Issuu on Google+

Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

Periyod 2 DERS 1       GÜNLÜK DİYALOĞLARDA BAZI KONUŞMA KESİTLERİ A-Restoranatta;Restorant de ------------------Demê şıma be xêr--Merhabalar, (anınız hayırlı olsun, hayırlı anlar) a-Xêr amê-Hoş geldiniz b-Ez çı şıkina seba şıma bıkeri?-Sizin için ne yapabilirim? c-Keremkerê-Buyurunuz d-Keremkerê, çı wazenê şıma?-Buyurun, ne istiyorsunuz siz? e-Wastene şıma?-İsteginiz? f-Wastena şıma esta?-İsteğiniz var mı? ------------------a- Heya, keremê xo, mı ra germiya niskan u qeli biyarê-Evet, lütfen bana mercimek çorbası ve et  kavurma getirin b-Ez goşt u tayê bırınc wazena- ben et ve biraz pirinc istiyorum c- Ez şıkina goşt u bırınc bori?-Ben pirinç ve et yiyebilir miyim? d- Mı ra germiya lobiyan biyarê zametê xo-Bana fasulye çorbası getirin zahmetinizle (zahmet olmazsa) e-Ez şıkina germiya doyi bıwazi? Ayran çorbasını isteyebilir miyim? f-Werê şıma çı estê?-Sizin yiyecekleriniz(de) ne var(lar)? ------------------------------a-Bi, çiyê de bin?-Oldu, başka bir şey? b-Bi, lêwê weri de, çı wazenê bışımê?-Oldu, yiyeceğin(yemeğin) yanında ne  içmek istersiniz? c-Ju bin wastena şıma?-Başka bir isteğiniz? d-Keremkerê, lista weri-Buyurunuz yemek listesi e-Şirıniye wazenê şıma?Tatlı(lıklar) ister misiniz? f-Şirıniye de çı wazenê şıma?-Tatlı(lıklar) da ne istersiniz? ---------------------------------------a-Keremê xo hesabê ma biyarê-Lütfen hesabımızı getirin b-Ma şıkinime hesab bıwazıme?-Hesab istiyebilir miyiz? c-Dênê ma çık o?-Borcumuz nedir? d-Dênê ma çıqas o?-Borcumuz ne kadardır? e-Werê şıma zaf  weş bi, berxudar bê-Yemeklerinizi çok hoştu, teşekkürler f-Şıma ra quwete bo-size kolay gelsin g-Weşiye de bımanê-Hoşça kalın -------------------------------------a-Efiyet bo-Afiyet olsun b-Keremkerê, hesabê şıma-Buyurun, hesabınız c-Keremkerê dênê şıma-Buyurun, borcunuz d-Kisê şıma ra bereket-(paranıza, gelirinize, cebinize) bereket e-Oxur bo-Uğurlar olsun (güle güle) f-Weşiye de bımanê-Hoşca kalın -------------------------B-Hastahanede; Nêweşxane de ------------------DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

Doxtor-e u neweş-e-Doktor ve hasta a-D-kermekerê, çıkê şıma esto?-Buyurun, neyiniz var? b-D-Keremkerê, çı nêweşiya şıma esta?-Buyurun, ne hastalığınız var? c-D-Keremkerê, seba şıma çı şıkina bıkeri?-Buyurun, sizin için ne yapabilirim? d-D-Keremkerê, gerê şıma çık o?-Buyurun, şikayetiniz nedir? e-D-Keremkerê, çı persa şıma esta? Buyurun, ne sorununuz (sorunuz) var? f-D-Keremkerê, goşdariya şıma kena-Buyurun, sizi dinliyorum -------------------a-N-Ez xo rınd his nêkena-Kendimi iyi his etmiyorum b-N-Sarê mı deceno-Başım ağırıyor c-N-Zaf kuxena ez, hewnê mı nêno-Çok öksürüyorum, uykum gelmiyor d-N-Wer de bıriya ez, zaf araq dana, adırê mı esto-Yemekten kesilmişim, çok terliyorum, ateşim var e-N-Vılê mı deceno, gewriya mı decena, gıraniye kewta canê mı-Boynum agırıyor boğazım agırıyor, ağırlık girmiş canıma f-N-Quweta mı şenık biya , destê mı lercenê- Kuvetim azalmış, ellerim titriyor -------------------a-D-Tansiyonê şıma gıno warra- Tansiyonunuz düşmüş b-D-Şıma serd gırotê- Siz soğuk almışsınız c-D-Bıarasiyê ra- Dinlenin d-D-Ronın, tırş, mewerê, xo serd ra bışeveknê- Yağlı, ekşi yemeyin, kendinizi soğukta koruyun e-D-Nê şurubi, her roj hirê dolımi, verê weri de, ju koçıke bışımê- Bu şurubu, her  gün üç defa, yemekten evel bir kaşık için f-D-Nê hebi, her roj dı dolımi, awe de bıhelênê, bışımê- Bu habı, günde iki sefer, suda eritin, için g-D-Derbaz bo--Gemiş olsun -----------------C-Telefonda; Têlefon de a-Alo, demê şıma be xêr, ez Zanyar-Alo, merhabalar, ben Zanyar (anınız hayırlı olsun, hayırlı anlar) b-Ez şıkina Sosın Xanıme ra qesi bıkeri?-Ben Sosın hamıma konuşabilir miyim? c-Ez şıkina ebe Sosın Xanıme qesi bıkeri?Ben Sosın hanım ile konuşabilir miyim? d-Alo, ez kami ra qesi kena?-Alo, ben kiminle (kime) konuşuyorum? e-Alo, Ez Zanyar,  wazena ebe Sosın Xanıme qesi bıkeri-Alo, ben Zanyar, Sosın hanım  ile konuşmak istiyorum f-Alo, şıma Sosın Xanım ê, heni niyo?Alo, siz Sosın Hanımsınız öyle değil mi? --------------------a-Demê şıma be xêr, keremkerê-Merhabalar buyurun b-Şıma kam ê?-Siz kimsiniz? c-Ez Sosın a, keremkerê-Ben Sosınım, buyurun d-Keremkerê, goşdariya şıma kena- Buyurun, sizi dinliyorum e-Keremkerê, goşdariya şıma de ra-Buyurun sizi dinlemekteyim f-Berxudarbê, weşiye de bımanê-Teşekkürler, hoşca kalın --------------------D-Adres sormakta-Adrêse perskerdene de ----------------------------a-Ma ber xêr, ez şıkina şıma ra çiyê (ju-yew çi) pers bıkeri?-Merhaba size bir şey sorabilir miyim? DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

