Issuu on Google+

5

Lees voer Jaargang 13 | nummer 5 | december 2010

Zorgen over antibiotica

All in-all out heeft de toekomst

Anders voeren door de robot

2010


t er dim Inum n r

6

12

u

n

d

v

e

e

Koeien moeten altijd ruwvoer hebben Variabele zomerkuilen met lagere VEM Meer smakelijk ruwvoer van eigen land De kunst van de wormenkweek Hulpmiddel bij de mestboekhouding

6 14 16 24 26

Op de cover Henk Arfman nam dit jaar een melkrobot in gebruik

v a

r

k

e

n

s

Werken met gezondere varkens Succesvol bijproducten voeren Twee vliegen in een klap Voer met advies leidt tot betere resultaten

p

l

u

i

m

v

e

12 18 20 27

e

Kijk op een gezonde vleeskuikenhouderij 8 Vertrouwen is heel belangrijk 22

22 'Wij leveren het beste wormenvoer van Nederland'

U vindt alles over Leesvoer ook op internet. Ga naar www.de-heus.nl

2

D e Heus 路 l eesvoer 5 | december 2010

a

l

g

e

m

e

e

n

Henk de Heus over 100 jaar De Heus 4 Duurzame en onderhoudsvriendelijke stal 10

24

Welkom Ontmoet De Heus Bedrijf en gezin

3 11 21


Snelle Teaske

Welkom ! Van de redactie

Sjaak en Dirk Stuij en Teaske foto: Veeteelt

Teaske 578 is de snelste koe van Nederland met een productie van 100.000 kg. De koe van de familie Stuij in Ottoland leverde daarmee een superprestatie. Dat Teaske 578 dit najaar deze hoeveelheid melk produceerde, is op zichzelf nog niet bijzonder, want Teaske is de 24ste koe op een rij op dit bedrijf met 125 melkkoeien. Wel bijzonder is het feit dat deze mijlpaal is gehaald in de derde lactatie, in 1.781 dagen met een gemiddelde dagproductie van 56,6 kg melk. De piekproductie van Teaske is 90 kg per dag. De drang om melk te produceren komt niet helemaal uit de lucht vallen: Jocko maal Adison geeft een koe die drang heeft veel melk te produceren. Om zoveel melk te produceren moet Teaske 578 wel veel vreten. Het basisrantsoen bestaat uit volop kuilgras, 16 kg perspulp, 8 kg bierbostel en 5 kg brok. Daarnaast krijgt ze extra brok in de voerbox.

Symposia zeugenhouderij drukbezocht

Jeroen Verdenius, Hoofd Marketing & Communicatie } jverdenius@de-heus.nl

Vakman en ondernemer Een veehouder is een ondernemer. Hij bestuurt zijn bedrijf, neemt beleidsbeslissingen en kijkt vooruit. Veel hangt af van de kwaliteiten van de ondernemer. Als hij of zij de juiste beslissingen neemt heeft het bedrijf daar veel profijt van. Net zo belangrijk is de ondernemer als vakman. De vakman heeft kijk op de situatie. Hij ziet direct waar het mis gaat en grijpt in nog voordat een probleem zich openbaart. Een goede varkenshouder ziet aankomen of een dier ziek wordt en grijpt tijdig in. Het lijkt net alsof zich bij hem of haar geen problemen voordoen. In dit nummer van Leesvoer ziet u fraaie staaltjes van ondernemerschap en knap vakmanschap. U ziet ondernemende veehouders die het beste halen uit zichzelf en hun bedrijf.

colofon

Leesvoer 5 | december 2010 Leesvoer is het huisorgaan van De Heus

In oktober organiseerde De Heus drie symposia over rendementsverbetering in de zeugenhouderij. Met ruim 200 deelnemers was de belangstelling boven verwachting.

Uitgever:

De Heus Voeders B.V.

Redactieraad: Patrick van Vugt, Franko van Lankvelt, Nico Woudenberg, Jeroen Verdenius, Augustine van Ree

De sprekers vertelden dat de vraag naar grote koppels biggen in binnen- en buitenland groeit. Kleinere zeugenhouders kunnen hier op inspelen met het meerwekensysteem. Een andere optie is bedrijfsvergroting. Hiervoor kwamen de sprekers met praktische tips. Als u meer wilt weten over dit onderwerp dan kunt u contact opnemen met uw specialist. Zij vertellen u er Leesvoer wordt graag meer over. Zie ook pagina 20.

gedrukt op FSC gecertificeerd Houtvrij silk mc papier.

Redactieadres: Postbus 396 6710 BJ Ede,

telefoon 0318 – 675 497

e-mail leesvoer@de-heus.nl

Productie:

Iris commmunicatie & reclame,

Lichtenvoorde

Druk:

BDU Barneveld


a

l

g

e

m

e

e

n

Henk De Heus over 100 jaar De Heus

'Wij zijn nauw verbonden met m

et de uitdraai van een manuscript in de

‘Er waren jaren bij dat we een groei van 10 procent of

hand loopt Henk de Heus naar de grote

meer hadden.’ Wat was zijn geheim? ‘Iedere goede

zwarte vergadertafel in zijn kamer op de

onderneming is gebaseerd op een juiste organisatie.

bovenste verdieping van het hoofdkantoor dat uit-

Dat is het fundament. Met goede medewerkers die

kijkt op de drukke snelwegen rond Ede. Het is het

efficiënt en kostenbewust zijn. Bovendien gingen de

concept van een boek over de lange geschiedenis

verdiende centen allemaal weer terug in het bedrijf.

van familiebedrijf De Heus. Volgend jaar, in 2011,

Een familiebedrijf is immers gericht op de lange

bestaat de onderneming een eeuw.

termijn en continuïteit. Om te zorgen dat de onderneming er over twintig jaar nog weer beter voor staat.’

Het was zijn grootvader die in 1911 een meelzaak in Barneveld startte. Niets duidde er toen op dat

Maar het ging Henk de Heus niet alleen om de

het bedrijf ooit zou uitgroeien tot een toonaange-

cijfers. ‘Leidinggeven is mensenwerk. Je moet

vende onderneming die gerekend kan worden tot

met mensen willen samenwerken. Samen ups en

de grootste twintig veevoerbedrijven van de wereld.

downs meemaken. Je moet op twee fronten actief

De Eerste Wereldoorlog die in 1914 uitbrak, legde

zijn: binnen de eigen onderneming en bij klanten.’

het eenmanszaakje stil. ‘Mijn grootvader heeft een

Het schilderij met de molen van de familie De Heus is te bewonderen in het Rijksmuseum in Amsterdam

lange aanlooptijd nodig gehad,’ vertelt Henk de

Met zichtbaar plezier vertelt hij over de periode

Heus. Ook zijn vader had het niet gemakkelijk. Na

toen zakendoen nog zo anders ging. ‘We kenden

de economische crisis van de jaren dertig, volgde

de meeste klanten persoonlijk. We waren op de

de Tweede Wereldoorlog. ‘Schoorvoetend heeft

hoogte van hun wel en wee. Mijn vrouw komt ook

mijn vader de draad daarna weer opgepakt.’

uit een zakengezin en had eenzelfde opvoeding genoten. We waren aanwezig bij vele huwelijkspar-

Henk had meer geluk. Toen hij in 1965 bij zijn vader

tijen. We deelden in de blijdschap van de geboorte

in de zaak kwam, maakte de agrarische productie in

van een kind, maar ook in verdriet in droevige om-

Nederland een ongekende groei door. Hoe groter de

standigheden. Ik heb er flink aan moeten wennen

veestapel, hoe meer voer er nodig was. ‘Als voerfa-

dat het niet meer mogelijk was om die banden aan

briek groeiden we automatisch mee.’ Henk de Heus

te houden toen het bedrijf echt begon te groeien.’

tekent een grafiek met een omhooglopende lijn. Henk de Heus staat op om een blik te werpen op het computerscherm bij zijn bureau waarop hij kan

100 jaar familiebedrijf

zien wat de grondstoffenmarkt van Chicago doet. Vroeger ging alles per telefoon, maar zonder mobieltje natuurlijk, vertelt hij. Als Henk de Heus

4

In 1911 begon Hendrik Antoine de Heus in Barnevel een eigen zaak. Hij was zoon van een oude molenaarsfamilie die in Wijk bij Duurstede de bakermat had. Daar schilderde de beroemde 17e eeuwse schilder Ruijsdael een molen die in 1786 in handen kwam van de familie De Heus. Hendrik Antonie is de grondlegger van de tegenwoordige onderneming De Heus. Hij is de overgrootvader van Co en Koen de Heus, die hun vader opvolgden in de directie. Ooit begon Hendrik Antonie de Heus een bescheiden eenmanszaak, letterlijk gerund met paard en wagen. In de jaren '70 en '80 groeide het bedrijf op basis van autonome groei uit tot één van de grootste familiebedrijven in de Nederlandse mengvoederindustrie. Door overnames van Brokking en Koudijs-Wouda, later gevolgd door Sondag Voeders, ging het bedrijf in de jaren negentig tot de grootste mengvoederfabrikantan van Europa behoren. Na 2000 groeide De Heus internationaal verder door. Na 100 jaar is het bedrijf een toonaangevende mengvoederonderneming, die zich nog altijd honderd Dprocent e Heus familiebedrijf · l eesvoer kan 5 | noemen. december 2010

met zijn gezin op vakantie ging, hield hij de beurzen bij. ‘Het kwam wel eens voor dat ik uren in de hotelkamer of op een postkantoor zat te bellen.’ Toch ging het ook Henk de Heus niet altijd voor de wind. ‘In de jaren zeventig was het ondernemersklimaat bijzonder guur,’ zegt hij. Maar daarna ging het flink bergopwaarts. ‘Toen ik wist dat mijn beide zonen geïnteresseerd waren in het voortzetten van het bedrijf, zijn we om de tafel gaan zitten. We kwamen tot de conclusie dat we aan schaalvergroting moesten doen om op de lange termijn de kosten


het boerenbedrijf' te drukken en concurrerend te blijven.’ De omstandigheden waren gunstig voor vader Henk en zoons Co en Koen. Veel families die eigenaar waren van concurrerende voerbedrijven, zoals Brokking en Sondag, hadden geen opvolgers. Ook Koudijs bleek te koop. Er kwam een reeks van acquisities op gang. ‘De kunst is niet om een bedrijf te verwerven, maar om het helemaal te integreren. Niet alleen de administratie en de productie. Het gaat er ook om de mensen op de goede plekken te krijgen zodat zij en het bedrijf sterker worden.’ Henk de Heus lacht bij de herinnering. ‘Het waren heel spannende tijden.’ Niet lang daarna werd de sprong naar het buitenland gemaakt. Inmiddels is De Heus actief in veertig landen.’ Terwijl zijn zoons het bedrijf helemaal overnamen, deed Henk de Heus een stap terug. ‘Sinds 2000 zit ik niet meer in de daily business. Als voorzitter van de raad van commissarissen ben ik niet meer van ieder detail op de hoogte. Vanaf de zijlijn geef ik adviezen. Een bedrijf dat je opbouwt, dat blijft je baby.’ Ook al is er meer afstand, voor zijn klanten klopt nog steeds zijn hart. ‘We zijn voerfabrikanten. Maar zowel emotioneel als zakelijk zijn we nauw verbonden met het boerenbedrijf. De meeste boeren vinden het aantrekkelijk als een van de zonen de opvolger wordt. Dat hebben wij als De Heus ook altijd gehad. Daarom begrijpen we elkaar heel goed.’ Ook professioneel heeft hij een grote waardering voor de Nederlandse agrariër. ‘Wij hebben de beste boeren van de wereld. Ze zijn efficiënt en marktgericht. Je zou er beretrots op moeten zijn.’ Het steekt hem enorm dat de politiek in Den Haag agrariërs zo dwars zit. Hij begint op dicteertoon te spreken. ‘Als je naar de verhalen van al die stedelingen luistert, krijg je het

een bedrijf meer dan honderd jaar bestaat. Maar

idee dat het boerenbedrijf beter opgedoekt zou kun-

het kan alleen in een familie met capabele opvol-

nen worden. Hopelijk komt er de komende jaren een

gers, die er vol voor gaan. Zij kunnen dat op hun

kentering in de benadering van de agrarische sector

beurt alleen maar samen met een goed team van

en met een wat meer positieve benadering, kunnen

medewerkers.’ Hij glimlacht bij de vraag of er al

er nog mooie resultaten geboekt worden.’

