaks

café review

Strindberg’s Star

Gwiazda Strindberga Jan Wallentin Używając terminologii z astronomii, 43-letni Jan Wallentin to Supernowa. Gwiazda tego szwedzkiego dziennikarza mieszkającego w  Sztokholmie eksplodowała nagle i  niespodziewanie. Jego debiutancka książka „Gwiazda Strindberga” tłumaczona jest już w  czternastu krajach! Czy Wallentin proponuje czytelnikom coś innego niż popularne skandynawskie kryminały? Podobno to opowieść tajemnicza i  niezwykła… Dajmy szansę Wallentinowi!

Using an astronomic term, 43-year-old Jan Wallentin is a Supernova. The star of this Swedish journalist living in Stockholm exploded suddenly and unexpectedly. His debut book “Strindberg’s Star” has already been translated in fourteen countries! Does Wallentin offer his readers something different from popular Scandinavian crime stories? It is said his story is mysterious and unusual… Let’s give Wallentin a chance!

Adrian Mole: The Prostrate Years

Adrian Mole lat 39 i pół. Czas prostracji Townsend Sue Wyjątkowa książka kucharska autorki kryminałów Camilli Läckberg i  jednego z  najwybitniejszych szefów kuchni w  Szwecji, Christiana Hellberga. Pomysł na nią narodził się z przyjaźni autorów, wspólnej pasji do gotowania i  miłości do rodzinnej Fjällbacki. Camilla i  Christian wracają do swoich ulubionych miejsc z przeszłości, aby zabrać się do gotowania pośród wysepek, domków rybackich i  kutrów. Daj się zainspirować i zaproś przyjaciół na ucztę!

Do you remember Adrian Mole? A teenager growing up, full of complexes, an unfulfilled poet who wrote a secret diary? Adrian is reaching 40! He has a  grown-up son (Glenn fights in Afghanistan) and a daughter (crazy about dressing up as Disney characters), and besides that he leads an almost normal life… Unfortunately he gets a prostate disease. How not to fall into extreme prostration?

The Long Earth

Długa Ziemia Terry Pratchett, Stephen Baxter

Druga część znakomitej Trylogii Pogranicza. „Przeprawa” opisuje losy dwóch nastoletnich braci, którzy przemierzają wzdłuż i  wszerz południowe stany Ameryki w przeddzień wybuchu II wojny światowej. Symbolizm zawarty w tej powieści przywodzi na myśl „Moby Dicka”. „Przeprawa” to nie tylko powieść drogi, ale i opowieść o  dojrzewaniu, utracie niewinności i  zdobywaniu życiowych doświadczeń.

The book has been written in a duet. Pratchett, who has for years suffered from a rare form of Alzheimer, invited to cooperation Stephen Baxter – one of most important British science fiction writers. What will be the result of the unusual tandem? It must be another best seller! “The Long Earth” is a science fiction story based on the idea of parallel worlds, and its action, or rather actions, take place in 2030. So let us have a look into the future!

The book of everything

Książka wszystkich rzeczy Kuijer Guus Książka pomaga odkryć i  uzmysłowić dzieciom oraz ich rodzicom w  czym tkwi istota dizajnu czyli projektowania. A  zaprojektowane jest naprawdę wszystko: od rzeczy bardzo małych, takich jak spinacz, po te bardzo duże, jak samolot, rzeczy zwyczajne, takie jak wiadro, oraz eleganckie jak perfumy! Ta książka wzbudza ciekawość i pomaga rozwinąć kreatywne myślenie.

50

"The book of everything” is the most popular book by the last year’s laureate of Astrid Lindgren Memorial Award – a world prize in children’s literature. Wonderful, unforgettable, as moving as “The Little Prince” – these are only a few quotations from reviews that could be read in the most important European magazines. Will the child character from Guus’s book win the hearts of young readers in Poland, too? Find it for yourselves!

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


People, Hell & Angels Jimi Hendrix Król gitary żyje! Właśnie ukazała się kolejna płyta Jimiego Hendrixa! Krążek „People, Hell & Angels” to archiwalny materiał zarejestrowany w  Nowym Jorku w  latach 1968-69. Utwory powstały, gdy Hendrix w  pojedynkę eksperymentował z brzmieniem. Album zawiera 12 niepublikowanych wcześniej utworów. Krążek wyprodukował Eddie Kramer, który pełnił funkcję inżyniera dźwięku przy wszystkich trzech wydanych za życia artysty płytach.