b-Şıma şıkinê na adrêse mı ra vacê?-Siz bu adresi bana söyliyebilir misiniz? c-Keremê xo, na adrêse zanenê şıma?-Lütfen, bu adresi bilir misiniz siz? d-Na adrêse koti de ra?Şıma zanenê-Bu adres nerdedir?Siz bilir misiniz? e-Ez şıkina şıma tayê mujxul bıkeri?-Sizi biraz meşgul edebilir miyim? f-Şıma şıkinê, mı ra tayê ardım bıkerê?Siz bana biraz yardım edebilir misiniz? -------------a-Keremkerê, perskerê-Buyurun sorun b-Keremkerê, goşdariya şıma de ra-Buyuun sizi dinlemekteyim c-Keremkerê, goşdariya şıma kena-Buyurun sizi dinliyorum d-Hata a raya hiraye şonê, dıme ra, derbazê boveri benê, lêwê a binawa gırse de raGeniş yola kadar gidiyorsunuz, sonra karşıya geçiyorsunuz, o büyük binanın yanındadır e-Na adrêse zaf duriya, şıma gereke ebe wesayit şorê-Bu adres çok uzaktır, siz (taşıma) aracı ile gitmelisiniz. f-Nê, ez na adrêse nêzana, nêşıkina şıma ra ardım bıkeri-Hayır, ben bu adresi bilmiyorum, size yardım edemem ---------------------------(Ebe ju kesi, na derse piya qesi bıkerê, bıcerebnê-Biri ile bu dersi birlikte konuşun, deneyin)

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 2 Bazi kelimeler-Tayê çekuyi (Eril ve dişil kelimeleri, karşılarında kısaltılmış haliyle belirtilmektedir. Eril-Nêri-(N),dişilMaki-(M) şeklinde) --------------------Name-İsim (N)                                   Goşt-Et-(N) Vaş-Ot-(N)                                          Genım-Buğday-(N) Hêga-Tarla-(N)                                    Non-Ekmek-(N) Merge-Çayır-(M)                                 Wesayit-Taşıma aracı-(N) Wendene-Okumak-(M)                        Dorme-Çevre,etraf-(N) Wer-Yiyecek-(N)                                 Veng-Ses-(N) Ko-Dağ-(N)                                          Pırd-Köprü-(N)                                        Ciya-ayrı-(M)                                       Şane-Tarak-(N)                                     Piya-Berbaber, birlike-(M)                   Adır-Ateş-(N)                  Raye-Yol-(M)                                       Awe-Su-(M) Koçıke-Kaşık-(M)                                Laser-Sel-(N) Nêweşiye-Hastalık-(M)                        Va-Rüzgar-(N) Wele-Toprak-(M)                                 Sond-Yemin-(N) Dare-Ağaç-(M)                                     Sindor-Sınır-(N) Dewe-Köy-(M)                                     Reng-Renk-(N) Ware-Yayla-(N)                                    Merdene-Ölüm-(M) Zewac-Evlilik-(N)                                Cıwinayene-Yaşamak-(M) Tase-Tas-(M)                                        Tızbiye-Tasbih-(M) Kınc-Elbise-(N)                                    Welat-Ülke,vatan, memleket-(N) Zern-Altın-(N)                                      Fitıke-Düdük-(M) Xali-Halı-(N)                                        Sole-Tuz-(M) Quşxane-Tencere-(N)                           Meras-Ayakkabı-(N) Çıme-Kaynak-(N)                                 Puç-Çorap-(N) Hene-Kına-(N)                                      Ron-Yağ-(N) Bır-Orman-(N)                                      Qeder-Kader-(N)

