__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

Coach in de Organisatie

Coaching Magazine Thema: Stress - van vijand naar vriend

Editie najaar 2017


Inleiding Stress is een wonderlijk fenomeen. Als we er te weinig van hebben, kan het ons functioneren beperken en komen we tot niets. Te veel stress daarentegen kan ons verlammen en zelfs op den duur onze gezondheid in gevaar brengen. De juiste balans vinden daartussen is een opgave waar we allemaal voor staan op z’n tijd. In dit nummer wordt stress vanuit verschillende perspectieven belicht. Naast verhalen uit de praktijk bieden we aanknopingspunten hoe je negatieve stress bijna letterlijk te lijf kunt gaan en hoe je op meer positieve wijze (werk)stress kunt voorkomen. Sterker nog: in ÊÊn artikel worden conflicten -normaal een enorme stressfactor- aangemerkt als belangrijke bronnen van groei en ontwikkeling van medewerker en organisatie. Kortom, een uitgave van het Coaching Magazine waarmee je stress van vijand tot vriend kunt maken. Veel leesplezier! De redactie

Week van de werkstress: 13 t/m 16 november Jaarlijks organiseert de overheid de Week van de werkstress. De Baak is partner van de overheidscampagne "Herken de druppel Check je werkstress".


Coach in de organisatie Editie najaar 2017 Dit magazine biedt een podium voor iedereen die coaching in de organisatie naar een hoger plan wil trekken. Laat je inspireren door alle interne coaches, experts en columnisten die vertellen over coaching in organisaties. Het Coaching Magazine komt 3 keer per jaar uit.

Coaches en experts aan het woord Coach aan het woord 10,20

4

4 Marjanne Peters

Judith van Sundert

7 Jiske Gunkel

14

Expert aan het woord 4,8, 12,16 Boekentips

15

Coachmodellen

18

Tips om stress te voorkomen

21

Opleiden tot coach?

22

Agenda

7

Alle activiteiten op het gebied van coaching bij de Baak en het Europees Instituut

12 Bas Delleman

11

Ron 13 van Deth

Leona Aarsen

3


Expert aan het woord Leona Aarsen

Tussen bevlogenheid en burn-out De kans is groot dat je de afgelopen tijd programma’s en trainingen bent tegengekomen met de uitnodiging om stil te staan bij bevlogenheid en werkgeluk. Dat aanbod is – zowel voor werkgever als werknemer – om meerdere redenen aantrekkelijk. Als werkgever laat je zien dat je geeft om het welzijn van je medewerkers, dat je duurzame inzetbaarheid serieus neemt en dat je investeert in vitaliteit en werkgeluk. Bovendien is preventie vele malen aantrekkelijker en goedkoper dan de moeizame reïntegratietrajecten voor medewerkers die uitgeblust of opgebrand zijn. De cijfers over de kosten van burn-out per medewerker variëren van pakweg €60.000(1) tot het dubbele ervan(2). Gelukkige medewerkers productiever Voor een werknemer zijn bevlogenheid en werkgeluk vaak ook een reden om daar training of coaching voor in te zetten. We willen allemaal met passie en vanuit flow ons werk doen en we jagen allemaal geluk na. Ze hangen ook enigszins met elkaar samen, blijkt uit onderzoek(3): gelukkige medewerkers zijn productiever. Twee vliegen in een klap! Bevlogenheid nastreven Alle reden, zou je denken, om maximaal te investeren in bevlogenheid. Alles eruit halen wat erin zit. Maar: wist je dat de medewerkers die uiteindelijk burn-out raken, vaak de meest toegewijde en bevlogen medewerkers zijn? Is investeren in bevlogenheid dan niet zoiets als een kuil graven om er vervolgens zelf in te vallen? Ja en nee. Bevlogenheid is zeker de moeite waard om na te streven. Liever enthousiaste en bevlogen

medewerkers die met passie en plezier hun werk doen, dan personeel die zijn werk zozo doet en waarvan het belangrijkste doel is om de pensioengerechtigde leeftijd zonder al te veel gedoe te bereiken. Uit diverse onderzoeken blijkt dat bevlogen medewerkers tevreden zijn met hun werk, zich daar betrokken bij voelen, loyaal zijn aan de organisatie waar zij werken, initiatief tonen en graag een tandje harder lopen. Uit metaanalyses van The Gallup Organisation(4) blijkt dat bevlogenheid voor organisaties ook vanuit financieel oogpunt interessant is: organisaties met meer bevlogen medewerkers zijn 20% productiever en 12% meer winstgevend. Tegelijkertijd draagt bevlogenheid het risico in zich van grenzeloosheid: opgaan in het werk zonder voldoende te herstellen kan tot een burn-out leiden. De uitdaging voor zowel de werkgever als voor de werknemer is om de gouden middenweg te vinden tussen een gebrek en een overdaad aan bevlogenheid. In dit artikel bieden wij handreikingen en praktische tips. Bevlogenheid wordt door Schaufeli & Bakker gedefinieerd als een positieve toestand van opperste voldoening die wordt gekenmerkt door vitaliteit, toewijding aan het werk en absorptie (flow). Een vitale werknemer bruist van energie, voelt zich sterk en fit, kan lang en onvermoeibaar met werken doorgaan, beschikt over grote mentale veerkracht en een groot doorzettingsvermogen.>>

1 https://www.nrc.nl/nieuws/2017/06/19/kosten-van-burn-out-bedragen-60000-euro-11172164-a1563696 2 https://www.deondernemer.nl/nieuwsbericht/172027/mascha-mooy-bye-bye-burnout-een-burn-out-kost-een-werkgever-zo-n-122-000-euro 3 http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1010&context=leadershipfacpub 4 https://strengths.gallup.com/private/resources/q12meta-analysis_flyer_gen_08%2008_bp.pdf

