Issuu on Google+

30-04-2008

17:26

Pagina 1

WORDT een warmtepomp veel toegepast?

WAT kost een warmtepompsysteem?

Ja, iedereen heeft een warmtepomp in huis, namelijk de koelkast. De binnenkant van de koelkast is de warmtebron waaraan warmte wordt onttrokken en de achterkant van de koelkast geeft warmte af. In Vlaanderen hebben warmtepompen voor verwarming van woningen nog geen algemene ingang gevonden, maar ze zitten duidelijk in de lift. In Zwitserland zijn nu al meer dan 100.000 warmtepompen in gebruik, in Oostenrijk meer dan 170.000.

Kostprijs Totale jaarlijkse kosten van 3 CV-installaties Investeringskosten Werkinskosten

3000

Verbruikskosten

2500 2000 1500 1000 500 0 Stookolie

Aardgas

Warmtepomp

Zoals reeds vermeld, verbruikt een warmtepomp weinig energie in verhouding tot de hoeveelheid warmte die ze levert. De jaarlijkse verbruikskost zal dan ook lager zijn dan bij een traditionele verwarmingsinstallatie op stookolie of aardgas. Hier tegenover staat dat de investering in een warmtepompinstallatie (met grond als warmtebron) voor een gemiddelde woning 1000 tot 2000 euro hoger ligt dan voor een installatie op stookolie en 3000 tot 4000 euro hoger dan voor een installatie op aardgas. De keuze voor een warmtepomp is dan ook niet eenvoudig, zeker niet als we bedenken dat er binnen de warmtepompsystemen grote investerings- en verbruiksverschillen bestaan, afhankelijk van de warmtebron.

Daarom werd in het IDEG-project de gemiddelde jaarlijkse kostprijs van verschillende verwarmingsinstallaties voor een gemiddelde, degelijk geïsoleerde Vlaamse woning onderzocht. Deze kost bestaat uit drie delen: • verbruikskosten: kostprijs voor het energieverbruik van de installatie (prijzen voor stookolie, gas of elektriciteit van februari 2005); • werkingskosten: jaarlijks onderhoud en herstellingen; • investeringskosten: het totale bedrag dat voor de installatie moet betaald worden, inclusief plaatsing.

Bent u

WARMTEPOMPEN

3Lwp08

WARMTEPOMPEN De natuur als bron van verwarming

GEÏNTERESSEERD

in warmtepompen en wilt u een uitgebreide brochure ontvangen? Neem dan contact op met het ODE-kantoor. De volgende brochures zijn verkrijgbaar: Warmtepompen voor woningverwarming Warmte uit zonlicht Elektriciteit uit zonlicht

HEBT U NOG VRAGEN?

Dit onderzoek laat zien dat de gemiddelde jaarlijkse kostprijs van een warmtepompinstallatie lager is dan de kostprijs van een installatie op stookolie. Een installatie op aardgas is doorgaans goedkoper. Gedetailleerde informatie over het onderzoek kunt u opvragen bij ODE-Vlaanderen.



Subsidies • •

U kunt een aantal energiebesparende maatregelen inbrengen bij uw jaarlijkse belastingaangifte. Dit geldt ook voor de installatie van een warmtepomp. Voor warmtepompen worden er aanvullende premies gegeven door sommige netbeheerders. Het bedrag is afhankelijk van het vermogen van de compressor van de warmtepomp. Sommige gemeenten geven subsidies voor warmtepompen of voor hernieuwbare energie in het algemeen.

Voor meer informatie over premies die momenteel in uw gemeente van toepassing zijn, kunt u surfen naar www.ode.be Ook op www.energiesparen.be vindt u alle informatie over energiepremies en kunt u de terugverdientijd berekenen voor verschillende energiebesparende maatregelen.

ODE-Vlaanderen tel. 016-23 52 51 www.ode.be

Integratie van Duurzame Energie in Gebouwen Vlaams Innovatienetwerk met steun van IWT-Vlaanderen www.ideg.info

Vlaams Energieagentschap www.energiesparen.be

Samenstelling en redactie Marleen De Roye, ODE Vlaanderen vzw in samenwerking met kenniscentrum IDEG. In opdracht van: Vlaamse overheid - Vlaams Energieagentschap Foto’s & illustraties: Stiebel Eltron, De Nayer Instituut, www.stde.be Verantwoordelijke uitgever Luk Vandaele. Voorzitter, ODE-Vlaanderen vzw Design & opmaak Studio Dermaux • Druk Druk in de Weer • © 2007 ODE Vlaanderen vzw

Onze aardbol is een onuitputtelijke bron van energie. De zon verwarmt de atmosfeer en de bovenste laag van de aardkorst. Omgekeerd verspreidt de aardkern haar warmte van binnenuit door de aardbol tot aan de aardkorst. Een warmtepomp benut deze gratis warmte uit onze omgeving voor een behaaglijke warmte in onze woning.




