Issuu on Google+

DE WAARDVOGEL officieel kontaktorgaan van:

n

r w e n a e ar p m

t a u u n r- e • d

vogelwe r k

o e p de k r i gr

48e jaargang nr. 2 April 2009

www.nvwk.nl


Belangrijke namen, telefoonnummers en e-mail adressen Bestuur Voorzitter Secretaris

Arie Dorsman, dorsman7@hetnet.nl Ewald Schattenberg, admin@nvwk.nl, secretariaat Jan van Kanrede 22, 2901 TB, Capelle a/d IJssel Kees Rietvelt, kees.rietvelt@planet.nl giro 5492484 Hans Kouwenberg, hanskouwenberg@ismijnnaam.nl vacant Gijsbert Mourik, gijsbertmourik@hotmail.com M. Marijnissen, m.marijnissen@planet.nl

Penningmeester Algemeen adjunct Coördinator planten Coördinator vogels Redactie Waardvogel en PR

0182 383531 010 4588376 0182 352611 0182 374657 0617 694333 0168 484894

Werkgroepen en andere belangrijke instanties Coördinator vlinders en libellen Coördinator weidevogels

Paul Schrijvershof, marijke.paul@hetnet.nl Leo Groen, groen4nvwk@wanadoo.nl Jan Terlouw, janterlouw1803@kpnplanet.nl Rinus van den Bos, vandenbos.dejong@hetnet.nl Marc Timmermans, timmerma@kabelfoon.nl Rob van Straaten, r.van.straaten@wanadoo.nl Peter Berger, pet.berger@wxs.nl Hans Kouwenberg, hanskouwenberg@ismijnnaam.nl Bas ’t Hart, B.t.Hart5@kpnplanet.nl Govert Vroegindeweij, g.vroegindeweij3@upcmail.nl Nico van Dam, npvandam@kpnplanet.nl Mieke Verwaal, mive.nvwk@kpnplanet.nl Gouda e.o. Afdeling Krimpenerwaard Politie Hollands Midden, Regionaal Milieu Team Contact opnemen met de betreffende gemeente Vogelklas Karel Schot

Coördinator landschapsonderhoud Coördinator trekvogeltellingen Coördinator wintervogeltellingen Coördinator uilen Coördinator roofvogels Coördinator zwaluwen Jeugdwerkgroep Dierenambulance Dierenbescherming Meldpunt m.b.t. milieu en de jacht Melden van zwerfvuil Vogelasiel

010 2021956 0182 880386 0182 372769 010 4324822 0182 512203 0182 582320 0180 664287 0182 374657 0180 513943 06 20301347 0180 513975 0180 663350 0182 529059 0180 510894 0900 8844 010 4857847

Wilt u actief deelnemen aan de Natuur- en Vogelwerkgroep “de Krimpenerwaard” of wilt u de doelstellingen van deze vereniging steunen, word dan lid of donateur. Stuur daartoe het onderstaande formulier ingevuld naar de secretaris op bovenvermeld adres of vul het formulier in op onze website www.nvwk.nl.

Ik geef mij hierbij op als lid / jeugdlid (*) van de Natuur- en Vogelwerkgroep “de Krimpenerwaard”. Ik wacht met betalen tot ik een acceptgiro heb ontvangen. Naam:

Geslacht: m / v Initialen:

Voornaam:

Straat + Huisnummer: Postcode:

Plaats:

Geboortedatum:

Telefoon:

E-mailadres: Datum:

____________________________________________________________________________ Handtekening:


Colofon De Waardvogel ISSN 1384-8240 Jaargang 47 verschijnt 5 x per jaar, februari-april-juniseptember-december. Kopij : Inleveren voor de 1e van de maand van verschijning. Oplage: 790 exemplaren E-mail/internet adressen redactie: m.marijnissen@planet.nl w.spruit01@planet.nl website: www.nvwk.nl Secretariaat & ledenadministratie: E. Schattenberg, Jan van Kanrede 22, 2901 TB Capelle a/d IJssel Contributie: per kalenderjaar: € 5 voor een jeugdlidmaatschap één kind t/m 16 jaar € 15 voor een één persoonslidmaatschap € 20 voor een gezinslidmaatschap Lid worden: U kunt lid worden door het invullen en opsturen van het inschrijfformulier op de binnenzijde van de voorkant of via www.nvwk.nl Op de voorpagina: Ringslang Illustrator: Pepijn Hof www.pepijnhof-illustratie.nl info@pepijnhof-illustratie.nl tel 06-28779204 Zie ook het bijbehorende artikel in deze Waardvogel. Overname van artikelen: Overname van artikelen uit dit blad is toegestaan met bronvermelding. Alle artikelen blijven voor de verantwoording van de auteurs. Drukkerij Drukkerij Goud te Rotterdam. Advertenties: m.marijnissen@planet.nl Ereleden: W. Fontijne A. v.d. Waal

Van de voorzitter Arie Dorsman Heeft u gezien hoe mooi die slang u aan kijkt op de voorkant van deze Waardvogel? Deze ringslang is zijn leefgebied (biotoop) langzaam aan het uitbreiden in de Krimpenerwaard. U vind in deze Waardvogel, traditie getrouw, een aantal jaarverslagen. Tijdens de algemene ledenvergadering (ALV) zijn de jaarverslagen allemaal aan de orde geweest. De kascontrolecommissie deed over 2008 de ontdekking dat onze penningmeester 150 aanmaningen moest versturen om de contributie te innen. Laten we hopen dat het betalen van de contributie door onze leden dit jaar veel makkelijker zal verlopen. Tijdens de ALV hebben we ook afscheid genomen van de Anton van Jaarsveld als plantencoördinator. Na 9 jaar gaf Anton aan dat hij niet meer verkiesbaar was. Wij willen nogmaals onze hartelijke dank uitspreken voor de enthousiaste en humorvolle inzet van Anton. Ook voor zijn tijd en aandacht voor een aantal juridische zaken zijn we Anton zeer erkentelijk. Gelukkig heeft Anton aangegeven wel actief te willen blijven met excursies en cursussen. Uw speciale aandacht vraag ik voor een evenement. Op 6 juni organiseert de NVWK een grote Natuurdag onder leiding van Erik Kleyheeg. In deze Waardvogel leest u daar meer over. Bovendien zoekt Erik nog een aantal medewerkers voor deze unieke dag. Meldt u aan om zo actief bij te dragen aan deze grote inventarisatie. De bijgevoegde acceptgiro kunt u gebruiken om direct de contributie over te maken. Door het ingevulde bedrag geeft u aan voor welk lidmaatschap u kiest.  € 5, voor een jeugdlidmaatschap één kind tot 16 jaar  € 15, voor een één persoonslidmaatschap  € 20, voor een gezinslidmaatschap U mag natuurlijk altijd een groter bedrag invullen als u de vereniging extra financieel wilt steunen. Maar de NVWK doet nog veel meer. Lees vooral de rubriek “Even Noteren” en doe mee aan de leuke en leerzame activiteiten binnen en/of buiten waarbij u kunt genieten van mooie natuur.

In dit nummer Van de voorzitter Even noteren Nieuwe leden Rinslangen Betrapt en gesnapt Jaarverslag vogels Natuurevenement Loetbos 6 juni Verslag Nebularia Jaarverslag roofvogels Startavond weidevogelgroep Scholekster-telweekend Mooije voorsjaarswandeling Gelukjes en ongelukjes van een gierzwaluwkolonie Op de fiets voor koolzaad Vergeet mij niet, gedicht Charles Darwin

pag. 01 pag. 02 pag. 02 pag. 03 pag. 04 pag. 09 pag. 11 pag. 12 pag. 15 pag. 16 pag. 17 pag. 18 pag. 22 pag. 23 pag. 23 pag. 24

Excursie Zeeland Even Activeren Vlinder- en libellennieuws Notulen Algemene ledenvergadering 2009 Natuurwerkdag knotgroep Fotowedstrijd Landschapsbeheer Grote zilverreigers tellen Jaaroverzicht Zwaluwwerkgroep Digiweetjes Steun voor ringslang, kamsalamander en zwarte stern Het Jaar van de Visdief Onfortuinlijke avonturen van haas Wanted; IJsvogel Verzamelde persberichten ZHL Ingezonden reactie

pag. 25 pag. 26 pag. 27 pag. 28 pag. 30 pag. 31 pag. 32 pag. 33 pag. 34 pag. 36 pag. 36 pag. 37 pag. 38 pag. 39 pag. 40

De Waardvogel – april 2009

1


Even noteren Voorjaar 2009 Op onze eigen telpost ‘de Hoekse Sluis’gaat het tellen in april en mei gewoon door. Meestal in de weekeinden en soms door de week bij goede trek. Meer info bij Rob van Straaten (0182-582320). Telpost de Hoekse Sluis’ ligt bij gemaal “de Krimpenerwaard” tussen Lekkerkerk en Bergambacht bij hmp 9.6. Dinsdag 21 april 2009 om 20:00 uur Lezing “Meer vlinders en libellen in de Krimpenerwaard” door Kars Veling van de Vlinderstichting. U bent van harte welkom in het CCB de Zwaan te Berkenwoude. Donderdag 14 mei 2009 om 20:00 uur 4e theorieavond “vogelcursus voor beginners” in de Bakkerswaal te Lekkerkerk. Zaterdag 16 mei 2009 om 08:30 uur Libellenexcursie, we gaan op zoek naar het oranjetipje, bont dikkopje, beekrombout en bosbeekjuffer in de Kampina bij Boxtel. Verzamelen bij het busstation van Krimpen a/d IJssel. De excursie duurt de hele dag. Meer info bij Paul Schtijvershof (010-2021956). Zaterdag 9 mei 2009 van 05:00 tot 17:00 uur Wie ziet en hoort de meeste vogels tijdens de BigBirding-day in de Krimpenerwaard? U kunt zich tot 5

mei als team, maar ook als individu opgeven bij Gijsbert van Mourik (06 17 694 333). Verzamelen om 04:45 bij restaurant “de Loet”. Meedoen is vaak leuker dan winnen. Zaterdag 16 mei 2009 om 05:00 uur 4e excursie van de vogelcursus (alleen cursisten) naar de Berkenwoudse Driehoek. Verzamelen bij de P-plaats Schaapjeszijde te Berkenwoude. Zaterdag 6 juni gehele dag De grote “Krimpenerwaard/Loetbos-inventarisatie-dag”. Vandaag proberen wij zo veel mogelijk natuur te tellen in het Loetbos, vogels, planten, vlinders maar ook vissen, zoogdieren en ........... De plannen worden nu nog gemaakt maar deze dag alvast zeker vastzetten in de agenda. Meer info verder in deze Waardvogel. Donderdag 18 juni 2009 om 19:15 uur In de avond een vogelexcursie naar de Zouweboezem, op zoek naar de bewoners van het riet, vogels maar ook reeën. Verzamelen op de parkeerplaats bij de pont van Schoonhoven, neem behalve wat pontgeld ook antimuggenmiddel mee! Meer info bij uw excursieleider Arie Dorsman (0182-383531). Zaterdag 27 juni om 13:30 uur De jeugd gaat vlinderen op de Zaag. Samen met Paul Schrijvershof op zoek naar vlinders en libellen, maar ook knutselen aan een vlindertafel. Geef je voor 1 juni op bij Mieke Verwaal (mive.nvwk@kpnplanet.nl ).

De volgende nieuwe leden heten wij welkom: Naam Dhr. J.C. Koppe Mw. W.F. Frankemölle Dhr. A.J. van de Graaf Mw. F. van de Rossum Mw. R. van de Slijpe-Dorsman

2

De Waardvogel – april 2009

Adres Weth v.d. Bergplein 37 Lopikerweg West 87 't Vaartland 21 Van Baerlestraat 48 Olivier van Noortstraat 20

Postcode 2861 EP 3411 AS 2821 LH 2802 GR 2871 SM

Woonplaats Bergambacht Lopik Stolwijk Gouda Schoonhoven


Op de voorpagina: de ringslang Erik Kleyheeg Vanwege de voorkant van deze uitgave van de Waardvogel werd ik gevraagd of ik wat wilde schrijven over ringslangen in de Krimpenerwaard. Want ja, in de Krimpenerwaard komen ook ringslangen voor! Ik weet nog goed dat ik erg verrast was toen ik er enkele jaren geleden voor het eerst een tegen kwam tijdens een wandeling. Benieuwd geworden naar de status van de ringslang ben ik vervolgens eens wat gaan zoeken naar wat er bekend is over het voorkomen van deze reptielensoort in onze waard. Gelukkig lag er bij het Zuid-Hollands Landschap (ZHL) al behoorlijk wat informatie en door die te combineren met eigen tellingen kreeg ik al snel een aardig idee van de verspreiding en aantallen in de Krimpenerwaard. Het areaal van de ringslang beperkt zich hoofdzakelijk tot de noordelijke helft van de Krimpenerwaard. Met name in de polders Middelblok en Veerstalblok nabij Gouderak bevinden zich relatief veel ringslangen. Mede dankzij bewuste beheersmaatregelen die door het ZHL voor de ringslang worden genomen, houdt de soort goed stand in deze regio. Onder andere het natuurlijk beheer van diverse kades en boezems langs de Hollandsche IJssel, maar ook de aanleg van zogenaamde broedhopen dragen hieraan bij. Op een grotere schaal heeft vooral de verbetering van de waterkwaliteit en daarmee het voedselaanbod een positieve bijdrage geleverd aan de succesvolle kolonisatie van de Krimpenerwaard door ringslangen. De populatie ringslangen in het noordelijke deel van de waard heeft waarschijnlijk zijn wortels in enkele gebieden rond Gouda, waar een vrij sterke kernpopulatie voorkomt. Vooral de Reeuwijkse Plassen spelen hierin een prominente rol. Naar ringslangen hoef je in de winter niet te zoeken. Dan houden ze namelijk een winterslaap in een hoop van plantaardig materiaal zoals strooisel en composthopen. Vanaf de tweede helft van maart, als de temperatuur weer gaat stijgen, komen ze daaruit gekropen. Slangen zijn namelijk, net als alle andere reptielen, koudbloedig en ze hebben de warmte van de omgeving nodig om zelf

actief te worden. Ringslangen zijn daarom op koude ochtenden in het vroege voorjaar vaak zeer traag. Om op te warmen liggen ze ’s ochtends graag in het zonnetje en op die momenten zijn ze het makkelijkst te zien. Eenmaal opgewarmd gaan ringslangen op zoek naar een hapje eten. Het zijn goede zwemmers en foerageren voornamelijk in of rond het water op kleine vissen en amfibieën. Ringslangen zijn niet giftig en wanneer ze een prooi vangen slikken ze die meteen door. Omdat ze niet giftig zijn, kunnen ze eventuele belagers ook niet op die manier van zich afhouden. Daar hebben ze een andere tactiek voor. Zodra ze zich bedreigd voelen, scheiden ze een zeer sterk stinkende vloeistof uit, die de aanvaller ontneemt van al zijn eetlust. Dat helpt helaas niet tegen de grootste bedreiging voor ringslangen in de Krimpenerwaard. Elk jaar komen veel ringslangen om doordat ze overreden worden door auto’s. Wanneer slangen de weg oversteken om van de ene in de andere sloot te komen, zoals bijvoorbeeld in het Beijersche of Achterbroek veel gebeurt, zijn ze volstrekt weerloos tegen voorbij rijdende auto’s. Gelukkig ziet het ernaar uit dat de populatie ringslangen in de Krimpenerwaard geen grote negatieve gevolgen ondervindt van deze sterfte. Als u een dode ringslang vindt, of een levende ziet, kunt u dat melden door mij een e-mail te sturen (erikkleyheeg@gmail.com). Ook kunt u uw waarneming melden bij het ZHL of u kunt hem invoeren op waarneming.nl. Omdat de ringslang toch een kwetsbare diersoort is, wil ik u uiteindelijk vriendelijk vragen ringslangen zoveel mogelijk met rust te laten als u ze ziet en ook niet al te veel ruchtbaarheid te geven aan de locatie waar u deze vindt. Het zou zonde zijn als we door ons eigen enthousiasme deze prachtige reptielensoort zouden verliezen! Foto; Peter de Mooij

De Waardvogel – april 2009

3


4

De Waardvogel – april 2009


Februari en maart: twee leuke maanden, die erg leuke soorten kan opleveren. Voor de meeste vogelaars is de roep van de grutto medio februari de eerste voorbode voor het voorjaar. En met de eerste mooie nachten komen de tjiffen met bussen vol aan. Met andere woorden ga naar buiten en geniet van de natuur om ons heen. Op 29 maart werd weer de eerste blauwborst van het jaar gezien en gehoord, dit werd gedaan in het Krimpenerhout, van ouds al een goede plek om deze fraaie vogel te zien. Op dezelfde dag werd hier ook de eerste fitis van het jaar weer gehoord. Er werden 4 appelvinken gezien waarvan 2 waarnemingen zijn uit het EZH bos te Krimpen a/d IJssel, de anderen komen uit Schoonhoven en de telpost te Bergambacht. Er werden ook in totaal 5 baardmannetjes gezien waarvan 3 exemplaren bij de bochtafsnijding te Bergambacht en 2 exemplaren bij de Buitenlanden te Schoonhoven Voor een waarneming van een boomklever is er eigenlijk nog maar één plek over en dat is het park te Schoonhoven. Op 1 maart vloog een eenzame boomleeuwerik over de Zaag te Krimpen a/d Lek. Langs het bekende goudvinkenpad werden maximaal 6 goudvinken gezien. Op 14 en 15 maart werden er op 3 plekken roodborsttapuiten gezien. Meestal worden er in een korte periode meerdere exemplaren gezien, daarna worden ze dan weer in het najaar gezien. De grote zilverreiger doet het nog steeds erg goed in de Krimpenerwaard. Met de harde vorst zijn er een groot aantal verder zuidwaarts getrokken maar daarna weer langzaam terug gekomen. Polder Den Hoek is een goede plaats om deze prachtige vogels te bekijken. Het helofytenfilter in polder Den Hoek is een zeer goede plek om in het voorjaar lepelaars te bekijken. Vanaf half februari worden er regelmatig enkele gezien en vanaf eind maart werden er zelfs al meer dan 10 stuks gezien. Er kwamen 4 waarnemingen binnen van de roerdomp waarvan het exemplaar in eendenkooi Bakkerswaal meerdere dagen gezien kon worden. Niet eenvoudig z’n waarneming, de vogel is zo goed gecamoufleerd dat je soms een uurtje moest staan voor dat je hem in de gaten kreeg. Voor grote zaagbek moet je in polder Groot-Keulevaart zijn, hier werden op 13 februari nog 6 exemplaren gezien, maar ook de telpost de Hoekse Sluis is een goede plek. Een mannetje middelste zaagbek verbleef op 16 maart kort ter plaatse bij de telpost de Hoekse Sluis, pal voor de telpost rustte hij even uit maar werd al gauw weer opgejaagd door de scheepvaart. Middelste zaagbekken zijn veel meer gebonden aan de kust dan zijn grotere broer de grote zaagbek die zich meer in zoetwater bevinden. In het helofytenfilter verbleven eind februari nog steeds 2 nonnetjes. De eerste zomertalingen werden weer vanaf 14 maart gezien. Polder Bonrepas, vogelplas Middelblok en polder Den Hoek zijn goede plekken om deze prachtige eendensoort te zien. Op 15 maart vlogen er 14 pijlstaarten langs de telpost de Hoekse Sluis. Illustraties; van boven naar beneden; goudvink: www.bapla.org.uk baardman: www.vogeltrackers.nl boomklever: www.naturegallery.be/ appelvink:www.wildaboutbritain.co.uk roodborsttapuit: www.oiseau-libre.net

