Page 1

ONTWERPSTUDIE ALMERE POORT-OOST CASCADEPARK OOST & MIDDENKANT

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


COlofon De ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant is een uitgave van Design As Politics in samenwerking met het International New Town Institute (INTI), in opdracht van de Gemeente Almere. April, 2013

auteurs: Stef Bogaerds

Marta Relats

Mike Emmerik

Charjan Steenhuis

Marit Geluk

Wouter Trompert

Keziban Karaรงor

Wouter Vanstiphout

Esma Karkukli

Suzanna Weeda

Bert Oostdijk

Evelien van Winsen

Michelle Provoost

Xiayu Wu

Redactie: Mike Emmerik (Design as Politics, TU Delft) Michelle Provoost (International New Town Institute, INTI) Wouter Vanstiphout (Design as Politics, TU Delft)

Omslag illustratie: Luchtfoto Almere Poort. Bron: Gemeente Almere

Contact: Design as Politics, TU Delft

International New Town Institute

Faculteit Bouwkunde

Grote Markt 43

Julianalaan 134, 2628 BL Delft

1315 JB Almere

P.O.Box 5043, 2600 BL Delft T: +31 (0)15 2781996

T: +31 (0)6 39 81 26 12

E: designaspolitics-BK@tudelft.nl

E: info@newtowninstitute.org

W: http://www.designaspolitics.nl

W: http://www.newtowninstitute.org


ONTWERPSTUDIE ALMERE POORT-OOST CASCADEPARK OOST & MIDDENKANT


Homeruskwartier

Middenkant

Cascadepark - Oost

Europakwartier -West

Europakwartier -Oost

Olympia Office Park

Luchtfoto Almere-Poort Oost, met op de achtergrond Cascadepark-Oost en Middenkant

4

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Inhoud P.6 Introductie -Vraagstelling -Aanpak en werkwijze -Achtergrond: Almere-poort en Zelfbouw

P.10

Hoe ontwikkel ik een wijk met ‘kleine bouwers?’

P.20

Hoe verweef ik bouwvlakken in een park?

P.40

Hoe begint een wijk?

Typologische studie - Organische groei op lange termijn - Eenheid in verscheidenheid - Informele achterkant - Tuin of geen tuin

stedenbouwkundige studie Cascadepark Oost - Een duurzaam stadspark - Concept 1: Waterparadijs - Concept 2: Dijk wonen - Concept 3: De Vestigingstad

ontwikkelingsstrategie Middenkant - Middenkant - Pionieren in het niets - Hoe een wijk begint... - Middenkant als Brinkdorp - urban nature - Natuurrijk wonen in Middenkant - Ontwikkelingsstrategie openbare ruimte

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

5


Introductie

De gemeente Almere heeft ons, het International New Town Institute en de leerstoel Design as Politics van de TU Delft, gevraagd een verkennende studie uit te voeren naar de ruimtelijke mogelijkheden van de in Almere-Poort gelegen gebieden Cascadepark-Oost en Middenkant. Het doel hiervan is het formuleren van een eerste idee voor de ontwikkeling van deze locaties, en het onderzoeken van mogelijke stedenbouwkundige modellen die inspelen op de actuele woningbouwsituatie. Hiervoor zijn door de gemeente Almere twee expliciete vragen bij ons neergelegd. De eerste is locatie specifiek en heeft betrekking op het plangebied Cascadepark. Het gaat hierbij om de concrete stedenbouwkundige ontwerpvraag hoe daar de uitgeefbare bouwvlakken in een stedenbouwkundig ontwerp te verweven met een groots -anoniem- openbaar parkgebied. De tweede meer algemeen en gaat in op de ontwikkeling van mogelijke stedenbouwkundige modellen voor kleinere bouwers die vooral grondgebonden, voorspelbare woningen willen bouwen. Dit is voor Almere, en ongetwijfeld voor andere gemeente een realiteit horende bij de woningbouwsituatie anno nu. Het antwoord hierop is een nieuwe, nog onbekende opgave die te maken heeft met de sterke veranderingen in de manier waarop stedelijke ontwikkeling en stadsuitbreiding op dit moment plaatsvindt. Hieraan is vanuit onze kant toegevoegd een eerste aanzet te maken tot een stedenbouwkundig concept en ruimtelijke ontwikkelingsstrategie voor het plangebied Middenkant. De achtergrond van deze studie is een verschuivende marktvraag als gevolg van de huidige economische situatie waardoor veel Nederlandse gemeenten in de positie terecht zijn gekomen dat de ontwikkeling van reeds geplande gebieden tot stilstand is gekomen. Dit terwijl er vaak al grote investeringen hebben plaatsgevonden ter behoeve van grondontwikkeling, infrastructuur en de aanleg van openbare ruimte. Waar gemeenten voor de groei van steden tot voor kort konden rekenen op bouwfondsen en projectontwikkelaars die grote hoeveelheden grond afnamen en tot honderden woningen per keer ontwikkelde, wordt de huidige woningmarkt gedomineerd door particulieren en kleine bouwers die weinig tot geen risico willen en kunnen dragen. Deze laatste groep bestaande uit bijvoorbeeld aannemers, zijn voornamelijk ge誰nteresseerd in kleinschalige ontwikkelingen van 5 tot 50 grondgebonden, vaak conventionele woningen in het goedkopere segment. Voor Almere betekend deze nieuwe realiteit dat er behoefde is aan een hernieuwde uitgifte strategie die aan de ene kant inspeelt op de wensen van de kleine bouwers, maar anderzijds ook past bij de ambitie van de gemeente om een uitdagend en veelzijdige woonklimaat te scheppen dat onderdeel uitmaakt van een sterk stedenbouwkundig plan, en verschillende (nieuwe) doelgroepen aanspreekt.

6

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Studenten aan het werk in Making Almere

Vraagstelling Wij hebben de kern van deze studie geïnterpreteerd als drie praktische ruimtelijke vraagstukken die als volgt zijn geformuleerd: 1) Wat voor stedenbouwkundige modellen spelen in op de huidige woningbouwsituatie van voornamelijk kleinere ontwikkelaars met een voorkeur voor conventionele, grondgebonden woningen? – Hoe ontwikkel ik een wijk met ‘kleine bouwers?’ 2) Een stedenbouwkundige studie betrekking hebbend op het plangebied Cascadepark-oost, naar de verweving van uitgeefbare bouwvlakken in een groot, anoniem aandoend parkgebied. - Hoe verweef ik bouwvlakken in een park? 3) Via welk stedenbouwkundig concept kan het plangebied Middenkant worden ontwikkeld? - Hoe begint een wijk?