een volgende generatie klaar staat om De Heus

Henk de Heus:

'We hebben de beste boeren ter wereld'

verder de toekomst in te leiden. ‘Het is nog echt Met gepaste trots kijkt hij uit naar het aanstaande

te vroeg om daar iets over te zeggen. Ze zitten

jubileum van De Heus. ‘Het is best bijzonder dat

allemaal nog op de basisschool.’ 

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

5


r

u

n

d

v

e

e

Familie A r f man helemaal gewen d aan de melkrob o t

Koeien moeten altijd ruwvoer hebben Een koe die tweemaal daags wordt gemol-

de wachtruimte voor de robots. De koeien kunnen de wachtruimte wel binnen, maar er niet meer uit.

ken heeft een vast ritme. Bij een melkrobot

De enige weg is door de robot, zodat ze vanzelf worden gemolken.

heeft een koe ook een vast ritme, echter elke koe haar eigen ritme. Daarom moet je

Voeding Een belangrijk punt bij het melken met robots is de voeding. Allereerst is het zaak om de koeien

koeien die hun eigen gang gaan anders ver-

de klok rond te laten beschikken over voldoende goed ruwvoer. De dieren zijn namelijk gewend om

zorgen en voeren, zo heeft Arfman ontdekt. De kuilen liggen tegen de nieuwe stal

Met een kleine shovel schuift André gemakkelijk het voer voor de koeien

zich op elk moment van de dag te laten melken. Ze moeten ook op elk moment van de dag ruwvoer

h

kunnen vreten. Er moet niet alleen voer voor het enk Arfman en zijn zoon André staan op

voerhek liggen, de koeien moeten er ook goed bij

de balustrade van de nieuwe stal, die ge-

kunnen. ‘Ik heb een kleine shovel met een schuif-

bouwd is net buiten het achtkastelendorp

bord ervoor’, zegt Henk. ‘Daarmee schuif ik het

Vorden in de Achterhoek. Onder hen loopt het kop-

voer makkelijk voor de koeien. Eén keer gas geven

pel melkkoeien in de nieuwe zesrijige ligboxenstal. Het zijn er nu nog 127, maar er is groei mogelijk tot

en het is weer gebeurd.’ Naast ruwvoer krijgen de koeien krachtvoer. De

190 koeien. De dieren gaan hun gangetje. Een aan-

krachtvoerautomaten in de robot verstrekken

tal staat nog aan het voerhek en plukt uit het verse

eiwitrijke Rucom in meelvorm. Arfman heeft ervoor

gras dat Henk vanmiddag voor de laatste keer dit

gekozen om dit voer in de robot te verstrekken, om-

seizoen heeft gebracht. Het gras is nog opmerkelijk

dat elke koe deze eiwitaanvulling nodig heeft en elke

fris voor half november.

koe ook in de robot komt om gemolken te worden.

Henk kijkt met plezier naar de koeien: ‘Aan som-

De hoogproductieve dieren kunnen aanvullend ener-

mige dieren kun je nog merken dat ze gewend

gierijk krachtvoer krijgen dat in twee krachtvoerau-

waren twee keer per dag gemolken te worden.

tomaten in de stal wordt verstrekt. Deze dieren heb-

’s Morgens en ’s avonds is het even wat drukker bij de melkrobot.’ De meeste koeien hebben inmiddels

ben extra energie nodig voor een hoge productie. Het verstrekken van eiwitrijk voer in de robot heeft

hun eigen ritme gevonden. Regelmatig maken ze

een nevenvoordeel. Zolang de dieren daar nog

op hun gemak een rondje. Ze stappen uit de ligbox,

krachtvoer krijgen, krijgen ze ook eiwit. Maar lopen

lopen langs de robot, het voerhek, de waterbak en

ze tegen de droogzetperiode, dan krijgen ze geen

weer terug naar de box.

Rucom meer. Door het tekort aan eiwit valt de

Arfman en zijn zoon hebben sinds begin dit jaar de

melkproductie bijna vanzelf weg.

stal in gebruik, inclusief twee DeLaval-melkrobots.

6

De keuze voor de robots was niet moeilijk. ‘Het

Slimme beesten

hoort erbij tegenwoordig’, zegt Henk Arfman.

‘Koeien zijn slimme beesten’, zegt Arfman. ‘Dat

Het in gebruik nemen van de robots ging soepel.

heb ik wel gemerkt toen ze erachter kwamen dat

‘Je bent er de eerste maand wel druk mee’, zegt

ze extra brok konden krijgen door tegen de zijwand

André. ‘Maar daarna loopt het bijna vanzelf.’ Erg

van de voerbak te stoten. Als de vijzel van de

handig zijn de klaphekjes die toegang verlenen tot

dosator stopt, ligt er nog Rucom-meel of kracht-

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010


In het kort Wie? Ans, Henk en André Arfman Wat? Melkveebedrijf Waar? Vorden Hoeveel? 127 melkkoeien Productie? 9.111 kg melk, 4,43 procent vet, 3,62 procent eiwit Waarom? Nieuwbouw ligboxenstal met 190 plaatsen Opvallend? Uitgekiende voeding van het melkvee Henk en zoon André Arfman voerbrok op de rand. Door te stoten valt dat voer

aan de eisen van deze tijd’, zegt Henk. ‘Het bedrijf

naar beneden. Je zag gewoon dat de ene koe het

moest verder groeien en daarom zijn we begonnen

van de andere koe leerde.’ Inmiddels kreeg Arfman

aan de laatst gebouwde stal.’

van de leverancier een oplossing aangereikt. Dit is

Het nieuwe bouwwerk is een hypermoderne stal,

een vijzel die na het doseren van de portie voer iets

vastgeplakt aan de oude ligboxenstal en mooi

terugdraait. Het is nu uit met de extra porties voer

ingepast in het landschap. Dat pakt ook qua loop-

en ook met het gebons in de box.

lijnen gunstig uit. Vanaf het woonhuis lopen André en Henk over de deel van de oude boerderij waar

Geschiedenis

nog wat jongvee staat. Vervolgens steken ze het erf

Een wandeling over het bedrijf van Arfman is een

over en komen in de ligboxenstal met de pinken en

wandeling door de geschiedenis. Het begint al

vaarzen rechts en de droge koeien en de afkalfstal

met de omgeving. Je komt bij de boerderij via een

links. De voergang loopt door in de voergang van

fraaie, bochtige eikenlaan die de grens met een

de nieuwe stal. Ze slaan de hoek om en staan oog

eeuwenoude es afbakent. De plek van de boerderij

in oog met de melkrobots. ‘Het is toch een hele

wordt al meer dan achthonderd jaar bewoond.

vooruitgang voor de koeien’, zegt Henk. ‘In de

Vanaf het erf kijk je op een historisch kasteel. Het

oude stal was het vol, krap en benauwd. Hier in

achterhuis van het bedrijf waar Arfman woont, da-

de nieuwe stal hebben ze een luxe leventje, volop

teert van een eeuw geleden. Daartegenover staat

ruimte en frisse lucht.’ De veehouder zelf is er ook

een typische jarenzeventigligboxenstal die in 1991

mee in zijn nopjes. Hij houdt ervan om zijn bedrijf

Henny ter Balkt

uitgebreid is tot een capaciteit van 110 koeien.

geleidelijk aan te laten groeien en nu kunnen hij en

Specialist Rundvee

‘De stal raakte steeds voller en voldeed niet meer

zijn zoon weer ‘een paar jaar’ verder. 

} hbalkt@de-heus.nl

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

7


p

l

u

i

m

v

e

e

Th ema-avon d vleeskuiken h oud erij

Kijk op een gezonde vleeskuikenhouderij De thema-avond is druk bezocht

De antibioticumdiscussie ging lange tijd aan de vleeskuikenhouderij voorbij. Ging, want de sector staat nu volop in de schijnwerpers. De intensieve veehouderij rest weinig anders dan krachtig in te grijpen. Op de thema-avond werden de feiten besproken en de mogelijkheden om in de toekomst verantwoord om te gaan met antibioticum.

Diagnose

Percentage van de behandelingen

i

n september kwam in het nieuws dat een

kuikens zitten miljarden bacteriën. In een gram darm

vrouw was overleden aan de besmetting door

zitten meer bacteriën dan dat er mensen zijn op

antibioticumresistente ESBL-bacteriën. De

aarde. Als deze bacteriën worden blootgesteld aan

Darmproblemen

58,5

besmetting en het overlijden van de vrouw zette

antibiotica gaan er veel dood, maar er zitten meestal

Eerste weekprobleem

5,1

iedereen op scherp. Enkele maanden later is de

wel een paar bacteriën tussen die ongevoelig zijn en

Bewegingsapparaat

17,5

scherpte een beetje van discussie af, maar maken

daardoor overleven. Deze ongevoelige oftewel resis-

Longproblemen

32,9

veel mensen in de pluimveehouderij zich nog wel

tente bacteriën krijgen de kans zich te vermeerde-

Overige

4,7

steeds zorgen. Dit bleek overduidelijk tijdens het

ren, zeker als de antibioticabehandeling voortduurt.’

symposium dat De Heus half november organi-

Redenen van antibioticagebruik bij vleeskuikens

Het gebruik van antibiotica bij vleeskuikens is sinds 2005 gestegen tot ruim 35 dagdoseringen

seerde. ‘De talrijk aanwezige pluimveehouders

Minder gebruik

luisterden met volle aandacht’, vertelt De Heus’

Er is wel wat tegen resistentie te doen. Minder anti-

Sectorhoofd Vleespluimvee Jean Spreuwers. Hij

bioticagebruik bijvoorbeeld. Terwijl het gebruik van

onderstreept hiermee de ernst van de situatie. ‘Ie-

antibiotica in Nederland bij mensen zeer laag is, is

dereen wordt geconfronteerd met het probleem.’ Prominente spreker tijdens het symposium was Dik

deze in de intensieve veehouderij bijzonder hoog.