Op 16 maart bevonden zich 2 bontbekplevieren in polder Bergambacht en op 30 maart werden 2 kleine plevieren ontdekt in het helofytenfilter. Er waren 7 waarnemingen van de bonte strandloper. Omdat er steeds meer plas dras gebiedjes bij komen zullen de waarnemingen van deze soort alleen maar toenemen. Op 11 maart vloog er een eenzame kanoet over Haastrecht. Een zeer schaarse soort voor de Krimpenerwaard. Noemenswaardig zijn de 49 kemphanen in polder Groot-Keulevaart op 13 maart. Er worden altijd wel kleine groepjes gezien maar grote groepen zijn zeer schaars. Een zwarte ruiter verbleef op 31 maart in het filter, hier bevonden zich ook veel grutto’s , tureluurs en kieviten. De eerste regenwulp werd gezien op 31 maart, deze vloog over polder Den Hoek. Goede plekken om stellopers te zien zijn polder Veerstalblok, vogelplas Middelblok, polder Bilwijk en het helofytenfilter in polder Den Hoek. Langs de Lek vloog op 14 maart een eenzame kluut, op 31 maart werden er ook nog 3 gezien in Bovenberg te Schoonhoven. Er kwamen 4 waarnemingen binnen van de blauwe kiekendief. Het beste gebied om deze rover te zien is polder Groot-Keulevaart. De bruine kiekendief werd aanzienlijk vaker gezien, vooral eind maart kwamen de eerste vogels weer langs de telpost, maar ook elders werden exemplaren gezien. Leuk zijn de 2 zwarte wouwen die al weer vroeg over de waard trokken. Op 29 maart vloog er een over Ouderkerk a/d IJssel en op 31 maart werd er één gezien bij de telpost. Er kwam maar één melding binnen van een smelleken en wel uit Krimpen a/d IJssel. Maar met de stroom binnenkomende trekvogels zullen ongetwijfeld ook wat meer smelleken worden waargenomen. De slechtvalk werd weer volop gezien in alle delen van de waard. In het Bisdom van Vlietpark kon regelmatig de bekende bosuil worden bewonderd, regelmatig zat hij in de opening te genieten van de zon. Maar ook in Ouderkerk en Bovenberg konden ze worden gezien en gehoord. Op een geheime plek in Haastrecht werden enkele roestende ransuilen gevonden, ook in de buurt van Berkenwoude werden enkele exemplaren gevonden. Op 12 maart werd er een dode kerkuil gevonden in een schuur te Bergambacht. Voor de kleinste van de familie de steenuil moeten we naar polder Laag-Bilwijk en Bovenberg. Hier werden regelmatig vogels gezien zittend in het zonnetje. Op 25 februari en op 3 maart werden al weer de eerste geelpootmeeuwen gesignaleerd op de Hollandsche IJssel nabij Gouderak. Op 14 februari werd er een pontische meeuw gespot in polder Groot-Keulevaart, een soort die steeds vaker wordt herkend. Vanaf 5 maart werden de eerste zwartkopmeeuwen gezien. Een mooi groepje van 4 vloog mooi roepend over de telpost op 22 maart. De eerste visdief kon op 22 maart worden verwelkomd. Een reuzenstern vloog statig langs de

De Waardvogel – april 2009

5


telpost op 29 maart, deze reus onder de sterns was waarschijnlijk één van de eerste waarnemingen ooit van een reuzenstern in Nederland. In de polder en langs de telpost werden weer een aantal rouwkwikstaarten gezien. In Lekkerkerk werd in een groepje staartmezen een witkoppige staartmees ontdekt, helaas ontbreekt het hier aan een goede foto waarop we kunnen beoordelen of het hier gaat om de zeldzame witkop staartmees. Vanaf 8 maart werden weer enkele zwarte roodstaarten gezien, de meeste zullen nog wel trekvogels zijn, maar deze zullen snel worden vervangen door onze broedvogels. Even apart wil ik het hebben over de aantallen ijsvogels. Het is niemand ontgaan dat ze het deze winter erg

1-2 1-2 1-2 1-2 3-2 4-2 6-2 6-2 6-2 6-2 6-2 6-2 6-2 6-2 7-2 8-2 11-2 11-2 12-2 13-2 13-2 13-2 14-2 14-2 14-2 14-2 14-2 15-2 15-2 15-2 15-2 16-2 21-2 21-2 21-2 21-2 21-2 21-2 21-2 21-2

6

Witkoppige Staartmees Witkopstaartmees Roerdomp Goudvink Houtsnip Slechtvalk Bosuil Pijlstaart Goudvink Appelvink Houtsnip Roerdomp Baardman Geelpootmeeuw Goudvink Ransuil Witkopstaartmees IJsvogel Roerdomp Grote Zaagbek Blauwe Kiekendief Pontische Meeuw Steenuil Steenuil Houtsnip Roerdomp Houtsnip IJsvogel Appelvink Boomklever Ransuil Steenuil Nonnetje Bruine Kiekendief Goudvink Bonte Strandloper Boomklever Roerdomp Goudvink Nonnetje

De Waardvogel – april 2009

1 1 1 2 1 2 1 1 4 1 1 1 3 1 4 6 2 1 1 6 1 1 1 1 1 1 3 1 1 2 1 1 1 1 6 1 2 1 6 1

moeilijk hebben gehad met de strenge vorst, dit blijkt ook aan het aantal waarnemingen uit deze periode, in totaal werden er maar 5 gezien. Om een goed inzicht te krijgen vraag ik iedereen die een waarneming heeft van een ijsvogel deze door te geven via de website van de NVWK of via www.waarneming.nl. We kunnen dan de balans opmaken wat de resterende populatie ongeveer nog is. Ik wil iedereen bedanken voor het mailen, doorbellen en schrijven van zijn of haar waarnemingen. Heb je leuke en verrassende vogels gezien geef ze aan mij door met datum en plaats of voer ze in via de web-site www.nvwk.nl of www.waarneming.nl Rob van Straaten, Westerom 6, 2802 EX, Gouda, r.van.straaten@wanadoo.nl

Lekkerkerk Lekkerkerk Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Krimpen aan den IJssel Lage Weg - IJsseldijk Noord e.o. Gouderak - Polder Veerstalblok Haastrecht - Bisdom van Vlietpark Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Bergambacht - Bochtafsnijding Ouderkerk (gemeente) Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Haastrecht Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Stolwijk - Beijersche Bocht Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Schoonhoven - Bovenberg Achterbroek Achterbroek Achterbroek Krimpen aan de Lek - Kleine Zaag Ammerstol Schoonhoven Schoonhoven Berkenwoudsche Hoge Boezem Schoonhoven - Bovenberg Roerdomp: Lekkerkerk - Polder den Hoek www.vogelwerkgroep-oostbrabant.be Lekkerkerk - Polder den Hoek Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Lekkerkerk - Polder den Hoek Schoonhoven Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter


21-2 22-2 22-2 22-2 24-2 24-2 25-2 26-2 27-2 27-2 28-2 28-2 28-2 28-2 28-2 1-3 1-3 3-3 4-3 4-3 5-3 5-3 6-3 7-3 8-3 8-3 9-3 10-3 11-3 11-3 12-3 12-3 13-3 13-3 13-3 13-3 13-3 14-3 14-3 14-3 14-3 14-3 14-3 14-3 14-3 14-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 15-3 16-3 16-3

Bruine Kiekendief Pijlstaart Roerdomp Bonte Strandloper Baardman Waterral Geelpootmeeuw Pijlstaart Nonnetje Bonte Strandloper Grote Zaagbek Bonte Strandloper Grote Zaagbek Blauwe Kiekendief Appelvink Houtsnip Boomleeuwerik Geelpootmeeuw Houtsnip Bonte Strandloper Zwartkopmeeuw Steenuil Bosuil Houtsnip Zwarte Roodstaart Roerdomp Ransuil Goudvink Blauwe Kiekendief Kanoet Kerkuil Ransuil Boomklever Lepelaar Grote Zaagbek Steenuil Blauwe Kiekendief Kluut Bruine Kiekendief Roodborsttapuit Lepelaar Kluut Lepelaar Roodborsttapuit Zomertaling Bruine Kiekendief Lepelaar Pijlstaart Bonte Strandloper Roodborsttapuit Zwartkopmeeuw Steenuil Lepelaar Grote Zaagbek Ransuil Lepelaar Middelste Zaagbek Bontbekplevier

1 1 1 1 2 1 1 1 2 1 1 1 2 1 1 1 3 1 1 2 2 2 2 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 7 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 4 14 1 1 2 1 1 2 2 4 1 2

Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Krimpen aan de Lek - Bakkerswaal Lekkerkerk - Polder den Hoek Ammerstol - Buitenlanden Ammerstol - Buitenlanden Gouderak IJssel Krimpen aan den IJssel Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Krimpen aan de Lek - Kleine Zaag Krimpen aan de Lek - Kleine Zaag Gouderak - Polder Veerstalblok Krimpen aan de Lek - Krimpenerhout Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Lage Weg - IJsseldijk Noord e.o. Schoonhoven - Bovenberg Ouderkerk a/d IJssel - Polder De Nesse Stolwijk - Recreatiepark de Kooi Ouderkerk a/d IJssel - Polder De Nesse Berkenwoude - Polder Berkenwoude Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Berkenwoude - Polder Berkenwoude Haastrecht Bergambacht - Kadijk Schoonhoven (gemeente) Schoonhoven Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Haastrecht - Polder Groot-Keulevaart Polder Kromme Geer en Zijde Ouderkerk a/d IJssel - Polder De Nesse Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Gouderak - Polder Kattendijksblok Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Lekkerkerk - Polder den Hoek Gouderak - Vogelplas Middelblok Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Krimpen aan de Lek - Krimpenerhout Polder Kromme Geer en Zijde Schoonhoven - Bovenberg Gouderak - Vogelplas Middelblok Vlist - Polder Vlist Oostzijde Achterbroek Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Schoonhoven - Polder Bergambacht - Oost

ransuil: www.rspb.org.uk

De Waardvogel – april 2009

7


16-3 17-3 20-3 20-3 20-3 20-3 20-3 20-3 20-3 21-3 21-3 21-3 21-3 21-3 21-3 22-3 22-3 22-3 22-3 22-3 22-3 22-3 22-3 23-3 24-3 28-3 28-3 28-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 29-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 30-3 31-3 31-3 31-3 31-3 31-3

8

Steenuil Grote Zaagbek Appelvink Bruine Kiekendief Rouwkwikstaart Lepelaar Boomklever Ransuil Zwartkopmeeuw Bruine Kiekendief Ransuil IJsvogel Lepelaar Steenuil Ransuil Bosuil Goudvink IJsvogel Zwartkopmeeuw Lepelaar Bonte Strandloper Visdief Lepelaar Lepelaar Bruine Kiekendief IJsvogel Lepelaar Lepelaar Reuzenstern Zwarte Wouw Lepelaar Bruine Kiekendief Lepelaar Blauwborst Fitis Steenuil Lepelaar Bruine Kiekendief Kleine Plevier Lepelaar Steenuil Lepelaar Bruine Kiekendief Steenuil Kleine Plevier Lepelaar Slechtvalk Bruine Kiekendief Boomklever Lepelaar Lepelaar Smelleken Kluut Zwarte Wouw Regenwulp Zwarte Ruiter Zwartkopmeeuw

De Waardvogel – april 2009

1 1 1 1 1 2 1 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 2 1 1 7 2 1 1 6 11 1 1 1 1 14 2 3 2 8 1 2 10 1 1 2 1 2 10 1 2 2 10 6 1 3 1 1 1 1

Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Hollandsche IJssel - Nieuwerkerk aan den IJssel Schoonhoven Haastrecht Ouderkerk a/d IJssel - Polder De Nesse Loetbos Loetbos Krimpen aan de Lek - Kleine Zaag Lekkerkerk - Polder den Hoek Polder Kromme Geer en Zijde Loetbos Haastrecht - Bisdom van Vlietpark Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Schoonhoven - Bonrepas Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Gouderak - Polder Veerstalblok Ouderkerk a/d IJssel - Polder De Nesse Bergambacht - Polder Bergambacht - West Lekkerkerk - Polder den Hoek Berkenwoude - Polder Zuidbroek Krimpen aan den IJssel - EZH-bos Lekkerkerk - Polder den Hoek Lekkerkerk - Polder den Hoek Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Ouderkerk aan den IJssel - Zijdeweg en Kerkweg Haastrecht - Het Doove Gat Gouderak - Vogelplas Middelblok Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Krimpen aan de Lek - Krimpenerhout Krimpen aan de Lek - Krimpenerhout Schoonhoven - Bovenberg Lekkerkerk - Polder den Hoek Gouderak - Polder Kattendijksblok Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Lekkerkerk - Polder den Hoek Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Stolwijk - Polder Laag-Bilwijk Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Haastrecht - Polder Beneden-Haastrecht Schoonhoven Lek - Bergambacht Lekkerkerk - Polder den Hoek Krimpen aan den IJssel (gemeente) Schoonhoven - Bovenberg kluut: members.lycos.nl Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Bergambacht,Telpost Hoekse Sluis Lekkerkerk - Polder den Hoek - Helofytenfilter Haastrecht - Polder Beneden-Haastrecht


Jaarverslag Vogelwerkgroep 2008 Gijsbert Mourik, vogelcoördinator NVWK 2008 was voor de vogelwerkgroep een druk jaar. Vele activiteiten en tellingen zijn uitgevoerd dankzij de hulp van een groot aantal bevlogen vrijwilligers. Eind 2008 wordt een overzicht van deze activiteiten weergegeven in het Jaarverslag Vogelwerkgroep. Enerzijds een product dat voortvloeit uit een statutair bepaalde traditie. Anderzijds om de leden en andere belangstellenden op transparante wijze inzicht te geven in de gedane activiteiten. Op 1 mei 2008 droeg Harm Blom na een periode van 6 jaar het vogelcoördinatorschap over aan mij. Ik wil Harm bedanken voor de geoliede vogelwerkgroep die hij achter liet. Alle coördinatoren en andere vrijwilligers binnen de subwerkgroepen kennen hun taken en voeren die prima uit. Dat zorgde voor een overzichtelijk beeld bij mijn instap. Weidevogelwerkgroep Evenals voorgaande jaren is ook dit 26e jaar op rij bijzonder veel inspanning geleverd door de weidevogelwerkgroep. Deze grote werkgroep wordt geleid onder coördinatorschap van Rinus van den Bos, Leo Groen en Jan Terlouw. Met dank aan de 123 vrijwilligers (was 103 in 2007) en de 58 deelnemende bedrijven (was 65 in 2007) is circa 2000 ha. grasland beschermd. In 2008 zijn de volgende aantallen nesten gevonden: kievit 352, grutto 163, tureluur 43 en scholekster 74. In alle gevallen helaas een afname ten opzichte van 2007. Na een aantal gunstigere jaren zitten we weer op gelijk niveau met de jaren 2002 en 2003. Daarnaast is aandacht besteed aan overige weidevogels en zwarte sterns (circa 70 nesten). Het weidevogelverslag is opgemaakt door Bente Tielkemeijer. Daarnaast heeft de NVWK in het najaar van 2008 haar Visie Weidevogelbescherming NVWK gepresenteerd. Daarin wordt onder andere gesteld dat niet alleen bescherming van de nesten van belang is, maar evenzeer bescherming van de pullen en de omgeving rond de nesten. Bescherming richt zich op een heel gebied, de zogenaamde ‘systeembenadering’. Zwaluwwerkgroep De in 2007 geopende gierzwaluwentoren werd begin 2008 samen met nog 9 andere projecten genomineerd voor de Paul Fentener van Vlissingen AD natuurprijs 2008. Helaas viel dit door Nico van Dam opgezette project buiten de prijzen. Oeverzwaluwen broedden niet in de Krimpenerwaard, maar Nico van Dam zet zich in voor een oeverzwaluwwand. Het aantal huiszwaluwen is weer stabiel na een afname in 2007. Uilenwerkgroep Onder coördinatie van Cor Oskam werd het steenuilenproject voor het derde jaar op rij voortgezet. In de gehele Krimpenerwaard worden steenuilenkasten gecontroleerd, onderhouden en indien nodig vervangen. In 2008 werden 20 tot 22 territoria gevonden. Daarvan maakten 12 paren gebruik van de opgehangen nestkasten. Ondanks de gebruikelijke hoge sterfte in de eerste nestfase, vlogen 25 jonge steenuilen uit. De uilenwerkgroep is daarnaast actief bezig geweest met het zoeken naar broedlocaties van kerkuilen. Onder

andere door flyers te bezorgen bij potentiële locaties en boerderijen. Deze uilensoort werd in 2008 diverse malen waargenomen, maar broedlocaties konden niet worden gevonden. Roofvogelwerkgroep In navolging van de voorgaande 2 jaren was de roofvogelwerkgroep onder leiding van Govert Vroegindeweij actief bezig met verzamelen van waarnemingen en broedgegevens van roofvogels. Ruim 1600 roofvogelwaarnemingen werden in 2008 doorgegeven aan de NVWK. Deze zijn verwerkt en dragen bij aan onderzoek. Met name dankzij de Race 2008 zijn vele zeldzame roofvogels waargenomen. Over de telpost vloog een slangenarend, de eerste voor de Krimpenerwaard. Tijdens de landelijk roodpootvalkinvasie deden ook enkele roodpootvalken de Krimpenerwaard aan. Bij Haastrecht werd een overvliegende zeearend gezien. Ook enkele grauwe kiekendieven, visarenden en zwarte en rode wouwen trokken door ons gebied. Naast het verzamelen van waarnemingen is onderzoek verricht naar het aantal broedgevallen. In de Krimpenerwaard werden in 2008 de volgende aantallen nesten geteld: buizerd 33, sperwer 10, torenvalk 21, boomvalk 7, havik 5 en bruine kiekendief 5. Een uitgebreid roofvogeljaarverslag is te lezen in deze Waardvogel (jaargang 48, nr.2). Aan het roofvogelbroedgevallenonderzoek wordt gelijktijdig het LSB-Z project van SOVON gekoppeld. Broedgevallen van zeldzame soorten worden daarbij doorgegeven aan SOVON. Werkgroep trektelpost ‘de Hoekse Sluis’ Voor telpost ‘de Hoekse Sluis’ was 2008 een bijzonder jaar. Dankzij de Race 2008 werden aanzienlijk veel meer uren gedraaid dan de voorgaande jaren. En dat resulteerde in prachtige waarnemingen als 2 hoppen, slangenarend, roodpootvalk, poelruiter en ortolanen! Verspreid over 157 dagen werd 542 uur geteld. In 2008 werden in totaal 151.587 vogels geteld, over 178 verschillende soorten. Daarvan waren maar liefst 21 soorten nieuw voor de telpost. Het jaaroverzicht van de trektelpost, opgesteld door trektelcoördinator Rob van Straaten, is te lezen in de vorige Waardvogel (jaargang 48, nr.1). Teloverzichten per dag zijn te bekijken op www.trektellen.nl.

