Page 1

CULTUREEL REISBOEK EEN PERSOONLIJKE REIS DOOR DE KUNST

2014, Februari - Mei Demi van de Worp 1


INLEIDING Dit boek is mijn persoonlijke reis door de kunst. Van februari tot mei in 2014 heb ik verschillende musea, tentoonstellingen en muziekvoorstellingen bezocht. Daarnaast heb ik films en documentaires bekeken en verschillende boeken gelezen. Dit allemaal in het kader van de culturele reis, een opdracht van de minor Kunst & Cultuur die ik heb gevolgd aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen van februari tot juni 2014. Aan het begin van de minor heb ik een zogenaamd cultureel paspoort gemaakt waarin ik heb beschreven wat ik gedurende mijn hele leven al aan kunst en cultuur heb gedaan. Op deze manier werd duidelijk van welk gebied ik al enige kennis had en waar ik nog meer van wilde leren. Naar aanleiding van dit culturele paspoort heb ik persoonlijke leerdoelen gesteld. Zo wilde ik meer weten over kunstgeschiedenis en de verschillende stromingen die er bestaan. Ook was ik benieuwd welke combinaties er tussen beeldende kunst en muziek in de geschiedenis zijn geweest, en of er vandaag de dag ook nog spraakmakende combinaties zijn. In dit culturele reisboek staan de activiteiten beschreven die ik heb ondernomen om mijn doelstellingen te verwezenlijken. Het begint bij de musea en tentoonstellingen die ik heb bezocht. Hier ga ik altijd in op de hoogtepunten, verbeterpunten en voorzieningen. Hierna staan de muziekfestivals en -voorstellingen beschreven die ik heb bezocht. Hier ga ik in op wat er precies te doen was, en mijn persoonlijke beleving staat centraal. Het laatste hoofdstuk gaat over de boeken, films en documentaires die ik heb gelezen en bekeken. Hier ga ik ook in op de inhoud en mijn persoonlijke beleving. Ik heb erg veel plezier beleefd aan het bezoeken van alle activiteiten en heb redelijk wat uurtjes gestoken in het vormgeven van dit boek. Ik ben dan ook redelijk trots op het eindresultaat. Daarnaast ben ik door deze opdracht een stuk anders naar kunst, musea en voorstellingen gaan kijken. Ik was voorheen al kritisch, en dan zeker als het over muziekfestivals en -optredens gaat, maar met musea was dit nog niet het geval. Ik ben ervan overtuigd dat deze houding alleen nog maar verder aangescherpt zal worden, naarmate ik meer culturele activiteiten bezoek. Alle gekozen ondersteunende afbeeldingen in dit boek zijn persoonlijke favorieten maar hier hadden uiteraard ook tientalle andere werken kunnen staan. Het is lastig kiezen met zo veel moois! Dan wil ik u als laatste nog veel plezier wensen bij het lezen van dit boek. Demi van de Worp

1


INHOUDSOPGAVE 1.

2.

Musea en tentoonstellingen

Muziekfestivals en -voorstellingen

Centraal Museum Pagina 4

Quintet Airlines Pagina 20

Rijksmuseum Pagina 5

Nordic Delight - Norwegian Night Pagina 21

Foam Pagina 6

Tweetakt-Kaap Pagina 22

Museum Catharijneconvent Pagina 7 Zeeuws Museum Pagina 8 Boijmans van Beuningen Pagina 9 Scheepvaartmuseum Pagina 10 Van Gogh Museum Pagina 11 Frans Hals Museum Pagina 12 Museum Speelklok Pagina 13 Rembrandthuis Pagina 14

3. Boeken, films en documentaires

Stephen Little, Kunst begrijpen Pagina 24 Fiona Bradley, Surrealisme Pagina 25 Inside Llewyn Davis Pagina 26 Close up: Renoir Pagina 27

Stedelijk Museum Pagina 15

4.

Het Noordbrabants Museum Pagina 16

Conclusie Pagina 28

[Omslagfoto: George Hendrik Breitner, Sleperswagen in de sneeuw - 1890]

2


MUSEA EN TENTOONSTELLINGEN Centraal Museum Utrecht Rijksmuseum Amsterdam Foam Amsterdam Museum Catharijneconvent Utrecht Zeeuws Museum Middelburg Boijmans van Beuningen Rotterdam Scheepvaartmuseum Amsterdam Van Gogh Museum Amsterdam Frans Hals Museum Haarlem Museum Speelkok Utrecht Rembrandthuis Amsterdam Stedelijk Museum Amsterdam Het Noordbrabants Museum ‘s-Hertogenbosch 3


CENTRAAL MUSEUM Het Centraal Museum in Utrecht is een museum naar mijn hart. Het is niet te omvangrijk, waardoor het goed te bezichtigen is in een middag. Toch is het ook net groot genoeg om er in te verdwalen. Met kunstwerken vanuit de middeleeuwen totaan hedendaagse, moderne kunst. Vooral Utrechtse kunstenaars hebben een prominente plek. Werken van Utrechtse meesters als Gerard van Honthorst en Gerrit Rietveld komen mooi tot uiting in de verschillende zalen. Ook de combinaties van verschillende kunstdisciplines in een ruimte is bijzonder. Zo gaat het museum spannende combinaties met mode, design en schilderkunst in één hal niet uit de weg.

Gerard van Honthorst, De Koppelaarster (1625)

Gerrit Rietveld, Rood-Blauwe Leunstoel (1918)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Werkplaats (zelf kunst maken) - Rolstoelroute - Informatiecentrum - Bibliotheek - Dick Bruna huis - Rietveld Schröderhuis - Museumcafé - Museumrestaurant - Museumwinkel - Tagging game (online) - Zaalverhuur - Pendelfietsen

Centraal Museum

Als enige mis ik nog een audiotour. Dit zou een goede aanvulling zijn op de rest van het museum. Zo zou er bij bepaalde topstukken extra toelichting kunnen worden gegeven of relevante achtergrondinformatie. Bij mijn bezoek werd de tentoonstelling ‘Surreële Werelden’ getoond. Het surrealisme ontstond rond 1920 in Frankrijk en kreeg zo’n 10 jaar later voet aan de grond in Nederland en dan voornamelijk in Utrecht. De tentoonstelling laat voornamelijk werken zien van deze Utrechtse kunstenaars. Daarnaast wordt een brug geslagen naar hedendaagse uitingingen en kunstenaars die een duidelijke link hebben met het surrealisme. Ook goed is het interactieve gedeelte waar de bezoeker zelf kunst kan maken door te tekenen of schrijven.

J.H. Moesman, Ontmoeting (1932)

4

De voorzieningen zijn ook erg fijn. De website is erg overzichtelijk maar ook uitgebreid doordat heel de collectie erop staat. Wat ik het aller beste vind zijn de begeleidende teksten bij de werken en exposities. In erg duidelijke taal (NL, EN) en niet te lange teksten wordt een duidelijk beeld geschept van de verschillende kunststromingen en kunstenaars en hun intenties bij bepaalde werken.

Nicolaaskerkhof 10

3512 XC, Utrecht


RIJKSMUSEUM Het Rijksmuseum in Amsterdam is hét museum van Nederland. Het heeft de grootste en meest uiteenlopende collectie met topstukken van Nederlandse en internationale grootheden. Het is daarom ook moeilijk en bijna heiligschennis om kritisch over dit schitterende museum te zijn. Na een grondige verbouwing is het Rijksmuseum weer de nationale trots. Het museum doet er werkelijk alles aan om deze postie te behouden en te versterken. Zo is niet alleen de colletie van top kwaliteit maar zijn ook alle aspecten daarnaast en alle nevenactiviteiten weloverwogen en zeer slim vormgegeven.

