Page 1

8  18 december 2013

TERTIO  Dossier: Stilte

Spirituele duizendpoot Jonas Slaats staat in groep stil bij voorbije jaar

Wanneer ego verstomt, klinkt ware wijsheid Jonas Slaats nodigt een levensbeschouwelijk verscheiden groep uit te reflec-

“Stilte voer je eerst en vooral uit, door lichaam

teren over het voorbije jaar. Tijdens vrijblijvende meditatiesessies in de abdij

en geest in rust te laten samenvallen”, klinkt het. “Nederigheid is daartoe een noodzakelijke voor-

van Averbode hoopt hij daarbij vooral de ego’s van deelnemers het zwijgen

waarde. Een spiritueel leven begint wanneer

op te leggen. “Nederigheid blijft de voorwaarde voor spiritualiteit.”

we ons ego laten verstommen, vanuit het besef dat God groter is. Zodra we ons rekenschap ge-

Theoloog, antropoloog, islamkenner, inter-

ven van het eigen egoïsme en mogelijk lijden dat

religieus brugfiguur. Aan etiketten voor Jonas

hieruit voortvloeit, volgen vanzelf wijze inzichten

Slaats geen gebrek. Toch noemt hij zichzelf in de

over acties die we horen te ondernemen.”

eerste plaats christen, zij het met een bijzonder grote openheid naar andere tradities, zoals zijn boek Vasten. De eenvoud van Gandhi en Jezus suggereert. Eind deze maand nodigt de spirituele duizendpoot medemensen uit op een weekendje ‘Eindejaarsstilte’. “De overheersende consumptiesfeer rond Kerstmis drukt bezinning naar de © rr

achtergrond. Toch ervaren velen de nood aan reflectie of gebed in deze periode. Hen bieden wij Jonas Slaats: “Stilte voer je eerst en vooral uit.”

tussendoor gewoon wat bij te lezen.”

Eenzelfde ‘stilte van de ziel’ waardeert Slaats heeft geconstrueerd die vele eeuwen overeind

ook bij zijn grote voorbeeld Mahatma Gandhi

Vrij van dwang

zijn gebleven, tot vandaag. Bovendien ervaren

(1869-1948). “Deze Indiase voorvechter van ge-

‘Eindejaarsstilte’ zet volgens Slaats bewust geen

we in een abdij het belang van genade. Dat con-

weldloosheid heeft vele grote politieke en eco-

druk; forceert de rust niet. “Het doelpubliek met

cept is wat in de vergetelheid geraakt, maar blijft

nomische ambities gerealiseerd dankzij zwijg-

een uiteenlopende levensbeschouwelijke achter-

actueel wanneer ‘het ons even te veel wordt’. Dan

zame reflectie. Stilte is voor hem zo belangrijk

grond hoeft niet vanaf minuut één te zwijgen. De

helpt vaak alleen een oplossing ‘van bovenaf’.”

geweest dat hij gevangenissen zelfs ‘tempels’ heeft genoemd. Deze grote mens leert ons al-

meditatiesessies blijven vrijblijvend. Indien wenselijk houd ik iemand mee een spiegel voor, maar

Ego afbreken

len hoe grootse verwezenlijkingen mogelijk

verder gaat mijn begeleidende rol niet. Meebid-

Welke christelijke, hindoeïstische, boeddhisti-

blijken als we ons maar klein maken en be-

den met de norbertijnen van Averbode houdt net

sche of islamitische ingrediënten zijn stilterecept

dachtzaam zijn. Een les voor menige heden-

zo min een verplichting in maar is wel aangera-

het meest kruiden, acht de spirituele begeleider

daagse leider, want onbedachtzaamheid do-

den. Van monniken valt in het algemeen heel wat

zelf niet bijster relevant. Alle grote wereldreligies

mineert vaak het politieke bedrijf.”

op te steken. Zo is het fenomenaal hoe de mo-

maken het immers stil. Hij meent bovendien dat

nastieke wereld door Europa heen stille ruimtes

eindeloos praten over het thema weinig oplevert.

www.jonasslaats.net

© Wikimedia Commons

een rustpunt om de balans van 2013 te maken en

‘Fenomenaal hoe monniken onverwoestbare stilteruimtes construeerden.’