De Waardvogel – april 2009

9


Wintervogeltellingen Onder leiding van Peter Berger en Hans Kouwenberg wordt de Krimpenerwaard elk winterseizoen 8 maal vrijwel dekkend geteld op alle aanwezige vogels. De tellingen vinden steeds plaats halverwege de maand, van september tot en met april. Dit is één van de grootste activiteiten van de NVWK, met dank aan de vele vrijwilligers die hieraan meewerken. Het geeft bijzonder waardevolle informatie aangezien het feitelijke gegevens betreffen. Na vele jaren is een goed beeld ontstaan van de aantalontwikkeling van de voorkomende soorten. De gegevens worden verwerkt in ons eigen archief en doorgegeven aan SOVON. In het WVT-seizoen 2007/2008 werd de top 5 gevormd door: smient (max. 38.000), meerkoet (max. 9.500), wilde eend (max. 8.400), spreeuw (max. 4.400) en kolgans (max.4.100). Na elke telling wordt door Hans Kouwenberg een nieuwsbrief opgesteld en verspreid onder de tellers. Grote zilverreigerslaapplaatstellingen Sinds 2004 worden grote zilverreigerslaapplaatstellingen uitgevoerd. Dankzij de hulp van circa 15 vrijwilligers worden de 7 slaapplaatsen geteld. De Krimpenerwaarddekkende tellingen vonden 3 maal per winterseizoen plaats tijdens de landelijke grote zilverreiger tellingen van SOVON. In de winter van 2007/2008 werden maximaal 168 grote zilverreigers geteld. In de winter van 2008/2009 maximaal 196. Een aanzienlijke stijging, die de trend van de afgelopen jaren voortzet. Vogelringstation Nebularia VRS Nebularia was ook in 2008 actief in de Krimpenerwaard en de directe omgeving. In de Stolwijkse boezem werd 17 maal geringd, waarvan 11 maal in het kader van het CES-project. Tijdens het CESonderzoek werden 457 vogels geringd, verdeelt over 29 (onder)soorten. Daarvan werd bij 141 vangsten een reeds geringde vogel teruggevangen. Daarnaast ringde VRS Nebularia jonge vogels. In het kader van het steenuilenproject zijn in de Krimpenerwaard 26 steenuilen geringd. Verder werden onder andere een bruine kiekendief, torenvalken, bosuilen, grutto’s, kieviten en boerenzwaluwen geringd. Net buiten de Krimpenerwaard zijn op de golfbaan te Hitland 103 visdiefjes geringd. In totaal ringde VRS Nebularia in de Krimpenerwaard en directe omgeving 815 vogels, verdeeld over 53 (onder)soorten. Waarnemingen en archief Alle vogelwaarnemingen gedaan in de Krimpenerwaard worden opgeslagen in het waarnemingenarchief van de NVWK. Het betreffen er vele duizenden per jaar. Het bijhouden, completeren en controleren van het waarnemingenarchief gebeurt door Erik Kleyheeg en Rob van Straaten. Beiden zijn regio-admins op www.waarneming.nl een landelijke site, waar waarnemingen ingevoerd kunnen worden. Alle waarnemingen uit de Krimpenerwaard die via deze site worden ingevoerd worden in ons NVWK-archief verwerkt.

10

De Waardvogel – april 2009

Jaaroverzicht bijzondere soorten Sinds 2004 wordt door Erik Kleyheeg elk jaar een jaaroverzicht gemaakt van de bijzondere en zeldzame soorten, gezien in de Krimpenerwaard, het zogeheten ‘Jaarverslag Bijzondere Soorten’. Waarnemingen van onder andere 2 hoppen, slangenarend, krekelzanger, roodpootvalken, poelruiter, witvleugelsterns, strandleeuwerik, grauwe klauwier en 2 bladkoninkjes sieren het verslag. Een bijzondere plaats krijgt het eerste broedgeval voor de Krimpenerwaard van een paartje steltkluut in Polder den Hoek nabij Lekkerkerk. Het goed leesbare en interessante verslag is binnenkort te downloaden op www.nvwk.nl. Fenologie Ook in 2008 werd het fenologieverslag opgesteld door Pieter van Dam. Enkele tientallen fenologieformulieren gaven een compleet beeld van de eerste terugkomdata van de zomergasten. Het grote aanbod aan formulieren en waarnemingen is grotendeels het gunstige resultaat van de Race 2008. Het fenologieverslag is te lezen in de Waardvogel (jaargang 47, nr.5). Gijsbert Mourik werd fenoloog van het jaar, op de 2e plaats gevolg door Arie Ros. Race 2008 Onder fanatieke leiding van Erik Kleyheeg is de Race 2008 georganiseerd. Een vijfjaarlijks evenement, waarvan dit de tweede editie was. Het betreft een wedstrijd met als doel individueel zoveel mogelijk vogelsoorten te ‘scoren’ binnen de grenzen van de Krimpenerwaard. Maar liefst 19 deelnemers zagen in totaal 206 verschillende soorten. De wedstrijd werd met 188 soorten gewonnen door Cor Oskam. Arie Ros (187) en Gijsbert Mourik (186) eindigden op de 2e en 3e plaats. De race werd afgesloten met een slotavond en prijsuitreiking in de Bakkerswaal. Een uitgebreid verslag van deze bijzondere wedstrijd is te lezen in de Waardvogel (jaargang 48, nr.1). Big Birding Day De Big Birding Day werd in 2008 gehouden op 3 mei. Het doel is om tussen 05:00 en 17:00 uur met je team zoveel mogelijk soorten waar te nemen binnen de grenzen van de Krimpenerwaard. Evenals voorgaande jaren een onvergetelijke dag met veel soorten. 5 teams streden voor de eerste plaats. Het winnende team overtrof met het respectabele aantal van 106 soorten ruim het voormalige record. In totaal zagen de teams op deze dag gezamenlijk 114 soorten. Excursies Diverse excursies gaven leden de gelegenheid om de natuur in te trekken. Soms binnen de grenzen van de Krimpenerwaard, soms er buiten. In het vroege voorjaar werd een excursie naar de Oostvaardersplassen georganiseerd. Verder in het voorjaar stonden excursies naar Zouweboezem en de Zaag op het programma. Een zomerse avondexcursie naar Planken Wambuis was behalve op vogels ook op grof wild gericht. In de nazomer en het najaar kon men er eveneens op uit, naar


Zeeland en de Zuid-Hollandse eilanden, Polder den Hoek te Lekkerkerk, Willeskop in de Lopikerwaard en naar IJmuiden. Vogelcursus voor beginners Voor het tweede jaar op rij werd in 2008 de ‘vogelcursus voor beginners’ gegeven voor zowel leden als niet-leden. De cursus bestaat uit 4 theorieavonden en 4 praktijkexcursies. Circa 40 deelnemers meldden zich aan en de deelnemers werden verdeeld over 2 groepen. Eén groep werd geleid door Arie Dorsman. De andere door Harm Blom en Gijsbert Mourik. De cursus had ook dit jaar een succesvolle uitwerking.

Dankwoord In 2008 is door de vogelwerkgroep veel werk verzet, wat mag blijken uit dit jaarverslag. Dankzij de hulp van vele vrijwilligers kon veel waardevolle informatie verzameld worden ten behoeve van onderzoek en kon in diverse opzichten hulp en bescherming worden geboden aan kwetsbare vogelsoorten. Graag wil ik mede namens het bestuur van de NVWK alle coördinatoren en andere vrijwilligers bedanken, die hun bijdrage hieraan hebben geleverd. Met elkaar zijn we een sterke en productieve vereniging.

Natuurevenement in het Loetbos op 6 juni 2009! Erik Kleyheeg Op 6 juni aanstaande organiseer ik in samenwerking met de Natuur- en Vogelwerkgroep de Krimpenerwaard (NVWK) een grootschalige natuurdag in het Loetbos. U bent hierbij allen van harte uitgenodigd! Het doel van deze dag is zoveel mogelijk soorten levende organismen te determineren (flora en fauna). Voor geïnteresseerden is er een dagvullend programma met excursies en activiteiten waarbij gezocht zal worden naar alles wat leeft in het Loetbos. Bent u ook benieuwd hoeveel soorten planten en dieren er leven in het Loetbos? Laat u dan rondleiden door experts op het gebied van planten, vogels, vlinders, libellen, amfibieën en nog veel meer! U kunt natuurlijk ook zelf in het Loetbos op zoek gaan naar zoveel mogelijk soorten flora en fauna. Doe mee! Om zoveel mogelijk levende organismen te vinden worden er excursies en andere activiteiten georganiseerd. Dit programma zal dagvullend zijn, dus u kunt op elk moment van de dag aansluiten! Het is de bedoeling dat er elk uur een activiteit start en als u toch net het begin van een excursie zou missen, kunt u zich een uur later altijd nog aansluiten. Deze dag zal niet alleen voor volwassenen interessant zijn, want er wordt ook een kinderactiviteit georganiseerd. Onder begeleiding van de jeugdwerkgroep van de NVWK zullen kinderen met netjes het waterleven gaan verkennen. De activiteiten zullen worden gestart en gecoördineerd vanuit een stand van de NVWK bij de Hendrikshoeve. Hier zal ook de ‘dagscore’ van het aantal gedetermineerde planten en dieren worden bijgehouden. Programma Aan het dagvullende programma wordt op dit moment nog druk gesleuteld. Daarom kan ik hier nog geen definitief programma presenteren, maar u kunt de vorderingen op de voet volgen op de website van de NVWK (zie hieronder). De spits zal worden afgebeten door Gijsbert Mourik die een vogelexcursie zal leiden om 06.00 uur! Vanaf dat moment zal de natuurdag geopend en in volle gang zijn en bent u van harte welkom. Tijdens de activiteiten zult u veel leren over welke soorten u in het Loetbos kunt tegenkomen en u

kunt daarnaast gebruik makend van veldformulieren en determinatietabellen op eigen gelegenheid in het Loetbos gaan speuren naar zoveel mogelijk soorten planten en dieren, die u daarna bij de stand van de NVWK kunt melden. Meer informatie via website Dit is de laatste Waardvogel die op uw deurmat zal vallen vóór de natuurdag op 6 juni. Daarom zult u vanaf nu op de hoogte worden gehouden via de website van de Natuur- en Vogelwerkgroep de Krimpenerwaard. Op www.nvwk.nl kunt u onder het kopje ‘Nieuws’ meer informatie vinden over de natuurdag, inclusief een kaartje met de parkeerplaatsen rond het Loetbos. Hebt u specifieke vragen of wilt u graag als vrijwilliger meewerken aan de organisatie van deze dag, dan kunt u contact met mij opnemen via mijn e-mailadres erikkleyheeg@gmail.com of telefoonnummer 0616630655. Houdt u in ieder geval 6 juni vrij in uw agenda voor dit interessante en gevarieerde evenement van de NVWK! Iedereen is van harte welkom voor dit dagje in de natuur! Hebt u ideeën of suggesties voor excursies of workshops of wilt u graag een actieve bijdrage leveren aan de organisatie van deze dag, schroom dan niet om contact met mij op te nemen via de bovenstaande contactgegevens.

De Waardvogel – april 2009

11


Jaarverslag Nebularia Marcel Schildwacht Inleiding Stichting Vogelringstation Nebularia is in 1959 opgericht. De stichting heeft als doel vogels te ringen voor wetenschappelijk onderzoek om deze uiteindelijk beter te kunnen beschermen. Het verzamelen van gegevens over broedgebieden, overwinteringgebieden, trekroutes, levensduur, etc., zowel nationaal als internationaal is dan erg belangrijk. Voor en na de oprichting van het Vogelringstation werd er vooral geringd in het Kralingsebos te Rotterdam, vanaf ongeveer 1970 zijn er veel activiteiten verricht in de Krimpenerwaard. Krimpenerwaard e.o. Zoals gebruikelijk hebben we in 2008 in de Krimpenerwaard en de directe omgeving veel ringwerk verzorgd. In samenwerking met leden van de Natuur- en Vogelwerkgroep "de Krimpenerwaard" (NVWK) werden de steenuilen geringd. Alle nestkasten werden nagelopen en aanwezige steenuilen en andere aanwezige vogelsoorten geringd. Na het broedseizoen werden kapotte nestkasten gerepareerd of vervangen en de overige kasten schoongemaakt. Ook werden er in 2008 weer torenvalken, bruine kiekendieven en bosuilen geringd. De eigenaar van de golfbaan in Nieuwerkerk aan den IJssel had de adviezen voor een goed beheer van het visdieveneiland ter harte genomen. Het eiland werd optimaal hersteld en dat betekende, onkruidvrij gemaakt en er werd anti-worteldoek en een laag schelpen aangebracht. Het resultaat was een bloeiende kolonie visdieven waar we 103 jongen ringden. Het traditioneel ringen in de Stolwijkse Boezem bij Gouderak voor het CES-project is gestart op 4 april. In 2008 is er 13 keer geringd: 11 keer gedurende de vastgestelde CES-periode, één keer aan het begin van het seizoen om alle netopstellingen uit te testen en vijf keer na de officiële CES-periode. Vooral in november en december zijn er nog een aantal pogingen ondernomen om vooral de in de Stolwijkse Boezem aanwezige grote barmsijzen te vangen. Eén van de officiële 12 CES rondes moesten we helaas door slechte weersomstandigheden annuleren. CES CES (Constant Effort Site) is een internationaal vogelringonderzoek waarbij in de broedperiode vogels van een ring worden voorzien. Na verloop van jaren zal bij een CES- project vooral inzicht worden verkregen in de ontwikkeling van de broedvogelpopulatie en dispersie in het onderzoeksgebied en de omgeving. Ook het biotoopgebruik door de verschillende vogelsoorten zal

12

De Waardvogel – april 2009

met het CES-project in kaart worden gebracht omdat er per vogel zal worden geregistreerd in welk mistnet hij is gevangen. Er wordt gevangen tussen half april en eind augustus. Er worden tijdens de officiële CES-vangsten geen geluidsopnames gebruikt om vogels aan te lokken. Voor het CES-onderzoek is er geringd op de volgende data: 13 en 25 april, 10, 18 en 29 mei, 6, 14 en 28 juni, 5 en 20 juli en 2 augustus. In de boezem zijn dertien mistnetten opgesteld. Er wordt gebruik gemaakt van 121 meter mistnet. Een half uur voor zonsopgang worden de netten op vaste plaatsen opgezet en uitgeschoven. Zes uur na het openen van de netten kon er worden begonnen met het dichtschuiven en afbreken van de vanginstallaties. De Stolwijkse Boezem is eigendom van stichting Het Zuid-Hollands Landschap en niet voor publiek toegankelijk. De samenwerking in 2008 met het Zuid-Hollands Landschap was weer optimaal. Op ons verzoek werden de paden en banen voor de mistnetten gemaaid. Daarnaast werd bij de “ijsvogelbrug” een kruiwagen scherp zand gestort om de gladheid op de brug te bestrijden. Resultaten CES In de tabel is een overzicht opgenomen van de vogels die zijn gevangen tijdens de CES-periode in de Stolwijkse Boezem. Er werden in totaal 457 vogels gevangen, verdeelt over 29 (onder)soorten. Nieuwe CES-soorten waren witte kwikstaart, vuurgoudhaan, sprinkhaanzanger en grasmus. Van de 457 vangsten werden 316 vogels van een ring voorzien en 141 vogels werden met een ring teruggevangen. Van de 141 terugvangsten waren er 58 vangsten van vogels die in een voorgaand kalenderjaar waren geringd. De 141 terugvangsten betroffen 102 verschillende individuen, omdat meerdere vogels zich meer dan eens lieten vangen. Dit seizoen is een winterkoning de recordhouder, die nadat hij op 13 april was geringd, maar liefst vijf keer is terug gevangen.