Aanpak en werkwijze De studie is uitgevoerd in de vorm van een vijfdaagse ontwerpstudio, die heeft plaatsgevonden van 25 maart t/m 1 april 2013. De ontwerpstudio werd begeleid en gefaciliteerd door medewerkers van het International New Town Institute en Design as Politics van de TU Delft. Gedurende deze periode hebben negen masterstudenten van zowel de richting Architectuur als Stedenbouwkunde gewerkt aan de hierboven gestelde opgave. Hierin is een aanzet gegeven tot een ontwikkeling en fasering van het gebied, waarbij de woonkwaliteit en de wensen van bewoners centraal staat en die past bij de huidige woningenbouw situatie. De uitkomsten van deze ontwerpstudio zijn uiteindelijk op de laatste studio dag gepresenteerd aan een kleine groep van direct betrokkenen, waarvan de feedback is meegenomen in dit rapport.

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

7


Achtergrond: Almere-poort en Zelfbouw Almere poort is het meest recente stadsdeel van Almere en dankt haar naam aan haar ligging aan de rand van de stad – vlakbij ’t gooi en Amsterdam. Het gebied kan hierdoor gezien worden als ‘de poort’ tot zowel Almere als Flevoland. De bouw van Almere-Poort startte zo’n 10 jaar geleden, met de oplevering van het eerste (kantoor)gebouw in 2005, en een aantal jaar later de eerste woningen. Dit betekend dat de ontwikkeling van Almere-Poort heeft plaatsgevonden in zowel de periode vóór, als tijdens de economische cisis. Om de ontwikkeling van het gebied –hetzij trager– toch gaande te houden wordt daarom gezocht naar nieuwe manieren van grondontwikkeling. Een van de belangrijkste uitgangspunten hierbij is de reeds in Almere ingezette ontwikkeling door middel van zelfbouw. De lessen en ervaringen die hier zijn opgedaan vormen de achtergrond van deze studie. Vanaf 2006 werd in Almere al op een aantal locaties geëxperimenteerd met verschillende vormen van kleinschalige private ontwikkeling onder het programma: ‘IkbouwmijnhuisinAlmere’(IbA). Het eerste grootschalige gebied dat hiervoor werd aangemerkt was Noorderplassen-West, waar het bestaande plan werd vervangen voor een nieuwe verkaveling met ruimte voor grote verscheidenheid aan zelfgebouwde woningen, die ontwikkeld werden zonder tussenkomst van institutionele partijen. Dit is uiteindelijk verder gebracht in het plangebied Homeruskwartier dat tot op heden fungeert als proefgebied voor zelfbouw. Hier worden verschillende vormen van particulier en collectief opdrachtgeverschap getest in relatie met diverse stedenbouwkundige- en architectonische typologieën. Zelfbouw is vandaag de dag nog erg populair en toont zich relatief crisis-bestendig. Dit is mede te danken aan de mogelijkheid om via deze manier van ontwikkelen uiteenlopende woonmilieus te creëren, die flexibel kunnen worden ingezet om zo marktgericht te bouwen. Met name de in 2008 gelanceerde uitbreiding op het zelfbouwprogramma ‘IkbouwbetaalbaarinAlmere’ (IbbA), is dezer dagen erg in trek. Interessant aan dit type particulier opdrachtgeverschap, is dat door

Resultaat van klassieke grondontwikkeling in Europakwartier-West

8

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


het aanbieden van een smalle kavel (5,4m), een maximale investering van €187.000 kan worden gegarandeerd, waardoor zelfbouw beschikbaar wordt voor lagere inkomensgroepen (bruto jaarinkomen tot €36.500). De kosten voor ontwikkeling worden daarbij laag gehouden door verschillende catalogus woningen aan te bieden en de funderingswerkzaamheden gezamenlijk te organiseren door de grond per c.a. 7 kavels uit te geven. Dit zelfde concept is toegepast voor het programma ‘IbbA-Plus’ dat zicht richt op bruto inkomens tussen de €36.500 en €48.000. Net als bij IbbA geschied de bouw van de woningen hier gezamenlijk, maar is er geen speciale bouwcatalogus beschikbaar omdat de mogelijkheden groter zijn. De consequentie van zelfbouw op grote schaal is echter dat de gemeente in plaats van overleg met een aantal grote ontwikkelaars, nu opeens met honderden individuele, vaak onervaren, kopers afspraken moet maken. Om dit mogelijk te maken zijn er een aantal hulpmiddelen ontwikkeld, die communicatie met deze verschillende partijen moet vereenvoudigen. Zo is er een kavelwinkel opgericht waar geïnteresseerde informatie kunnen inwinnen over de type kavels en inzicht kunnen krijgen in het actuele grondaanbod. Ook word er per wijk een verkoopbrochure gemaakt die meer informatie verschaft over het stedenbouwkundig plan en de geplande voorzieningen. Om ook de ruimtelijke bepalingen op een duidelijke manier over te brengen aan het grote publiek, wordt er bij elke uitgegeven kavel een ‘kavelpaspoort’ opgesteld. Hierin staan zaken als de maximale bouwhoogte, het bouwoppervlak, de parkeeroplossing en de termijn waarbinnen het huis af moet zijn. Deze traditie van zelfbouw en de hulpmiddelen die hiervoor zijn ontwikkeld om het beleid en regelgeving eenvoudig te communiceren aan de toekomstige bewoners en om het ontwikkelingstraject te versnellen, kunnen ook ingezet worden voor de interactie met deze nieuwe groep van kleinere bouwers. Daarbij kan de tendens, van bewoners die meer zeggenschap willen over hun woning en de directe leefomgeving, worden gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe woongebieden. Dit vormt dan ook het belangrijkste uitgangspunt van deze studie.