Rembrandt van Rijn, De Nachtwacht (1642)

Johannes Vermeer, Het Melkmeisje (ca. 1658)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - De Teekendschool - Ateliergebouw - Informatiecentrum - Bibliotheek, studiezaal - Rijksprentencabinet - Audiotour - Application - Museumcafé - Museumwinkel - Zaalverhuur - Cursussen - Workshops

Zo zijn de beschrijvingen bij de werken overzichtelijk en informatief. Het museum is duidelijk ingedeeld en voorziet met de vier ingangen een goeie doorstroming van het publiek. Er wordt aan alle doelgroepen gedacht, van jong tot oud en van nationaal tot internationaal. Ook het niet-tastbare gedeelte is bij het ‘Rijks’ van zeer hoge kwaliteit. De website is zeer overzichtelijk en toch enorm uitgebreid. Het social media-gebruik is zeer professioneel en biedt ook echt een meerwaarde. Zo worden er geregeld korte filmpjes gedeeld met het publiek die leuke etra informatie bieden. Het enige minpunt is de app. Deze is wel gratis te downloaden maar doet het niet altijd. De app loopt bij het opstarten vaak vast en dit komt het gebruik ervan uiteraard niet ten goede. M.b.v. de app kan het publiek zelf verschillende rondleidingen volgen en extra achtergrondinformatie verkrijgen. Een waardevolle aanvulling dus, mits het werkt! Verder is het er altijd erg druk, vooral in de ‘eregallerij’ waar alle topstukken hangen. Even rustig kijken zit er daar vaak niet in. Eigenlijk een zeer goed teken!

Isaak Israels, Ezeltje Rijden Langs Het Strand (ca. 1898) Rijksmuseum

Museumstraat 1

1071 XX, Amsterdam

5


FOAM Foam is het fotomuseum in Amsterdam aan de keizersgracht. Het museum heeft wisselende tentoonstellingen van internationale topfotografen. Tijdens mijn bezoek hing de expositie van William Klein, een Amerikaanse-Franse fotograaf en filmmaker. William Klein is geboren in 1928 en staat vooral bekend om zijn ongebruikelijke fototechnieken en vernieuwende benaderingen van alledaagse taferelen. Hij heeft veel in New York gefotografeerd maar ook bijvoorbeeld in Rome, Milaan en op het Zeeuwse schiereiland Walcheren.

William Klein, Piazza Di Spagna, Rome (1960)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Wisselende tentoonstellingen - Webshop - Bibliotheek - Foam lab (werkervaringstraject) - Magazine - Museumcafé - Museumwinkel - Verkoopgallerij - Zaalverhuur William Klein, Gun 1 (1955)

Gedurende de expositie in Foam hangen er vroege en latere werken van Klein. Wat opvalt is dat het meeste in zwart-wit geschoten is, ondanks dat er in zijn tijd toch al in kleur gefotografeerd kon worden. Veel foto’s laten een rauwe kant van de samenleving zien. Dit wordt nog eens extra benadrukt door de manier waarop de foto’s zijn gemaakt. Zo maakte de fotograaf graag gebruik van ongewone hoeken en perspectieven. Ook tijdens het ontwikkelen experimenteerde hij graag met verschillende materialen. Naast realistische fotografie heeft Klein ook verschillende abstracte werken gemaakt. Zo liet hij sommige foto’s metersgroot afdrukken om ze vervolgens te beschilderen. Het museum zelf is erg mooi. In zo’n twee uur is alles te bezichtigen. De route is duidelijk ondanks dat deze niet is aangegeven. Het monumentale pand is, ondanks de leeftijd, logisch ingedeeld en dit draagt bij aan een positieve beleving. Helemaal op zolder is een gallerij waar werken van jonge kunstenaars te bezichtigen en te koop is. In het museum valt van alles te doen. Van verschillende educatievormen tot aan workshops en evenementen. De website laat dit alles keurig zien.

William Klein, Club Allegro Fortissimo (1990)

6

FOAM

Keizersgracht 609

1017 DS, Amsterdam


MUSEUM CATHARIJNECONVENT Gehuisvest in een middeleeuws klooster in het centrum van Utrecht, het schitterende museum Catharijneconvent. Dit museum presenteert kunst- en cultuurhistorische objecten uit het Nederlandse christelijke erfgoed. Naast een vaste collectie die bestaat uit goud, zilver, schilderijen, relieken, beelden, liturgische gewaden en nog veel meer, zijn er wisselende tentoonstellingen. Tijdens mijn bezoek was de tentoonstelling ‘Thuis in de Bijbel’ aan de gang.

Pieter Brueghel de Jonge, Volkstelling Te Bethlehem (ca. 1607)

Voorzieningen: - Rondleiding - Audiotour - Online database - Onderwijsprogramma’s - Bibliotheek - Evenementen - Museumrestaurant - Museumwinkel - Wisselende tentoonstellingen - Zaalverhuur

Jan Baptist Weenix, Tobit Slaapt Onder De Wingerd (ca. 1641)

Echter vielen mij wel een paar verbeterpunten op. Zo heb ik een aantal spelfouten ontdekt in de beschrijvingen. Ook is de route in het museum niet altijd duidelijk waardoor je soms twee keer door een ruimte loopt. Positief is de gratis audiotour die je kan meenemen bij de receptie. Deze biedt extra verdieping bij veel verschillende werken. De tentoonstelling ‘Thuis in de Bijbel’ laat zien hoe bijbelse verhalen ingebed zijn in kunst en cultuur van de Lage Landen. Met deze wetenschap ga je anders naar de werken kijken. Schilderijen gaan plots meer leven omdat er bepaalde voorstellingen en verhalen zichtbaar worden. De schilderijen zijn op een mooie manier gepresenteerd. Naast het werk hangt een begeleidende tekst over het werk in het algemeen. Onder het werk (zo’n 20 cm. van de grond) staat de bijhorende bijbeltekst. Dit werkt erg goed!

Vaste collectie Museum Catharijneconvent Museum Catharijneconvent

Wat het museum zo bijzonder maakt is ten eerste de locatie. In het schitterende pand zijn de werken erg mooi tentoongesteld. De schatkamer bijvoorbeeld; dit is een soort werfkelder, geheel zwart geverfd, met daarin allerlei relieken die door de donkere omgeving schitterend tot hun recht komen. Wat ook leuk is, is dat er veel gewerkt wordt met erg enthousiaste vrijwilligers. (Ik ben denk ik nog nooit zo vrolijk ontvangen.)

Lange Nieuwstraat 38

3512 PH, Utrecht

7


ZEEUWS MUSEUM Het Zeeuws Museum bevindt zich in de middeleeuwse abdij in het centrum van Middelburg. Naast de vaste collectie zijn er in het museum vernieuwende tentoonstellingen te zien waarin ook nieuw werk op een onverwachte manier wordt gepresenteerd. Veel kunst gaat uiteraard over (de geschiedenis van) Zeeland, maar de tentoonstellingen bieden ruimte voor verbreding.

Jan Toorop, Gebed Voor De Maaltijd (1907)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Museumcafé - Museumwinkel - Wisselende tentoonstellingen - Diverse nevenactiviteiten

Beleg Van Zierikzee (1599-1603). Ontwerp Hendrick Vroom 1599, wever Hendrik de Maecht. Uit een serie van zes wandtapijten over de strijd van de Zeeuwen tegen de Spanjaarden in de Tachtigjarige Oorlog. (De totale collectie meet 32X4 meter!)

Zeeuws Museum

De pronkstukken van het museum zijn de zes wandtapijten (15931604) over de strijd van de Zeeuwen tegen de Spanjaarden in de Tachtigjarige Oorlg. De tapijten zijn enorm groot en hebben een centrale plek in het museum. Met computerschermen worden details uitgelicht, dit maakt het een ware speurtocht in de 4 meter hoge en soms wel 7 meter lange tapijten. Het museum is prettig van opzet en omvang. Er staan mooie werken die in de ruimte goed tot hun recht komen. Echter mis ik vaak wel de bijhorende teksten. Bij de meeste schilderijen is enkel de titel, de maker, het jaartal en het materiaal vernoemd. Hierdoor mist er een duidelijke lijn of een overkoepelend thema. Veel werken nodigen echt uit voor een mooi verhaal of geschiedenisles, jammer dat deze kans niet wordt aangegrepen. Al met al een mooi opgezet museum maar er blijft steeds één zin in mijn hoofd rondgaan: hadden ze maar iets meer geld om te investeren in verdieping en professionalisering.