Vangsten 2008, CES 56

Vangsten 2008, CES 56

Nieuw Terug Terug Totaal geringd vangst geringd vangsten in 2008 geringd < 2007 2008 2008 ijsvogel 3 0 0 3 grote bonte specht 3 0 0 3 witte kwikstaart 1 0 0 1 winterkoning 32 16 7 55 heggenmus 14 7 1 22 roodborst 8 0 0 8 merel 5 5 2 12 zanglijster spec. 2 1 6 9 oostelijke zanglijster 0 0 1 (Turdus phil.phil.) 1 westelijke 0 0 1 zanglijster (Turdus phil.clarkei) 1 sprinkhaanzanger 1 0 0 1 rietzanger 23 2 2 27 bosrietzanger 15 7 1 23 kleine karekiet 11 1 1 13

spotvogel grasmus tuinfluiter zwartkop tjiftjaf fitis vuurgoudhaan staartmees matkop pimpelmees koolmees gaai vink putter rietgors 29 soorten

Nieuw Terug Terug Totaal geringd vangst geringd vangsten in 2008 geringd < 2007 2008 2008 17 1 2 20 1 0 0 1 12 4 10 26 30 13 2 45 47 14 1 62 38 10 17 65 1 0 0 1 6 1 0 7 1 1 0 2 9 2 0 11 16 1 2 19 1 0 0 1 9 0 1 11 3 0 0 3 5 0 0 5 316 83 58 457

Resultaten Krimpenerwaard: In de Krimpenerwaard en directe omgeving werden in 2008 door Vogelringstation Nebularia 816 vogels geringd. Deze vogels waren verdeeld over 53 (onder)soorten. Geringd: SOORT kwak bruine kiekendief torenvalk waterhoen kievit grutto visdief holenduif steenuil bosuil gierzwaluw ijsvogel grote bonte specht boerenzwaluw witte kwikstaart winterkoning heggenmus roodborst merel kramsvogel zanglijster Oostelijke zanglijster (T. phil.phil.) westelijke zanglijster (T.phil.clarkei) koperwiek sprinkhaanzanger bosrietzanger

PULL VOLG TOTAAL 3 0 3 1 0 1 14 1 15 0 1 1 7 0 7 18 0 18 103 0 103 8 0 8 23 3 26 3 0 3 3 0 3 0 4 4 0 4 4 19 2 21 0 1 1 0 46 46 0 18 18 0 20 20 0 18 18 0 1 1 0 2 2 0

3

3

0 0 0 0

1 1 1 15

1 1 1 15

SOORT kleine karekiet spotvogel grasmus tuinfluiter zwartkop tjiftjaf fitis goudhaan vuurgoudhaan staartmees matkop zwarte mees pimpelmees koolmees boomkruiper gaai ekster spreeuw huismus vink keep groenling putter sijs grote barmsijs rietgors 53 soorten/ Totaal

PULL VOLG TOTAAL 0 13 13 0 18 18 0 1 1 0 12 12 0 33 33 0 59 59 0 39 39 0 2 2 0 1 1 0 10 10 0 1 1 0 2 2 0 56 56 0 94 94 0 5 5 0 1 1 0 1 1 10 2 12 0 5 5 0 16 16 0 2 2 0 2 2 0 3 3 0 14 14 0 42 42 0 5 5 212 604 816

De Waardvogel â&#x20AC;&#x201C; april 2009

13


Terugmeldingen Krimpenerwaard Ooievaar: op 19-06-2004 geringd als nestjong te Willige-Langerak. Er was al een eerdere terugmelding van deze vogel, n.l. uit Linum, Ostprignitz, Brandenburg, Duitsland, op 23-05-2007.Nu is hij/zij weer gesignaleerd in Ostprignitz op 11-08-2007. Deze ooievaar heeft zijn/haar stek gevonden en zal wel ieder jaar in Brandenburg broeden. Torenvalk: geringd als pullus op 18-06-2008 te Bergambacht, dood gevonden op 20-12-2008 te Wijngaarden. Niet zo oud geworden. Visdief: geringd op 14-06-2002 op de golfbaan te Hitland, teruggevangen door een collega-ringer op 21-04-2008 te Zeebrugge, België. Visdief: geringd op 28-06-2001 op het Rivium, gevangen en weer los door een ringer te Somon, Senegal, dat is 4.590 km ver weg. Visdief: geringd op 15-06-2000 op het Rivium, na ruim 8 jaar is de ring afgelezen met de telescoop op 29-08-2008 te Westkapelle. Visdief: geringd op 15-06-1994 op het Rivium, ring afgelezen met de telescoop op 05-08-2008 te Lauwersoog. Deze is al weer 14 jaar oud en broedt waarschijnlijk een heel eind van de geboorteplaats. Rietzanger: geringd op 01-08-2004 als 1kj te Ria de Villaviciosa, Oviedo, Spanje, teruggevangen in de Stolwijkse Boezem op 18-05-2008. Al vroeg op de herfsttrek in Spanje geringd en 4 jaar later in zijn broedgebied teruggevangen. Bosrietzanger: geringd op 22-07-2007 als 1kj te Merksplas, Antwerpen, België, op 06-06-2008 teruggevangen in de Stolwijkse Boezem. Deze soort gaat gewoonlijk nogal vroeg op herfsttrek, maar 22 juli is wel erg vroeg. Het lijkt meer op het nazomerse zwerven van 1kj vogels, deze keer in de juiste richting. Kleine karekiet: geringd op 21-06-2007 als >1kj te Bois de Lesnes, Henegouwen, België, teruggevangen in de Stolwijkse Boezem op 22-07-2007. Een erg late trekker? Fitis: geringd op 15-04-2006 als man >1kj in de Stolwijkse Boezem, op 13-07-2008 teruggevangen bij Almere. Wist u dat ………………… - er sinds 1959 door Nebularia 184.105 vogels geringd zijn in 201 soorten? - een ransuil zeer scherpe nagels heeft? - dat als die nagels in je hand zitten, een collega-ringer erg zijn best moet doen om je hiervan te bevrijden? - we nog in afwachting zijn van de ringgegevens van 11 in het afgelopen jaar gevangen vogels die buitenlandse ringen droegen? - het eind november zo koud kan zijn in de Stolwijkse Boezem, dat je na een ochtend vogels ringen eerst een kwartier met verkleumde handen onder de koude kraan staat? - wij in de Stolwijkse Boezem in de open lucht ringen? - wij als het gaat regenen in de Stolwijkse Boezem, een parasol opzetten om onze spullen droog te houden? - in 2008 onze parasol en het stoeltje van Cor dat wij gebruiken in de Stolwijkse Boezem is gestolen? - er bij het ringen van de steenuilen dit jaar niemand in de sloot is gevallen? - de kosten van de in 2008 aangelegde ringen ongeveer € 1.166.- bedragen? - wij nog steeds op zoek zijn naar bedrijven, stichtingen, fondsen en particulieren die ons financieel willen steunen? - het internetadres van Nebularia nog steeds is: http://home.planet.nl/~Schil265/nebularia.htm - de dagelijkse vangsten van de vinkenbaan ook zijn na te lezen op www.trektellen.nl?

Bruine kiekendief, geringd te Stolwijk

14

De Waardvogel – april 2009

Gaai met "anti bijtstokje"


Roofvogels in 2008 Govert Vroegindewei Het is alweer voorjaar! Dat betekent altijd even een korte terugblik over het afgelopen roofvogeljaar. Er zijn dit jaar heel veel waarnemingen doorgegeven waarbij leuke en bijzondere roofvogels zijn gespot. In het eerste jaar van de werkgroep (2006) kwamen er zo’n 400 waarnemingen binnen. De teller van 2008 staat op ruim 1600! Verreweg de meeste roofvogels zijn gezien bij telpost ‘de Hoekse Sluis’. Hier zijn ook zeer bijzondere soorten waargenomen. Naast honderden waarnemingen van buizerd, torenvalk, kiekendief en sperwer zal ik ook een kleine opsomming geven van zeldzamere soorten die zijn gezien. De onderstaande aantallen roofvogelwaarnemingen betreffen het aantal doorgegeven waarnemingen. In de praktijk is het zo dat sommige vogels door meerdere mensen worden gezien en dus meerdere malen worden doorgegeven. Het werkelijke aantal verschillende roofvogels zal daardoor iets lager liggen. De rode wouw is dit jaar 7 maal waargenomen. De zeldzame doortrekker is in verschillende polders gespot. De zwarte wouw, die ook te boek staat als zeldzame doortrekker is relatief vaak waargenomen. Werd de soort in 2006 en 2007 nog 3 maal gespot, het aantal doorgegeven waarnemingen voor 2008 is uitgekomen op 31! Je kunt dan toch wel spreken van een invasie. De visarend is afgelopen jaar 27 maal waargenomen. Hierbij is het leuk om te melden dat er 21 waarnemingen zijn doorgegeven vanaf de telpost. De zeearend is 2 maal gezien. Deze doortrekker is met een spanwijdte van 2,5 meter één van de grootste vogels die je in Nederland kunt zien. De wespendief is 27 maal als waarneming doorgegeven. De vogel is hier te zien als doortrekker. Vooral in het oosten van het land komt deze vogel ook tot broeden. Naast al deze mooie soorten zijn er ook nog 4 roodpootvalken gespot, 2 ruigpootbuizerden en als klap op de vuurpijl is er een slangenarend waargenomen bij de telpost. De slangenarend wordt bedreigd en komt eigenlijk alleen in droge open landschappen voor in midden, zuid en oost Europa en in Afrika. Zoals de naam al doet vermoeden, bestaat het hoofdvoedsel van de vogel uit slangen. Ook eet hij hagedissen en andere reptielen. Zeker geen roofvogel die vaak wordt gezien en dit mag dan ook wel een zeer bijzondere waarneming worden genoemd. Naast de waarnemingen die worden doorgegeven, zijn er ook broedlocaties in kaart gebracht. Ieder jaar worden de broedlocaties op kaart ingetekend. Zo ontstaat een beeld van de aantallen en kunnen veranderingen worden waargenomen. We proberen zo een beter beeld te krijgen van de aantalontwikkelingen van de verschillende broedende roofvogels binnen de Krimpenerwaard.

Slangenarend: www.ruchet.com

Uiteraard is het zo dat niet alle nesten op kaart komen. Nesten die vanaf de openbare weg te zien zijn worden op kaart ingetekend. Natuurlijk zijn er ook nesten die moeilijker te zien zijn. Het belang van de vogel staat echter altijd voorop en het is dan ook zeker niet zo dat we op zoek gaan naar nesten. Dit geeft verstoring en is strafbaar gesteld in wet- en regelgeving. Buizerd Ook in 2008 was de buizerd de meest voorkomende broedende roofvogel in onze waard. Er zijn 33 nesten geteld. Vorig jaar waren dit er 32. De laatste drie jaar lijkt de buizerd dus behoorlijk stabiel qua broedaantallen. Sperwer De sperwer is ook weer goed vertegenwoordigd. Er zijn 10 nestlocaties geteld. Torenvalk De torenvalk heeft het ook weer goed gedaan. Met 21 nesten zelfs beter dan een jaar daarvoor. Boomvalk, havik en bruine kiekendief De boomvalk is 7 maal broedend waargenomen. De havik en bruine kiekendief hebben ieder op 5 plaatsen gebroed. Voor de bruine kiekendief betekent dit een lichte afname ten opzichte van vorig jaar. Bovenstaande gegevens geven een beeld van de broedende roofvogels binnen de Krimpenerwaard. We kunnen terugkijken op een jaar waarin heel veel (bijzondere) roofvogels zijn gezien. Zeker bij telpost ‘de Hoekse Sluis’ werden bijzondere waarnemingen gedaan. Ik wil iedereen die waarnemingen heeft doorgeven bedanken voor de inzet en de hulp. Zonder al deze waarnemingen zouden we nooit tot zulke mooie resultaten zijn gekomen!

De Waardvogel – april 2009

15


Startavond van de weidevogelwerkgroep Ewald Schattenberg 1. Opening Op donderdag 12 maart 2009 om 20.15 uur opent Arie Dorsman (voorzitter NVWK) de startavond en heet de aanwezige boeren en vrijwilligers van harte welkom. Arie vertelt dat we ook deze keer een avond hebben die gezamenlijk met Weidhof wordt georganiseerd. Er is een gemeenschappelijk programma dat zowel door Weidehof als door de Natuur- en Vogelwerkgroep “de Krimpenerwaard” (NVWK) gevuld zal worden met medewerking van Maurice Kruk van Landschapsbeheer Zuid-Holland (LZH) en Anton van Jaarsveld (coördinator planten NVWK). De “Weidevogelvisie” van de NVWK wordt nog even onder de aandacht gebracht. Uit deze visie blijkt het belang om samen te zorgen dat de jonge weidevogels kunnen uitvliegen en opgroeien. 2. Mededelingen Weidehof Rianne de Wit heet namens Weidehof iedereen van harte welkom. Daarna geeft ze een duidelijk overzicht van de resultaten van het weidevogelseizoen 2008. Ook de indicatoren (planten) komen aan bod evenals het project zwarte sternen. Het laatste project is in samenwerking met Zuid-Hollands Landschap (ZHL) en het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard gedaan. Waarnemingen van zwarte sternen graag doorgeven zodat er vlotjes geregeld kunnen worden op die plaatsen. Rianne vraagt aandacht voor het eigen vluchtheuvelproject van Weidehof. Dit is speciaal voor de jonge grutto’s gedaan. Binnen de Krimpenerwaard is 950 ha begrensd als ganzenfoerageergebied. Voor deze foerageergebieden is er via SAN een subsidie aan te vragen. Op ongeveer de helft van de hectaren (ha) begrenst gebied is een contract afgesloten. Inmiddels is ongeveer de helft van de Krimpenerwaard aangewezen als foerageergebied. Schade welke bij boeren buiten de foerageergebieden wordt aangericht door ganzen en smienten kan worden doorgegeven aan het Faunafonds. “Mozaïek op maat” (Mom) is een samenwerkingsproject tussen Weidehof, Natuurlijk Platteland West en het ZHL. Nellie Timmerman van Weidehof gaat kort in op het hoe en waarom van Mom en waar dit mogelijk is. Momenteel is er al 440 ha. Mom, met hoge uitkomstresultaten. In 2009 zal er weer Mom mogelijk zijn. De vergoedingen voor dit project worden via Mom geregeld en niet via SAN. 3. Mededelingen NVWK Leo stipt voor de nieuwe vrijwilligers het ARBO-beleid even aan. Er wordt stil gestaan bij de risico’s die vrijwilligers in het veld kunnen lopen, zoals bij het wandelen op percelen met vee erop en het lopen over gladde smalle planken tussen de percelen in. Handschoenen worden aangeraden bij het plaatsen van

16

De Waardvogel – april 2009

nestbeschermers en het klimmen over hekken, indien deze niet normaal geopend en gesloten kunnen worden. Er zijn werkboekjes, jaarverslagen en stokken beschikbaar. Nestbeschermers en nestvlotjes voor de zwarte sternen zijn op aanvraag verkrijgbaar. De vlotjes moeten net voor Koninginnedag, 30 april, geplaatst worden. Niet veel eerder anders pikken de meerkoeten deze vlotjes in. Ook niet veel later anders zijn de sternen er al en missen ze de vlotjes. Rinus v.d. Bos vraagt aandacht voor het tijdig inleveren van de werkboekjes na afloop van het weidevogelseizoen. Wanneer deze gegevens snel verwerkt kunnen worden dan hebben we op de slotavond weer een mooi verslag klaar. Dit lukt echter alleen met de medewerking van alle vrijwilligers. Vrijwilliger Aad Hegge kan nu extra hulp gebruiken omdat Leen de Gier dit seizoen helaas is uitgeschakeld. Als iemand nog tijd en ruimte heeft is deze hulp meer dan welkom. Rinus komt nog even terug op berichten over het eieren rapen en de Friese benadering van nazorg. Zoals Aletta v.d. Zijden van LZH al heeft aangegeven is weidevogelbescherming nog altijd van belang en heeft dit een positieve invloed op de resultaten. Er wordt weer aandacht gevraagd voor de zwaluwen die we tijdens het weidevogelen op en rond de boerderij tegenkomen. Graag alle resultaten en waarnemingen doorgeven aan je weidevogelcoördinator. Deze zorgt dan dat alle info bij Nico van Dam (zwaluwencoördinator NVWK ) terecht komt. Houd ook altijd contact met de boer of boerin waar je loopt en breng deze op de hoogte van je resultaten. Leo vraagt extra aandacht voor het correct en volledig invullen van de werkboekjes. Niet alleen voor de verwerking van de gegevens maar ook voor het krijgen van inzichten over vondsten en resultaten. 4. Resultaten in Zuid-Holland en de “Nieuwe Regeling Programma Beheer” Maurice Kruk van LZH vertelt over de resultaten van het afgelopen seizoen in heel Zuid-Holland. De grutto heeft het dit jaar goed gedaan. Helaas ging het met de andere weidevogelsoorten dit seizoen iets slechter dan vorig seizoen. Meer hierover is te vinden in het Jaarverslag 2008 van Landschapsbeheer Zuid-Holland. Veel aandacht was er voor de “Nieuwe Regeling Programma Beheer”. Deze regeling is nodig omdat de weidevogelsoorten afnemen, de subsidiekosten steeds verder oplopen en de contracten voor de diverse beschermingsmaatregelen in 2010 af lopen. Er moet iets nieuws komen dat met een beperkt budget toch effectiever kan worden toegepast, op een “bedrijfsmatig verantwoorde” manier. In grote lijnen komt het erop neer dat er één natuurbeheersplan moet komen in ZuidHolland, voor zowel agrarisch gebied als natuurgebied. Het gaat bij dit plan om zowel weidevogels, botanisch beheer als ook landschapselementen. Er moet een natuurgebiedsplan komen dat 1 mei ter visie klaar ligt.


Op 1 oktober volgt dan de vaststelling van dit plan. Medio november zou dan de openstelling gerealiseerd moeten worden. Er moet een gebiedsgerichte aanpak komen voor de weidevogels, in samenwerking met alle betrokken partijen, zoals terrein beherende organisaties en agrarische natuurverenigingen. Er wordt gedacht aan een collectief beheersplan waarbij het gebied wordt opgedeeld in “ecologische eenheden” van minimaal 100 hectare met een dichtheid van 50 broedparen per 100 hectare. Hierin moeten minimaal 10 gruttobroedparen zitten. Zeer vogelrijke gebieden (“parels”) van minimaal 50 hectare met 75 broedparen per 100 hectare passen ook in het beheersplan. Ook is er gedacht aan “kuikenland”. Hierbij is de maaidatum van groot belang evenals het voorweiden en plasdras gebieden. Nestbeschermingscontracten kunnen straks alleen nog maar in combinatie met mozaïekbeheer en kuikenland. In het 5e contractjaar volgt een toetsing op het gebied en de resultaten. Dit levert echter geen gevaar op voor de verkregen subsidies in de voorafgaande periode. Er komt ook een beheersflexibiliteit. Contracten mogen deels van locatie wisselen. Wel zal minimaal 60% van de contracten voor 6 jaar vastliggen. Maximaal 20% van de contracten kan al vooraf (in de winter) worden

aangevraagd. Maximaal 20% mag via “last minutebeheer” worden ingepast. Dit beheer mag alsnog worden ingevuld. Dit geldt echter niet voor plas-dras land of ruige mest. Verdere info over dit onderwerp volgt nog. 5. De relatie tussen slootkantenbeheer en weidevogelreproductie Anton van Jaarsveld geeft met behulp van een powerpoint-presentatie aan wat de groei- en bloeiperiode is van de planten in de slootkanten en welke insecten hierop afkomen. Daar tegenover zet hij de uitkomstperiode van de diverse weidevogelnesten. Uit deze vergelijking blijkt dat de planten vaak een ongunstige groeivorm hebben (te hoog) of te vroeg cq. te laat bloeien. Weidevogels profiteren dus minimaal van deze planten in de slootkanten. De vergelijking van deze diverse gegevens naast elkaar werkt verhelderend, maar toont helaas aan dat er geen echte relatie is tussen slootkantenbeheer en weidevogelreproductie. 6. Sluiting Marinus de Vries sluit om 22.30 uur de bijeenkomst en wenst iedereen een goed seizoen en wel thuis.