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 3 Bazı birden fazla anlamlı kelimeler- Tayê çekuyê ke, ju ra zêde manê xo estê 1-Ma-a-Biz-b-(-peki, öyleyse-… bu anlamda cümle başına geldimi, cümleyi soruya çevirir) Örnek-Numune; Ma şımenime-Biz içiyoruz Ma şıma ? Peki siz? Ya siz? Ma vêşanime-Biz acız Ma ewro dışeme niyo?-Peki bugün pazartesi değil mi? --------------------2- War- 1-Var olmak, sağ olmak anlamı 2-Bir yerden, bir yükseklikten aşağıya inmek, oradan aşağısı anlamında Örnek-Numune; Weş u war be- Sag ve war olasın Dare ra bê war-Ağaçtan in -------------------------------------3-Weşiye-1-sağlık, 2-Hoşluk-3-iyilik Örnek-Numune; Tı weş a?-Sen iyi misin?(sağlık anlamında hoş musun?) Na saye weş a-Bu elma hoştur Weşiye de bımane-Hoşca kal -----------------------------------------4-1-Bê-(Emir anlamında) Gel -2- (siz-sız edatı) Bê non-Ekmeksiz, Örnek-Numune; Bê şıme-Gel gidelim Bê  kes-Kimsesiz ----------------------------------5-Rast-1-(Yer, şekil anlamında)Düz 2-(Yön anlamında, düz, direk) 3-Doğru Örnek-Numune; No ca rast o-Bu yer düzdür Raste rast şo-Düz, direk git Vatê to rast o-Sözün(söylediğin) doğrudur --------------------------6-Va 1-Rüzgar-2-(-yakın geçmiş zamanda-söylemiş olmak) Örnek-Numune Ewro va esto-Bugün rüzgar var Mı va no çık o-Ben dedim bu nedir ----------------7-Biya 1-(Getirmek fiilinde ikinci tekil şahıs için emir) Getir 2- (dişil hallerde, şahıslarda 'olmuş' anlamında) Örnek-Numune Mı ra pere biya-Bana para getir Gule biya malıme-Gül öğretmen olmuş Dewe biya xırabıne- köy harabe olmuş -----------------8-Hışk-1-Kuru, kurumuş-2-Sert Örnek-Numune Na dare hışk a-Bu agaç kurudur Destê mı hışk şıdêna- Elimi sert sıktı DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

------------------------9-Vêyve-1-Düğün-Festival-2- (evlenmiş) Gelin Örnek-Numune Ewro vêyve esto-Bugün düğün,(festival) var Namê vêyve Mılkinaz a-Gelinin adı Mılkinazdır --------------------------------10-Mısnayene-1-Öğretmek-2-Göstermek Örnek-Numune Derse bımısne laceki-Oğlana ders öğret Raya dewe bımısne mı-Bana köyün yolunu göster 11-3- Her 1- Eşşek 2- Her (defa)

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 4 A-Sayılar(Bazı temel prensipleri)- Humari (Tayê prensibê bıngehê humaran) 1-Ju (yew)                                                  40-Çewres 2-Dı                                                            50-pancas 3-Hirê                                                         60-Şeşti 4-Çar                                                          70-Hawtay 5-Panc (Ponc)                                            80-Hêyştay                                             6-Şeş                                                          90-Neway 7-Hawt                                                      100-Sed   8-Hêyşt                                                      200-Dısed 9-New                                                        300-Hirêsed 10-Des                                                       400-Çarsed 11-judes(yewendes),des u ju                    500-Pancsed                                       12-Dıdes(duyes)des u dı                           600-Şeşsed 13-Hirês-des u hirê                                   700-Hawtsed 14-Çarês-des u çar                                    800-hêyştdes 15-Pancês-des u panc                                900-Newsed 16-Şiyês-des u şeş                                     1000-Hazar 17-Hawtês-des u hawt                              10.000-Deshazar 18-Heyştês-Des u hêyş                              20.000-Visthazar 19-Newês-des u new                                 30.000-Hirıshazar 20-Vist                                                       40.000-Çewreshazar 21-Vist u ju(yew)                                      50.000-Pancashazar 22-Vist u dı                                                60.000-Şêştihazar 23-vist u hirê                                              70.000-Hawtayhazar 24-vist u çar                                                80.000-Hêyştayhazar 25-Vist u panc                                            90.000-Newayhazar 26-Vist u şeş                                               100.000-Sedhazar 27-Vist u hawt 28-Vist u hêyşt 29-vist u new                                               1930-Hazar u newsed u hirıs 30-Hirıs                                                       10020-Deshazar u vist B-a-Juyın (yewın)- Birinci Desın- Onuncu Sedın- Yüzüncü Newın- Dokuzuncu Desın- Onuncu Vistın- Yiriminci b- (Dişil durumlarda kelimenin sonuna ‘e’ harfi gelir- Hale maki de, herfa ‘e’ yêna pê çekuye) Örnek- Numune Jıyine(yewine)- birinci Desıne- Onuncu Sedıne- yüzüncü Vistıne- Yirninci DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 5 BAZI HAYVAN İSİMLERİ- NAMÉ TAYÉ HÉYBANAN Astor-At-(N)                                 Dik-Horoz-(N)                                                 Mayine-At-(M)                              Kerge-Tavuk-(M) Her-Eşek-(N)                                 Çuçık-Milçık-Kuş-(N) Maykere-(M)-Eşek                       Çuçıke-Milçıke-Kuş-(M)               Ga-Öküz(N)                                    Bılbıl-Bülbül-(N) Manga-İnek-(M)                           Gogercine-Güvercin-(M) Bıze-keçi-(M)                                 Qıjıke-Karga-(M) Miye-koyun-(M)                            Qulınge-Turna-(M) Bızêke- Keçi yavrusu-(M)          Qaqlıbaze-Martı-(M) Bızêk-(N) Oğlak                            Zaranc-Keklik(N) Vareke-Kuzu-(M)                          Zarance-Kewe-keklik(M) Varek-Kuzu-(N)                             Ordeg(N)-Ördek-Ordee-(M)Ördek Boxe-Boğa-(N)                              Qaz-(N)- Qaze-(M)-Kaz Qantır-Katır-(N)                             Eleyle-Deve kuşu-(M) Gamêş-Camus-(N)                         Hechecıke-Kırlangıç-(M) Madaxe-Camus-(M)                       Kerga mısri-Elok-Hindi-(N) Gavoki-Geyik-(N)                           Mar-Yılan (N) Xezale-Ceylan-(M)                         Mılawun- Kertenkele(N) Xınzir-Domuz-(N)                           Mılawune- Kertenkele-(M)                         Xınzire-Domuz-(Ma)                      Malık-Solucan-(N) Kurık-Eşek sipası-(N)                    Malıke-Solucan-(M) Kurıke-Eşek sipası-(M)                 Lulık-Böcek-(N) Cuyane-At yavrusu-(N)                Buxuke-Böcek-(M) Cuyaniye-At yavrusu-(M)            Beq-Kurbağa-(N) Heş-Ayı-(N)                                      Beqe-Kurbağa-(M)                      Heşe-Ayı-(M)                                   Masu-Balık-(N) Verg-Kurt-(N)                                  Masuye-Balık-(M) Verge-(M)                                         Hut-Balina-(N) Kutık-Kelp-Köpek-(N)                    Hute-Balina-(M) Dele-Köpek-(M)                               Kuse-Tosbağa-(M) Şêr-Aslan-(N)                                   Perperıke-Kelebek-(M) Şêre-Aslan-(M)                                 Heli-kartal-(N) Pılıng-Kaplan-(N)                             Qertale-Kartal-(M) Pılınge-Kaplan-(M)                           Leyleg-Leylek-(N) Çeqel-Çakal-(N)                                Leylege-leylek-(M) Çeqele-Çakal-(M)                              Juje-Kirpi-(N)  