Woningen gerealiseerd onder particulier opdrachtgeverschap

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

9


10 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Hoe ontwikkel ik een wijk met ‘kleine bouwers?’ Typologische studie Een voorbeeld van conventionele woningbouw

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

11


basis uitbreidingen

basic expensions

Horizontale groei basic expensions

basic expensions

horizontal growth horizontal growth

Verticale groei

horizontal growth

vertical growth vertical growth vertical growth 12 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Organische groei op lange termijn

nodig heeft, het starten van een commerciële

Het eerste deel van dit onderzoek gaat in op

activiteit op de begaande grond, het huisvesten

de vraag naar mogelijke stedenbouwkundige

van meerdere generaties binnen één pand, etc.

modellen die inspelen op de huidige woningbouwsituatie waarin voornamelijk

Door het toevoegen van dit soort typologieën

behoefde is aan eengezinswoningen in het

wordt de wijk niet alleen organische

lagere segment. Steeds vaker zijn kleine

ontwikkeld (zelfbouw), maar wordt groei

bouwers geïnteresseerd in het ontwikkelen van

en differentiatie op lange termijn mogelijk

deze woningen die afhankelijke van de vraag

gemaakt. Hierdoor wordt beter ingespeeld

en het risico in clusters van 7 tot 50 woningen

op de woonbehoefte van de toekomst, en

worden gerealiseerd. Het risico van deze

ontstaat een duurzamere en meer diverse wijk.

tendens is echter dat nieuwe wijken een zeer

De uitkomsten van deze typologische studie

eenzijdige woning voorraad zullen bevatten,

naar de uitbreiding van woningen zijn op de

waarbinnen beperkte mogelijkheden zijn voor

volgende pagina schematisch weergegeven en

bewoners om bij eventuele gezinsuitbreiding of

kunnen globaal worden onderscheiden in 3

veranderende woonbehoeftes, binnen de wijk

types: de basis uitbreiding, horizontale groei en

te verhuizen.

verticale groei.

In een optimale situatie kent een wijk echter

1. Basis Uitbreidingen

weinig doorloop, wat in veel gevallen een

Bij de basisuitbreidingen is uitgegaan van

versterkende invloed heeft op de sociale

een eengezinswoning met een –volgens

cohesie van de buurt. De benadering die in dit

bouwbesluit verplichte – berging (5m2)

deel van de studie is gekozen streeft daarom

op een kleine kavel. Kijkende naar de

naar de creatie van een divers straatbeeld door

aanpassingsmogelijkheden binnen deze

bewoners op lange termijn de mogelijkheid

grenzen zijn er diverse ruimtelijke keuzes te

te bieden hun woningen aan te passen aan de

maken. Door het huis bijvoorbeeld enkele

wensen van dat moment. De ontwikkeling van

meters terug te zetten van de rooilijn, word

nieuwe woningen kan op deze manier, conform

een voortuin gecreëerd waarin meerdere

de huidige marktvraag geschieden, waarbij

uitbreidingen mogelijk zijn, zoals een grotere

de initiële investeringskosten laag blijven.

entree of veranda. Op termijn kan dit leiden tot

Wanneer de woonwensen van bewoners of het

een meer divers straatbeeld. Aan de achterkant

gebruik van de woning veranderd kan deze

van het huis bestaat er de mogelijkheid om de

relatief makkelijk worden aangepast. Hierbij

woonkamer uit te breiden, het leefgedeelte van

kan gedacht worden aan een vergrootte ruimte

een extra speelkamer te voorzien, een carport

behoefde door geinsuitbreiding, het uitoefenen

te bouwen, of de schuur uit te breiden tot

van een hobby die een specifieke ruimte

hobby ruimte.

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

13


2. Horizontale groei Bij horizontale uitbreiding kan gedacht worden aan de vrijheid om de achtertuin van het huis vol te bouwen. Dit kan een ruimte zijn voor huisdieren, een ‘hobbyschuur’ of bijvoorbeeld de opslag voor een camper. De tuin wordt hiermee een verlengde van de woningen. Doordat de uitbreiding op deze manier voornamelijk in de tuin plaatsvindt kan het algehele straatbeeld worden behouden. Een andere mogelijke optie is het experimenteren met een huis op palen (‘piloten’). De ruimte onder de woning zou in dit geval in de eerste jaren als carport kunnen worden gebruikt. Naarmate er meer ruimtebehoefte ontstaat, kan deze worden verbouwd tot extra woonruimte.

Een schuurtje als uitbreiding van de woning. Bron: Beatrixschool

14 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


3. Verticale Groei Verticale groei kan mogelijk worden gemaakt door bij het bouwen van een huis en de berekening van de fundering, rekening te houden met een extra verdieping, die in de loop van tijd kan worden toegevoegd aan de woning. Indien gecombineerd met specifieke regelgeving worden hierdoor de mogelijkheden in gebruik aanzienlijk vergoot. Zo kan de woning bij gezinsuitbreiding in verticale richting worden uitgebreid en wordt het ook mogelijk om met meerdere generaties een woning te delen. Opa en oma zouden bijvoorbeeld intrek kunnen nemen op de begaande grond terwijl de kinderen en kleinkinderen op de bovenste verdiepingen kunnen wonen. Door het mogelijk te maken de bovenste en onderste verdiepingen van elkaar te scheiden is deze typologie ook erg interessant voor thuiswerkende zelfstandige, voor een kleine winkel, of andere commerciĂŤle functie waarbij een scheiding tussen werk- en woonruimte gewenst is. De ruimtelijke implicatie van dit concept, is de toevoeging van een extra ingang, door bijvoorbeeld tijdens de bouw al een trap aan de buitenzijde te plaatsen. In het begin biedt deze toegang tot de ruimte bovenop de woning zodat deze gebruikt kan worden als dakterras, in een later stadium kan deze worden gebruikt als de entree voor de bovenste Verticale woninguitbreiding in India

woning.

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

15


Combinatie van verschillende woontypologieën binnen een veld

Eenheid in verscheidenheid

combinaties is weergegeven in de volgende

niet verkocht wordt- een geschikte afmeting

Behalve het onderzoeken van verschillende

tekeningen. De eerste afbeelding (hierboven)

heeft om te worden opgesplitst in twee IbbA

modellen voor organische groei op lange

laat zien hoe binnen een stedenbouwkundig

kavels.

termijn, is er ook gekeken naar de mogelijke

blok meerdere varianten van de

combinatie van verschillende woontypologieën

groeiwoningen kunnen worden gecombineerd

In de rechter tekeningen zijn drie verschillen

binnen een veld. Door een diversiteit aan

in clusters van ongeveer zeven eenheden.

modellen afgebeeld die elk een bepaalde

woningen (al dan niet in hetzelfde segment)

De kosten blijven hierdoor laag, terwijl er

vorm van diversiteit op plotniveau weergeven.

te combineren ontstaat ook in de eerste jaren,

nog steeds een zekere mate van diversiteit op

Zo gaat de bovenste optie uit van een

na oplevering een zekere mate van variatie

straatniveau wordt gegenereerd. Dit zal in

stedenbouwkundig blok met dezelfde

in het straatbeeld. De huidige situatie waarin

de loop van tijd toenemen, naarmate meer

perceel-maat. Door rijtjeshuizen van

de markt vraagt om de ontwikkeling van

bewoners de woning aanpassen aan hun eigen

dezelfde ontwikkelaar te combineren met

woningen in kleinere clusters, komt hierbij

wensen.