Scholekster-telweekend 2 en 3 mei 2009: tel mee! Jeroen Van Zuylen, SOVON In 2008 stond de scholekster een jaar lang centraal voor Vogelbescherming Nederland en SOVON Vogelonderzoek Nederland. Een van de doelstellingen was om een actueel beeld te verkrijgen van de Nederlandse broedpopulatie van deze – stiekem – almaar zeldzamer wordende soort. Helaas is daarvoor één jaar eigenlijk iets te kort gebleken. Afgelopen voorjaar hebben velen al een bijdrage geleverd aan het onderzoek door broedparen te inventariseren en aan ons door te geven. Om van nog meer gebieden over gegevens te beschikken organiseren we in het voorjaar van 2009 opnieuw een (eenmalige) telling. Deze zal plaatsvinden in het weekend van 2 en 3 mei. We hopen dat we daarmee veel van de 'witte vlekken' op de kaart alsnog kunnen inkleuren. Maar daarbij hebben we natuurlijk uw hulp nodig. We vragen u om in het weekend van 2 en 3 mei aan een of meer gebieden (kilometerhokken) een bezoek te brengen en de waarnemingen van scholeksters daar aan ons door te geven. In welke gebieden u dat doet, mag u zelf bepalen. Voor de vergelijkbaarheid van de gegevens hebben we ervoor gekozen om de indeling van kilometerhokken aan te houden (elk gebied is 1x1 km). En natuurlijk zou het mooi zijn om dit jaar vooral energie te steken in gebieden die vorig jaar niet zijn onderzocht. Op www.jaarvandescholekster.nl staat alle informatie en kunt u uw kilometerhok(ken) claimen.

De Waardvogel – april 2009

17


18

De Waardvogel â&#x20AC;&#x201C; april 2009


Tekst en foto’s: Peter de Mooij Langzaam “druppelen” de weidevogels in het voorjaar één voor één ons neder gelegen landje weer binnen. De zo herkenbare geluiden van de grutto, die zijn naam luid door het zwerk roept, klinkt mij op deze morgen weer als muziek in de oren. Hij is er dus weer, deze langsnavelige steltloper. Over de graslanden zie ik ook volop kievieten en scholeksters samen foerageren op zoek naar iets van hun gading. Heerlijk op deze eerste lenteachtige morgen van het jaar, zo vroeg mogelijk uit de veren en dan wandelen in de Krimpenerwaard en genieten van de natuur. Langzaam klimt de zon boven de horizon en zet met haar oranje zonnelicht alles in een bijna paradijselijke gloed. Dan ontwaakt het land en haar bewoners. De kwikstaartjes beginnen te roepen en de putters doen zich in de elzen tegoed aan de zaden, welke op je kruin neerdwarrelen als je eronder loopt. Een torenvalk rekt zich eens uit om even later naar omhoog te wieken op jacht naar een veldmuis of ander lekkers van zijn gading. Jonge lammeren liggen dicht tegen mamaschaap aan en houden de oogjes nog even toe in afwachting van de komende nog kersverse dag. Zonnestralen beginnen met oranje tinten die langzaamaan meer geel worden en mijn rug en schouders verwarmen. Je voelt je één met de natuur als je samen met haar ontwaakt. In de poldersloten spelen de futen het liefdesspel met elkander en draaien zo grappig met hun recht gestrekte nekken en wijd uitgespreide kuifjes. Het is een lust voor het oog om de man zijn dame het hof te zien maken. Ook de Romeo en Julia’s van de polder, de knobbelzwanen, zijn reeds begonnen aan het grote nest of zitten al op de eieren. Als je langs hen voorbij wandelt, komt het mannetje met hoog opgestoken vleugels aanpeddelen en schudt imponerend zijn grote hagelwitte lijf. “Maakt dat je wegkomt, dit is mijn territorium” lijkt hij me duidelijk te willen maken. Van onder een brug klinkt het vrolijke deuntje van koning winter, die ondanks zijn naam, ook de rest van het jaar het hoogste riedeltje fluit. Geen ogenblik stilzittend, hippend en huppend van links naar rechts blijft hij uiteindelijk op een paal van een boerenhek zitten kijken en geeft een aantal seconden lang zijn beste gezang ten gehore. Tussen de verse groene bladeren van een struik scharrelen twee staartmezen op zoek naar nestmateriaal. Dit is puur genieten en het kost niets. Voor mij kan er geen enkele dierentuin tegenop! Het riet langs de boerentochten en sloten, begint ook al weer te groeien. Nog even dan komen de eerste meivliegen met honderden gelijk weer tevoorschijn, later gevolgd door de langs de stengels omhoog klimmende libellenlarven. Wonderlijk te weten dat deze insecten al een heel leven als roofzuchtige kever onder het wateroppervlak achter de rug hebben. Nu zullen ze opdrogen en uit hun huid barsten om te verworden tot de (in mijn beleving) allermooiste insecten van Nederland. Op een dor blad zie ik de eerste stinkwants. Ik zet deze tank in mini uitvoering onder te insecten snel even op de foto. Het insect dankt zijn naam aan de onwelriekende

geurstof die hij produceert om zich te verdedigen tegen belagers die in hem een smakelijk hapje zien. Langs de metalen rij platen die over een in slechte staat zijnde boerenbrug zijn gelegd heeft een ringslang een aardig plekje in de zon gevonden in een poging haar koudbloedige lichaam op temperatuur te krijgen. Langs het zo genaamde “slangenpad”, een met stenen bedekt karrenspoor, liggen er nog een aantal. Door mijn komst glijden ze langzaam de graskant in. Zodra ik weg ben kruipen ze terug naar hun warme plekjes in de voorjaarzon. Langzaam verder wandelend hoor ik het overduidelijke stemgeluid van de koning der polder. Hoog in een oude boom zit de chocoladebruine buizerd, hij gunt mij geen blik waardig. Even later zie ik hem een duik naar beneden nemen richting een aantal spelende hazen, maar hij mist. De hazen stuiven uiteen en een aantal draven met bijna haaks over het weiland geslagen bochten mijn richting uit. Als ik heel stil blijf staan gebeurd het wonder. Er komt er ééntje vlak naast mijn rubber laarzen zitten en snuffelt er zowaar aan. Omdat de camera altijd om mijn nek hangt is een foto snel gemaakt, maar door de beweging kiest hij direct na het poseren het hazenpad. Verder lopend door de Krimpenerwaard kom ik bij één van de vele houten bankjes en tafeltjes. Ik eet mijn eerste boterhammen van de dag en geef de restjes aan het toompje kippen wat daar altijd loopt. Ik voel mij deze vroege lentedag weer helemaal verweven met de natuur en hoop dat dit altijd zo mag blijven…

De Waardvogel – april 2009

19


Gelukjes en ongelukjes in het broedseizoen van 2008 in mijn gierzwaluwkolonie Leen van Ree 2 mei Aankomst van meerdere exemplaren. Ik verbleef t/m 10 mei in Canada. Over de eerste meidagen heb ik een ooggetuigenverslag gehad. Er werden verschillende pannen bezocht. 11 mei 16.00 uur: 2 ex in pan 4 en 2 ex in pan 14. Pan 14 Dit is de pan waarin al 3 maal gebroed is, alleen niet in 2007. Het vrouwtje kwam toen niet terug en het mannetje heb ik de gehele zomer niet meer gezien. Er was nu een nieuw (waarschijnlijk jong) vrouwtje. 13, 16 en 19 mei: veel aan- en afvliegen. 25 mei: beide vogels vlogen af. Ladder gepakt en snel gekeken. Het nest was leeg. 2 juni: zelfde situatie. Nest nog steeds leeg. 9 juni: zelfde situatie, maar nu 1 ei. Tussen 10 en 23 juni veel broedaflossingen. 5 juli: een gunstige kijkgelegenheid. Er was 1 ei en 1 jong van ca. 4 dagen. 16 juli: 1 ei en 1 jong. Het jong snel geringd. Bij de eindcontrole in september: 1 ei en veel veervliezen. Het kleine legsel (2 eieren) waarvan 1 ei onbevrucht, wijst op een jong vrouwtje. Dit nieuwe vrouwtje vloog altijd naar Zuid af, het vorige vloog naar Noordoost af. Het mannetje vloog altijd naar noord af, langs de schuur, dan de hoek om en langs de kastanjeboom steil omhoog. Pan 4 Vorig jaar zijn hier 2 jongen uitgevlogen. Tussen 11 en 19 mei veel aan- en afvluchten. 28 mei: Ik dacht dat beide vogels afwezig waren. Voorzichtig de nestpan een stukje opgelicht en ... ik keek in zwarte kraaloogjes. Snel de pan weer laten zakken, de vogel bleef rustig doorbroeden. 9 juni: nu wist ik zeker dat beide ouders weg waren. Gauw kijken: 1 jong, half uit het ei en 1 ei dat nog niet aangepikt was. 21 juni: beide ouders afwezig. Om beide jongen te ringen, moest ik de pan er even afhalen. Tot mijn stomme verbazing zat er, half in het nest gebouwd, een verdroogde volwassen gierzwaluw. Bij het verwijderen van het dode beest bleek er een ei aan zijn buikveren te kleven. Was de indringster bezig geweest om er een ei bij te leggen?

Of heeft de indringer bij het vechten een mogelijk 3e ei van de eigenaars gekneusd en is dit aan de veren blijven kleven? Op 28 mei kon ik de eieren niet tellen. Op 9 juni heb ik het kadaver niet gezien, omdat ik de pan maar een klein beetje optilde. Je kunt slechts gissen welk drama zich daar afgespeeld heeft. 23 en 24 juli: de jongen riepen nog in het nest. Soms zag je een kop voor de opening. 25 juli waren ze uitgevlogen Pan 11 In 2007 een “verloofd”stel. Ze gingen toen vele malen samen naar binnen. 16 mei: 1 ex naar binnen om 20.55 uur. Daarna geen levensteken meer gezien. 25 mei: inspectie. Geen ouders, 1 koud ei. 2 juni: 1 koud, verwaarloosd ei. 9 juni: nest leeg. Vermoedelijk is de man niet teruggekeerd. De vrouw moet dus een actief ovarium gehad hebben en 1 onbevrucht ei hebben geproduceerd. Pan 18 Vorig jaar slechts een paar bezoeken opgemerkt. Omdat er nu af- en aangevlogen werd, voerde ik 28 mei een inspectie uit. Er waren geen ouders. Heel verrast keek ik naar 2 warme eieren. In de volgende 10 dagen slechts 1 aanvlieger. Verontrust keek ik op 9 juni. Het nest was overhoop gehaald en leeg. Weer een drama? Resumé: Pan 4 - 2007 2 jongen uitgevlogen - 2008 idem Pan 14 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008

1 jong uitgevlogen 3 jongen dood door hitte 3 jongen uitgevlogen geen broedsel 1 jong uitgevlogen

Pan 11 - 2008 1 ei, mislukt Pan 18 - 2008 2 eieren, mislukt Geluk(jes) en ongeluk(jes)!

22

De Waardvogel – april 2009


Tekst en foto’s: Anton van Jaarsveld

De stichting FLORON, die informatie verzamelt over wilde planten in Nederland, zoekt mensen die op de fiets naar koolzaad willen kijken. Binnenkort valt het besluit of er genetisch gemodificeerd koolzaad mag worden geteeld. Dat besluit hangt mede af van de huidige groeiplaatsen van koolzaad (foto links). Het verwante raapzaad (rechts) lijkt erg veel op koolzaad en daarom krijgt een teller een kaart van FLORON met duidelijke kenmerken om de twee (en andere) soorten uit elkaar te houden. De huidige verspreidingsgegevens van koolzaad en raapzaad zijn namelijk erg onbetrouwbaar. Op de website van FLORON is via “meedoen” , “fietsen voor koolzaad” en “projectinhoud” meer informatie te vinden. Voor aanmeldingen : floron@floron.nl.

Herman Vos Ik rende als een zeeraket langs het ridderspoor op een hondsdraf naar mijn madeliefje. Maar mijn brandende liefde was er vandoor met zo’n naaktzadig muizenoor. Met m’n gebroken hartje en ’n judastraan ben ik als een dolle kervel tekeer gegaan. Ik, brave hendrik ging volledig uit mijn dak, een ui was ik, een zak tabak. Van helm vlocht ik mij een strik. En zie je ooit ergens een kale jonker hangen? Nou, dan weet je het. Dat was ik.

Uit: Roodborst vlamt in sprokkelhout, Grasduinen, Natuurpoezie voor lezers en doorlezers bij Grasduinen, van maart 2009 Illustratie: www.hondenpage.nl

De Waardvogel – april 2009

23


Charles Darwin Anton van Jaarsveld Dit jaar is het tweehonderd jaar geleden dat Charles Darwin werd geboren. In de media heeft men daar uitgebreid bij stilgestaan, er zijn boeken van en over hem verschenen en tal van musea hebben een tentoonstelling over hem ingericht. In november 1859 publiceerde Darwin zijn boek “Over het ontstaan van soorten”. Hij was met zijn publicatie in wezen opgejaagd door de bioloog Wallace, die tot de dezelfde conclusies kwam als hij: het leven op aarde is een product van evolutie. De kerken in Engeland reageerden gematigd, totdat de atheïsten zich sterk achter de nieuwe leer schaarden. Dat verschil in visie is gebleven. Op dit moment kennen we eigenlijk drie stromingen naar aanleiding van zijn publicaties. In de eerste plaats zijn er heel veel wetenschappers van het gelijk van Darwin overtuigd. Wetenschappers zoeken nu eenmaal naar verklaringen en bewijzen voor hun ontdekkingen. Darwin’s uitgangspunten als het ontstaan van nieuwe soorten door aanpassingen aan nieuwe situaties, de vatbaarheid voor veranderingen in het voortplantingsstelsel, de enorme drang tot uitbreiding van iedere soort en de daarmee verbonden strijd om het

bestaan worden door hen geaccepteerd. Daartegenover staan de mensen die op basis van hun geloof de evolutieleer afwijzen. Zij stellen, dat wetenschap en religie verschillende zaken zijn. In Amerika is dit creationisme redelijk verbreid. De derde categorie hangt er tussenin: de aanhangers van Intelligent Design gaan ervan uit dat alle processen in de natuur gestuurd worden door een hogere, intelligente macht. Onze voormalige minister van Onderwijs Van der Hoeven wilde dit item in het onderwijs laten behandelen. Als je ergens een mening over wilt vormen, moet je er ook iets van afweten, is mijn stelling. Daarom heb ik het genoemde boek gelezen. Ik moet zeggen, dat het ondanks de ouderdom redelijk leesbaar is. De zinnen zijn echter behoorlijk wijdlopig waardoor je als lezer – naar mijn ervaring – gedwongen wordt regelmatig naar het begin van de zin terug te keren omdat je het overzicht niet meer hebt. Inhoudelijk kom je over planten interessante passages tegen. Wat is een soort eigenlijk? Zijn de bekende variaties bij braam, roos en havikskruid nu wel of geen soort? Een soort is in zijn ogen een groep individuen die sterk op elkaar lijken. Hij acht kruisingen tussen welke planten dan ook mogelijk, zij het dan, dat het nageslacht steriel is. Kruisingen geven hun gecombineerde eigenschappen door op de volgende generatie waardoor steriliteit veelal toeneemt. Lichte kruisingen geven kracht en vruchtbaarheid aan de nakomelingen, grote in het algemeen steriliteit. De oorzaken van steriliteit zijn fysieke problemen òf bij de meeldraden òf bij de stamper. Anjer- en tabaksoorten zijn wel gemakkelijk te kruisen. Wederzijdse kruisingen, mannelijke bloemen van plant A met de vrouwelijke van plant B en omgekeerd, geven een sterk wisselend resultaat. De uitwendige gelijkenis met een van beide zuivere ouders is daarbij geen teken van vruchtbaarheid bij hun nakomeling. Voor mensen met enig doorzettingsvermogen en met belangstelling voor de natuur – zowel voor planten als voor dieren - kan het boek tot nadenken stemmen.