The king of the guitar is alive! Another album by Jimi Hendrix has just been published! The album ”People, Hell & Angels” is the archival material recorded in New York in 1968-69. The songs were created when Hendrix experimented with sound on his own. The album contains 12 songs not published before. The album has been produced by Eddie Kramer, who was a sound engineer in all three albums published when the artist was still alive.

Sugar man Dokument „Searching for Sugar Man” szwedzkiego reżysera Malika Bendjelloula to pewny kandydat do Oskara. Opowieść o zaginionym piosenkarzu, któremu wróżono karierę większą niż Bobowi Dylanowi zbiera nagrody na wszystkich najważniejszych festiwalach na świecie. Ale w  obrazie Bendjelloula najważniejsza jest muzyka. Niesamowita i  porywająca. Ścieżka dźwiękowa do filmu, zawiera 14 piosenek Sixto Rodrigueza. Musicie to usłyszeć!

The documentary "Searching for Sugar Man” by a  Swedish director Malik Bendjelloul is an inevitable candidate for an Oscar. The story of a missing singer, who had been portended a career bigger than Bob Dylan, has been collecting awards at the most important festivals all over the world. But in Bendjelloul’s picture the most important is music. Amazing and ravishing. The soundtrack contains 14 songs by Sixto Rodriguez. You must listen to it!

The next Day David Bowie

Bowie to ma gest. 8 stycznia 2013 r., w dniu swoich 66 urodzin, zapowiedział wydanie 24 albumu studyjnego w karierze (sic!) i tym samym uszczęśliwił fanów na całym świecie. Jak udało mu się utrzymać prace nad nowym krążkiem w  tajemnicy? Bowie podarował nam 14 nowych utworów (+ 3 na albumie w wersji de luxe). Pierwszym singlem została piosenka o  wymownym tytule „Where Are We Now”. No właśnie David, where…

Bowie is definitely generous. On January 8, 2013, on his 66th birthday, he announced the publishing of the 24th studio album in his career (sic!) and thus made all his fans around the world very happy. How did he manage to keep the work on a new album in secret? Bowie gave us 14 new songs (+3 on the deluxe album). The first single is the song of a meaningful title ”Where Are We Now”. Exactly David, where….

Optica

Shout of Louds To będzie już czwarty krążek w dorobku szwedzkiej grupy rockowej, która koncertowała u  boku takich gwiazd, jak: The Strokes, Kings of Leon czy The Magic Numbers. Na początku 2013 roku zespół zaskoczył wszystkich, wydając singiel zatytułowany „Blue Ice” na płycie analogowej wykonanej z... lodu! Jeżeli najnowsza płyta „Optica” będzie równie dużym zaskoczeniem artystycznym, to Shout of Louds odniosą murowany sukces!

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

It is going to be the fourth album by the Swedish rock band who have performed next to such stars as: The Strokes, Kings of Leon or The Magic Numbers. At the beginning of 2013 the band surprised everyone publishing a  single called “Blue Ice” on an analogue disc made of… ice! If the latest album “Optica” is artistically just as surprising, Shout of Louds will definitely succeed!

51


kulinarne impresje

culinary impressions

Z pajdą chleba

fot. shutterstock

With a loaf of bread

Chleb z serem czy wędliną? Bułkę posmarować dżemem czy miodem? A może sięgnąć po lekkie i zdrowe pasty? Szykuje się wiosenna metamorfoza kanapek.

Bread with cheese or cold meat? A bread roll with jam or honey. Or perhaps reach for some light and healthy spreads? A spring sandwich metamorphosis is coming.

Lubię, gdy w sobotni poranek można delektować się długo spożywanym śniadaniem. Na stole pojawiają się pachnące bułki, chrupiące pieczywo, świeże warzywa i filiżanka ulubionej herbaty. Pasty na chleb są doskonałym uzupełnieniem takiego nieśpiesznego posiłku. Od dłuższego czasu omijam wędliny na sklepowych półkach i  biorę się za przyrządzanie zdrowych kanapkowych past. Ilość możliwości sprawia że każde śniadanie może być inne. Można je przyrządzić z ryb, jajek czy warzyw. Kanapkę posmarować można włoskim pesto, meksykańskim guacamole lub arabskim humusem. Polskie specjalności, przygotowywane przez nasze babcie, to między innymi pasta jajeczna czy z  twarogu – w  Wielkopolsce znana jako „gzik”. Przepisy może banalne w przygotowaniu, ale za to jaki smak.