4


Een toegewijde werknemer heeft een sterke betrokkenheid bij het werk, ervaart het werk als nuttig en zinvol, vindt zijn werk inspirerend en uitdagend en ervaart gevoelens van trots en enthousiasme. Een medewerker die absorptie (flow) ervaart gaat op een plezierige wijze helemaal op in zijn werk, versmelt als het ware met zijn werk waardoor de tijd stil lijkt te staan en kan zich moeilijk los maken van het werk. Flow brengt veel voldoening met zich mee doordat iemand optimaal gebruik maakt van zijn talenten en zichzelf uitdaagt over de grenzen van het comfortabele te gaan. Tegelijkertijd heeft flow ook een hoge prijs. Martin Seligman beschrijft dit in zijn boek Gelukkig zijn kun je leren: ‘het is niet altijd plezierig en kan soms zelfs tot veel stress leiden. Een bergbeklimmer kan bijna bevriezen van de kou, totaal uitgeput zijn, het gevaar lopen om in een diepe kloof te vallen en toch zou hij nergens anders willen zijn.’

Standaard in 2015 dat wij meer dan ooit onze identiteit ontlenen aan werk. De lat ligt hoog, succes is maakbaar en het ligt in onze handen. ‘Drukdrukdruk’ is de manier geworden om de concurrentiestrijd te winnen, om waardering en erkenning te krijgen en je baan te behouden. Maar ‘drukdrukdruk’ heeft ertoe geleid dat werkstress beroepsziekte nummer 1 is in Nederland (6) en dat we jaarlijks 1,8 miljard euro neertellen voor aan burn-out gerelateerde verzuimkosten. Tien tips Hieronder vind je tien tips voor meer balans, om optimaal te profiteren van bevlogenheid en uit de buurt van een burn-out blijven.

• Maak ruimte voor pauzes (micro, meso en macropauzes) gedurende een werkdag. Niet als luxe of optie, maar als een onmisbaar onderdeel van goed en gezond werken.

Bevlogenheid is géén medicijn tegen burn-out. Het is ook niet het probate preventieve middel om burn-out te voorkomen (5). Te vaak is er geen aandacht voor de keerzijde van bevlogenheid en flow, terwijl daar veel burnouts mee voorkomen kunnen worden. Als bevlogenheid niet gepaard gaat met bewustzijn over hoe het met iemand gaat en de discipline om hersteltijd in te bouwen, neemt het de vormen van werkverslaving aan en leidt het onvermijdelijk tot chronische overbelasting en uitputting. Met een burn-out als mogelijk eindstation.

• Plezier, verbinding en relaties zijn belangrijk voor ons welzijn, ook op het werk. Zorg dat ze een vanzelfsprekend onderdeel worden van de cultuur. Draag actief bij aan een sfeer waarin medewerkers zonder schuldgevoel tijd en ruimte maken voor plezier, creativiteit en ontspanning.

Werk is ook topsport Balans is waar het om draait: balans tussen (hard) werken en (hard) rusten, tussen productiviteit en lummelen, tussen doen en zijn. Topsporters beheersen deze kunst, rust en herstel zijn net zo goed sleutelfactoren naar succes als lange, uitputtende uren van trainen.

• Werk aan een cultuur waarin ‘hoe gaat het werkelijk met je’ en ‘mwah’-gesprekken (het gaat niet optimaal maar nog wel goed genoeg om het een poosje vol te houden) een plek hebben. Juist als er nog geen grote problemen of klachten zijn, is het mogelijk om naar nieuwe wegen en oplossingen te zoeken.>>

• Ga regelmatig in gesprek met je werknemers/collega’s over onderwerpen als energie, plezier, vitaliteit, ontwikkeling en loopbaan. Luister werkelijk, met aandacht en respect.

Werk is ook topsport. Psycholoog Paul Verhaeghe zegt in een interview met De

5 5 https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/14/burn-out-de-prof-moet-beter-weten-over-stress-8212119-a1554562 6 https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/27/beroepsziekte-nummer-een-6413240-a1543324


Expert aan het woord

• Praat met elkaar over de betekenis van werk en drijfveren om hard/veel te werken. Inzicht is het begin van verandering. • Neem de talenten van werknemers als uitgangspunt, in plaats van de formele functiebeschrijvingen; modelleer functies naar het individu, in plaats van andersom. Wees helder en realistisch als het om ambities en doelen gaat. • Verlies de unieke mens niet uit het oog. Wat voor de een vanzelfsprekend is, is voor de ander teveel gevraagd en een bron van overbelasting. • Houd de lange termijn voor ogen, iemand voor langere tijd maximaal inzetten kan tot chronische stress en daarmee tot verminderde productiviteit leiden. • Investeer in psycho-educatie over stress, overbelasting en burn-out. Als de medewerkers de signalen kennen, kunnen ze zowel bij zichzelf als bij collega’s toetsen hoe het met hun welzijn en vitaliteit is gesteld. • Faciliteer groei en ontwikkeling. Laat je daarbij voeden door je werknemers/collega’s, zij kunnen het beste aangeven wat voor hen werkt om met plezier en optimale resultaten te functioneren.

Leona Aarsen is oud-student van de opleiding tot Master Coach / Master Counselor. Zij is als CSR-erkend stresscoach, bedrijfscounsellor en register therapeut gespecialiseerd in preventieve begeleiding en behandeling van stressklachten en burn-out. Zij helpt vanuit haar bedrijf anderZverder hoogopgeleide medewerkers weer schittering terug te brengen in hun leven en werk.

6 4


AGENDA

NOVEMBER

2 7 14 21 24 25

Vind een coach bij de Baak!

