Issuu on Google+

2010 bestuursverslag

NOORDERLINGEN

DE


bestuursverslag

2010

Stichting De Noorderlingen Moesstraat 7 9717 JT Groningen telefoon 050 - 577 22 06 info@denoorderlingen.nl www.denoorderlingen.nl

NOORDERLINGEN

DE

Voor u ligt het bestuursververslag 2010 van Stichting De Noorderlingen te Groningen. Dit verslag wordt opgesteld ter verantwoording van de activiteiten van De Noorderlingen. Het verslag wordt aangeboden aan verschillende subsidiënten, fondsen en partners van De Noorderlingen, waaronder onze structurele subsidiënten Fonds voor Cultuurparticipatie, de Gemeente Groningen en de Provincie Groningen. In een verkorte versie presenteren wij dit verslag tevens aan relaties van De Noorderlingen zoals de spelers en hun ouders. Dit bestuursverslag en bijbehorende jaarrekening werd vastgesteld in de bestuursvergadering van 21 maart 2011.

foto’s: Harry Bos


De Noorderlingen - 5 - Bestuursverslag 2010

pagina 7 13 15

Bestuursverslag Doelstelling en missie Voorstellingen

INHOUD producties 19 21 23 25

kabilskoppen wunderBar in de huid sounds of musicals

trainingen en presentaties 27 29 29 29 29

Lessen en trainingen Programma Workshops Doorstroming Audities

samenwerkingsverbanden 31 31 31 31 31

Grand Theatre Station Noord Arling & Arling Scholieren Theaterfestival Haydn Jeugd Strijkorkest

personeel en organisatie 33 35 35 35

Personeel Bestuur Huisvesting Communicatie & Marketing

39

Toekomst

41

Samenvatting


De Noorderlingen - 6 - Bestuursverslag 2010

Groningen Groningen Amsterdam publiek:

Grand Theatre Grand Theatre Engelenbak

88 105 91

Bezetting: 86% 100% 91%

284

kabilskoppen di 13 april 20:30 wo 14 april 20:30 za 2 oktober 20:00 3 voorstellingen

VOORSTELLINGEN Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen publiek:

Groningen Groningen publiek:

Jonge Harten, Kruithuis Jonge Harten, Kruithuis

Groningen Groningen publiek:

Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent

Jonge Harten, Machinefabriek Jonge Harten, Machinefabriek

200 200 200 200 200

100% 100% 100% 100% 100%

1000

86 86

5 voorstellingen

76% 76%

172

90 80 170

wunderbar vr 19 augustus 22:30 za 20 augustus 22:30 zo 21 augustus 22:30 ma 22 augustus 22:30 di 23 augustus 22:30

In de huid za 27 november 16:00 za 27 november 19:30 2 voorstellingen

100% 89%

the sounds of musicals zo 21 november 14:00 zo 21 november 15:30 2 voorstellingen


De Noorderlingen - 7 - Bestuursverslag 2010

“Nu in de trein. Ben nog steeds aan het nadenken over jullie voorstelling. Kerft sporen in mijn ziel.” “Tweet” op 16 april 2010 van een volger (17 jaar) van Mark, een van de spelers in Kabilskoppen.

In de afgelopen 25 jaar is het wezen van De Noorderlingen steeds hetzelfde gebleven. Jongeren die theater willen maken, toneel willen leren spelen en die genoeg talent hebben, bieden we een stevige professionele begeleiding om dat talent verder te ontwikkelen. En blijkens bovenstaande tweet maken we daarmee de nodige indruk op het jonge publiek dat onze voorstellingen bezoekt. Vol overtuiging durven we te beweren dat De Noorderlingen de meest succesvolle vooropleiding in Nederland is. Niet omdat we onze pupillen becijferen en iedereen zomaar een tien geven, niet omdat we wetenschappelijk verantwoorde statistieken bijhouden – maar wel omdat we puur op grond van de praktijk weten wat er met onze spelers gebeurt nadat ze De Noorderlingen verlaten.

BESTUURSVERSLAG Van de jonge spelers die onze Productiegroep bevolken wordt 90 tot 100% aangenomen op een van de Nederlandse of Belgische toneelscholen. In de afgelopen zes jaar stroomden 25 Noorderlingen door naar een van die vakopleidingen op HBO-niveau. Dat zijn ruim twee volle toneelschoolklassen, of 10% van het totaal aantal studenten aan de theateropleidingen in Nederland. Dat is enorm voor één vooropleiding in een niet overmatig bevolkte regio die het noorden van Nederland nu eenmaal is. Ter vergelijking – jaarlijks doen ongeveer 2200 jongeren auditie op een van de drie toneelscholen. Er worden van die 2200 slechts 45 aangenomen. In 2010 hebben we de vruchten geplukt van de viering van ons 25-jarig bestaan in 2009. Met de feestelijkheden in augustus van dat jaar maakten tal van oud-Noorderlingen opnieuw kennis met de plek waar hun theaterroots liggen. Jong en oud was enthousiast over dit weerzien en we waren het er over eens dat De Noorderlingen nog steeds die professioneel geleide vrijplaats is waar vakmanschap en discipline gekoppeld wordt aan het verkennen van je eigen verantwoordelijkheid, het vrijelijk spelen met je eigen fantasie en het warme nest waarin, zonder oordelen, het unieke belangrijker wordt gevonden dan de aanpassing. Een aantal oud-Noorderlingen die een beroepsopleiding hebben afgerond en inmiddels werkzaam zijn als acteur of theatermaker, gaf duidelijk te kennen dat zij graag willen bijdragen aan de toekomst van dit unieke instituut. Daardoor gaven er in 2010 meer oud-Noorderlingen dan ooit tevoren, lessen en workshops aan onze spelers. Natuurlijk blijven we kritisch kijken naar de kwaliteit van deze input, maar tegelijkertijd zien we dat zij een traditie door kunnen geven die zich als een olievlek verspreidt in het Nederlands theaterbestel. In het profes-


De Noorderlingen - 8 - Bestuursverslag 2010

Vooropleiding op hoog niveau als wegbereider naar kunstvakopleiding Nieuwe theatermakers koppelen aan onze jonge getalenteerde spelers Vernieuwend, kwalitatief hoogwaardig jongerentoneel

DOELSTELLINGEN EN AMBITIES Zichtbaarheid en bekendheid bij jongeren in de regio vergroten Positie als hofleverancier consolideren Structurele basis leggen voor productiehuis voor nieuw experimenteel jongerentheater 1 reisvoorstelling 1 locatievoorstelling / Oerol 1 experimentele voorstelling 1 doelgroepenvoorstelling