Mevius. Als onderzoeker en professor is hij gespe-

gebruik zijn onder andere het verdwijnen van de

cialiseerd in het onderwerp resistentie en zit hij met

groeibevorderaars in 2006 en de schaalvergroting

regelmaat bij bestuurders in Brussel en Den Haag

van bedrijven. Bij vleeskuikens steeg het antibio-

aan tafel. Hij legde tot in detail uit hoe het probleem

ticaverbruik van 20 dagdoseringen in 2006 tot 35

resistentie ontstond. ‘In onze darmen en die van de

in 2009. Meer dan 90 procent van de middelen

Het meeste van alle landen. Redenen voor dit forse

wordt oraal en via koppelbehandeling toegevoegd. Hierdoor worden ook gezonde dieren behandeld

40

Gemiddeld aantal dagdoseringen per jaar bij vleeskuikens

aantal dagdoseringen

35 30 25 20 15 10 5

8

0

2005

2006

2007

2008

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010

2009

met antibioticum. antibiotica 1

De stijging van het antibioticaverbruik leidt tot een

antibiotica 2

toenemende resistentie. Daar komt nog bij dat er

antibiotica 3

een groot aantal verschillende middelen worden

antibiotica 4

gebruikt bij vleeskuikens. Dit leidt tot multiresis-

antibiotica 5

tente bacteriën die ongevoelig zijn voor meerdere

antibiotica 6

middelen. ‘De intensieve veehouderij is een groot

antibiotica 7

reservoir van multiresistente micro-organismen’, zei

antibiotica 8

Mevius op het symposium. ‘Is dit een risico? Ja! Dit is een risico voor de diergezondheid en volksge-


Van links naar rechts: Patrick van Vugt, Dik Mevius, Jean Spreuwers en Arno van der Wielen

zondheid als deze bacteriën naar mensen over-

Arno van der Wielen van dierenartsencombinatie

draagbaar zijn. En we weten nu dat dit het geval is.’

Aadal. ’Ten opzichte van 2009 twintig procent reduc-

MRSA en ESBL

tie in maart 2011 en vijftig procent twee jaar later.’ Momenteel wordt in de vleeskuikenhouderij ruim

Een eerste probleem met resistentie betrof MRSA.

de helft van de antibioticabehandelingen toegepast

Dit ging met name om varkens en kalveren. Gevolg

vanwege darmproblemen. Luchtwegproblemen zijn

hiervan is dat varkenshouders niet langer zo maar

met bijna een derde deel een goede tweede. De

tot een ziekenhuis worden toegelaten, maar een

nadruk van het antibioticagebruik ligt in de derde

aparte behandeling krijgen. MRSA is een wereld-

en vierde week en dit verschuift iets naar voren toe.

wijd probleem, maar heeft nog geen gevolgen voor

Het terugdringen moet gebeuren door antibiotica

de pluimveehouderij.

terughoudender toe passen en op voorschrift van

De recente problematiek met resistentie betreft

de dierenarts. Alleen de eigen dierenarts van de

ESBL. Deze bacterie komt bij vijf procent van de

veehouder mag middelen voorschrijven en er wordt

ziekenhuispatiënten voor, bij tien procent van de

een bedrijfsbehandelplan opgesteld. Het Centraal

bevolking en op honderd procent van de vleeskui-

Veterinair Informatiesysteem en IKB gaan het

kenbedrijven. Een derde deel van de vleeskuiken-

antibioticaverbruik registreren. Goed klimaat, voer,

houders is drager en 88 procent van het kippen-

water en uitgangsmateriaal moeten minder verbruik

vlees in de winkels is besmet. Mevius: ‘niet voor

van antibiotica mogelijk maken.

Patrick van Vugt

Mestscores bij diverse eiwitniveaus op dag 35 8,5

niets dat er zorgen zijn over de volksgezondheid

Voer

Mevius noem twee belangrijke maatregelen om

‘De oplossing naar correct en selectief antibioticum-

resistentie terug te dringen:

gebruik is eigenlijk een puzzel waar elk puzzelstukje, de veehouderij, dierenarts, fokkerij en anderen

1

Minder koppelbehandelingen (preventief

aan moeten bijdragen. Voeding kan bijdragen aan

gebruik uitbannen).

het verbeteren van de gezondheid en het verminderen van het antibioticaverbruik. Hierdoor is voeding

2

Bepaalde antibiotica reserveren voor

mestscores

8,0

door problemen uit de voedselketen.’

7,5

7,0

6,5 0

1

huisdieren.

productmanager vleespluimvee bij De Heus. Het is belangrijk om de werking van het verteringsstelsel van kuikens te begrijpen. Een goed werkende

Op de vraag uit de zaal ‘Waarom zou de pluimvee-

krop en spiermaag zorgen ervoor dat een eerste bar-

houderij dit doen?’ antwoordt Mevius duidelijk: ‘Om

rière gevormd wordt. Hierdoor worden ziekteverwek-

de huidige problemen de baas te worden en om nieu-

kers tegengehouden en ontstaat in het verteringsstel-

we problemen, die komen er zeker, te voorkomen.’

sel van het kuiken een juiste balans tussen goede en

3

4

5

6

eiwitniveau

een deel van de oplossing’, stelde Patrick van Vugt,

mensen, dus verbieden voor landbouw-

2

Bij een toename van eiwit neemt de kwaliteit van het strooisel af

slechte bacteriën. Er is al het nodige onderzocht op

Regels

voedingsgebied. De Heus onderzocht ondermeer toe-

Het ontstaan van resistentie en de verspreiding is een

voegingen, eiwitniveaus en zuren. Van Vugt: ‘De con-

complex geheel. Het verminderen van het gebruik

clusie is dat er voldoende handvatten zijn om met het

van antibiotica is een eerste stap. ‘Met de overheid

terugdringen van het antibioticagebruik de resultaten

Jean Spreuwers

is afgesproken dat de intensieve veehouderij fors

op peil te houden. We moeten dit echter sectorbreed

Sectorhoofd Vleespluimvee

ingrijpt in het antibioticagebruik’, vertelde dierenarts

aanpakken en het zal niet eenvoudig zijn.’ 

} jspreuwers@de-heus.nl

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

9

7


a

l

g

e

m

e

e

n

Maatsc h ap Van Helmon d

Duurzame en onderhoudsvriendelijke stal De maatschap Van Helmond uit het Brabantse Ommel nam

wachtruimte en de melkstal. Dit zorgt voor korte looplijnen en dus voor efficiëntie. In de kosten-

begin oktober 2010 een nieuwe ligboxenstal in gebruik voor ruim

besparende smalle voergang (2,4 m) zorgt het automatisch ruwvoersysteem Crysta Mix met

300 melkkoeien. De nieuwe stal is duurzaam en onderhoudsvrien-

bijbehorende voerbunkers ervoor, dat de koeien op een arbeids- en voerefficiënte manier continu be-

delijk. Daarnaast zijn efficiënt werken en dierenwelzijn, comfort

schikken over een goed gemengde portie ruwvoer. In het oog springend is de Fullwood 32 stands

en licht voor de koeien belangrijke uitgangspunten geweest.

Revolution-buitenmelker. Hier krijgen de koeien hun krachtvoer. In één uur melkt deze buitenmelker ruim 150 koeien. Een silotank dient als opslag

Opmerkelijk feit Opmerkelijk aan deze stal is de 3+3-opstelling met een smalle voergang waar het automatische voersysteem zijn werk doet.

Voordat de maatschap Van Helmond besloot tot

voor de melk. De stal heeft een selectieruimte voor

nieuwbouw op de huidige locatie, passeerden di-

veertien koeien, een ruimte voor opvang van jonge

verse opties de revue: bedrijfsverplaatsing, renova-

kalveren en een ruimte met strohokken voor droog-

tie oude stal in combinatie met nieuwe melkstal of

staande koeien. De strohokken zijn gemakkelijk uit

melkrobots en gefaseerd bouwen. Uiteindelijk ging

te mesten door de grote roldeuren: diervriendelijk-

de maatschap voor nieuwbouw. De ontwerpers van

heid gecombineerd met arbeidsgemak. De melk-

Agra-Matic gingen aan het werk met de volgende

koeien liggen in gestorte boxen op gehakseld stro.

opdracht: ontwerp een duurzame en onderhoudsvriendelijke ligboxenstal, waarin we makkelijk, fijn

Mooie uitstraling

en zeer efficiënt kunnen werken. Het ontwerp moet

De lichte staalconstructie van de stal wordt onder-

Hanneke van Overbeek

aandacht hebben voor dierenwelzijn, en moet veel

steund bij het voerhek en midden op de dubbele

Adviseur Rundveehouderij

comfort en licht bieden voor de koeien. Bovendien

boxrij. Er komt veel licht binnen via de zelf ontwor-

} hoverbeek@agra-matic.nl

moet de stal goed in de recreatieve omgeving pas-

pen lichtstraat; bovendien is het dak uitgerust

sen en een aanvaardbaar kostenplaatje hebben. Agra-Matic hielp bij de aanpassing van het bestaan-

met sandwichpanelen op gelamineerde liggers.

de bouwblok en bij het verkrijgen van de vergunning.

met drie volledig gestorte mixkanalen. Op verzoek

Tevens begeleidde Agra-Matic de bouw van de stal.

van de welstandscommissie werd de kapvorm van

Voor meer informatie en foto’s van de bouw van de stal en de open dag verwijzen wij u naar de website van Agra-Matic, www.agra-matic.nl

De stal is volledig onderkelderd (5.400 m³ mest)

de voorbouw aangepast en zijn de dakplaten voor-

Efficiënt en diervriendelijk

zien van een golfplaatmotief. De prefabbetonpalen

In de compacte stal van 104 x 31 m zijn 374

zijn uitgevoerd met echte steenstrips: dit geeft de

ligboxen gerealiseerd; dwars daarop liggen de

stal een mooie uitstraling. 

Bedrijfsgegevens:

1 0

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010

Wie? Wat? Waar? Hoeveel? Waarom?

Maatschap Van Helmond, bestaande uit Dré, Petra, Ton en Rianne) Melkveehouderijbedrijf Ommel Ruim 300 stuks melkvee met bijbehorend jongvee Nieuwbouwstal voor melkkoeien


oeHt eus Ontm De Ad Loos, Algemeen directeur De Heus } aloos@de-heus.nl

Beter klimaat

De enorme biogasinstallatie produceert voldoende om 3.000 auto’s te laten rijden

Ik kan me vergissen, maar de laatste tijd zie ik tekenen dat het klimaat voor de landbouw positiever wordt. En dan heb ik het niet over het weer.