24

De Waardvogel – april 2009


Soortenrijke excursie Zeeland/ZuidHollandse eilanden 7 februari 2009 Door Gijsbert Mourik, vogelcoördinator NVWK. In de nacht van vrijdag op zaterdag was het guur, evenals de voorgaande dagen. Het waaide ’s nachts hard maar er viel slechts één bui, een bui met de duur van een half etmaal! Dat was vast de oorzaak van een beperkte opkomst. Volgens de berichten zou het weer echter in de loop van de ochtend vanuit het westen opklaren. Precies goed, want daar zouden we heen gaan. Een korte blik thuis op www.buienradar.nl bevestigde de goede voorgevoelens. Om 08.00 uur vertrokken we met 5 personen vanaf het busstation Krimpen richting Zeeland. Nog altijd regende het, maar zoals voorspeld, werd het naarmate we de bestemming naderden steeds droger en tijdens de eerste stop konden we geheel droog buiten staan. De eerste stop was bij de Hellegatsplaten. Daar bleek kijkhut ‘de Visarend’ niet meer bereikbaar te zijn. We namen genoegen met wat we vanaf de parallelweg zagen. Op het water dobberden brilduikers en bergeenden. Aan het einde van de dam hadden we vanaf een verhoging wijds uitzicht. Een grote zilverreiger, honderden brandganzen, brilduikers, futen en

Witbuikrotgans, Plompe Toren (foto: Gijsbert Mourik)

smienten werden gezien. Spektakel werd verzorgd door 2 slechtvalken, die al ruziënd over ons heen vlogen. Eén van beide nam iets verderop plaats in een hoogspanningsmast. We besloten vooral de westkant van Zeeland en Goeree Overflakkee aan te doen. Om die reden overbrugden we de afstand tot de Prunjepolder in één keer. Vlak voor de Prunjepolder zagen we bij Plan Tureluur langs de weg een grote groep van enkele duizenden brandganzen. Die moesten even gecheckt worden op zeldzaamheden en de auto’s werden aan de kant van de weg gezet. Enkele minuten later werd vol verbazing een heuse roodhalsgans ontdekt! Voor de meeste deelnemers een nieuwe soort. Het lijkt zo simpel om die er uit te halen met z’n roodbruine hals, maar wat was hij in zo’n grote groep onopvallend. De zuidelijke Prunjepolder was vervolgens goed voor wat zwarte ruiters, groepjes invallende rosse grutto’s, een lepelaar, brandganzen, grauwe ganzen, middelste zaagbekken en diverse eendensoorten, waaronder pijlstaarten en kuifeenden. Leuk was een vrouwtje

topper die tussen de kuifeenden zwom. Behalve de grote hoeveelheid wit rond de snavel gaven de ronde kop, de snavelvorm en de grauwige rug de doorslag. Het zuidelijke deel werd ingeruild voor het noordelijke deel van de Prunjepolder. De variëteit binnen de ganzensoorten was hier groter. Rot-, brand-, kol-, grauwe en toendrarietganzen vormden de hoofdmoot. De door ons gewenste witbuikrotgans werd niet gevonden. Verder zwommen hier wintertalingen, pijlstaarten en enkele nonnetjes. De volgende stop was bij de Plompe Toren in de Koudekerksche Inlaag. Ook hier waren diverse ganzensoorten aanwezig. En jawel, na een eerste scan werd hier tussen de gewone rotganzen een echte witbuikrotgans ontdekt. Eerst zat de groep ver weg, maar nadat ze opvlogen, kwamen ze bijzonder dichtbij zitten en konden leuke foto’s worden gemaakt. Voor de auto vloog een blauwe kiekendief over de weg. De excursie voerde verder naar Neeltje Jans. Al enkele weken werden daar regelmatig een paar kuifaalscholvers gezien, zowel aan de buitenkant van de dam als rond de binnenhaven. Het zat ons alweer mee! Nog voordat we op de plaats van bestemming waren, werd een kuifaalscholver ontdekt aan het begin van de binnenhaven. Een onvolwassen vogel, gezien het grauwbruine verenkleed. Ook deze soort was nieuw voor

Kuifaalscholver, Neeltje Jans (foto: Gijsbert Mourik)

De Waardvogel – april 2009

25


de meeste deelnemers. Hij zwom naar de punt van de pier. Toen we daarheen reden, konden we hem mooi zittend bewonderen op één van de drijvende baken. Hij was zelfs goed herkenbaar op de foto te zetten. Leuk waren enkele bruinvissen die op de achtergrond soms met hun ruggen boven water kwamen. De pier aan de buitenkant van Neeltje Jans leverde veel zilvermeeuwen, rotganzen en enkele middelste zaagbekken op. De laatste stop van de excursie hadden we bij de Brouwersdam, altijd interessant in de winter. En goed voor de inwendige mens. De patat- en viswagen stond bij de spuigaten en een portie kibbeling ging er bij iedereen wel in. Bij de spuigaten konden we genieten van zeevogels als roodkeelduikers, kuifduikers, middelste zaagbekken, brilduikers en een zwarte zee-eend. Over

de onderkant van de zeewering dribbelden enkele steenlopers, paarse strandlopers en 2 bonte strandlopers. Mooi was de aanwezigheid van beide soorten zeehonden: de gewone zeehond en de grijze zeehond. Beide staken soms dicht bij de kant hun kop boven water. Ook verderop langs de Brouwersdam waren zeevogels te zien, waaronder enkele eidereenden. Langs de dam scharrelden aan de waterkant hier en daar bontbekplevieren, zilverplevieren en een rosse grutto. Het vogelen was ten einde. We arriveerden rond 17.30 uur weer bij het busstation te Krimpen. Het was anders dan aan het begin van de dag: we waren voldaan van een bijzondere en soortenrijke dag, maar meer nog…het was ook hier droog geworden.

Even Activeren Gijsbert Mourik, vogelcoördinator NVWK De laatste zomervogels druppelen binnen en sommigen zijn al bezig met broeden. De temperatuur loopt gestaag op. Prima weer dus om naar buiten te gaan. De vogelactiviteiten binnen de NVWK worden hierop afgestemd. De activiteiten zijn te vinden in de rubriek ‘Even Noteren’. In ‘Even Activeren’ worden de activiteiten nader beschreven om daarvan een beter beeld te krijgen. Trektellen op telpost ‘de Hoekse Sluis’ In april bereikt de trek het hoogtepunt, maar ook in mei trekken nog vele vogels door. Er zal weer regelmatig geteld worden op trektelpost ‘de Hoekse Sluis’. Er wordt met name in de weekenden geteld, maar soms ook doordeweeks. Wilt u eens kennis maken met deze interessante manier van vogelen? Kom gerust! Neem eventueel vooraf even contact op met Rob van Straaten (0182-582320) om te weten of er daadwerkelijk geteld wordt. En kijk ook eens naar de resultaten op www.trektellen.nl en dan bij ‘de Hoekse Sluis’. De telpost bevindt zich langs de Lekdijk tussen Lekkerkerk en Bergambacht bij het gemaal. Big Birding Day 2009 Op zaterdag 9 mei wordt de jaarlijks terugkerende Big Birding Day gehouden worden. Op deze dag strijden diverse teams tegen elkaar. Welk team ziet er tussen 05:00 en 17:00 uur de meeste soorten binnen de grenzen van de Krimpenerwaard en wint de wisselbokaal? De dag staat zoals altijd garant voor onvergetelijke herinneringen. Begin vast met het vormen van teams van 3 á 4 personen. Je kunt je tot 5 mei, als team, maar ook alleen, opgeven bij Gijsbert Mourik (06-17 694 333). We verzamelen om 04:45 uur bij restaurant ‘de Loet’ in het Loetbos. Natuurdag in het Loetbos Op 6 juni aanstaande organiseert Erik Kleyheeg in samenwerking met de NVWK een grootschalige natuurdag in het Loetbos. U bent hierbij allen van harte uitgenodigd! Het doel van deze dag is zoveel mogelijk

26

De Waardvogel – april 2009

soorten levende organismen te determineren (flora en fauna). Voor geïnteresseerden is er een dagvullend programma met excursies en activiteiten waarbij gezocht zal worden naar alles wat leeft in het Loetbos. Bent u ook benieuwd hoeveel soorten planten en dieren er leven in het Loetbos? Doe dan mee, en laat u rondleiden door experts op het gebied van planten, vogels, vlinders, libellen, amfibieën e.a. soorten. Zie ook het artikel over de natuurdag in deze Waardvogel en volg verder de berichten op www.nvwk.nl. Avondexcursie naar de Zouweboezem Op één van de langste avonden van het jaar n.l. donderdagavond 18 juni, maken we een wandeling door de Zouweboezem. Rietvogels die zich tijdens de warme zomerdagen overdag stil houden, worden in de koelte van de avond actiever. We maken grote kans op broedvogels als purperreigers, bruine kiekendieven, zwarte sterns, waterral, blauwborst, snor en roerdomp. Zelfs reeën behoren tot vaste bewoners van het gebied. We verzamelen op het parkeerterrein bij de veerpont in Schoonhoven. Daarvandaan steken we uiterlijk 19:30 uur met de veerpont de Lek over. De excursie duurt tot circa 22:30 uur en wordt geleid door Arie Dorsman (0182-38 35 31) . Een antimuggenmiddel wordt sterk aangeraden!


Paul Schrijvershof Wat bleef het lang koud! Er zijn jaren geweest dat we de eerste vlinder al begin februari tegen kwamen. Dit voorjaar moesten we tot begin maart wachten, voordat de eerste vlinder zich meldde. Op 2 maart zag Nico van Dam tot zijn verbazing bij Parkhof 14 in Krimpen a/d IJssel een dagpauwoog rondjes vliegen. Of de vlinder er verstandig aan gedaan heeft om toen al te gaan vliegen is de vraag, want de dagen die volgden waren verre van behaaglijk.

Gehakkelde aurelia, Loetbos (Nederlek), 21 maart 2009. Foto: Paul Schrijvershof.

Vrijdag de 13de maart vonden een aantal vlinders het vroeg genoeg om hun winterstek te verlaten en het luchtruim te kiezen om op zoek te gaan naar een beschut plekje in de voorjaarszon. Morrison Pot en Cor Oskam waren daar getuigen van met het zien van een kleine vos bij het Doove Gat bij Haastrecht. Via Waarneming.nl liet Annieta de Jong weten bij Ammerstol ook die dag een kleine vos te hebben gezien. Vanaf half maart begon de zon vaker te schijnen en steeg de temperatuur tot ruim boven de tien graden Celsius. Voor diverse dagvlinders was dat hét sein om hun vleugels uit te slaan. Op 15 maart liet de eerste popoverwinteraar zich zien aan Bram Omon, een klein koolwitje bij Lage weg. Vanaf deze datum ontving ik ook steeds vaker waarnemingen van kleine vossen. Ze lieten zich zien op 15 en 16 maart langs de IJsseldijk bij Ouderkerk, 17 maart in het Loetbos, 19 maart in het Krimpenerhout en het Stormpoldervloedbos en op 20 maart in Bergambacht en enkele individuen te Stolwijk.

Gehakkelde aurelia, Loetbos (Nederlek), 21 maart 2009. (foto: Paul Schrijvershof)

Zaterdag 21 maart spande de kroon wat betreft variatie en aantallen. Dick Vuik zag zijn eerste 3 dagpauwogen en 2 gehakkelde aurelia's in het EZH-bos te Krimpen a/d IJssel. Verder vlogen er gehakkelde aurelia's op Camping de Nes te Opperduit, op de Zaag bij Krimpen a/d Lek en in het Loetbos. Kleine vossen werden gezien op de Kleine Zaag bij Krimpen a/d Lek, Bakkerswaal te Schuwacht, Dijklaan te Bergambacht, Lekkerkerk, Krimpen a/d Lek en in het Loetbos. Hoewel er op 22 maart nog twee kleine vossen te zien waren in de Buitenlanden bij Ammerstol, was het vanaf die zondag toch wel weer gedaan met het mooie weer en dus ook met dagvlinderwaarnemingen. Er kwam slechts één waarneming binnen van een nachtvlinder. Op 19 maart zagen Nel en Leen den Hartog een nunvlinder in hun tuin te Krimpen a/d Lek. Dit uiltje is goed te herkennen aan de opvallende zwarte vlek op de voorvleugel. De vliegtijd loopt van begin maart tot in juni. Je kunt ze overal tegen komen waar bomen en struiken groeien. Nunvlinders zijn echter wel pas later op de avond actief, zelfs in koude nachten. Ze komen zowel op licht als op smeer af en bezoeken ook wilgenkatjes. De rupsen zijn niet kieskeurig en leven op allerlei planten en loofbomen zoals eik, berk, meidoorn, wilg, bosbes, zuring, moerasspirea en brandnetel. Vandaar dat deze gewone soort, die er geen duidelijke biotoop voorkeur op na houdt, verspreid over het hele land voorkomt. Nico van Dam, Morisson Pot, Cor Oskam, Jan Willem de Jong, Rolf van Beek, Dick Vuik, Henk Bot, Kees Rietvelt en Nel en Leen den Hartog hartelijk dank voor het doorgeven van jullie waarnemingen.

Nunvlinder, (foto: Paul Schrijvershof)

De Waardvogel – april 2009

27


Notulen van de algemene ledenvergadering 2009 Ewald Schattenberg, secretaris NVWK 1. Opening Op 26 maart 2009 om 20.00 uur opent de voorzitter (Arie Dorsman) de jaarvergadering en heet de 45 aanwezige leden van harte welkom. Er is een afmelding ontvangen van Aad Hegge. Na de opening van de vergadering stelt de voorzitter de bestuursleden achter de tafel aan de mensen in de zaal voor. Ook besteed Arie even aandacht aan het organigram met daarin de diverse werkgroepen die actief zijn binnen onze vereniging. 2. Vaststellen van de notulen van 20 maart 2008 De notulen zijn gepubliceerd in Waardvogel nummer 2, april 2008. Er zijn meerdere afschriften van de notulen van de vorige jaarvergadering in de zaal neergelegd om de aanwezigen de gelegenheid te bieden deze nog even in te zien. Er zijn geen opmerkingen over het jaarverslag. De notulen worden ongewijzigd vastgesteld, met dank aan de secretaris. De voorzitter en de secretaris ondertekenen de goedgekeurde notulen. 3. Jaarverslag van de secretaris De secretaris leest het jaarverslag voor en merkt op dat er weer veel nieuwe jeugdleden zijn aangemeld als lid. Dit komt vast door de zeer actieve jeugdwerkgroep die gedurende ieder seizoen wel iets leuks te bieden heeft. Complimenten hiervoor! Ook de inmiddels traditionele vogelcursus voor beginners heeft weer diverse nieuwe leden opgeleverd. De Waardvogels, cursussen, dia-avonden en lezingen en de geheel vernieuwde website passeren de revue. Na afloop van zijn verhaal geeft de secretaris aan dat het jaarverslag is na te lezen in Waardvogel nummer 1, februari 2009. De voorzitter geeft de zaal gelegenheid om te reageren maar er zijn geen vragen. 4. Verslag van de kascontrolecommissie De kascontrolecommissie wordt op deze avond vertegenwoordigd door Ria Peters en Jan Terlouw. Ria vertelt dat het leuk was om de kascontrole te doen en dat alles er heel verzorgd uitzag. De penningmeester wist alle vragen snel en afdoende te beantwoorden. De kasadministratie wordt goedgekeurd. De penningmeester wordt gedechargeerd voor het financiële beleid van 2008. Wel is het Ria opgevallen dat een kwart van de verenigingsleden (circa 150 personen) aangemaand moest worden om de contributie te voldoen. Dat is toch een behoorlijk groot aantal.

28

De Waardvogel – april 2009

5. Jaarverslag van de penningmeester Kees Rietvelt (penningmeester) toont de financiële overzichten met behulp van de beamer aan de zaal en hij licht diverse gegevens toe. De omzetting van de spaarrekening naar een groene spaarrekening bij de ASN-bank heeft ertoe geleid dat de rente in het overzicht wat lager uitvalt omdat deze pas in 2009 is bijgeschreven. Omdat Kees het kasstelsel volgt wordt dit dus in 2009 in de boekhouding opgenomen. De vogelcursus en Weidehof hebben flink bijgedragen aan de baten van onze vereniging. De knotploeg is dankzij de subsidie welke is verkregen via Landschapsbeheer Zuid-Holland voorzien van nieuw materiaal, waardoor het werken nog leuker is geworden. Aan de uitgavenkant blijft het bedrag voor de huiszwaluwen door omstandigheden nog even gereserveerd staan. In de begroting voor 2009 is rekening gehouden met een lagere opbrengst van de vogelcursus. In juni 2009 komt er een groot evenement in het Loetbos. Initiatiefnemer Erik Kleyheeg zal dan een groot natuurevenement leiden waarbij we proberen zoveel mogelijk planten en dieren te inventariseren. Meer hierover heeft u al kunnen lezen in de Waardvogel van februari 2009. Voor dit evenement staat een bedrag van € 1.500,00 gereserveerd. Edith Kuiper geeft als suggestie dat de vereniging naast de spaarrekening ook met de betaalrekening over gaat naar de ASN-bank. Wel houdt dat in dat alle betalingen digitaal verwerkt zullen moeten worden. Het bestuur neemt dit voorstel in beraad. Verder zijn er geen vragen meer uit de zaal. Het financiële verslag wordt gepubliceerd in Waardvogel nummer 2, april 2009. 6. Jaarverslag van de coördinator planten Anton van Jaarsveld (coördinator planten) vertelt aan de hand van een powerpoint-presentatie zijn verhaal. Extra aandacht is er voor het aangelegde wandelpad in de Loet, welke met zijn bruggetje ons natuurterreintje doorbreekt. Ook zal de berminventarisatie weer worden opgepakt. 8 jaar geleden is er begonnen met het inventariseren van bermen, gedurende een periode van 5 jaar. Nu ligt het project inmiddels 3 jaar achter ons en is er door een studente voorgesteld om met dezelfde mensen van de eerdere inventarisatie op dezelfde plek opnieuw te inventariseren. Ook komen de Landelijke Natuurwerkdag en het tellen van de klokjesgentianen nog even ter sprake. Anton vertelt dat dit zijn laatste actie als plantencoördinator is en dat hij helaas het bestuur zal verlaten. Wel mogen we


af en toe een beroep op hem doen. Tot zover het verslag van de plantencoördinator. Het complete verslag staat vermeld in Waardvogel nummer 1, februari 2009. Tevens vertelt Anton nog het een en ander over de Vlinder- en libellengroep van Paul Schrijvershof. Er zijn veel excursie geweest binnen en buiten de Krimpenerwaard. Daarnaast is er volop geïnventariseerd. We worden bijgepraat over cursussen en nieuwsbrieven, deze staan ook op het internet (www.nvwk.nl). Meer over de vlinder- en libellenwerkgroep is te lezen in het jaarverslag van de coördinator vlinders en libellen, gepubliceerd in Waardvogel nummer 1, februari 2009. 7. Jaarverslag van de coördinator vogels De coördinator vogels (Gijsbert Mourik) vertelt wat er het afgelopen jaar is gebeurd op vogelgebied. Alle werkgroepen passeren de revue. Extra aandacht is er voor de weidevogelwerkgroep en voor de “Visie Weidevogelbescherming” van de NVWK. De gierzwaluwentoren is als project voorgedragen voor de Paul Fentenerprijs, maar is door hevige concurrentie van andere grootse projecten niet in de prijzen gevallen. Het steenuilenproject loopt goed. Helaas gaat het met de kerkuilen minder goed. Bas van ‘t Hart zal Cor Oskam opvolgen als coördinator uilen. Ook bij de fenologiecoördinatie komt er een nieuw gezicht: Morisson Pot gaat Pieter van Dam opvolgen in 2009. Met de roofvogelwerkgroep en de telpost ‘de Hoekse Sluis’ loopt het prima. De wintervogeltellers werken op het moment gebiedsdekkend. Een mooi resultaat. Verder vertelt Gijsbert nog een en ander over de grote zilverreigers, het ringen van vogels in de Stolwijkse boezem, de Big Birding Day en uiteraard de Race 2008. Na afloop van zijn verhaal geeft Gijsbert Mourik aan dat het verslag gepubliceerd wordt in Waardvogel nummer 2, april 2009. Vanuit de zaal wordt opgemerkt dat het erg slecht is gegaan met de ijsvogels. Gijsbert bevestigt dit en geeft aan dat de situatie in de gaten gehouden wordt. Er zijn echter nog geen plannen om ijsvogels extra nestgelegenheid aan te bieden. 8. Bestuursverkiezing Conform de statuten moeten dit jaar de penningmeester (Kees Rietvelt) en de plantencoördinator (Anton van Jaarsveld) aftreden. Kees heeft zich herkiesbaar gesteld, maar Anton is niet meer herkiesbaar. In de Waardvogel van februari 2008 is de leden de gelegenheid geboden een tegenkandidaat voor te stellen. Er zijn geen nieuwe voordrachten vanuit de zaal zodat Kees herkozen wordt in zijn huidige functie en wederom 3 jaar mag aanblijven in het bestuur. Vanuit de leden is er geen kandidaat voorgedragen voor de functie van plantencoördinator. Ook heeft het bestuur tot op heden nog geen opvolger of opvolgster gevonden. We doen ons best om zo spoedig mogelijk de opengevallen vacature te vervullen. Statutair is dit geen probleem omdat het huidige bestuur conform de reglementen nog op sterkte is.