I  like it, when on Saturday morning, one can savour breakfast for a long time. There appear fragrant bread rolls, crunchy bread loaves, fresh vegetables and a  cup of  favourite tea on the table. Bread spreads are a perfect addition to such a lazy meal. For some long time now, I  have been avoiding cold meats on shop shelves and I have started preparing healthy sandwich spreads. The number of options makes every breakfast different. You can make them from fish, eggs or vegetables. A sandwich may be spread with Italian pesto, Mexican guacamole or Arabic hummus. Polish specialties prepared by our grandmothers are e.g. egg spread or cottage cheese ones – in Greater Poland known as “gzik”, recipes may be called trivial, but the taste is wonderful! Katarzyna Henschke-OZGA

52

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


Pasta jajeczna

Egg spread

Składniki: 4-5 jajek, ugotowanych na twardo 2 łyżki majonezu 1/2 małej cebuli 1 łyżeczka musztardy, najlepiej Dijon 1/2 łyżeczki białej gorczycy po szczypcie pieprzu, kurkumy i soli morskiej 3-4 krople soku z cytryny

Ingredients: 4-5 hard-boiled eggs 2 spoonfuls of mayonnaise 1/2 a small onion 1 teaspoonful of mustard, preferably Dijon 1/2 teaspoonful of white Sinapis sprinklings of pepper, curcuma and sea salt 3-4 drops of lemon juice

Składniki: 200 g twarożku śmietankowego 2-3 łyżki śmietany lub jogurtu greckiego 12 zielonych oliwek 1 mała cebula dymka ze szczypiorkiem 3 ząbki czosnku 1/2 pęczka rzeżuchy sól, pieprz, słodka czerwona papryka

Ingredients: 200 g of cream cottage cheese 2-3 spoonfuls of cream or Greek yoghurt 12 green olives 1 small spring onion with chives 3 cloves of garlic 1/2 bundle of cuckoo-flower Salt, pepper, sweet red pepper

Preparation: Mince the onion finely. Cut the eggs, add the mayonnaise, the onion as well as the mustard and Sinapis (powdered in a press). Mix all the ingredients, add the lemon juice, spice it up with pepper, salt and curcuma and mix again. Then put into the fridge for a few hours. The spread may be blended into a smooth mass. Keep in a fridge no longer than 1-2 days.

Przygotowanie: pokroić drobno cebulę, szczypior i oliwki, a następnie posiekać rzeżuchę. Czosnek przecisnąć przez praskę. W misce połączyć twarożek oraz pozostałe składniki, wymieszać, a następnie doprawić do smaku. Pastę nakładać na małe kawałki pieczywa i przyozdobić rzeżuchą.

Preparing: mince the onion, chives and olives finely, and then add the cuckoo-flower. Press the garlic. Mix the cottage cheese and other ingredients in a bowl, than spice it up for taste. Put the spread on small pieces of bread and ornament it with the cuckoo-flower.

Humus z marchewką

Humus with carrot

Składniki: 200 g ugotowanej ciecierzycy 200 g młodej marchewki 3 łyżki oliwy sól i pieprz 2 ząbki czosnku 3 łyżki soku z cytryny 2 łyżki gotowej pasty tahini (do kupienia w sklepach ekologicznych) lub wg przepisu poniżej Pasta tahini: 5 łyżek sezamu 2 łyżki oleju sezamowego 1 łyżka soku z cytryny

Ingredients: 200 g of boiled chick peas 200 g of baby carrot 3 spoonfuls of olive oil salt and pepper 2 cloves of garlic 3 spoonfuls of lemon juice 2 spoonfuls of ready-made tahini (available in ecological shops) or made by the recipe below. Tahini spread: 5 spoonful of sesame seeds 2 spoonfuls of sesame oil 1 spoonful of lemon juice

Przygotowanie pasty tahini: sezam uprażyć na suchej patelni, zmiksować z olejem oraz sokiem z cytryny na gładką masę.

Preparing tahini spread: fry the sesame seeds on a dry frying pan, mix with the oil and lemon juice into a smooth spread.

Przygotowanie: Marchewkę obrać i pokroić na cienkie plastry. Włożyć do formy do pieczenia, polać oliwą, posypać solą i pieprzem, dokładnie wymieszać. Piekarnik nagrzać do 180 st. C. Wstawić marchewkę i piec około 15 minut – do czasu aż będzie miękka. Jeszcze ciepłą marchewkę wraz z oliwą zmiksować z ciecierzycą, pastą tahini, czosnkiem na gładką pastę. Dodać sok z cytryny, doprawić solą i pieprzem do smaku. Najlepiej smakuje ze świeżo upieczonym pieczywem lub chlebkami pita.

Preparing hummus: peel the carrots and slice them thinly. Put into a baking pan, sprinkle with olive oil, salt and pepper, mix thoroughly. Heat up the oven to 180 degrees Celsius. Put in the carrots and bake for about 15 minutes – till it is soft. Mix the still warm carrots with the olive oil mix, the chick peas, the tahini spread, and the garlic until you have a smooth spread. Add the lemon juice, spice it up with salt and pepper for taste. It tastes best with freshly baked bread or pita breads.