Start training Coachend Leiderschap Online informatiebijeenkomst Specialisatie E-coaching Start training Coaching on the Job Baak Proeverij Introductieworkshop Teamcoaching Open Dag opleiding Coach Practitioner en Master Coach

DECEMBER

8

11 16

Start opleiding Coachen bij werkstress en burn-out Online informatiebijeenkomst E-coaching Open Dag opleiding Coach Practitioner en Master Coach

JANUARI 18 20 20 26

Start training Coachend Leiderschap Start Specialisatie E-coaching Start Coachen in de organisatiecontext Start opleiding Teamcoaching ‘Winning Teams’

FEBRUARI

3 12

Start opleiding Coach Practitioner Start training Coaching on the Job Start Masterclass Coachen bij conflicten

Deze opleidingen worden ook incompany of als maatwerkprogramma verzorgd. Voor meer informatie neem contact op met de medewerkers van Baak Coaching (0343 55 6369 of coaching@debaak.nl) of het Europees Instituut (0343 556343 – info@europeesinstituut.nl)

7


Expert aan het woord Bas Delleman Mediator en opleider

Zonder wrijving geen glans! Hoe kun je conflicten inzetten als oplossing voor stressreductie en innovatie? De feiten liegen niet: - Conflicten vormen 70% van het werk van leidinggevenden. - Rond 40% van de werknemers geeft een conflict op als reden voor vertrek bij hun werkgever. - Ongeveer 25% van het aantal psychische ziekmeldingen betreffen conflictsituaties. Geen wonder dat we conflicten het liefst vermijden. Tegelijkertijd willen we graag vernieuwen, veranderen en innoveren. Daarvoor is het juist nodig het verschil te maken en dat kan niet zonder conflict. Arbeidsconflicten zijn taboe Pas als het echt niet anders kan, gaan we conflicten aan. Dan zijn ze echter vaak zo geëscaleerd dat we er met elkaar niet meer uitkomen. Hulp van een adviseur, een advocaat of mediator wordt ingeroepen. Veelal lossen we dan inhoudelijk het probleem op, maar… niet het conflict zelf. Daarbij zien we meestal wel wat de ander verkeerd deed en ‘vergeten’ we onze eigen bijdrage daarin. Arbeidsconflicten worden zo steeds minder bespreekbaar, een taboe. Daardoor komen we voortdurend dezelfde conflicten tegen in een organisatie, die voor alle betrokkenen heel belastend kunnen zijn. Tip: Het echte conflict gaat vaak over hoe we met ons verschil van mening omgaan. Conflicten als motor voor groei en ontwikkeling Een conflict is een verschijningsvorm van verschillen. Door bij conflicten niet de inhoud

maar veel meer de psychosociale dynamiek als aangrijpingspunt te nemen, ontstaat ruimte voor verschillen. Medewerkers die goed “ruzie” kunnen maken, zijn de aanjagers van vernieuwing. De organisatie en de leidinggevenden hoeven deze mensen slechts te helpen “ruziemaken” over de goede dingen en op de goede manier. Dat kun je organiseren en trainen. Daarvoor is wel noodzakelijk dat het taboe op conflicten wordt doorbroken. Door de interactie centraal te stellen, erkennen we de inzet en de diversiteit van mensen. Daarbij aansluiten zorgt ervoor dat we meer op de goede plaats en op de goede manier van mening verschillen. Zo transformeren conflicten tot verschillen en worden zij motor voor groei en verandering, terwijl de werkstress afneemt en het werkplezier toeneemt. Tip: Ruzie maken over de goede dingen en op de goede manier kun je organiseren en trainen. (Arbeids)conflicten: een wereld van verschil Dat kan dus anders! Mensen verschillen onderling sterk en willen graag die verschillen inzetten om bij te dragen aan een beter product of betere dienstverlening. Als leidinggevende of organisatie moet je het mogelijk maken samen te verschillen. Daar horen conflicten bij: zonder wrijving geen glans!>>

8


Sta eens stil bij de vragen: - wat betekent een conflict in mijn organisatie? - wat kost een conflict ons en wat levert het ons op? - hoe gaan wij om met conflicten? Al snel zal duidelijk worden dat de kosten van conflicten hoger zijn dan de baten. Dat ligt over het algemeen niet aan de hoeveelheid, maar aan de hardnekkigheid van hoe je er naar kijkt en mee omgaat. Achter een conflict gaat een wereld van verschil schuil, die je in je organisatie goed kunt gebruiken. Daar gericht aandacht aan schenken leidt tot een hogere opbrengst, minder stress en kosten. Bas Delleman is mediator en opleider bij Caleidoscoop leertrajecten en adviseert organisaties bij de ontwikkeling en integratie van conflictmanagementsystemen. Hij is ĂŠĂŠn van de opleiders van de Masterclass Coachen bij Conflicten.

Wil jij je toeleggen op het coachen bij conflicten? Kijk dan eens bij de Masterclass Coachen bij Conflicten.

5


Uit de praktijk Judith van Sundert Agile Coach bij ABN AMRO

Steeds meer organisaties gaan Agile werken. Wat doet een Agile Coach nu eigenlijk en in hoeverre zijn coachende vaardigheden van belang voor organisaties die volgens deze nieuwe principes werken? We vroegen het Judith van Sundert. Zij volgde de opleiding Coaching Basics (nu Coach Practitioner) en zet haar coachingskennis en -vaardigheden dagelijks in als Agile Coach bij ABN AMRO. “Als Agile Coach ben je niet alleen coach maar ook adviseur, trainer en facilitator. Ik ben Agile coach bij twee organisatieonderdelen waarbij ik collega's help te groeien in hun veranderende rol zoals faciliterend leider of product owner. We hebben een reorganisatie achter de rug en daardoor zijn rollen veranderd en verwachten we ownership van elke collega. Bij Agile draait het om snel relevante waarde leveren voor de klant. Niet eerst grootse plannen maken die door boards goedgekeurd moeten worden voordat IT gaat ontwikkelen. De stellingen aan de linkerkant van het Agile Manifesto (zie afbeelding) is wat we nastreven bij een Agile organisatie. Daarom is de nieuwe organisatie meer gericht op samenwerking tussen business- en ITafdelingen. Collega's die goed zijn in het opstellen van een visie en productmanagement werken nauw samen met de IT ontwikkelaars, zodat zij continu kunnen toetsen of datgene wat bedacht is en gemaakt wordt ook aansluit bij de klantwens.”