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 6 A-İŞARET ZAMİR KELİMERİ, ERİL, DİŞİL VE ÇOĞUL  HALLERİNDEN BAZI ÖRNEKLER- ZEMİRÉ İŞARETAN DE, HALÉ NÉRİ, MAKİ U ZAFHUMAR  DE, TAYÉ NUMUNEYİ (Bu zaman fiil çekimi ile ilgili, kısa örnekler, birinci periyodun 3. dersinde vermiştik, biraz daha genişletelim- Antena karê nê demi ra, ma periyodê verêni de, dersa 3. de kılmek numune dayibi.Tayêna hira bıkıme)   A-ERİL HALLERDE; ----------------------------NO çık O?- Bu nedir?--- NO non O- Bu ekmektir NO çık O?- Bu nedir?---NO Bıroş O-Bu Kovadır NO çık O?-Bu nedir?----NO şıt O-Bu süttür NO çık o?-Bu nedir?-----NO pere wO-Bu paradır NO Çık O?-Bu nedir?----NO Koli yO- Bu odundur NO çık O?-Bu nedir?-----NO boxe wO-Bu boğadır O çık O?- O nedir?----O por O-O saçtır O çık O?- O nedir?----O kınc O-O elbisedir O çık O?-O nedir?-----O wer O-O yiyecektir O çık O?-O nedir?-----O juje wO-O kirpidir O çık O?-O nedir?----O kise wO- O torbadır O çık O?-O nedir?----O masu yO-O balıktır  B-DİŞİL HALLERDE; -----------------------NA çık A?---Bu nedir?- NA Koçık A-Bu kaşıktır NA çık A?...Bu nedir?-NA dar A- Bu ağaçtır NA çık A?---Bu nedir?-NA gul A-Bu güldür NA çık A?---Bu nedir?-NA kardi yA-Bu bıçaktır NA çık A?---Bu nedir?-NA balişna wA-bu yastıktır NA çık A?---Bu nedir?-NA masa wA A çık A?-----O nedir?-A derzin A- O iğnedir A çık A?----O nedir?- A sol A- O tuzdur A çık A?----O nedir?-A kaxıt A-O kağıttır A çık A?---O nedir?-A şema wA-Bu şemadır A çık A?---O nedir?-A perde wA-bu perdedir A Çık A?---O nedir?-A tu yA-O duttur C-ERİL VE DİŞİLLERİN ÇOĞUL HALLERİNDEN; (İşaret zamirlerlerinde, eril ve dişilin çoğul halleri aynıdır-zemire işaretan de, nêri u maki, zê jumıniyê) ERİL  HAL;HALÉ NÉRİ; NÉ çık É?---Bunlar nedir?-NÉ Kınc É-Bunlar elbisedir NÉ çık É?---Bunlar nedir?-NÉ Por É-Bunlar saçtır NÉ çık É?---Bunlar nedir?-NÉ Kitab É-Bunlar defterdir É çık É?---Onlar nedir?-É Xali yÉ-Onlar halıdır É çık É?---Onlar nedir?- É ga yÉ-onlar öküzdür DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

É çık É?---Onlar nedir?-É dest É-onlar ellerdir DİŞİL HAL; NÉ çık É?---Bunlar nedir?-NÉ manga yÉ-Bunlar inektir NÉ çık É?---Bunlar nedir?-NÉ Kardi yÉ-Bunlar bıçaktır NÉ çık É---Bunlar nedir?-NÉ dar É-Bunlar ağaçtır É çık É?---Onlar nedir?-É qelem É- Onlar kalemdir É çık É?---Onlar nedir?-É çit É-Onlar başörtüdür É çık É?---Onlar nedir?-É çiçeg É-Onlar çiçektir -------------------------------------------------------------Aşağıdaki kelimeleri, eril, dişil ve tekil, çoğul hallerine göre sorun cevaplayın-Çekuyê ke cêr de rê, gorê halê nêri, maki u juhumar, zafhumar pers bıkerê, cuwab bıkerê1-Ev- Kê(Çê)-2-Boyun-Vıle- 3- Ot-Vaş- 4-Ateş- Adır-5-Diş- Dıdan-6-Pırnıke-Burun7-Buğday- Genım- 8- Hamur- Mişte- 9- Ayran- Do-     10 Yoğurt-Ma

