Page 1

“KandidatenkunnenookbinnenkomenviadiversevoorlichtingskanalenzoalsdewebsitevanWindesheim,hetbezoek vandeopendag,hetopvragenvandevoorlichtingsbrochure,hetvolgenvaneenmeeloopdag.Zodrazijbekendzijnbij deopleidingalsinteressetonendekandidaat,wordenzijuitgenodigdvooreeninformatiebijeenkomsteneenstudiekeuzegesprek.Achterliggendegedachteisdatopdezewijzeaandetoekomstigestudentmaatwerkwordtgeleverd, enhetsignaalwordtafgegeven:wesnappendatjeineen studiekeuzeproceszitenwezijnbereidjedaarbijtehelpen.” Natascha de Kruijf, Christelijke Hogeschool Windesheim

EFFECT

Keuze eerder bevestigd dan veranderd “Slechtsweinigvanonzeintakersgevenaandatdestudentendoorhetstartgesprekhunstudiekeuzeveranderd hebben.Zijhebbenwelbeterzichtopontbrekendekennis envaardighedendienodigzijnvoordeopleiding.” Mirjam Winkelmolen, Hogeschool Inholland

“Destudentenwaarvandeverwachtingwasdatdezeuit zoudenvallenzijnookvooreengrootdeeluitgevallen.De studentenhebbenweleenadviesontvangenaanhetbegin vandeopleiding,maarzijndoorgegaanmetdeopleiding. Naarmatedetijdverstreekisdetwijfelbijdezestudenten toegenomenenuiteindelijkhebbenzijzichuitgeschreven.” Shakiel Roeplal, Haagse Hogeschool

Verhoogde vroege uitval Weinig negatieve adviezen “ Opvallendwashetminimaleaantalnegatieveadviezen overdegekozenopleiding.Wellichtiseenintakerergontwikkelingsgerichtwaardoormindergauweennegatief advieswordtgegeven.” Carlo van Varsseveld, Christelijke Hogeschool Windesheim

“Hetbleekdatindepraktijkhetdoorverwijzenvande studentnaareenandereopleidingdiemeergeschiktzou zijn,voorveelbetrokkendocentenmoeilijkwas.” Shakiel Roeplal, Haagse Hogeschool

Studiekeuzegesprekken ondersteunen motivatie en binding “ Tweederdevanderespondentengeeftaandatdevoorbereidingendeintakeeengoedbeeldgevenvanhun geschiktheidvoordeopleiding.” Anja Sparidaans, Fontys Hogescholen

“Wevindeneenzeersterkeffectophetaantalmensendat vroegtijdigstopt.Hetbeïnvloedenvankeuzenineersteinstantielijktmoeilijktezijn:studentenwillen‘eerstziendan geloven’.Intweedeinstantieheeftmen‘gezien’enblijkt eensignificantefactiestudentennuookte‘geloven’dat stoppenbetervoorzeis.Studentenblijkendusintweede instantiewelvatbaarvoordeverkregeninformatie.” Adam Booij, Universiteit van Amsterdam

Ook effecten op de opleiding zelf “Devragenlijstheeftookeendoelvoordeopleiding:het kennenvandestudentenzijnrisico’s,zodatgeanticipeerd kanwordenopmogelijkeproblemen,enmaatwerkgebodenm.b.t.debegeleiding.-Destudieloopbaanbegeleiders diedegesprekkengevoerdhebben,maakteneenvliegendestartomdatzijmeteen‘hun’studentenbeterhebben kunneninschatten.”

“ Studentenvoelenzichvóórdestartvandestudiealwelkomenwetendateropeenpositievemanieropzegelet wordt;zevoelenzichgeennummer.”

Natascha de Kruijf, Christelijke Hogeschool Windesheim

Een gespreksvoerder, Hogeschool Inholland

Adam Booij, Universiteit van Amsterdam

“Gespreksvoerderservarendestudiekeuzegesprekkenals eenkansominformatieovertebrengenenbindingmetde opleidingtevergroten.Selecterendzijnzealleenindienze gehoudenwordenruimvoordestartvandeopleiding.”

“Eensuccesvanditprojectisonderanderedesaamhorigheidwaarindedocentendegesprekkenhebbengevoerd metstudenten.Binnenhetprojectisaandachtgeweest voorhetcreërenvandraagvlakonderdocentenendit heeftgoeduitgepakt.”