Faciliterend leiderschap “Van leiders wordt meer faciliterend leiderschap verwacht. Zij dienen een inspirerende visie en doelstellingen uit te dragen die omarmd worden door collega's. Vervolgens dienen de leiders het vertrouwen te hebben in de teams en dat vergt loslaten. Wel keuzes maken in prioriteit van grote brokken werk en de monitoring van voortgang op de doelstellingen, maar de vertaling naar de daadwerkelijke uitvoering ligt bij de zelforganiserende (scrum)teams. De organisatie is minder hiërarchisch gestuurd. Je dient te sturen op waarde en daar wordt de dialoog over gevoerd. Ik coach leiders op faciliterend leiderschap en het doen van portfoliomanagement.” Coachende vaardigheden: een must “Er zijn veel nieuwe teams met mensen in een nieuwe rol. Ik ben ook een teamcoach en faciliteer de teams in het maken van afspraken om te groeien in Agile. Ik vind het als coach belangrijk om met het team concreet gedrag af te spreken wat we willen zien in een Agile organisatie. Bijvoorbeeld: niet reageren met 'daar zijn wij niet van', maar 'hoe kunnen we hier samen een succes van maken'. Als teams daar zelf afspraken over maken, kunnen ze elkaar daar op aanspreken. Coachende vaardigheden zijn voor de agile coaches helpend; goed kunnen luisteren, observeren, feedback geven en kunnen ontvangen, >>

10


doorvragen etc. Eigenlijk zijn deze vaardigheden voor elk teamlid een must.” “Het is niet zo dat alles van de een op de andere dag ‘Agile’ is. De transformatie binnen IT is al een paar jaar bezig, maar de nieuwe organisatiestructuur met de businesspartijen erbij is deze zomer in gang gezet. Je ziet dan ook verschillende collega's worstelen; ‘hoe zet ik een visie neer, prioriteer ik en laat ik tegelijkertijd los’. Dat is best een lastige balans. Mensen die leidinggevende waren hebben nu bijvoorbeeld een product-owner rol. Maar dat betekent niet dat je de baas bent van het team. De meeste teams werken Scrum en daar gaat de product-owner over 'wat gaan we doen’ en het team zegt 'hoe ze dat gaan doen’. Elke twee weken wordt met het team afgesproken iets bruikbaars voor de klant op te leveren waarbij een vaste inrichting van meetings helpt (zogenaamde sprints). Ik ben regelmatig aanwezig bij die meetings als Agile Coach en geef tips en feedback op de invulling van rollen en de effectiviteit van de meetings. Ik challenge op de bedoeling van de meetings en wat ik zie gebeuren. Teams hebben bijvoorbeeld uitdagingen in het opknippen van werk in kleine stappen. Men stapt al snel in oude valkuilen van grote doelstellingen en veel voorbereiden voordat opgeleverd wordt. Dat past niet als je werkt volgens de Agile-methode.” Belang van interpersoonlijke relaties en onderstromen “Voor mij is het een uitdaging in hoeverre ik mensen/teams stuur of ze zelf fouten laat

maken. Het helpt dat collega's open staan voor coaching omdat zij door de grote veranderingen binnen de organisatie uit hun comfortzone zijn getrokken. Door de coachopleiding ben ik me veel bewuster van onderliggende patronen. Ik vind echtheid belangrijk en let meer op nonverbale signalen waarover ik het gesprek aanga. Ik kan zelf ook beter mijn gevoel benoemen, zowel van mezelf als wat ik zie in de groep. Ik ben me er bewust van dat inhoud niet het enige is dat belangrijk is, maar dat interpersoonlijke relaties en onderstromen een belangrijke rol spelen bij de effectiviteit van een team. Ik kan beter de vinger op de zere plek leggen. Bijvoorbeeld bij een conflict vanwege verschillende communicatiestijlen. Dan vraag ik ‘Wat zagen jullie gebeuren? Wat was jouw behoefte? Wat was het effect? Wat zou de behoefte van de ander zijn?” “Als Agile Coach gaat het vaak om uitleg geven over de principes en methodes van Agile en vervolgens coaching on the job. Ik vind coachen erg leuk en ga me daarom ook aansluiten bij het Coachesnetwerk van ABN AMRO om ook coachtrajecten te kunnen doen die meer gericht zijn op persoonlijke èn professionele ontwikkeling.” Je coachende vaardigheden ontwikkelen of coach worden? Training Coaching on the job Training Coachend Leidinggeven Opleiding Coach Practitioner