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 7 GEÇMİŞ ZAMAN FİİL ÇEKİMLERİ İLE İLGİLİ-DERHEQÉ DEMÉ VİYARTİ RA, ANTENA KARAN DİLİ GEÇMİŞ ZAMAN -DEMO VİYARTİYO DİYAR (Bu zaman fiil çekimi ile ilgili, kısa örnekler, birinci periyodun 10. dersinde vermiştik, biraz daha genişletelim- Antena karê nê demi ra, ma periyodê verêni de, dersa 10. de kılmek numune dayibi.Tayêna hira bıkıme) A-(Eril nesnelerde olumlu hal-Çiyanê nêriyan de halo pozitif) Mı werd-Ben yedim To werd-Sen yedin Aye werd-O yedi Éy werd- O yedi Ma werd- Biz yedik Şıma werd-Siz yediniz İnan werd-Onlar yediler B-(Dişil nesnelerde olumlu hal-Çiyanê makiyan de, halê pozitifi) Mı werde- Ben yedim To werde-Sen yedin Éy werde-O yedi Aye werde- O yedi Ma werde- Biz yedik Şıma werde- Siz yediniz İnan werde- Onlar yediler C-(Eril nesnelerde olumsuz hal-Çiyanê neriyan de, halo negatif) Mı nêwerd- Ben yemedim To nêwerd- Sen yemedin Aye nêwerd- O yemedi Éy nêwerd- O yemedi Ma nêwerd- Biz yemedik Şıma nêwerd- Siz yemediniz İnan nêwerd- Onlar yemediler

D-(Dişil nesnelerde olumsuz hal-Çiyanê makiyan de, halo negatif) Mı nêwerde- Ben yemedim To nêwerde-Sen yemedin Aye nêwerde- O yemedi Éy nêwerde- O yemedi Ma nêwerde- Biz yemedik Şıma nêwerde- Siz yemediniz İnan nêwerde- Onlar yemediler E- (Çogul hallerde- Halê zafhumaran de) (Bu zaman formunda, eril-dişil fark etmiyor, fiilin  arkasına ‘i’ soneki gelerek bütünleniyor-Formê nê deman de, neri u maki ferq nêkeno, kar, pê xo de herfa ‘i’ gêno) -Olumlu hallerde Örnek- Halê zafhumaran de NumuneMı werdi- Ben yedim DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

To werdi- Sen yedin Mı sayi werdi-Ben elmaları yedim To goşti werdi- Sen etleri yedin Aye bırınci werdi- O pirinçleri yedi Éy xiyari werdi- O salatalıkları yedi Ma weri werdi- Biz yiyecekleri yedik Şıma noni werdi- Siz ekmekleri yediniz İnan hemgêni werdi- Onlar balları yedi F- (Olumsuz hallerde örnek- Halo negatifan de numune) Mı sayi nêwerdi-ben elmaalrı yemedim To goşti nêwerdi-Sen etleri yemedin Aye bırınci nêwerdi-O pirinçleri yemedi Éy xiyari nêwerdi-O salatalıkları  yemedi Ma weri nêwerdi-Biz yiyecekleri yemedik Şıma noni nêwerdi- Siz ekmekleri yemediniz İnan hemgeni nêwerdi- Onlar balalrı yemediler

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 8 MİSLİ GEÇMİŞ ZAMAN- DEMO VİYARTEYO NEDİYAR A-(Nesne eril olursa, fiilin sonuna ‘o’ gelir- Çi ke neri bı bo,  kar, herfa ‘o’yi gêno pê xo) 1- Olumlu hal-örnek- Halo pozitif -numune Mı non werdo- Ben ekmek yemişim To non werdo-Sen ekmek yemişsin Éy non werdo – O ekmek yemiş Aye non werdo- O ekmek yemiş Ma non werdo- Biz ekmek yemişiz Şıma non werdo- Siz ekmek yemişsiniz İnan non werdo- Onlar ekmek yemişler   2- Olumsuz hal- örnek- Halo negatif- numune Mı non nêwerdo- Ben ekmek yememişim To non nêwerdo- Sen ekmek yememişsin Éy non nêwerdo – O ekmek yememiş Aye non nêwerdo- o ekmek yememiş Ma non nêwerdo- Biz ekmek yememişiz Şıma non nêwerdo- Siz ekmek yememişsiniz İnan non nêwerdo- Onlar ekmek yememişler   B- (Nesne dişil olursa, fiil sonuna ‘a’ harfi alır- Çi ke maki bo, kar, herfa ‘a’ gêno pê xo) 1-Olumlu hal-örnek- halo pozitif-numune   Mı awe şımıta- Ben su içmişim To saye werda- Sen elma yemişsin Éy qeleme şıkıta- O kalemi kırmış Aye dare bırna- O agacı kesmiş Ma bıze rota- biz keçiyi satmışız Şıma miye herêna- Siz koyunu satın almışsınız İnan perda şuta- Onlar perdeyi yıkamışlar   2- Olumsuz hal-örnek- halo negatif-numune Mı awe nêşımıta- Ben su içmemişim To saye nêwerda- Sen elma yememişsin Éy qeleme nêşıkıta- o kalemi kırmamış Aye dare nêbırna- O ağaçı kesmemiş Ma bıze nêrota- Biz keçiyi satmamışız Şıma miye nêherêna- Siz koyunu satıl almamışsınız İnan perda nêşuta- Onlar perdeyi yıkamışlar   C-(nesne çoğul olursa, fiil arkasına ‘ê’ harfi alır- Çi ke zahhumar bo, kar, herfa ‘ê’ yi gêno pê xo.) DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