Tijdens retraites ervaart Kristien Bonneure humane verbondenheid

Alleen de stilte binnenstappen om daar Kristien Bonneure roeit voor haar recht op rust al

VRT goed zeven jaar geleden zijn nieuwsredacties heeft samenge-

eens tegen de stroom in. Zo mijdt deze VRT-jour-

bracht, is mij vanaf het prille begin te onrustig geweest”, getuigt

naliste het mentale lawaai van sociale media.

ze. “Uiteraard dienen werknemers in de bij uitstek communicatieve mediasector doorlopend te overleggen, maar op dergelijke

Ook is haar carrièrepad afgebogen naar de luwte.

‘eilanden’ valt geen rustig plekje meer te bespeuren voor een te-

Het boek dat ze nu neerpent, verwoordt haar

lefoongesprek of enige reflectie.” Een mening die haaks staat op

levensoptie voor verdieping en verstilling.

de tijdgeest. Maar voor haar recht op rust roeit ze graag tegen de stroom op. “Daarom ook heb ik Facebook achter mij gelaten en Twitter links laten liggen. Ondanks evidente voordelen versprei-

Net geen twintig jaar heeft Kristien Bonneure voor de radio ge-

den deze toepassingen vooral mentaal lawaai. Bovendien ‘koloni-

werkt. Als presentator van het ochtendnieuws en buitenland-

seren ze harten en hoofden’, om een collega te citeren.”

reporter groeit ze tijdens die ‘halve loopbaan’ uit tot een vaste waarde in de ether. Toch zoekt deze journaliste twee jaar terug be-

Rijke klanken

wust de luwte op. “De stroom aan informatie is zo versneld dat het

Los van deze kritische noten klinkt deze ontboezeming van een

nobele nieuwsvak voor mij iets onbevredigends heeft gekregen.

warme radiostem vooral positief. “De stilte is me dierbaar, maar

Daarom is in mij een verlangen gekiemd om meer diepgravend

ik heb het liever niet muisstil. Voor mij valt dit concept dan ook

te berichten over mijn ware passie, non-fictie boeken. Binnen het

niet samen met de afwezigheid van geluid. Binnen een verstilde

team van Cobra.be heb ik de kans gekregen om dergelijke ‘trage

omgeving klinken vele natuurgeluiden of andere rijke klanken.

journalistiek’ te bedrijven. Deze cultuursite van de openbare om-

Het blijkt bijvoorbeeld erg rustgevend om tijdens een retraite de

roep biedt meer ruimte voor lectuur en uitgebreide reportages, al

kok zijn mes te horen wetten. Mij gaat het er dus vooral om de brij

zijn in deze sector deadlines en druk uiteraard nooit ver weg.”

van indrukken te vermijden die de ware identiteit van mensen en fenomenen verdringt. Televisie en radio laat ik daarom nooit in-

Mentaal lawaai

geschakeld bij wijze van behang. De rust die ik beoog, verscherpt

Uit haar carrièreswitch spreekt eigenlijk een dubbel verlangen

de aandacht, maakt kleuren en smaken meer onderscheidend.

naar stilte. Bonneure staakt doelbewust de wedloop voor hyper-

Zoiets klinkt misschien zweverig maar is erg alledaags. Wanneer

Kristien Bonneure: “Sociale media verspreiden mentaal lawaai.”

actualiteit en laat in een beweging met plezier de rumoerige kan-

ik met volle concentratie de tuin hark, afwas of met de kinderen

© Sisk a Gremmelprez

toortuin achter zich. “Deze uiterst moderne omgeving waarin de

omga, lijken dat haast meditatieve mogelijkheden.”