Rosékalverenbedrijf levert energie aan zwembad De familie Rozendaal heeft in september een open dag gehouden. Bijzonder is dat na een voorbereiding van vier jaar, de biogasinstallatie van het bedrijf op de mest van rosékalveren draait en, naast het eigen bedrijf, ook het bosbad in Putten van groene stroom en biogas voorziet. Evert Rozendaal wilde op zijn rosékalverenbedrijf met duizend rosékalveren biogas opwekken. Om extra rendement uit de biovergister te halen dacht hij aan het bosbad in Putten, op 3,5 km van zijn bedrijf. De beste oplossing bleek een gasleiding naar het bosbad te leggen en een biogasgenerator op het terrein van het zwembad te plaatsen. Het zwembadbestuur ging na twee jaar overleg akkoord met de verwarming van het zwembad door restwarmte die vrijkomt bij de opwekking van elektriciteit. Dit bespaart het bosbad energiekosten en betekent voor Rozendaal extra inkomsten. Energiebedrijf Eneco zorgt voor de coördinatie. De CO2-reductie bedraagt 3.870 ton per jaar, evenveel als de uitstoot van 3.000 auto’s. De generatoren wekken voldoende energie op om 1.900 huishoudens van elektriciteit te voorzien. Al met al een duurzame en unieke tweede tak op dit rosébedrijf.

Toen bekend werd dat het ministerie van LNV werd opgeheven hebben veel mensen daar negatief op gereageerd. Men was bang dat er geen oog meer was voor de agrarische belangen. Na de eerste wapenfeiten weten we inmiddels beter. Wij zijn nu een economisch belangrijke factor en onze exportwaarde wordt geprezen. Er is meer positiefs: gunstige maatregelen zoals niet meer opofferen van landbouwgrond aan natuurbeheer en het heroverwegen van het fokverbod in verband met Q-koorts. De positieve benadering van onze sector door de politiek heeft ongetwijfeld een gunstig effect op de wijze waarop de maatschappij ons ziet. Positief zijn ook de ontwikkelingen tussen LTO en Wakker Dier, de organisatie die zich zeer kritisch opstelt ten aanzien van het welzijn van dieren. U kent vast de spotjes over de kiloknallers van C1000. Wakker Dier probeert een beter welzijn van dieren nu ook af te dwingen via de markt. Samen met bedrijven en LTO probeert men consumenten te interesseren voor een welzijnsvriendelijkere veehouderij. Ik hoop dat men er in slaagt deze en andere naar de veehouderij kritische organisaties te scharen achter een gezamenlijke visie. Dit kon wel eens veel effectiever blijken dan het elkaar bestrijden. Het verbeterende klimaat ontslaat ons niet van de plicht om te werken aan milieu, dierwelzijn en het terugdringen van het antibioticagebruik. Maar een maatschappelijk steuntje in de rug kan geen kwaad.

Andries Slingerland Roséspecialist } aslingerland@de-heus.nl

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

11


v a

r

k

e

n

s

All in-all out per be drij f

Werken met gezondere varkens Met meerwekensystemen kunnen ook kleine fokkers grote koppels biggen leveren. Daardoor is bedrijfs-all in-all out haalbaar voor meer vleesvarkensbedrijven zodat zij hun stallen in één keer vol kunnen leggen.

Vrijwel alle vleesvarkenshouders passen all in-all out per afdeling toe. Zij maken de afdelingen helemaal leeg en leggen er biggen in van één vermeerderaar. Is het niet veel beter om met all in-all out per bedrijf te beginnen?

V

eel varkenshouders passen all in-all out

verspreiding van deze ziekten behoorlijk remmen

per afdeling massaal toe omdat het veel

door het toepassen van afdelingen. Materialen en

voordelen biedt, vooral op het gebied van

mensen kunnen dan nog wel infecties van de ene

gezondheid. Doordat zij afdelingen reinigen en ont-

naar de andere afdeling overbrengen, maar het

smetten, neemt de ziektedruk af en zullen de tech-

dier zelf niet. Bedenk wel dat ongedierte nog voor

nische en financiële resultaten verbeteren. Maar is

verspreiding kan zorgen.

de barrière tussen twee afdelingen groot genoeg?

Als de varkens enige weerstand hebben tegen de

Of weten de ziektekiemen toch van de ene naar

ziektekiemen, dan hoeven kleine hoeveelheden

de andere afdeling te komen om daar de dieren

overgebrachte ziektekiemen niet automatisch een

te besmetten? Om daar iets meer over te zeggen,

uitbraak te veroorzaken in andere afdelingen.

zoomen we in op diverse soorten ziektekiemen. We

Neem als voorbeeld een uitbraak van salmonella

maken allereerst onderscheid tussen ziektekiemen

in één of enkele hokken van een afdeling. Daarbij

uit het maag-darmkanaal en ziektekiemen vanuit

worden vaak enkele dieren behandeld met een

de luchtwegen.

injectie. De behandelaar moet hiervoor het hok binnengaan. All in-all out per afdeling kan hierbij goed

Het is van belang om gezonde dieren aan te kopen

Maag-darmkanaal

werken. De dieren in de naastliggende afdeling

Ziektekiemen uit het maag-darmkanaal verplaatsen

hoeven dus geen salmonella te krijgen. Voorwaarde

zich niet zo gemakkelijk. Dat betekent dat we de

is dat we de bacterie niet massaal meenemen aan de laarzen en dat er geen ongedierte is. Voor een ziekte als vibrio geldt hetzelfde. Ook hier kan de afdelingsbarrière goed werken.

Luchtwegen Ziektekiemen vanuit de luchtwegen zijn veel mobieler dan kiemen uit het maag-darmkanaal en daarom ligt hier de situatie anders. Het is bij dergelijke ziektekiemen uiterst moeilijk om ze beperkt te houden tot één afdeling. Op het moment dat de dieren geïnfecteerd zijn, scheiden ze grote hoeveelheden virussen of bacteriën uit in de lucht. Deze lucht kan in veel gevallen en op diverse manieren vervolgens in andere afdelingen terechtkomen. Het afdelings-all in-all out systeem bemoeilijkt ziektekiemen wel om zich van de ene naar de andere

1 2

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010


afdeling te verplaatsen, maar is niet echt in staat de

Naar een optimale bedrijfs-all in-all out

infecties tegen te houden.

In het kader van de verbetering van diergezondheid

Een voorbeeld van de gevolgen tref je veelal aan

is bedrijfs-all in-all out een belangrijke stap vooruit.

op grote vleesvarkensbedrijven. Het is op deze

Het blijft wel noodzakelijk om gezonde dieren aan

bedrijven niet gemakkelijk om luchtweginfecties

te kopen. Sommige bedrijven kopen spf-biggen

tussen afdelingen tegen te houden, waardoor deze

aan. Deze dieren zijn vrij van bepaalde kiemen

langdurig op het bedrijf standhouden.

en daarmee zullen problemen op het gebied van luchtwegen fors minder zijn. In zijn algemeen-

Besmetting tussen leeftijdsgroepen

heid is het zinvol om bij opleg regelmatig met

Ziektekiemen vermeerderen zich massaal als er

speeksel- of bloedonderzoek vast te laten stellen

jonge dieren worden aangeboden. Deze dieren

of biggen in aanraking zijn gekomen met ziekten

zijn op een gegeven moment vatbaar. Dat is het

als PRRS, circo of salmonella.

moment dat de maternale immuniteit afloopt (bij

Als bij bedrijfs-all in-all out gezonde dieren worden

griep bijvoorbeeld tussen de 10 en 16 weken) en

opgelegd, is het vervolgens belangrijk om infecties

voordat het dier met eigen afweerstoffen voldoen-

buiten de deur te houden. Daarbij zijn normale

de beschermd is.

bedrijfshygiënische maatregelen niet altijd

Als op een bedrijf dieren dezelfde leeftijd hebben,

voldoende. Besmetting via de aangevoerde lucht

zal een griepinfectie door het hele bedrijf de ronde

is in varkensdichte gebieden een probleem. In

doen zodra de maternale immuniteit afloopt. Daar-

de Verenigde Staten wordt daarom luchtfiltratie

na zijn de dieren beschermd door eigen afweerstof-

toegepast met speciale luchtfilters. Deze filters

fen. De infectie zal van het bedrijf verdwijnen. Deze

waren bedoeld om de aanvoer van het PRRS-virus

situatie kun je aantreffen bij bedrijfs-all in-all out.

tegen te gaan. Achteraf blijken ze ook te werken

Bij afdelings-all in-all out op grotere bedrijven

tegen andere luchtwegkiemen zoals mycoplasma.

blijft de infectie echter langdurig op het bedrijf

Het is te verwachten dat ook in Nederland het

aanwezig. Er worden immers telkens jonge dieren

gebruik van deze filters de komende jaren gaat

opgelegd die besmet raken en vervolgens virus-

toenemen. 

sen uitscheiden. Deze situatie tref je ook vaak aan op de grotere gesloten bedrijven. De vleesvarkens produceren grote hoeveelheden virussen (bijvoor-

Het all in-all out systeem biedt veel voordelen, vooral op het gebied van gezondheid

Tip Pas op bij besmettingen uit een hok met dieren met (typische gele) diarree door salmonella. Gebruik aparte laarzen.

'Het buiten de deur houden van luchtweginfecties als PRRS en mycoplasma door luchtfiltratie is in de Verenigde Staten sterk in opkomst'

Conclusie

beeld griep of PRRS), waarbij de infecties telkens weer terugkeren naar de gespeende biggen. Door het ‘rondpompen’ van infecties via de aanvoer van jonge biggen is het op dergelijke bedrijven bijna onmogelijk om de problemen terug te dringen.

Bedrijfs-all in-all out zal de komende jaren toenemen. Dit is mogelijk doordat steeds meer grote koppels biggen worden aangeboden. Met het all in-all out is het beter mogelijk de gezondheid te managen, waardoor betere technische resultaten worden behaald.

Godfried Groenland Dierenarts sector Varkens } ggroenland@de-heus.nl

d e c e m b e r 2 0 1 0

13


r

u

n

d

v

e

e

Voorjaars- en najaarskuilen combineren goe d

Variabele zomerkuilen met lagere VEM Nu het groeiseizoen achter de rug is,

In tabel 1 staan de gemiddelden van de zomerkuilen van 2010 naast die van 2009 en 2008. Hieruit

maken we de balans op. Hoe is de

blijkt dat de eiwitgehalten van de kuilen hoger zijn dan vorig jaar. Het suikergehalte is daarentegen

kwaliteit van de gras- en maïskuilen

lager. Het ammoniakgehalte is met circa 9 procent hoog. Het lage suikergehalte en het hoge

en wat betekent dit voor de rantsoenen?

ammoniakpercentage komen de smakelijkheid niet ten goede. De zomerkuilen passen goed naast

De voederwaarde van de zomerkuilen van 2010 is redelijk Tabel 1 Gehalten en voerderwaarde van zomerkuilen 2008-2010

i

de vroege voorjaarskuilen, omdat deze juist een n de droge juni maand groeide er weinig gras en

goede smakelijkheid, een laag eiwitgehalte en een

werd de beschikbare stikstof uit de grond slecht

hoog suikergehalte hebben.

benut. Nadat vanaf half juli de eerste regen viel,

De lagere vc-OS en de hogere ADL duiden op

kwam de grasgroei op gang, maar waren de omstan-

een ouder gewas. De pH van 5,1 voor deze kuilen,

digheden voor het drogen vooral in augustus veel

met circa 47 procent droge stof, is aan de hoge

slechter. De snedes van eind juni en augustus wer-

kant. Dat betekent een behoorlijk risico op broei

den door uitgesteld maaien te zwaar. Dit kwam de

als de kuilen geopend worden om te voeren. Een

kwaliteit niet ten goede. Er is dan ook verschil tussen

voersnelheid van minimaal 1,5 m per week bij deze

de kuilen van juli en die van augustus/september.

kuilen is wenselijk.