Presentatie van de collectie (2014)

8

Zo was er tijdens mijn bezoek een tijdelijke tentoonstelling genaamd ’bescherm mij’, over de verschillende functies en betekenissen van kleding. Tot de vaste collectie behoren een aantal streekdrachten, bodemvonsten, schilderijen van Zeeuwse kunstenaars en de zogenaamde wonderkamers. Deze kamers zijn ingericht aan de hand van verschillende thema’s en bieden een interactief gedeelte.

Abdij 3-4

4331 BK, Middelburg


BOIJMANS VAN BEUNINGEN En toen was er het museum Boijmans van Beuningen... Wow! Als er een museum in Nederland is dat tot in de puntjes is verzorgd, is het wel dit. Vanaf de alles omvattende maar toch overzichtelijke website totaan de op thema ingedeelde ruimtes met bijpassende inleiding, alles lijkt tot in detail te zijn uitgedacht.

Anton Mauve - In De Moestuin (1887)

Peter Paul Rubens - De Drie Kruisen (ca. 1620)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s *voor Rotterdammers *voor gezinnen *voor senioren - Bibliotheek - Museumrestaurant - Espressobar - Museumwinkel - Boijmans TV - Zaalverhuur - Kunststudio - Online rondleidingen (soort app)

Naast dat het museum simpelweg een topcollectie heeft, doet het ook erg veel nevenactiviteiten. Zo zijn er veel diverse rondleidingen voor verschillende (doel)groepen. De espressobar (waarbij ook kunst de bezichtigen is,) is de hele dag gratis toegankelijk. Dit verlaagt de drempel om ook even tussendoor naar het museum te gaan. Nu staan links drie afbeeldingen van schilderijen, maar dit is niet het enige kunstgenre dat het museum huisvest. Zo beschikt het museum over een uitgebreide collectie tekeningen, sculpturen, foto’s, servies en andere objecten. Bijna allemaal voorzien van goede begeleidende teksten. Is het dan alleen maar lof? Oké, we blijven kritisch. De garderobe is niet echt een logistiek hoogstandje. Wel netjes dat je jas persoonlijk wordt aangenomen maar dit zorgt wel voor 10 minuten wachten, en dat met maar drie wachtenden voor me. De beveiliging wordt uitbesteed aan beveiligers in opleiding; heeft zijn charmes maar ook zijn informatieve gebreken. Maar hé, als dat het ergste is...

Salvador Dalí - Couple Aux Têtes Pleines De Nuages (1936) Boijmans van Beuningen

Het meest prettige aan het museum zijn de relatief kleine en overzichtelijke ruimtes die op thema zijn ingedeeld. In de ruimtes hangen diverse topstukken die het thema of genre laten zien. De algemene inleidende teksten die erbij staan, zijn erg duidelijk en zorgen er gelijk voor dat de afzonderlijke werken meer tot de verbeelding gaan spreken. Van Jheronimus Bosch tot aan Mondriaan, het wordt toegankelijk!

Museumpark 18-20

3015 CX, Rotterdam

9


SCHEEPVAARTMUSEUM Het Scheepvaartmuseum laat zien hoe de zee de Nederlandse cultuur heeft bepaald. In interactieve tentoonstellingen ontdek je op je eigen manier 500 jaar maritieme geschiedenis. Er zijn speciale tentoonstellingen voor kinderen, zoals ‘Zie je in de Gouden Eeuw’ en ‘Het verhaal van de walvis’. Buiten ligt de replica van het beroemde VOC-schip Amsterdam. Het Scheepvaartmuseum is een prachtig groot gebouw in het hart van Amsterdam.

Hakkebord met de Bijbelse voorstelling ‘Christus En De Overspelige Vrouw’ (1850)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Persoonlijke expo (online) - Kenniscentrum - Bibliotheek - Museumrestaurant - Museumwinkel - Zaalverhuur - Diverse thema’s - Replica VOC-schip Amsterdam Willem Abraham de Wijn, Het Dopen Van Een Schip (1946)

Scheepvaartmuseum

Er zijn veel verschillende kunstdisciplines te bewonderen. Zo huist het museum een mooie collectie schilderijen, navigatie-instrumenten, fotoalbums, scheepsornamenten, jachtmodellen en nog veel meer maritiem gerelateerde objecten. De replica van het VOC-schip ‘Amsterdam’ is een erg leuke aanvulling op het museum. Het gehele schip is te betreden en dit geeft een optimale beleving voor de bezoeker. Het schip is groot maar de doorgangen en kamers zijn klein en laag. Van binnen is het schip ingericht met meubels en producten van uit die tijd. Ook is er een spel te spelen waarbij de bezoeker zogenaamd een kanon kan afvuren. Dit geeft al met al een leuke impressie van hoe het leven op zo’n schip er vroeger uitzag.

Het Scheepsvaartmuseum met de replica van het VOC- schip ‘Amsterdam’ op de voorgrond

10

Al profileert het museum zichzelf als zijnde een museum voor alle doelgroepen, toch is het voornamelijk op kinderen gericht. Dit is te merken aan de manier waarop de werken worden gepresenteerd en aan de begeleidende teksten. Er zijn namelijk veel tentoonstellingen die je letterlijk kan betreden en waarin je op ontdekkingstocht kan gaan. Een interactieve vorm die voor kinderen erg goed werkt.

Kattenburgerplein 1

Al met al een leuk museum om met kinderen te bezoeken. Voor mezelf kies ik toch liever voor iets minder interactiefs en iets meer diepgang. 1018 KK, Amsterdam


VAN GOGH MUSEUM Het was er druk, heel erg druk! Nog nooit had ik voor een museum 20 minuten buiten in een rij hoeven staan. Eenmaal binnen was het niet minder met de drukte. Op de begane grond krioelde het van de mensen. Ik heb mezelf eroverheen gezet en laten onderdompelen in de magische wereld van Van Gogh.

Vincent van Gogh, De Aardappeleters (1885)

Vincent van Gogh, Agostina Segatori In Le Tambourin (1887)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Vrijdagavondprogramma - Informatiecentrum - Bibliotheek - Museumcafé - Museumrestaurant - Museumwinkel (ook online) - De koffer van Vincent - Kinderworkshops - Camilles kijkdoos - Kleurplaten - Speurtocht - Atelierpraktijk

Want alle negativiteit over de entree daargelaten, het museum zelf is heel erg goed. In drie verdiepingen is de het werk in chronologische volgorde te bewonderen. Op de begane grond zijn werken van een aantal tijdgenoten, en een aantal meesterwerken van Van Gogh te bewonderen. Op de eerste verdieping hangt het vroegere werk en op de derde verdieping het latere werk. De bovenste verdieping wordt gebruikt voor wisselende tentoonstellingen. Tijdens mijn bezoek hingen hier werken van Félix Vallotton. Een zeer mooie tentoonstelling met ook hele mooie werken! Wat dit museum bijzonder maakt is uiteraard de grote collectie van Van Gogh en de schitterende manier van presentatie. Duidelijke beschrijvingen bij het werk en inleidende teksten zorgen voor houvast en verdieping. Wat erg goed is gedaan is de atelierpraktijk. Hier is te zien met wat voor materiaal Van Gogh werkte, waarom hij bepaalde kleuren gebruikte, waarom sommige kleuren veranderen en nog veel meer achtergrondinformatie over de schilder en zijn werken. Erg leuk voor kinderen maar ook super interessant voor volwassenen. Wat nog een extra pluim van mij krijgt is de website. Deze is zeer overzichtelijk en uitgebreid opgezet.

Vincent van Gogh, De Tuin Van De Inrichting Saint-Paul (1889) Van Gogh Museum

Paulus Potterstraat 7

Ik miste eigenlijk maar twee dingen: ten eerste wat meer rust in het museum en ten tweede het schilderij van de zonnebloemen. Deze hing tijdelijk in The National Gallery in London. Binnenkort weer terug dus! 1071 CX, Amsterdam

11


FRANS HALS MUSEUM Ik had het al een tijdje in mijn gedachten: ik wil naar het Frans Hals Museum. Al van kinds af aan, toen ik een keer een werkstuk moest maken over schilderijen, zit deze schilder in mijn hoofd. En dan was het nu eindelijk zover. Samen met mijn vriendin, op naar Haarlem!

Maerten van Heemskerck, De heilige Lucas Schildert De Madonna (1532)

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Gratis audiotour - Frans Hals Atelier - Museumcafé - Museumwinkel - Museumtuin - Evenementen - Wisselende tentoonstellingen - Film ‘Het Fenomeen Hals’

Frans Hals, Portret Van Pieter Jacobsz Olycan (1629/1630)

Het museum is gehuisvest in een schitterend oud pand. Met veel oude details en een schitterende binnenplaats lijkt het echt alsof je teruggaat in de tijd. Dit zijn de uiterlijke kenmerken die mijn beleving positief beïnvloeden. Jammer genoeg waren er ook veel aspecten die eraan bijgedragen hebben dat mijn totaalbeleving toch niet zo positief was. Ten eerste werden we niet echt vriendelijk ontvangen. Het personeel had eerlijk gezegd zijn beste tijd wel gehad. Lange gezichten achter de kassa en een soort negatief ingestelde automatische piloot die ons de gratis audiotour omdeed. (Vooral nergens anders aanzitten dan aan deze knopjes!!!) Nu laten we onze dag niet zomaar verpesten en zijn vol goede moed het museum ingegaan. Eerst naar de film ‘Het fenomeen Hals’; een leuke film die, door middel van videomapping op 67 schermen van verschillende formaten, een biografisch beeldverhaal vertelt. Toen gingen we het daadwerkelijke museum in. Hier ging het mis. Alsof heel hoogbejaard Haarlem + alle touristen + alle scholen die dag gratis naar binnen mochten. Het was een groot kabaal en het museum nodigde blijkbaar niet echt uit tot stilte. Ik kon me simpelweg niet concentreren.

12

Gerrit Adriaensz Berckheyde, De Grote Markt Te Haarlem Met De Grote Of St. Bavokerk (1696) Frans Hals Museum Groot Heiligland 62

Ook vond ik de collectie niet goed gepresenteerd. Er waren geen duidelijke samenhangende thema’s. Enkel bij Frans Hals’ werken (maar 14 stuks) was dit duidelijk. Helaas een gemiste kans van het museum! 2011 ES, Haarlem


MUSEUM SPEELKLOK Het Museum Speelklok zegt het vrolijkste museum van Nederland te zijn. Carillonklokken, speeldozen, pianola’s, orchestrions, straat-, kermis- en dansorgels zijn allemaal te vinden in het museum. Het is er daarom ook nooit stil, wat op zich wel vrolijk is. Maar is het verder ook nog interessant genoeg?

Interieurs Museum Speelklok

Voorzieningen: - (gratis) Rondleidingen - Online database - Onderwijsprogramma’s - Speurtocht - Werkplaats (zelf muziek maken) - Museumcafé - Museumwinkel - Zaalverhuur - Instrumentverhuur - Restauratieatelier - Wisselende tentoonstellingen - Trouwlocatie L. Hupfeld, De Violina - Orchestrion (1910)

De rondleiding wordt gegeven door een jongeman. Hij doet het best leuk maar de sleur zat er wel al een beetje in. Begrijpelijk als je ziet dat hij na afloop 5 minuutjes mag pauzeren alvorens de volgende groep zich meldt. We zien de vroegste muziekautomaten tot aan de grootste orgels. Het verhaal van de jongen maakt het wel een stuk leuker, maar eerlijk is eerlijk: een uur lang naar orgels en konijnen in hoedjes kijken gaat toch vervelen. Na de rondleiding kijken mijn vriendin en ik nog even rond. Het is er een zooitje. In verschillende hoeken staan diverse orgels en andere instrumenten opgeborgen, al dan niet half bedekt met lakens. Misschien omdat er binnenkort een nieuwe tentoonstelling met Hans Klok van start gaat... Op zich is het een leuk museum. Voor kinderen is er een speurtocht opgezet die resulteert in het zelf maken van een lied, en voor ouderen is het pure nostalgie. Maar voor de jongeren (daar schaar ik mezelf toch even onder) is er eigenlijk niet zo veel vrolijks aan. Ooit met mijn kids maar eens terug dan.

Interieur Museum Speelklok Museum Speelklok

De binnenkomst is positief. Midden het centrum van Utrecht is het museum gevestigd in een oude kerk. Mijn vriendin en ik worden begroet door twee enthousiaste dames bij de kassa. Na onze jas en tas in de kluisjes te hebben gedaan gaan we het museum in. We worden nog geattendeerd op het feit dat er een gratis rondleiding begint over 10 minuutjes. Hier maken wij maar wat graag gebruik van.

Steenweg 6

3511 JP, Utrecht

13


REMBRANDTHUIS Als je het echte gevoel wil hebben bij de schilderijen van Rembrandt van Rijn is het Rembrandthuis in Amsterdam een must! Dit schitterende pand aan de Jodenbreestraat in het hart van Amsterdam neemt de bezoeker mee terug in de tijd. Het pand is net zo ingericht zoals Rembrandt er vroeger zelf geleefd heeft. Dit is gereconstrueerd aan de hand van brieven die bewaard zijn gebleven.

Rembrandt van Rijn, Christus Geneest De Zieken (De Honderdguldenprent) (Ca. 1643-49)

Voorzieningen: - Rondleiding - (gratis) Audiotour - Online database - Onderwijsprogramma’s - Demonstraties/workshops - Speurtochten - Lezingen - Werkplaats (zelf kunst maken) - Film over Rembrandt - Bibliotheek/informatiecentrum - Tentoonstellingen - Museumwinkel - Zaalverhuur - Trouwlocatie Ferdinand Bol naar Rembrandt, Christus Verschijnt Aan Maria Magdalena (1638)

Rembrandthuis

Erg fijn is de gratis audiotour. Deze licht sommige schilderijen uit en geeft uitleg bij de verschillende kamers. Ook leuk is de etsworkshop die te volgen is in een van de ruimtes. In de kamer waar Rembrandt daadwerkelijk schilderde gaf iemand een demonstratie. Hij legde uit hoe verf vroeger gemaakt werd. Het pand naast het originele huis is sinds 1998 bij het museum getrokken. Dit biedt meerdere voordelen. Het belangrijkste is dat er simpelweg veel meer ruimte is. Hierdoor heeft de uitgebreide collectie originele etsen van Rembrandt een plek gekregen. Toch een leuke afsluiter om na een tour door (in feite) een reproductie, toch nog iets authentieks van Rembrandt te mogen bewonderen. En die etsen zijn werkelijk waar schit-te-rend! Het museum doet ook erg veel activiteiten. Zo zijn er tal van rondleidingen, workshops en schoolprogramma’s. Het is daarom echt een museum voor jong en oud! Eigenlijk moet je dit museum bezoeken in combinatie met het Rijksmuseum, voor een ware totaalbeleving.

Interieur Rembrandthuis, het atelier

14

Het pand alleen al is schitterend! Het is volledig ingericht met keuken, bedstedes, kasten, stoelen en... schilderijen! Er hangt jammer genoeg maar begrijpelijk geen echte Rembrandt. Wel hangen er originele werken van PreRembrandtisten, leerlingen en tijdgenoten van Rembrandt.

Jodenbreestraat 4

1011 NK, Amsterdam


STEDELIJK MUSEUM Hoe krijg je ‘moeilijke’, abstracte kunst toegankelijk voor een algemeen publiek? Volgens mij dé vraag voor elk museum dat ook maar één abstract werk in de collectie heeft. Voor het Stedelijk Museum in Amsterdam lijkt dit geen vraag meer te zijn, zij hebben het antwoord al lang gevonden! Van rondleidingen voor de allerkleinsten tot aan hoogbejaarde demente mensen, voor het Stedelijk geen doelgroep te moeilijk. Over alles lijkt goed nagedacht. De zalen zijn duidelijk ingedeeld op thema en/of stroming en het pand geeft onbewust richting aan, zodat alles aan bod komt. Ook slim dat het café boven zit, zodat je tijdens je bezoek tussentijds even kan bijtanken.

George Hendrik Breitner, De Dam Bij Avond (1893)

Piet Mondriaan, Compositie No. IV, Met Rood, Blauw En Geel (1929)

Voorzieningen: - (gratis) Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Blikopeners - Tentoonstellingen - Werkplaats (zelf kunst maken) - Rolstoelroute - Informatiecentrum - Bibliotheek - Museumrestaurant - Museumwinkel - Zaalverhuur

Het bijzondere van het museum zijn ook altijd de toonaangeven wisselende tentoonstellingen. Zo was er tijdens mijn eerste bezoek een tentoontstelling van Kazimir Malevich. Dit was erg uitgebreid en voorzien van goede begeleidende teksten. Tijdens mijn tweede bezoek werd de tentoonstelling van Marcel Wanders gepresenteerd. Zijn collectie heeft minder uitleg nodig, daar waar het meer om gebruiksvoorwerpen en interieur gaat. Uiteraard is er wel extra informatie beschikbaar. Als laatste vind ik de bijzondere nevenactiviteiten goed. Zo zijn er regelmatg filmavonden, of bijzondere workshops. Dit is uiteraard heel goed om nieuw publiek te bereiken.

Kazimir Malevich, Vrouw Met Krant Op Schoot (1904) Stedelijk Museum

Ondanks dat er veel abstracte werken worden gepresenteerd, is Stedelijk erg toegankelijk. Het gebouw ademt ruimte en de medewerkers zijn aardig (afgezien van een nogal erg dwingende beveiliger). De werken zijn voorzien van goede beschrijvingen en als er meer behoefte is aan verdieping zijn er diverse (gratis) rondleidingen en een audiotour beschikbaar.

Museumplein 10

1071 DJ, Amsterdam

15


HET NOORDBRABANTS MUSEUM Tijdens de minor Kunst & Cultuur zijn we verschillende keren op excursie geweest naar diverse musea. Ook dit musea hebben we aangedaan tijdens zo’n excursie. Twee medestudenten gaven hier een korte rondleiding van zo’n 30 minuutjes. Natuurlijk veel te kort voor een museum! Al lopend door het museum, op weg naar de werken die mijn klasgenoten wilden bespreken, zag ik diverse schilderijen die ik eigenlijk veel langer wilde bekijken. Ik heb verschillende doeken van Jan Sluijters zien hangen en een paar van Van Gogh. Ik dacht, die zoek ik later nog even online op...

Het Noordbrabants Museum, De Statenzaal

Voorzieningen: - Rondleiding - Online database - Onderwijsprogramma’s - Werkplaats (zelf kunst maken) - Wisselende tentoonstellingen - Activiteiten - Beeldentuin - Informatiecentrum - Bibliotheek - Museumrestaurant - Museumwinkel - Zaalverhuur

Ruud van Empel, Sunday #2 (2012)

Maar alle negativiteit over het online voorkomen verder daargelaten. Het museum zelf is prachtig. Een schitterende entree in een statig oud pand. De Statenzaal, die bijna twee eeuwen lang dienst deed als vergaderzaal van de Provinciale Staten van Noord-Brabant, is nog steeds in gebruik, maar dan voor culturele doeleinden. Ook de tentoonstellingen worden met veel zorg gepresenteerd. Tijdens ons bezoek was ‘Het Verhaal Van Brabant’ geëxposeerd. Hier waren veel extra kunstwerken voor geleend. De opzet was erg interactief en er viel veel te ontdekken voor kinderen. Jammer dat er geen Jheronimus Bosch hing, talking about Brabant!

Kees Bastiaans, Familieportret (1949)

16

Het Noordbrabants Museum

En daar gaat het mis bij Het Noordbrabants Museum. De site is erg onoverzichtelijk en van de totale collectie staan er maar 200 werken in de database. Onder het kader van: tijdelijk niet toegankelijk vanwege werkzaamheden aan de collectiedatabase. Dit soort dingen maakt mij als communicatiestudent (en gewoon als persoon) een beetje droevig. Zeker in deze tijd dat online zichtbaarheid zo verschrikkelijk belangrijk is en je moet vechten voor je publiek, is je belangrijkste communicatiemiddel super belangrijk. En dan moeten we het hiermee doen. Werk aan de winkel!

Verwersstraat 41

5211 HT, ‘s-Hertogenbosch


18


19


MUZIEKFESTIVALS EN -VOORSTELLINGEN Lunchconcert Quintet Airlines Het Koninklijk Concertgebouw, Amsterdam Nordic Delight - Norwegian Night Diverse bands en voorstellingen EKKO, Utrecht Tweetakt-Kaap Diverse bands en voorstellingen Neude-Fort Ruigenhoek, Utrecht

[Vorige bladzijde: Édouard manet, un bar aux folies bergères - 1882]

19


QUINTET AIRLINES Over de muziek: Quintet Airlines is een Spaans/Frans/Nederlands blaasensemble dat in 2012 is opgericht door vijf jonge musici die hun passie, zowel in muzikaal als vriendschappelijk opzicht, wilden delen om zo tot een gezamenlijke interpretatie te komen. Origineel of gearrangeerd repertoire, het (laten) componeren van nieuwe composities of het uitnodigen van een basklarinettist of pianist aan boord: de crew van Kwintet Airlines vliegt graag door allerlei verschillende genres.

Over de locatie: In 1881 names zes vooraanstaande Amsterdammers het initiatief voor de bouw van een nieuwe concertzaal. In 1888 vond het feestelijke openingsconcert van het Concert-Gebouw plaats. Ruim 125 jaar later is Het Koninklijk Concertgebouw, de koninklijke status verkreeg de zaal op zijn 125e verjaardag, een van de drukste bezette concertzalen ter wereld. Ruim 700.000 bezoekers weten het gebouw te vinden tijdens de meer dan 900 activiteiten per seizoen.

Het quintet bestaat uit: - Joséphine Poncelin de Raucourt, fluit - Maxime le Minter, hobo - Alicia Pallarés Tello, klarinet - Florian Krouwel, fagot - Romain Bly, hoorn

De Kleine Zaal is vrijwel identiek aan de beroemde ovale zaal in Felix Meritis. De Grote Zaal werd wat betreft vormgeving en materiaalgebruik gebaseerd op de, in de Tweede Wereldoorlog verwoeste, grote concertzaal van het Gewandhaus in Leipzig.

Persoonlijke beleving: Tijdens de eerste lesdag van de minor zijn we naar de voorstelling van Quintet Airlines gegaan in het Koninklijk Concertgebouw in Amsterdam. Het was voor mij de eerste keer dat ik in dit wereldberoemde gebouw was, en ik keek er al een tijd naar uit. Al geruime tijd probeer ik me wat meer te verdiepen in klassieke muziek, ik was ook al vaker naar klassieke voorstellingen geweest. Maar deze plek in Amsterdam is toch wel het paradepaardje van de Nederlandse klassieke muziekwereld. En daar betaal je dan meestal ook voor! Deze middag gingen we echter met de minorgroep naar een gratis lunchconcert. Een super concept! Het gratis mogen bezoeken van een voorstelling in dit pand is een geweldige kans om in aanraking te komen met zowel de klassieke muziek, als met het concertgebouw. En ik was blijkbaar niet de enige die er enthousiast over was. De entree stond helemaal vol met mensen en het was dringen voor een plekje. De kleine zaal, waarin het concert werd gegeven, zat tot de nok toe vol. Quintet Airlines speelde twee stukken van het blaaskwintet van Jean Françaix en twee stukken van het vierde strijkkwartet in e-klein van Felix Mendelssohn. Ik kende de stukken nog niet maar ik vond ze wel mooi. Al prefereerde ik de stukken van Mendelssohn omdat die wat meer melancholisch klonken. Ik vond het al met al super om een keer mee te maken en neem mijn petje af voor het ontwikkelen van zo’n concept! 20

Het Concertgebouw

Concertgebouwplein 10

1071 LN, Amsterdam


NORDIC DELIGHT - NORWEGIAN NIGHT Over de muziek: Deze avond traden er drie Noorse bands op. De eeste was Jonas Alaska: een jongeman met gitaar. Hij speelde rustige folkachtige nummers en wist ondanks zijn ingetogen houding de zaal voor zich te winnen. Hij had veel humor en zelfspot en dat, afgewisseld met zijn beeldschone nummers, kwam zijn show heel erg ten goede. De tweede band was Highasakite. De band bestaat uit vijf leden maar is erg veelzijdig. Zo speelt de zangeres ook zither en steeldrums, de gitarist ook Flugabone, en heeft de drummer een sample pad en gebruiken de twee toetsenisten allebei twee verschillende synthesizers. Erg divers dus! De laatste band was Atlanter. Een echte bluesrockband met een hoofdrol voor de elektrische gitaar. Deze vier mannen spelen als een geoliede machine.

Over de locatie: EKKO is een poppodium gelegen aan de Bemuurde Weerd in Utrecht en tevens mijn oude stageplaats. In EKKO spelen veel vernieuwende (inter)nationale bands en dj’s. Daarnaast kent EKKO een aantal vaste en wisselende dansavonden, waarbij allerlei stromingen zoals alternatief, hiphop, acid, (minimal-) techno, electro en chiptune hun eigen avonden hebben. Met de relatief kleine zaal (350 man) biedt het podium een goed alternatief tegen de grote zalen als TivoliVredenburg en de HMH. EKKO is meer dan alleen een poppodium. Zo hangen er altijd verschillende exposities, kan er op donderdag en vrijdag (vegetarisch) gegeten worden, zijn er regelmatig filmavonden, lezingen en debatten, doen ze aan zaalverhuur en nog veel meer. Maar voorop blijft EKKO de plek om nieuwe, kwalitatief goeie muziek te ontdekken in Utrecht.

Persoonlijke beleving: Deze avonde was een hele leuke en een bijzondere voor mij! Naast dat EKKO mijn oude stageplek is, doe ik de marketing voor Nordic Delight. Ik heb de avond niet helpen ‘ontwerpen’ maar ik heb er wel voor gezorgd dat er ruchtbaarheid aan gegeven werd. En niet zonder succes! De avond was uitverkocht. Nordic Delight is een festival dat zich richt op Scandinavische muziek, kunst, lifestyle, eten en nog veel meer. Het daadwerkelijke festival zal dit jaar in oktober plaatsvinden en deze avond in EKKO was een klein opwarmertje daarvoor. Deze avond stond geheel in het teken van Noorwegen. De avond zelf was nog een verrassing voor mij. Ik kende de bands nog niet goed en ik was benieuwd hoe ze de rest van het pand hadden aangekleed. In het café was een beamer geïnstalleerd, hierop werden verschillende korte films afgespeeld. Daarnaast hing er een nieuwe expositie op die door mensen van Nordic Delight in samenwerking met Noorse fotofgrafen is gemaakt. Het waren stukken hout waarop foto’s van de Noorse kunstenaars waren afgedrukt. Boven werden er in de voorkamer ook films vertoond van Noorse komaf. Het hoogtepunt van de avond was voor mij de band Highasakite. Het was de beste liveband die ik in tijden had gezien. Melancholische droompop die je overspoeld met een muur van geluid. EKKO

Bemuurde Weerd WZ 3

3513 BH, Utrecht

21


TWEETAKT-KAAP Over de muziek: Tweetakt-Kaap is geen muziekfestival pur sang. Het is eigenlijk een theaterfestival met jongeren als primaire doelgroep. Overdag waren er daarom ook diverse activiteiten en voorstellingen voor kinderen maar ‘s avonds ging het gewoon goed los met muziek. Het festival had dus een hele diverse doelgroep. De artiesten die er ondermeer optraden gedurende het fesival waren Baskerville, Tim Knol, MC Fit + Akwasi, The Kik, Spinvis, Happy Camper en nog veel meer. De voorstellingen waren van verschillende artiesten, cabaretiers, kunstenaars, toneelgezelschappen en dergelijken. Tweetakt-Kaap is daarom ook een erg gevarieerd festival en als een van de weinige ook écht leuk voor alle leeftijden! Het is geen plek om nieuw talent te ontdekken, maar daar heeft Utrecht ook al genoeg alternatieven voor.

Over de locatie: Tweetakt en Kaap zijn dit jaar voor het eerst samengevoegd. Tweetakt is het festival op Neude in het centrum van Utrecht en Kaap is het festival dat net buiten de stad op Fort Ruigenhoek plaatsvindt. Op Neude was een heus cowboy-dorp gebouwd met twee grote glazen kassen. De ene kas was de restaurantkas. Hier kon overdag heel erg gezellig wat gedronken en gegeten worden. ‘s Avonds werd deze kas gebruikt als café. De andere kas heette de festivalkas. Hier vonden alle optredens plaats. Maar Tweetakt is niet alleen op Neude. Ook de schouwburg van Utrecht, Theater Kikker, de Reuzenhal en nog een handvol andere locaties deden mee. Kaap is op het schitterende Fort Ruigenhoek. Een feest op zich! De ideale plek voor een theaterfestival.

Persoonlijke beleving: Tijdens Tweetakt-Kaap heb ik meegeholpen als vrijwilliger. Zo heb ik gedurende Tweetakt, dat van 4 tot en met 21 april duurde, meegeholpen met de op- en afbouw, en meegeholpen achter de bar. Ook heb ik nog meegeholpen met de opbouw van Kaap, dat van 4 april tot en met 29 juni duurt. Dit festival is nog een tijdje stilgelegd vanwege klachten van omwonenden, maar gelukkig is het weer hervat vanaf 11 mei. Ik heb het meetse in de restaurantkas gewerkt achter de bar. De diensten varrieerden van 11.00 - 18.00 en van 18.00 - 03.00 (max.). Het was erg leuk om de verschillende soorten publiek te zien. Overdag kwamen er regelmatig basisschoolklassen naar een voorstelling kijken. Die middagen bestonden uit heel veel koffie en limonade schenken. De avonden daarentegen konden enorm druk zijn met (dorstige) volwassenen. Kaap is op Fort Ruigenhoek; een oud fort dat rond 1869 is gebouwd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het leuke aan deze locatie zijn de vele bunkers. Hierdoor kunnen er veel verschillende activiteiten plaatsvinden. Zo staat in een kelder een groot hamsterrad, waar je in kan rennen. Hierdoor wek je stroom op en zodoende gaat er een lp-speler spelen. Op Neude is zo’n sfeer gecreëerd door verschillende hokjes te bouwen. In het ene hokje was bijvoorbeeld een kinderdisco en in de andere kon je je persoonlijk laten toezingen. Al met al een erg leuke ervaring en aanrader! 22

Tweetakt-Kaap

Neude-Fort Ruigenhoek

Utrecht


BOEKEN, FILMS EN DOCUMENTAIRES Stephen Little, Kunst begrijpen Fiona Bradley, Stromingen in de moderne kunst: Surrealisme Inside Llewyn Davis Close up: Renoir - Het impressionisme voorbij

23


KUNST BEGRIJPEN Het boek Kunst Begrijpen van Stephen Little is een kort en bondig handboek dat de belangrijkste stijlen in de kunstgeschiedenis beschrijft. Het eerste deel van elke beschrijving is steeds een korte inleiding tot de kunststroming, met daarin een beknopte samenvatting van de hoofdkenmerken. Hierna volgt een lijst met de belangrijkste kunstenaars die verbonden zijn met de stroming. Hierop volgt altijd een bondig lijstje met sleutelwoorden. Deze woorden sommen de belangrijkste begrippen, stijlen of vraagstukken op die te maken hebben met een periode. In de hoofddefinitie worden de kunst en kunstenaars uitgebreider toegelicht dan in de korte inleiding; de betekenis van de beweging, de geschiedenis en ideeën, methoden of stijlkenmerken die de stroming onderscheiden van andere. Ook worden bij elke stroming de belangrijkste werken genoemd plus ‘andere werken’ die ook relevant zijn voor die bepaalde stroming. De laatste twee kopjes zijn ‘zie ook’, de stromingen die verwant zijn, en ‘Kijk niet naar’, de stromingen die er absoluut niets mee te maken hebben.

Ik vond het boek op zich vrij overzichtelijk. Het is een duidelijke opzet en elke stijl wordt kort beschreven. Wel vind ik het kopje ‘Kijk niet naar’ nergens op slaan. De meeste mensen snappen wel dat de Rococo niet erg veel te maken heeft met het Kubisme. Ook vond ik de schrijfstijl af en toe wat hinderlijk. Ik kreeg af en toe het idee dat de schrijver zijn zinnen expres moeilijker had gemaakt dan nodig. Ik houd er erg van als schrijvers gewoon zeggen waar het op staat. Zeker bij zo’n boekje dat toch een beetje voor beginners in de kunst is geschreven, mag de taal wel wat toegankelijker. Al met al een overzichtelijk boekje dat zich uitstekend leent om iets van kunst te gaan begrijpen. Zou ik het adviseren aan iemand die niks met kunst heeft? Ja, ik denk het wel. Zou hij zich daardoor wat makkelijker openstellen voor kunst? Dat betwijfel ik nog engiszins. 24

Stephen Little

Kunst begrijpen - Inzicht krijgen in de belangrijkste kunststromingen

Librero


SURREALISME Stromingen in de moderne kunst is een serie boeken die zijn uitgegeven door Uitgeverij THOTH in samenwerking met de Tate Gallery Londen. De serie bespreekt de belangrijkste kunststromingen van de twintigste eeuw. Elk deel bevat illustraties van werken uit beroemde collecties van over de hele wereld. Dit boek gaat over het Surrealisme en geeft een overzicht van deze beweging en werpt een nieuw licht op de soms ingewikkelde verbeeldingswereld van de surrealisten. Er wordt beschreven hoe de kunstenaars elkaar leerden kennen, wat de verhouding van het Surrealisme met Dada was en waardoor de beweging werd beïnvloed. Er ligt een grote nadruk op de invloed en het werk van Sigmund Freud. Ook de rol van vrouwen komt aan bod. Zij inspireerden niet alleen tot werken maar waren ook zelf als kunstenaressen actief. Ook wordt er aandacht besteed aan het surrealisme in film en theater. De kunstwerken, die allemaal afkomstig zijn uit collecties van over de hele werled, worden stuk voor stuk diepgaand geanalyseerd. Van deze serie zijn ook edities verschenen over het Kubisme, Minimalisme, Postimpressionisme, Expressionisme, Futurisme, Modernisme, Realisme, Abstracte kunst, Conceptuele kunst, Popart en Postmodernisme.

Het boek is op een vlotte en fijne manier geschreven. Aangezien het Surrealisme best wel ‘vaag’ kan zijn is dit geen overbodige luxe! De tekst is afwisselend doordat er originele citaten worden gebruikt. Zo zijn er verschillende stukken van de geschreven manifesten en gedichten in de tekst verwerkt. Wat ook fijn aan het boek is, is dat het ontstaan van de stijl als een chronologisch verhaal verteld wordt. Het verhaal begint bij het ontstaan van de term surrealisme en hoe dit is overgenomen door André Breton en zijn vriend Philippe Soupault in hun ‘Manifeste du surréalisme’. Vanuit daar gaat het verhaal verder naar de verschillende steden en bijhorende kunstenaars waar de stijl ontstond. Vervolgens groeit het verhaal met de stroming mee naar de grote bekende kunstenaars zoals Salvador Dalí. Het boek sluit af met het hoofdstuk ‘een erfenis van het Surrealisme’, hierin staat beschreven hoe de stijl na de dood van Breton in zekere zin doorleeft in de kunst en maatschappij. Ik vond het al met al een erg mooi boek. Ik heb uit deze serie ook het boek over Conceptuele kunst en zal deze ook zeker gaan lezen! Jammer dat de gehele serie niet meer leverbaar is. Fiona Bradley

Stromingen in de moderne kunst - Surrealisme

Thoth

25


INSIDE LLEWYN DAVIS Inside Llewyn Davis is een fictieve film over het leven van de gelijknamige jonge volkszanger in de Greenwich Village folk scene van de jaren ‘60. Llewyn (Oscar Isaac) probeert een solocarrière van de grond krijgen, nadat zijn muzikale partner Mike zelfmoord heeft gepleegd. Hij ontmoet de muzikanten Jim (Justin Timberlake) en Jean (Carey Mulligan) en blijft daar ook geregeld slapen omdat hij zelf geen huis meer heeft. Llewyn wil het erg graag maken als muzikant, maar domme pech en zijn eigenwijze karakter staan hem in de weg. Tot overmaat van ramp maakt hij Jean ook nog zwanger. Llewyn heeft van zijn agent een lp mogen maken, Inside Llewyn Davis, en hij hoopt het hiermee te maken bij een producer in Chicago. Llewyn krijgt geen reactie van de producer en hij besluit om naar Chicago te liften, om zo de producer persoonlijk naar zijn mening te vragen. Wanneer hij na een moeizame autotocht in Chicago aankomt en een stukje voor de producer speelt, zegt hij dat er niet veel te verdienen valt met zijn soort muziek. Dan besluit Llewyn te stoppen met zijn muziek en, net als voorheen, te gaan werken als matroos. Aan het einde van de film staat Bob Dylan zogenaamd op het podium waar Llewyn regelmatig speelde. Die avond zou Dylan ontdekt worden terwijl Llewyn buiten in elkaar wordt geslagen door een man omdat hij de vorige avond een oudere vrouw op het podium zou hebben uitgejouwd. Deze eindscene is tevens ook de beginscene van de film, en dit lijkt erg duidelijk een statement te zijn dat de zanger wordt gestraft voor zijn falen en het gebrek aan doorzettingsvermogen.

Ik vond de film niet zo’n heel erg sterk verhaal hebben. Het stereotype folkzanger uit de jaren ‘60 die het probeert te maken en waarbij het alsmaar niet lukt is wel erg typisch. Het zijn daarentegen de kleine aspecten en de goeie humor die de film toch zeker de moeite waard maken. Ook de actuers spelen erg goed. Wat ook erg meehelpt is het decor en de muziek. Kosten noch moeite zijn bespaard om het gevoel van de Greenwich Village van de jaren ‘60 over te brengen. Het verhaal is deels gebaseerd op feiten maar het personage Llewyn Davis is daarentegen verzonnen. Grote delen zijn gebaseerd op het boek van de folkzanger Dave van Ronk. Hij heeft zijn ervaringen van de folkscene in de jaren ‘60 in Greenwich Village vertaald in het boek ‘The Mayor of MacDougal Street’. Het leuke is dat we door deze film een kijkje krijgen in de wereld van de folk, voordat het grote geld en de stadionshows kwamen. Het gaat hier om de pure folk songs, de verhalen en de drang om die verhalen te vertellen. Daar tegenover staat de droom om beroemd te worden, het commerciële verhaal, het persoonlijk succes. De film heeft diepere lagen maar die zijn er altijd voor diegenen die ze zoeken. Wanneer de film puur als vermaak bekeken wordt, heeft hij niet zo’n sterk verhaal. Dan moeten we het doen met de humor en de tragiek van de altijd worstelende man. En uiteraard ook: de goede muziek! 26

Inside Llewyn Davis

Joel en Ethan Coen (VS 2013)

105 minuten


CLOSE UP: RENOIR AVRO Close Up ‘Renoir - Het impressionisme voorbij’ werd uitgezonden op dinsdag 22 februari om 23:00 uur op Nederland 2. De documentaire schetst een beeld van de late jaren van een kunstenaar die tot het einde toe bleef experimenteren. Het verhaal wordt geïllustreerd met beelden van Renoirs eigen werk, dat van zijn artistiek helden én dat van de jonge schilders die hem bewonderden. Een mannelijke en een vrouwelijke verteller begeleiden de documentaire. De tekst bestaat onder andere uit verhalen maar ook uit brieven van Renoir en zijn zoon. Ook bijzonder zijn de korte stukjes speelfilm, die over Renoirs leven gaat, die soms voorbij komen, evenals het verschillende beeldmateriaal, foto’s en video’s, waar Renoir zelf opstaat. Dit geeft het geheel een persoonlijk karakter en zorgt ervoor dat het verhaal meer gaat leven.

Pierre-Auguste Renoir - Jeanne Samary in a Low Necked Dress (1877)

Deze documentaire gaat echt over de laatste paar jaar van zijn leven die hij in Cagnes-sur-Mer doorbracht. Dus we zien voornamelijk een oude, aftekelende man. Maar wel een man met een onstuitbare schilderdrang die zelfs in zijn verzwakte stoestand nog meesterwerken afleverde. Voordat ik naar deze documentaire ging kijken was ik een beetje bekend met het werk van Renoir. Ik herkende ook sommige schilderijen in de documentaire. Maar over de persoon zelf wist ik nog niets. Ik heb met grote verwondering zitten kijken. Het verhaal sprak met heel erg aan. Een man die zijn hele leven al zoekende is naar zijn manier van schilderen, en die er pas net voor zijn dood een beetje achter begint te komen hoe het moet. Dit is voor mij een teken dat deze man een ongekend groot genie was. Wie weet wat hij nog allemaal zou hebben geschilderd als hij langer zou hebben geleefd! Ik wil nu zo veel mogelijk werken van hem in het echt gaan bezichtigen en hoop daarom een keer naar Cagnes-sur-Mer te gaan en het Renoir museum te bezoeken, dat in zijn laatste woning is gevestigd. Hier schijnen elf originele werken te hangen plus een aantal persoonlijke bezittingen. Ook ga ik opletten op wanneer er weer een Close Up komt van de AVRO. Ik vond het een hele fijne uitzending met een goed verhaal en een heldere opbouw. Al met al zeer leerzaam. Dinsdag 22 Februari

Close Up: Renoir - Het impressionisme voorbij

Ned. 2 AVRO

27


CONCLUSIE De afgelopen maanden ben ik intensief bezig geweest met het bezoeken van allerlei musea en (muziek)voorstellingen. Daarnaast heb ik verschillende boeken gelezen en films en documentaires bekeken. Dit alles in het kader van mijn Cultureel Reisboek. Vooraf had ik twee verschillende doelen gesteld. Zo wilde ik simpelweg meer weten over kunstgeschiedenis en de verschillende stromingen die er bestaan. Daarnaast was ik benieuwd welke combinaties er tussen beeldende kunst en muziek in de geschiedenis zijn geweest, en of er vandaag de dag ook nog spraakmakende combinaties zijn. Doelstelling 1. Kunstgeschiedenis en stromingen Het boek ‘Kunst begrijpen’ van Stephan Little heeft mij een duidelijk beeld geschets van de meest belangrijke stromingen door de kunstgeschiedenis heen. Uiteraard behandelt dit boek niet alle stromingen, er is immers zo veel kunst die niet direct onder de meest prominente stromingen valt. Hier kwam ik grotendeels achter in de musea die ik bezocht. Zo zag ik bijvoorbeeld in het Boijmans van Beuningen een grote hoeveelheid aan verschillende stijlen. Een concreet voorbeeld hiervan is de schilderstijl De Haagse School. Een vrij belangrijke stijl in de Nederlandse kunstgeschiedenis, echter wordt deze niet behandeld in het boek van Stephen Little. In de maanden dat ik dit boek heb gemaakt, ben ik veel meer alert geworden op de verschillende kunststromingen en kunstgeschiedenis in het algemeen. Ik probeer nu voortaan in musea eerst zelf te achterhalen uit wat voor jaar een bepaald werk ongeveer komt en tot welke stijl het behoort. Daarnaast heb ik veel meer waardering gekregen voor bepaalde stijlen. Dit komt voornamelijk omdat ik de verhalen en de geschiedenis erachter nog niet kende. Doelstelling 2. Kunst en muziek Ik heb ontdekt dat muziek in de beeldende kunst heel vaak een prominente rol krijgt en dat er heel veel symboliek aan te pas komt. Zo wist ik bijvoorbeeld niet dat een luit vroeger symbool stond voor seksualiteit. Daarnaast heb ik gekeken naar combinaties van muziek en kunst. Zo versterken te twee elkaar vaak. Bijvoorbeeld bij Nordic Delight - Norwegian Night. Hier stond de hele avond in het teken van Noorwegen. Het zorgt dan voor een totaalbeleving als zowel de muziek als de kunst aan de muur in dezelfde lijn staan. Ook bij andere muziekfestivals is vaak te zien dat andere vormen van kunst worden toegepast om de sfeer te benadrukken en versterken. Zoals het vaak gaat bij persoonlijke leerdoelen die zijn ontstaan vanuit eige interesse, roepen antwoorden op bepaalde vragen juist weer nieuwe vragen op. Vanaf nu zal ik alleen maar meer alert zijn op kunst en cultuur in de breedste zin van het woord. Ik zie dit boek dan ook meer als een begin van mijn persoonlijke reis door de kunst dan als het eind. Ik ben benieuwd waar ik over vijf of tien jaar sta ten opzichte van mijn huidige doelstellingen en antwoorden. Ik zal dit boek dan ook goed bewaren en er later zeker nog eens in terugkijken. Demi van de Worp Mei 2014 28


CULTUREEL REISBOEK

EEN PERSOONLIJKE REIS DOOR DE KUNST

Vanaf februari tot en met mei in 2014 heb ik voor de minor ‘Kunst & Cultuur’ aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen aan dit Cultureer Reisboek gewerkt. Het is een persoonlijke reis door de kunst en beschrijft wat ik heb geleerd op gebied van kunst en cultuur. Dit boek beschrijft twintig verschillende culturele activiteiten en mijn ervaringen hierbij. De persoonlijke doelstellingen vooraf en de conclusies achteraf vormen de kop en staart van het verhaal dat de lezer meeneemt langs dertien verschillende Nederlandse musea, drie muziekvoorstellingen en -festivals, twee boeken, een film en een documentaire. “Zoals het vaak gaat bij persoonlijke leerdoelen die zijn ontstaan vanuit eige interesse, roepen antwoorden op bepaalde vragen juist weer nieuwe vragen op. Vanaf nu zal ik alleen maar meer alert zijn op kunst en cultuur in de breedste zin van het woord. Ik zie dit boek dan ook meer als een begin van mijn persoonlijke reis door de kunst dan als het eind.”

MEI 2014 - Demi van de Worp is een derdejaarsstudent van de Fontys Academy for Creative Industries in Tilburg. Hij studeert Communicatie - International Event, Music and Entertainment Studies en heeft daarbij de minor Kunst & Cultuur aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen gevolgd.

Mei 2014 Utrecht, Nederland. 30

Cultureel reisboek  

Dit cultureel reisboek is gemaakt naar aanleiding van een schoolopdracht van de minor 'Kunst & Cultuur' aan de HAN.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you