IbbA-woningen ontstaat variatie in het blok

goed van pas. Daarbij kan variatie op veld-

ondanks een geringe diversiteit aan woningen.

of straatniveau ook worden verwezenlijkt

Een andere mogelijkheid om diversiteit de

De tweede optie laat zien hoe dezelfde

wanneer het huurwoningen betreft, of bij

creëren is het flexibel uitgeven van de kavels.

perceelmaat als in optie 1, gecombineerd

een combinatie van koop en huur, terwijl de

Door bijvoorbeeld twee naast elkaar gelegen

kunnen worden tot ruimere kavels voor

groeiwoningen vooral geschikt zijn voor de

kavels te kopen wordt het mogelijk hier een

particulieren. In de onderste optie is een

koopmarkt.

wat groter, net vrijstaande woning op te

combinatie te zien tussen eengezinswoningen

bouwen. In eerste instantie kan er een grote

van kleine ontwikkelaars en de ruimere kavels

kavel worden aangeboden, die –indien deze

voor grotere particuliere woningen.

Een selectie van mogelijke typologische

16 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


arcelling

rivate opers-interest

Diversiteit in het blok door een combinatie van eengezinswoningen ontwikkeld door kleine bouwers en IbbA-kavels

Option 1 Basic ‘straight-forward’ parcelling

Option 2 Same ‘plot’ grid, comb commissioning & smal

Diversiteit in het blok door een combinatie van eengezinswoningen en dubbele IbbA kavels voor de ontwikkeling van grotere woningen

Option 2 Same ‘plot’ grid, combining private commissioning & small developers-interest

Option 3 Same ‘plot’ grid, c commissioning &

Diversiteit in het blok door een combinatie van eengezinswoningen en grote kavels

Option 3 Same ‘plot’ grid, combining private commissioning & small developers-interest

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

17


Een informele achterkant met ruimte voor initiatieven van de bewoners

De huidige bergingen zorgen vaak voor een anoniem en onaantrekkelijk straatbeeld

18 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Combinatie van woningen met tuin, en zonder tuin, gecombineerd binnen een veld.

Informele achterkant

zijn duiven houden, of kunnen ze omgebouwd

kunnen dan een grotere afmeting hebben

Het huidige bouwbesluit verplicht de

worden een kleine gebedsruimte of een

met een tuin. Binnen een stedenbouwkundig

aanwezigheid van een berging (5m2) voor

‘jeugdhonk’.

blok kunnen deze twee groepen worden

alle nieuwbouwwoningen. In veel gevallen

samengebracht. Mensen met een tuin

wordt dit gezien als een doorn in het oog

Tuin of geen tuin

wens krijgen de ruimte om hun ‘groene

voor architecten en planners. Dit komt echter

Voor sommige mensen is een tuin

vingers’ optimaal te ontwikkelen en mensen

vaak door de manier waarop deze bergingen

doorslaggevend bij de aanschaf van een

zonder tuin hebben nog steeds uitzicht op

worden uitgevoerd -aan de achterzijde van

woning. Almere heeft echter een grote

een tuinrijke omgeving. Daarbij kunnen

de tuin. Deze vaak losstaande bouwwerken

hoeveelheid openbaar groen –en dat is niet

de bergingen van deze bewoners worden

kunnen echter ook gezien worden als kans

anders in AlmerePoort – dat voor sommige

combineert waardoor informele pleintjes

om bewoners van het bouwblok op informele

mensen een tuin minder belangrijk zal zijn.

ontstaan aan de binnenkant van het blok.

wijze bij elkaar te brengen, door uit te gaan van

Voor hen die liever een zo laag mogelijke

de creativiteit van de bewoners. Hiervoor zou

grondprijs of een zo groot mogelijk huis

het mogelijk moeten zijn om deze ‘schuurtjes’

met dakterras zouden willen, kunnen kavels

niet alleen als opslagruimte te gebruiken, maar

worden uitgegeven die net groot genoeg

echt als gebruiksruimte voor hobby’s of andere

zijn voor een woning of kavels die helemaal

activiteiten. Zo kan een duivenmelker daar

vol mogen worden gebouwd. Andere kavels

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

19


20 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Hoe verweef ik bouwvlakken in een park? stedenbouwkundige studie Cascadepark Oost Huidige situatie Cascadepark-Oost

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

21


Een duurzaam stadspark

de bestemming zal worden gewijzigd naar

door een dijk omsloten– velden, gesitueerd in

Het Cascadepark is het centrale park van

wonen. Het park is echter aangelegd naar

een groots, anoniem, openbaar parkgebied.

Almere Poort, dat als een groene slinger door

oorspronkelijke ontwerp dat uitging van

het nieuwe stadsdeel is gepland en Pampushout

kantoren in het groen. Integraal onderdeel

In de hier volgende pagina’s wordt een

aan de westzijde, moet verbinden met de

hiervan is de aanleg van een terp waarbinnen

overzicht gegeven van verschillende

Ecozone ten noordoosten van het gebied.

parkeren moest worden opgenomen, zodat

stedenbouwkundige modellen voor de

Uitgangspunt is een duurzame ontwikkeling

de auto’s aan het zicht zouden worden

ontwikkeling van deze velden. De drie meest

van het park in zowel ecologische, sociale als

onttrokken. De eerste fase van deze terp is

uiteenlopende en interessante varianten

economische zin. Het park is ongeveer 100

al aangelegd in de vorm van brede heuvels

zijn vervolgens verder uitgewerkt met

meter breed en heeft een ruime opzet waarin

rond de bouwvelden, waardoor de uitgeefbare

ruimtelijke impressies. Voor het uiteindelijke

verschillende activiteiten zijn opgenomen.

grond is afgesloten van het park. Nu de functie

stedenbouwkundige ontwerp is het uiteraard

Deze variëren van een kinderboerderij,

van de velden veranderd en de ontwikkeling

mogelijk om de verschillende varianten te

picknickweide of natuurspeeltuin tot een

hiervan waarschijnlijk kleinschaliger zal

combineren om zo tot de meest gewenste optie

paviljoen, woningen en kantoorruimte.

plaatvinden, rijst de vraag naar een nieuw

te komen.