Pagina 2

e staan midden in een proces van verandering naar een meer duurzame energievoorziening. Tal van innovaties op het gebied van energie en toepassing van hernieuwbare energiebronnen creëren niet enkel economische activiteit en werkgelegenheid, maar bouwen ook mee aan een gezond leefmilieu voor ons en de toekomstige generaties. In tegenstelling tot fossiele (steenkool, aardgas, stookolie) en nucleaire brandstoffen zijn hernieuwbare energiebronnen onuitputtelijk en veroorzaakt de energiewinning hieruit weinig of geen uitstoot van schadelijke stoffen. Hernieuwbare energie-installaties hoeven niet per se groot te zijn. Zelfs een particuliere woning kan uitgerust zijn met een of meer hernieuwbare energiesystemen voor verwarming of elektriciteitsvoorziening.

Een warmtepomp gebruikt warmte uit de bodem, uit het grondwater of uit de buitenlucht voor toepassingen op hogere temperatuur. Ze kan de warmte op relatief laag temperatuurniveau ‘oppompen’ tot een voldoende hoge temperatuur, die we kunnen gebruiken voor de verwarming van woningen en sanitair warm water. Dat ‘op-pompen’ van warmte vraagt echter ook energie. Maar terwijl gebruikelijke verwarmingssystemen hun energie volledig uit brandstof halen, onttrekt de warmtepomp haar energie voor het grootste deel (70 à 80%) uit de omgeving. Zo kan een warmtepompinstallatie minder energie verbruiken dan een klassiek verwarmingssysteem. Dankzij het lage energiegebruik is ook de CO2-uitstoot bij verwarming door middel van een warmtepomp beduidend lager dan die van een klassiek verwarmingssysteem.

In de natuur zal een voorwerp dat warmer is dan de omgeving afkoelen, zijn warmte afgeven aan de omgeving. Een warmtepomp doet het omgekeerde. Een warmtepomp onttrekt warmte aan een warmtebron (water, grond, lucht) op een bepaalde temperatuur en geeft die warmte op een hogere temperatuur af aan het verwarmingssysteem (woningverwarming, sanitair warm water). De warmtepomp pompt dus warmte van een laag naar een hoog temperatuursniveau. Om warmte aan de omgeving te kunnen onttrekken en in de woning te kunnen afgeven, maakt de warmtepomp gebruik van een speciale vloeistof die warmte kan transporteren. De belangrijkste eigenschap van dit soort vloeistof is dat ze al op lage temperatuur verdampt en weer vloeibaar wordt. Deze vloeistof zorgt voor het warmtetransport tussen de warmtebron en het verwarmingssysteem.

WAAR haalt de warmtepomp haar warmte? De temperatuur van de warmtebron is bepalend voor de winstfactor, de opbrengst, van de warmtepomp. De keuze van warmtebron is daarom heel belangrijk. De meest gebruikte warmtebronnen zijn grond, grondwater en buitenlucht.

Afgegeven warmte 15.000 kWh

De hoofdonderdelen van de warmtepomp zijn de compressor, de condensor, de verdamper en de ontspanner.

HOEVEEL energie haalt een warmtepomp uit de natuur? De compressor is het enige onderdeel van de warmtepomp dat (elektrische) energie gebruikt. Het rendement, of juister geformuleerd de winstfactor (of COP), van een warmtepomp wordt berekend door de geleverde energie (afgegeven warmte) te delen door de gebruikte elektrische energie. Zo kan een warmtepomp voor elke kWh elektriciteit die ze verbruikt tussen 2,5 en 6 kWh warmte afgeven. De winstfactor of COP is dan 2,5 à 6. In het voorbeeld levert de natuur jaarlijks 12.000 kWh gratis warmte, de warmtepomp verbruikt 3000 kWh per jaar. Samen levert dat 15.000 kWh afgegeven warmte per jaar op. De winstfactor is dan 5. Hoe groter het temperatuursverschil tussen de warmtebron en het verwarmingssysteem, hoe hoger het energieverbruik van de warmtepomp, hoe lager de winstfactor. Hoe dichter de temperatuur van de warmtebron en het verwarmingssysteem bij elkaar liggen, hoe hoger de winstfactor, hoe lager het elektrische verbruik van de warmtepomp.

