Page 1

2018

MAGAZINE CSG DE LAGE WAARD

VMBO

BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

Mijn favoriete leraar Klassenklus

www.delagewaard.nl

5

tips voor bruggers

2019


5 tips van bruggers voor bruggers “Rekenen is leuk�

21 23

Ruimte om te ontdekken

12

Fotogalerij

27

Website, aanmelding en contact

13


In dit magazine 22

Welkom!

05

De lijnen naar school zijn kort

16

24

De Lage Waard staat voor...

Oud-leerlingen van vmbo beroepsgerichte leerwegen

Leerling in de 18 bovenbouw

Leerlingen een goede start geven

Mijn favoriete leraar

26

Algemene informatie

04

Kennismakingsweek 06

09

Een nieuw begin voor onze leerlingen

07

Vmbo beroepsgerichte leerwegen

10

Zorgvangnet 14 Leerwegondersteuning en zorgklas

17

Loopbaanbegeleiding, Praktische Sector OriĂŤntatie en Studie-uren

20


Algemene informatie De Lage Waard Onze identiteit Protestants-christelijk Onze unieke kracht is, dat we werken vanuit het christelijk geloof. Onze normen en waarden hebben hun wortels in het evangelie van Jezus Christus. Dat motiveert ons om de ander de ruimte te geven zich optimaal te ontwikkelen. Bovendien zien wij altijd mogelijkheden om te groeien.

Scan de QR code en ga naa ons online r portaal voor groep 8

Onze leerlingen naar woonplaats (schoolbreed) 8 KM

7,6 KM 13 7,6 KM

ROTTERDAM

KINDERDIJK 13

22,7 KM

ROTTERDAM

STREEFKERK

NIEUW-LEKKERLAND 110

358 4,4 KM

RIDDERKERK

ALBLASSERDAM

9 KM

ALBLASSERDAM

358

RIDDERKERK

12,4 KM

19

24 12,4 KM

38 9,5 KM

BLESKENSGRAAF 38

MOLENAARSGRAAF

BLESKENSGRAAF

15

OUD-ALBLAS 0 KM 741 0 KM

PAPENDRECHT 741

12,4 KM

MOLENAARSGRAAF

3,3 KM

13 12,4 KM

83 3,3 KM

13

83

WIJNGAARDEN 6,2 KM WIJNGAARDEN 14 6,2 KM

PAPENDRECHT

6,2 KM

14

HENDRIK-IDO-AMBACHT

1 13,3 KM

67 6,2 KM

1

67

HARDINXVELD-GIESSENDAM SLIEDRECHT 6,9 KM SLIEDRECHT 261 6,9 KM 261

ZWIJNDRECHT 8,3 KM ZWIJNDRECHT

04

STRIJEN

22,6 KM

STRIJEN

1 22,6 KM

1 VAN WAARDE MAGAZINE

8 8,3 KM

DORDRECHT

8

5,1 KM DORDRECHT

‘S GRAVENDEEL

14 KM

‘S GRAVENDEEL

1 14 KM 1

CSG DE LAGE WAARD

OTTOLAND

9,5 KM

OUD-ALBLAS

HENDRIK-IDO-AMBACHT

2 15,9 KM

OTTOLAND 2

BRANDWIJK 24

15 9 KM

13,3 KM HEERJANSDAM

15,9 KM

19 10,5 KM

BRANDWIJK

4,4 KM

2

HEERJANSDAM

10,5 KM

NIEUW-LEKKERLAND

KINDERDIJK

2 22,7 KM

110 8 KM

STREEFKERK

244 5,1 KM 244

11,8 KM HARDINXVELD-GIESSENDAM 12 11,8 KM 12


Welkom Ik ben Thomas van de Graaf en ik zit in klas BK1b. Dat is een klas voor v mbo basis-kader, de beroepsgerichte leerwegen. In dit magazine leer je mijn school een beetje kennen. En de mensen die er rondlopen. De meeste docenten zijn erg aardig. Twee van hen vertellen hoe zij hun lessen aanpakken en hoe zij zorgen voor een fijne sfeer in de klas. Z elf vind ik techniek het leukste vak. Daar kun je iets doen en bij andere lessen zit je stil. In het gebouw zijn veel verschillende lokalen, ook voor gym, verzorging of Nederlands. Op de foto’s kun je dat wel zien. Waar ik aan moest wennen? Vooral de drukte in de gang en de wisselingen tussen elke les. Je hebt ook meer huiswerk. Hoe je dat aanpakt, vertelt je mentor je meteen in de kennismakingsweek. Als je dit magazine bekijkt, ontdek je wat je kunt verwachten. Z eker als je de tips van andere bruggers en de verhalen leest. Tot ziens op De Lage Waard! Thomas van de Graaf Brugklas vmbo basis-kader

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

05


Kennismakingsweek Voor brugklasleerlingen is de eerste week van het nieuwe schooljaar een kennismakingsweek.

Introductieprogramma In de eerste week begin en eindig je elke dag met je mentor. Met spelletjes leer je elkaar kennen en daardoor voel je je snel thuis. Verder geeft de mentor uitleg over het rooster en het plannen van je huiswerk. Ook na de introductie heb je nog steeds een uur mentorles per week.

Bente Simons brugklas vmbo theoretische leerweg

“In de kennismakingsweek zie je de mentor wat meer. Je kunt met hem over van alles praten, over dingen die niet zo leuk zijn en dingen die juist goed gaan.”

Gewenningsperiode In de eerste maanden geven leraren extra uitleg bij het huiswerk. Vaak vertelt de leraar wanneer je een so of repetitie krijgt, zodat duidelijk is wat je moet leren.

Jesper van Keulen brugklas vmbo basis-kader

“Met een speurtocht ga je de school verkennen. Dat is handig, want je zit er vier jaar.”

06

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD

Samuel van de Waard brugklas theoretische leerweg-havo

“De laatste dag van de kennismakingsweek was er een sportdag. Je kon op een opgeblazen waterbaan glijden, in een sumopak worstelen en volleyballen.”


interview

Een nieuw begin voor onze leerlingen Cindy van Oudenaarde geeft Nederlands op het vmbo basis-kader en Jan de Boer geeft les op het vmbo basis met leerwegondersteuning. Beiden helpen leerlingen een start te maken op de middelbare school.