11


Positief aan de slag! Ron van Deth

Professionals in welke sector dan ook zijn veelal gericht op wat er misloopt in iemands leven en hoe je iemand weer op het goede spoor kunt zetten. Ook op de werkvloer gebeurt dat maar al te vaak. Maar het kan ook anders, waardoor dit soort begeleiding niet eens meer nodig is. In plaats van problemen als werkstress aan te pakken, kun je ook proberen de voldoening in je werk te vergroten. Al dan niet onder begeleiding van een coach kan je werk dan nog leuker en zinvoller worden. Met de positieve psychologie als uitgangspunt biedt het boek Gelukkig werken* hiervoor allerlei mogelijkheden. De auteurs benadrukken een aantal thema’s: 1. Persoonlijk leider of slachtoffer? Van belang is dat je nadrukkelijk voor persoonlijk leiderschap kiest in plaats van je te laten leiden door je omgeving. De uitdaging is om zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor je loopbaan en je tevredenheid daarover. Natuurlijk kun je niet alles veranderen, maar je legt je niet neer bij slachtofferschap. In plaats daarvan kies je voor een positief-ondernemende houding, waarin je dingen uitprobeert, kijkt of ze werken en dan het beeld zo nodig bijstelt over je functioneren en de situatie waarin je werkt. Volgens de auteurs hebben mensen achteraf vaak meer spijt van wat ze altijd hebben gewild maar nooit hebben gedaan, dan van de dingen die ze wel hebben gedaan maar die faliekant mislukt zijn. 2. Ken jezelf Probeer zicht te krijgen op je kwaliteiten of talenten. Er zijn allerlei vragenlijstjes om je hierbij te helpen, maar je kunt natuurlijk ook gewoon aan je collega’s vragen wat jouw kwaliteiten zijn. Daarna kun je gericht nagaan in hoeverre deze kwaliteiten tot hun recht komen in je werk. Als dat optimaal past, word je in je werk niet te veel en niet te weinig uitgedaagd. Wellicht kan een gesprek met je leidinggevende verhelderen hoe je binnen het bedrijf (nog) beter gebruik kunt maken van je kwaliteiten. 3. Korte termijn of lange termijn? Mensen die plannen of doelen voor de lange termijn nastreven zijn vaak gelukkiger. De waarden die ze daarbij nastreven, moeten wel passen bij hun werk. Waarden geven aan wie je bent of zou willen zijn. Probeer daarom te achterhalen welke waarden voor jou belangrijk zijn. Ook hierbij kunnen vragenlijstjes behulpzaam zijn. Verder kan de wondervraag (wat zou je doen als je morgen 10 miljoen wint?) je duidelijk maken wat je écht wil. Dit soort dagdromerij maakt je diepste verlangens immers helder. Een groot verschil tussen jouw kernwaarden en wat je feitelijk voor werk doet, kan duidelijk maken waarom je je niet zo gelukkig voelt in je werk en wat je te doen staat.

12


4. De beste werkplek Soms zijn er mogelijkheden binnen je werk om meer naar je eigen kernwaarden te leven en meer van je kwaliteiten en talenten te gebruiken. Soms moet je daarvoor een andere baan kiezen. Je kunt dan bij een potentiële nieuwe werkomgeving proberen na te gaan in hoeverre die een prettige werksfeer heeft met bijvoorbeeld erkenning voor je prestaties door betrokken leidinggevenden. Belangrijk is ook hier dat je voor jezelf op een rijtje krijgt wat jij zelf daarin belangrijk vindt. Daarnaast kun je je afvragen of de (toekomstige) functie wel past bij wie jij bent en wat jij belangrijk vindt. Tot slot Het risico van het voorgaande is natuurlijk dat wie deze tips ter harte neemt als een ongecompliceerde positivo wordt afgeschilderd. De auteurs noemen dan ook als één van de valkuilen, dat je ook te negatief over negativiteit kunt zijn. Het is goed om positief te zijn, maar daarbij enig realisme niet uit het oog te verliezen. Veranderen is moeilijk en tegenslag hoort er nu eenmaal bij. Wie dit incalculeert, kan met dit boek ver komen. *Hamburger, O. & Bergsma, A. (2011). Gelukkig werken. Versterk je persoonlijk leiderschap. Amsterdam: Boom. Wil jij onder begeleiding van een coach je werk nog leuker en zinvoller maken? De Baak heeft een groot netwerk aan excellente coaches. Neem voor de beste match contact op met een van de intermediairs coaching!

13


18


BOEKENTIPS Grijns, C. (2016). Adempauze. Mindful aan het werk. Kampen: Ten Have. Goed en tijdig pauzeren voorkomen dat werk alleen maar stress oplevert. Koffie- en lunchpauzes zijn het meest gangbaar. Hoe heilzaam pauzes van zelfs al een paar minuten zijn, merk je door gewoon de oefeningen uit dit praktische boek te doen. Met wat ervaring en regelmatig oefenen kun je je concentratie een paar keer per dag verdiepen. Ook leer je ineffectieve gewoontes te herkennen. De bijgevoegde cd bevat aandachtsoefeningen in de boeddhistische meditatietraditie van de Amerikaan Jon Kabat-Zinn. Geeraerts, K. en Nieuland, L. van (2017). Blijven ademen. Hartcoherentie als antwoord op burn-out, hyperventilatie en stress. Antwerpen: M-Books Bij stress vraagt soms ook het lichaam specifieke aandacht. In dit boek leer je met de hartcoherentietraining anders met stress om te gaan. Hoe kun je bewust worden van je ademhaling? Wat zijn de effecten van hartcoherentie? En welke lichamelijke en geestelijke oefeningen kunnen bijdragen aan stressvermindering? De oefeningen vergen amper 3 x 6 minuten per dag en kunnen ondersteund worden door handige apps, die je helpen je doelen sneller te realiseren. Engelmann, B. (2015). Veerkracht ontwikkelen. Werkboek. Amsterdam: Boom Mensen kunnen enorm verschillen in veerkracht. Veerkrachtige mensen gaan ervan uit dat ze altijd weer zullen opstaan, omdat ze geloven in zichzelf, genieten van het leven, en/of zich er niet onder willen laten krijgen. Ze weerstaan zelfs de sterkste storm. Dit werkboek bespreekt zeven wegen naar veerkracht: zelfperceptie, levensvreugde, zelfeffectiviteit, zelfbeschikking, optimisme, coping en empathie. Aan de hand van meer dan honderd oefeningen werkt de coachee aan het opbouwen van een positieve levensinstelling en een sterke persoonlijkheid. Rogier, A. (2016). Handboek coachen bij stress en burn-out. Begeleiden naar mentale vitaliteit. Amsterdam: Boom. Steeds vaker worden ook coaches geconfronteerd met coachees, die kampen met stress en burnout. Lang niet altijd zijn coaches daarop goed voorbereid. Dit boek van een psycholoog biedt een antwoord hoe zij hun coachees (wetenschappelijk) verantwoord en effectief kunnen begeleiden naar veerkracht en bevlogenheid. Hoogendijk, W. en Rek, W. de (2017). Van Big Bang tot burn-out. Het grote verhaal over stress. Amsterdam: Balans. Wie naar informatie zoekt over stress en burn-out vanuit een breder perspectief, kan goed terecht bij dit boek. Hoofdlijn is dat ons stress-systeem honderdduizenden jaren is gevormd in een periode waarin nog niet eens leven op het land bestond. Doordat de menselijk samenleving veel sneller is veranderd, zijn we helemaal niet toegerust om de problemen van deze tijd het hoofd te bieden.