De Noorderlingen - 9 - Bestuursverslag 2010

sionele werkveld staat De Noorderlingen al geruime tijd bekend als uniek vooropleidingsinstituut en is er vrijwel geen regisseur of acteur te vinden die niet ooit heeft samengewerkt met iemand die zijn wortels heeft liggen bij onze Groningse theatervooropleiding. Bovendien nodigen wij al jarenlang gastregisseurs uit om bij De Noorderlingen voorstellingen te maken. Zonder uitzondering zijn zij allen zeer lovend over de gretigheid, de kwaliteit en de werkhouding van onze spelers. In 2010 waren dat Irma Nijenhuis en Bram de Goeij. In het najaar voerde de artistieke leiding gesprekken met Dirk Tanghe om met hem plannen te maken voor een voorstelling in het voorjaar van 2012. De Noorderlingen zet zich op gedegen en professionele wijze in voor de ontwikkeling van talentvolle jongeren uit de regio op het gebied van theater door middel van trainingen en het maken van geëngageerde voorstellingen. Wij dagen onze spelers uit om hun talent te ontwikkelen en zichzelf zichtbaar te maken op het podium dat wij hen bieden. De Noorderlingen is een gerenommeerde vooropleiding en, bij gebrek aan een toneelschool in de regio, een unicum in de noordelijke theaterinfrastructuur. Elders in Nederland wordt De Noorderlingen erkend als maatstaf voor wat een theatervooropleiding te bieden heeft. Voor De Noorderlingen was 2010 een spannend jaar. De ambities die we formuleerden in ons vierjarenplan hebben we verder uitgewerkt. We hebben het afgelopen jaar veel geïnvesteerd in de uitgangspunten van onze publiciteit en marketing, zowel om meer bezoekers te interesseren voor onze voorstellingen als om jongeren en volwassenen in de regio op de hoogte te brengen van onze activiteiten en mogelijkheden. Mede door deze inspanningen zijn we gegroeid van circa 35 naar 45 spelers en zijn we in september begonnen met een pilot waarin op woensdagmiddag les wordt gegeven aan kinderen tussen de 9 en 12. Hiervoor is veel belangstelling. Het lesprogramma dat wij aanbieden blijft spannend en ontwikkelt zich verder in de wisselwerking tussen steeds nieuwe groepen jonge spelers en uitbreiding van een docententeam dat kwaliteit weet te bieden. In de zomer van 2009 waren er geen spelers die op dat moment hun middelbare school hadden afgerond en daardoor was er in seizoen 2009/2010 geen Productiegroep. Toch realiseerden we in 2010 vier voorstellingen en waren er opnieuw theatermakers van de jonge en de oude garde betrokken bij deze zeer diverse producties. In september 2010 ging een nieuwe Productiegroep, bestaande uit vier meiden, van start. Met of zonder Productiegroep, we blijven voorstellingen maken, waarbij de lat hoog ligt. Voorstellingen die met beide voeten in de maatschappij staan, deze spiegelen en kritisch beschouwen, maar ook hoop, troost, romantiek en poëzie te bieden hebben. En soms verontrustend zijn… Als vooropleiding hebben we onze doelstelling wat betreft doorstroming naar vervolgopleidingen weten te waarborgen. In het voorjaar van 2010 werden drie Noorderlingen aangenomen op beroepsopleidingen, te weten de Toneelacademie Maastricht (2) en op de musicalvooropleiding verbonden aan het conservatorium van Rotterdam (1). Er werd met diverse partijen samengewerkt. Spannende nieuwe ontwikkelingen werden ingezet met Arling&Arling en het Haydn Jeugd Strijkorkest. Voor onze spelers biedt deze samenwerking de kans om buiten de kaders van De Noorderlingen hun mogelijkheden en vaardig-


De Noorderlingen - 10 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 11 - Bestuursverslag 2010

heden te beproeven en aan te scherpen. Het verruimt de blik en vraagt om flexibiliteit, doorzettingsvermogen en een frisse en open attitude ten opzichte van andere disciplines binnen het culturele werkveld. In Groningen zijn we met onze voorstellingen altijd welkom in het Grand Theatre, tijdens het Jonge Hartenfestival en op het Noorderzon. Ook het Rozentheater in Amsterdam geeft ons jaarlijks de gelegenheid om aan het einde van het seizoen ons werk carte blanche te presenteren. Inmiddels zijn er contacten met de Kopergietery in Gent om tot uitwisseling te komen. Maar we zouden ook graag een vaste plek willen veroveren in theaters in de regio zoals Assen, Veendam, Hoogeveen, Hoogezand, Drachten, Leeuwarden, Zwolle en Delfzijl. Deze theaters moeten woekeren met hun programmeringsbudgetten en zijn afhankelijk van voorverkoop en abonnementen die via hun jaarprogrammaboekjes worden verkocht. Onze dynamiek is er, door de aard van de organisatie en de spelers waarmee we werken, altijd een van de korte termijn waardoor we met onze plannen nooit rond zijn voor de deadlines van de programmaboekjes. Het streven blijft maar de praktijk is op dit punt weerbarstig. Financieel houdt De Noorderlingen zich staande. Met de extra structurele financiĂŤle middelen sinds 2009 worden de vaste lasten gedekt. Er zijn tegenvallers die opgevangen moesten worden. Met name hogere energie en huurlasten, maar ook minder subsidie voor de maatschappelijk nuttige baan. Februari 2011 is bekend geworden dat de betaalde btw op de huur niet (ook niet naar rato) teruggevraagd mag worden. Daarmee zijn de kosten voor huisvesting in het jaar 2010 hoger, maar ook de vordering voor de periode 2003-2008 wordt niet toegekend. De extra huurkosten 2009 als gevolg van de niet terug te vragen btw in deze zijn ten laste van deze jaarrekening gebracht. Gedurende het jaar 2010 hebben we al rekening gehouden met dit scenario. Voor het realiseren van onze producties doen we een beroep op incidentele fondsen en subsidies. Met weinig middelen maken we prachtige producties. Het eigen vermogen daalt tot â‚Ź 5.157,- door met name de afboeking van de vordering btw over de huur 2003-2008. De hogere energiekosten blijven in 2011 en 2012. Er worden door de verhuurder maatregelen getroffen, maar deze hebben pas op een langere termijn besparende effecten. In de aankomende jaren zal het ook moeilijker zijn om incidentele middelen voor de producties te werven. Tegelijkertijd is ook bij de provincie Groningen al het beleidsplan voor de periode 2013-2016 ingediend. Medio 2011 wordt uitsluitsel gegeven over de structurele culturele provinciale subsidies. De Noorderlingen is en blijft de plek voor talentontwikkeling op het gebied van theater in het Noorden.


De Noorderlingen - 12 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 13 - Bestuursverslag 2010

DOELSTELLING Missie De Noorderlingen ondersteunt op professionele wijze talentvolle jongeren op het gebied van theater door middel van trainingen en het maken van kwalitatief sterke voorstellingen en daagt hen daarbij uit hun talent verder te ontwikkelen en zichzelf zichtbaar te maken op het podium. Centraal staat het leren spelen door het maken van voorstellingen met meestal jonge, maar professionele theatermakers en – regisseur. Daardoor is De Noorderlingen tevens een theaterproductiehuis van vernieuwend jongerentheater.

De belangrijkste doelstelling van De Noorderlingen is en blijft de talent‑ontwikkeling van jonge mensen op het gebied van toneel en theater. De lat ligt hoog en we willen op hoog niveau toneel maken om het regionale theatertalent verder te ontwikkelen. Het theater dat De Noorderlingen maakt is met beide voeten geworteld in de maatschappij. Daarbij is er extra aandacht voor het bereiken van een jong publiek. Door middel van intensieve trainingen en repetities begeleiden we jongeren in het verwerven van kwaliteiten en technieken die voor de acteur/theatermaker noodzakelijk zijn. Naast het trainingsprogramma voor 45 getalenteerde jongeren, formeren we jaarlijks een Productiegroep. Dit zijn de meest getalenteerde jongeren en zij hebben hun middelbare school afgerond op HAVO niveau. Een theaterseizoen lang werken en spelen zij als acteur en theatermaker bij De Noorderlingen. De Noorderlingen is dus zowel een Noordelijke theater (voor-) opleiding als een theaterwerkplaats voor professioneel begeleid jongerentheater. Beide elementen van De Noorderlingen versterken elkaar en dagen elkaar uit. Voor de jongeren betekent dit: het vak in de praktijk leren na gedegen (jarenlange) in-house trainingen om vervolgens de confrontatie aan te gaan met het publiek. Die formule is nog steeds een unicum in Nederland. In het opleiden staat het vakmanschap hoog in het vaandel. Maar ook het ontwikkelen van een eigen kijk op de wereld wordt gestimuleerd. Zo ontplooit een jonge beginnende kunstenaar zijn visie, en leert hij de weg vinden in een wereld vol keuzes en mogelijkheden.