Grond

Grondwater

• temperatuur: op 1 meter onder de grond tussen 4 en 17°C, afhankelijk van het seizoen; • onttrekking van warmte: horizontaal in de bodem ingegraven buizennetwerk. De vloeistof in de buizen leidt de warmte naar de warmtepomp. • winstfactor: schommelt naar gelang van de grondtemperatuur.

• temperatuur: constant 10 à 14°C; • onttrekking van warmte: het opgepompte water geeft zijn warmte af in de warmtepomp en wordt weer in de grond gepompt; • winstfactor: hoog en gelijk gedurende het volledige stookseizoen.

• temperatuur: op 5 à 7 meter diepte van 10 tot 12°C, de seizoensinvloed is bijna verdwenen; • onttrekking van warmte: verticaal geboord buizennet; • winstfactor: bijna gelijk gedurende het seizoen. Condensor

Verdamper

De vloeistof verdampt op lage temperatuur en lage druk in de verdamper en neemt hierbij warmte op vanuit de warmtebron. De compressor drukt deze gassen samen waardoor hun temperatuur en het kookpunt verhogen. De compressor

Compressor

Verwarmen met GRATIS energie?

HOE werkt een warmtepomp?

Ontspanner

W

VERWARMINGSSYSTEEM

17:26

WARMTEPOMP

30-04-2008

WARMTEBRON

3Lwp08

Buitenlucht • temperatuur: wisselend; • onttrekking van warmte: rechtstreeks aan buitenlucht (warmtepomp staat buiten); • winstfactor: wisselend, afhankelijk van de buitentemperatuur.

HOE geeft de warmtepomp haar warmte af? Opgenomen elektrische energie 3000 kWh

Opgenomen warmte 12.000 kWh

levert hierbij arbeid en gebruikt hiervoor elektrische energie. Hetzelfde verschijnsel doet zich voor bij een fietspomp. Die levert ook warmte als we de lucht samenpersen. In dat geval leveren wij zelf de nodige arbeid. Deze samengedrukte gassen

op hogere temperatuur stromen door de condensor waar ze afkoelen en van gas weer vloeibaar worden. Hierbij staan ze warmte af aan het verwarmingssysteem. In de ontspanner keert de vloeistof terug naar haar oorspronkelijke druk.

De temperatuur van het verwarmingssysteem bepaalt eveneens de winstfactor. Een veel gebruikte methode om een woning te verwarmen is een centraal verwarmingssysteem met een watertemperatuur van 90°C (vertrektemperatuur) à 70°C (retourtemperatuur). Moderne verwarmingssystemen op lage temperatuur hebben een watertemperatuur van maximaal 55°C. Bij een warmtepomp ligt de maximumtemperatuur liefst op 35°C en maximaal op 45°C. Om een woning te verwarmen op die lage temperatuur, is voldoende isolatie en een verwarmingssysteem met een groot oppervlak nodig. Daarom wordt een warmtepomp bijna steeds gekoppeld aan vloerverwarming, muurverwarming of plafondverwarming. Die vormen van verwarming verhogen het comfort in huis door een gelijkmatige temperatuur en weinig luchtbeweging of tocht. Een rechtstreekse verbinding van de vloerverwarming (muurverwarming of plafondverwarming) aan de warmtebron (grond of water) maakt koelen in de zomer mogelijk zonder de warmtepomp in te schakelen, dus met een laag energiegebruik. Een omkeerbare warmtepomp (bijvoorbeeld airconditioning) kan in de zomer de woning koelen door de woning zelf als warmtebron te gebruiken en de overtollige warmte aan de omgeving af te geven. Hierbij gebruikt de warmtepomp ongeveer evenveel energie als bij verwarming. Dit is geen energiezuinige oplossing en wordt daarom niet aangemoedigd. De warmtepomp kan ook zorgen voor sanitair warm water (lagere winstfactor).


de warmtepomp