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

Gzik with olives

Ajvar

fot. iStock

fot. shutterstock

fot. iStock

fot. shutterstock

Przygotowanie: Cebulę posiekać w drobną kostkę. Jajka pokroić, dodać majonez, cebulę oraz musztardę i gorczycę (rozdrobnioną w moździerzu). Wszystkie składniki wymieszać, dodać sok z cytryny, doprawić pieprzem, solą i kurkumą i ponownie wymieszać. Następnie odstawić do lodówki na kilka godzin. Pastę można zmiksować na gładką masę. Przechowywać w lodówce maksymalnie 1-2 dni.

Gzik z oliwkami

Ajvar

Składniki: 8 czerwonych papryk 2 nieduże bakłażany 1 mała, ostra papryka 2 łyżki winnego octu 2 ząbki czosnku szczypta soli i pieprzu 1 łyżeczka słodkiej papryki oliwa z oliwek

Ingredients: 8 red peppers 2 small eggplants 1 small spicy pepper 2 spoonfuls of wine vinegar 2 cloves of garlic Sprinklings of salt and pepper 1 teaspoonful of sweet pepper Olive oil

Przygotowanie: Paprykę pokroić na ćwiartki i oczyścić z nasion, bakłażany pokroić na grube plastry. Warzywa ułożyć w naczyniu żaroodpornym wyłożonym pergaminem, osmarować oliwą oraz piec ok. 30 minut w temp. 180 st. C, aż papryka się zrumieni. Gorące papryki umieścić w woreczku na 15 minut i następnie obrać je ze skórki. W misce umieścić obraną paprykę, bakłażany, wyciśnięty czosnek, ocet – zmiksować na gładką masęi przyprawić solą i pieprzem do smaku. Na koniec doprawić słodką papryką, przełożyć do słoików i wstawić na kilka godzin do lodówki.

Preparing: Cut the pepper into quarters, get rid of the seeds and slice the eggplants thickly. Put the vegetables in an ovenproof dish lined with parchment paper, sprinkle them with olive oil and bake for about 30 minutes at 180C, until the pepper browns a little. Put the hot peppers into a plastic bag for 15 minutes and then peel them. Put the peeled pepper, eggplants, pressed garlic and vinegar into a bowl, mix it until its smooth and spice it up with salt and pepper. Finally spice it up with sweet pepper, put it into jars and then into a fridge for a few hours.

53


flota

Flota Unity Line Unity Line Fleet

fleet

Obecnie Unity Line eksploatuje 7 promów na dwóch liniach: Świnoujście – Ystad oraz Świnoujście – Trelleborg. Linia promowa łącząca Świnoujście z Ystad obsługiwana jest przez dwie komfortowe jednostki pasażerskie – promy Polonia oraz Skania. Takie zaplecze umożliwiło uruchomienie wahadłowego połączenia pomiędzy Polską i Szwecją. W zarządzie operatora pozostają jeszcze dwie jednostki samochodowo-kolejowe: Kopernik i Jan Śniadecki, oraz trzy promy ładunkowo-pasażerskie: Wolin, Gryf i Galileusz. Struktura floty umożliwia pełną obsługę wszystkich grup odbiorców, tj. spedytorów, przewoźników drogowych, kolejowych oraz ruchu pasażerskiego.

At present Unity Line operates 7 ferries on two routes: Świnoujście – Ystad and Świnoujście – Trelleborg. The ferry line which connects Świnoujście and Ystad is operated with two luxurious passenger units – m/f Polonia and m/f Skania. Thanks to such resources it was possible to create shuttle service between Poland and Sweden. At the operator’s disposal there also are two car and train units: Kopernik and Jan Śniadecki, as well as three freight and passenger units: Wolin, Gryf and Galileusz. The structure of the fleet makes serving all kinds of recipients possible: forwarders, road and rail hauliers and passenger traffic.

m/f Polonia od/from 01.02.2012

codziennie everyday

Świnoujście – Ystad

13.00

► 20.15

Ystad – Świnoujście

22.30 Prom Polonia wszedł do eksploatacji w 1995 roku i do tej pory jest jednym z najnowocześniejszych i najbardziej luksusowych promów pływających po Bałtyku. W trakcie jednego rejsu, na pokładzie promu może znajdować się 1000 osób, samochody osobowe, ciężarówki i wagony kolejowe. Polonia słynie z licznych, oferowanych gościom atrakcji. Na pokładzie promu znajdują się dwie restauracje, kafeteria, dyskoteka, pub, dwa bary koktajlowe, bar przekąskowy, kasyno oraz sklepy.