15


Project Burnout Marjanne Peters, trainer en expert e-coaching

“Stress: van vijand naar vriend in 10 dagen” Burn-outs zijn een maatschappelijk probleem waar niemand meer omheen kan. De missie van Project Burnout is de gezondheid op de werkvloer in Nederland beschikbaar en betaalbaar te maken. De focus ligt op preventie en het verlagen van stress gerelateerde klachten als burn-out, overspannenheid en oververmoeidheid. Een ambitieus streven waar het Europees Instituut de Baak als partner graag haar kennis en expertise voor inzet.

“Mijn rol in het project is o.a. om de online mogelijkheden te bewaken en benutten, zodat de opdrachten in de modules het best tot hun recht komen. De opdrachten moeten in eigen omgeving en zonder professionele begeleiding uitgevoerd kunnen worden. Dat betekent dat we in de modules de opdrachten doseren, klein houden. Het is de aaneenschakeling van opdrachten die effectief zijn in deze module en ontwikkeling brengen.”

Partners van het project ontwikkelden gezamenlijk een online platform met verschillende trajecten die je gratis kunt volgen. Marjanne Peters, expert op het gebied van ecoaching en onze oud-studente Leona Aarsen, zijn verantwoordelijk voor de content in dit project en beide tevens betrokken als coach.

Spanningsveld tussen diepgaande en online begeleiding? “Samen met Leona Aarsen zijn de modules ontwikkeld. Leona is expert op het gebied van psycho-educatie en begeleiding rondom stress en burn-out. Samen hebben we de vertaling naar de thema’s en opdrachten gemaakt. Andere specialisten binnen het project verwerken de content in de online omgeving die door hen is ontwikkeld. Ogenschijnlijk lijkt er een spanningsveld te zijn tussen diepgaande en online begeleiding. Dat spanningsveld is voor gespecialiseerde e-coaches niet aan de orde. Wat je online aanbiedt maakt het verschil tussen oppervlakkig en diepgaand. Als gespecialiseerd e-coach weet je hoe je een diepgaande begeleiding kunt combineren met de mogelijkheden van online.”

Marjanne: “Ik doe mee aan dit project omdat ik het een mooi streven vind om mensen op een laagdrempelige manier te laten werken aan een gezonde manier van omgaan met stress. Het hele project is gericht op preventie. Veel mensen die een burn-out hebben gehad, zeggen dat als ze terugkijken pas zien welke signalen ze hebben gemist, waardoor het zover heeft kunnen komen. De modules van Project Burnout helpen je de signalen tijdig te herkennen, laten je zien wat de impact van stress is op jouw gedrag en hoe je daarmee om kunt gaan.”

16


De ‘eigen-wijsheid’ “Online is je rol als coach een rol van samen op weg zijn, het proces begeleiden met de regie bij de coachee. Spiegelen en samen ontdekken waar de toegang tot de ‘eigen-wijsheid’ zit, is waar de focus ligt. We doen een groot beroep op de eigen-wijsheid van mensen. Uiteindelijk ben je zelf verantwoordelijk en moet je zelf voelen en ervaren wat stress bij je doet. Via de modules krijg je inzicht en word je geholpen om te bepalen waarmee je aan het werk kunt gaan. Als je daar behoefte aan hebt, kun je te allen tijde een (online) coach inschakelen, daar is in voorzien in het project. Deelthema’s waarmee je aan de slag kunt, zijn bijvoorbeeld timemanagement, persoonlijke kenmerken, gezond leven of leren ‘nee’ te zeggen. De modules richten zich op de mens en niet op organisaties.” “We kijken naar de factoren die ervoor zorgen dat je in ‘deze’ situatie zit. Daarbij heb je je eigen verantwoordelijkheid. We dagen uit je te richten op datgene waar je zelf invloed op hebt.”

“Wij richten ons op de fase voor burn-out, op mensen die regelmatig verzuchten ‘nog even’ en dan de schouders er weer onderzetten, die burn-out bij anderen zien aankomen, maar niet bij zichzelf en die liever hard doorwerken dan hulp vragen. De modules zijn kwalitatief hoogwaardig en vanwege het online karakter laagdrempelig. Tijd- en plaatsonafhankelijk kun je je eigen preventietraject vormgeven. Wat voor jou op dat moment aan de orde is, daar ga je dieper op in. Dat je bij aanvang niet al een concrete hulpvraag hoeft te hebben en in zekere anonimiteit kunt starten, maakt de online modules extra aantrekkelijk.”

Hoe zorg jij ervoor dat je op tijd een andere afslag neemt dan de afslag naar burn-out? Kijk op de website van project-burnout.com en meld je aan! Marjanne Peters is opleider en trainer in de opleiding E-coaching bij het Europees Instituut de Baak.

Aan de slag! De zeven thema’s waarmee je aan de slag kunt: • Algemene stress – verkenning, vitaliteitsmeter. • Fit en gezond – leefgewoonten, zelfzorg • Denk aan je denken – zelfcontrole, eigen overtuiging, coping mechanisme. • Effectief omgaan met emoties – hoe reageer je, hoe kom je bij je eigen emotie. • Interactie met je omgeving • Persoonlijkheid – hoe ga je om met schaduwkant. • Timemanagement – focus op ‘niet doen’, doelen stellen, pauzeren. Even stilstaan voordat je gaat versnellen.