De Noorderlingen - 14 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 15 - Bestuursverslag 2010

Met onze voorstellingen treden we in de openbaarheid en tonen we de kwaliteit die bij De Noorderlingen wordt gegenereerd. De Productiegroep fungeert als koppeling naar het professionele werkveld. Ook in 2010 engageerden we professionele regisseurs en theatermakers die in staat zijn om hun theatrale en artistieke ideeën vorm te geven met onze jonge en ambitieuze spelers en de speelse naïviteit die hen eigen is. Daarmee willen we onze spelers contact laten maken met de beroepspraktijk. En dat werkt! De contacten die onze jongeren bij De Noorderlingen leggen, worden tijdens en na de beroepsopleiding voortgezet en geïntensiveerd.

4 VOORSTELLINGEN Toneel leren maken kan niet losstaan van de uitvoeringspraktijk. Wie echt toneel wil spelen moet zich ten overstaan van een publiek bloot durven geven. Daarom stellen we in ons curriculum het leren spelen door middel van het maken van voorstellingen centraal. We vinden het belangrijk om spelers, behalve als acteurs, ook als theatermakers te ontwikkelen. De passie van onze spelers is evident maar de uiteindelijke richting die zij willen volgen, is nog niet eenduidig. Wij bieden hen de plek om uit te zoeken in welke richting zij zich het best kunnen ontplooien. Toneel maken en spelen is een poging om vorm en uitdrukking te geven aan jezelf en je omgeving, aan je persoonlijke vragen, existentiële twijfels, dilemma’s en dromen. Voor het ontwikkelen van je kwaliteiten als toekomstig acteur of theatermaker is het belangrijk om geconfronteerd te worden met een grotere wereld dan die van je zelf, in een omgeving die hoge eisen stelt en om een verantwoordelijke attitude vraagt. Theater maken is immers steeds opnieuw vragen stellen aan jezelf, het materiaal en de maatschappij waarin je leeft. De samenwerking met professionele regisseurs is voor De Noorderlingen essentieel. We vinden het – zowel voor hen als voor de spelers van onze Productiegroep – belangrijk om samen nieuwe vormen te vinden binnen het jongerentheater.


De Noorderlingen - 16 - Bestuursverslag 2010

Toneel leren spelen kan niet losstaan van de uitvoeringspraktijk. Wij plaatsen het leren spelen door middel van het maken van een voorstelling centraal. Bij het leren van dit vak is het belangrijk om spelers, behalve als acteur, ook als theatermaker te ontwikkelen. Daarbij dient de blik zowel naar binnen gekeerd als naar buiten geworpen te worden.


De Noorderlingen - 17 - Bestuursverslag 2010

kabilskoppen di 13 april 20:30 wo 14 april 20:30 za 2 oktober 20:00 3 voorstellingen

Groningen Groningen Amsterdam publiek:

Grand Theatre Grand Theatre Engelenbak

88 105 91

Bezetting: 86% 100% 91%

284

VOORSTELLINGEN wunderbar vr 19 augustus 22:30 za 20 augustus 22:30 zo 21 augustus 22:30 ma 22 augustus 22:30 di 23 augustus 22:30 5 voorstellingen

In de huid za 27 november 16:00 za 27 november 19:30 2 voorstellingen

the sounds of musicals zo 21 november 14:00 zo 21 november 15:30 2 voorstellingen

Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen publiek:

Groningen Groningen publiek:

Jonge Harten, Kruithuis Jonge Harten, Kruithuis

Groningen Groningen publiek:

Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent Noorderzon, Spiegeltent

Jonge Harten, Machinefabriek Jonge Harten, Machinefabriek

200 200 200 200 200

100% 100% 100% 100% 100%

1000

86 86

76% 76%

172

90 80 170

100% 89%


De Noorderlingen - 18 - Bestuursverslag 2010

foto’s: Harry Bos

Marieke: De weg naar Kabilskoppen voerde langs vele wegen. Haha! We begonnen met Geheimen van het Wilde Woud, een jeugdboek van Tonke Dragt, we lazen Heart of Darkness van Joseph Conrad, bekeken Alpha Dog, een hele nare en verontrustende film en uiteindelijk werden we door Koen persoonlijk een uur lang geïnterviewd. Wonderbaarlijk genoeg zijn uit al deze bronnen diverse ingrediënten in de voorstelling terechtgekomen. Maar tijdens het repeteren had ik soms totaal geen idee van waar het naartoe ging. Je wil controle houden, de voorstelling naar je hand zetten, dat is het, en dat lukt je niet. En dat verschafte me een nieuw en essentieel inzicht in wat theater is. Je maakt het samen met anderen, met je collega´s en een regisseur en iedereen heeft zijn eigen idee. Daar is niks mis mee, dat eigen idee moet je vooral behouden, maar je moet accepteren dat jouw idee in een grotere context staat. En er op vertrouwen dat het samenvoegen van al die ideeën tot een nieuwe essentie leidt, ook al kan jij persoonlijk die hele essentie niet bevatten. Ik stelde mijn vertrouwen in de regisseur en dacht dat hij het allemaal wel zou weten. Dat bleek niet zo te zijn, Koen speelde mee, als kok die voor ons een 3-gangenmaaltijd kookte, hij was met ons op het toneel en deed zijn eigen ding. Hij wist ook niet precies wat er van het ene op het andere moment moest gebeuren. Dat die regisseur dichtbij is, tijdens de voorstelling, dat voelt veilig, maar tegelijkertijd weet je: ik moet het zelf doen, nu en hier. En dat is wel een belangrijke les die ik heb geleerd, dat je het zelf moet doen en achter je idee moet staan, dat je de verantwoordelijkheid van het spelen voor een publiek niet uit handen kan geven aan een hogere instantie. Jij staat daar en jij moet het doen. Marieke Giebels, lid Productiegroep 2010-2011, 18 jaar


De Noorderlingen - 19 - Bestuursverslag 2010

KABILSKOPPEN spel Jip van den Dool Karlijn Doorenspleet Marieke Giebels Mark Middel Nathalie Roux Dide Vonk regie Koen Jantzen Taco van Dijk decor en techniek Herman van Keulen

In mijn bestaan zijn eten en seks de prettigste dingen die ik kan bedenken. En voor beide geldt dat mijn mond daarbij de belangrijkste smaakmaker is. Daar schaam ik me absoluut niet zo voor. Zes jonge spelers van De Noorderlingen ontmaskeren hun gevoelens van liefde, erotiek, angst en wraak. Het publiek vormt de spiegel waarin zij hun eigen waarachtigheid proberen te ontdekken.

Kabilskoppen schilderde een portret van de dromen en angsten van zes jonge mensen. Door elkaar het vuur aan de schenen te leggen en ook tijdens de voorstelling ten overstaan van het publiek te blijven improviseren probeerden de spelers elkaar hun diepste zielenroerselen te ontfutselen. Kabilskoppen werd gespeeld op 13 en 14 april 2010 in het Grand Theatre te Groningen en op 3 oktober 2010 tijdens Kunstfactor Live in de Engelenbak te Amsterdam.