Werkkracht JAN: “Slimheid is een combinatie van geheugen, intelligentie en werkkracht. Mijn leerlingen hebben werkkracht, net als jij, Cindy. Jij bent zelf begonnen op vmbo-bk en laat leerlingen zien dat er veel meer kan.” CINDY: “Dank je wel. Ik zie dat ook in mijn klassen. Veel leerlingen in onze brugklas hadden het lastig op de basisschool. Hier kunnen ze een nieuw begin maken en laten zien wat ze kunnen.” JAN: “Vaak zijn ze verbaasd als ze een 9 halen. ‘Meneer, dat heb ik nog nooit gehaald.’”

JAN: “Mijn mentorklas heb ik vaak een paar uur achter elkaar. Ik pas mijn programma soms aan door een film als Der Untergang te kijken. Af en toe een stukje van zo’n film kijken is heel leerzaam. Hierdoor onthouden ze bijvoorbeeld wanneer Hitler doodging, en hoe.”

Verantwoordelijkheid CINDY: “Examenleerlingen hebben vaak iets van: ‘vertel maar wat ik moet doen’. Dat draai ik om. Wat wil jij doen om je examen te halen? Als ze verantwoordelijkheid nemen, staan ze sterker in hun schoenen.”

JAN: “Mijn leerlingen weten heel goed wat er in de wereld te koop is. Maar hoe ga je daarmee om? Dan is verantwoordelijkheid en duidelijkheid geven heel belangrijk. Dat kan alleen als je een goede band hebt met leerlingen.” CINDY: “Als een leerling zich veilig voelt in de klas, komt hij pas tot leren. Met Nederlands is het heel makkelijk om sociale vaardigheden te koppelen aan de lesstof.” JAN: “In mijn klas gaat soms het boek even aan de kant. Dan gaat het niet over leren op school, maar leren leven.”

Aanpassen CINDY: “Ik kijk naar de sfeer in de klas en pas mijn les daarop aan. En ik koppel de leerstof aan de wereld buiten school. Daarvoor maak ik soms een nieuwsquiz: 5 korte vragen over wat die week actueel is.”

“Een leerling blokkeert soms door wat hij niet weet. Dan vraag ik: ‘wat weet je wel?’” VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

07


interview

Leerling in de onderbouw DAAN DUCAAT ZIT IN DE TWEEDE KLAS VAN VMBO BASIS-KADER. ZIJN BROER ZAT AL OP DE LAGE WAARD EN ZIJN VRIENDEN GINGEN ER OOK NAARTOE. DAAN VOND DEZE SCHOOL BOVENDIEN DE LEUKSTE DIE HIJ HAD GEZIEN. Beeldende vorming “Het vak Beeldende Vorming vind ik het leukst. BeVo zeg ik altijd. We zijn nu bezig met een tekenopdracht. Ik moet mijn naam heel mooi schrijven en er verschillende achtergronden bij maken.”

Daar moest ik een tafeltje maken. Nu ben ik bezig met de andere technische opleiding, PIE (Produceren, Installeren & Energie). De eerste keer heb ik een aluminium bakje gemaakt. Later in het jaar kijken we bij de andere sectoren.”

Gezelligheid “Ik vind het een erg leuke school. Ik zit in een gezellig drukke klas en we maken veel grapjes met elkaar. Vooral bij de praktijkvakken, want dan kun je makkelijker kletsen.”

Excursie “Voor een opdracht van aardrijkskunde hebben we laatst een tocht van 27 kilometer gefietst. Onderweg waren er opdrachten, bijvoorbeeld een bepaalde heuvel opzoeken. Daar moesten we ook foto’s van maken.”

PSO “Bij Praktische Sector Oriëntatie (PSO) doe je opdrachten bij twee of drie opleidingen. Ik heb eerst BWI gedaan, Bouwen, Wonen & Interieur.

Activiteiten Iedere dag begint met de dagopening en gebed. Daarvoor gebruikt de docent het boekje Oase. Elk jaar organiseert de school verschillende feesten en activiteiten, onder andere: • Brugklasfeest • Valentijnsfeest • Open Podium • Sport- en activiteitendag Vanaf de tweede klas kunnen leerlingen meedoen aan een grote toneelvoorstelling, waarvoor leerlingen wekelijks repeteren. Een keer per jaar is er een aantal uitvoeringen. Elke vrijdagmiddag oefent de schoolband. Soms treedt de band op bij vieringen en feesten.

“Docenten kunnen streng èn leuk zijn, dat gaat best samen.” 08

VAN WAARDE MAGAZINE

Elk jaar gaan leerlingen op excursie en vanaf de tweede klas zijn er bedrijfsbezoeken. Ook is er een 2daagse, waarbij alle normale lessen vervallen en de leerlingen allerlei projecten hebben. In de derde klas gaan leerlingen op kamp. Leerlingen uit de sectoren Techniek en Economie & Ondernemen gaan naar Praag, leerlingen van Zorg & Welzijn gaan op survival in de Ardennen.

CSG DE LAGE WAARD


interview

“Het praktijkvak heb je 12 uur per week. Daarom moet je wel iets kiezen wat je leuk vindt.”

Leerling in de bovenbouw Kim Hoogendoorn zit in de derde klas van vmbo kaderberoepsgerichte leerweg. Zij vindt het een leuke school met behulpzame leraren. “Als jij goed naar de leraar doet, doen zij goed terug.”

Techniek

Dagopening

“In de derde klas heb ik BWI (Bouwen, Wonen & Interieur) gekozen. In de brugklas merkte ik al dat ik techniek het leukst vond en bij PSO was dat net zo. Tijdens de praktijklessen werk ik nu aan een kaarsenstandaard. Hierna gaan we een tafel maken. Stap voor stap moeten we alles doen: uitzagen, hoeken afzagen, schuren.”

“Tijdens het eerste of tweede uur leest de docent iets uit Oase. Dat is een verhaal of gedicht over een bepaald thema. Soms is het thema wel leuk. De ene docent is er 3 minuten mee bezig en de ander 20 minuten; elke docent vult het anders in.”