  1-Olumlu hal-örnek- Halo pozitif- numune   Mı awi şımıtê- ben suları içmişim To sayi werdê- Sen elmalari yemişsin Éy qelemi şıkıtê- O kalemleri kırmış Aye dari bırnê- O ağaçları kesmiş Ma bızi rotê- Biz keçileri satmışız Şıma miyi herênê- Siz koyunları satın almışsınız İnan perdi şutê- Onlar perdeleri yıkamışlar   2-Olumsuz hal- örnek- halo negatif-numune Mı awi nêşımıtê- Ben suları içmemişim To sayi nêwerdê- Sen elmaları yememişsin Éy qelemi nêşıkıtê- O kalemleri kırmamış Aye dari nêbırnê- O ağaçları kesmemiş Ma bızi nêrotê- Biz keçiler satmamışız Şıma miyi nêherênê- Siz koyunları satın almamışsınız İnan perdi nêşutê- Onlar perdeleri yıkamamışlar  

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 9 MİSLİ GEÇMİŞ ZAMAN HİKAYESİ- DEMO VİYARTEWO NEDİYARO VERÉN A-olumlu hal- halo pozitif Mı werdibi- Ben yemiştim To werdibi-Sen yemiştin Éy werdibi- O yemişti Aye werdibi- O yemişti Ma werdibi-Biz yemiştik Şıma werdibi- Siz yemiştiniz İnan werdibi-  Onlar yemiştiler B-olumsuz hal- halo negtif Mı nêwerdibi- ben yememiştim To nêwerdibi- Sen yememiştin Éy nêwerdibi-O yememişti Aye nêwerdibi-O yememişti Ma nêwerdibi- Biz yememiştik Şıma nêwerdibi- Siz yememiştiniz İnan nêwerdibi- Onlar yememiştiler C Bazı örnekler- Tayê numuneyi a-Şıma  par genım çinitibi-Siz geçen sene buğday biçmiştiniz b-Ma pêrar kıtabê to wendibi-Biz evelki yıl senin kitabını okumuştuk c-Şeş seri naye ra ver bırayê mı zeweciyabi- Bundan altı yıl evel kardeşim evlenmişti d-Mı namê to heşênabi-Ben senin ismini duymuştum e- Hesen ke ame, to non werdbi- Hasan geldiğinde sen ekmek yemiştin

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 10 SANAL GEÇMİŞ ZAMAN(DA)/ GELECEK ZAMAN HİKAYESİ-DEMO VİYATİ (DE) NİYETÉ DEMÉ AMEYOXİ   A-Olumlu hal- Halo pozitif   Mıno bıwerdêne- Ben yiyecektim To yo bıwerdêne- Sen yiyecektin A yo bıwerdêne- O yiyecekti O yo bıwerdêne- O yiyecekti Ma yo bıwerdêne- Biz yiyecektik Şıma yo bıwerdêne- Siz yiyecektiniz İnano bıwerdêne- Onljar yiyeceklerdi   B-Olumsuz hal-Halo negatif Mıno nêwerdêne- Ben yemiyecektim To yo nêwerdêne- Sen yemiyecektin A yo nêwerdêne- O yemeyecekti O yo nêwerdêne- O yemeyecekti Ma yo nêwerdêne- Biz yemeyecektik Şıma yo nêwerdêne- Siz yemeyecektiniz İnano nêwerdêne- Onlar yemeyeceklerdi   C-Bazı örnekler- Tayê numuneyi a-Mıno to ra qesi bıkerdêne, to yo nêşiyêne- Ben sana konuşacaktım, sen gitmeyecektin b-Ma ke nêweşi nêresnêne neweşxane, nêweş merdêne- Biz hastayı hastahaneye ulaştırmasaydık(kavuşturmasaydık) hasta ölecekti c- To yo  bıvınetêne, çı ke ezo biyamêne- Sen duracaktın, çünkü ben gelecektim d-Şıma yo nêwendêne, ma yo piya bıwedêne- Siz okumayacaktınız, biz birlikte okuyacaktık    

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 11 ŞİMDİKİ  ZAMAN HİKAYESİ- DEMO VİYARTEWO NIKAYİN (Bu zaman çekiminde, nesnenin eril, dişil, çoğul olması, fiil çekiminde bir değişiklik getirmiyor- Antena nê demi de, çiyê neri, maki, zafhumar, seba antena kari, ferq nêkeno) A-olumlu hal- halo pozitif Mı werdêne- Ben yiyiyordum To werdêne- Sen yiyiyordun Éy werdêne- O yiyiyordu Aye werdêne- O yiyiyordu Ma werdêne- Biz yiyiyorduk Şıma werdêne- Siz yiyiyordunuz İnan werdêne- Onlar yiyiyorlardı   B-Olumsuz hal- halo negatif Mı nêwerdêne- Ben yemiyordum To nêwerdêne- Sen yemiyordun Éy nêwerdêne- O yemiyordu Aye nêwerdêne- O yemiyordu Ma nêwerdêne- Biz yemiyorduk Şıma nêwerdêne- Siz yemiyordunuz İnan nêwerdêne- Onlar yemiyorlardı   C-Bazı örnekler- tayê numuneyi a-Waxtê hardlerci, mı non werdêne- Deprem zamanı ben ekmek yiyiyordum b-Vengê to ra, ez tersêne- Senin sesinden ben korkuyordum c-Şıma no sodır, genim çinıtêne-Siz bu sabah buğday biçiyordunuz d-İnan emşo şiyêne- Onlar bu akşam gidiyorlardı e-Şıma werdêne, ma vêşan mendêne- Siz yiyiyordunuz, biz aç kalıyorduk  