M/f Polonia entered the service in 1995 and it is still one of the most modern ferries on the Baltic Sea. It can carry up to 1000 persons, cars, trucks and also train cars each way. M/f Polonia provides outstanding comfort and the highest quality of service. There are plenty of attractions waiting for our passengers onboard: two restaurants, cafeteria, discotheque, pub, two cocktail bars, buffet, casino and shops. It is the most comfortable way across the Baltic Sea.

◄ 06.45

M/F POLONIA Prom pasażersko-samochodowo-kolejowy Zwodowany w stoczni Langsten Slip & Batbyggeri Długość: 169,9 m Szerokość: 28 m Zanurzenie: 6,2 m Nośność: 7200 DWT Prędkość max: 20,2 węzła

Passenger/car/rail ferry Launched in the shipyard Langsten Slip & Batbyggeri Length: 169,9 m Breadth: 28 m Draught: 6,2 m Deadweight: 7200 DWT Max. speed: 20,2 knots

M/f Polonia będzie wyłączona z serwisu w dniach 24-25.12 i 30-31.12.2013. M/f Polonia will be out of service on 24-25/12 and 30-31/12 2013.

m/f Skania od/from 01.02.2012

codziennie everyday

Świnoujście – Ystad

23.00

► 06.30

Ystad – Świnoujście

13.30

We wrześniu 2008 roku, na linię Świnoujście – Ystad weszła m/f Skania. To nowoczesna jednostka pasażersko-towarowa, o standardzie obsługi porównywalnym z promem Polonia. Na pokład może zabrać 1397 osób, 80 samochodów osobowych i około 90 zestawów samochodów ciężarowych. Do dyspozycji gości są: restauracja à la carte, restauracja samoobsługowa oraz bary z przekąskami i napojami. W czasie rejsu można też potańczyć w dyskotece, zagrać w kasynie oraz zrobić zakupy w bogato zaopatrzonym sklepie.

Świnoujście – Szczecin

07.30 54

► 09.00

In September 2008, m/f Skania entered Świnoujście – Ystad route. It is a modern freight and passenger ferry of a service standard comparable to Polonia ferry. It can take up to 1397 persons, 80 cars and about 90 lorry sets at once. At the guests disposal there are restaurant a la carte, a selfservice restaurant and a bar with snacks and drinks. During the cruise one may also dance in a disco, gamble in a casino or do shopping in a wellstocked shop.

Szczecin – Świnoujście

10.00

◄ 11.30

◄ 20.00

M/F SKANIA Prom pasażersko-samochodowy Zwodowany w stoczni Schichau Seebeckwerft, Bremerhaven Długość: 173,7 m Szerokość: 24 m Zanurzenie: 6,2 / 6,4 m Prędkość max: 27 węzłów

Passenger/car ferry Launched in the shipyard Schichau Seebeckwerft, Bremerhaven Length: 173,7 m Breadth: 24 m Draught: 6,2 / 6,4 m Max. speed: 27 knots

M/f Skania będzie wyłączona z serwisu w dniach 24-25.12 i 30-31.12.2013. M/f Skania will be out of service on 24-25/12 and 30-31/12 2013.

Rozkład jazdy minibusów Minibus timetable Świnoujście – Szczecin

20.30

► 22.20

nr 1 (74) III/V 2013

Szczecin – Świnoujście

19.45

◄ 21.35

the baltic panorama


Rozkład rejsów Ferry timetable m/f Gryf m/f Galileusz m/f Wolin M/F WOLIN

Świnoujście

Trelleborg

odejście departure

Pon-Pt Mo-Fri

przyjście arrival

04.00** 10.15 22.45*

01.30* 09.00** 16.00

04.00** 10.15 22.45*

01.30*

Sob Sat

Car/passenger ferry Launched in the shipyard Moss Fredrikstad Length: 188,9 m Breadth: 23,1 m Draught: 5,9 m Max. speed: 18 knots

01.30** 09.00* 16.00

Nd Sun

Prom ładunkowo-pasażerski Zwodowany w stoczni Moss Fredrikstad Długość: 188,9 m Szerokość: 23,1 m Zanurzenie: 5,9 m Prędkość max: 18 węzłów

przyjście arrival

odejście departure

09.15* 16.00** 23.30

02.15 15.45* 20.00**

08.45

02.15 15.45* 13.15** 20.00*

09.15** 16.00* 23.30

20.45**  /f Gryf (w tygodnie parzyste), m/f Galileusz (w tygodnie nieparzyste) * m m/f Gryf (even weeks), m/f Galileusz (odd weeks)