stedenbouwkundig ontwerp voor de drie – Het westelijke deel van het park is nu volop in ontwikkeling en zal worden ingericht met voornamelijk recreatie- en sportvoorzieningen. In het oostelijke deel zijn de bomen ook al geplant en bevinden zich op dit moment twee onderwijsinstellingen: het Groenhorst college en de Internationale School Almere. Het overige terrein van Cascadepark -Oost zou aanvankelijk worden ingericht als werklocatie in een campusachtige settingen met kantoren in een doorlopend parklandschap. Dit gecombineerd met woningen langs de randen en de aanwezige onderwijsinstellingen, zou moeten lijden tot een levendig en veilig groengebied. De kantorenmarkt is echter erg slecht, en partijen, geïnteresseerd in de ontwikkeling van de uitgeefbare bouwvlakken hebben zich teruggetrokken. Deze situatie was reden om de ontwikkelingsstrategie voor de drie bouwvelden in het park te heroverwegen, wat hoogstwaarschijnlijk zal betekenen dat Verkennende schets naar de ontwikkeling van Cascadepark

22 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Uitgeefbare velden in Cascadepark-Oost in relatie tot de omliggende plangebieden. Bron: Gemeente Almere

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

23


24 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Situatie van het plangebied Cascadepark-Oost op maandag 25 februari 2013

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

25


Door de bijzondere ligging in het park

een verscheidenheid aan woning typologieĂŤn,

en de reeds aangelegde heuvels, zijn er tal

of juist de creatie van een bepaalde eenheid en

van mogelijkheden om de beschikbare

samenhang.

bouwvlakken te ontwikkelend. Zoals hierboven weergegeven is er in zowel typologisch als in

Voor deze studie zijn er uit bovenstaande

ruimtelijk zin, een grote hoeveelheid verschil-

concepttekeningen drie uiteenlopende

lende varianten te bedenken. Zo kunnen alle

varianten geselecteerd op basis van oriĂŤntatie

woningen aan de rand worden ontwikkeld,

van de bebouwing, typologie en aantrekke-

waardoor binnenin een grote collectieve ruime

ingkracht van het gereerde woonklimaat.

ontstaat, of kan juist het hele terrein worden

Deze worden op de komende pagina’s verder

verkaveld, waardoor een veel dichter bebouwd

toegelicht.

gebied ontstaat. Ook kan er worden ingezet op

26 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

27


Concept 1: waterparadijs Deze variant speelt in op de omsloten ruimte

is voor vele aantrekkelijke en waarschijnlijk

waterplanten en wateropslag kunnen worden

die is ontstaan door de reeds aangelegde brede

goed verkoopbaar, bovendien kan deze plek

gecombineerd met een aantrekkelijk woonk-

heuvels. De hierdoor ontstane morfologische

zich onderscheiden als woongebied met eigen

limaat, dat streeft met de ambitie voor zowel

kwaliteit van de verdiepte ruimte binnen

identiteit binnen de grotere groenstructuur van

het cascadepark als met de Almere Principles.

opstaande randen inspireerde tot een zeer

het park. Het microklimaat dat in deze variant

Om dit te realiseren is echter een relatief grote

directe benadering van de opgave waarbij

word voorgesteld, wordt versterkt door een

voorinvestering nodig gezien collectieve voor-

het bad wordt gebruikt als metafoor. Door

netwerk van woningen, die verbonden door

zieningen zoals het vlondernetwerk moeten

de binnenruimte te vullen met water ontstaat

vlonders, vrij op het water staan.

worden aangelegd, voordat de woningen

een uniek woonklimaat dat inspeelt op de

kunnen worden ontwikkeld. Ook zal het

duurzame uitgangspunten van het Cascadepark

Dit concept kan leiden tot een integraal ont-

praktisch gezien lastig zijn om deze woningen

en een specifieke woonkwaliteit toevoegt aan

werp waarin concrete duurzame en ecologische

te laten ontwikkelen via zelfbouw, waardoor dit

Almere poort als geheel. Wonen op het water

aspecten zoals helofytenfilters, inheemse

plan het meest haalbaar is bij interesse van ĂŠĂŠn investeerder. De hier gepresenteerde ontwerpschets gaat uit van 30 woningen, verspreid over het waterbassin in clusters van 2 tot 5. Parkeren bij de woning is uiteraard niet mogelijk waardoor parkeerplaatsen zullen moeten worden aangelegd aan de randen van het park. Verder zullen de vlonders dusdanig gedimensioneerd moeten worden, dat deze toegankelijk zijn voor hulpdiensten.

Bovenaanzicht concept 1: Waterparadijs

28 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Ruimtelijke impressie en doorsnede van concept 1: Waterparadijs

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

29


30 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Sfeerimpressie concept 1: Waterparadijs

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

31


concept 2: Dijk wonen Voor het tweede concept heeft de bestaande

Cascadepark optimaal worden benut, door

collectieve ruimte gecreëerd, dat slechts deels

groene heuvel geïnspireerd tot een relatief

uitzicht te bieden op zowel de openbare groene

toegankelijk is. Deze ruimte is vormgegeven

klassieke interpretatie van de dijk en de

ruimte van het park als het meer besloten

als duinlandschap dat een relatie legt met

typologie van de dijkwoning. Dit type woning

binnen gebied. Daarbij hebben de woningen

de ontwikkelingen van Almere Duin en

heeft een tweezijdige oriëntatie en is toeganke-

hun ingang aan het park wat leidt tot een

de daaraan gekoppelde profilering van

lijk vanaf zowel de dijk als vanaf het lager

verhoogde sociale controle in het nu nog

Almere-Poort als ‘Strandstad van de Randstad’.

gelegen gebied, waardoor het een sterke relatie

anonieme groengebied.

heeft met de omgeving.

Door de heldere woningtypologie in dit De binnenruimte kan vervolgens op vele

plan en de relatief kleine voorinvestering die

Door de woning te integreren in de dijk

manieren worden ingericht, waarbij zowel

nodig is om dit te realiseren, is deze variant

ontstaat een unieke woonkwaliteit waarbij

groen als woningen tot de mogelijkheden

geschikter om per kavel (of per serie kavels)

de situering van de velden binnen het

behoren. In deze schets is een intieme

uit te geven en te ontwikkelen via zelfbouw. In de hier gepresenteerde uitwerking zijn 23 woningen getekend waarbij de hoeken zijn vrijgehouden om uitzicht vanaf de dijk op de binnenruimte mogelijk te maken. Daarbij worden de woningen omsloten via de buitenzijde met een voetgangers pad. Dit betekend dat parkeren ook in deze variant moet plaatsvinden aan de randen van het park.