17


Coachmodellen Literatuurstudie Jiske Gunkel In het kader van haar opleiding Teamcoaching deed Jiske Gunkel een literatuuronderzoek over coaching. In dit artikel belichten we het hoofdstuk ‘coachmodellen’ uit haar onderzoek. Het proces van coachen heeft steeds ongeveer eenzelfde structuur. Het start bij de coachee die een vraag heeft en daarvoor een coach opzoekt. Vervolgens onderzoeken coach en coachee of zij een samenwerkingsverband willen aangaan, wat de uiteindelijke coachvraag is en de concrete doelen zijn. Hierbij moeten de leerstijl en leermogelijkheden van de coachee worden betrokken. Dan begint het veranderingsproces. Er zijn tal van modellen om dit coachproces gestructureerd op te bouwen: Coachmodellen Coaching is geen lineair proces. Het kan zijn dat de coachee soms weer even teruggaat in een vorige fase of dat bijvoorbeeld de doelen wat worden bijgesteld. Een model dat dit mooi illustreert is het onderstaande:

Beek van, M., & Tijmes, I. (2014). Leren coachen basisboek De visie op coaching van Dirkse en Talen (Het Groot Coachboek) sluit aan bij dit model, maar zij geven wat andere accenten: • Fase 1: Verhelderen (verhelderen van de vraag) • Fase 2: Verdiepen (onderzoeken waar de vraag vandaan komt) • Fase 3: Verbinden (de coachee verbindt zich met zijn thema) • Fase 4: Verwerven (hierin wordt nieuwe kennis, vaardigheden en gedrag ontwikkeld)

18


• Fase 5: Veranderen (de fase dat de coachee de nieuwe kennis, vaardigheden en gedrag gaat toepassen) • Fase 6: Verankeren (het helemaal eigen maken en te integreren) Zeer bekend is het GROW-model van Whitmore, zoals beschreven in het boek Succesvol coachen: G: Goal (Doel): Hierbij wordt een doel bepaald, dat SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) is. R: Reality (Realiteit): De coachee beoordeelt de huidige situatie: waar zijn we nu? In deze fase wordt de coachee gestimuleerd om zelf te evalueren en concrete voorbeelden te analyseren. O: Options (Opties): Nadenken en brainstormen over mogelijke oplossingen, waarbij de coach hierin met name een faciliterende rol heeft. W: Wrap-up (Actieplan): Een actieplan welke keuzes de coachee maakt en wat hij gaat doen binnen welk termijn. Daarnaast bespreekt Jiske het COACH-model uit het boek van Alex Engel: - C: Context: Waar gaat het probleem over en wat zijn dan de belangrijkste omstandigheden rondom het probleem en tevens wat is daarin de wens? Vragen die helpend zijn in deze fase zijn: wat is er aan de hand? Hoe ziet dat er uit? Waar, wanneer, hoe en met wie? - O: Object: Wat wil de coachee uiteindelijk bereiken? Een vraag die bij deze fase hoort zou kunnen zijn: Wat wil je nou echt? - A: Actie: Wanneer de coachee voor zichzelf geformuleerd heeft waar het probleem/dilemma zit en wat hij graag wil, is de volgende fase daarnaar te gaan handelen: Wat ga je doen? - C: Commitment: In deze fase is het aan de coach om te onderzoeken of er nog belemmeringen zijn om de actie uit te voeren: Wat gaat je ervan weerhouden om ……. (de actie die in de voorgaande fase is geformuleerd) te ondernemen? Vervolgens kan de coach nog doorvragen op wanneer, met wie, hoe?

- H: Hulpbronnen: Wie kan de coachee helpen om zijn doelstelling te bereiken en hem aan zijn commitment (intentie) te houden? Vragen die hier passend zijn: Wie of wat gaat jou helpen om jouw doel te bereiken? Wie kan jou eraan jouw doelstellingen houden? Engel. A, (2013). Handboek voor coachen Het coachgesprek Hoe ziet dan daadwerkelijk zo’n coachgesprek eruit? In het boek Ontwikkelingsgericht coachen van Rudy Vandamme beschrijft hij de 13 stappen van een coachgesprek. Stap 1: Verifieer en schep het coachkader. Stap 2: Beluister de aanleiding. Stap 3: Stem af op de wijze van zelfsturing en op de manier waarop de persoon gecoacht wil worden Stap 4: Exploreer het ontwikkelingsgebied. Stap 5: Bepaal het soort proces. Stap 6: Thematiseer het ontwikkelingsgebied. Stap 7: Bepaal het niveau van zelfsturing. Stap 8: Formuleer het werkdoel. Stap 9: Koppel het werkdoel aan een bijkomend doel op het niveau van zelfsturing. Stap 10: Vraag naar evidenties en geloof in vooruitgang. Stap 11: Doe interventies. Stap 12: Ontwerp projecten en sluit af. Stap 13: Consolideer het resultaat van de coaching. Er zijn nog tal van andere modellen en lang niet altijd verloopt het coachproces zo gestructureerd. Methodisch werken biedt echter zowel de coach als de coachee houvast. Jiske volgde de opleiding Teamcoaching ‘Winning Teams’. Meer weten? Meld je aan voor een van de introductieworkshops!

19


18


TOP 10 Tips om (werk)stress te voorkomen Tip 1: Richt je op wat je wèl kunt beïnvloeden Op veel gebeurtenissen op het werk en thuis hebben wij geen invloed. In plaats van hier gestrest van te raken, kun je je beter richten op datgene waarop je wél invloed hebt, zoals de wijze waarop je omgaat met deze gebeurtenissen.