Activiteiten Vakken “De bovenbouw is leuker, omdat de minder leuke vakken zijn afgevallen. Ik was blij dat ik geen biologie, geschiedenis en aardrijkskunde meer had. Techniek staat voor mij echt op één en de rest vind ik ook wel leuk.”

“In klas 1 en 2 heb je de 2daagse. Dan kun je kiezen uit allerlei excursies. Ik heb een speurtocht in Dordrecht gedaan, waarbij we foto’s moesten maken. Dit jaar ga ik op kamp naar Duitsland. We slapen dan 4 nachten in een blokhut en we gaan een dagje naar Keulen. Verder is het nog een verrassing wat we gaan doen.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

09


Vmbo beroepsgerichte leerwegen Op de basisberoepsgerichte leerweg (vmbo-bl) of kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo-kl) leer je veel door te doen. Heb je een diploma vmbo-bl of -kl gehaald, dan kun je doorstromen naar het mbo voor een beroepsopleiding. Onderbouw

Zorgklas

In klas 1 en 2 zitten basis en kader bij elkaar in een bk-klas. Je krijgt dan alle basisvakken: Nederlands, Engels, wiskunde, natuurkunde, biologie, economie, godsdienst, verzorging, techniek, informatiekunde, muziek, geschiedenis, aardrijkskunde, beeldende vorming en lichamelijke opvoeding.

De zorgklas is een apart deel van de vmbo-onderbouw voor leerlingen die veel ondersteuning, structuur en duidelijkheid nodig hebben door bijvoorbeeld autisme. Je krijgt les in kleine klassen van docenten die gespecialiseerd zijn in lesgeven op de ‘auti-manier’. Hierdoor kun je stap voor stap wennen aan de overgang van de basisschool naar de onderbouw van het vmbo. Voor de zorgklas geldt een aparte aanmeldprocedure.

Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) Het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) op De Lage Waard is een extra steuntje in je rug om je te helpen een diploma op niveau vmbo-bl of -kl te halen. Je krijgt in de onderbouw les in een aparte klas waarin minder leerlingen zitten en waar je met minder verschillende docenten te maken hebt. Voor leerwegondersteuning geldt een aparte aanmeldprocedure.

10

VAN WAARDE MAGAZINE

In de zorgklas zijn de lessen op het niveau basisberoepsgerichte leerweg (vmbo-bl) of op het niveau theoretische leerweg (vmbo-tl). Beide niveaus zitten samen in de zorgklas.

Bovenbouw: basis of kader Vanaf het derde leerjaar zijn er aparte klassen voor vmbo-kl en vmbo-bl.

CSG DE LAGE WAARD

Kom je terecht op het vmbo-kl, dan ga je dieper op de theorie in. Leerlingen van vmbo-bl lopen meer stage. In de bovenbouw volg je een van de volgende opleidingen: • Produceren, Installeren & Energie (PIE) • Bouwen, Wonen & Interieur (BWI) • Economie & Ondernemen • Zorg & Welzijn

Produceren, Installeren & Energie (PIE) De opleiding PIE laat je kennismaken met technische beroepen waarin produceren, installeren en energie centraal staan. Je leert bijvoorbeeld hoe je een schakelkast maakt, leidingen installeert of het onderhoud van een cv-ketel doet.


informatie

“Leerlingen voelen hoe het is om met allerlei materialen te werken. Dat smaakt naar meer.� Vanaf het derde leerjaar heb je les in de algemene vakken Nederlands, Engels, wiskunde, natuurkunde, cultureel kunstzinnige vorming (CKV), godsdienst, maatschappijleer en lichamelijke opvoeding. Bovendien krijg je 12 uur per week het vak techniek met theorielessen en praktijkopdrachten.

Bouwen, Wonen & Interieur (BWI) De opleiding BWI laat je kennismaken met technische beroepen waarin het bouwen, onderhouden en inrichten van gebouwen centraal staat. Je leert bijvoorbeeld hoe je een muur metselt, kozijnen schildert en meubels maakt. Vanaf het derde leerjaar heb je les in de algemene vakken Nederlands, Engels, wiskunde, natuurkunde, cultureel kunstzinnige vorming (CKV), godsdienst, maatschappijleer en lichamelijke opvoeding. Bovendien krijg je 12 uur per week het vak techniek met theorielessen en praktijkopdrachten.

Economie & Ondernemen

De opleiding Economie & Ondernemen laat je kennismaken met beroepen in kantoren en winkels, zoals verkoop, administratie en logistiek. Je leert ook presenteren en etaleren in een winkel, en het opzetten van een eigen zaak of webshop.

Vanaf het derde leerjaar heb je niet alleen les in de algemene vakken Nederlands, Engels, cultureel kunstzinnige vorming (CKV), godsdienst, maatschappijleer en lichamelijke opvoeding. Je krijgt ook economie en wiskunde. Bovendien krijg je 12 uur per week het vak Economie & Ondernemen. Deze lessen gaan meestal in op een bepaald beroep, zoals receptionist, verkoper, inkoopmedewerker of etaleur.

Zorg & Welzijn De opleiding Zorg & Welzijn laat je kennismaken met beroepen waarin de zorg voor mensen centraal staat. Van kapper tot kok tot verzorgende in een woonzorgcentrum of kinderdagverblijf.

Leren door doen

Vanaf het derde leerjaar heb je niet alleen les in de algemene vakken Nederlands, Engels, biologie, wiskunde, aardrijkskunde, cultureel kunstzinnige vorming (CKV), godsdienst, maatschappijleer en lichamelijke opvoeding. Je krijgt ook 12 uur per week het vak verzorging. Deze lessen worden gegeven op het Zorgplein, een grote praktijkruimte waar verschillende werkplekken zijn nagebouwd.

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

11


12

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD


“Drop je spullen in je kluisje. Anders loop je met een zware tas en dat is niet goed voor je schouders.”

Luuk Bakker

brugklas vmbo theoretische leerweg

5 tips van bruggers voor bruggers DEZE LEERLINGEN ZITTEN IN DE BRUGKLAS. HUN TIPS HELPEN JE EEN START TE MAKEN OP DEZE SCHOOL.

“Als ik huiswerk op krijg, maak ik het dezelfde dag. Dan hoef ik het later niet meer te doen.”

“Je moet gewoon jezelf zijn, omdat je dan op je leukst bent.”

Sophie Romijn

Hewîn Bertan

“Als je ’s morgens meteen op Magister kijkt, weet je waar je heen moet. Doe dat ook aan het einde van de les. En vraag het anders even aan de conciërge, want die kan je vast helpen.”

“Gedraag je netjes naar leraren en respecteer ze. Dan vinden leraren jou ook aardig. Je moet nog een tijdje met ze zitten.”

brugklas vmbo basis-kader

Danisha Schippers

brugklas vmbo basis-kader

brugklas theoretische leerweg-havo

Caellan Thollenaars

brugklas vmbo basis met leerwegondersteuning VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

13


“Wij zorgen ervoor dat elk kind gezien wordt” Het zorgvangnet van De Lage Waard DE MENTOREN, DE LEERJAARCOÖRDINATOREN EN DE ZORGCOÖRDINATOR VORMEN HET ZORGVANGNET VAN DE LAGE WAARD. ZIJ WERKEN ONDERLING NAUW SAMEN, ZODAT ELKE LEERLING DE JUISTE ZORG KRIJGT EN GEZIEN WORDT. ZORGCOÖRDINATOR ANNEMARIE DE GRUIJTER, LEERJAARCOÖRDINATOR FLEUR DE KEIZER EN MENTOR ANDRÉ TERLOUW VERTELLEN ER MEER OVER.

Aandacht ANDRÉ: “Als mentor ben je het eerste aanspreekpunt voor leerlingen. Ik maak met iedereen een praatje en heb voor elke leerling aandacht. Ik vraag ook altijd hoe het thuis is en ga soms naar een wedstrijd van een leerling kijken. Ook als ze naar de bovenbouw gaan houd ik contact.” FLEUR: “Als leerjaarcoördinator ben ik al betrokken bij leerlingen als ze nog in groep 8 zitten.

14

VAN WAARDE MAGAZINE

Ik werk veel samen met de mentoren en ben makkelijk beschikbaar als er tijdens lessen iets aan de hand is. Verder houd ik me bezig met leerlingen die te laat komen, spijbelen of verlof aanvragen. Leerlingen mogen bij mij altijd binnenlopen voor een kletspraatje.” ANNEMARIE: “Als zorgcoördinator ben ik vooral aan het regelen en organiseren. Leerlingen zie ik weinig, behalve bij een intake of evaluatie.”

CSG DE LAGE WAARD

Band opbouwen FLEUR: “Als je geen goede band hebt met een leerling, vertellen ze je ook niks. Daarom vind ik het prettig dat ik ook nog een paar uur voor de klas sta. Omdat ik niet iedereen lesgeef, doe ik soms mee met een gymles. Dan zie je leerlingen van een andere kant en ben je samen actief. In theorielokalen moeten ze stilzitten, maar daar hebben ze niet altijd zin in. Ik herken dat wel van mezelf; bij theorielessen was ik ook niet de leukste leerling.” ANDRÉ: “Samen iets doen is ontzettend belangrijk. Met mijn verjaardag doe ik vaak iets leuks met mijn mentorklas. Daarmee wil ik het voorbeeld geven dat zoiets leuk is. Sommige klassen of leerlingen pikken dat op en gaan zelf zoiets organiseren. Voor mij is een band opbouwen wel makkelijker. Bij vmbo basis met leerwegondersteuning ben je twee jaar mentor van dezelfde klas.”


interview

“Een band opbouwen met de leerlingen is hartstikke belangrijk.” FLEUR: “Op vmbo-tl hebben de leerlingen net als in leerwegondersteuning één mentoruur per week. Zij wisselen ieder jaar van mentor. In alle klassen staat het opbouwen van de band tussen mentor en leerlingen voorop.”

Elke 6 weken bespreken we leerlingen die positief opvallen en die sociale of leerproblemen hebben. Met elkaar zorgen we dat elk kind gezien wordt. Daar doen we allemaal ons best voor.”

Met de ouders Netwerk ANDRÉ: “Als mentor heb je vaak als eerste in de gaten dat er iets aan de hand is. In een tussenuur ga ik soms even kijken bij mijn mentorklas, terwijl ze les hebben van een collega. Met een grap en een praatje kijken hoe het gaat.” FLEUR: “Ik heb meer zicht op wat er tussen de lessen, op de gang gebeurt. Als een leerling te laat komt, ga ik altijd in gesprek. Hoe komt het dat de leerling te laat is?” ANNEMARIE: “Mentoren en leerjaarcoördinatoren bespreken dat soort signalen in leerlingbesprekingen.

FLEUR: “De leerling, de ouders en school vormen samen een driehoek. Als een van hen eruit valt, dan mis je iets.” ANDRÉ: “Aan het begin van het schooljaar nodig ik alle ouders uit voor de informatieavond. Daar vertel ik wat ze kunnen verwachten, wat ik van hen verwacht en hoe ze makkelijk met mij in contact kunnen komen.” ANNEMARIE: “Niet met iedere ouder lukt het om in contact te komen. Als leerlingen heftige problemen hebben, speelt er thuis vaak ook iets.”

FLEUR: “En toch blijft samenwerking met ouders belangrijk. Zij kennen hun kind het beste. Daarom zoeken we altijd met elkaar naar de beste oplossing, ook als het moeilijk is. Extra hulp of zorg schakelen we in overleg met ouders in.” ANNEMARIE: “Dat soort hulp regel ik. Als school kunnen we een beroep doen op veel verschillende mensen van buiten de school: de orthopedagoog, het jeugdteam van de gemeente, de schoolarts. We kunnen begeleiders passend onderwijs inzetten voor hulp bij leerproblemen. Ik ben vooral een schakel om te zorgen dat we de problemen kunnen oplossen.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

15


interview

Daniëlle Matena, moeder van Franklin van Assenderp (vmbo basis-kader klas 1) en Fleur van Assenderp (vmbo-tl 4)

De lijnen naar school zijn kort Als oud-leerling van De Lage Waard had Daniëlle Matenavan Waterschoot een goed gevoel bij de school. Ze heeft Fleur en

“Ik kan deze school echt aanraden.”

Franklin vrijgelaten in hun keuze. Fleur vindt het fijn dat het een kleine school is en Franklin vond het dichtbij.

Hoe bevalt De Lage Waard?

Waar zijn jullie positief over?

DANIËLLE: “Prima. Voor Fleur was de overgang makkelijker, omdat ze wat zelfverzekerder is. Franklin heeft meer moeten wennen voor hij het naar zijn zin had. En zelf vind ik het leuk om bekende gezichten te zien.” FLEUR: “Ik heb echt een klik met leraren. Ze zorgen ervoor dat ik een vak leuk vind en het begrijp.” FRANKLIN: “Sommige leraren hebben humor en vooral hun lessen vind ik leuk. De pauzes zijn erg gezellig.”

DANIËLLE: “De kinderen komen enthousiast thuis uit school. Met een van de kinderen is dat een poosje minder geweest. Toen heb ik contact gehad met de leerjaarcoördinator en is het meteen goed opgelost.” FLEUR: “Wat ik echt heel leuk vond, was de reis naar Parijs in de derde. De activiteiten waren super en ook in de bus was het gezellig.” FRANKLIN: “De kennismakingsweek was best leuk, al waren het lange dagen. Bij de sportdag waren we samen met andere klassen en toen zag ik veel vrienden van de basisschool.”

16

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD

Wat komt er na De Lage Waard? FLEUR: “Dat weet ik nog niet. Ik denk aan iets in de horeca. Ik heb al een beroepentest gedaan en binnenkort ga ik naar een beurs. Je krijgt hier hulp van school bij.” FRANKLIN: “Het lijkt me leuk om scheepvaartreparaties te doen. Mijn bonusvader geeft me daar soms les in. Misschien ga ik later wel in zijn bedrijf werken.” DANIËLLE: “Ik vind het vooral belangrijk dat Fleur en Franklin hun hart volgen. Al met al vind ik De Lage Waard een hele leuke school; die kan ik andere ouders echt aanraden.”


Leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) Op het vmbo met leerwegondersteuning krijg je extra hulp om een vmbo-diploma te halen. Daarvoor zit je in de onderbouw in aparte klassen met minder leerlingen en meer structuur. Ook krijg je lessen van minder verschillende docenten.

“Er is niets wat je niet kan” Pieter: “In het eerste jaar krijgen de leerlingen les op vmbo-basis niveau. Na het eerste jaar zien we dat sommige leerlingen kunnen opstromen naar kader. Daarom hebben we sinds een paar jaar vmbo basis-kader 2 met leerwegondersteuning. Inhoudelijk krijgen de leerlingen dezelfde lessen als de andere tweede klassen basis-kader, maar dan met de structuur van het lwoo. Dus in kleine klassen en met een kleine, vaste groep docenten. Er is hier op school niets wat je niet kan. Dat houd ik mijn klas voor. Ik zie leerlingen opbloeien en goede cijfers halen. Soms worden ze overmoedig en dat is ook prima. Dan help ik ze om weer controle en overzicht te krijgen. Hierdoor zijn ze goed voorbereid op de bovenbouw en halen ze het beste uit zichzelf.”

Marina Terlouw, mentor van de zorgklas

Zorgklas In de zorgklas zitten maximaal 20 leerlingen die veel ondersteuning, structuur en duidelijkheid nodig hebben door bijvoorbeeld autisme. Brugklasleerlingen en tweedeklassers zitten er bij elkaar.

Stappenplannen en individuele aandacht Marina: “De leerlingen van de zorgklas zitten elke dag de eerste paar uur in ons eigen lokaal. Voor elk vak maken we stappenplannen. Daardoor weten leerlingen wat het maakwerk is, wat ze moeten leren en wanneer ze een toets krijgen. Ze werken zelfstandig aan hun taken en krijgen individuele uitleg wanneer dat nodig is. De andere lessen volgen ze met de leerlingen uit hun eigen leerjaar in een ander lokaal. We hebben veel contact met de ouders, zodat we elkaar op de hoogte houden hoe het gaat. In de begeleiding van onze leerlingen kijken we ook naar hun communicatieve en sociale vaardigheden en proberen die te stimuleren. Onze leerlingen doen mee met alle activiteiten, zoals de 2daagse en excursies. Bij schoolfeesten hebben we een rustlokaal, voor leerlingen die even een spelletje willen doen of wat lezen. Ze ontdekken hoe ze regie houden over wat ze willen doen en dat is belangrijk als ze naar de bovenbouw gaan.”

Pieter Mol, mentor van vmbo-bk 2 met leerwegondersteuning

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

17


Leerlingen een goede start geven De overgang van groep 8 naar de brugklas

De overgang van groep 8 naar de brugklas is vaak spannend voor leerlingen en ouders. Daarom werken de afdelingsleiders van de onderbouw samen met de groep 8-docenten aan een warme overdracht. Kimberley de Ruijter en Martine Kroos (CSG De Lage Waard) vertellen hierover samen met Ilse Joan van Engelen (Koningin Beatrixschool).

Informatie en voorlopig advies

Advies en aanmelding

ILSE JOAN: “Rondom de herfstvakantie krijgen groep 8-leerlingen het voorlopig advies. Dan beginnen ze vaak ook nieuwsgierig te worden. Als er oud-leerlingen op visite komen bij groep 8, krijgen ze veel vragen: ‘hoe zijn de lessen?’ of ‘hoe zit het met kluisjes?’” KIMBERLEY: “Daarom geven wij in oktober en november gastlessen op de basisscholen. Dat vinden de kinderen erg leuk, vooral als het een les natuur- of scheikunde is. Daar kun je wat aan zien en wat mee doen. Voor ouders organiseren we in die tijd een informatieavond.” MARTINE: “Bij de DLW experience volgen de leerlingen lessen in ons gebouw. Ze kunnen zelf kiezen wat ze doen, wat meer praktijkvakken of vooral theorievakken. En op de Vijzellaan kunnen ze tijdens de Open lessen ervaren hoe de lessen echt zijn.”

ILSE JOAN: “In februari krijgen de leerlingen het definitieve advies. Soms heb ik dan al contact gehad met De Lage Waard om de mogelijkheden te bespreken.” MARTINE: “Met sommige leerlingen en ouders maken we een aparte afspraak. Dan kunnen ze de school zien op een gewone lesdag en is er meer ruimte om vragen te stellen. Leerlingen die zich aanmelden voor de zorgklas of het lwoo, willen vaak vooraf weten waar ze terechtkomen.” KIMBERLEY: “Niet alle ouders gaan op dezelfde manier om met het advies van de basisschool. Sommigen proberen hun kind geplaatst te krijgen op een opleiding anders dan het advies van de basisschool. Dan verwijzen wij ze terug naar de basisschool. Bij de plaatsing volgen wij het advies van de basisschool.” ILSE JOAN: “Wat het advies ook is, we stemmen altijd af. Als een groep 8-leerling een havo-advies krijgt, wil dat niet zeggen dat hij automatisch in de brugklas havovwo komt. Voor sommige leerlingen is het prettig om in de brugklas tl-havo te kunnen starten.”

“In bijzondere gevallen bespreken we met elkaar de mogelijkheden.” 18

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD


interview

oede g n e e r o o V “ start in de eb je h s a l k g u r b an d g i d o n r e me scores.” Toelating en overdracht KIMBERLEY: “Over elke leerling die aangemeld wordt bij De Lage Waard, heeft de afdelingsleider van de onderbouw contact met de groep 8-docent. Daarbij vragen we ook naar de ervaringen in de klas en de sociaal-emotionele ontwikkeling.” MARTINE: “Die informatie vinden we belangrijk om te zorgen dat de leerlingen bij ons op hun plek zitten. Dat ze goed starten en zich op hun eigen tempo en niveau kunnen ontwikkelen.” ILSE JOAN: “De basisschool geeft het leerlingdossier aan de middelbare school. Daarin staan de resultaten van toetsen en de kindkenmerken. We kunnen extra bijzonderheden vermelden. Maar het persoonlijke contact met het voortgezet onderwijs heeft echt een meerwaarde. Een leerling is meer dan het dossier.” KIMBERLEY: “Nadat leerlingen zijn toegelaten, bereiden we de kennismaking voor. Alle mentoren krijgen voor hun nieuwe klas leerlinginformatie. Soms komen leerlingen in hun eentje van een bepaalde school. Dan zetten we zo’n leerling naast een andere leerling uit dezelfde woonplaats. Na de kennismakingsmiddag kunnen ze samen naar huis fietsen.”

ILSE JOAN: “Tot de zomervakantie hebben we vaak nog contact. Bijvoorbeeld over een eindtoets die anders uitpakt. Meestal verandert dit niets aan het advies en toelating, maar het is wel goed als De Lage Waard het weet.” MARTINE: “Dit contact hebben we al jaren met de basisscholen. We kunnen écht vertrouwen op de adviezen en informatie van Ilse Joan en de andere collega’s in het basisonderwijs. Zo kunnen wij op CSG De Lage Waard de lijn volgen die de basisschool heeft uitgezet.” KIMBERLEY: “En krijgen leerlingen bij ons een goede start.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

19


Klassenklus Betrokkenheid bij de wereld om je heen, dat vinden we belangrijk. Daarom doen alle onderbouwklassen een ‘klassenklus’ voor een goed doel. Wat de leerlingen doen, varieert: van geld ophalen voor kinderen met kanker tot tuinieren bij een woonzorgcentrum in de buurt. Ze mogen het zelf bedenken en uitvoeren.

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) Vanaf klas 2 krijgt elke vmbo-leerling te maken met loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB). Met onder andere de mentor en de decaan gaat een leerling op zoek naar zijn passie en talent. Daarvoor kijk je naar de echte beroepenwereld. Je bezoekt bedrijven en voert voor hen soms opdrachten uit. Op een regionale bedrijvenbeurs leer je hoe je een netwerk opbouwt. Oud-leerlingen komen in de klas vertellen hoe zij hun loopbaan hebben vormgegeven. Hierdoor maak je een bewuste keuze voor een vervolgopleiding en beroep.

Praktische Sector Oriëntatie (PSO) Studie-uren Door ziekte van docenten of andere onverwachte gebeurtenissen vallen er soms lessen uit. De leerlingen blijven tijdens deze tussenuren op school. De onderwijsassistenten vangen deze leerlingen op in een lokaal of in de mediatheek. Zij helpen leerlingen met extra opdrachten voor taal en rekenen of het programma dat de vakdocent heeft opgegeven. Leerlingen kunnen in deze studie-uren ook hun huiswerk maken en daarbij hulp vragen aan de onderwijsassistenten.

Alle tweedejaarsleerlingen van het vmbo maken via PSO kennis met de sectoren. Zij ervaren de verschillende beroepsrichtingen door praktische opdrachten, bijvoorbeeld het maken van een kapstok met een lampje erin. PSO is onderdeel van de loopbaanoriëntatie en -begeleiding op het vmbo. De opdrachten helpen hen bij de keuze tussen: Produceren, Installeren & Energie (PIE), Bouwen, Wonen & Interieur (BWI), Economie & Ondernemen of Zorg & Welzijn.

Stages Elke vmbo-leerling loopt in de bovenbouw stage; dat is onderdeel van het examen. Bovendien helpt een stage bij het kiezen van een vervolgopleiding en een beroep. Leerlingen zoeken zelf een stageplek; school helpt waar nodig. De oriënterende stage in de derde klas duurt twee weken. Vierdejaars leerlingen van de beroepsgerichte leerwegen doen een sectorgerichte stage van twee weken. Leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg hebben nog een stageperiode, waarin ze een dag per week aan het werk zijn.

20

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD


interview

“Leerlingen die extra uitleg nodig hebben, krijgen dat. Al moet ik het 1000 keer voordoen.”

Rekenen is leuk Verplichte rekentoets

Op De Lage Waard slaagt 99% van de vmbo-leerlingen

In klas 3 van het vmbo doen alle leerlingen de rekentoets. Bij een 5 of hoger is de leerling geslaagd. De leerlingen krijgen in totaal 4 kansen; leerlingen van vmbo basis krijgen er 5.

voor de verplichte rekentoets. “Voor ze in klas 3 zitten, zijn rekenproblemen vaak al opgelost,” vertelt Rianne Schuurman. Zij geeft alle leerlingen vanaf klas 1 rekenen. Een aanpak die uniek is in Nederland, en die werkt.

Waarom krijgen leerlingen al vanaf klas 1 rekenen? “Veel scholen geven rekenen alleen in de bovenbouw. Dan zakt de vaardigheid weg, terwijl bij rekenen geldt: hoe vaker je het doet, hoe beter het blijft hangen. Niet 1 sommetje, maar wel 100 keer oefenen en meteen vanaf klas 1.”

Mijn lessen beginnen op een laag niveau, zodat iedereen kan aanhaken. Lukt iets niet, dan krijg je van mij extra uitleg net zo lang als nodig is. Dan komt het AHA-moment waarop de leerling denkt: ‘wow, ik kan wel rekenen en het is nog leuk ook!’”

En dat werkt? Hoe help je zwakke rekenaars? “Veel kinderen die van de basisschool komen, hebben moeite met een of meer onderwerpen bij rekenen. Bijvoorbeeld delen, procenten of schaal berekenen.

“Zeker. Bij de eerste kans slaagt 90% al meteen. Aan het einde van klas 4 is ons slagingspercentage zelfs 99%; we horen bij de 10 best presterende scholen. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) is zelfs komen kijken hoe we dat voor elkaar krijgen.”

Waarom is rekenen zo belangrijk? “Stel, je gaat naar een winkel en koopt iets van €8,45. Je geeft een briefje van €10. Dan is het makkelijk als je weet wat je terugkrijgt. Rekenen doe je vaak, misschien wel elke dag. Dan is het handig als je het goed kunt. Verder is het een basisvaardigheid die je ook nodig hebt voor wiskunde of economie. Mijn collega’s merken dat onze leerlingen vooruitgegaan zijn met rekenen.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

21


De Lage Waard staat voor... Leerlingen, ouders en medewerkers vertellen waaraan zij de sfeer en de identiteit van De Lage Waard herkennen.

“Welke richting je ook kiest, je hebt altijd

veel praktijklessen. Dat vind ik erg leuk.” Dilaycan Akbulut

“Mijn kind gaat elke dag met plezier naar school. Ik heb alle vertrouwen in de school en in de sfeer die er hangt.” Ingrid van den Heuvel moeder van Senna de Rover, vmbo theoretische leerweg 3

vmbo kaderberoepsgerichte leerweg 3 zorg & welzijn

“Door de

persoonlijke aandacht voor leerlingen en de dagopeningen merk je dat het een christelijke school is.” Regina van Boheemen moeder van Justin van Boheemen, vmbo basis-kader klas 2

“De leerlingen voelen zich veilig en weten dat ze gezien en gehoord worden.”

“Iedereen gaat goed met elkaar om en daardoor kun je jezelf zijn.”

Ben Stam, Jaap den Hartog en Frank Scheer

Lisa Fischer vmbo theoretische leerweg 4

22

VAN WAARDE MAGAZINE

conciërges

CSG DE LAGE WAARD


informatie

Kees Kloet is rector (ad interim) van CSG De Lage Waard. Hij ziet een enorme potentie in de school. “Iedere leerling mag bij ons ontdekken wat voor hem of haar werkt.”

Ruimte om te ontdekken “Wij zijn e z e d n i k e uni ” . g n i v e g m o

Verwondering “Ik ben in het onderwijs begonnen als docent wiskunde. In dat vak heb je een paar bekende raadsels die je alleen kunt oplossen als je buiten de lijnen tekent. Als school geven we leerlingen een doorkijkje naar wat er buiten de vaste kaders ligt. Hoe de maatschappij in elkaar steekt. Dat gaat verder dan wat er in het boek staat. Leerlingen komen binnen als kinderen en verlaten de school als volwassenen. Verwondering is belangrijk bij die stap in hun ontwikkeling.”

Ruimte “Wij geven leerlingen ruimte om zich te ontwikkelen en een voorlopig antwoord te geven op de vraag ‘wie ben ik?’. Dat is een zoektocht naar een antwoord met veel aspecten. Iedere leerling mag ontdekken wat voor hem of haar werkt. Daarbij gaat het naast intellectuele kennis of praktische vaardigheden vooral ook om creativiteit. Dat is belangrijk om voorbereid te zijn op wat je in je verdere leven doet.”

Identiteit “Identiteit gaat om wat je doet en wat je daarbij voelt. Om je ziel. De plek waar God zich verbindt met ons.

Je ontdekt alleen of iets bij de identiteit van de school past, als je erover praat. Samen, leerlingen en docenten, ouders en mentoren, docenten onderling. Gesprekken met als bron: is Hij er blij mee? Dan ontstaat een geleefde identiteit vanuit vertrouwen, verantwoordelijkheid, aandacht en verwondering. De Bijbel vertelt hierover en inspireert ons. Wat we ermee doen, geeft grond onder de voeten.”

Kwaliteit “Kwaliteit is voor mij: zeg wat je doet en doe wat je zegt. In ons nieuwe schoolplan benoemen we onze ambities èn wat we kunnen verbeteren. Op onze school gebeuren veel mooie dingen. Daarom mogen we best trots zijn op de kinderen die zoveel laten zien, en op de docenten die hen hierbij steunen. Ik zie een enorme potentie in deze school, voor leerlingen en medewerkers. De beste school van Nederland? Dat moeten anderen zeggen. Wel een hele goede school zijn én blijven voor onze leerlingen.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

23


interview

“Ik ben hier op mijn plek” Oud-leerling Renate van der Meer-Beckers

OP DE LAGE WAARD DEED RENATE VAN DER MEER-BECKERS VMBO KADERBEROEPSGERICHTE LEERWEG. DOOR HARD WERKEN, VEEL MOTIVATIE EN INTERNE OPLEIDINGEN ONTDEKTE ZE HET BEROEP DAT ECHT BIJ HAAR PAST: ORTHO-ASSISTENT.

Hoe was je tijd op De Lage Waard? “Ik heb een geweldige tijd gehad. Als je nog op school zit, denk je daar soms anders over. En ik had het toen al naar mijn zin in een superleuke klas. Ik heb ook in de schoolband gezongen. We speelden van alles: pop, rock, akoestisch. Tijdens vieringen, feesten en het open huis traden we op en we hebben een keer in Interval gespeeld.”

Welke sector koos je op De Lage Waard? “Omdat ik maatschappelijk werker wilde worden, koos ik voor Zorg & Welzijn. De praktijklessen vond ik erg leuk en leerzaam. We oefenden bijvoorbeeld hoe je mensen aanspreekt voor een spreekuur of in een andere situatie. Daar heb ik nog steeds wat aan.”

Wat ben je daarna gaan doen? “Eerst deed ik een jaar SPW en daarna nog een jaar Mediavormgeving. Met beide opleidingen ben ik gestopt, omdat het onderwijs niet goed georganiseerd was. Ik miste de discipline die er op De Lage Waard wel was. Toen ben ik gaan werken en heb ik verschillende banen gehad. Uiteindelijk ging ik werken bij een orthodontiepraktijk en daar ontdekte ik welk beroep echt bij mij past.”

Welk beroep is dat? “Ortho-assistent. Het is een heel afwisselend beroep, waarin ik veel handelingen zelfstandig uitvoer. Ik plaats beugels, maak röntgenfoto’s en gebitsafdrukken, ontvang nieuwe patiënten en plak slotjesbeugels. Ik werk samen met de orthodontist die even meekijkt bij elke afspraak en het behandelplan maakt. In de afgelopen jaren heb ik naast mijn werk allerlei interne opleidingen gevolgd. Nu werk ik op een fijne praktijk in Dordrecht. De contacten met de kinderen en hun ouders vind ik leuk en ik ben creatief bezig. Ik ben hier echt op mijn plek.”

24

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD


interview

Voor Joop van der Gun was het vanzelfsprekend om naar De Lage Waard te gaan. Met zijn diploma vmbo kaderberoepsgerichte leerweg ging hij mbo-niveau 4 bouwkunde doen. “Ik zag mezelf daar niet zitten. De docenten van De Lage Waard wel.”

“School heeft me de goede richting op gestuurd” Oud-leerling Joop van der Gun

Hoe was je tijd op De Lage Waard?

En daar werk je nu nog steeds?

“Tijdens mijn schooltijd was ik niet echt een voorbeeldleerling. Ik luisterde niet altijd en deed soms dingen, waar je later spijt van hebt. Aan de docenten lag het niet, die deden goed hun best. Voor mij sprong vooral meneer Rozendaal eruit. Die heeft zich honderd procent voor mij ingezet.”

“Ja. De dag nadat ik mijn mbodiploma had gekregen, ging ik naar een klus van mijn vaders bedrijf. Mijn vader gaf me meteen veel verantwoording. Bijvoorbeeld voor de verbouwing van een herenhuis tot 4 appartementen.

Wat ging je daarna doen? “De docenten op De Lage Waard regelden voor mij een toelatingstest voor mbo-niveau 4, omdat zij geloofden dat ik dat kon. Ik zag mezelf niet in mbo-4 zitten en was verbaasd toen ik werd toegelaten. Ook op het mbo heb ik een goede tijd gehad. Ik ging verder met bouwkunde en leerde tekeningen maken, bestekken schrijven en begrotingen maken. In die tijd hielp ik mijn vader in zijn bedrijf met offertes schrijven. Als bijbaan.”

Sinds een paar maanden heeft hij het bedrijf overgedragen aan mijn broer en mij. We hebben de taken verdeeld: hij is meer van de uitvoering en ik van de administratie.”

Wat heeft school je meegegeven? “Vooral mijn interesse in de bouw en een goede basiskennis. Op De Lage Waard leerde ik gereedschapskennis, profielen stellen en ander handwerk. Daar heb ik nog steeds wat aan. Vooral hebben ze me de goede richting op gestuurd en dat heeft me gebracht waar ik nu ben.”

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN

25


Mijn favoriete leraar

Sophie over meneer Rijn:

“Gym vind ik heel leuk en meneer Van Rijn geeft goed les. Hij heeft aandacht voor je en vraagt hoe het echt met je gaat.” Sophie Schut vmbo basis-kader 2 Stefan van Rijn docent lichamelijke opvoeding en mentor van Sophie

Devon over mevrouw Vlak:

“Ze is heel aardig en kan goed uitleggen. Soms doet ze het voor en dan snap ik het meteen.” Devon Harkhoe vmbo basis 2

26

VAN WAARDE MAGAZINE

CSG DE LAGE WAARD

Esther Vlak docent beeldende vorming


WWW.DELAGEWAARD.NL

Aanmelden? Wil jij je aanmelden voor CSG De Lage Waard? Je bent van harte welkom! Op www.delagewaard.nl vind je alle informatie voor groep 8.

Colofon Half maart: sluiting aanmelding Je aanmelding als nieuwe brugklasleerling moet uiterlijk half maart bij ons binnen zijn.

Half juni: kennismakingsmiddag Je krijgt een uitnodiging om kennis te maken met je klas en je mentor.

Eind april: bericht over toelichting Je ontvangt van ons een bericht of je bent toegelaten tot De Lage Waard.

Het magazine Van Waarde is een uitgave van CSG De Lage Waard.

Contactpersoon K. Kloet, rector

Communicatie en redactie K. Tempelaar, Lumax Producties

Fotografie A. van der Plaat, The Wedding Story

Vormgeving en productie Impuls - impulsontwerpt.nl Met dank aan de leerlingen, oud-leerlingen, ouders, leraren en medewerkers die een bijdrage hebben geleverd aan dit magazine.

VMBO EN BRUGKLAS TL-HAVO

HAVO EN VWO

T (078) 644 20 20

T (078) 644 20 40

Burgemeester Keijzerweg 5 3351 JA Papendrecht

Vijzellaan 4 3352 VH Papendrecht

Postadres Postbus 1100 3350 CC Papendrecht info@delagewaard.nl www.delagewaard.nl


www.delagewaard.nl

VMBO BEROEPSGERICHTE LEERWEGEN Burgemeester Keijzerweg 5 3351 JA Papendrecht info@delagewaard.nl T (078) 644 20 20

Christelijke Scholengemeenschap voor vmbo, havo en vwo

Delagewaard | Van Waarde Magazine | BEROEPSGERICHTE LEERWEG  
Delagewaard | Van Waarde Magazine | BEROEPSGERICHTE LEERWEG  
Advertisement