Redelijke voederwaarde zomerkuilen

2010 juli

2010 aug/sept

2009 juli/sept

2008 juli/sept

505 860 70 73 30 155 38 259 106 88 74,2 509 281 26 67,4 7,3 5,1

464 848 68 71 45 168 39 253 121 64 74 500 280 25 67,7 9 5,1

510 884 78 75 27 153 38 254 106 103 75,9 495 273 23 69,7 7,1 5,1

487 851 73 69 42 160 40 262 127 75 74,2 496 283 24 66,6 8,8 5,1

lager dan die van de zomerkuilen van 2009, maar in lijn met de zomerkuilen van 2008. Het ruw eiwit

Droge stof g/kg VEM kg ds GLV* g/kg ds SDVE g/kg ds SOEB g/kg ds Ruw eiwit g/kg ds Ruw vet g/kg ds Ruwe celstof g/kg ds Ruw as g/kg ds Suiker g/kg ds vc-OS procent NDF g/kg ds ADF g/kg ds ADL g/kg ds vc-NDF procent NH3 procent pH

* GLV = glucose leverend vermogen 1 4

De voederwaarde van de zomerkuilen van 2010 is

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010

is redelijk goed, maar de SDVE is onvoldoende om van te melken. De opname van deze kuilen zal door de mindere smakelijkheid en de trage vertering tegenvallen. Met 848 VEM per kg droge stof bevatten de kuilen echter ook te weinig energie om er goed van te melken. Voor ouder jongvee en droge koeien zijn deze kuilen prima geschikt. De SOEB is

>> 'Combineer de nazomerkuilen bij voorkeur met een wat nattere, minder bestendige snijmaïs'


duidelijk hoger dan vorig jaar. De kuilen bevatten

Soms is aanvulling van de pensenergie met

meer eiwit; dit komt met name op pensniveau

citruspulp of tarwe gewenst. Wanneer het zetmeel-

beschikbaar. Kies daarom voor de juiste eiwit-

gehalte van de snijmaïs te laag uitvalt, kunt u dit

aanvulling, die zowel het juiste penseiwit als het

compenseren met krachtvoeders met een hoog

gewenste darmverteerbare eiwit aanvult.

glucoseleverend vermogen (GLV). Voorbeelden

De oogst van de maïs was dit jaar later dan andere jaren

hiervan zijn Protex Gras, Protex Patent en Relax.

Snijmaïskuilen De snijmaïs had een droog groeiseizoen. Toen in

Aanpassingen van het basisrantsoen kan via RUCOM met maïs, tarwe en eventueel (bij)producten.

de tweede helft van juli de regen net op tijd kwam

Heeft de voorjaarskuil en zomerkuil te weinig struc-

voor de kolfzetting, maakte het gewas een enorme

tuur? Gebruik dan ruwvoeders met structuurleve-

inhaalslag. De drogestofopbrengst was dit jaar over

rend vermogen als luzerne en graszaadhooi. Ook

het algemeen prima. De afrijping verliep relatief

kunt u kiezen voor krachtvoeders met een geleide-

traag door de late groeispurt van het gewas. De oogst was gemiddeld zeker drie tot vier weken later

lijke pensafbraak (Synchro Geel, Gras Solide). Bestermine Buffer bevat een complex aan bufferen-

dan in andere jaren. De wat drogere snijmaïs past

de componenten, die de koe ondersteunen wanneer

prima bij de snelle voorjaarskuilen, terwijl de nat-

pensverzuring aan de orde is. Hiermee voorkomt

tere, minder bestendige snijmaïs goed te combine-

u dat de gezondheid van de dieren in het gedrang

ren is met de nazomerkuilen.

komt en bent u zeker van een goede penswerking. Synchro Oranje, Synchro Winter en Protex Gras

Rantsoenen

passen afhankelijk van de overige rantsoencompo-

De vroege voorjaarskuilen hebben, net als de juli-

nenten prima bij de nazomerkuilen van 2010. Raad-

kuilen, een eiwitaanvulling nodig. De nazomerkuilen

pleeg uw adviseur of handelaar, welke aanvulling

vergen vooral een forse energieaanvulling. Combi-

voor uw rantsoen de meest gewenste is. 

naties met mei- en junikuilen zijn daarbij een goede optie. Als dat niet mogelijk is, kunt u afhankelijk van de hoeveelheid snijmaïs en eiwitarme bijproducten het eiwit aanvullen met RUCOM dat bestaat uit

Conclusie

soja- en raapschroot. Een goede kwaliteit snijmaïs

Jacob Goelema

kan prima de energiedichtheid van het rantsoen verhogen.

De graskuilen, gewonnen in de tweede helft van de zomer van 2010, laten zich vanwege de lagere voederwaarde en tragere vertering goed combineren met de snelle en smakelijke voorjaarskuilen.

Productmanager Rundvee } jgoelema@de-heus.nl

d e c e m b e r 2 0 1 0

15


r

u

n

d

v

e

e

B emesting gras- en maïslan d

Meer smakelijk ruwvoer van eigen land Binnenkort buigen melkveehouders zich weer over hun mestplan 2011 en welke kunstmest ze gebruiken in 2011.

De melkveehouder heeft naast dierlijke mest de keuze uit meerdere minerale mestsoorten. Welke kunstmest hij gebruikt, hangt af van diverse factoren. Naast de kostprijs en de mestplaatsingsruimte bepaalt de behoefte van het grasland welke kunstmestsoort de beste keuze is.

Gert Anker Manager Meststoffen } ganker@de-heus.nl

Met Triferto hield De Heus bemestingsproeven met maïs

v

eehouders die naast stikstof ook zwavel

mestplan 2011 adviseren en de gewenste meststof

en natrium willen verstrekken, kiezen voor

berekenen voor uw mestplan!

GrasPlus 14500; in 2010 strooiden veel

klanten deze meststof met goede resultaten.

Nieuw: Novurea

Zwavel geeft op alle grondsoorten in het voorjaar

De Heus voegt in 2011 een nieuwe stikstofmeststof

een belangrijke meeropbrengst te zien en daar-

aan haar assortiment toe: Novurea. Deze nieuwe

naast is zwavel een bouwsteen voor verbetering

stikstofkunstmest werkt op basis van Ureum. Om

van eiwitkwaliteit en -kwantiteit in het gras.

vervluchtiging tegen te gaan, is de ureaseremmer

Natrium is in toenemende mate van belang voor

Agrotain toegevoegd. Agrotain zorgt ervoor dat

de smakelijkheid van het ruwvoer. Vanwege de

het enzym urease circa tien dagen geremd wordt.

lagere stikstofgiften daalt namelijk ook de

Hiermee ligt de ammoniakvervluchtiging op het-

natriumwaarde van het gras. Veehouders hebben

zelfde lage niveau als kalkammonsalpeter/KAS!

overigens, afhankelijk van bodemonderzoek en

Op dit moment ligt de prijs van Novurea ongeveer

eventuele ruimte voor fosfaat, de keuze uit een

€ 0,15/kg stikstof lager dan de prijs van KAS.

tiental samenstellingen van GrasPlus. Onze rund-

Belangrijk is dat u de silo en de strooier voor

veespecialisten kunnen u bij het maken van het

gebruik goed reinigt. Zodra Novurea namelijk in contact komt met een andere kunstmestsoort volgt een chemische reactie, waardoor kluitvorming optreedt. Let er tevens op dat uw strooier is afgesteld op Ureum in verband met lager soortelijk gewicht en hoger stikstofgehalte ten opzichte van KAS. Raadpleeg het instructieboekje van uw kunstmeststrooier.

>> 'Natrium is in toenemende mate van belang voor de smakelijkheid van het ruwvoer' 1 6

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010


Maïsproef Westbroek 2010

relatieve opbrengst

120%

Bemestingsproeven De Heus

Demodag

Elk jaar legt De Heus in samenwerking met Triferto

Half september organiseerde De Heus samen met

demovelden aan om nieuwe toepassingen te ont-

Barenbrug en Triferto een demodag over maïsras-

wikkelen. In 2010 hebben we proeven gedaan bij

sen en een themadag over bemesting. Tijdens deze

melkveehouder Kees van den Broek in Westbroek.

dag waren de opbrengstgegevens van de bemes-

We hebben onderzoek gedaan naar Piadin als

tingsproeven uiteraard nog niet bekend. De maïs is

nitrificatieremmer. Piadin wordt dan gemengd door

op 19 oktober geoogst. Tijdens de oogst werden

de drijfmest en op gras- en maïsland gebracht.

opbrengstbepalingen van de twee proefplekken

De meeropbrengst hiervan was lager dan het

gedaan. De maïs is op deze plekken bemest met

langjarig gemiddelde. Dit is te verklaren door het droge voorjaar, waarin er weinig stikstof is uit-

150 kg/ha NP 24-8+boriumen en 150 kg maïsmest Humifirst met de formule NP 17-5+borium+Humifirst.

gespoeld. Novurea liet meeropbrengst zien met

Met maïsmest Humifirst wordt bespaard op zowel

dezelfde stikstofgift per hectare ten opzichte van

stikstof als fosfaat ten opzichte van NP24-8. De

KAS. Waarschijnlijk is de lagere opbrengst van KAS

humus- en fulvozuren in de Humifirst zorgen ervoor

veroorzaakt door uitspoeling van nitraat door de

dat de maïsplant meer wortels vormt en dat er

vele neerslag, die na de tweede snede is gevallen.

meer mineralen beschikbaar komen vanuit de

Op maïsland is wederom de rijenbemester

grond. Bovendien wordt het gegeven fosfaat niet

Humifirst vergeleken met de gangbare meststof

vastgelegd in de bodem. Dit leverde op de ene

24-8-0,2 Borium. Humifirst geeft door betere

proefplek een opbrengstverhoging van vijf procent

wortelontwikkeling met minder fosfaat een hogere

op, terwijl op de andere plek zelfs veertien

gewasopbrengst van acht procent te zien.

procent meer opbrengst gemeten is. 

Conclusie De maïsproeven in Westbroek bevestigen de resultaten van het meerjarenonderzoek, waarin Humifirst gemiddeld zeven procent meeropbrengst scoort tegenover maïsmestsoorten als NP 20-20; NP26-7 en NP 24-8. Vanwege de lagere stikstof- en fosfaatgiften met Humifirst is de maïsteler in staat aan de steeds strenger wordende gebruiksnormen te voldoen zonder opbrengst in te leveren.