M/F GRYF Car/passenger ferry Launched in the shipyard Fosen Length: 157,9 m Breadth: 24 m Draught: 5,9 m Max. speed: 17 knots

m/f Gryf (odd weeks), m/f Galileusz (even weeks)

m/f Kopernik codziennnie everyday

Prom ładunkowo-pasażerski Zwodowany w stoczni Fosen Długość: 157,9 m Szerokość: 24 m Zanurzenie: 5,9 m Prędkość max: 17 węzłów

 Gryf (w tygodnie nieparzyste), m/f Galileusz (w tygodnie parzyste) ** m/f

Świnoujście przyjście arrival

17.00

Ystad przyjście arrival

odejście departure

19.30

05.00

odejście departure

09.30

M/F GALILEUSZ Prom ładunkowo-pasażerski Zwodowany w stoczni van der Giessen Długość: 150,4 m Szerokość: 23,4 m Zanurzenie: 5,9 m Prędkość max: 19 węzłów

Car/passenger ferry Launched in the shipyard van der Giessen Length: 150,4 m Breadth: 23,4 m Draught: 5,9 m Max. speed: 19 knots

codziennnie everyday

m/f Śniadecki Świnoujście przyjście arrival

00.15*

Ystad przyjście arrival

odejście departure

04.00

11.00

odejście departure

17.30

Dojazd do terminalu w Świnoujściu Directions to Świnoujście Terminal

M/F KOPERNIK Prom pasażersko-kolejowo-samochodowy Zwodowany w stoczni Bergens Mekaniske Verksted Długość: 160 m Szerokość: 21,6 m Zanurzenie: 5,7 m Prędkość max: 18 węzłów

Passenger/car/rail ferry Launched in the shipyard Bergens Mekaniske Verksted Length: 160 m Breadth: 21,6 m Draught: 5,7 m Max. speed: 18 knots

Dojazd do terminalu w Ystad Directions to Ystad Terminal

M/F ŚNIADECKI Prom kolejowo-samochodowy Zwodowany w stoczni Falkenberg Varv AB Długość: 155,1 m Szerokość: 21,6 m Zanurzenie: 5,1 m Prędkość max: 19 węzłów

the baltic panorama

Car/rail ferry Launched in the shipyard Falkenberg Varv AB Length: 155,1 m Breadth: 21,6 m Draught: 5,1 m Max. speed: 19 knots

nr 1 (74) III/V 2013

55


praktyczne informacje

practical information

POLAND Swedish Embassy Bagatela 3, 00-585 Warsaw Phone: +48 22 640 89 00 Fax: +48 22 640 89 83 www.swedenabroad.com

Norwegian Embassy Chopina 2 A, 00-559 Warsaw Phone: +48 22 696 40 30 Fax: +48 22 628 09 38 www.amb-norwegia.pl emb.warsaw@mfa.no

Danish Embassy

Rakowiecka 19, 02-517 Warsaw Phone: +48 22 565 29 00 Fax: + 48 22 565 29 70 www.ambwarszawa.um.dk wawamb@um.dk

Visas

··you need to have a valid passport or ID to enter the country

··visas are not required for stays shorter than 90 days

Worth to visit fot. Ryszard Filipowicz

Warsaw, Malbork Castle, Wolinski National Park, Torun, Błędowska Desert, medieval village in Gniezno.

Accommodation

··hotels – 150 PLN and more ··private guesthouses – a double bedroom may cost 70 PLN

··youth hostels – their prices range from 30 – 50 PLN for a bed

Info for drivers

··lights must be turned on all day ··all passengers must wear a seatbelt ··maximum alcohol blood level is 0.02 percent Speed regulations: ··urban area – 50 kph ··non–urban area – 90 kph ··express roads – 110 kph ··highways – 130 kph

Customs regulations

Polish goods imported into and exported from it within the Community are not subject to the duty. Restrictions on the carriage across the border of antiques and works of art and animals. There is also a limit on the carriage of cash – the frontier of the Union should be reported to the cash above EUR 10,000.

Health

You need to have with you the European Health Insurance Card (EHIC).