Bovenaanzicht concept 2: Dijk wonen

32 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Ruimtelijke impressie en doorsnede van concept 2: Dijk wonen

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

33


34 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Sfeerimpressie concept 2: Dijk wonen

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

35


Concept 3: de vestingstad Het derde concept speelt in op de verdiepte

De verdiepte ruimte wordt hierbij opgedeeld

In dit plan zijn 45 grondgebonden woningen

afgesloten ruimte die is ontstaan door de reeds

in kleine kavels die worden uitgegeven onder

gerealiseerd, met een kleine tuin om de

aangelegde heuvels rondom de uitgeefbare

particulier opdrachtgeverschap. De beperkte

woning.

velden. Deze geĂŻsoleerde binnenruimte heeft

kavelmaat en de grote variatie aan kavelvormen

de potentie om ontwikkeld te worden volgens

daagt uit tot een grote verscheidenheid aan

Gezien de hoge dichtheid en de schaarse

een kleinschalig, introvert stedenbouwkundig

woningen, waardoor het gebied een identiteit

hoeveelheid openbare ruimte zal ook in deze

plan, met een sterke identiteit. De brede hoge

zal krijgen die vergelijkbaar is met die van

variant het grootste deel van het parkeren

dijk in combinatie met het relatief kleine

een dorp. Dit wordt versterkt door de dijk

moeten worden opgelost aan de randen van

bebouwbare oppervlak in een groot groen

op 3 plaatsen door te snijden als poorten tot

het park. Wel zijn alle woningen per auto te

gebied inspireerde tot een stedenbouwkundig

het gebied die samenkomen op een kleine

bereiken.

model dat gebaseerd is op een vestingstad als

openbare ruimte in het midden van ‘de enclave’.

Bourtange.

Bovenaanzicht concept 3: De Vestingstad

36 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Ruimtelijke impressie en doorsnede van concept 3: De Vestingstad

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

37


38 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Sfeerimpressie concept 3: De Vestingstad

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

39


40 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Hoe begint een wijk? ontwikkeingsstrategie Middenkant Luchtfoto Almere Poort. Bron: Gemeente Almere

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

41


Middenkant

op de Hogering, waardoor ook de rest van

lende locaties in Almere of zelfs elders in het

Dit deel van de studie gaat in op de ontwikkel-

Almere goed bereikbaar is. Ook ligt er een

land. De hieruit voortgekomen resultaten zijn

ing van het plangebied Middenkant – een zone

bushalte in het gebied en ligt het op 10

meer onderzoekend, geven antwoorden, maar

van ongeveer 9 hectare groot, aan de oostzijde

minuten loopafstand van het treinstation.

roepen ook weer nieuwe vragen op.

van Almere Poort. Deze projectlocatie was

Daarbij verbinden verschillende fietsroutes

aanvankelijk gepland als gemengd bedrijven-

Middenkant met zowel de groene gebieden ten

Pionieren in het niets

terrein, met kleine tot middelgrote kavels,

westen van Almere-Poort als met de winkels in

Tijdens het locatie bezoek werd extra duidelijk

variërend van 400 tot 2.500m². Daarbinnen

Almere Stad.

hoe groot en anoniem het terrein is waar uiteindelijk het woongebied Middenkant

zou ruimte worden vrijgemaakt voor de realisatie van woon-werk eenheden. Ook deze

Of Middenkant daadwerkelijk als woonlocatie

moet verrijzen. Een van de vragen die hierbij

plannen hebben echter te leiden onder de

zal worden ontwikkeld en wat het daarbij

opkwam was: hoe dit gebied een thuis te

slechte kantorenmarkt, waardoor -net als voor

passende ambitieniveau zal zijn, is echter nog

laten zijn voor de eerste bewoners. Waar het

de uitgeefbare vlakken in het Cascadepark- een

niet duidelijk. De gekozen aanpak is daarom

wonen in een grote zandvlakte bij klassieke

kans bestaat dat het gebied wordt ontwikkeld

van een iets andere aard, en bood ruimte

stedelijke ontwikkeling enigszins wordt

als woonlocatie.

om de locatie te gebruiken als testgebied

beperkt door de schaal en snelheid waarmee

voor verschillende concepten en ideeën, die

wordt gebouwd, kan het bij zelfbouw of bij

Middenkant is door zijn bijzondere ligging,

gedurende de ontwerpstudio zijn opgekomen.

ontwikkeling door kleine bouwers voorkomen

met aan de zuidzijde het Cascadepark en de

De hierna gepresenteerde tekeningen, schetsen

dat slechts een beperkte groep woning wordt

Eco-zone ten noorden van het gebied, een

en modellen moeten dan ook geïnterpreteerd

ontwikkeld, terwijl er in de omgeving nog

zeer geschikte en aantrekkelijke woonlocatie.

worden als eerste aanzet tot de ontwikkeling

niets gebeurd. Deze situatie was al eerder te

Daarbij is het gebied goed bereikbaar via

van het gebied, waarbij is nagedacht over

zien in andere delen van Almere-Poort, maar

verschillende vormen van vervoer. Zo bieden

verschillende schaalniveaus. Deze zijn in

duurde vaak voor een relatief korte periode. Er

de Elementendreef en de Castorstraat een

sommige gevallen locatie specifiek en meer op

moet – gezien de huidige markt en de snelheid

snelle autoverbinding met andere delen

het ontwerp gericht terwijl andere strategischer

waarmee de grond verkocht wordt – bij de

van Almere-Poort en is het aangesloten

zijn en kunnen worden ingezet op verschil-

ontwikkeling van Middenkant echter rekening

42 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Huidige situatie Almere Poort Oost. Bron: Onbekend

De eerste inwoners van Almere. Bron: Stadsarchief Almere

worden gehouden met ontwikkeling over

kozen naar Almere te verhuizen en de stad

zekere kwaliteit van wonen worden geboden

aanzienlijk langere termijn.

vanuit het niets op te bouwen, is inspirerend

die het aantrekkelijk maakt, om ook in de

en het (opnieuw) aantrekken van ‘pioniers’

huidige situatie waarin het gebied verkeerd, te

Het creëren van een nieuwe woonomgeving

zou een sterke basis kunnen vormen voor

willen bouwen aan een nieuwe wijk? En hoe is

in een grote open vlakte doet denken aan de

de ontwikkeling van een nieuwe wijk als

dit te combineren met de markt voor relatief

eerste bewoners die naar Almere kwamen en

Middenkant.

goedkope woningen en kleine kavels, zoals

moesten ‘pionieren in het niets’. De mentaliteit van deze pioniers, die er vaak bewust voor

worden uitgegeven onder het programma IbbA Maar hoe kan er aan deze eerste bewoners een

(Plus)?