9

18 december 2013

Stiltehoeve opent proeftuin voor verlangzaming

‘Geestelijk onderdak om spirituele evenwichtsstoornissen te helen’ “Zelfvervreemding en twijfel slaan toe onder christenen en niet-

zijn voor het geprogrammeerde aanbod

gelovigen”, merkt Patrick Hanjoul van Bond zonder Naam (BZN).

begeleiders bij de groepen. Indien een gast toch een nood heeft, steunen we op een sa-

“De Stiltehoeve ‘Metanoia’ in Moerkerke stelt hen vanaf 6 januari

menwerkingsverband met een huisarts uit

in staat deze vertwijfeling alle ruimte te geven.”

de buurt. Ook roepen we zo nodig de hulp in van een bevriend psychiater.”

“’Metanoia’ is geen exclusief trefpunt

Dit project is verbindend

voor de klassieke godzoekers. Onze doel-

opgevat; overstijgt de religies.

Een retraite is voor velen te duur.

groep omvat de complete maatschappij”,

Waarom die keuze?

Hoe garandeert u dat bij ‘Metanoia’

stelt priester-directeur Patrick Hanjoul

“Alle structuren en instituten worden te-

stilte geen luxeproduct is?

van BZN. “Jongeren, bedrijfsleiders, poli-

genwoordig geschud. In de algemene be-

“We hanteren naast de normale kamerprij-

tici, kunstenaars, zorgdragers en mede-

levingswereld lijden ze onder sclerose; ze

zen, die met zorg zijn bepaald en vergele-

mensen die voor een belangrijke levens-

‘deugen niet meer’. Ook de kerk ontsnapt

ken met bestaande initiatieven, een sociaal

keuze staan. Al wie verlangt naar verstil-

niet aan dit wantrouwen. Vele medegelovi-

tarief voor medemensen die minder bemid-

ling, verinnerlijking of verlangzaming is

gen hebben het moeilijk met ‘het instituut’.

deld zijn of een moeilijke periode doorma-

dra welkom in Moerkerke-Damme. Naast

De doorsnee christen blijft wat verweesd

ken. Een hoger prijsniveau voor bedrijven

23 slaapplaatsen bieden we vergader- of

achter. Zijn of haar zoektocht verloopt niet

compenseert het verschil, uit solidariteit.”

werkzaaltjes en een meditatieruimte. Een

langer exclusief binnen de eigen traditie.

werkgroep met onder anderen benedic-

Met uitzondering wellicht van de Stilte-

Is BZN met dit soort initiatieven

tijn Benoît Standaert heeft een gevarieerd

hoeve bestaan weinig vrijplaatsen waar dit

wel beginselvast?

aanbod voor de eerste werkingsmaanden

in alle openheid mogelijk blijkt.”

“De eerste voortrekkers van onze organi-

uitgedacht, vol stilteweken, wandelingen

satie hebben zich tijdens de jaren zestig

en workshops rond voeding en geest.”

en zeventig van de vorige eeuw nadrukkelijk ingezet voor kansarmen. Onder meer standplaatsen voor zigeuners en

beantwoordt ‘Metanoia’?

beschutte werkplaatsen staan op het

“Menige burger is vermoeid; een maat-

palmares van die generatie. Onze maat-

schappelijk deelsegment is hét zelfs moe.

schappij is evenwel complexer gewor-

© Sisk a Gremmelprez

rna een te zijn

Aan welke behoefte

Binnen de bedrijfswereld geven velen het uiterste in een bikkelharde concurrentiestrijd maar hierdoor hebben ze eigenlijk

den. Vlaanderen is een rijke regio maar kreunt onder een golf van depressies en zelfdoding. Ook het massale gebruik van

Verbondenheid

geen leven meer. Ook werkende moeders

De rust zoekt deze cultuurminnaar geregeld op haar yogamat,

happen vaak naar adem. De twijfel slaat

maar soms ook tijdens heuse stille retraites. “Belevingen die ik ande-

toe, onder christenen, anders- en niet-ge-

ren warm aanbeveel”, klinkt het gedecideerd. “Alleen al die groeps-

lovigen. De almacht van onze ratio maakt

ervaring is zo deugddoend. Wie de stilte binnenstapt, ervaart ze-

ons bovendien tot slaven van het denken.