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 12 SİYASİ- HUKUK DİLİNDEN BAZI KELİMELER- ZONÉ SİYASET- HUQUQİ DE TAYÉ ÇEKUYİ A-Siyaset dilinden- Zonê siyaseti de   Rojeve (m)-Gündem                         Biyer(n) olay, gelişme       Partiye(m)- parti                               Biyeri- olaylar, gelişmeler                                              Fıkır (n) düşünce-fikir                      Temsil(n) Temsil Verhukum(n)- Önyargı                    Temsilkar/e- temsilci Kombiyene(m)- Toplanmak             Bı zane- Bilinçlice, bilerek Kombiyayiş(n)toplantı                     Bê zane- Bilinçsizce, bilmeden Numayene(m)-(Toplu) yürümek      Derheqê...-...Alanında, hakkında Numayiş (n)-yürüyüş                        Derheqê babete ra- Konu hakkında Weçinıtene(m)-Seçmek                    Derheqê babete de-Konu hakkından Weçinıtiş(n)-Seçim                           Rayber-e- Yol gösteren, öncü, lider Rakerdene(m) açmak                        Newe ra- yenide                        Rakerdiş(n) Açılış                             Newe de-Yeniden Wesênayene(m) duyurmak                Newe kerdene- Yenilemek Wesênayiş(n)- Duyuru                      Pers(n)- Soru     Vılavoke(m)- Bildiri                          Perse(m)- Sorun, mesele, problem Eşkera (m)-Açık, aleni                       Persa ma- Bizim sorunumuz Rey(n) Oy                                          Çare(n)- Çare,çözüm Namzet/e- Aday                                  Çareseriye(m)-Çözümlemek Rayber/e- Yol gösteren,lider,Önder   Çareser- Çözmek Serok/e- Başkan                                  Bandor(n) eğemenlik Serdestiye(m) egemenlik                     Bındestiye(m)Eğemenlik altı Serdest/e-Eğemen Serkewtene(m)- Üstün gelmek, üstün olmak Serkewt/e- Üstün gelen, üstün olan Demoqrasiye(m) Demokrasi Bındest/e-Egemenlik altında olan Merhale(n)- İçinde bulunaan durum, seyredilen seviye, aşama Şermezar(n)Utandırmak, protesto etmek Diplomasiye(m)- Diplomasi Serbestiye(m) serbestlik, özgürlük Demoqrasiye(m) Demokrasi   B- Hukuk dilinden- Zonê huquqi de                    Heq(n)- hak                                         İfade(n)- İfade                           Bı heq/e- Haklı                                    Suç(n) Suç Neheq/e- haksız                                   Suçdar kerdene- Suçlamak Dawa(m)-Dava                                    Gunekar kerdene- Suçlamak Dawakar/e- Davacı                              Suçadariye(m)- Suçlamak Dawayin-e Davalı                                Gunekariye(m)- Suçlamak Awuqat/e- Avukat                               Suçdarkerde/ye- Suçlanan Şeveknayene(m)- savunmak               Gunekarkerde/a- Suçlanan DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

Şeveknayiş(n)- Savunuş, savunum     Suçkerdox/e- Suçlayan  İqaz(n)- İkaz                                       Gunekarderdox/e- Suçlayan                                       Tepya estene (m)- Ertelemek              Qeyde(n)- Kural Marum(m) Mahrum                            Fekki(n)- Sözlü Marum/e-Mahrum kalan                     İfadeyê fekki- Sözlü ifade Dosya(m)- Dosya                                Nusneki (n)- Yazılı Tomete (m)- Töhmet                           İfadeyê Nusneki- Yazılı ifade Mehkeme(m)- Mahkeme                     Het(n)- Taraf Roniştiş(n)- Celse                                Hetkar/e- taraftar Ceza(m)- Ceza                                    Qerar(n)- Karar                                    Têduştiye(m)- Eşitlik                          Persayene(m)- Sorgulamak Têduşte(m) Eşit                                   Persayiş(n) sorgulma  

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 13 BAZI COGRAFİK KELİMELER VE CÜMLE İÇİNDE YAZILIMLARI- TAYE ÇEKUYÉ COXARAFİ U CUMLA DE NUSNAYİŞ Ko (n) dağ Deşte (m) Ova-Düzlük alan Çewt(N)- Eğri Çewtın(n) Eğimli Timuk(n) Tümsek Gıl(n)Zirve, uc nokta Qiyame(n)- Dik yokuş Davacor(n)-Yamaç, yukarı Davacêr(n)Yamaç, aşağı Vırade(n)-Paralel şekil Neqeb(n) vadi Korte(m)Birleştiric boyun şekli Çale(m)-Çukur Xori(n)-derin Gole(m)- Göl Çem(n) Irmak Kemerın(n)-Taşlık Garane(m)- Büyük baş hayvanların otak yeri Mexel(n) Koyun-keçi gibi küçük baş hayvanların otak yeri Kela(m)- Kale Girawe(m)-Ada Veroj(n)- Güneş alan yamaç Zindan(n)- uçurum Zıme(n)- Az güneş alan yamaç Kaş(n)- Yamaç Dere(n)- Dere Maxe(n)- Birikim, Yığın, yığıntı Maxa kemeran-Taş yığını Maxa koliyan- Odun yığını Xendek(n)- Dar boğaz şekli

B- Bazı örnekler- Tayê numuneyi 1-Timukê koyê Muzıri de, vare nêhelina- Munzur dağının zirvesinde, kar erimez 2-Şıliye ita kerda çale- yağmur burayı çukur etmiş 3- O ca, zaf kemerin o- Orası çok taşlıktır 4-Laseri, maxa kemeran vırasto- Sel, taş yığını yapmış 5-Çale, zaf xoriya- Çukur çok derindir 6-  Dewa ma, a korte de ra- bizim köy, o (dağın birleştiği) boyun kısmındadır. 7-Azebe, xo zindan ra este- Yetişkin kız, kendisini uçurumda attı. 8-Awa deri, german ver, mıçıqiya- Derenin suyu, sıcaklardan dolayı kurumuş 9-No wetlat de, zaf girawi estê- Bu ülkede, çok adalar vardır(lar) 10-Gola Wani, zê derya wo- Van gölü, deniz gibidir 11-Ez ko ra, davacêr nê, vırade ama- ben dağda (dikce) aşağıya değil, paralel geldim 12-Çemê Muradi, deşta Çewlıgi de ro- Murat ırmağı, Çewlik ovasındadır DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