Vroegkoopactie meststoffen

NP 24-8

115% 110% 105% 100% 95% 90%

1

2

Grafiek 1 Maïsproef Westbroek 2010

Tip De rundveespecialisten van De Heus adviseren u graag over het maken van uw mestplan voor 2011 en berekenen de gewenste meststof voor uw mestplan!

actie

De Heus biedt u diverse GrasPlus meststoffen aan, zodat u tijdig en met korting over de juiste meststof kunt beschikken in het voorjaar 2011!

Humifirst

Kijk voor meer informatie op www.de-heus.nl

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

17


v a

r

k

e

n

s

B rijteam on dersteunt varkens hou ders

Succesvol bijproducten voeren Bijproducten zijn uitstekende voeders met als belangrijk voordeel een lage prijs. Belang-

Om de continuïteit van varkensbedrijven te waarborgen moeten financiële resultaten beter zijn dan gemiddeld. De juiste toepassing van bijproducten draagt bij aan de verbetering van de financiële resultaten en aan de duurzaamheid.

rijk is dat ze goed worden toegepast: een goed rantsoen met aanvullend voer op maat. Het brijteam van De Heus levert maatwerk om het rendement van bijproducten te verhogen.

v

Contact met varkenshouders

Dit extra rendement komt niet vanzelf. Daarvoor is

De nutritionisten van De Heus hebben veel con-

vakmanschap nodig van zowel varkenshouder als

tact met de varkenshouders om te weten welke

voerleverancier. Om optimale financiële resultaten te behalen met

doelstellingen zij nastreven. De één gaat voor

bijproducten moeten de varkens technisch goed

voederconversie wil of een goed vleespercen-

presteren. Groei, voerverbruik, uitval en slachtei-

tage. De doelstellingen van de varkenshouder zijn

genschappen zijn daarbij de belangrijkste kengetal-

maatgevend voor het rantsoen. Daarnaast spelen

len. Om de dieren optimaal te laten presteren, is de

er andere zaken een rol, zoals de bedrijfsgrootte in

rantsoensamenstelling belangrijk. De Heus heeft vijf

verband met de doorloopsnelheid van de produc-

nutritionisten die zich hier dagelijks mee bezig hou-

ten, het aantal bijproductensilo’s en het type instal-

den. Tezamen vormen zij het brijteam. Zij hebben alle

latie, bijvoorbeeld restloos of niet.

relevante kennis van de bijproducten (voederwaarde,

De brijvoernutritionisten gaan regelmatig samen

opslag, gebruik etc.) om tot goede rantsoenen te

met de varkensspecialisten op bedrijfsbezoek. Tij-

dat volledig klantspecifiek is. Alleen zo haal je de

Melk en vlees

Winst voor economie en milieu

 1 8

ders begeleiden en met de varkenshouders zelf.

zijn relatief goedkoop waardoor de voer-

komen. Hieruit berekenen zij het aanvullende voer

Duurzaam gebruik

Veehouderij rundvee en varkens

nauw samen met de specialisten die de varkenshou-

financieel oogpunt. Immers bijproducten

kosten verlaagd worden en de voerwinst verbetert.

Voedings- en genotmiddelen industrie

Vochtrijke voedermiddelen

arkenshouders voeren bijproducten uit

beste resultaten. Het brijteam houdt zich niet

de hoogste groei, terwijl de ander de scherpste

dens deze bezoeken bekijken zij de varkens om te zien of wat er in de stal gebeurt ook overeenstemt met de doelstellingen van de varkenshouder. Zij

alleen bezig met het samenstellen van rant-

overleggen dan ter plekke met de varkenshouder

soenen. De nutritionisten werken daarnaast

en de specialist. Besproken wordt hoe het gaat met

Duurzaamheid

Het voeren van vochtrijke bijproducten is een vorm van duurzaam ondernemen. Niet alleen worden hiermee reststromen benut voor de productie van voedsel. Ook is het niet nodig om vochtige producten te drogen of te verwerken. Dit bespaart energie. Nederlandse veehouders voeren relatief veel bijproducten, met elkaar 5,1 mln ton in 2009. Dit is mogelijk door de goede bedrijfsstructuur van de Nederlandse veehouderij en de grote kennis van bijproducten. Ondertussen hebben de vochtrijke voedermiddelen een onmisbare plaats verworven in rantsoenen van de Nederlandse veehouderij. Dde e Heus · l eesvoer 5 | december 2010


Het brijteam test brijvoerinstallaties en droogvoermachines

de voeropname, de groei, de slachtkwaliteit, enzo-

technische werking van de installatie.

voort. Het is belangrijk om dit soort zaken regelma-

Een goed rantsoen is een vereiste om goede

tig in de stal te bespreken zodat iedereen hetzelfde

resultaten met bijproducten te behalen. Daarnaast

beeld heeft en de neuzen in dezelfde richting staan.

moeten de kwaliteit en de versheid van de producten goed zijn en moet de brijvoerinstallatie goed

Informatie

functioneren. Om dit te controleren hanteert De

De nutritionisten van het brijteam staan in nauw

Heus de ‘Brij-Scan’. Dit is een methode waarmee

contact met de leveranciers van bijproducten om

het hele brijvoerproces, vanaf de opslag van de

steeds op de hoogte te zijn van wat er speelt op de

bijproducten, via het doseren en mengen ervan tot

bijproductenmarkt. Ze beschikken over de wezen-

aan het uitdoseren van de voeders, onderzocht

lijke gegevens met betrekking tot de samenstelling

wordt. De nutritionisten nemen op diverse plaatsen

en prijzen die nodig zijn voor het samenstellen van

monsters die in het laboratorium van De Heus wor-

rantsoenen. De Heus onderzoekt regelmatig zelf de

den geanalyseerd. Zij bekijken en beoordelen alle

kwaliteit van de bijproducten. De resultaten hier-

belangrijke processen. Regelmatig ontdekken zij

van worden besproken met de leveranciers van de

dat de installatie niet goed functioneert. Soms kan

betreffende producten. Dit is belangrijke informatie

dit makkelijk worden opgelost en soms is het ook

die bepaalt of en hoe een product wordt toegepast in

lastig en kostbaar om het probleem te verhelpen.

'Maatwerk is noodzakelijk om de bedrijfsdoelstelling van de varkenshouders te realiseren'

de rantsoenen. Het overleg met de leveranciers zorgt voor een gezonde scherpte. Het is belangrijk dat alle

Brij-Info

betrokken partijen de juiste kwaliteit leveren. Dit geldt

Een tiental jaren terug startte De Heus met het

voor zowel De Heus als voor de andere partijen.

uitgeven van Brij-Info. Dit is een nieuwsbrief met afwisselende informatie over brijvoer. Het doel van

Brijvoerinstallatie

Brij-Info is het informeren van klanten van De Heus

Een varkenshouder behaalt alleen goede

en andere belangstellenden over de toepassing

technische resultaten als ook de brijvoerinstallatie

van bijproducten. De onderwerpen van Brij-Info

goed werkt. Een brijvoermachine is een complexe

variëren van de beschikbaarheid van producten en

installatie. Er kan veel misgaan. Dat geldt bijvoor-

de fysische kwaliteit tot aan aandachtspunten voor

Ruud Bens

beeld voor de opslag en fysische kwaliteit van

het inkuilen van CCM. Informatie die vaak direct

Nutritionist

de producten, de hygiëne van de installatie en de

toepasbaar is. 

} rbens@de-heus.nl

D e H e u s · l e e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

19


v a

r

k

e

n

s

Twee vliegen in een klap Op 19 oktober 2010 is het symposium Rendementsverbetering zeugenhouderij gehouden

Ronald Tibbe Verkoopleider Varkens

in Markelo. De combinatie van meerwekensysteem in de zeugenhouderij en all in-all out

} rtibbe@de-heus.nl

bij vleesvarkens bedrijven bleken twee vliegen in een klap te zijn.

Overweegt u om te schakelen naar een meerwekensysteem? Raadpleeg dan onze specialist.

De rendementen in de varkenshouderij staan onder

sectorhoofd varkens Henk van Kuyk het concept all

druk, en toch hebben goede ideeën tijd nodig om

in-all out onder de aandacht gebracht. Op diverse

goed te landen. Inmiddels 1,5 jaar geleden heeft

plaatsen heeft hij toen aandacht geschonken aan de mogelijkheden van rendementsverbeteringen

wk 16 wk 15

mester 11 (1.000)

mester 11 (1.000)

wk 18

wk 17

mester 12 (500)

mester 13 (500)

voor de vleesvarkenshouders door ze te adviseren

1

wk

naar all in-all out te gaan en een rendementsverbe-

wk 2

wk 14

mester 1 (1.000)

mester 10 (1.000)

wk 3

1.000 zeugen = 500 biggen / week

wk 13

mester 9 (500) wk 12

mester 2 (500)

wk 4

mester 3 (1.000)

mester 8 (1.000)

wk 5

wk 11

mester 8 (1.000)

samen te gaan werken met een vermeerderaar om

mester 1 (1.000)

wk 10

mester 7 (500)

wk 9

mester 6 (1.000)

wk 7 wk 8

mester 6 (1.000)

mester 5 (500)

wk 6

mester 3 (1.000)

mester 4 (500)

tering te realiseren van € 10 per plaats. Op 19 oktober hebben we in Markelo een beeld geven van de ontwikkelingen op de Nederlands en Europese biggenmarkt. Als we kijken naar de huidige productie in Nederland dan betekent dit dat er wekelijks 120.000 biggen geëxporteerd moeten worden ofwel 150 vrachtwagens met 800 biggen. Als de technische vooruitgang zijn vervolg vindt dan zal dit aantal groeien naar 200.000 biggen per week.

Voorbeeld opzet april 2009 gebruikt tijdens een bijenkomst J. Hogenkamp

Tip Als u overweegt om uit te bereiden dan is het advies eerst om te schakelen naar een meerwekensysteem en dan pas uit te bereiden

Ons belangrijkste exportland is Duitsland. Het

Ge zo ndhe id is o nb

(voorbeeldberekeni

aandeel van onze afzet naar Duitsland in relatie tot

e ta a lba a r!

ng familie Van de

Haar)

Arbeid Stalbenutting € 4.500,- 4% Koppelgrootte € 13.500,- 11 % Investeringen € 13.500,- 11 % € 4.500,- Voordeel 4% + -/- Financiering € 36.000,- 30 % €1 8.000,- 30 % Netto resultaat € 1 8.00 0,- 30 % in liquide euro's + € 18.000,- en + 15 % voerw inst

De overall conclusie tijdens het symposium voor de komende jaren was;

2 0

 De export markt vraagt om grote koppels biggen  All in all out bij vleesvarkens zet zich door de komende jaren  DK en NL zijn de grote netto exporteurs in Europa  Een big is geen eindprodukt  Afzet = voldoen aan de marktvraag = is grote koppels + goede gezondheid D e Heus Iedere · lvermeerderaar eesvoer 5 |kan december hieraan voldoen 2010

onze totale biggenuitvoer bedraagt al jaren rond de 50 procent. Deze markt typeert zich door de volgende werkwijze; All in-all out   Grote uniforme koppels biggen passend bij de maske van de slachterij

  Gericht op opbrengst en nog in minder mate op saldo Gezien de structuur van de Nederlandse zeugenhouderij liggen hier voor de zeugenhouderij nog kansen door over te schakelen naar een meerwekensysteem. Tijdens het symposium heeft de familie Van der Haar uit Collendoorn hun ervaringen met het meerwekensysteem met de aanwezigen gedeeld en hieruit kwam naar voren dat ook gezinsbedrijven aan deze criteriums kunnen voldoen. 