SZWECJA Ambasada RP w Szwecji

Karlavägen 35, 114 32 Sztokholm tel. +46 8 50 57 50 00 fax +46 8 50 57 50 86 e-mail: info.polen@tele2.se www.sztokholm.polemb.net

Wizy

··wjazd do kraju na podstawie paszportu lub dowodu osobistego

··nie ma obowiązku posiadania wizy (pobyt krótszy niż 90 dni)

Noclegi

··hotele i pensjonaty – od 350 SEK, latem ceny znacznie spadają

··schroniska młodzieżowe (vandrarhem) – ceny około 200 SEK ··kempingi – ok. 100 SEK

Warto zwiedzić

fot. iStock © Oleksiy Mark

56

Słynne kamienie runiczne, skanseny, zamki Skanii czy średniowieczne kościoły na Gotlandii, Stare Miasto w Sztokholmie, Pałac Królewski, Skansen i Vasa Museum, gdzie można podziwiać wyłowiony z dna morza statek wikingów.

nr 1 (74) III/V 2013

Informacje dla kierowców

··limit wieku dla kierowców wynosi 18 lat

··używanie świateł mijania jest obowiązkowe

··wszyscy pasażerowie samochodu

muszą używać pasów bezpieczeństwa

··obowiązkowe są odpowiednie siedzenia dla dzieci do 12. roku życia

··dozwolony limit stężenia alkoholu we krwi wynosi 0,2 promila, a w wydychanym powietrzu 0,1 mg/1 Ograniczenia prędkości: ··autostrady – 110 km/godz. ··drogi – 90 km/godz. ··teren zabudowany – 50 km/godz.

Zdrowie

 soby opłacające w Polsce składki O na NFZ w nagłych przypadkach mają prawo do skorzystania w Szwecji z opieki medycznej w ramach ubezpieczenia. Należy okazać w placówce Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). Opieka medyczna dla osób ubezpieczonych nie jest bezpłatna. Odpłatność za poszczególne usługi jest określana przez szwedzkie władze lokalne.

the baltic panorama


NORWEGIAIA Ambasada RP w Norwegii

Olav Kyrres plass 1, 0244 Oslo tel. +47 24 11 08 50, 11 08 51 fax +47 22 44 48 39 e-mail: ambpol@online.no www.oslo.polemb.net

Wizy

··wjazd do kraju na podstawie paszportu lub dowodu osobistego

··nie ma obowiązku posiadania wizy (pobyt krótszy niż 90 dni)

Noclegi

··hotele – promocje latem i w weekendy ··pensjonaty i kwatery prywatne – ceny od 350 – 450 NOK za „jedynkę” i 450 – 550 za „dwójkę”. Kwatery prywatne – cena za „dwójkę” to ok. 250 – 350 NOK ··schroniska młodzieżowe – 200 – 300 NOK

Warto zwiedzić

Bergen, Oslo, Alesund, niezapomniane Fiordy Geirangerfjord, lodowiec Jostedalsbreen, latarnię morską Krakenes. Zimą Iglo Hotel (lodowy hotel) oraz Alta Muzeum (z rysunkami naskalnymi).

fot. www.visitoslo.com / Andrew Parker

Informacje dla kierowców

··honorowane jest polskie prawo jazdy ··światła mijania muszą być włączone przez całą dobę

··wszyscy pasażerowie muszą mieć zapięte pasy bezpieczeństwa

··dopuszczalny poziom alkoholu we krwi wynosi 0,2 promila

··od października do maja

bezwzględnie wymagane są opony zimowe z kolcami lub bez ··wiele płatnych dróg i tuneli Ograniczenia prędkości: ··teren zabudowany – 50 km/h ··teren niezabudowany – 80 km/h ··autostrada – 90 km/h 

Zdrowie

Obywatele RP objęci systemem ubezpieczenia (NFZ) w kraju mają zagwarantowany dostęp do pomocy medycznej w nagłych przypadkach na terenie Norwegii na takich samych zasadach jak osoby objęte norweskim systemem ubezpieczenia zdrowotnego, po okazaniu Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ).

DANIA Ambasada RP w Danii

Richelieus Alle 12, 2900 Hellerup tel. +45 39 46 77 00 fax +45 39 46 77 66 e–mail: mail@ambpol.dk www.ambpol.dk

··światła mijania muszą być włączone

Wizy

zegara parkingowego za szybą (do nabycia na stacjach benzynowych) ··rowerzyści mają bezwzględne pierwszeństwo Ograniczenia prędkości: ··teren zabudowany – 50 km/h ··teren niezabudowany – 80 km/h ··autostrada – 110 – 130 km/h

··wjazd do kraju na podstawie paszportu lub dowodu osobistego

··nie ma obowiązku posiadania wizy (pobyt krótszy niż 90 dni)

Noclegi

··hotele – ok. 600 DKK za noc w przypadku „dwójki” i 380 DKK „jedynki”