Anton was jaren lang een dragende kracht in het bestuur. Met zijn humor, creatief denken en zijn bereidheid om ook lastige problemen aan te pakken en hiervoor zijn nek uit te steken heeft hij enorm bijgedragen aan de kwaliteit van onze vereniging. Uit dank voor zijn inspanningen krijgt hij een mooie wereldontvanger en een roestvrijstalen thermoskan, zodat hij onder het genot van een warme kop koffie of thee waar ook ter wereld het wel en wee in Nederland kan volgen. Uiteraard is er voor zijn vrouw Marrie een mooi boeket bloemen omdat zij hem regelmatig heeft moeten “uitlenen” aan de vereniging. Anton geeft aan dat hij blij verrast is met zijn cadeaus. Hij heeft 9 jaar lang in het bestuur gezeten om de plantenwerkgroep, de knotgroep en de vlinder- en libellenwerkgroep te vertegenwoordigen. Hij heeft zijn best gedaan om van een kleine werkgroep iets moois en degelijks te maken. Vaak deed hij dat via het schrijven van columns, het leiden van excursies en het geven van cursussen of in zijn hoedanigheid als quizmaster bij de plantenquizzen. Het vraagt wel de nodige inzet om de plantenwerkgroep in het voetlicht te houden, maar deze werkgroep is het absoluut waard. Ook memoreert Anton nog even aan het feit dat hij vaak de pineut was om zaken met andere instanties te bespreken of te procederen als enige “niet meer werkende” binnen het bestuur. Maar mede door de prima samenwerking en de gezelligheid binnen het bestuur is dat nooit een probleem geweest. Gelukkig blijft Anton nog wel beschikbaar voor diverse activiteiten binnen onze vereniging. 9. Benoeming van leden van de kascontrolecommissie Jan Terlouw heeft er twee termijnen opzitten in de kascontrolecommissie en is statutair niet meer te benoemen. Zijn plaats wordt ingenomen door Aad Hegge. Ria Peters blijft nog één jaar aan in de kascontrolecommissie. Als reserve-kascontroleur wordt Klaas Koopmans benoemd. Ria stelt nog voor om enkele Waardvogels tegen kostprijs aan te bieden bij winkels. Mede gezien de hoge kwaliteit van ons blad, zowel qua kleurenfoto’s als veelzijdige inhoud is het zeker de moeite waard. Het bestuur zal dit voorstel in overweging nemen. 10. Rondvraag Arie Dorsman stelt namens Aad Hegge (die verhinderd is voor deze vergadering) voor om met alles over te stappen naar de ASN bank. Toevallig komt Edith Kuiper tijdens deze vergadering ook al met dit idee. We zullen dit als bestuur serieus overwegen. 11. Sluiting De voorzitter sluit om 21.00 uur de vergadering. Na afloop van de vergadering geeft Chris van Rijswijk een schitterende dialezing over de uilen in Europa. Het zijn prachtige beelden van een echte topfotograaf. Chris heeft de nodige bekendheid gekregen op www.birdpix.nl.

De Waardvogel – april 2009

29


Natuurwerkdag knotgroep in Lekkerkerk 14 februari 2009 Edith Kuijper Op deze prachtige zonnige winterdag werken we in Lekkerkerk. We zijn met een mooi koppel, volgens de boerin staat het hele wagenpark van Gouda op ’t erf! Maar dat komt goed uit, want hier is altijd genoeg te doen, met een hoogstamfruit boomgaard omringd door knotwilgen. De groep splitst zich dus in twee – ieder naar eigen voorkeur. Merel werpt zich op als takkensleper. Ze heeft echt veel werk verzet, deze ochtend! Je kunt wel zien dat we hier nu al een paar jaren achtereen komen: de eerste keer was er sprake van enigszins achterstallig onderhoud, de wilgen waren toen enorm dik en zwaar, nu staan er hanteerbare koppen op. We werken er in een ochtend een behoorlijk aantal keurig bij. Ook het hoogstamfruit krijgt een afgemeten snoeibeurt. Dit is het betere vakwerk; er wordt echt geteld welke tak in aanmerking komt om afgeknipt te worden. Het is zulk heerlijk weer dat de jassen al snel los kunnen of uit gaan!

We houden pauze bij de eigenares en worden daar rijkelijk voorzien van koffie en koek. We horen wat de ontwikkelingen van het veenweidenpact voor de lokale bewoners betekent: allerlei alternatieve bedrijfsvoeringen komen aan de orde. Ook horen we dat langs de dijk alle bomen zijn gekapt in verband met de komende dijkverbetering die inhoudt dat in de dijk een damwand wordt geslagen. Als dat alles zich op een paar meter van je voordeur bevindt, geeft dat hier en daar toch enige onrust. Als de papegaai begint te krassen is het tijd om weer aan het werk te gaan. Na de pauze werken we nog een uurtje door. Jaap neemt de twee laatste wilgen nog onder handen en de kachelbranders zagen de laatste metertjes hout voor thuis. Na veel manoeuvreren loopt het erf langzaamaan weer leeg. Een heerlijke werkdag kan voor de rest ook niet meer stuk met dat Valentijnselzenkatjesboeketje (ja, raad maar, van wie…)! Foto’s: Jannie Monhemius

30

De Waardvogel – april 2009


Fotowedstrijd Landschapsbeheer Zuid-Holland “werken op het ijs” In het februarinummer is verslag gedaan van de nieuwjaarsknotdag op 3 januari 2009 op een landschapselement aan de Kadijk-Oost te Bergambacht. Deze zaterdag begon met een zeer koude ochtend, doch tegen de middag was het rond het vriespunt, dus prettiger werkbaar weer. De bij het artikel geplaatste foto’s van Frits Hemelink gaven de start en het slot van het uitgevoerde werk uitstekend weer. Een foto is geplaatst bij een artikel in de Postiljon van januari 2009. Tevens is de gehele fotoserie van Frits nog te zien op de website www.NVWK.nl

Aan de hand van het vele fotowerk van knotploegen, werkzaam op of rond het ijs van de winter begin 2009, is bij het Landschapsbeheer Zuid-Holland het idee ontstaan hierover een fotowedstrijd uit te schrijven. De wedstrijdvoorwaarden zijn via de mail aan contactpersonen van knotploegen toegezonden en via hen doorgedistribueerd. Op de genoemde ochtend van 3 januari heeft Bert Neeleman, toevallig op de Kadijk aanwezig om winterse sfeerfoto’s te maken, onder andere een foto van een zwoegende penningmeester gemaakt. Fototechnisch een zeer fraaie foto. Omgekeerd heeft ondergetekende een foto van de fotograferende Bert Neeleman gemaakt, enigszins qua sfeer gelijkend op genoemde foto van Bert. Ik dacht ik ga de foto van Bert inzenden voor de wedstrijd, mede daar Bert bij de start van de “landschapsonderhoudsploeg” een enorme drive eraan heeft gegeven. Op 14 maart was in Fort Wierickerschans te Bodegraven de provinciale vrijwilligersdag, specifiek zij die aan landschapsonderhoud doen. De afsluiting die dag werd aangegrepen om de prijsuitreiking te doen. Tijdens de afsluitingsmiddag draaiden in een PowerPointpresentatie

de foto’s van Frits, Bert en Kees periodiek rond met de ingezonden foto’s van andere groepen. Helaas, we zullen maar zeggen het is niet om het winnen maar om het meedoen, een van de NVWK-foto’s viel niet in de prijzen. Toegegeven moet worden dat de winnende foto, iemand die met gesneden riet uit een berijpt rietveld komt over het ijs, de welverdiende winnende foto was. In het komend kwartaalnummer van het Landschapsbeheer zou een kleine collage van de ingezonden foto’s worden opgenomen. We kijken er naar uit. Met een impressie van de niet genomineerde foto’s nemen we afscheid van de winter 2008/2009. Als u dit blad in handen krijgt is het ruim voorjaar en is de natuur in al haar facetten ontluikend. De knotploeg heeft dan recentelijk het winterseizoen 2008/2009 afgesloten met een diner (betaald uit eigen kosten). Dames en heren van de NVWK/knotploeg, u heeft geweldig werk geleverd in het achter ons gelegen seizoen. In ruste kunnen zij niet gaan. Een verzoek om hun vrijwilligerswerk zal worden gedaan, om een enkele zaterdag te helpen bij het maaisel afruimen van overhoeken langs het fietspad in de Loet en/of het berken en elzen trekken in de afgeplagde terreintjes in het Loetbos.

Foto: Bert Neeleman

De Waardvogel – april 2009

31


Grote zilverreigers tellen in de Krimpenerwaard (Dit artikel werd al eerder geplaatst in het februarinummer van ‘het Zuid-Hollands Landschap’) Gijsbert Mourik, vogelcoördinator NVWK Steeds vaker zijn ze te zien. Dankzij het helderwitte verenkleed, de lange gele snavel en een lengte van bijna één meter steken ze duidelijk af tegen de groene polders van de Krimpenerwaard. Werd de eerste Grote zilverreiger in de Krimpenerwaard pas 13 jaar geleden ontdekt, nu zijn deze overwinteraars niet meer weg te denken uit het landschap. Deze massale toename vanuit het niets trok de aandacht van verschillende organisaties. Sinds 2004 verrichten de Natuur- en Vogelwerkgroep de Krimpenerwaard (NVWK) en de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap in de Krimpenerwaard gezamenlijk Grote zilverreiger slaapplaatstellingen om het fenomeen beter in kaart te brengen. Slaapplaatstellingen Grote zilverreigers brengen in groepen tot enkele tientallen exemplaren gezamenlijk de nacht door op vaste slaapplaatsen. De vogels slapen in de bomen van geriefbosjes in open polders. Elzen, wilgen en berken verdienen de voorkeur. Wanneer de slaapplaatsen in kaart gebracht zijn, kan het aantal Grote zilverreigers uit de omgeving vervolgens heel nauwkeurig bepaald worden door elke ‘invallende’ Grote zilverreiger te noteren. Een half uur voor zonsondergang nemen de tellers hun positie in. Niet te ver bij de slaapplaats vandaan om ook in de diepe schemer nog laat arriverende Grote zilverreigers te kunnen zien. Maar ook niet te dichtbij, want verstoring mag niet optreden. De tellingen duren vervolgens tot ongeveer drie kwartier na zonsondergang. Voor de schemer verzamelt een deel van de Grote zilverreigers zich in groepjes in de buurt van de slaapplaatsen. Vervolgens zoeken ze rond zonsondergang hun slaapplaats op, maar afhankelijk van het weer kan de aankomsttijd flink verschillen. Van invallende Grote zilverreigers wordt het tijdstip van aankomst en de aanvliegrichting genoteerd. Dat laatste kan een indicatie geven van de locatie waar de vogels de dag hebben doorgebracht. De telresultaten worden na afloop doorgegeven aan SOVON. De eerste slaapplaatstellingen vonden plaats op kleine schaal. Het aantal Grote zilverreigers was immers nog beperkt. Twee slaapplaatsen werden geteld. Het aantal Grote zilverreigers nam daarna snel toe en daarmee het aantal slaapplaatsen. Inmiddels worden er zeven slaapplaatsen geteld, dankzij de hulp van zo’n vijftien vrijwilligers. Sinds de vorige winter worden er door SOVON per winterseizoen drie landelijke Grote zilverreiger slaapplaatstellingen georganiseerd. Op die dagen wordt in de Krimpenerwaard door de vrijwilligers gelijktijdig en gebiedsdekkend geteld om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen

32

De Waardvogel – april 2009

Illustratie: www.nzbirds.com

Trend in Krimpenerwaard Grote zilverreigers hadden hun verspreidingsgebied van oorsprong in Oost-Europa en waren in Nederland uitgesproken zeldzaam. De eerste Grote zilverreiger van de Krimpenerwaard werd ontdekt in het najaar van 1995. Tegenwoordig zoeken ze in de winter echter steeds vaker hun toevlucht tot het gematigde zeeklimaat in het westen van Europa. In augustus arriveren de eerste Grote zilverreigers in de Krimpenerwaard. Gestaag neemt dat aantal toe tot dat er rond februari een piek bereikt wordt. In de twee maanden die daarop volgen, ebt het merendeel snel weg. Slechts een enkeling overzomert de laatste jaren in de Krimpenerwaard. In de winter van 2004/05 werden maximaal 77 Grote zilverreigers geteld. De jaren daaropvolgend nam dat aantal geleidelijk toe tot 168 exemplaren in de winter van 2007/08 en maar liefst 196 in de winter van 2008/09. De trend zet door.


Vergelijking met landelijke trend De trend die we binnen de grenzen van de Krimpenerwaard zien, is slechts gedeeltelijk een afspiegeling van de landelijke trend. In tegenstelling tot de lokale trend laat de landelijke trend immers broedgevallen zien. Al sinds 1978 werd er onregelmatig en in eerste instantie in zeer kleine aantallen gebroed. Pas sinds 2000 zet het broedgedrag van de vogels door. Inmiddels zijn er diverse kolonies in Nederland gevestigd, waarvan verreweg de grootste in de Oostvaardersplassen. In totaal is Nederland bijna 150 nesten rijk. Voor de Krimpenerwaard is een broedgeval vooralsnog toekomstmuziek. Alhoewel er voorzichtig op gehoopt wordt vanwege de enkele overzomerende vogels. Voor wat betreft de overwinterende vogels ligt de lokale trend beter op één lijn met de landelijke. Landelijk waren er weliswaar vanaf begin jaren ’80 kleine aantallen overwinterende Grote zilverreigers aanwezig, maar pas vanaf 1996 begon dat aantal spectaculair te stijgen. En dat is precies in de periode dat in de Krimpenerwaard de eerste werd ontdekt. Vervolgens namen zowel landelijk als in de Krimpenerwaard de aantallen tot op heden fors toe. In de winter van 2008/09 werden er landelijk maar liefst

bijna 1600 geteld. De 168 vogels van de Krimpenerwaard in datzelfde jaar, vormden dus ca. 10 procent van de landelijke populatie. Dat is iets om trots op te zijn. Tegelijkertijd vraagt het ook extra voorzichtigheid. Belang De telresultaten uit de Krimpenerwaard worden doorgegeven aan SOVON en worden samen met de resultaten uit de rest van Nederland verwerkt voor onderzoek. Hoe meer er over de slaapplaatskeuze en de sterke toename bekend wordt, des te beter kan het beheer in de betreffende gebieden erop aangepast worden. Daarnaast is het voor het Zuid-Hollands Landschap mogelijk om met de slaapplaatsen rekening te houden bij het inplannen van werkzaamheden in de buurt daarvan. Rust in de avonduren kan worden gewaarborgd. Daarnaast is het vooral een mooie ervaring om te tellen en het wordt dan ook graag gedaan. Ook de komende jaren zal er tijdens de landelijke slaapplaatstellingen Krimpenerwaarddekkend geteld worden. Hoe langer de tellingen worden voortgezet, des te interessanter zijn de resultaten. Deze schitterende, exotisch aandoende vogels zien we graag.

Jaaroverzicht zwaluwen 2008 Nico van Dam Gierzwaluwen Op 25 mei 2007 werd mede door de vereniging de gierzwaluwentoren op feestelijke wijze geopend. Begin 2008 werd bekend dat dit project was genomineerd voor de Paul Fentener van Vlissingen AD natuurprijs 2008. Verrassend. Elk jaar worden 10 projecten van particuliere inzet voor de natuur genomineerd. Fijn dat er waardering is voor dit grote project van de NVWK. Een uitvoerig artikel in het AD, media aandacht en veel reacties was het gevolg. De natuurprijs 2008 ging naar het project voor behoud van de jeneverbesstruik in ons land. Terug kijkend kunnen we zeggen dat de nominatie veel aandacht heeft gegeven aan dit project van de vereniging. Ook in 2008 is er weer gelokt met geluid in de toren, maar dit heeft tot nog toe niet geleid dat er ook gierzwaluwen in de toren tot broeden zijn gekomen. Oeverzwaluwen zijn er dit jaar niet tot broeden gekomen in de Krimpenerwaard. Wij blijven ons inzetten voor een oeverzwaluwwand, zodat ook deze zwaluwsoort de biodiversiteit van de Krimpenerwaard kan verrijken.