13-No ko de, dı zımi estê- Bu dağda, iki (güneş az gören) yer var 14-Ko berz o, davcor meso, kefelina-Dağ yüksektir, (yukarıya doğru dik gitme), yorulursun 15-Dêrsım de, neqebi zaf ê- Dersım de vadiler çoktur(lar)

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 14 BİLEŞİK FİİLERLE İLGİLİ BAZI  ÇEKİM ÖRNEKLERİ- DERHEQÉ  KARANÉ PIRANAYENAN DE, ANTENA RA TAYÉ NUMUNEYİ 1-A-Peyda kerdene- Temin etmek Şimdiki zaman(olumlu hal)- Demê nıkayi(halo pozitif) Ez peyda kena- Ben temin ediyorum Tı peyda kena- Sen temin ediyorsun O peyda keno- O temin ediyor A peyda kena- O temin ediyor Ma peyda kenime- Biz temin ediyoruz Şıma peyda kenê- Siz temin ediyorsunuz İnan peyda kenê- Onlar temin ediyorlar

B- B- Nesne dişil olursa da, şimdiki zaman çekimi aynıdır-Çi ke maki bı bo, anyene, zê demê nıkayiyo.

C-Dili geçmiş zaman(Nesne eril olursa)-Demo viyartiyo diyar( Çi ke neri bı bo) Mı peyda kerd- Ben tenin ettim To peyda kerd-Sen temin etttin O peyda kerd-O temin etti A peyda kerde- O temin etti. Ma peyda kerd- Biz  temin ettik Şıma peyda kerd- Şiz temin ettiniz İnan peyda kerd- Onlar temin ettiler D- Dili geçmiş zaman(nesne dişil olursa)- Demo viyartiyo diyar(Çi ke maki bı bo) Mı peyda kerde- Ben Temin ettim To peyda kerde- Sen temin ettin Éy peuda kerde- O temin etti Aye peyda kerde- o temin etti Ma peyda kerde- Biz temin ettik Şıma peyda kerde- Siz temin ettiniz İnan peyda kerde- Onlar temin ettiler

E- MİSLİ GEÇMİŞ ZAMAN- DEMO VİYARTEYO NEDİYAR (Nesne eril olursa, fiilin sonuna ‘o’ gelir- Çi ke neri bı bo,  kar, herfa ‘o’yi gêno pê xo) Mı peyda kerdo- Ben temin etmişim To peyda kerdo- Sen temin etmişsin O peyda keerdo- O temin etmiş Ma peyda kerdo- Biz temin etmişiz Şıma peyda kerdo- siz temin etmişsiniz İnan peyda kerdo- Onlar temin etmişler DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

(Nesne dişil olursa, fiil sonuna ‘a’ harfi alır- Çi ke maki bo, kar, herfa ‘a’ gêno pê xo) Örnek- Numune Mı peyda kerda- ben temin etmişim To peyda kerda- Sen temin etmişsin Éy peyda kerda- o temin etmiş Ma peyda kerda- Biz temin etmişiz Şıma peyda kerda- Siz temin etmişsiniz İnan peyda kerda- Onlar temin etmişler F-SANAL GEÇMİŞ ZAMAN(DA)/ GELECEK ZAMAN HİKAYESİ-DEMO VİYATİ (DE) NİYETÉ DEMÉ AMEYOXİ Mı peyda kerdêne- ben temin edecektim To peyda kerdêne- Sen temin edecektin Éy peyda kerdêne- O temin edecekti Aye peyda kerdêne- O temin edecekti Ma peyda kerdêne- Biz temin edecektik Şıma peyda kerdêne- Siz temin edecektiniz İnan peyda kerdêne- Onlar temin edeceklerdi

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Kirmancca - Zazaca temel dil dersleri | Ilhami SERTKAYA | www.ilhamisertkaya.com

DERS 15 Bu derslerde öğrendiklerimizi değerlendirelim. Aşağıdaki cümlelerin zazacasını yazalım; 1-Ben bugün kitap okudum, oysaki dışarda yemek yiyecektim 2-Annem geldi, babam da gelecekti 3-Sen bana biraz para temin edecektin 4-Ben o romanı okumuşum 5-Size bir şey sorabilir miyim? 6-İsteğiniz neydi, ne isteyecektiniz? 7-O yol uzundur, bu yolda gittim 8-Ali bana sordu,Veli de soracaktı 9-Ben o zaman çocukmuşum 10-Onlar bugün evleneceklerdi 11-Onlar evlenmemişler mi? 12- Sen açık konuşsaydın, seni anlayacaktım 13-Sen bu yemeği yemeyecektin 14-Siz o kitabı temin ediyorsunuz, ben onu temin ettim, Ali de etmiş 15-Dayım öküzünü, ineğini sattı, tarlasını da satacaktı 16-Ben size bir şey soracaktım 17- Halbuki bu yemeği yemiştim 18-Kendini koru 19-Sen ekmek yedin mi? 20-Siz ekmek yediniz mi?   Not; Derslerimizi izleyenlere teşekkürler, başarılar. Sınava katılanlar, sonuçlarını değerlendirmek isterlerse, e-mail adremize gönderebilirler Adres;  hesrete@hotmail.com   İlhami Sertkaya

DersimInfo | www.dersiminfo.com


Zazaki / Kirmancki Kurs 2 - Ilhami Sertkaya