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

43


De dorpskern van Sliedrecht: Een typish voorbeeld van een Brink

Hoe een wijk begint...

en ruimtelijke kwaliteit van de brink kan op

Een van de suggesties om in deze grote open

deze manier helpen bij het aantrekken van de

vlakte voor de eerste bewoners een aantrekke-

eerste bewoners. Geplande openbare gebouwen

lijke woonklimaat de creĂŤren waarbinnen

en functies als een school, buurthuis of

kleinschalige ontwikkeling mogelijk is, is

kinderdagverblijf kunnen aan de brink worden

geĂŻnspireerd op de ontstaansgeschiedenis van

gesitueerd, wat direct een zekere levendigheid

dropen. Hierbij is het concept van de Brink

naar het gebied brengt. Vanuit deze kern kan

gebruikt, als kleine openbare ruimte die nu

de buurt uiteindelijk groeien, waarbij de dorpse

vaak dienst doet als dorpsplein, en wordt

identiteit bij verdere ontwikkeling kan worden

gebruikt voor verschillende activiteiten zoals

doorzet. Op deze manier wordt zowel in het

een markt of het dorpsfeest. De bebouwing

begin van de ontwikkeling als het uiteindelijke

hier omheen is meestal een mix van verschil-

stedenbouwkundige plan een aantrekkelijk en

lende functies als een school, kerk, winkeltjes

onderscheidend woonklimaat gerealiseerd.

of kleinschalige horeca. Dit model van de brink kan gebruikt worden voor de ontwikkeling van Middenkant, waarbij de fasering zo wordt georganiseerd dat de eerste bebouwing rondom een kleine openbare ruimte wordt ontwikkeld. De geborgenheid

44 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Studie naar de vertaling van de klassieke brink (boven) naar een moderne variant (onder)

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

45


Studie naar de inpassing van het brink concept in plangebied Middenkant

Middenkant als Brinkdorp

ische karakter van het plan versterkt.

De afbeeldingen hierboven tonen een eerste

te ontwikkelen woningen in het gebied. Daarbij zijn er in het plan nog enkele vrije plekken

opzet voor de ontwikkeling van het gehele ter-

In deze stedenbouwkundige schets is voor

overgelaten die over langere termijn ontwik-

rein. Het concept van de brink is hier aan beide

de oefening uitgegaan van enkel IbbA en

keld kunnen worden, als onderscheidende

zijden van de busbaan toegepast waardoor twee

IbbA-Plus kavels die zowel kunnen uitgegeven

architectonische elementen in de wijk. Het

centrale punten in de wijk worden gecreĂŤerd.

voor zelfbouw als in clusters aan kleine bou-

beperkte aantal van deze kavels, en de spreid-

Rond deze plekken kunnen de eerste woningen

wers. In de rechter tekening is de verkaveling

ing over het gebied maakt het zowel financieel

worden ontwikkeld, waarna de bebouwing zich

verder uitgewerkt om een idee te krijgen van

als ruimtelijk mogelijk om met de ontwikkeling

op termijn kan uitspreiden tot de grenzen van

de mogelijke hoeveelheid woningen. Hier zij

van deze kavels te wachten tot de juiste partij

het gebied. Door het stratenpatroon enigszins

ongeveer 650 kavels getekend wat ondanks de

zich aandient.

versprongen aan te leggen ontstaat een speels

schematische opzet met enkel grondgebonden

karakter, wat de dorpse identiteit en het organ-

woningen een realistische indicatie geeft van de

46 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

Bij verdere uitwerking van dit concept zijn er


Verkaveling van de bouwblokken. (ongeveer 650 kavels)

bepaalde plekken die dan wel door hun com-

Een moeilijk punt dat goed ontworpen moet

plexiteit, dan wel door de bijzondere ligging,

worden is daarentegen het gebied rondom de

extra aandacht behoeven. Dit zijn bijvoorbeeld

T-splitsing van de busbaan. Wellicht kan deze

de gebieden die grenzen aan het Cascadepark

– mist goed vormgegeven- functioneren als

en de Eco-zone, waar de groene kwaliteit de

derde brink om zo het driehoekige afgesplitste

potentie biedt om hier andere typologie te

gebied aan het spoor, te verbinden met de rest

ontwikkelen. Daarbij kan gedacht worden aan

van Middenkant.

kavels voor woningen in het hogere segment, met een bijzondere identiteit als houten woningen, een lange tuin grenzend aan het water langs de Eco-zone, of de aanlegplaats voor een boot langs het water aan het Cascadepark.

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

47


urban nature

door het groen en blauw nog directer met de

handen heeft: de vormgeving van de openbare

Een van de aantrekkingskrachten die Almere

woonomgeving te verweven, waardoor een

ruimte. Hierdoor kan een onderscheidend

heeft op zowel zijn huidige als toekomstige

sterke relatie ontstaat tussen de woningen

woonklimaat worden ontwikkelen dat

inwoners, is de grote hoeveelheid aan natuur

en de natuur daar omheen. Het inzetten op

verschillende doel- en inkomensgroepen van

en recreatiemogelijkheden. Vanaf de meeste

groene en blauwe structuren speelt ook in op

buiten Almere kan aantrekken, wat ten goede

woonwijken ligt een groengebied op minder

de ontwikkeling dat er onder de meeste kleine

komt aan de diversiteit in de wijk.

dan 10 minuten fietsen en ook het uitgebreide

bouwers en particuliere investeerders weinig

waternetwerk zorgt voor aantrekkelijke woon-

middelen beschikbaar zijn om interessante

en recreatiegebieden.

woning typologieĂŤn te ontwikkelen. Om toch een interessante woonwijk te creĂŤren kan

Voor de ontwikkeling van Middenkant

de gemeente daarom inzetten op een van de

kunnen deze kwaliteiten worden ingezet

meest belangrijke middelen die ze nog in

Waterrecreatie op het Weerwater. Bron: sec-survivals, Almere

48 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Stedenwijk strand. Bron: Gemeente Almere

Wonen in het groen - De Buitenkans in Almere Buiten. Bron: onbekend

Wonen in het groen - verandawoningen in Almere Buiten. Bron: Onix

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

49


Studie naar de inpassing van groene en blauwe structuren in plangebied Middenkant