>> DIM = Denk in mogelijkheden!


n i z e g n e f j i r d e B De kleine Jense Loohuis uit Geesteren (O) is pas 1 jaar, maar is er als de kippen bij als het zakgoed van De Heus wordt bezorgd. Of Jense later boer wordt, is (nog) niet bekend, maar jong geleerd is in elk geval oud gedaan. Ingezonden door E. Loohuis van maatschap LoohuisHagedoorn te Geesteren (O)

Jong geleerd is oud gedaan

0 1 e d k e o Z rschillen ve

Beschuit met muisjes bij de familie From Dubbel feest bij de familie From in het Friese Boijl. Dit bijzondere driekleurige kalf zag op dezelfde dag als dochter Emma het levenslicht. Of het kalf ook Emma heet, is niet duidelijk. Baby en kalf groeien voorspoedig.

boiler

Zoek de verschillen, schrijf ze op en stuur ze in als oplossing. Onder de goede inzendingen verloten we vijf De Heus miniatuur bulkwagens. Stuur de oplossing vóór 10 januari 2011 naar leesvoer@de-heus.nl. Zet wel uw naam, adres, postcode en woonplaats er bij! Winnaars

Koe met tijgerprint (2)

maken we in de volgende Leesvoer bekend. Medewerkers (en familieleden) van De Heus zijn

In Leesvoer, nummer 4 stond in deze rubriek een foto van een koe met tijgerprint. De familie Van Beek kwam op vakantie in de Ardennen meerdere koeien met tijgerprint tegen. Een zoektocht op internet leerde dat het hier om een speciaal ras gaat: de Normandiër. Deze Normandische koe, met haar kleurrijke vacht, is heel populair vanwege de kwaliteit van haar melk en vlees. De melk, rijk aan eiwitten, is de basis voor de heerlijke Normandische room en kazen. Zouden deze kaasjes ook een tijgerprint hebben?

uitgesloten van deelname

Prijswinnaars Leesvoer nr. 4

De prijswinnaars van de lastige stoommachine in de vorige Leesvoer zijn: • R. de Vries, Doniaga • Fam. P. van de Vliert, Woudenberg • Martijn Huyzer, Zeerijp • Diranda Olieman, Bruchem

• Fenna Knippels, Elshout

21


p

l

u

i

m

v

e

e

Hugo E ls huis

Vertrouwen is heel belangrijk Een broederij is een essentiële schakel in de keten van de productie van vleeskuikens. Dat geldt ook voor broederij Elshuis, die sinds 1918 actief is. Elshuis werkt nauw samen met zijn partners. Vertrouwen speelt hierbij een grote rol.

Henk Manting Verkoopleider Vleespluimvee Noord } hmanting@de-heus.nl

w

e komen de broederij in en gaan via

van de vier uitkomstlokalen de laatste drie dagen

de personensluis naar de ontvangst-

doorbrengen. Na uitkomst worden de kuikens met

ruimte voor de broedeieren. Alle

de hand gesorteerd, automatisch geteld en direct

broedeieren worden bij binnenkomst eerst ontsmet.

op transportkarren gezet om naar de wachtruimte

Na ontsmetting worden de eieren in de voorbroed-

te gaan. Vanuit de wachtruimte worden ze in de

karren over geschoven. Daarna gaan ze naar de

vrachtwagens geplaatst, op weg naar de klant.

voorbroedruimte, waar ze achttien dagen blijven.

In de ontvangstruimte worden de eieren gereed gemaakt om uitgebroed te worden

De voorbroedruimte bestaat uit drie verschillende

Gemoedelijk

lokalen: één lokaal met voorbroedmachines van

In het kantoor van de broederij hangt een gemoe-

57.600 eieren, een tweede met machines van

delijke sfeer. Hugo Elshuis is de directeur-eigenaar,

115.200 eieren en een lokaal met machines

maar hij rekent zich liever tot de medewerkers.

met een capaciteit van 108.000 eieren. Op dit

Rustig legt hij uit dat de broederij in Albergen bij

moment liggen de plannen klaar om de bestaande

Almelo momenteel vijftien medewerkers heeft en

capaciteit nog wat te vergroten, door er nog een

zich geleidelijk ontwikkelt. ‘Ons doel is niet de

voorbroedruimte bij te bouwen. Van de voorbroed-

grootste broederij te worden. Wij groeien met de

ruimtes gaan we naar het overpaklokaal waar de

markt mee om voldoende omzet te houden. De

eieren automatisch geschouwd en overgelegd

bedrijven in de sector groeien immers ook.’

worden in de uitkomstbakken, waarna ze in één

Broederij Elshuis werkt veel samen met De Heus. Er zijn meerdere banden tussen de beide bedrijven. Zo zijn de ruim tien moederdierbedrijven die eieren leveren aan Elshuis, bijna allemaal afnemer van De Heus. Dit zijn vermeerderaars met een omvang van 30.000 en 45.000 moederdieren, allemaal op re-

>> De broederij is de belangrijke leverancier van uitgangsmateriaal voor vleeskuikenhouders 2 2

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010


Directeur-eigenaar Hugo Elshuis

delijk korte afstand van Albergen. Daarnaast levert

gens Hugo Elshuis in de ogen durven zien. Direct

Elshuis de kuikens voornamelijk aan kuikenhouders

oplossen is zijn devies en ervan leren om het een

die voornamelijk voer afnemen bij De Heus.

volgende keer beter te doen. Overigens beperkt

‘Tachtig procent van onze afzet gaat naar bedrijven

Elshuis zich tot het uitbroeden van eieren en het

die een vaste afspraak hebben met een voerle-

afleveren van kuikens. Er is geen begeleiding

verancier’, legt Elshuis uit. ‘Dat is vooral zo sinds

van de moederdierbedrijven en kuikenhouders,

de vogelpest. Dat betekent dat wij een vaste afzet

zoals andere broederijen die kennen. ‘Wij laten de

hebben. Dit neemt niet weg dat het risico voor ons

begeleiding over aan de veevoerleveranciers en de

behoorlijk groot is. We leggen de vermeerderaars

dierenartsen. Het is alleen maar verwarrend als wij

namelijk vast terwijl we de kuikens meer dan een

ook nog eens als adviseur bij de boer komen om te

jaar later afleveren. Onze planning verloopt groten-

vertellen hoe het moet. Dit betekent dat de onder-

deels via een vaste slachterij waar de meeste van

linge communicatie zeer belangrijk is.’

onze kuikens uiteindelijk naartoe gaan.’

Dat het bij Elshuis om kwaliteit gaat blijkt uit de resultaten van controles van grootwinkel-

Vaste relaties

bedrijven. De Engelse supermarkten Tesco en

Met De Heus is er jarenlang sprake van een vaste

Marks & Spencer hanteren de hoogste kwaliteits-

relatie. In de loop der jaren is deze goede verstand-

eisen. Beide erkennen Elshuis als leverancier uit

houding gegroeid. ‘Vertrouwen moet de basis zijn’,

hun toegelaten aanvoerketen. 

In broedcellen wordt het klimaat volledig gecontroleerd

zegt Elshuis. ‘Daar kan geen contract tegenop. Het gaat erom dat je gezamenlijk het beste resultaat nastreeft.’

Geschiedenis

Kwaliteit is belangrijk bij de kuikens. Een broederij kijkt dan vooral naar de uitval in de eerste week en de technische resultaten van de hele mestperiode. ‘Als het ergens niet goed gaat, dan ligt het meestal aan meerdere factoren. Op verschillende plekken gaat het dan mis. Kuikens mesten is immers balanceren op het scherpst van de snede. De kuikens zijn echte topsporters. Het gaat erom de omstandigheden zo te creëren dat je de zaak onder controle houdt en een eendagskuiken uiteindelijk op een gezonde en efficiënte manier op het gewenste eindgewicht brengt.’

Een familiebedrijf met een lange geschiedenis kent ook vele verhalen. De grootvader van Hugo startte met het uitbroeden van kleine aantallen legkuikens. Deze werden alleen de zomermaanden verkocht en elk jaar probeerde hij met kruisingen van de kippen een betere hen te krijgen dan die van de veertig collega’s in de buurt. Toen Hugo’s vader het bedrijf overnam, was het aanbod van de leg zo groot dat hij overging op slachtrassen. De eerste jaren was de vraag naar slachtkuikens in Italië het grootst, daar werden dan ook vele kuikens naartoe geëxporteerd. Toen in Nederland de vraag ook groter werd kon hij al gelijk de grotere aantallen ook hier leveren.

Als zich problemen voordoen, moet je ze vol-

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

23


r

u

Opmerkelijk feit Sinds februari 2010 worden de kweekbakken voor wormen vanuit een bulksilo wekelijks automatisch gevuld met wormengroeivoer. Met deze automatisering behoort het kapotsnijden van de zakken tot de verleden tijd en tegelijk voorkomt het een berg met lege zakken.

n

d

v

e

e

Mekelenkamp kent de kunst van de wormenkweek Naast voer voor de bekende landbouwhuis-

Al op 19-jarige leeftijd was Jean Mekelenkamp behept met het ‘wormenvirus’. In die tijd is de

dieren produceert De Heus ook voer voor

basis gelegd voor het bedrijf ‘Gebr. Mekelenkamp’, dat hij samen met zijn broer Bernard en met Bas

‘speciale’ diersoorten. In deze reportage

de Peuter runt. ‘Thuis begon ik met het uitdokteren van het beste kweeksysteem’, vertelt Jean. ‘Welke

schenken we aandacht aan de soort met wel-

wormen zijn het meest geschikt en hoe kun je ze het beste telen? Daarnaast leveren wij alle

licht de grootste aantallen dieren: de worm.

benodigdheden voor de kweek van wormen.’ De ‘ouderdieren’ van toen zijn nu nog steeds het

'Wij leveren het beste wormenvoer van Nederland' De wormen leven in kweekgrond van gerijpte turf

v

uitgangspunt voor de huidige kweek. ‘Wij hebben anaf de Provincialeweg Noord in

van alle kwekers waarmee we samenwerken moe-

Almkerk kijk je recht op het bedrijf van

derdieren in huis, zodat we altijd kunnen terugval-

de gebroeders Mekelenkamp. Twintig jaar

ervaring staat hier aan de basis van Nederlands

len op het oorspronkelijke uitgangsmateriaal.’ In een periode van vijf weken leggen de ouderdieren

grootste wormenkweekbedrijf. Jarenlange studie

eitjes in een cocon. Elke cocon kan zo’n twintig eitjes

heeft geresulteerd in het perfecte systeem voor de

bevatten. In circa tien weken komen uit de eitjes kleine

wormenkweek. Mekelenkamp kweekt wormen en

wormen. Deze worden vervolgens in drie periodes van

levert voer, benodigdheden, leefgrond en kweekad-

vijf weken ‘afgemest’. De hele kweek vindt plaats in

vies aan Nederlandse kwekers waarmee hij samen-

kisten van 0,25 kubieke meter. Elke kist bevat onge-

werkt. Ook beschikt hij over een ‘genenbank’.

veer 1 kg wormen. De dieren krijgen wekelijks voer en de grond (hun leefbodem) wordt regelmatig vervangen.

