__MAIN_TEXT__

Page 1

DE V OLGE NDEVE RDIEPING DRIE JAAR DE BOUWCAMPUS Samenwerken aan een vitale en duurzame sector

INTERVIEW MET ANNEMIEKE NIJHOF: ‘De tijd is rijp voor structurele innovatie’ VAN VERVANGING VAN INFRASTRUCTUUR TOT VERDUURZAMEN VAN DE GEBOUWDE OMGEVING: Aan welke opgaven werken partijen op De Bouwcampus?

NR 2 • JANUARI 2019


INHOUD 3

VOORWOORD

a ren

rijnen

t e, a t e, a t e,

a t e en a t e. 4

HET FUNDAMENT e

6

w a p

n et k rt.

eke

ij

ver leren en

ver nellen n de b

w e t r.

ONZE WERKWIJZE: CO-CREATIE r a e e t r

12

r p p de

elijkwaard ,

pen en tran parant.

r

26

lat r

l

e rd e r e t

n a enwerk n

en

ev n

n eken n de b

w een br

bet n en ver n e we be n

n

p re ept , ver

ven.

pr nten van

an eren van a enwerken. e br

ij e en ereal eerd. Bridgeproject.nl

ve t

w rdt

r bijeenk

ten

en e werken.

el wa nd

e

elijk eden v

wet

18 TOTAALOVERZICHT OPGAVEN

et de

w a p

33 WERKPLEK EN RUIMTEVERHUUR

e r d e r e t aat ver nn vat e, et t epa en van n e we te

elke kenn en e pert e ijn p

e

een n t at e van ijk water taat en

el van der kle

nal

32 ORGANISATIES OP DE BOUWCAMPUS

allen e

The Bridge Project t d

b , netwerk n pr e

elke partijen v r en et netwerk

p ave p l t e

en

et

30 PARTNERS

a tl ne

24

et andere nn vat e

r an at e en

aa

ve t n t

27

a enwerken aan een v tale en

d

en en w nen en werken

22

STRUCTURELE INNOVATIE’

28 SAMENWERKING

10

14 H

‘DE TIJD IS RIJP VOOR nne

8

10 OPGAVEN UITGELICHT

ad ap ndt

34 WERK MEE AAN VERNIEUWING ren een vraa

preker bij de bijeenk r

en

w a p

t

war kra

en, e pa na

a a ne. ee wat een ver r

k n tenaar p de b eb

l

t k n

en

ende kijk een

w e t r kan ebben p

.nl t ebr d epr e t.

d e

ten ,

ee.


VOORWOORD ‘Actie, actie, actie, actie en actie.’ e w a p n van tart n , et aar waar n et kl aatakk rd van arij werd e l ten. k n de ederland e b w e t r werd de r ent e ev eld a en ver eden, arktpartijen en kenn n tell n en te eken naar n e we, eer d r a e an eren van b wen, nder den en be eren. dat we eer t t ten en een n e we r nd een 2 t en n de keten even te ntr d eren. t alle elijk e aakt d r een andere an er van aanbe teden en a enwerken n de arkt. een er n e a b t e.

Terwijl in december 2018 vertegenwoordigers van bijna tweehonderd landen in Polen onder­ handelden over werkbare afspraken ter uitvoering van het klimaatakkoord van Parijs, herinnerde ik me de uitspraken van onze voormalige koningin Beatrix. In haar Kersttoespraak uit 1988, dertig jaar geleden dus, zei zij: ‘Wat wij thans meemaken, is niet de vernietiging van de aarde in één klap, maar in een stil drama. Onze wereld lijdt onder ontbossing, woestijn­ vorming, vervuiling en vergiftiging van lucht, bodem en water, uitsterving van dier­ en plantsoorten, […] en stijging van de temperatuur met bedreigende gevolgen, zoals de verhoging van de zeespiegel. Langzaam […] wordt het onvoorstelbare – het einde van het leven zélf ­ toch voorstelbaar.’ n len werd een akk rd bere kt van d end kle ne tap e . le ne tap e ijn ed, aar nder een r tere e a enlijke bewe n blij t et e ndd el well t nbere kbaar. l de wereld e een ap de pwar n van de aarde nder de , l ever n , nder , wl den, et et r er e t . an eten we ander aan w nen, leven en n eren. n ander aan b wen.

e ijn dr e aar nderwe . n d t a a ne k n e le en welke kle ne en r te tappen we ebben e et. an et a enderen en verkennen van p aven t t et d r ddel van reat e n an etten van de ewen te vern e w n en verd r a n . Het aat teenl pende p aven de r v r de k tlijn, de r t al e vervan n van l en en br en, verd r a en van de eb wde ev n . e elpen par tijen k a praken te aken ver een r la re b we n e en antw rden te v nden p de nijpende be e te aan n e we w n n en. eer n dan een plek v r eda tev r n en be w tw rd n e w a p een aan t ter van bewe n . e elpen partijen p we . n de k ende tijd aan we raa verder p de n e la en we . p ba van r ent e, et en r veel ent a e v r vern e w n . at d en we na en en a en et ll e, partijen n de b w e t r. H erv r l t k ij na en e w a p raa aan bij de vij d elen d e e retar eneraal nt n terre telde bij de a l t n van de kl aatt p n len t e, a t e, a t e, a t e en a t e. Laurens Schrijnen, directeur De Bouwcampus

3


HET FUNDAMENT De Bouwcampus, een initiatief van Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland en het Rijksvastgoedbedrijf, brengt opdrachtgevers, opdrachtnemers en kennis- en onderwijsinstellingen samen in een pre-concurrentiële setting. In een open dialoog zoeken zij gezamenlijk antwoorden op complexe maatschappelijke opgaven voor de bouwsector, zoals verduurzaming, energietransitie, klimaatadaptie en productiviteitsverhoging. De Bouwcampus jaagt aan en nodigt uit tot samenwerking en kennisdeling aan de hand van concrete vraagstukken. Door middel van co-creatie helpt De Bouwcampus bestaande patronen te doorbreken. De uitkomst? Scherpere uitvragen aan marktpartijen, andere vormen van samenwerken en nieuwe perspectieven die op grote schaal kunnen worden toegepast.

van onze belangrijkste opgaven is het verduurzamen ” Eén van onze gebouwen op het vlak van energie­ en grond­

stofgebruik. Technologische ontwikkelingen, innovatie­ kracht en nieuwe samenwerkingsvormen zijn belangrijke wegen daarin. De Bouwcampus en zijn netwerk gaan een belangrijke impuls geven. Kennis en expertise met alle ketenpartners ontwikkelen en delen. Zodat we samen aan die concrete opgave invulling geven. Brengen én halen! Roger Mol | directeur Inkoop & Contractmanagement Rijksvastgoedbedrijf


Ik zie de enorme vervangingsopgave van tunnels, ”bruggen, viaducten, sluizen en stuwen vooral als een

enorme kans met name voor de bouwsector. Voor de bouwsector wordt investeren in innovaties interessant als er sprake is van herhaalopdrachten. Die opdrachten gaan er komen, dat kan ik verzekeren. Om te ontdekken hoe het slimmer kan, gaan we gezamenlijk op De Bouwcampus in co­creatie aan de slag, om echt met elkaar samen te werken op de manier zoals we in de Marktvisie hebben afgesproken.

Michèle Blom | directeur-generaal Rijkswaterstaat

is nog lang niet af, integendeel. In de ” Nederland komende decennia zijn er grote renovatie­ en

vervangingsopgaven en moet ons land duurzaam en klimaatbestendig worden. Om dit waar te maken, moet het slimmer, sneller én in samenwerking. Aangezien De Bouwcampus van de hele sector is, ziet Bouwend Nederland De Bouwcampus als dé plek waar markt, opdrachtgevers en kennisinstellingen samen aan innovatieve en productieve oplossingen werken. Joep Rats | directeur Beleid en Vereniging Bouwend Nederland


DE TIJD IS RIJP VOOR STRUCTURELE INNOVATIE ANNEMIEKE NIJHOF OVER LEREN EN VERSNELLEN IN DE BOUWSECTOR Annemieke Nijhof was tot december 2018 interimbestuursvoorzitter van De Bouwcampus en algemeen directeur van advies- en ingenieursbureau Tauw Group. We vroegen haar: Wat is er bereikt en welke kant gaat het op? Haar advies: ‘Maak van De Bouwcampus een magneet voor vernieuwers.’

Je hebt veel tijd gestopt in De Bouwcampus. Waarom?

k eb e erkt e belan rijk et een b t p te r an eren v r en en d e et elijk e te den w llen werken aan vern e w n en verander n . an v nd n rijk e d n de b w e t r een ebrek, daar ben k van ver t d. aar dat w l n et e en dat de e t r el nn vat e . en er ver de pr t n van een w a p werd e pr ken a k elijk n e de e et leerver en n de e t r k nnen ver en en et vern e w n pr e k nnen ver nellen. aar eb k e v r n e et.

Is het gelukt om die biotoop te creëren?

a, want de en en d e er deelne en aan e prekken en e e ijn d r aan ent a t. aar we eten de n t e van e w a p n erp tellen. pdra t ever en pdra t ne er adden een paar aar eleden een r te

” e

e eten de w a p n

n t e van erp tellen

be e te aan n r al er n van de relat e , waar van de arktv e t et t. n d e be e te ee t e w a p v r en. arktpartijen ebben er e e end et allerle werkv r en en et den de el de taal te leren preken. nt en ee t e wa enda de aat appe lijke waartep nten v r de e t r e dent eerd. e tijd rijp al partner van e w a p de e ev n en et bijbe rende netwerk te ebr ken tr t rele nn vat e n de e t r te bewerk tell en.


�

e vervan n van ver derde n ra tr t r e t een e een appelijke p ave

�

Hoe zie je dat voor je?

at e w lt, dat wanneer ijk water taat een andere r an at e t t een nn vat e k t n een van aar r te pr e ten, de e te elijkertijd t e ankelijk w rdt v r pr v n e , e eenten, water appen en pr vate pdra t ever . t betekent dat we p e w a p alleen aan de la aan al er p v r and een brede ba van pdra t ever d e v r de ewen te aal pr n r en.

Om welke opgaven gaat het?

e vervan n van ver derde n ra tr t r t een e een appelijke p ave. at eldt k v r et verd r a en van de eb wde ev n d r e ener ene traal en kl aat adapt e te aken. aar rt een ener ene traal en r la r b wpr e bij, vrij van r nd en a val t en. n n de k ende dert aar aan we veral de nder r nd n n e we r te lijke v r en n en te aken en netwerken aan te le en aan te pa en k nnen we dat p een ntell ente, e nte an er d en t ijn v l en ij de dr e t e a d e v rl p et pr ra a van e w a p bepalen. e

n et pr e n er t dat wat e van de eer te t en br en leert, e p de v l ende veert k nt t epa en.

Dus, samenvattend, waarom doen partijen mee aan activiteiten van De Bouwcampus? pdra t ever van b wpr e ten, p bl ek en pr vaat, ebben be e te aan kenn en vern e w n . e le en e a enlijk een bepaalde vraa neer. e tijd dat weten ap per n een v ren t ren nder ek k nnen d en allan v rbij. r en et belan rijk verb nden te ijn et de k pl per n n veld. wbedrijven en n en e r b rea , ten derde, k nnen bij e w a p tere t r t n te even aan de pl n en van de t ek t. e ij verv l en el k nnen tv eren. ijn t p v r een n e w be t r r v r twee dr e terke pr ra a en aak van e w a p een a neet v r vern e wer . Dit is een ingekorte versie van het interview met

Annemieke Nijhof. De oorspronkelijke tekst kun je lezen via Debouwcampus.nl

Wat moet er anders?

r een tee van pen nn vat e te ntw k kelen, k nnen arktpartijen beter e r even aan de r ep vern e w n . H n werkplaat van vern e w n e w a p verv lt een p l n t e. n een pre n rrent eel tad even belan tellende pdra t ever a en nv ll n aan de ntw kkel n en t epa n van n e we n epten. et wel, al e aan de aanbe ted n kant een r te v r nn vat e ept, ee t de re t een n. deal ter et een e eente de vervan n van nderdvij t et br en n et al a nderlijke pr e ten n de arkt, aar al dr e l ter waar p n rt a alleen k nnen n rijven al e een bepaald per enta e aan kb bedrijven bevatten.

DE BOUWCAMPUS WERKT AAN DE BOUWAGENDA Onze activiteiten geven invulling aan de door de sector bepaalde opgaven en doelstellingen voor de toekomst zoals beschreven en vastgelegd in De Bouwagenda.

7


ONZE WERKWIJZE: Co-creatie is een vorm van samenwerking waarbij alle deelnemers invloed hebben op het proces en het resultaat van dit proces. Op De Bouwcampus begeleiden co-creatiebegeleiders dit gestructureerde en creatieve traject. Voorwaarden voor co-creatie zijn gelijkwaardigheid, vertrouwen en de bereidheid om inzichten te delen en op elkaars ideeën voort te bouwen.

pdra

t ever

el kwaard e d van deelne er t de e ele b wketen

Een actieve rol

reat e vraa t een a t eve r l van lle deelne er . aar et belan rijk dat alle partijen d e eed en • de r ent e v elen n te etten, • tijd, apa te t, ddelen en et andaat ebben n te etten, • d t per nlijk k w llen ntr n eke t vat e.

kenn

en nderw n tell n en

pdra

tne er

VOORBEELD VAN EEN CO-CREATIEPROCES / FASE 1 Fase 1

Stap 1

Stap 2

Stap 3

Stap 4

Vraag - open uitnodiging

tap Kennismaking rede verkenn n van et nderwerp. e a enlijke bepal n pr r te ten.

8

Oogst

tap Verdieping e e v r t te d epen t e a . r n e en de tea v r verd ep n .

tap Verrijking re entat e van de bev n d n en d r de tea . errijk n van de t e a en verdere twerk n .

tap Opbrengst t en van t ewerkte per pe t even en debat ver de t.


CO-CREATIE PRINCIPES VAN CO-CREATIE

pen vraa waar n e and et antw rd p ee t

eelne er ijn elijk waard , aar n et elijk

alan t en t ren ett n , tn d n , kader en l laten edra en re ltaat

e van de deelne er r n vak, n delijke p ave en andere a enwerk n n de b w

v

a

nd v d eel en e a enlijk belan

edeeld e enaar ap v r et vraa t k, et pr e en et re ltaat

e w er e d naar de ander, k nnen l teren en e e t pen tellen

ran parant e van pr e en re ltaten v a eb w a p .nl

Vervolgfase(n)

WERKEN CONFORM MARKTVISIE De Bouwcampus is de werkplaats van vernieuwing, waar geheel in lijn met de Marktvisie gewerkt wordt. Op basis van wederzijds vertrouwen samenwerken aan een vitale en duurzame sector: gelijkwaardig, open en transparant.


O PGAVE WONE OPGAVEN N EN W UITGELICHT ERKEN

MENGEN WONEN EN WERKEN NAAR EEN REGIONAAL PERSPECTIEF

De provincie Zuid-Holland en acht inliggende gemeenten hebben de krachten gebundeld om de bouw van 240.000 nieuwe woningen tot 2040 mogelijk te maken. Als het aan deze Verstedelijkingsalliantie ligt, komen er 170.000 huizen in de bestaande stad te staan zodat het groen in de regio gespaard blijft. Soms gaat het om plekken waar (industriĂŤle) bedrijven actief zijn en ontstaat er druk op de beperkte ruimte. Dat vertegenwoordigers van de sectoren wonen en industrie samen op De Bouwcampus de toekomst bespreken, is uniek.

aan bepaalde bedrijven wijken v r en n e nder verla t w nen n de b rt van nd tr e H e be d e werk ele en ed rt , e k nnen werken en w nen n de k ende de enn a a en aan dat de a l erat ekra t van d H lland w rdt ben t n n de er tedelijk n all ant e n a enwerk n et e w a p een tra e t e tart van verkenn n e prekken ev l d d r reat e e e . e eer te twee bijeenk ten t nden n et teken van et dent eren van kan en en bele er n en. t ebe rde aan de and van w n n b wplannen v r de dert en l at e d e de er tedelijk n all ant e ee t e dent eerd.

Een woon- ĂŠn werkvisie

aa t a btenaren van de pr v n e en van ver llende e eenten d e betr kken ijn

10

bij r telijke ntw kkel n na en verte enw r d er van b wbedrijven, ntwerpb rea , pr e t ntw kkelaar en de l kale aak nd tr e deel aan de verkenn n e prekken. e entrale vraa e kan een e en d tedelijk eb ed nt taan waar w nen en nt pann n nte reren et be taande n n e we, nn vat eve bedrijv e d en belan rijke bev nd n pl n en te k nnen bedenken v r et verantw rd b neren van de e n t e be alve een v e p et w nen n de t ek t een v e p et werken n de t ek tn d .

Industrie aan tafel

ijden de dr e reat e e e n t nd de ntw kkel n van bet n , a alt , and en r nd bedrijven entraal. H e et een a alt entrale en een bet n entrale er n en n t at v r ev l en aan r la re bedrij pr e en en


VRAAGEIGENAAR er tedelijk n

TYPE OPGAVE LOOPTIJD ed

nn b

all ant e

w en t l te t b be n

w

n er te verkenn n e prek n ve ber reat e e e bet n e t r n ve ber reat e e e a alt e t r de e ber reat e e e H e k nnen

we waard w nen naa t een bet n a alt entrale tartp nt verd epende reat etra e ten an ar plever n r telijke verkenn n en

MEER INFORMATIE eb

w a p

.nl

en en w nen werken

waardeketen ebben v r de e bedrijven H e t et et de be e te aan tran p rt en l t ek en welke ev l en ebben ntw kkel n en p et eb ed van b l te t at betekent verd r a n van pr e en en a t v te ten v r de l e e e ten en et r tebe la e e bedrij ven k nnen del taan v r andere t pen be drijven d e n n n een ere l e ate r e vallen en waarv r bepaalde l e ne elden.

Toekomstscenario’s

r e ntwerpb rea aken, p ba van de pbren t t de e e , een r telijke vertal n van elijke ntw kkelr t n en en r telijke n e ent e . e e r telijke per pe t even p e en d w nen en werken w rden d r de er tedelijk n all ant e ebr kt de tran r at e van dert en l at e n d H lland v r te even.

Bovenregionaal belang

e be e te aan b nnen tedelijke w n n b w at e et en en van w nen en werken eker n et n ek v r de re d H lland. e w a p n eert daar k al kn p p nt v r de d H lland e en andere re nale p aven n ederland al n et kader van de verkenn n e van de ek t. t n t at e van de at nale ev n v e nderdeel van et n ter e van nnenland e aken en n nkrijk relat e w rdt t ev erd l

‘De beschikbare ruimte voor zowel wonen als werken staat onder druk, net als de beschikbare ruimte voor productieprocessen binnen de bouwketen. Een scherpe analyse van de vraag welk type werklocaties gewenst is, is van belang.’ Boudewijn Revis / Verstedelijkingsalliantie

d r de er ep veren n van ederland e tedeb wk nd en en lan l en en de ederland e eren n v r n en and ap ar te t r . e de n tell n en w llen d r ddel van ntwerpend nder ek nv ll n even aan de n e we at nale ev n v e .

Knooppunt

e n ten n de t ek t van nd tr e en tad w rden n et kader van e van de ek t edeeld et partner n andere re . at eldt n et alleen v r de twee t ek t enar , aar eker k v r de ntw kkelde werkwij e waarvan partijen n andere re k nnen pr teren bij de twerk n van n eb ed tran r at e .

‘Er is een zeker risico dat je in de planvorming blijft hangen in tegengestelde belangen die voortkomen uit de bestaande situatie. De Bouw­ campus stelt ons – overheden en bedrijven – in staat om een nieuwe kennisvraag te stellen, beantwoord te krijgen en op basis hiervan verder te werken. Namelijk: hoe functioneren de beton­ en asfaltcentrales over twintig jaar, hoeveel ruimte hebben ze nodig en waar kunnen zij draaien?’ Jan Nederveen / Gemeente Delft

11


OPGAVEN UITGELICHT

GRIP OP DE MAAS HET BEGINT MET EEN OPEN VRAAG

De zeven stuwen in de Maas werden in het begin van de 20e eeuw gebouwd en zijn na zo’n honderd jaar trouwe dienst aan vervanging toe. In heel Nederland worden in de komende decennia diverse stuwen en sluizen vernieuwd. Daar zijn miljoenen mee gemoeid. Een uitgelezen kans om het vaarwegbeheer en de bijbehorende infrastructuur af te stemmen op een ander tijdperk. Maar hoe? De vervangingsopgave van de zeven stuwen in de Maas (Grip op de Maas), heeft de gedachtevorming en kennisontwikkeling op gang gebracht. Het co-creatietraject leidde tot een aanpak die kan worden toegepast voor vergelijkbare opgaven elders in Nederland.

en t ek tbe tend e vaarwe eer dan een pt ale tran p rtader. ijk water taat, be eerder van de rijk vaarwe en, telt v ra aand aan de vervan n van ver derde n ra tr t r ver llende vra en. n everre k n e tijden een tv er n per de van t en t t dert aar ant peren p aat appelijke, e n e en kl at l e verander n en H e d e reken n et et e t dat de leven d r van n tr t e aar lan er dan de bele d r n aar n e aak e pt aal ebr k van be kbare kenn en te n ek et andere w rden, e w rdt een te n e vervan n p ave een aat ap pelijke p ave waar n verd r a n van el pre kend ij e w a p n ijk water taat p ek naar n p rat e en n e we per pe t even.

‘Je moet alles loslaten en met een open blik het proces ingaan. Pas dan heeft het waarde.’ Wim van Hengel / Rijkswaterstaat Wat nu?

ij de tart van et tra e t wa er al et n d e v rwerk edaan. e t wen n p n vervan en leek de be te pl n , aven t d e naar de leven d r van de t wen en de v l rde van vervan n aan. ijk water taat vr e n eer te n tant e aan arktpartijen en kenn n tell n en er een beter ntwerp elijk wa . l nel bleek de e vraa te e l ten. l en de deelne er et beter ijn een pen v er te anteren nder aanna e ver een aanpak. n werd de vraa bij e teld naar wat n


VRAAGEIGENAAR ijk water taat

TYPE OPGAVE n ra tr t

r

LOOPTIJD

FASE 1 deev r n per pe t even • n enn ak n bijeenk t • epte ber erd ep n bijeenk t • n ve ber errijk n bijeenk t • de e ber tbijeenk t FASE 2 an rijk e d per pe t even nder t ten n l e an ar n ve ber bijeenk a te n et tra e ten nte raal r aa pdra t ever n ter e van n ra tr t r en ater taat en e adv e ervan n en en vat e k water taat .

ap

aart ll ander en k water taat werken FASE 3 ana et per pe t e ner e t water verder t et enkele e een ten en water appen en t et en et dee n enkele p l t . werken erb v l en de pr n pe van e w a p .

MEER INFORMATIE eb

w a p

.nl

r p pde aa

‘Je deelt alle kennis en kunde die je hebt en iedereen wint daarbij. Het is geen verkapte markconsultatie, het gaat erom dat je het avontuur aangaat. Wij zijn met ons perspectief verder gegaan dan de vraagstelling.’ Manon Jütte / Alliander

Systeem in perspectief

e eer te v er bijeenk ten leverden ver llende per pe t even p. l te k en van et dee dat elke t w n p n eten w rden vervan en, p pre e de el de plek, bleek et belan rijk de waterwerken en n n t e al een a en an end e eel te be wen. n e de r v er well t ander aan nr ten dat er nder t wen n d ijn e per pe t even, var rend van rad aal t t pra at , et ten teenl pende kan en. al een betere nbedd n van waterwerken n de lee ev n dat de belev n waarde t enee t. een adapt ever r v er tee d r n et van nn vat eve, e bele n tr t e en te n eken. etere be l tv r n kan t t tand k en d r t epa n van pen data. k de elijk e d de aa te laten bijdra en aan de ener etran t e verkend.

Beeldvorming

n ebra t n de l pende tra e ten nte raal r aa pdra t ever ap n ter e van n ra tr t r en ater taat en et e adv e ervan n en en vat e ijk water taat . ee t r p p de aa de beeldv r n van de t tale p ave n ederland verbreed en ver erpt. ele d en tv er n werken a en en er l t een aanpak waar ee anderen d e v r ver elijkbare p aven taan n v rdeel k nnen d en. ijk water taat en ll ander werken et per pe t e ner e t ater nt en verder t en n ret eren de dee n v r war tew nn n t de aa n enkele p l tpr e ten.

‘Bij De Bouwcampus kregen wij de mogelijkheid out­of­the­box te denken, zonder restricties plannen uit te werken en uit te rollen en op die manier invloed uit te oefenen.’ Henry Tuin / Arcadis

n en ijn de per pe t even verder t ewerkt. e p edane n ten ijn k

13


OPGAVEN UITGELICHT

HUISVESTINGSOPGAVE POLITIE EEN LEERPROCES ÉN CONCRETE INNOVATIES

De politie is zich aan het vernieuwen. Zesentwintig korpsen zijn samengevoegd tot één landelijke en tien regionale eenheden. De dienstverlening aan burgers wordt verbeterd en afgestemd op de eisen van deze tijd. Ontwikkelingen zoals cybercriminaliteit brengen andere taken en verantwoordelijkheden met zich mee. Allemaal veranderingen die vragen om andersoortige huisvesting: modern, flexibel en multifunctioneel. Wat voor gebouwen en faciliteiten heeft de politie nodig om haar werk goed te doen? Wie gaan deze bouwen?

‘De ideeën uit de innovatie challenge zijn ook interessant voor andere organisaties zoals scholen en zorginstellingen die net als de politie in de haarvaten van de samenleving zitten.’ Liesbeth Huyzer / korpsleiding politie

VRAAGEIGENAAR

lte

TYPE OPGAVE t l te t b

LOOPTIJD •

w

...

a aar rbere d n en verkenn n ve t n p ave et kenn n tell n en en p bl eke pdra t ever ed rende ntw kkel n arktv e et d ver e arktpartijen n r te bijeenk ten en et een e leerde kern r ep ebr ar an er n arktv e ve t n p l t e en nn vat e allen e e tw rk p nn vat e allen e et de e nal ten en p l t e edewerker n nale nn vat e allen e en bekend ak n w nnaar twerken ve t n n epten nn vat e allen e

• • • •

MEER INFORMATIE

eb w a p p lte eb

w a p

.nl

arktbenader n

.nl nn vat e

er

ve t n

allen e p l t e

e nn vat e van de allen e ijn eb ndeld n een n p rat e a a ne, e nn vat e allen e.nl

14


n t de p l t e e w a p pv r een t ebre de n ltat e. e entrale vraa e k e t t n e we, nte rale ve t n n epten waar n eb wen, p l t etaken en naadl p elkaar aan l ten H e krij en te n e n a le nn vat e n de e n epten een plek e p l t e vr e et aan de k nd en van andere p bl eke n tell n en, weten apper en teenl pende arktpartijen, van b wbedrijven en n tallate r t t ar te ten en bedrijven. arallel aan de vraa r nd nte rale ve t n n epten ee t de p l t e e w a p ben t v r et ntw k kelen van een arktv e ve t n p l t e.

‘Blauwe’ Marktvisie

e arktv e ve t n p l t e v l t n et p r van de arktv e d e ijk water taat, et ijk va t edbedrij , r a l en verte enw r d er van de b w e t r n ebben p e teld. e er ndel n van t en re nale een eden en een landelijke een e d n n k rp le dt t t een n r ve t n bele d, n plaat van een a nderlijk va t edbe eer per re naal k rp . e arktv e eer t en v ral de r nd la waar p e et de b w e t r a en werkt et be r p v r ander an belan en, p ba van elijkwaard e d en vertr wen.

Opgave

t w rdt n d end vl er ppervlak a e t ten en n d end t e ev e d. aarnaa t ijn er r t en kle n al e pr e ten de n e wb w en ren vat e van n tea b rea en p l t ep ten, aar bijv rbeeld k verb w n , ren vat e en nder d van ren e lab rat r a, ber ep tra n n l at e v r a enten, be la en, paarden tallen, ndenkennel , ellen ple en, kant ren en eldka er . e van van de ve t n p ave aakt van de p l t e n van de r t te p bl eke pdra t ever van et land.

Innovatie challenge

de daad bij et w rd te v e en r an eerde de p l t e a en et bran e r an at e wend ederland n een nn vat e allen e. eelne er werden t edaa d pl n en aan te dra en v r p l t eb rea en p l t ep ten p dr e tda n en t ek t be tend e eb wen, t e ankelijk e d en ve l e d en et p l t ewerk van de t ek t. aar l e t n end n en tr den b nnen, waarvan de el t a k t van lt d pl na re n rt a. en d na e pre entat e d r e nal ten p e w a p leverde n n dr e w nnaar p. et alle dr e ee t de p l t e n ddel tra e ten p e et, twee van de dr e nn vat e w rden t epr beerd en de derde nn vat e w rdt n a enwerk n et de p l t e verder t ewerkt. aarnaa t nder ekt de p l t e k andere n end n en k nnen w rden t e epa t.

Leerzaam

e allen e ee t de p l t e k e lpen n de e en elederen eer n t te even n de ve t n p ave en et belan van een ede tvraa naar de arkt n erper p et net vl e te krij en. even rde de p l t e van veel deelne er dat de la e dre pel van de allen e k kle ne nn vat eve partijen ver de treep tr k ee te d en. vend en t leerde et partijen t ver llende pe al en e a enlijk ee te d en. l et al v r t wel de v ev r n al de r an at e van de nn vat e allen e waardev lle leer t n n rete np t v r andere aat appelijke e t ren waar n r te b w p aven een ede p bl ek pr vate a enwerk n ver en. H er ee w l de p l t e k andere pdra t ever en arktpartijen n p reren et de nn vat e van de allen e.


16


17


OVERZICHT OPGAVEN erkenn n

err k n

enn

pbren

ak n

erd ep n

p we naar de l

te l

al eren van vervan n

pr

e br

en

t

van de wereld

Bruggen & Sluizen p ave br

en en l

en

Versnellingsopgave renovatie en vat e be taande part

18

pt

t

Multiwaterwerk

ervan n

Stroomversnelling bruggen

l ere w n n en aan tad

Circulaire Infra Community er pe t even v

r de eer te

Platform CB'23

r

w e t rbrede a praken ver

la re nelwe

r

la r b

wen

Energietransitie kantoren eb ed

er

te aanpak


Grip op de Maas ervan n

p ave van de even t wen n de

Dutch Coastline Challenge

aa

a enleven

et et water

3

Huisvestingsopgave politie aar n e we verb nd n en, ver

d n en en n tr

Toekomst Noordersluis dee n enereren v

r n e we be te

n

enten

rder l

2

Mengen wonen en werken pl

n en v

r w nen n nd

Omgevingswet erken n de ee t van de

tr le eb eden

ev n

wet

Verduurzaming woningen p

al n

DOE MEE!


20

20


21


OPGAVEN UITGELICHT

Veilig werken en wonen achter de duinen is allesbehalve vanzelfsprekend. De kust moet voortdurend worden versterkt om stormen en hoogwater te kunnen weerstaan. De Dutch Coastline Challenge is een beweging van mensen die op basis van vernieuwende samenwerking willen komen tot een breed gedragen klimaatbestendige kustlijnzorg. Met de kust als de plek waar we ons land beschermen tegen een stijgende zeespiegel, waar we nieuwe aanpakken ontwikkelen (in combinatie met andere maatschappelijke opgaven als dat kan) en tegelijkertijd de uitstoot van emissies helpen tegengaan.

DUTCH COASTLINE VAN LOS ZAND NAAR SAMENSTROOM

n apr l deed ijk water taat een pen tn d n . elke dee n ijn er e enlijk ver et ve l den van de k t p een d r a e an er elke n e we et den en te n eken den k nnen w rden ntw kkeld en t e epa t H e kan ijk water taat al k tbe eerder de reat v te t en kenn van de e partijen n etten ed rende v er bijeenk ten n en ijn de e vra en eadre eerd.

van de r v r de ederland e k t. r werd k v r eple t de nat r el veel elijk te ben tten and p de te plek te krij en. aterb wer en raa kenn ntw kkel n aan de arktvraa ek ppeld, wat een all ant e b nnen de e t r vraa t. n de derde en v erde bijeenk t werden de n t at even verder t ed ept, nder eer d r een tea van e terne de k nd en ee te laten denken.

(Over)leven in de delta

Beweging op gang

e eer te bijeenk t draa de et bepalen van de tda n ek e van een ede k tlijn r t t d r aa ver leven n de delta ijden de tweede a enk t p t ten twaal n t at e ne er van deelne ende r an at e dee n v r de k tlijn r van de t ek t. e e var eerden van te n e pl n en and w nd len d e de ben d de ener e pwekken v r een elektr tee van andw nn n en pplet e t t een l t er benader n

‘Het gaat niet alleen om het realiseren van een aantal projecten. Het gaat juist om het op gang brengen van een duurzame be­ weging.’ Jean­Luc Beguin / Rijkswaterstaat

at ee t de t a tl ne allen e t t n t e p eleverd n et pr ra a nn vat e tlijn r w l ijk water taat anden en v eten even aan de v r tellen v r n e we te n eken t t t tewee d e een red t e van de 2 bren en. vend en w rdt n d t pr ra a et een n e we ntra tv r ewerkt et nn vat n artner p. at betekent dat de nn vat e de e v l ijn eteen n de praktijk van de k tlijn r en w rden t e epa t. nt en werkt et kerntea van de t a tl ne allen e n vij p ren t d e de d r de allen e nt tane bewe n verder aan bren en en verder d en r e en. Het n reet aken van et a b t en vea en de tvra en v r d r aa e d taat entraal.


aar et aat dat we a en tappen etten. et p een trad t nele an er, want daar k en we n et verder ee. Jaap van der Weele / DIMCO

CHALLENGE VRAAGEIGENAAR

k water taat

TYPE OPGAVE n ra tr LOOPTIJD

t

r aar

r ...

FASE 1 apr l enn ak n bijeenk n erd ep n bijeenk t n ve ber errijk n bijeenk e tbijeenk t

t t

VOORBEREIDING FASE 2

MEER INFORMATIE eb

w a p

.nl k

tlijn

r

0% C02 in 2030

Innovation expo

23


OPGAVEN UITGELICHT

BRUGGEN & SLUIZEN INNOVATIEF VERMOGEN AANSPREKEN

Nederland telt zo’n 40.000 bruggen en circa 127 sluizen. Een groot deel van deze infrastructuur, die dagelijks door miljoenen mensen wordt gebruikt, bereikt in de komende twintig tot dertig jaar het eind van zijn levensduur. ‘Toekomstbestendige en duurzame bruggen en sluizen’ is de eerste van de elf opgaven (Road Maps) van De Bouwagenda. Alle partners in de bouwketen hebben zich verbonden aan het doel bruggen en sluizen duurzaam te vernieuwen. Door minder en hernieuwbare grondstoffen te gebruiken, bijvoorbeeld, maar ook door ICT beter te benutten om tot efficiënte ontwerpen te komen.

e elijkertijd w l de b w e t r naar n e we v r en van aanbe ted n van ren vat e en vervan n van v ele k n twerken. nnen tvra en en de ben d de werk aa eden n et r w rden eb ndeld k e tra kenn n d van de e telijke terkte van br en en de ve l e d r d e de t e en en bela t n eer en waarder verkeer van n tr t e en ater alen et eebren t. de ewen te kwal te t verbeter n te bere ken, et e ent eel dat de be eerder , n d t eval k de pdra t ever v r ren vat e en vervan n , be alve kenn partner k arktpartijen aan preken p n nn vat e ver en.

Perspectief voor de markt

alle partijen n de e t r vrij t en nbe van en aan et denken te etten en de bij de n rabe eerder , b wer , n tal late r , n en e r b rea , pr d enten en

24

kenn n t t ten aanwe e aar ver n pperde kenn te nt l ten, ijn n ver llende bij eenk ten p e w a p e r an eerd. ijden de tartbijeenk t n epte ber nder reven de aanwe e partijen n r te lijnen de e een appelijke a b t e , al verw rd n de n e p e telde r de draad . erder bleek er be e te aan een d delijk per pe t e v r de arkt. l dat er , kan et bedrij leven er er t nve teren n et p alen van pr t t pen naar r t al e t epa n en.

‘Een sectorbrede samenwerking is noodzakelijk om het gestelde doel, in 2050 een CO2–vrije bouw, te behalen.’ Bernard Wientjes, Taskforce Bouwagenda


‘We weten dat er een enorme behoefte aan capaciteit aan gaat komen. Hoe zorgen we ervoor dat we hierop voorgesorteerd zijn? We moeten er met elkaar aan de voorkant in investeren door middel van kennis en kunde, innovatie, prototypeprojecten en institutionele prikkels.’ Richard Mulder / Kerncoalitie Road Map 1 Toekomstbestendige en duurzame bruggen en sluizen

Dwarskrachten

ijden de tweede nt et n , een war kra tenbijeenk t , n n ve ber pa eerden ver llende nderwerpen de rev e ter n p rat e v r ren vat e en vervan n . an b d kwa en et pr nten van bet n, et r la re v ad t, de t epa n van la ve el en ren t n a v r et n en en n t r n en et d la r b wen van br en v l en et n ept nd tr eel le bel e ntabel . n e pr e nal t de e t r pre enteerden b vend en n v e p en pl n en v r r la r vervan en en ren veren. b ij e, leraar n tr t eleer aan de el t, a aan de e pert e van de n en e r n de aanpak van de p ave v r p te w llen tellen.

t ren p ba van e n e belan en en b d et le dt v l en ij e n et t t de ewen te kwal te t. a k r e v r tter ernard ent e rea eerde beve t end t rt kenn rt t en de ren van de p l t ek te k en.

Circulair viaduct

r et t e a r la re v ad ten re ren ijk water taat en an Hatt en lankev rt panbet n een leer ev n n a en werk n et e w a p . e leer ev n n t neert parallel aan et n tr eren, t elkaar alen en pn e w n elkaar etten van een r la r v ad t bij a pen. t ebe rt na de lan er n van de eer te ederland e e n e praak .

‘Als wij slim handelen, overheid en markt samen, dan hebben we echt een uniek exportproduct.’ Lindy Molenkamp, Provincie Overijssel

VRAAGEIGENAAR e

TYPE OPGAVE n ra tr t

wa enda r

LOOPTIJD 2018 — 2020

FASE 1 • epte ber tartbijeenk t • n ve ber erk n erent e war kra ten • aart erv l bijeenk t • ra e t l pt d r t t

MEER INFORMATIE eb

w a p

.nl br

en en l

en


Kennis ontwikkelen

OPGAVEN UITGELICHT

Afspraken maken: Bouwbreed waar het kan, specifiek waar het moet

Infrastructuur

Woningbouw

Proces

Utiliteitsbouw

Materiaalketens

Signaleren Initiëren Verbinden Kennisdelen

PLATFORM CB'23

NAAR AFSPRAKEN OVER CIRCULAIR BOUWEN Een goede uitvraag is het halve werk. Als de overheid circulaire bouw nastreeft, is het belangrijk dat ze weet waar ze om kan vragen. Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf hebben in 2018 samen met De Bouwcampus en NEN het Platform CB’23 opgericht. Door via het platform met ketenpartners ambities scherp te stellen, kennis te delen en praktijkervaringen uit te wisselen, belemmeringen te agenderen en, vooral, tot afspraken te komen, willen de initiatiefnemers bereiken dat er vanaf 2023 volledig circulaire bouwprojecten in de markt worden gezet. De activiteiten van Platform CB’23 maken onderdeel uit van het uitvoeringsprogramma Circulaire Bouweconomie. een n e we r nd t eer n de b

erv r

w, dat

een

n van et b

p een andere

pr d

en en een a val t

wpr

en

r e p ave d e

e vraa t. lleen d

an er te aan ntwerpen, b

eren en be eren k nnen partijen d t v

elkaar krij en. r w rdt al v l p e en n te

aar er l

n

n r en

en

et

p

r

kn

t

er

k veel

enteerd

elijk.

w v ld en H e w rden

lat r

e t r en de r nd , we

en waterb

r de w n n b

Van actieteams…

r

veel vra en. an welke

la re b

nve ter n en rendabel p aven v

per

verb ndt de

w e t r, de t l te t w e t r.

deelne er w nden de tartbijeen k t bij n l , een e d r nede van de e t r. e eer te a t v te ten van et plat r ijn er t p de ntw kkel n van een

26

r

wen,

ra ew rk r la r b wen eend d e be r p pen en kader , een raa werk v r ater alen en r nd t enpa p rten e en en ken erken , en een n r e, b e t eve eet et de. H eraan werken, nder re e van , dr e a t etea et verte enw rd er t de e t r. en e w a p v r en et b rea dat alle a t v te ten verb ndt en erv r r t dat kenn w rdt edeeld. t dt ede n de re el at e a te n et e wa enda en et de ran t ea enda r la re we n e.

… naar afspraken

et partijen t de e t r werkt lat r aan a praken de re ltaten van de a t etea te ndelijk n de da elijk e praktijk te ple en teren. Het plat r werkt k aan et we ne en van bele er n en bij de ple entat e.


WERKEN IN DE GEEST VAN DE OMGEVINGSWET De introductie van de Omgevingswet, naar verwachting in 2021, zal leiden tot een andere manier van werken in het ruimtelijk domein. Dat lijkt misschien ver weg, maar op veel plekken wordt nu al in de geest van deze wet gewerkt. Door ruimtelijke oplossingen te vinden in samenspraak met bewoners bijvoorbeeld. Of door ruimtelijke planvorming vanuit verschillende domeinen te integreren. Dat betekent een cultuuromslag. Vindt iedereen op eigen houtje het wiel uit, of kunnen we van elkaar leren?

‘Er is veel behoefte aan een circulair raamwerk. Aan een definitie en praktische toepasbaarheid naast hoogover­doelstellingen.’ Ellen van Bueren, TU Delft ‘We hebben al een tastbaar eindresultaat op het bord gekregen. Een methode om circulariteit te kwantificeren en dan wel zodanig dat iedereen daar goed mee kan werken.’ Mantijn van Leeuwen, NIBE

INITIATIEFNEMER

INITIATIEFNEMER

e eente

ijk water taat en ijk va t

TYPE OPGAVE LOOPTIJD • • •

r

beter te be rijpen wat de trekk n van de ev n wet v r de praktijk betekent, aan a w, vare , e eente tterda en ijk water taat bij elkaar n de ke ken kijken. e ervar n en van de n k nnen de ander er elpen e en pr e ten t e te p t en p de t ek t. lke r an at e ele teert de be te v rbeelden t de e en praktijk. e e krij en verv l en een p d p e w a p , waar ij n e epre enteerd w rden aan ande re e eenten en n en e r b rea , water appen en arktpartijen. edereen dan van arte welk te laten n p reren n e en ervar n en te delen.

la r b

LOOPTIJD

wen

an ar wart er aker a e lat r van tart l tart lat r , a t etea ra e t l pt d r t t

tterda , ijk water taat, a w en

TYPE OPGAVE

edbedrij

ana an ar ntern p alen van praktijkv rbeelden e nale p e w a p

• aan de la

vare

et en re el ev n

MEER INFORMATIE eb

w a p

.nl

ev n

wet

MEER INFORMATIE lat r

b

.nl

27


SAMENWERKINGEN Om een zo groot mogelijke impact te realiseren, werkt De Bouwcampus behalve met de partners uit het eigen netwerk (zie pagina 30 en 31) en de organisaties die op De Bouwcampus zijn gehuisvest (zie pagina 32) nauw en proactief samen met andere netwerkorganisaties, verenigingen van jong professionals, beurzen zoals InfraTech en de andere innovatiehubs in Nederland.

Co Ga m sl o

JONG PROFESSIONALS actice Versn r P ell n en van n e of n wend ederland, y n e n ek elkaar en et andere veren i r a e l u t c pr e nal n de b w e t irnwerken ederland, de ba adi r an eir aan de g n C pdra t ever ru , n n n en e r en e enda e telde a b t e . e rewan gbod uwrw n r e nal etw rk e w llenin et a p nder te nt de veren n en erbij. m ov n e o at z w ie

INNOVATIEHUBS IN NEDERLAND e w a p werkt a en et andere nn vat e b n ederland. e e n re naal e r nteerd neer n v r re t, ld n v r re rd, park a p v r re d en t n v r re e t. e w a p een landel k plat r . en r

28

ed v rbeeld et n t at e v r een nt ra t e er nell n a l e en la re w n n b wren vat e. en nt

ra t e een a enwerk n verband van en en d e n etten v r een e een appelijk belan , anal e delen, elkaar n r e ren en adv eren en n e we praktijken ntw kkelen. r w rdt veel elijk ebr k e aakt van n aan e l ten bij be taande en l pende n t at even en a enwerk n en. e w a p le dt de e ter verd r a n van de w n n b w en r t et de re nale nn vat e b v r nder l n e kenn ntw kkel n en kenn del n .


Ver Com won sne m in lli gb

actice r P f o en Circul e y z t air o i l s n e e i t u Ga nova e ng uwr o


e w a p een n t at e van k water taat, k va t edbedr , wend ederland, el t en de e eenten tterda en el t na en de en de e eenten . e partner n et netwerk nder te nen de d el tell n en van e w a p en dra en b aan de ntw kkel n van de e t r.

PARTNERS VAN DE

30


BOUWCAMPUS

31


ORGANISATIES OP DE BOUWCAMPUS Op De Bouwcampus in Delft zijn diverse organisaties gevestigd die vanuit hun expertise de maatschappelijke vraagstukken, waarin de bouwsector een rol speelt, verder kunnen helpen.


ZOEK JE EEN LOCATIE VOOR EEN BOUWINNOVATIEBIJEENKOMST?

BOEK RUIMTE OP DE BOUWCAMPUS! De Bouwcampus is een ontmoetingsplek voor partijen uit de hele bouwsector. Diverse organisaties hebben zich hier gevestigd. Daarnaast zijn er inspirerende en aantrekkelijke ruimtes geschikt voor uiteenlopende bijeenkomsten en evenementen. enk aan een n re v r break t e e en elijk eden v p tell n n er t w

HUUR EEN (FLEX) WERKPLEK Uitwisseling, interactie en

kruisbestuiving van kennis.

v r per nen plena r e b neerd et alen , een eerv l d ner v r per nen, ver ader a l te ten r e p t e . e l te r te k nnen n elke ewen te rden.

Het netwerk van bedrijven,

(kennis)instellingen en startups in en rond De Bouwcampus maakt de locatie ook een aantrekkelijke werkplek.

e w a p een pr kkelende en t lerende leer ev n , waar pen denken entraal taat. arktpartijen, kenn en nderwij n tell n en en ver eden werken er a en aan et ver nellen van nn vat e n de b w. en deale plek n p rat e p te d en, kenn te delen en te werken aan vern e w n .

FACTS • • • • • • • •

• •

en r te v r bijeenk ten en twee v r r tere event elijk e d v r plena r pr ra a et deel e e le werkplekken d v ele ddelen w a p a et ver e k e en l n bar ateraar n enn n tell n en en tart p n en r nd e w a p n p rat et r te b eken naar e reen lla e, pr e t n v r d r a e nn vat e e reenv lla e. r ede bere kbaar e d et a t en rat parkeren

33


WERK MEE AAN VERNIEUWING HEB JE EEN VRAAGSTUK OF OPGAVE? ij e w a p k nnen vraa t kken neer ele d w rden d e betrekk n ebben p de vervan n en ren vat e van n ra tr t r, de verd r a n van eb wen en de ev n , nder r nd e n ra tr t r en pr d t v te t ver n . Het w a p tea et raa n een p ave, a en et arktpartijen en kenn n tell n en, verder te bren en.

r kan w rden ewerkt aan pl n en v r de p ave d r ddel van pen nn vat e en reat e. • Het vraa t k ee t n eer e enaren een e enaar kan p ter ijn w rden ben e d.

WIL JE MEEDOEN?

e da en e t a en te e per enteren, van elkaar te leren en te nn veren. eelne er d e bij e w a p werken aan aat ap pelijke p aven ijn elijkwaard , alleen de d pl ne var ren. e e kr be t v n aakt van e w a p een tda ende, d na e ev n .

n everre e w a p kan elpen bij de p ave bepalen we aan de and van vij le dende pr n pe •

e a t v te t draa t bij aan de d el tell n en van e wa enda en pa t b nnen de pijler w n n b w, t l te t b w n ra tr t r een verk epelend t e a v r de b w e t r. • e vraa aat ver vern e w n en n e we v r en van a enwerk n . • e vraa n ant v r een r ter deel van de e t r, tewel de vraa p aalbaar.

eed en de e te waard, want e k t n nta t et vern e wer van t de ele keten. • e werkt n een pre n rrent le ett n a en de b w e t r beter te laten pre teren. • e ee t ede v r aan vern e w n , n et denken en n et d en. • e re ert a en et lle a en partner aat appelijke eerwaarde. •

SAMEN BOUWEN WE AAN DE

Van der Burghweg 1 2628 CS Delft

Debouwcampus.nl

Informatie over opgaven, het partnerschap, het huren van een werkplek en andere vragen:

n

deb

w a p

.nl

Informatie over het huren van een ruimte voor bijeenkomsten:

vent

n a p

t del t.nl


SLUIT JE AAN BIJ HET PARTNERNETWERK nder te n ij de d el tell n en van e w a p en w l ij bij et netwerk van vern e wer ren l t e aan bij et partnernetwerk van e w a p r partner r an eren we nder andere verkenn n e prekken, waar ee we een dee aan een ele t e el ap v rle en, de re p n pe len en de p tent e bepalen. e w a p r tv r de verb nd n t en en en, dee n en r an a t e . en verkenn n e prek kan p el taan w rden p e aald naar een reat etra e t. aadplee de web te v r eer v rdelen de aan l t elijk eden Debouwcampus.nl

TOEKOMST VAN NEDERLAND COLOFON e

l ende erd ep n

Redactie r

r er

ek t

een

t

,

en

e

ver , t d

,

,

da p

eerd nk p

w a p

,

.

el van der kle ,

,

b ven,

eeldbank ijk water taat p

rene ntwerper

p , ,

k

p ,

Visualisaties

e

Fotografie

eda t e

Vormgeving

r ten

t ave van

, t d n p

terd

, n p re

,

p ,

l nk , e

l nk b ven , t b ven, l nk

en re

, t

, , en

nder .

p ,

t b ven ,

tter t

k van aar el p t

a e t

re

nder ,

wa enda p en re

p ,

,

k el

dden,

Drukwerk

ij de a en tell n van de e

Productie

ntwerp, tek t,

ra

ed

nn e ree w

r v ld a

re

t.

t ave

elijk te werk e aan. t

ebr k ak n

r telijke t e te

en ll

p et

trat e l t a te r

ervan n van de

elijk n aker .


WERKPLAATS VAN VERNIEUWING eb 36

w a p

.nl

Profile for De Bouwcampus

magazine De Volgende Verdieping  

De Bouwcampus is ruim drie jaar onderweg. In dit magazine kun je lezen welke kleine en grote stappen we hebben gezet. Van het agenderen en v...

magazine De Volgende Verdieping  

De Bouwcampus is ruim drie jaar onderweg. In dit magazine kun je lezen welke kleine en grote stappen we hebben gezet. Van het agenderen en v...

Advertisement