Natuurrijk wonen in Middenkant

Het groengebied bestaat in bovenstaande

van enkel grondgebonden woningen in

Een eerste opzet voor de ontwikkeling van

stedenbouwkundige schets voornamelijk

de groene zone, het grootste deel hiervan

Middekant op basis van groene en blauwe

uit relatief grootschalige woonblokken in

zijn IbbA kavels. Uiteraard heeft deze

structureren is hierboven weergegeven. Hierbij

een grote groene ruimte, zonder duidelijke

natuurrijke omgeving echter de potentie

is uitgegaan van twee duidelijk onderscheiden

oriëntatie. Met oog op de veiligheid en de

tot de ontwikkeling van meer interessante

woonwerelden, met een sterke groene

kosten voor beheer vraagt dit om een zeer

typologieën en grotere kavels. Inspiratie

identiteit ten westen van de busbaan en de

goede uitwerking van de openbare ruimte,

hiervoor kan gehaald worden uit bijvoorbeeld

introductie van grootschalige waterstructuren

waarbij bepaalde zones wellicht in collectief

de projecten ‘De Buitenkans’ en de ‘veranda

aan de oostzijde. In combinatie met het

beheer, door de bewoners kunnen worden

woningen’ van architectenbureau Onix, in de

Cascadepark kan dit zorgen voor een divers en

onderhouden. Hiervoor moeten echter enkele

Stripheldenbuurt in Almere Buiten.

onderscheidend woongebied met verschillende

praktische zaken ook goed geregeld worden.

vormen van natuur en recreatie.

Voor deze studie is net als bij de uitwerking

Het oostelijke deel is vormgegeven als

van Middenkant als Brinkdorp, uitgegaan

waterrijke omgeving waarin kleine eilandjes

50 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


Verkaveling van de bouwblokken. (ongeveer 475 kavels)

zijn gecreëerd die als soort van ‘cul de sac’ worden omsloten. Aan de achterzijde liggen de woningen direct aan het water, en is er ruimte voor de aanlegplaats van een bootje. De kavels op de eilanden zijn hier van een groter formaat en gericht op een hoger segment, terwijl de woningen aan de randen van het water, kunnen worden uitgevoerd als IbbA en IbbA-Plus woningen. In bovenstaande tekening zijn ongeveer 475 kavels getekend. Een minder weidse opzet maakt echter een hogere dichtheid mogelijk, zonder verlies van de groen/blauwe kwaliteit. Ruimtelijke impressie van de eilanden

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

51


DIY openbare ruimte in Almere almere biedt een hoge kwaliteit van leven voor alle bewoners. krijgen om te weten hoe u interessante openbare ruimte en atmosfeer mogelijkheden Develope! Com naar de pioniers voor het ervaren van voorstellen uw eigen buurt open ruimte!

Via internet kunnen de bewoners invloed uitoefenen op de vormgeving van de openbare ruimte

Ontwikkelingsstrategie openbare ruimte Tot slot is er tijdens de ontwerpstudio

instantie als grasveldjes of kleine pleintjes

ook nagedacht over een strategie voor de

worden vormgegeven, waarbij een relatieve

ontwikkeling van de openbare ruimte. Hierbij

lage investering nodig is.

is net als bij de typologische studie, ingespeeld op de tendens dat steeds meer bewoners

Een belangrijk hulpmiddel hiervoor kan

invloed willen op de vormgeving van hun

relatief eenvoudig geïntroduceerd worden door

directe woonomgeving. Door ruimte te creëren

aan de website ‘ikbouwmijnhuisinalmere’ een

voor initiatieven uit de wijk, is de verwachting

functie toe te voegen voor de vormgeving van

dat een sterkere betrokkenheid ontstaat

de openbare ruimte. Hier zouden bewoners

tussen de bewoners en hun openbare ruimte.

met een speciale inlogcode dan kunnen

Dit heeft niet alleen op sociaal gebied een

stemmen voor het pleintje bij hun in de buurt.

positieve uitwerking, maar kan ook worden

Dit zou gedaan kunnen worden in de vorm van

gebruikt voor het beheer van de openbare

een ‘Poll’, waarbij een bepaald percentage van

ruimte. Daarbij kunnen de uitgaven die de

de bewoners moet hebben gestemd, of door

gemeente doet voor de aanleg van dit type

middel van meerdere stemrondes. Hier zou

voorzieningen, strategischer worden inzet,

zelfs een ‘crowdfunding’ functie aan kunnen

waarbij direct kan worden ingespeeld op de

worden gekoppeld, waarbij bijvoorbeeld

wensen van de bewoners.

de helft van de kosten voor de aanleg van moeten worden opgehaald. Een andere optie

Om dit te faciliteren stellen wij voor om in

die mogelijk is bij ontwikkeling met kleine

het stedenbouwkundig plan plekken aan te

bouwers is een korting op de kavels, onder

wijzen waarvoor bewoners zelf een initiatief

voorwaarde dat er een investering wordt

kunnen verzinnen of kunnen kiezen uit een

gedaan in de openbare ruimte.

catalogus. Deze plekken kunnen in eerste

52 ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant


une park

ower bed une park

une park

ower bed Sketchpad

ower bed Sketchpad

Urban farming Stadslandbouw

Exchange market+BBQ

field UrbanSoccer farming

Playground Exchange market+BBQ

Urban farming

Exchange market+BBQ

BBq plek

Stage+podium Openluchtpodium

Extreme sport park Stage+podium

?

Stage+podium

Soccer Bunnyfield hill Voetbalveld

Sand pool Playground Speelplaats

Propose Skatepark your own! Extreme sport park

Soccer field

Playground

Extreme sport park

Bunny hill

Sand pool

Propose your own!

? ?

Sketchpad

Bunny hill Kunst

Sand pool Zandbak

Propose your own! Doe zelf een voorstel!

Verschillende keuzemogelijkheden voor de programmering van de openbare ruimte. Bewoners kunnen zelf ook een initiatief aandragen.

ontwerpstudie Almere Poort Oost: Cascadepark Oost & Middenkant

53


Design Study/Workshop Almere Poort-Oost  

Report of a 5-days design workshop/study on the development of a new area in the Dutch new town: Almere. The workshop was organized in colla...

Design Study/Workshop Almere Poort-Oost  

Report of a 5-days design workshop/study on the development of a new area in the Dutch new town: Almere. The workshop was organized in colla...

Advertisement