Boerenzwaluwen zijn in heel de Krimpenerwaard tot broeden gekomen, maar kunnen alle steun van ons gebruiken. De huiszwaluwen zijn, na de afname in 2007, dit jaar stabiel gebleven. Waardoor de huiszwaluw in 2007 zo is achteruit gegaan is nog steeds een raadsel. Hopelijk laat 2009 weer een stijging zien van het aantal nesten van deze mooie zomervogel. Illustratie; members.chello.nl

De Waardvogel – april 2009

33


Digiweetjes Erik Kleyheeg Natuurbeheer en agrarisch gebruik van de grond in de Krimpenerwaard zijn twee dingen die soms moeilijk met elkaar te verenigen zijn. Om een gezonde landbouw te behouden zonder daarbij natuuren landschapswaarden tekort te doen, is er de organisatie Weidehof Krimpenerwaard. Deze organisatie zet zich onder andere in voor weidevogels en bloemrijke slootkanten. Een overzicht van de projecten is te vinden op: http://www.weidehofkrimpenerwaar d.nl

Goudhaantjes, dat zijn toch vogels? Ja, maar het zijn ook de insecten die behoren tot de familie Chrysomelidae. Wat voor soorten goudhaantjes zijn er dan en als ik er één zie, welke soort is het dan? Welke planten trekken goudhaantjes aan? Dat kun je allemaal vinden op de Nederlandse Goudhaantjeswebpagina’s van Jaap Winkelman: http://home.zonnet.nl/winkelma n114/begin.htm

Kijken naar beestjes en ‘hogere’ planten is leuk, maar er is meer! Wat dacht je bijvoorbeeld van mossen, die behoren tot de zogenaamde ‘lagere’ planten? En korstmossen, die ontstaan door een samenwerking van schimmels en algen? Ze zijn dan wat kleiner dan de gemiddelde plant, maar toch kan je ze overal tegenkomen. Veel informatie over deze soortgroepen is te vinden op de website van de vereniging voor mossen- en korstmossenonderzoek in Nederland: http://www.blwg.nl

34

De Waardvogel – april 2009


Reclame pagina Met onze advertentiepaginaâ&#x20AC;&#x2122;s kan de NVWK haar inkomsten welkom aanvullen


Persbericht

Rotterdam, 11 september 2008

Simpele steun in de rug voor ringslang en kamsalamander en zwarte stern Het gaat goed met de ringslangen in de Krimpenerwaard en in de Vijfheerenlanden. In de amfibieënpoelen leven in het voorjaar steeds meer kikkers, padden en salamanders. De steenuil is in de Krimpenerwaard aan een come back bezig en de zwarte stern lijkt ook weer op te krabbelen. Het Zuid-Hollands Landschap neemt jaarlijks enkele tientallen kleinschalige inrichtingsmaatregelen ten behoeve van deze typische veenweidesoorten. En met succes, zo blijkt uit tellingen en waarnemingen. Ringslang Ook de ringslang is een doelsoort voor het veenweidegebied waar het Zuid-Hollands Landschap op kleine schaal veel voor betekent. “De ringslang breidt zich nog steeds uit in de Krimpenerwaard”, vertelt Terlouw. “En in de Vijfheerenlanden wordt de soort ook steeds vaker waargenomen. Wat wij voor de ringslang betekenen is eigenlijk verrassend simpel. Het flauw trekken van een slootkant maakt het voor ringslangen mogelijk om uit het water te komen. Het bouwen van een broeihoop, een stapel hooi en takken vermengd met wat mest, schept ideale voortplantingsmogelijkheden voor de reptielen. Het graven van poelen is gunstig voor amfibieën, maar zeker ook voor amfibieëneters, zoals de ringslang.” Kamsalamander In de Vijfheerenlanden, zowel langs de Diefdijk als in polder Achthoven, gaat het goed met de kamsalamander. De amfibieënpoelen die hier de afgelopen jaren zijn gegraven, worden in ruime mate bezet door de kamsalamander. “De poelen worden door kamsalamanders slechts een deel van het jaar gebruikt”, vertelt Rudi Terlouw. “Ze overwinteren graag in kreupelhout en in holtes onder omgevallen bomen. Dit jaar hebben wij dergelijke winterbiotopen in de buurt van de poelen gerealiseerd. Een gekapte populierenstam neerleggen en wat struweel ernaast aanplanten is veelal voldoende.” Terlouw benadrukt dat talloze andere diersoorten profiteren van dit soort kleinschalige inrichtingsmaatregelen. “De waterspitsmuis jaagt graag in het water maar vind het moeilijk langs een steile oever het land op te klimmen. Zij profiteren dus ook van de flauwe oevers die we in het veenweidegebied aanleggen. En paddenpoelen zouden we net zo goed libellenpoelen kunnen noemen.” Zwarte stern Een nauwe samenwerking tussen de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap en de Natuur- en Vogelwerkgroep ‘De Krimpenerwaard’ is er ook bij het maken van nestvlotjes voor de zwarte stern. Ook hier levert het Zuid-Hollands Landschap jaarlijks de materialen en de werkplaats en timmeren de leden van de Natuur- en Vogelwerkgroep ‘De Krimpenerwaard’ de vlotjes in elkaar. Het twintigtal nieuwe vlotjes wordt voor het broedseizoen samen met de naar schatting 180 bestaande vlotjes in de sloten van de Krimpenerwaard gelegd. De zwarte sterns wisten deze menselijke inspanning te waarderen. In de Krimpenerwaard werden dit jaar circa 85 broedgevallen geteld, tegen 60 rond het jaar 1990.

Doe mee met het Jaar van de Visdief Bericht uitgegeven door SOVON op 17 maart 2009 Het is een goede traditie van SOVON om, in samenwerking met Vogelbescherming Nederland, een bepaalde vogelsoort een jaar lang extra aandacht te geven. Doel is om met behulp van vogelaars (dus wellicht ook u!) informatie in te winnen die bij reguliere inventarisaties onvoldoende boven tafel komt. In 2009 valt de eer aan de visdief: een aansprekende soort met een landelijke verspreiding. Bovendien is de visdief heel goed bekend bij veel vogelaars. Wanneer komen visdieven in Nederland aan en wanneer vertrekken ze? Aan dit onderdeel kan iedereen meedoen. Via kaartbeelden willen we laten zien hoe de vogels zich in het voorjaar door het land verspreiden en in het najaar weer het veld ruimen. De eerste worden in maart verwacht! We roepen u op om uw eerste en laatste waarnemingen via sites als natuurkalender.nl, waarneming.nl en trektellen.nl door te geven.

36

De Waardvogel – april 2009


De onfortuinlijke avonturen van een haas

·

Foto’s en tekst: Pepijn Hof Polder Beneden Haastrecht, 23 maart 2009 Zoals wel vaker ben ik met mijn camera naar de polder Beneden Haastrecht gegaan om wat voorjaar op te snuiven en wie weet wat mooie plaatjes te schieten. En terwijl ik over de Tiendweg liep, zag ik in de verte een blauwe reiger stoeien met wat groots. Voor het blote oog was het te ver weg om goed te zien dus ik zette mijn camera op mijn statief en de reiger bleek een (jonge) haas te hebben gepakt. Dat had ik nog nooit eerder gezien dus ik heb er meteen foto’s van gemaakt. De reiger kreeg hem niet naar binnen en wist niet goed wat hij met zijn prooi aan moest. Vervolgens is hij met de haas naar de sloot gevlogen en dompelde hem onder water. Wellicht zodat de haas dan makkelijker naar binnen zou glijden, maar het mocht niet baten; hij kreeg hem niet naar binnen. Hij vloog terug en liet de haas vallen, een kraai zag zijn kans schoon en nam de haas over, de reiger liet het erbij en droop af. Veel tijd om er van te eten kreeg de kraai niet, want een buizerd, die het tafereel vanuit een boom had gadegeslagen, pakte de haas en vloog ermee weg. Dit alles gebeurde in zo’n 5 minuten tijd en heb ik met verbazing gevolgd. Een samenvatting van de foto’s heeft dit beeldverhaal tot gevolg.

Te grote ogen….. Foto en tekst: Kees Flipse Ook van een torenvalk kunnen de ogen wel te groot zijn. Te groot was de merel om mee weg te vliegen en te lekker tijdens de kou om los te laten. Zodoende kon ik met mijn compactcamera dicht genoeg bij komen om deze foto te maken.

De Waardvogel – april 2009

37


WANTED NOW

IJSVOGEL Het zal u niet ontgaan zijn dat de ijsvogel het de afgelopen winter met de strenge vorst erg slecht heeft gehad in de Krimpenerwaard. Om een goed inzicht te krijgen hoeveel er nog over zijn wil ik u oproepen zo veel mogelijk waarnemingen door te geven van deze prachtige vogelsoort. Dit kan via www.nvwk.nl ( waarnemingen) of www.waarneming.nl .Geef op de kaartjes zo precies als mogelijk de juiste plaats van de waarneming op.

Illustratie: Pepijn Hof www.pepijnhof-illustratie.nl info@pepijnhof-illustratie.nl tel 06-28779204

38

De Waardvogel â&#x20AC;&#x201C; april 2009


Persbericht

Rotterdam, 12 februari 2009

Eerste fase herinrichting Nespolder afgerond In de Nespolder ten westen van Bergambacht is een gebied van bijna 30 hectare ingericht voor de natuur. Bloemrijke graslanden, riet, moeras, struweel en open water zullen het gebied van de Stichting Het Zuid-Hollands Landschap aantrekkelijker maken voor planten- en diersoorten die hier van oorsprong thuishoren. Om tot het gewenste uitgangspunt voor natuurontwikkeling te kunnen komen, zijn door de Dienst Landelijk Gebied (DLG) een aantal inrichtingsmaatregelen getroffen. Vorige week zijn deze werkzaamheden afgerond. De belangrijkste maatregel die in het gebied getroffen is, is het afgraven van een laag grond. Door dit plaggen verdwijnt de voedselrijke toplaag en komt de schralere grond aan de oppervlakte te liggen. Dit schept gunstige omstandigheden voor talloze plantensoorten die alleen kunnen leven in voedselarme grond. Het plaggen van de grond zorgt er daarnaast voor dat het maaiveld dichter bij het waterpeil komt te liggen. Ook dit is gunstig voor plantensoorten die met hun wortels graag in de vochtige grond staan. Koekoeksbloem, pijptorkruid en moeraszoutgras zijn soorten die hier in aantallen zullen toenemen. Op talloze plekken in het gebied zijn de sloten verbreed en voorzien van natuurvriendelijke oevers. Deze flauwe overgangen van land naar water zal de komende jaren dichtgroeien met riet en oeverplanten zoals kattestaart en koninginnekruid. Vogelmagneet Het heringerichte gebied zal de komende jaren veel moerasvogelsoorten trekken. Kleine karekiet, rietzanger en blauwborst zijn hier zeker te verwachten. Net als de baardman die de afgelopen winter veelvuldig is waargenomen in de rietlanden langs de Lek. De slikkerige zones zullen als een magneet werken op talloze steltlopersoorten. Groenpootruiters, bosruiters, zwarte ruiters, oeverlopers, witgatten en kemphanen zullen de nieuwe natuur zeker als foerageergebied ontdekken. Veenweidepact Krimpenerwaard De herinrichting van een deel van de Nespolder maken deel uit van de afspraken die in het kader van het Veenweidepact Krimpenerwaard zijn gemaakt. Hierin is afgesproken dat het merendeel van de natuur in het noordelijk deel van de Krimpenerwaard komt. Het is echter ook belangrijk dat de geplande ‘Groene Ruggegraat’ tussen de Reeuwijkse Plassen en de Lekuiterwaarden, als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur, gerealiseerd wordt. Daar maakt de herinrichting van de Nespolder in het zuidelijk deel van de Krimpenerwaard onderdeel van uit. Overigens worden er al voorbereidingen getroffen om een gebied van 50 hectare ten zuiden van het heringerichte deel aan te pakken. Op deze percelen, gelegen langs de Lekdijk ten westen van Camping De Nes, zullen de cultuurhistorische waarden versterkt worden. Hoogstamfruitbomen en rijen knotwilgen gaan het slagenlandschap verfraaien. Voor recreanten wordt er in die fase ook een wandelpad aangelegd door het gebied wat wordt ontsloten vanaf de parallelweg langs de N210.

Weidevogeldag ivm 75-jarig bestaan Op zaterdag 18 april heeft het Zuid-Hollands Landschap haar 75 jarig jubileum gevierd met een Weidevogeldag in de Krimpenerwaard. U kon tijdens deze dag een wandeling maken langs verschillende informatie- en uitkijkpunten. Daarnaast was er een informatieve markt.

Grutto’s kijken bij het Zuid-Hollands Landschap De grutto’s zijn terug in ons land. Voor de ‘koning der weidevogels’ is de lente begonnen. De Stichting Het Zuid-Hollands Landschap zorgt er in haar graslandreservaten in het Groene Hart voor, dat de grutto’s rustig kunnen aansterken van hun reis vanuit Zuid-Europa en Afrika. Wie een verrekijker meeneemt, kan deze steeds zeldzamer wordende vogel in de natuurterreinen van het Zuid-Hollands Landschap nog volop zien. Grutto’s die in maart in ons land arriveren, willen graag met hun lange poten in het ondiepe water staan. Het Zuid-Hollands Landschap houdt hier rekening mee door in het vroege voorjaar voldoende plasdras-situaties te creëren. De weidevogels die terugkeren uit het zuiden kunnen daar uitrusten, opvetten en paren vormen. De afgelopen jaren zijn door het Zuid-Hollands Landschap verschillende percelen Herinrichting Nespolder, fotograaf: Niek Koppelaar

39

De Waardvogel – april 2009


zodanig ingericht dat er in het vroege voorjaar een plasdras-situatie ontstaat. Op andere percelen zijn de afelopen jaren de oevers van greppels verflauwd. Door deze greppels vanaf begin maart tijdelijk dicht te zetten kan het regenwater niet weglopen en ontstaan ook hier natte omstandigheden die de groei vertragen. Op deze manier wordt de voedselbiotoop voor de kuikens die vanaf eind april uit het ei komen voorbereid. De natte percelen (plas-dras percelen) werken als magneten op grutto’s en andere weidevogels, zoals tureluurs en doortrekkende kemphanen. U kunt de vogels hier vaak met honderden bij elkaar zien staan. Weidevogels staan natuurlijk niet alleen in het water. Er moet ook gegeten worden. Ook hier is aan gedacht. De regenwormen vluchten voor het water en verzamelen zich in de droge randen. De grutto’s hoeven slechts een paar stappen te doen voor een smakelijke maaltijd. Als de vogels zijn aangesterkt en de paarvorming heeft plaatsgevonden, zoeken ze een plek om te broeden. De mannetjes verdedigen hun territorium door indringers luid roepend aan te vallen. De acrobatische toeren die ze hierbij in de lucht uithalen, zult u niet snel vergeten. Toplocaties De Stichting Het Zuid-Hollands Landschap is er trots op een aantal ware gruttoparadijzen te beheren. Eén daarvan is Polder Bilwijk in de Krimpenerwaard, gelegen tussen Stolwijk en Haastrecht. Vanaf de Bilwijkerweg is deze weidevogelrijke polder goed te overzien van achter het nieuw geplaatste kijkscherm. Ook de Voorofsche Polder tussen Waddinxveen en Boskoop is een grutto-hotspot. Wie de vogels hier van dichtbij wil bekijken kan het beste op de kade aan de westkant van de polder gaan staan (bij de ingang van het Gouwebos in Waddinxveen). In de Krimpenerwaard verblijven veel weidevogels in de Polder De Nesse, de Polder Kattendijksblok en bij de Berkenwoudse Driehoek ten zuidwesten van Berkenwoude. Ook in Polder den Hoek ten oosten van Lekkerkerk heeft u zeker succes. Met name rond het nieuw aangelegde helofytenfilter ten noorden van de Wetering-Oost. En als u in de Vijfheerenlanden grote aantallen weidevogels wilt zien, dan is een bezoek aan De Huibert een echte aanrader. Dit weidevogelreservaat is te overzien vanaf de Zijdekade bij het buurtschap Over-Heicop. Het is goed grutto’s kijken bij het Zuid-Hollands Landschap! Op de website www.zuidhollandslandschap.nl (klik op ‘natuurgebieden’) zijn de bovenstaande weidevogelreservaten aangegeven en gekoppeld aan Google Earth. Hierdoor is de ligging en bereikbaarheid exact terug te vinden.

Ingezonden stuk; INGEZONDEN REAKTIE N.A.V. DE WAARDVOGEL VAN FEBRUARI 2009 GAMMA ELZENVLIEG Eerst was ik verbaasd. Toen verontwaardigd. Vervolgens ontzet en vol ongeloof. In De Waardvogel –nota bene het officiële contactorgaan van en voor natuurliefhebbers in de Krimpenerwaard- wordt een artikel gepubliceerd met een handleiding voor het maken van een kunstvlieg! Ten behoeve van zogenaamde ‘sport’vissers. Het stukje barst ook nog eens van het jargon dat alleen begrijpelijk is voor dit soort mensen. Zo’n kunstvlieg verwondt en veroorzaakt pijn en stress. Ik ben van mening dat een artikel met een dergelijke inhoud niet in ons cluborgaan thuishoort. Als ik het eufemistisch zeg: ik heb helemaal niets op met lustjagers en pleziervissers. Ik wil over hun activiteiten en attributen dan ook geen enkele informatie ontvangen. Een dergelijk artikel hoort thuis in een clubblad voor mensen die plezier ontlenen aan het verwonden en doden van dieren. Niet in De Waardvogel dus. Krijgen we straks artikelen over het vervaardigen van lijmstokken en mistnetten? Het maken mollenklemmen? Informatie over hagelpatronen of het maken van dum-dumkogels? In dezelfde editie wordt een oproep geplaatst voor vrijwilligers om behulpzaam te zijn bij de paddentrek. Schril contrast. Berd Wegman, Lekkerkerk

Reactie redactie Mathilde Marijnissen Vanaf 2007 wordt de Waardvogel op A3 vellen gedrukt. Voordeel: voor hetzelfde geld kan het dubbele aantal kleurenpagina’s gedrukt worden, wat het blad veel mooier maakt! Nadeel: de pagina’s kopij moeten eindigen op 32, 36 of 40 pagina’s (het aantal kopijpagina’s varieert meestal tussen 32 en 40; kijk maar eens in deze Waardvogel hoe e.e.a. zit). Op zo’n set van 4 tallen uit komen kost een avond puzzelen. Soms blijft er een pagina over of kom je er tekort, zoals bij de Waardvogel van februari. Ik kwam de elzenvlieg en daarbij ook toevallig de gammavlieg tegen bij het googelen op internet. Omdat we een extra pagina moesten vullen vonden we “gammavlieg” wel een grappige woordspeling en tegenstelling. Vandaar de keuze om de informatie te plaatsen, niet denkend dat onze leden meteen naar de Gamma rijden om zo’n vlieg te gaan maken. Het naar de natuur kijken is en blijft het doel van de vereniging. Het is, gezien deze reactie, misschien geen gelukkige, redactionele keuze geweest. Mocht het meerdere leden gekwetst hebben, dan spijt ons dat zeer. Voor het bestuur is deze kwestie hiermee afgedaan.

De Waardvogel – april 2009

40


2009.04 De Waardvogel