Tip 6: Slaap voldoende Na een goede nachtrust ben je energieker en kun je beter met problemen en uitdagingen omgaan. Probeer steeds acht uur te slapen. Een vast dag-nachtritme en de avond rustig afbouwen helpen hierbij (ontspannen, geen mobiel en televisie).

Tip 2: Zorg voor ontspanning Ontspanning zorgt dat we onze accu weer opladen. Noodzakelijk daarvoor is dat je je werk kunt loslaten en bijvoorbeeld ook ’s avonds de smartphone van je werk durft uit te zetten. Plan vrije tijd en leuke dingen in je agenda.

Tip 7: Noteer positieve gebeurtenissen Noteer een week lang welke drie goede dingen er iedere dag zijn gebeurd. Waardoor vonden deze positieve gebeurtenissen plaats? Heb je hier invloed op gehad en zo ja, hoe? En hoe kun je ervoor waken dat deze gebeurtenissen vaker voorkomen?

Tip 3: Maak plezier en lach Plezier maken en lachen zijn gezond. Ze verbeteren onze contacten, vergroten onze veerkracht én verminderen stress. Ga op zoek naar dit soort momenten. Wie of wat maakt je aan het lachen of met wie of wat maak je plezier? En hoe kun je ervoor zorgen dat deze momenten vaker voorkomen?

Tip 8: Bewaak je grenzen Durf ‘nee’ te zeggen als je eigenlijk geen tijd hebt. Of bied een alternatief, bijvoorbeeld door de taak te verdelen of deze op een ander moment op te pakken. Las tijdens de werkdag regelmatig (micro-) pauzes in om even te ontspannen.

Tip 4: Beperk het gebruik van alcohol, koffie, suiker en sigaretten Deze middelen geven even een boost, maar verergeren de stress op den duur alleen maar en veroorzaken ook nog eens gezondheidsrisico’s. Probeer daarom het gebruik van alcohol, koffie en suiker zoveel mogelijk te beperken en roken helemaal te vermijden.

Tip 9: Volg een workshop of zoek een coach Er zijn allerlei workshops die je inzicht geven in wat jou energie geeft en hoe je jouw weerbaarheid versterkt, nu én in de toekomst. Ook kan een coach je hierin begeleiden.

Tip 5: Beweeg Lichaamsbeweging helpt om stress te verminderen. Concentreer je tijdens het bewegen zoveel mogelijk op de activiteit: Wat voel je? Wat zie je? En wat hoor je? Zo voorkom je dat je aan je werk gaat denken en maak je je hoofd echt leeg.

Tip 10: Schakel tijdig een professional in Kun je je werk helemaal niet meer loslaten? Heb je al langere tijd klachten zoals hoofd- of buikpijn en ben je oververmoeid? Dan is het tijd om hulp in te schakelen. Bijvoorbeeld van je huisarts of de bedrijfsarts. Deze tips zijn een bewerking van een lijstje dat te vinden is op: https://www.arboned.nl/werknemer/werkstress/ti 21 ps-om-uitval-door-stress-te-voorkomen

Wil jij je als coach verdiepen in het begeleiden van stress en burn-out? Kijk of de opleiding Coachen bij werkstress en burn-out of Vitaliteitscoaching aansluit bij je wensen.


Wat doen de Baak en het Europees Instituut rondom Coaching? We zijn er voor iedereen die een coach zoekt, wie zijn eigen coachingsvaardigheden wil ontwikkelen en wie voor zijn organisatie coaching wil inzetten bij bijvoorbeeld een veranderingstraject of teamontwikkeling. Of voor wie zijn interne coachnetwerk wil professionaliseren. Ons aanbod:

Stevige basis

Verdieping

Specialisatie E-coaching

Coaching on the Job

Verdiepend coachen in organisaties

Coachend Leiderschap

Specialisatie Teamcoaching

Coach Practitioner (PHBO en EQA-erkend)

Opleiding tot Master Coach (St!r en PHBO erkend)

Verdiepend coachen bij werkstress en burn-out

&Co: coaching bij je opleiding

Maatwerk& Incompany

Vind een coach bij de Baak

De Baak www.debaak.nl/coaching

Europees Instituut de Baak www.europeesinstituut.nl/

22


Jij of jouw organisatie in het coaching magazine? Stuur ons een email!

Het Coaching Magazine van de Baak en het Europees Instituut wordt gemaakt door:

Ron van Deth – Psycholoog, publicist, stafmedewerker Europees Instituut de Baak, r.vandeth@europeesinstituut.nl Ria Stegeman – Marketing communicatie, Europees Instituut de Baak r.stegeman@europeesinstituut.nl

Aan deze uitgave werkten mee: Leona Aarsen, Bas Delleman, Judith van Sundert, Jiske Gunkel, Marjanne Peters.

Disclaimer: Ondanks de constante zorg en aandacht die de Baak en het Europees Instituut besteden aan de samenstelling van het Coaching Magazine is het mogelijk dat de informatie die hierin wordt gepubliceerd onvolledig c.q. onjuist is. Fouten (in de gegevenswerking) kunnen echter niet altijd voorkomen worden. Bewering en meningen, geuit in de artikelen en mededelingen zijn die van de auteur(s) en niet (noodzakelijkerwijs) van de redactie. De Baak en het Europees Instituut sluiten alle aansprakelijkheid uit voor enigerlei directe of indirecte schade, van welke aard dan ook, die voortvloeit uit of in enig opzicht verband houdt met het gebruik van informatie die door middel van het Coaching Magazine verkregen is of die het gevolg is van beweringen en meningen, geuit in artikelen en mededelingen.


Coaching Magazine Coach in de organisatie

debaak.nl/coaching Foto: Toos Poels

Profile for de Baak

Coaching in de organisatie - oktober 2017  

Thema: Stress - van vijand naar vriend

Coaching in de organisatie - oktober 2017  

Thema: Stress - van vijand naar vriend

Profile for debaak
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded