Issuu on Google+

TERTIO  Europa

19 januari 2011

5

Joris Luyendijk schrijft antropologische studie over politieke machtsverhoudingen

‘Politici lijken slecht geïnformeerde cabaretiers’ De Nederlandse journalist en antropoloog Joris Luyendijk beschrijft in zijn jongste boek de verhouding tussen lobbyisten, voorlichters, politici en journalisten in Den Haag. Zijn conclusies zijn hard voor het journaille. “Perslui beschrijven het politieke bedrijf als een soap, maar bijna

Joris Delporte | Een tijdelijk pasje als politiek jour-

© merlijn doomernik

niemand belicht de machtsstructuren daarachter.” “Het machtsspel in Den Haag lijkt vooral een afgeleid

nalist en zijn “antropologenbril”. Met die twee hulp-

fenomeen van hun voorbereidende werk, waarmee

middelen observeerde de Nederlandse journalist

ik niet bedoel dat het politieke bedrijf irrelevant is. Al-

Joris Luyendijk een maand lang de Haagse lobbyis-

leen mis ik in de pers analyses van hoe de machtsver-

ten, voorlichters, politici en politiek journalisten. En

houdingen echt liggen. Cruciale kwesties, zoals de

tot zijn grote verbazing bestaat geen concurren-

overgang naar een duurzame samenleving, blijken

tiestrijd tussen die uitgesproken blanke en manne-

vaak geblokkeerd nog voor ze in het parlement ra-

lijke “stammen”. In het perscentrum Nieuwspoort

ken. Dat komt door toedoen van lobbyisten die stee-

ontmoeten ze elkaar in een bijzonder informeel en

vast de bestaande belangen en dus een status-quo

“Het hoge soapgehalte van de Haagse journalistiek blijkt een goede voedingsbodem voor politici die sterk zijn in stunts, zoals Geert Wilders”, meent Joris Luyendijk.

tiek en daarom lezen ze mijn boek vaak zelfs niet”,

afgeschermd kader. Ook nemen de spelers van die

verdedigen. Zij opereren helemaal in de schaduw,

steekspel durft te belichten. Zo stortte vorig jaar

“vierhoek van de macht” erg makkelijk de rol van een

omdat de pers niet analyseert hoe de stammen el-

een lek over een brief van CDA-prominent Ab Klink

lacht Luyendijk. “Hun privileges en prestige zijn ge-

andere stam aan: met journalisten die de stap naar

kaar beïnvloeden. Welke informele netwerken be-

de Nederlandse formatiegesprekken in een crisis.

baseerd op hun vermeende rol als bewakers van

de politiek zetten, om het pluche snel opnieuw in te

staan tussen de leden van de vierhoek?”

Een voorval waarbij de journalist in kwestie sterk

de democratie. Mijn stelling is dat ze zelf vaak maar

bijdroeg tot de politieke impasse. Daarna onder-

poppetjes zijn die aan de touwtjes van voorlichters

ruilen voor een lucratiever bestaan als lobbyist. Politici worden in zijn boek Je hebt het niet van mij,

“Intussen belichten politiek journalisten bijna uit-

zoekt evenwel geen enkele krant waarom en door

en politici hangen. Wie dat beweert, krijgt het uiter-

sluitend de conflicten tussen de acteurs in het po-

wie dat lek ontstaat. Uiteraard snap ik dat zonder

aard aan de stok met zijn collega’s.”

confidentialiteit de bronnen van een journalist op-

maar… afgeschilderd als “slecht geïnformeerd”, ter-

litiek cabaret”, meent de journalist-antropoloog.

wijl “bewindslui vaak aan het handje van ambte-

“De berichtgeving focust daarbij sterk op conflic-

drogen. Zelf heb ik de meeste informanten voor

Andere mogelijke punten van kritiek op zijn werk-

naren lopen”. “De lobby en de ambtenarij hebben

ten tussen politici. Dat hoge soapgehalte van de

mijn boek ook vertrouwelijkheid gegarandeerd.

stuk pareerde Luyendijk zelf in zijn conclusies. Hij

in Nederland en bij uitbreiding op het hele conti-

Haagse journalistiek blijkt een goede voedings-

Maar ik heb het moeilijk met de code in Den Haag

geeft toe dat hij alleen maar een ruwe schets van

bodem voor politici die sterk zijn in stunts, zo-

waarbij alles a priori off the record is.”

het Haagse steekspel maakte, bij gebrek aan tijd en

nent veel touwtjes in handen”, stelt Luyendijk.

als Geert Wilders. Onder meer door zijn kortfilm

middelen. Daarom leest zijn boek ook als een voor-

Fitna heeft hij constant in de schijnwerpers ge-

zet voor meer diepgravend onderzoek. Naar de uit-

staan. Maar intussen blijft een inhoudelijk diepgaand debat over de gevaren van de islam uit. Ook over de rol van de EU overheersen de kreten. Op de opiniepagina’s van kranten lees ik wel meningen, maar ik mis de diepgravende analyse.”

‘Welke informele

sluiting die de politieke klasse veroorzaakt bijvoor-

netwerken bestaan

beeld, want in het blanke wereldje van lobbyisten en politici blijven allochtonen de uitzonderingen

tussen de leden

op de regel. En zelfs binnen de politieke klasse zet

van de vierhoek?’

de vierhoek van de macht andere partijen buiten spel. De PVV van Wilders, weinig verbazend, maar

Joris Luyendijk, Je hebt het niet van mij, maar… Een maand aan het Binnenhof, Podium, Amsterdam, 111 blz., € 12,50. Bestellen kan via www.tertio.be.

Luyendijk beseft naar eigen zeggen maar al te goed

Weinig verbazend komt de scherpste kritiek op Je

ook onder meer de Socialistische Partij en de Chris-

dat elke beroepsgroep en dus ook die van de politiek

hebt het niet van mij, maar… vanuit de mediawereld.

tenUnie. Partijen waarvan de auteur wel vindt dat

journalisten vanuit antropologisch oogpunt sterk

Die zet hem neer als een nestbevuiler, een journa-

ze bevolkt zijn door authentieke politici. “Manda-

geconditioneerd is. “Perslui wachten in groep sa-

list die liever niet met zijn beroepsgroep wordt ge-

tarissen van die formaties draaien niet mee in de

men voor een gesloten deur tijdens een topoverleg.

associeerd. Eén verre collega opperde zelfs om hem

carrousel van lucratieve postjes. Van hen ben je

Omdat het zo hoort en iedereen het zo gewoon is.

“naar een oorlogsgebied te sturen zonder bescher-

dus nog zeker dat ze de politiek als een roeping be-

Terwijl niemand in de media zijn rol in het politieke

ming”. “Ach, persjongens hebben moeite met kri-

schouwen en niet louter als een carrièrestap.”

de week in een oogopslag Di 11/1

Wo 12/1

BRON: kerknet - de standa ard - fides

De katholieke zender Radio Maria startte gesprekken

vertegenwoordiger van de Heilige Stoel bij de

en martelaar Maximiliaan Kolbe (1894-1941). Kolbe werd

over de overname van de rockzender Exqi FM, bericht De

Vietnamese autoriteiten. De benoeming geldt als

in Auschwitz geëxecuteerd nadat hij vrijwillig de plaats

een belangrijke stap naar de normalisering van de

beluisteren is, hoopt via de populaire FM-frequentie een

diplomatieke relaties tussen de Heilige Stoel en

ruimer publiek te bereiken. Het bericht levert de katho-

Vietnam. Die werden verbroken na de communisti-

familie”, zegt Benedictus XVI op de katholieke Wereld-

lieke radiozender de hele week veel media-aandacht op.

sche machtsovername in 1975. Van de 86 miljoen

dag van de migrant. Hij vraagt aandacht voor de vrij-

inwoners zijn er 8 miljoen katholiek.

willige en onvrijwillige vormen van migratie. In eigen

Nog in het spoor van Maria stelt het Israëlische ministerie van Toerisme een brochure voor met een

Vr 14/1

overzicht van bedevaartsplaatsen in het Heilige Land

Do 13/1

had ingenomen van een vader van twee kinderen.

Standaard. De zender die nu in het Nederlands op AM 675 te

Zo 16/1

“Ondanks onze verschillen vormt de mensheid een

Werner Arber, een Zwitserse specialist in de

land vraagt Kerkwerk Multicultureel Samenleven

microbiologie en Nobelprijswinnaar voor genees-

meer media-aandacht voor de oorzaken van migratie. Ma 17/1

Bij het neerslaan van de Tamilopstand in Sri Lanka in

die met het leven van Maria te maken hebben. Fran-

kunde (1978), wordt benoemd tot voorzitter van de

ciscaan Pierbattista Pizzaballa van de Custodie van

Pauselijke wetenschapsacademie in Rome. Met Ar-

2009, ging het Sri Lankaanse leger zwaar in de fout

het Heilige Land is niet enthousiast. De publicatie

ber die christelijk gereformeerd is, komt de academie

en doodde duizenden weerloze burgers. Dat stelt bis-

zou uitsluitend oog hebben voor de commerciële en

voor het eerst in haar geschiedenis onder leiding

schop Rayappu Joseph van het bisdom Mannar, waar

toeristische kant van de bedevaarten.

van een niet-katholiek te staan.

de rebellie in het bloed werd gesmoord. De bisschop

De Senaat van Polen roept een Kolbejaar uit bij de ze-

vraagt een officiële erkenning en spijtbetuiging

ventigste verjaardag van de dood van de Poolse priester

teneinde verzoening mogelijk te maken. (JDV)

Paus Benedictus XVI benoemt de Italiaanse aartsbisschop Leopoldo Girelli tot niet-residerend

Za 15/1


Interview Joris Luyendijk (2011)