Natascha de Kruijf, Christelijke Hogeschool Windesheim

“ Onzeintakerszienhetnutvanstudiekeuzegesprekkenin enwijzendaarbijopkennismakingmetdestudent,verhelderingvanhetopleidingsbeeld,bevorderingvanzelfinzichtenzelfselectie.Maarerzijntwijfelsoverderelatie vandegesprekkenmetstudiesuccesofeenverhoogd studierendement.” Carlo van Varsseveld, Christelijke Hogeschool Windesheim

“Deintakeisvoordekandidatenookeenbindmiddelmet deopleiding.Daarnamoetjeietsdoenomdittecontinueren:bijvoorbeeldmails,strategischeinzetSocialMedia, betrekkenbijevents.”

“Eenonverwachtvoordeelwasdatereenbeteroverzicht wasoverhetteverwachtenaantalaanmeldingen.”

Nyree Schipper, Hogeschool Leiden

Deze citaten zijn afkomstig uit de praktijkbeschrijvingen die de deelnemende universiteiten en hogescholen hebben opgeleverd in het kader van het programma ‘Studiekeuzegesprekken, wat werkt?’. De originele, volledige praktijkbeschrijvingen zijn te lezen op: http://wiki.surffoundation.nl/display/SKG/Praktijkbeschrijvingen

Naar een passend studiekeuzegesprek:

INZICHTEN IN DE GELEERDE LESSEN, DE MOOIE VONDSTEN EN DE ONVERWACHTE PROBLEMEN UIT DE PILOTPROJECTEN

Anja Sparidaans, Fontys Hogescholen

Gesprek biedt kans de instelling fysiek te leren kennen “ Weverondersteldendatdegenendieverderwegwonen mindervaakzoudenverschijnenopeenuitnodigingvoor eenkennismakingsgesprek.Uiteenanalysevandegegevensblijktechterhetomgekeerde.Vandegenodigdendie nietinLeeuwardenwonen,kwam66%opgesprek.Vande genodigdendieinLeeuwardenwonen,kwam60%op gesprek.” Geja Kinds, Stenden hogeschool

“Studentenwildenookgraagoplocatiekomenvoorhet startgesprek,ondanksdetelefonischeoptiemiddeninde zomer.”

Van2008-2011hebbenNederlandsehogescholenenuniversiteitenindiverseprojecten ervaringopgedaanmetmanierenwaaropjestudiekeuzegesprekkenmetaankomende Bachelor-studentenkuntinrichten.Studiekeuzegesprekkenkunnendeaankomende studentenhelpenbijhetmakenvaneengemotiveerdestudiekeuze.Dooreen SURFfoundation HojelCityCentergebouwD GraadtvanRoggenweg340 3531AHUtrecht Postbus2290

persoonlijkekennismakingmetdebeoogdeopleidingofmeteenuniversiteitof hogeschoolinhetalgemeen,kandekandidaateenbetereindrukkrijgenwatbij hemofhaarpast.

3500GGUtrecht

Een gespreksvoerder, Hogeschool Inholland

“ Studiestartwerktevooraanstaandestudentendrempelverlagend.Studentenwareninseptember2010aleerder gewendaanallenieuweindrukken,zekendenalenkele docenten,medestudentenenonderwijslocaties.”

T0302346600

Liesbeth de Vrey, Universiteit Utrecht

www.surf.nl

Dehogescholenenuniversiteitenhebbendestudiekeuzegesprekkenallemaal

F0302332960

ophuneigenmanieruitgevoerd.Ditheefteenschatvanervaringen

info@surf.nl

opgeleverd.Hierondervolgteenselectievaninteressanteinzichten,

juni2011

vondstenenadviezenuitdeprojectenmetstudiekeuzegesprekken.


TIJDSTIP

Tijdsinvestering voor organisatie vaak onderschat

“ De leerling moet worden begeleid vóór de beslissingsfase in het keuzeproces. Heroverweging van een eenmaal gemaakte keuze wordt bijna nooit gedaan.”

“Het administratieve gedeelte kost erg veel tijd: aanmelders selecteren, aankondiging onderzoek versturen, uitnodigingen versturen, gespreksformulieren invoeren, afspraak maken, registratieformulier bijhouden. Dit was meer dan vooraf  verwacht.”

Gerard Hogendoorn, Erasmus Universiteit Rotterdam

Esther Verbeek, Hogeschool Arnhem en Nijmegen

“ Bij die gesprekken die na de zomervakantie hebben plaatsgevonden, blijkt dat studenten vaker vonden dat het doel niet is bereikt. Ook de gespreksleiders hebben het vaak als overbodig ervaren. We hadden erop ingezet ook de late instromers te kunnen spreken, juist omdat dit een bekende groep minder succesvolle studenten zijn. Onze conclusie is dat dit niet is gelukt. Voor deze groep is een ander instrument nodig.”

“De druk op studieadviseurs met dit project erbij wordt erg groot, dit is een bedreiging voor het draagvlak om het project structureel in te voeren.”

Geja Kinds, Stenden Hogeschool

Vragenlijsten goed instrument voor inhoudelijke voorbereiding

Voorkeur voor vroege gesprekken

“We vermoeden een verband tussen het moment van het invullen van de vragenlijst [waarmee de zelfreflectie van de student wordt gestimuleerd, red.] en het studiesucces. Met ingang van dit jaar laten we de sociologie-studenten de vragenlijst al invullen bij inschrijving in Studielink, zodat alle studenten deze al voor de studie invullen.”

VRAGENLIJSTEN

“Een helder zelfbeeld moet voorafgaan aan het verkrijgen van de relevante en gewenste informatie. Te vaak trappen schooldecanen in de valkuil dat ze leerlingen stapels brochures geven, zonder zich ervan gewist te hebben of die brochures wel bij de betreffende leerling horen.”

“Het uitnodigen en voeren van gesprekken met late aanmelders in augustus/september is moeilijk te realiseren voor  zowel de opleiding als studenten; op de opleiding is er dan geen tijd voor en studenten willen niet meer nadenken over hun keuze, maar gewoon beginnen.”

“Het risicoprofiel van een bepaalde opleiding moet de kern vormen van het online assessment, naast het in kaart brengen van de persoonlijke situatie en de motivatie voor de opleiding.” Carlo van Varsseveld, Christelijke Hogeschool Windesheim

“De planning gebeurde in ons project telefonisch. Het blijkt dat kandidaten ondanks de mobiele telefoon moeilijk te bereiken zijn. Kandidaten nemen niet altijd de telefoon op, er is soms een tijdsverschil of er is een taalprobleem met ouders van buitenlandse kandidaten die de telefoon opnamen.”

“Voor de ontwikkeling van de vragenlijst hebben we de competenties getoetst van de zittende eerstejaars die na het eerste semester nog aan de opleiding studeren, die waren de normwaarden. De kandidaten kregen vervolgens een overzicht van hun eigen scores op de verschillende competenties met daarbij een toelichting hoe de gemiddelde zittende student op deze competenties scoort.”

Jan Nijhuis, Universiteit Maastricht

Jan Nijhuis, Universiteit Maastricht

“Voor het maken van een afspraak met de studenten, kan er beter een online afsprakensysteem worden aangelegd. Tijdens het project werd dit per student gedaan, dit kost veel tijd.”

Advies op basis van risicoprofiel

“In de toekomst willen we graag het werkproces van de studiekeuzegesprekken verder automatiseren. We willen het proces inbedden in een goed werkend digitaal studentendossier dat alerts geeft wanneer kandidaten gebeld of teruggebeld moeten worden.”

“Wij werken met een interactief gespreksprotocol. Aan de hand van een vragenlijst die de kandidaat heeft ingevuld, wordt in het protocol een risicoprofiel berekend en getoond aan de gespreksvoerder. Tijdens het gesprek vult de gespreksvoerder nadere antwoorden van de kandidaat in. Het gespreksprotocol geeft vervolgens automatisch adviessuggesties.”

Peter Nederlof, Open Universiteit

Peter Nederlof, Open Universiteit (Open Universiteit voert telefonische studiekeuzegesprekken.)

Toonzetting is belangrijk “Besteed veel aandacht aan het uitnodigingenbeleid en  de formuleringen. Maak het relevant voor de aanstaande student.”

Uitkomsten risicoanalyse communiceren aan de student?

Carla van Wely, Radboud Universiteit

“Je moet studenten niet bestempelen als ‘risicostudent’: dat schrikt af en creëert geen band met studenten. Het gaat om de groei in hun ontwikkeling.”

Waarheidsgetrouw beeld geven

Mirjam Winkelmolen, Hogeschool Inholland

“Stel jezelf niet op als werver of voorlichter.”

“De meeste deelnemers hadden al een goed beeld van de opleiding. Waarschijnlijk hebben de deelnemers zich nog eens extra verdiept in sociologie voordat ze naar het gesprek kwamen. Wij hebben de indruk dat de studiekeuzegesprekken eerder bijdragen aan een bewuste keuze voor sociologie, de wil om de studie te laten slagen lijkt te 

Gerard Hogendoorn, Erasmus Universiteit Rotterdam

“Het is belangrijk een vorm te kiezen die niet wervend van aard is, maar de kerncomponenten van de denkwijze van de opleiding en de benodigde capaciteiten naar voren brengt.” Adam Booij, Universiteit van Amsterdam

DOELGROEP

Geja Kinds, Stenden Hogeschool

“Tijdens de ontwikkeling van het groepsgesprek hebben we er voor gekozen dit niet als een ‘groepsgesprek’ extern te communiceren. Betrokken docenten gaven aan dat dit niet aansluit bij de doelgroep en een te ‘soft’ imago heeft. Daarom is gekozen voor de naam ‘informatiebijeenkomst.” Natascha de Kruijf, Christelijke Hogeschool Windesheim

Vrijwillige gesprekken trekken gemotiveerde aanmelders “Het moeilijkste was het krijgen van aanmelders met het juiste profiel: de onvoorbereide student. Het overgrote deel van aanmelders die op gesprek zijn geweest, vielen in de categorie gemotiveerde aankomend student en hadden vaak al meerdere voorlichtingsactiviteiten bijgewoond.” Esther Verbeek, Hogeschool Arnhem en Nijmegen

Soms geen behoefte aan informatie

Zelf-assessment helpt bij identificatie van risicoprofielen

Shakiel Roeplal, Haagse Hogeschool

Nyree Schipper, Hogeschool Leiden

“Je ziet onmiddellijk aan de testresultaten of ze iets weten over het beroepenveld, of ze weten hoe zelfstandig ze moeten zijn voor de studie.”

“ Plan de gesprekken niet pas als de aanmelders bekend zijn. Het is veel efficiënter om de gespreksdata al bij aanvang van het hele proces vast te leggen, zodat aanmelders kunnen intekenen.”

Uitnodigingen wellicht automatiseren?

“Het gebruik van de digitale intake genereert veel persoonlijke achtergrondinformatie van studenten. Realiseer je vooraf wat de impact hiervan is voor de gespreksvoerder.”

Peter Nederlof, Open Universiteit

Een gespreksvoerder, Hogeschool Inholland

UITNODIGING

“Als je een groepsgesprek organiseert, stel je kandidaten  op hun gemak. Ze krijgen minder het gevoel dat ze moeten solliciteren.”

Isabella van Ophem, Vrije Universiteit

Esther Verbeek, Hogeschool Arnhem en Nijmegen

Carla van Wely, Radboud Universiteit

Geja Kinds, Stenden Hogeschool

Voorzichtig omgaan met persoonlijke data uit vragenlijsten

“Door inzicht in hun persoonlijk profiel (wie ben je, wat wil je, wat kun je) is het makkelijker om te zien welke studies bij hen passen. Dit helpt de leerlingen met name om  studies weg te strepen die ze eerst nog overwogen.”

Afstemmen van planning noodzakelijk

“Neem in de vragenlijst een opdracht op die studenten dwingt informatie over de opleiding te genereren.”

Isabella van Ophem, Vrije Universiteit

Groepsgesprekken laagdrempelig maar ‘soft’ imago

“De deelname aan de gesprekken was vrijwillig. De groep die aan de gesprekken heeft deelgenomen, presteert veel beter dan de groep niet-deelnemers. Waarschijnlijk is dit niet alleen te danken aan de goede adviezen die gegeven zijn, maar ook aan de kennelijk actievere of meer serieuze houding van de desbetreffende kandidaten – een houding die ook hun deelname aan het gesprek kan hebben veroorzaakt.”

Gerard Hogendoorn, Erasmus Universiteit Rotterdam

GESPREKSVORM

Karien Dekker, Universiteit Utrecht

Carla van Wely, Radboud Universiteit

Karien Dekker, Universiteit Utrecht

“ Als je gesprekken houdt met scholieren en hen via de scholen benadert, houdt dan rekening met de planning van het vo. Ga niet vlak voor de eindexamens zitten.”

worden versterkt doordat dit succes ter discussie wordt gesteld.”

“70% van de studenten die niet participeerden in onze studiekeuzegesprekken gaven als reden aan al voldoende geïnformeerd te zijn. Deze studenten hebben hun keuze al gemaakt en hebben geen behoefte aan verdere informatie.” Jan Nijhuis, Universiteit Maastricht

“Er zijn leerlingen die nauwelijks verbeterd of geadviseerd hoeven worden in hun keuzeproces; zij pakken het zo  serieus en voorbeeldig aan dat dat nauwelijks tot geen verandering behoeft. Maar dat is slechts een enkeling. De overige leerlingen kunnen nog behoorlijk wat verbeterslagen op hun keuzeproces maken: voor hen is een gesprek zeker nuttig.” Wilma Groenendaal, Technische Universiteit Eindhoven

Studiekeuzegesprek wel of geen drempel? “Van de uitgenodigde kandidaten van één van onze opleidingen heeft 25% afgezien van de aanmelding zonder deel te nemen aan het gesprek. Wellicht is een uitnodiging voor een kennismakingsgesprek voor iemand die twijfelt aan zijn studiekeuze, een reden om ervan af te zien en er niet verder in te investeren.” Geja Kinds, Stenden Hogeschool

“Van de mensen die zich hadden aangemeld, kwam  consequent 20% niet opdagen op een Studiestartdag.”

Gesprekken per webconferencing “De gespreksleiders hadden de technologie snel onder de knie. Zij beschouwen webconferencing als een geschikt middel om te communiceren met de kandidaten. Door  de kandidaten werd de technologie niet als een belemmering voor participatie beschouwd. Het merendeel beschikte over de benodigde hardware. Enkele kandidaten haakten wel af in verband met het ontbreken van een headset.” Jan Nijhuis, Universiteit Maastricht

GESPREKSVOERDER Training van gespreksvoerders is nuttig “De training gesprekstechnieken gaf inzicht in je eigen houding als gespreksleider. We kregen tips als hoe ga je zitten, welke houding neem je aan, hoe stel je de vragen. Dit was zinnig.” Een gespreksvoerder, Hogeschool Arnhem en Nijmegen

“Organiseer een training met studenten die trainingacteurs in opleiding zijn. Maak gebruik van hun expertise, met name de feedbackvaardigheden van deze studenten hadden bij ons enorme toegevoegde waarde.” Geja Kinds, Stenden Hogeschool (Stenden hogeschool biedt een minor aan waarin studenten opgeleid worden tot trainings­acteur.)

Ouderejaarsstudenten als gespreksvoerder vooral geschikt voor bereiken van binding “Voor onze gespreksvoerders [ouderejaars studenten] is het lastig gebleken om de kandidaten te ontmoedigen op het moment dat zij dit nodig achtten. We speculeren dat bij hen de ervaring en autoriteit ontbreekt. Hier tegenover staat dat een gesprek met een ouderejaars student wellicht meer binding met de opleiding teweeg breng. Uit de resultaten blijkt in ieder geval dat kandidaten het gesprek veel prettiger hebben gevonden dan het proefcollege.” Adam Booij, Universiteit van Amsterdam

GESPREKSINHOUD

Liesbeth de Vrey, Universiteit Utrecht

Handvaten om zelf verder te kijken

“De verplichting aan het gesprek deel te nemen werkte niet als filter tegen minder gemotiveerden. De opkomst van 95% en studenten zeggen de opkomstplicht niet als barrière te zien. Studenten conformeren zich over het algemeen met intakeverplichtingen.”

“Veel van onze adviezen en tips gaan over acties waarmee de leerling meer inzicht krijgt in de inhoud en het programma van de studie en over het met elkaar vergelijken van verschillende studies. Daarmee kan de keuze meer op feiten dan op gevoel worden gebaseerd.”

Adam Booij, Universiteit van Amsterdam

Wilma Groenendaal, Technische Universiteit Eindhoven

“Ons arrangement omvatte vier onderdelen: een introductiegesprek met een staflid, een groepsgesprek met een ouderejaars via videoconferencing, een zelfassessment en een follow-up gesprek met een studieadviseur. Dit is achteraf gezien wat teveel van het goede. Het vergt veel coördinatie en een tijdsinvestering van de kandidaat.” Jan Nijhuis, Universiteit Maastricht

Maatwerk in de ondersteuning van de kandidaat “De scholieren verschillen in wat zij bij een (studiekeuze) workshop of -training komen halen. Hoewel financieel en organisatorisch vaak moeilijk realiseerbaar, lijkt ook bij de begeleiding van studiekeuze maatwerk het meest op te leveren.” Isabella van Ophem, Vrije Universiteit

Naar een passend studiekeuzegesprek  

Van 2008-2011 hebben Nederlandse hogescholen en universiteiten in diverse projecten ervaring opgedaan met manieren waarop je studiekeuzegesp...