De Noorderlingen - 20 - Bestuursverslag 2010

foto’s: Karel Zwaneveld

Koen: Het leuke van zo’n voorstelling voor Noorderzon is dat je moet dealen met een aantal begrenzingen; er is een relatief korte repetitieperiode, de spelers zitten in verschillende niveaus en voor sommigen is het de eerste keer dat ze voor een publiek optreden, je speelt op locatie in de spiegeltent en het beschikbare podium is niet groter dan 5 bij 6 meter en het mag maximaal drie kwartier duren. Met die voorwaarden moet je rekening houden en daar optimaal gebruik van maken. Voor zo’n festival wil je geen loodzware tekstvoorstelling maken en toch zoeken naar een relevante inhoud. De repetities begonnen in juni en werden voortgezet in de tien dagen voor de start van Noorderzon in augustus. Uitgangspunt was een variétévoorstelling die niet voor niets geïnspireerd was op het Berlijnse nachtleven van de jaren ‘20: dansen op de rand van een vulkaan. De spelers vormden duo’s waardoor ze zelfstandig aan hun acts konden werken en binnen de grenzen van die act veel vrijheid hadden om er een eigen draai aan te geven. Zo werden de spelers gedwongen om met een duidelijk kader en binnen een beperkte ruimte zo breed en secuur mogelijk invulling te geven aan de details. Daardoor ontstonden acts en scènes waarvan elke seconde bewust was gekozen en ingebed in het geheel van de voorstelling. De relatieve oppervlakkigheid van zo’n variététheater wilde ik doorbreken door een grimmige buitenwereld in die tent te laten binnendringen. Via geluidsboxen die buiten de tent stonden lieten we de hetzeklets van Rita Verdonk, gesampled uit de reclamefilmpjes voor Trots Op Nederland, ons eigen stemgeluid overstemmen. De nieuwe onverdraagzaamheid ten opzichte van homo’s zag je op het podium met een geslagen bloedneus staan en de onvrede op straat was verontrustend hoorbaar voor het publiek in de tent. Die ingrediënten werden een deel van het decor. En hoe dwingend moet zo’n decor dan zijn? We kozen voor subtiliteit en daardoor zal dit aspect een deel van het publiek zijn ontgaan. Maar mijn moeder, die zelf puberde tijdens de tweede wereldoorlog, zei na de voorstelling dat het koude zweet op haar rug stond. Zij had alle ingrediënten van de voorstelling bewust en onbewust in zich opgenomen en begrepen dat de wanhopige vrolijkheid op de bühne een dans was op de rand van een vulkaan. Koen Jantzen, artistiek directeur De Noorderlingen


De Noorderlingen - 21 - Bestuursverslag 2010

WUNDERBAR Die Nacht hat alle Schatten verwischt, hab keine Angst vor der Dunkelheit Sie gibt uns ihr Schweigen und macht mir bereit eine zu sein die sich nicht mehr verliert. Lass mich in deiner Umarmung finden was ich noch bin – was ich selber noch bin Fass mich an – liebe mich wenn du da bist – freu ich mich…

Peter van Boven Fabian van der Dussen David Elsendoorn Joeri Heegstra Koen Jantzen Herman van keulen Mirthe Labree Mark Middel Nathalie Roux Kaz Schonebeek Marie Seck Julia van der Vlugt Lies van de Wiel Casper Wortman

WunderBar werd speciaal gemaakt voor de Spiegeltent tijdens Noorderzon 2010. Tal van acts – gepresenteerd door een zonderling gezelschap dat aan de rand van de afgrond staat. Variété met een grimmig randje. En een liefdesdans op de rand van de vulkaan. WunderBar grijpt terug op de Berlijnse scene van de jaren ‘20 van de vorige eeuw en is zowel een pleidooi voor diversiteit in onze cultuur als een liefdesverklaring aan de paradijsvogels in de marge van onze samenleving. De voorstelling werd vijf keer gespeeld op 19, 20, 21, 22 en 23 augustus in de Spiegeltent van het Noorderzon Festival.


De Noorderlingen - 22 - Bestuursverslag 2010 Nina: Werken met Irma Nijenhuis betekent dat jij en je collega’s zelf de inspiratiebron vormen en niet een toneeltekst die je op de schrijver en jezelf moet veroveren. Naast de nodige meligheid raak je in zo’n werkproces

foto’s: Harry Bos

uiteindelijk aan een kern. Het specifieke verhaal achter dat paarse litteken op je knie, de genealogie die schuilgaat achter de vorm van je buik of de kleur van je haar – uiterst persoonlijke waarnemingen. Maar juist dat hele persoonlijke bleek heel herkenbaar voor de toeschouwers. En tijdens de voorstelling gebeurt er dan ook heel iets anders dan we verwacht hadden. Je denkt: wat moeten al die mensen met deze informatie? Maar dan blijkt dat ze dat ergens koppelen aan hun eigen biografie en dat levert herkenning op. Enerzijds is dat om te lachen, je ziet de humor achter een pijnlijk verhaal – anderzijds biedt zo’n voorstelling ook troost omdat jij en je publiek elkaar herkennen in de vragen, problemen, de angsten en de hoop waar wij universeel als mensen mee te dealen hebben. Dat vond ik tijdens het spelen mooi om te merken: dat je gaandeweg een wordt met die mensen in de zaal. Dat je een veelkoppig monster wordt dat met al die koppen op een bepaald moment tegelijkertijd bezig is met eenzelfde vraag. Iedereen heeft op zo’n moment zijn eigen verhaal en toch ben je met zijn allen samen. Dat vind ik een troostrijke gedachte – dat je als actrice het vermogen hebt om iets te creëren waardoor 100 mensen een uur lang één zijn in hun verscheidenheid. Dat is voor mij de kracht van theater. Nina van den Berg, lid Productiegroep 2010/2011, 18 jaar


De Noorderlingen - 23 - Bestuursverslag 2010

IN DE HUID spel Nina van den Berg Karlijn Doorenspleet Marieke Giebels Marthe Labree

regie Irma Nijenhuis decor en techniek Herman van Keulen artistieke leiding Koen Jantzen

Bestaat er een recept om gelukkig te worden en is er een definitie van hoe je moet leven?

Karlijn vindt dat ze mooie benen heeft. Ze zijn – zeg maar – in shape, maar haar knieën vindt ze een beetje rommelig. Marieke heeft altijd kouwe handen en onder haar voeten zit eelt – van al dat dansen – overdag en ’s nachts. Mirthe heeft net zo’n buik als haar vader en het haar van Nina is zo blond als stro geworden omdat ze de afgelopen zomer 1000 kilometer heeft gefietst met citroensap in haar haar. De Productiegroep 2010/2011 maakte haar eerste voorstelling samen met Irma Nijenhuis. Nijenhuis is geschoold als actrice en tegenwoordig hoofddocente aan de Arnhemse Toneelschool. Samen met de vier meiden die dit seizoen onze Productiegroep zijn zocht ze naar een kale vorm van theater die, zoals de titel al suggereert, het publiek in de huid van de speelsters zoog; oprecht, liefdevol, zonder opsmuk, confronterend en ontwapenend.

In de Huid werd op 27 november twee keer gespeeld in het Kruithuis tijdens het Jonge Harten festival. In 2011 is de voorstelling nog te zien in Amsterdam en enkele andere plaatsen.


De Noorderlingen - 24 - Bestuursverslag 2010 foto’s: Arling & Arling

Nikki: Toen we in de herfstvakantie met Bram aan het werk gingen bestond ons basismateriaal uit 40 kartonnen verhuisdozen. Eerst dacht ik: Wat moet ik daarmee, maar al snel bleek dat we er talloos veel dingen mee konden doen: forten bouwen, de dozen van elkaar afpakken, gooien en smijten en nu ik dat zeg klinkt dat nogal vrijblijvend, maar dat was het niet. Als je je voorstelt dat zo’n doos je huis is, alles wat je hebt en een ander pakt hem af, dan word je kwaad, dan heb je het gevoel dat je beroofd wordt van je enige bezit, de enige plek waar je veilig bent. Wat dat betreft is een verhuisdoos voor mij nooit meer zomaar een verhuisdoos, maar een doos vol herinneringen - en vooral aan deze voorstelling. Voor mij was dat de eerste keer dat ik echt in een voorstelling speelde voor publiek met een tapdansje, een liedje, een aantal teksten en dat je dat samen doet met je collega’s, de muzikanten en de filmprojecties. Je moet met 21 mensen samenwerken om tot een goeie timing te komen. Dat is een fascinerende uitdaging waarvan ik veel geleerd heb. Nikki Verkaar, speler De Noorderlingen sinds 2009, 18 jaar


De Noorderlingen - 25 - Bestuursverslag 2010

Stichting Een Lach en een Traan is de dynamische productionele samenwerking van de broers Gerry en Harry Arling. De stichting produceert multidisciplinaire voorstellingen op basis van concepten van de twee kunstenaars onder de naam Arling&Arling. Stichting Een Lach en een Traan wil met veel flexibiliteit werken en met frisse en actuele kijk op het verschijnsel kunst en de muziekwereld. Het brede scala van projecten op uiteenlopende terreinen als jeugdtheater, muziektheater, Indiase muziek en actuele ensemble muziek is daarbij niet alleen ‘populair’ van toon, maar zoekt de grenzen op, tussen kunst en kitsch en tussen autonome creativiteit en het commercieel denken.