Regelmatig voeren Jean: ‘Regelmatig voeren is belangrijk. Te veel voer ineens zorgt voor warmtewikkeling, met broei als gevolg waardoor de productie afneemt. Samen ontwikkelden we een perfect voer. Met dit voer en de juiste teeltomstandigheden kun je een goede planning maken. Dat is ook nodig; je spreekt al snel over een cyclus van ruim een half jaar.’ In feite kent de wormenkweek eenzelfde structuur als de vleeskuikenketen: een broedfase van vijf weken, een groeifase van tien weken en een afmestfase van vijftien weken. In deze periode consumeren de wormen per kilogram 1,5 kg voer. Eén keer per vijf weken wordt de kweekgrond van gerijpte turf compleet vervangen. De turf wordt afgenomen van een vaste leverancier en vervolgens

24

D e Heus · leesvoer 5 | december 2010


In het kort Wie? Wat? Waar? Hoeveel?

Jean Mekelenkamp Levering van wormenvoer, kweekgrond en kweekadviezen Almkerk Eigen kweek: 30.000 kg wormen, wat overeenkomt met ca. 25.000.000 wormen. Voederconversie 1.5 Jaarlijks wordt 160 tot 200 ton wormen geëxporteerd.

De wormen die Jean Mekelenkamp laat zien, zijn voornamelijk bestemd voor export naar de VS

gerijpt. De rijping van de turf zorgt voor een perfect

is en de rest gekocht wordt van andere kwekers.

microklimaat voor de wormen. Het gewicht en de

Jean: ‘Negentig procent gaat naar de hengelsport,

Jacob Goelema

kleur van de wormen bepalen de kwaliteit, terwijl

met name naar landen met snelstromende rivieren

Productmanager Rundvee

ook de uniformiteit erg belangrijk is.

zoals de Verenigde Staten, Scandinavië, Frankrijk

} jgoelema@de-heus.nl

en Duitsland.’ Naast viswormen levert Gebr. Me-

Dutch nightcrawlers

kelenkamp ook wormen voor de compostering en

Jean is gespecialiseerd in de kweek van de worm-

bodemverbetering en als voedsel voor allerlei die-

soort die bekend staat als de Dutch nightcrawlers.

ren. Jean zorgt tijdens het visseizoen, dat globaal

Per jaar verhandelt Gebr. Mekelenkamp 160 tot

van maart tot september loopt, voor een constante

200 ton wormen, waarvan 30 ton zelf gekweekt

aanvoer van wormen. 

Kijk voor meer informatie of deelname op www.gebr-mekelenkamp.nl

D e H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0

25


r

u

n

d

v

e

e

CRV Mineraal ver der ontwikkel d

Met CRV Mineraal is het registreren nu nog gemakkelijker

Gerard Polinder

Handig en veilig hulpmiddel bij de mestboekhouding Aan het einde van het jaar is het weer tijd om

} gpolinder@de-heus.nl

CRV Mineraal is voor veel veehouders een handig en veilig hulpmiddel bij het invullen van de mest-

Specialist Rundvee

de mestboekhouding af te sluiten. Voor ieder

boekhouding. Het programma is uitgebreid met nieuwe mogelijkheden. De Heus werkte mee aan

bedrijf gaat het om maatwerk. De Heus helpt

de ontwikkeling van dit programma. Het merendeel van de rundveehouders betrekt uit

een handje om het u gemakkelijker te maken.

CRV Mineraal de gegevens voor de mestboekhouding en maakt daarmee een bemestingsplan. De ervaringen zijn uitermate positief. Veehouders vinden het prettig dat hun adviseur kan meekijken bij het

Nog makkelijker werken

maken van het bemestingsplan en aanvullende tips kan geven. Privacy van gegevens is gewenst. De

  Vereenvoudig uw BEX met automatische gegevensuitwisseling binnen CRV Mineraal.  Vraag uw adviseur naar de mogelijkheden van Minex-voeders binnen BEX. Hiermee kunt u tot zes kubieke meter mest per koe meer op uw bedrijf houden. Dat bespaart de kosten van mestafvoer en aankoop van kunstmest!  Denk aan de veranderende uitrijperioden. Op zand is dit komend jaar tot 1 september (zie onderstaande grafiek).

Heus heeft dat zelfs verplicht gesteld om zo vervelende situaties te voorkomen. Een veehouder moet eerst een machtiging geven, voordat een adviseur kan meekijken. Vanaf eind dit jaar is het ook mogelijk de machtiging online te geven. U kunt deze machtigingen verstrekken als u inlogt met uw eigen gebruikscode en wachtwoord van CRV Mineraal. Wanneer u De Heus machtigt om mee te kijken, kan alleen uw adviseur meekijken. De CRV informeert u altijd schriftelijk als een machtiging wordt gewijzigd.

Uitrijregels van drijfmest op gras- en bouwland

uitrijden toegestaan uitrijden verboden

jan feb

Bouwland 2011 2012 / 2013

Steeds meer veehouders werken actief met Bedrijf

klei/veen zand/löss klei/veen zand/löss

klei/veen zand/löss klei/veen zand/löss

een stuk makkelijker door de juiste gegevensstromen

1 feb

jan 15 feb

te combineren. Dat komt doordat de mogelijkheden

1 feb

feb

Specifieke Excretie (BEX). CRV Mineraal maakt dit nu

van data-uitwisseling tussen partijen zijn vergroot. U

mrt

mrt

kunt naast uw kuilanalyses nu ook uw voerleveranties

apr

apr

van De Heus inlezen. Als u meedoet met BEX binnen

mei

mei

CRV Mineraal en u activeert uw machtiging, dan

juni

juni

worden al uw voerleveranties automatisch verwerkt. U

juli

juli

aug sep

2 6

BEX

Grasland 2011 2012 / 2013

15 sep

1 sep

1 aug

aug sep

okt

okt

nov

nov

dec

dec

15 sep

D e Heus · l eesvoer 5 | december 2010

1 sep

kunt altijd handmatig dingen toevoegen of verwijderen. CRV Mineraal is uitgegroeid tot een geweldig hulpmiddel om de BEX te berekenen. Bij het afsluiten van het huidige jaar kunt u er optimaal gebruik van maken. 


V a

r

k

e

n

s

Ni e u w e z e u genvoe d ers van De Heus

Voer met advies leidt tot betere resultaten Minimaal twaalf biggen per worp is mogelijk

Zeugenhouders kunnen met de nieuwe voeders van De Heus rekenen op betere resultaten. Maar het gaat niet alleen om de voeders. De Heus geeft er een duidelijk advies bij. Dit bij

Grafiek 1 Snellere biggengroei door innovatieve voeding

elkaar zorgt voor een hoge biggenproductie.

2300

Elk jaar geven wij van De Heus één van de

Nieuw is het toepassen van ‘knorgeluiden’ in de

varkensvoerlijnen extra aandacht. Dat wil zeggen

kraamstal. Deze geluiden zorgen voor meer rust

dat we het voerassortiment in zijn geheel doorlich-

doordat de zeugen als het ware voorbereid worden

ten. Bij deze gelegenheid passen we alle vernieu-

op de komende situatie.

Toomgroei werpen week 1

wingen op voedingsgebied toe. Dit is het afgelopen jaar met het zeugenvoer gebeurd. Het resultaat

Cruciale vragen

is een geheel up-to-date, breed en overzichtelijk

Verder zijn er zes vragen opgesteld waarmee we

assortiment. Belangrijk is dat de voeders de gehele

boven tafel krijgen waar problemen ontstaan en

cyclus bestrijken: dus van geltenopfok, dracht en

wat er nodig is om ze op te lossen. Aan de hand

lactatie tot en met de dekstal. Voor elk stadium

van de antwoorden op deze vragen kunnen we elke

is een vernieuwd, passend voer ontwikkeld. Ook

zeugenhouder naar minimaal twaalf gespeende

voorzien we onze varkensspecialisten van de

biggen per worp loodsen.

meest actuele informatie zodat zij de klanten goed

Met de vernieuwde samenstellingen en ontwikkel-

kunnen adviseren, met de nieuwste kennis achter

de hulpmiddelen staat het zeugenvoerassortiment

de hand.

als een huis. Dit geeft ons het volle vertrouwen

groei (gram/dag)

2250 2200 2150 2100 2050 2000 1950

A

B

C

D

behandeling

dat we samen met u het beste resultaat behalen.

Voeding

Onze specialisten zullende komende periode deze

De kern van de vernieuwing is uiteraard het toe-

nieuwe aanpak met u bespreken. 

Toomgroei in de eerste levensweek. Innovatieve grondstoffen B en D zorgen voor een betere toomgroei door een hogere melkproductie.

Assortiment

passen van de nieuwste kennis op het gebied van varkensvoeding. Eén heel belangrijke vernieuwing is een nieuwe vitamine D-bron. Deze verbetert het vrijmaken van calcium en fosfor. Daardoor komt de biestproductie beter op gang. Naast verbetering van het voer en de rantsoenen

Drachtvoer

Dracht

Vitaal

Vitaal Plus

Vitaal Super

Elite

Elite Plus

Elite Super

Conditie en bigvitaliteit

hebben we hulpmiddelen gemaakt om snel inzicht te krijgen in de resultaten van een bedrijf:   Met de uierscorekaart maken we inzichtelijk hoe de spanning op de uiers is rondom het werpen.

  De biest- en melkscans geven aan hoeveel melk de zeugen produceren en wat de kwaliteit is. Met de resultaten hiervan kan het voeradvies verder verbeterd worden.

Lactovoer Lacto Melkproductie

en voeropname

Richtligjnewviocohrten big gen j geboorte is gemiddeld 1.350 gram ,

Gertjan Ruis Productmanager Varkens

} gruis@de-heus.nl – Streefgew icht bieer dan vijf procent van de biggen waarbij niet m 0 gram . rdubbeld . lichter is dan 1.00 het geboor tegew icDhte ve H e u s · le e s v o e r 5 | d e c e m b e r 2 0 1 0 is n ge – Na zeven da

27


Vle e s p l u i m ve evoeder s Subtitel • Uw doelstellingen staan centraal • Nauwe samenwerking met de gehele keten • Voerassortiment voor ieder ras vleespluimvee en type bedrijf • Deskundige specialisten • Kwaliteit en voedselveiligheid gegarandeerd

Samen voor resultaat De Heus Voeders B.V. Postbus 396 6710 BJ Ede Tel. 0318 - 675 430 KvK 14626985 info@de-heus.nl www.de-heus.nl


Leesvoer nr. 5 - 2010