··kwatery prywatne – 200 – 300 DKK

za pokój dwuosobowy (bez śniadania) ··schroniska młodzieżowe – od 250 DKK za pokój jednoosobowy, do 80 DKK za łóżko we wspólnej sali

Warto zwiedzić

Skagen – bezkresne wrzosowiska i strome wapienne klify. Bornholm – najbardziej wysunięta na wschód duńska wyspa. Ribe – najstarsze miasto północnej Europy liczy już ponad 10 wieków. Park rozrywki Legoland.

fot. Marek Czasnojć

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

Informacje dla kierowców przez całą dobę

··wszyscy pasażerowie muszą mieć zapięte pasy bezpieczeństwa

··dopuszczalny poziom alkoholu we krwi wynosi 0,5 promila

··parkowanie wymaga umieszczenia

Zdrowie

Wymagana jest Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ). EKUZ uprawnia do korzystania z niezbędnych świadczeń medycznych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.Przed wizytą trzeba upewnić się, że lekarz przyjmuje w ramach państwowego systemu opieki zdrowotnej. W innym wypadku będziemy musieli zapłacić za wizytę. Podstawowa opieka lekarska opiera się na lekarzach rodzinnych.

57


wokół Bałtyku

around the Baltic

Salsa on board!

All feet onboard! A dancing night in the salsa rhythm. Take your friends and have an unforgettable cruise in the Latin American atmosphere, when you can learn to dance salsa. Enjoy life! Dance salsa!

17/5, Polonia from

749  SEK

More information on: www.unityline.se

Rejs z okazji Dnia Dziecka

Morze atrakcji dla dzieci! Jedyny taki rejs w roku! Specjalnie dla najmłodszych: dyskoteka na pokładzie w przebraniach, puszczanie latawców, spektakl teatralny i zajęcia plastyczne. Świętujcie ten dzień razem! Na morzu!

31.05, Skania

372  zł/1 dorosły+dziecko 588  zł/2 dorosłych+dziecko Więcej informacji na www.unityline.pl

58

nr 1 (74) III/V 2013

the baltic panorama


na pokładzie

Oferta specjalna sklepów na promach Unity Line

on board

on board

GIORGIO ARMANI ACQUA DI GIÒ Travel Set

GIORGIO ARMANI ACQUA DI GIÒ Travel Set

60 ml

125 ml

193,20 PLN

167,16 PLN

Special offer from the shops on board of Unity Line’s ferries HUGO BOSS Deostick

HUGO BOSS RED Shower gel

HUGO BOSS RED EDT

HUGO BOSS RED Deostick

200 ml

75 ml

68,46 PLN

162,12 PLN

75 g

75 ml

40,95 PLN 3x75 ml

81,90 PLN

LANCÔME VISIONNAIRE 30 ml

228,90 PLN

CLARINS MULTI-ACTIVE Day/Night cream

LANCÔME Mascara

149,10 PLN

96,18 PLN

193,62 PLN 2x50 ml

50 ml

258,30 PLN 132,72 PLN

CLARINS EXTRA FIRMING Day/Night cream

50 ml

252,00 PLN 2x50 ml

333,90 PLN

D&G THE ONE DESIRE EDT

LADY GAGA FAME EDT

CLARINS GENTLE CARE Deo roll-on 50 ml

150 ml

181,02 PLN

71,82 PLN

LANCÔME EYES VIRTUÔSE PALETTE

50 ml

DKNY BE DELICIOUS SO SWEET Travel Set

50 ml

277,62 PLN

69,30 PLN 138,60 PLN

75 ml

81,90 PLN

D&G THE ONE ROSE EDT 50 ml

281,82 PLN

D&G THE ONE L’EAU EDT 50 ml

228,48 PLN

50 ml

CLARINS HAND & NAILS TREATMENT

50 ml

251,58 PLN

LAURA BIAGIOTTI LAURA Travel Set

ISSEY MIYAKE L’EAU D’ISSEY SPORT EDT pour homme

3x50 ml

VALENTINO VALENTINA ACQUA FLOREALE EDT

158,76 PLN

ESCADA CHERRY IN THE AIR EDT 50 ml

168,42 PLN

ISSEY MIYAKE L’EAU D’ISSEY SPORT Deostick pour homme 75 g

59,64 PLN

100 ml

69,30 PLN

2x100 ml

96,60 PLN

Oferta ważna w marcu i kwietniu. Oferta ważna do wyczerpania zapasów. Dotyczy promów – Skania, Polonia. Ceny mogą ulec zmianie. Offer valid in march and april. Offer subject to availability. Applies to ferries – Skania, Polonia. Prices may change.

the baltic panorama

nr 1 (74) III/V 2013

59


1 night

2 nights


Bp74