ker geen afgeslotenheid maar een sterke verbondenheid. Ik verge-

Mentale rust is verworden tot een zeld-

Is enige begeleiding op een

ger heeft BZN zich sterk ingezet om de ar-

lijk dit met een eenzame tocht door de bergen waarop zogeheten

zaam goed. En als de prikkels toch eens

verkenning van de ziel toch

men een dak te geven, nu strijden we ook

‘steenmannetjes’ memoreren hoe velen voor ons hetzelfde pad

ophouden, raakt pijnlijk duidelijk hoe ver-

niet aangewezen?

voor een geestelijk onderdak. Het gaat

hebben bewandeld. Aan die essentieel menselijke intuïtie dat we

vreemd we zijn van onszelf. Om die vertwij-

“Stilstaan werkt confronterend. Daarom

ons om de balans tussen vorm en inhoud;

deel uitmaken van een groter geheel geef ik persoonlijk een huma-

feling alle ruimte te geven, is een verstilde

garanderen wij als gastheren dat een em-

het materiële versus de spiritualiteit. Die

nistische invulling. Wat deze spirituele ervaring precies inhoudt?

plek in de ongerepte natuur van de Damse

pathisch en geschoold vertrouwensper-

hopen we mee te herstellen. ‘Metanoia’ is

Dat valt lastig te verwoorden. Al komt de Afrikaanse ubuntu-filoso-

Polder een uitgelezen vertrekpunt.”

soon aanwezig is op de hoeve. Bovendien

daartoe een mooi vertrekpunt.”

Patrick Hanjoul: “Menige burger is vermoeid.”

psychofarmaca blijkt een teken aan de wand. Hieruit valt op te maken dat naast blijvende materiële behoeften, waar wij in onze concrete zorg niet op inbinden, de spirituele noden aanzienlijk zijn. Vroe-

fie waaruit het geloof spreekt in een universeel verbond tussen alle medemensen zeker in de buurt. In die zin helpt de stilte ook om jezelf en je grote gelijk op een gezonde manier te relativeren.”

‘Common ground’

Pionieren na pionier

Wanneer de journaliste deelneemt aan een collectieve verstilling,

“Onze spreuken vormen nog altijd het visitekaartje van BZN

neer sommige behoeftige medemensen brood of een on-

is religie voor haar geen thema. “Dit is onze ‘common ground’;

en de waarden van vanouds blijven overeind”, meent Patrick

derkomen krijgen. Structurele onrechtvaardigheden dienen

een vrijplaats waarop niemand een ideologische claim hoort te

Hanjoul. “Toch heeft de gewijzigde maatschappelijke con-

tegelijk aangepakt te worden. Bij deze evoluerende missie

leggen. Een inzicht waaruit tot mijn tevredenheid ook de initia-

text onze organisatie uitgedaagd de visies modern te herta-

hoort een ander taalspel, eigentijds management en een

tiefnemers van ‘Metanoia’ vertrekken. In die hoeve leg ik trou-

len, uiteraard met het grootste respect voor de charismati-

grotere focus op netwerking. Om maatschappelijke verande-

wens volgende maand de laatste hand aan een boek over stilte.

sche pionier, pater Phil Bosmans (1922-2012). Zijn inhoudelijke

ring in te luiden, heb je nooit genoeg partners.” (JD)

Dit werk biedt geen ultieme definitie. Wel vindt de lezer er een

lijn blijft richtinggevend. Maar de vorm is meer aangepast,

horizontale serie illustraties van de meerwaarde die auditieve

gemoderniseerd. Zo hebben we een meer emancipatorisch

rust overduidelijk biedt. En dit zowel in het alledaagse leven,

hulpverleningsmodel omarmd. Ons werk is niet langer af wan-

voor de esthetiek en binnen een therapeutische setting.”

www.stiltehoevemetanoia.be


Dossier stilte (tertio)  

Kristien Bonneure roeit voor haar recht op rust al eens tegen de stroom in. Zo mijdt deze VRT-journaliste het mentale lawaai van sociale med...

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you