SOUNDS OF MUSICALS spel Jonnah Bron Merel Cuperus Fabian van der Dussen David Elsendoorn Rianne Hoogeveen Marie Seck Niki Verkaar Eva Vos Thomas Winter muzikanten NMI concept, muziek en beeld Gerrie Arling & Harry Arling

SOM is een afkorting voor Sound Of Musicals en kwam voort uit het idee om voor het Jonge Hartenfestival een pastiche te maken op deze suikerzoete musical. De rechten om iets met de muziek of de beelden te doen wordt echter nog steeds in een houtgreep gehouden door Amerikaanse rechthebbenden. Harry en Gerrie Arling werkten echter een concept uit waarin zij hun liefde voor de Amerikaanse musical van de jaren ‘50 een body gaven. Zeven gitaristen, zeven saxofonisten en zeven spelers op de vloer en een ruige muzikale compositie van de broertjes Arling gecompleteerd door videoprojecties op een groot scherm. Regisseur Bram de Goeij werkte een aantal dagen intensief met De Noorderlingen en wist alle disciplines uiteindelijk perfect bij elkaar te krijgen in zijn eindmontage. De combinatie van zoete beelden uit de Amerikaanse musicaltraditie, muziek en 21 jonge mensen op het podium waren de ideale mix voor een potje theaterpunk tijdens het Jonge Hartenfestival.

regie Bram de Goeij co-productie Arling & Arling De Noorderlingen Jonge Hartenfestival Noordelijk Muziek Instituut Grand Theatre

SOM was twee keer te zien op 21 november 2010 in de Machinefabriek tijdens het Jonge Hartenfestival.


De Noorderlingen - 26 - Bestuursverslag 2010 Taco van Dijk (1981) begon op zijn twaalfde bij De Noorderlingen (Vooropleiding Theater). Na het afsluitende Productiegroep-jaar speelde hij bij diverse noordelijke gezelschappen, zoals De Citadel, Tryater en De Steeg. In 2000 speelde hij in de tvserie Finals. In 2003 richtte hij samen met o.a. oud-Noorderlingen Mats Boswijk en Jan-Joost Alberts zijn eigen groep De Jongens op, met wie hij tot op de dag van vandaag zelf voorstellingen maakt en speelt. Recent nog op de festivals Oerol en Parade met Monaco, Onder Constructie en Aktieman. Sinds 2002 geeft hij lessen bij De Noorderlingen. Daarbij richt hij zich vooral op improvisatie en op theatermaken. Centraal staan: discipline, doorzettingsvermogen en ontplooiing van je eigen creativiteit. Brenda Hauer (1965) groeide op in een acteursfamilie te Amsterdam. In Arnhem volgde zij de toneelschool waarna zij bij diverse gezelschappen speelde, ondermeer bij de Citadel. Sinds 2002 geeft zij lessen bij De Noorderlingen. Brenda Hauer combineert een grote liefde voor het gesproken woord en het (klassieke) toneelrepertoire met een enorme gedrevenheid en inzicht die zij inzet tijdens haar improvisatielessen. Koen Jantzen (1966) bracht zijn jeugd door in Assen en was eind jaren tachtig zelf als speler aan De Noorderlingen (toen nog Vooropleiding Theater) verbonden. Na een jaar regieopleiding koos hij uiteindelijk toch voor de Amsterdamse Toneelschool. Na zijn afstuderen speelde hij bij enkele gezelschappen waaronder Huis aan de Amstel en maakte hij met Hans Man in ‘t Veld en Guido Kleene de Dakar-Trilogie. Hij regisseerde twee voorstellingen met jongeren bij de Toneelschuur in Haarlem en werkte vanaf 1999 als staflid bij De Vrijehogeschool in Driebergen. Zijn veelzijdigheid brengt hij op de spelers over door op een praktische manier alle facetten van het theatermaken te combineren om tot volwaardig spel te komen. Sinds 2004 is hij artistiek leider van De Noorderlingen. IJbert Verweij (1985) speelde zelf bij De Noorderlingen tussen 1999 en 2004. in 2008 studeerde hij af aan de Arnhemse Toneelschool. Terug in het Noorden werd hij deelnemer van Station Noord. In seizoen 08/09 speelde hij bij de Peergroup Amen is af en was hij te zien in ’n Meeuw bij de Citadel. Tegelijkertijd richtte hij met Cora Broekhuizen theatergezelschap Via Appia op. Samen maakten zij de voorstellingen Een zomerse dag en Olla Vogala. In januari 2009 begon IJbert met lesgeven bij De Noorderlingen. Hoog in het vaandel staan het prikkelen van de verbeelding en hen in staat te stellen hun eigen spel zelfstandig te analyseren, maar ook het laten kennismaken met poëzie, theaterliteratuur en de theaterpraktijk. Lies van de Wiel (1963) is als docent drama afgestudeerd aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Ze heeft sindsdien gewerkt als actrice en theatermaakster bij o.a. Dansgroep RAZ/Hans Tuerlings, Theatergroep Levend Wild en Jeugdtheater Wederzijds. Bij ToiHaus in Salzburg maakte ze diverse voorstellingen voor kinderen. In haar lessen wordt gewerkt aan fysiek bewustzijn in relatie tot de ruimte, medespelers en het publiek. Ook is er aandacht voor het fysiek vormgeven van emoties, beelden en kleine verhalen. De spelers onderzoeken hoe ze een personage vanuit de fysiek kunnen ontwikkelen en hoe ze kunnen transformeren. Van de Wiel is regelmatig te zien bij Theater De Citadel. Mads Wittermans (Drachten, 1977) is zelf jong begonnen bij De Noorderlingen (toen Vooropleiding Theater) en geeft er nu les aan de pilotgroep van 9-12 jarigen. Hij is bekend geworden met zijn rol als Ot, in de serie Fort Alpha. Ook speelde hij rollen in de films Van God Los, Phileine zegt sorry, De scheepsjongens van Bontekoe, De Schippers van de Kameleon en Doodeind. Mads heeft naast een groot aantal televisierollen ook in toneelstukken gespeeld: Vader & Zoon (met vader Joop Wittermans), Mijn Elektra, Stormbrein (zijn eerste soloperformance over zijn ADHD), Peerd & Woagen en hij schreef Tulp en deed daarvan ook de regie.


De Noorderlingen - 27 - Bestuursverslag 2010

LESSEN & TRAININGEN PROGRAMMA Taco van Dijk

Brenda Hauer

Koen Jantzen

IJbert Verweij

Lies van de Wiel

Mads Wittermans

Lessen en trainingen worden door een pool van 6 vaste docenten gegeven aan een groep van 45 spelers. Twee keer in de week volgen zij in de avonduren les van twee verschillende docenten. De docenten dagen de spelers uit om met lef en durf de speelvloer op te gaan. Teksttoneel, beweging en dans, het losmaken van de fantasie, improvisatie en het werken op de vierkante millimeter zijn de ingrediÍnten die de verschillende docenten met hun lessen inbrengen. Er is veel belangstelling van oud-Noorderlingen die inmiddels in de beroepspraktijk werkzaam zijn, om hun kennis over te dragen op nieuwe generaties Noorderlingen. Daar maken we graag gebruik van. Vanaf september zijn we gestart met een nieuwe groep die gevormd wordt door kinderen in de leeftijd tussen 9 en 12 jaar. Daar is veel belangstelling voor; er is meer vraag dan er beschikbare plekken zijn. De groep vormt een kweekvijver voor de drie niveaugroepen. De lessen en trainingen vormen de basis van De Noorderlingen. Door middel van een intensief trainingsprogramma proberen wij de talenten van de spelers verder te ontwikkelen. Docenten begeleiden de spelers intensief in het verwerven van technieken en vaardigheden. Zij hebben een scherp oog voor de persoonlijke en emotionele ontwikkeling van de individuele speler. Om de kwaliteit van de lessen te waarborgen ontwikkelt de artistieke leiding een informeel curriculum. Daarbinnen blijft grote speelruimte voor de individuele docenten om naar eigen inzicht en goeddunken hun lessen in te richten. Docenten bij De Noorderlingen zijn allemaal afkomstig uit de beroepspraktijk – zij kennen het acteursvak van binnenuit en koppelen zodoende hun artistieke kwaliteiten aan pedagogisch inzicht. Daarmee reageren ze op de mo-


De Noorderlingen - 28 - Bestuursverslag 2010

Helmert Woudenberg (1945) studeerde in de zestiger jaren aan de Amsterdamse Toneelschool en was een van de oprichters van het fameuze werktheater. De laatste decennia ontwikkelde hij een geheel eigen acteermethode op basis van de vier elementen vuur, water, lucht en aarde. Deze methode gaat er van uit dat toneelspelen niet bestaat. Het enige dat bestaat is kijken (aarde), praten (lucht), luisteren (water) en de noodzaak om te doen wat je doet (vuur). D.m.v improvisaties vanuit deze elementaire vier-eenheid probber je tot de kern van het spelen te komen. De methode is zowel voor beginnende als gevorderde spelers interessant. Welke elementen zetten de personages in om hun doel te bereiken en welke elementen komen omhoog als het het vuur na aan de schenen wordt gelegd en het water hen tot aan de lippen staat? Olaf Pieters (1970) studeerde eind jaren negentig af aan de Amsterdamse Toneelschool en speelde de afgelopen jaren onder meer bij Art&Pro, het Nationaal Toneel, Noord Nederlands Toneel, MUZtheater en Huis aan de Amstel. Daarnaast geeft hij regelmatig les op de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie, Crea en De Trap. Pieters is gespecialeerd in de werkmethode van Helmert Woudenberg gebaseerd op de vier elementen. Bram de Goeij studeerde in 2004 af aan de regie-opleiding van de AHK te Amsterdam. Samen met Gienke Deuten maakte hij tal van festivalvoorstellingen waaronde de hit “De Schapelaar� tijdens Oerol 2005. Bij het Grand Theatre regisserde hij de regiovoorstelling Mobil. De Goeij maakt sterk beeldende voorstellingen, muzikale voorstellingen zonder al te veel tekst en met mededogen voor de worstelende mens (en dier). Dit leidt tot pijnlijk hilarische voorsetllingen die worden bevolkt door kleurrijke figuren aan de rafelranden van het bestaan.


De Noorderlingen - 29 - Bestuursverslag 2010

gelijkheden van de spelers. De lessen en trainingen werden gegeven door ons vaste docententeam bestaande uit Brenda Hauer, Lies van de Wiel, IJbert Verweij, Taco van Dijk, Mads Wittermans en Koen Jantzen. Gastdocenten waren Lotte Lohrengel en Bibi Bakker. Workshops

Naast de lessen vinden we het van belang om de confrontatie aan te gaan met theatermakers uit de beroepspraktijk. Zo kunnen onze spelers kennismaken met diverse facetten van het theatermaken en een beeld krijgen van het brede spectrum van mogelijkheden en speelstijlen. Op onze beurt zien we waar de kwaliteiten liggen van de individuele spelers. Tijdens schoolvakanties organiseren we tweedaagse intensieve workshops. Een specifieke discipline of invalshoek staat centraal; dans- en bewegingsstijlen zoals tango, capoeiera of mime. Improvisatietechnieken, dialoogschrijven, stemtraining en koorzang passeerden de afgelopen jaren de revue. Olaf Pieters Helmert Woudenberg

Irma Nijenhuis

Bram de Goeij

In de voorjaarsvakantie gaf Olaf Pieters een workshop op basis van Helmert Woudenbergs vier elementenmethode. Vuur, water, lucht en aarde als vier energieën die tactisch ingezet kunnen worden en de garantie bieden tot conflict of symbiose. Irma Nijenhuis gaf een boeiende workshop vanuit het principe viewpoints; elementair spel dat start vanuit de blikrichting en focus van de acteur. Deze workshop gaf aanleiding om Nijenhuis te vragen voor het eerste project van de Productiegroep in het najaar van 2010. Zie voorstellingen – In de Huid. In de herfstvakantie werkte Bram de Goeij met Noorderlingen aan scènes voor het samenwerkingsproject met Arling&Arling, SOM. Tien spelers en veertig verhuisdozen waren tijdens deze workshop het basismateriaal. Koen Jantzen werkte met een gecombineerde groep van Noorderlingen en strijkers van het Haydn Jeugd Strijkorkest. Beweging, muziek en emotie waren de ingrediënten waarmee beide groepen, die op hun eigen terrein excellent zijn in het ontwikkelen van talent, in het voorjaar van 2011 een kleine voorstelling maken voor fijnproevers. Het beste van twee werelden op het gebied van jong talent in muziek en toneel. Te zien op 6 mei 2011 in het Grand Theatre! Doorstroming

In het voorjaar van 2010 werden drie Noorderlingen aangenomen op beroepsopleidingen: de Toneelacademie Maastricht (2) en op de musicalvooropleiding - conservatorium van Rotterdam (1). Audities

Door middel van twee audities per jaar zoeken we naar talentvolle scholieren die zich met enthousiasme en energie aan De Noorderlingen willen verbinden. Behalve op kwaliteit, mentaliteit en talent letten we bij de audities ook op de diversiteit van de nieuw te vormen groepen, liefst veelkleurig en afkomstig van diverse achtergronden. Een aantal jongens en meisjes dat elkaar in evenwicht houdt en een instroom van jonge mensen die meerdere jaren bij De Noorderlingen betrokken zullen blijven. De audities vinden plaats in mei en december. Audities werden gehouden op 12 juni en 7 december. In totaal deden 38 jongeren uit Groningen en Drenthe auditie. Daarvan werden er 12 aangenomen.


De Noorderlingen - 30 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 31 - Bestuursverslag 2010

De Noorderlingen is stevig verankerd in de noordelijke regio en onderhoudt innige contacten met de andere professionele spelers in het Noorden. Grand Theatre, Noord Nederlands Toneel, Jonge Hartenfestival, De Citadel, Station Noord, Peergroup, Nizno, ‘n Meeuw en Noorderzon zijn partijen waarmee regelmatig wordt samengewerkt of overlegd. Grand Theatre

In 2010 was opnieuw het Grand Theatre onze belangrijkste partner. Onze voorstellingen gingen er in première en werden technisch ondersteund door medewerkers van het Grand Theatre. Jan Stelma (directeur Grand Theatre) dacht mee over gastregisseurs en programmering.

SAMENWERKING Station Noord

Via het project Station Noord werken we samen en hebben we regelmatig overleg met Grand Theatre, Noord Nederlands Toneel, Citadel, Peergroup en Tryater. Naast de twee jaarlijks beschikbare plekken voor zojuist afgestudeerd theatertalent bij genoemde instellingen biedt Station Noord voor de partners een gremium waarin regelmatig overleg, uitwisseling en samenwerking tot stand komt.

Arling&Arling

Met Arling & Arling realiseerden we het spannende Sound of Musicals project (zie voorstellingen – SOM).

Scholieren theaterfestival

Met Petra Agricola, hoofddocente theater aan het Zernike College, werden initiatieven ontplooid om het theatervakonderwijs op middelbare scholen in de regio een positieve impuls te geven. De Noorderlingen stelde ruimte en personele inzet beschikbaar voor het scholieren theater festival. In november was er een workshop met dramadocenten onder leiding van Koen Jantzen.

Haydn Jeugd Strijkorkest

In oktober was er een gezamenlijke workshop met spelers van De Noorderlingen en strijkers van het Haydn Jeugd Strijkorkest (HJSO). Deze samenwerking zetten we voort in april 2011. Op 6 mei 2011 is er een presentatie in het Grand Theatre.


De Noorderlingen - 32 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 33 - Bestuursverslag 2010

Bestuur

Samenstelling per 31 december 2009: Femke Eerland voorzitter Pieter Rollingswier penningmeester Nynke Oele lid Frans Bijma ouderlid Helen Oldenhof ouderlid

PERSONEEL & ORGANISATIE Personeel

In april 2010 hebben we met 4 uur per week ons team kunnen uitbreiden met een medewerker Communicatie, Mark Hospers. Een welkome aanvulling waarmee we een goede stap zetten in onze externe contacten. De artistiek leider, Koen Jantzen is fulltime in dienst waarbij hij ook een of twee lessen per week geeft. De zakelijke leiding, Nicolette Klein Bleumink declareert op freelance basis 8-16 uur per week. Administratie, ICT beheer en PR wordt verzorgd door Hans Schripsema op fulltimebasis. Voor de heer Schripsema ontvangt De Noorderlingen tot eind 2011 nog een loonkostensubsidie van de gemeente Groningen. Herman van Keulen is activiteitencoรถrdinator, technicus en productieleider met 0,85fte. Twee docenten zijn 0,1 fte in vaste dienst. Daarbij zijn er meestal twee docenten met een tijdelijke aanstelling van 0,1fte en workshopdocenten en regisseurs op incidentele basis. De Noorderlingen kent een laag ziekteverzuim, een divers samengesteld personeelsbestand en kan de werkzaamheden aan met het huidige flexibele team. Meer budget voor uren communicatie en zakelijke leiding is wenselijk, maar op dit moment niet mogelijk. Het overzicht: Artistiek directeur, Koen Janzten, 0,8fte Zakelijke leiding, Nicolette Klein Bleumink, 0,3fte Administratie, Hans Schripsema, 1,0fte Communicatie, Mark Hospers, 0,1fte Techniek, Herman van Keulen, 0,85fte Docenten, Koen Jantzen, Brenda Hauer, Lies van de Wiel, 2 tijdelijke docenten, 0,5fte


De Noorderlingen - 34 - Bestuursverslag 2010

v, 1976, voorzitter, cultureel netwerk, 25-10-2004, voorzitter m, 1945, penningmeester, juridische zaken, 26-6-2006, penningmeester v, 1979, bestuurslid, artistiek inhoudelijke kennis, 27-10-2008, bestuurslid v, 1962, netwerk overheden, 6-9-2010, bestuurslid namens ouders m, 1963, kennis ict, 1-11-2005 — 6-12-2010, bestuurslid namens ouders v, 1959, juridische zaken, 23-3-2009 — 15-3-2010, bestuurslid namens ouders

Femke Eerland Pieter Rollingswier Nynke Oele Gea Boerma Frans Bijma Helen Oldenhof

Dagblad van het Noorden 5 juni 2010


De Noorderlingen - 35 - Bestuursverslag 2010

Bestuur

Samenstelling Het bestuur van De Noorderlingen is divers samengesteld qua man/ vrouw, leeftijd, kennis en kunde en het afgesproken schema van aftreden wordt gehanteerd. In de vergaderingen worden de zorgvuldig voorbereide agenda en stukken goed besproken, besluiten genomen en genotuleerd en gecontroleerd op uitvoering. Het bestuur hanteert de 23 aanbevelingen van de Code Cultural Governance en wijkt niet af.

Huisvesting

De huurlast is hoog en blijft jaarlijks stijgen evenals de energielasten. Samen met mede gebruikers/huurders van De Studio wordt gekeken naar besparingsmogelijkheden op energie. De naverrekening over 2009 was meer dan € 3.000 en we verwachten dat de naverrekening over 2010 net zo hoog zal zijn, omdat de voorschotten vanuit Lefier niet tijdig gedurende het jaar bijgesteld konden worden. Een reservering voor dit bedrag is opgenomen in de jaarrekening 2010. Over de verbetering van de huisvesting zijn we in voortdurend overleg met Lefier. In 2010 is een start gemaakt met de verbetering van de verwarming en luchtbeheersing in alle ruimten.

COMMUNICATIE & MARKETING In 2010 hebben wij een aantal stappen gezet op het gebied van Communicatie en Marketing. Onze wens om een specialist op het gebied van marketing bij De noorderlingen te betrekken hebben we gerealiseerd. Per april 2010 is Mark Hospers (ZZP’er) van start gegaan voor een halve dag per week. Mark is eveneens marketingmedewerker en algemeen coördinator van Noorderzon en heeft bij het Tweetakt Festival in Utrecht ervaring opgedaan met jeugd- en jongerentheater. Zijn opdracht is om de hele marketing en communicatie-operatie van De Noorderlingen door te lichten, advies te geven en hier samen met de artistieke leiding en communicatiemedewerker Hans Schripsema uitvoering aan te geven. Hiervan zijn de eerste resultaten in 2010 zichtbaar geworden. Zo werden de mogelijkheden van social media onderzocht en een facebook pagina geopend, verscheen er eens per 2 maanden een digitale nieuwsbrief, werden de spelers intensief betrokken bij de diverse communicatie mogelijkheden, is er een stappenplan gemaakt in het PRproces van de voorstellingen en is er scherp gekeken naar vormgeving en tekst die we in onze PR hanteren. Daarnaast is mede vanwege het beleidsplan 2013-2016 dat wij voor de Provincie Groningen hebben geschreven, in 2010 al een communicatiestrategie voor de komende jaren bepaald. De Noorderlingen ontplooit een breed scala van activiteiten en we betekenen veel voor de regionale en landelijke theatersector. Dat mogen wij met meer lawaai van de daken schreeuwen. En we willen dat de hele organisatie bij die schreeuw betrokken is. Het afgelopen jaar introduceerden we daarom een scala aan nieuwe communicatiemiddelen en –materialen om de naam en de activiteiten van De Noorderlingen breder onder de aandacht te brengen.


De Noorderlingen - 36 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 37 - Bestuursverslag 2010

De diversiteit van de activiteiten die de Noorderlingen ontplooit, vraagt in eerste instantie om een inventarisatie van de belanghebbenden, de stakeholders, in vaktermen. En die zijn zeer divers: ten eerste de talentvolle jongeren die we willen wijzen op de ontwikkelingsmogelijkheden binnen ons instituut, hun ouders familie en kennissen, potentiële bezoekers van onze voorstellingen, overheden en subsidiënten, de beroeps- en vakopleidingen en het professionele werkveld. Wie benaderen we op welke manier? Onze facebook-pagina heeft inmiddels meer dan 1000 vrienden. Deze vrienden zijn verspreid over het hele land en bestaan uit oud-spelers, professionals uit de theaterwereld, uit publiek en overige geïnteresseerden. Er is een grote hoeveelheid reacties op al onze berichten en blijkens de bezoekcijfers zijn er veel mensen die ons volgen. Het landelijke netwerk van De Noorderlingen komt op deze manier mooi in beeld. Wij gaan hier het komende jaar zeker meer gebruik van maken. Ook experimenteerden wij met Twitter en met een online blog Tumblr. Komend jaar gaan we onderzoeken hoe wij de Productiegroep – waarmee in 2010 communicatie-brainstormsessies zijn gehouden – beter kunnen betrekken bij (online) communicatie en marketing. En daar kunnen de spelers ook weer veel van leren. Verder voerden wij een digitale nieuwsbrief in, maakten wij een mooi vormgegeven, verkorte versie van het jaarverslag 2009 dat wij aan al onze contacten verstuurden. Op een aantal punten zijn onze communicatieprocessen aangescherpt. In het komende jaar gaan wij verder met het aanscherpen en stroomlijnen van onze communicatie-operatie en zal de buitenwereld steeds meer te weten komen over wat er in ons ‘rovershol’ plaatsvindt en tegelijkertijd de beschermde omgeving van de spelers te waarborgen.


De Noorderlingen - 38 - Bestuursverslag 2010


De Noorderlingen - 39 - Bestuursverslag 2010

De Noorderlingen is en blijft de theatervooropleiding voor jong en aanstormend talent in de noordelijke regio. We behouden ons stabiele maar eigenzinnige karakter en we rekenen daarbij op de steun van diverse overheidslagen. Ook in 2010 is er hard gewerkt om de doelstellingen die we in onze beleidsplannen omschreven te realiseren. Een aantal voornemens zijn nu, voorjaar 2011, reeds tot stand gebracht.

TOEKOMST?

De groei naar 45 leerlingen is gerealiseerd, het les- en trainingsprogramma blijft zich spannend ontwikkelen, de financiĂŤle ruimte is iets groter, de doorstroom naar kunstvakopleidingen is voor een organisatie als de onze verbazingwekkend hoog, we maken per seizoen minimaal vier voorstellingen en regisseurs en theatermakers uit het professionele werkveld vinden het een uitdaging om met onze jongeren een voorstelling te maken. Toch maken we ons zorgen over het kille klimaat waarmee de culturele sector wordt geconfronteerd en daarmee het voortbestaan van onze unieke organisatie. De financiĂŤle armslag die we de afgelopen jaren hebben gegenereerd, staat nu net zo hard weer op de tocht. We blijven een kwetsbare organisatie waar met relatief weinig middelen veel wordt gerealiseerd. Met de ons gegunde financiĂŤn kunnen we het huis goed in stand houden. Maar de extra ruimte die we nodig hebben om onze voorstellingen kwalitatief aan te kleden moet nog steeds via externe financiering en fondsenwerving worden gerealiseerd. Dit maakt elke nieuwe productie tot een spannende en ongewisse exercitie. De extra middelen die we de afgelopen jaren hebben gegenereerd om juist die voorstellingen beter te kunnen aankleden, zijn nodig om tegenvallers en bezuinigingen op te vangen. De huisvestings- en energielasten stijgen sneller dan verwacht en ook hadden we te maken met strengere regels omtrent gesubsidieerde arbeidsplaatsen waardoor we er voor gekozen hebben om een onmisbare functie in onze organisatie met eigen middelen te financieren. Toch zijn we vol goede moed over de toekomst van De Noorderlingen.


De Noorderlingen - 40 - Bestuursverslag 2010

TOELICHTING OP DE FINANCIテ起 Na een meerjarig gevecht met betrekking tot de betaalde btw over de huur is in februari 2011 helaas bekend geworden dat de Belastingdienst ons verzoek tot teruggave naar rato niet toestaat. We hadden er bij de uitgaven in 2010 al rekening mee gehouden, maar het blijft jammer en voor ons gevoel onterecht. De vordering is afgeboekt en daarmee is het eigen vermogen gekomen op 竄ャ 5157,De kosten van huisvesting zijn hoog door een naverrekening energielasten 2009 en de te verwachten naverrekening energielasten 2010. Door de combinatie van het niet terug mogen vragen van de btw op de huur en de hogere energielasten is het jaar 2010 met een negatief exploitatieresultaat van 竄ャ 14983,- afgesloten.


De Noorderlingen - 41 - Bestuursverslag 2010

In de afgelopen 25 jaar is het wezen van De Noorderlingen steeds hetzelfde gebleven. Jongeren die theater willen maken, toneel willen leren spelen en die genoeg talent hebben bieden we een stevige professionele begeleiding om dat talent verder te ontwikkelen. Vol overtuiging beweren we dat De Noorderlingen de meest succesvolle vooropleiding in Nederland is. Van de jonge spelers die onze Produktiegroep bevolken wordt 90 tot 100% aangenomen op een van de Nederlandse of Belgische toneelscholen. In de afgelopen zes jaar stroomden 25 Noorderlingen door naar een van die vakopleidingen op HBO-niveau.

SAMENVATTING Voor De Noorderlingen was 2010 een spannend jaar. De ambities die we formuleerden in ons vierjarenplan hebben we verder uitgewerkt. We hebben het afgelopen jaar veel ge誰nvesteerd in de uitgangspunten van onze publiciteit en marketing, zowel om meer bezoekers te interesseren voor onze voorstellingen als om jongeren en volwassenen in de regio op de hoogte te brengen van onze activiteiten en mogelijkheden. Mede door deze inspanningen zijn we gegroeid van circa 35 naar 45 spelers en zijn we in september begonnen met een pilot waarin op woensdagmiddag les wordt gegeven aan kinderen tussen de 9 en 12. Er werd in 2010 met diverse partijen samengewerkt. Spannende nieuwe ontwikkelingen werden ingezet met Arling&Arling en het Haydn Jeugd Strijkorkest. Voor onze spelers biedt deze samenwerking de kans om buiten de kaders van De Noorderlingen hun mogelijkheden en vaardigheden te beproeven en aan te scherpen. Het verruimt de blik en vraagt om flexibiliteit, doorzettingsvermogen en een frisse en open attitude ten opzichte van andere disciplines binnen de culturele sector. Stichting De Noorderlingen heeft haar resultaten behaald in 2010. Er zijn 3 spelers aangenomen op de kunstvakopleidingen. Er zijn 4 producties gerealiseerd: Kabilskoppen, Wunderbar, In de Huid en Sounds of Musicals. Twee audities gehouden en 12 spelers aangenomen voor de introgroep.


De Noorderlingen - 42 - Bestuursverslag 2010

Prestatieverantwoording

Met de spelers van nivo 3 is in het voorjaar van 2010 een productie gerealiseerd. Op dat moment was er geen Productiegroep. Met name de voorstelling tijdens Noorderzon heeft veel publiek gekregen.


De Noorderlingen - 43 - Bestuursverslag 2010

Het personeel is met een Communicatiemedewerker 0,1fte uitgebreid. We hebben een klein, flexibel en sterk team. Het bestuur van De Noorderlingen heeft in maart 2010 afscheid genomen van een bestuurslid dat om gezondheidsproblemen vroegtijdig met het bestuurswerk moest stoppen en in december 2010 van een bestuurslid namens de ouders, volgens het schema van aftreden. Voorjaar 2011 zal het bestuur met twee leden aangevuld worden. Het bestuur bestaat dan uit zes leden. Financieel gezien is het bijzonder jammer voor De Noorderlingen dat zij de betaalde btw op de huur van het pand niet naar rato mogen terugvragen. Daarbij is ook de naverrekening energielasten 2009 ontvangen in 2011 van € 4.265,03. Een bedrag van € 4.500,- naverrekening energielasten wordt gereserveerd voor 2010. De twee aspecten betreffende huisvesting, BTW en energielasten leidt tot het nadelige resultaat van bijna € 14.983,- over 2010. Het nadelige resultaat komt ten laste van het eigen vermogen, dat daarmee daalt tot € 5.157,We zijn van mening dat de situatie van de huisvesting onevenredig nadelig is voor De Noorderlingen en blijven daarom op zoek naar een andere plek. Natuurlijk houden we rekening met de toekomst en wachten we de toekenningen voor de periode 2013-2016 van de verschillende overheidslagen af, maar ons motto blijft: we zijn wie we zijn en wat we doen, doen we goed. Jongeren met talent en ambitie voor de toneelschool zijn er in het Noorden en wij zijn er voor hen.

Namens het Bestuur van de Noorderlingen Femke Eerland voorzitter Stichting De Noorderlingen 21 maart 2011


Jaarverslag 2010 van De Noorderlingen