Page 1

गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३

जनआन्त्दोरन २०६२-२०६३ भा सहादत प्राप्त गननु बएका सफै ऻात-अऻात सहीदहरूभा ससम्भान सभऩुण

गणतन्त्रको खेती:

आन्त्दोरन कविता २०६३ बाग – १

(िैशाख १३, ०६३ सम्भ प्राप्त भर) (चैर २४, २०६२ दे खख सॊचालरत जनआन्त्दोरनको अलबरेख कविता सॉगारो)

सॊमोजक नेऩारीकविता डट कभको रागग विक्रभ सब्न फा (िरयष्ठ कराकाय ककयण भानन्त्धयका गचरहरू सभेत याखेय मो सॉगारो छछट्टै ऩनस्तकका रुऩभा ऩछन प्रकालशत गरयनेछ) 1

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ विक्रभ सनब्फा (१) आन्त्दोरनको आगो याजाको शासनभा

भाननसका भुखका ऩखेटा काटटए

सम्िेदना य बािना भक् ु त बएय उड्न नहुने बमो द:ु ख सुखका कुया चौतायीनतय सुनाउॉ नु भनाही बमो

भनका कुया फोल्दा याजाको कानन ु का कान ठाडा बए

तय भाननस भबत्रका आिेगरे ज्िाराभख ु ीको भसम्पोनी यचे

य टामयहरूका चचताभा जनतारे दन्दनी आगो दन्काएको दे ख्दा रग्थ्मो, दनन्कॉदो चचताभा ननरयह श्रीऩेचराई ऩोभरसकेकाछन ् याजाको शासनभा ऩॉधेया जाने फाटोराई टहॉड्न ननषेचधत ऺेत्र बनन तोक राग्थमो

भानौँ फेसयभ याजा त्महाॉ नाङ्गै नुहाईयहे को होस ् तय खट्ट ु ाहरूरे त जानेकै टहॉडनु भात्र हो

टहॉड्न ननषेध बनेको फाटो टहॉड्न झन भज्जा राग्थछ य त भज्जा भान्दै जनताका भहान ऩाइताराहरू ननषेचधत ऺेत्रको छाती टे क्दै फढे को दे ख्दा

रग्थ्मो, याजाको छाती कुल्चॉदै जनताका ऩमयहरू याजा बफनाको नमाॉ नेऩारनतय रनम्क सकेकाछन ् याजाको शासनभा

चुरी चच ु ुयीभा घाभ नराग्थदै शहयभा कर्फमु राग्थमो विहानै राग्थमो, टदनबरय राग्थमो, यातबरय राग्थमो उऩत्मका य भोपसरभा राग्थमो

चोक-चोक य गल्री-गल्रीभा राग्थमो

याजाको शासनभा घय-घयराई कर्फमर ु े जेर फनामो

हो, मुगौँदे खख सिाॉठ याजाहरु कर्फमु रगाउॉ दै आएकाछन ्

तय जनता कर्फमस ु ॉगै दयिायको ख्भफाहरू बत्काउॉ दै आएकाछन ् मसऩल्ट पेरय दशैनतयफाट उभरुएका जनतारे कर्फमक ु ो कयङ तोडेय अनघ फढे को दे ख्दा

रग्थ्मो, याजतन्त्रको हातखट्ट ु ा य गधुन तोडेय

जनता जनगणतन्त्र नेऩारनतय फढी सकेकाछन ् ।

2

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (२) ऩीरो ननधायभै ऩीरो यहे सम्भ

ऩीऩैऩीऩरे अनह ु ाय रत्ऩनतने यहे छ दे ख्दै छु भ -

काठभाण्डौ, भुरक ु को अनुहायभा फसेकोछ य दयिाय

समौँ िषु दे खख ननधायभै ऩीरो बएय फसेकोछ । (३) नाटक याजा य कराकाय दि ु ै नाटक खेल्छन ्

याजारे नजन्दगीबय बद्रताको बूभभका खेल्नु ऩछु कराकायरे - कटहरे असर 'याजा'को कटहरे ‘हत्मायो’ जॊगफहादयु को...

कटहरे सत्र धानॉ ‘नाक-कान’ काट्ने भहायाजाको, य

कटहरे 'सन्काहा' याजा क्मारीगुराको बभू भका खेल्छ । जफ नाटकको कथाभा 'सन्काहा' याजा हुन्छ भॊचभा ननदोस भाननसको फेहार-गाथा हुन्छ असॊख्म विधिा य टुहुयाहरूको गीत रुन्छ जभानारे भाननसका यगतरे अनह ु ाय धन् ु छ

अनत बएऩनछ जफ ‘रन्जाइनस’को तयिाय उठ्छ तफ ‘क्मारीगुरा’को गधुन छ्िाम्भै नछन्छ

गधुनफाट नछनाईसकेऩनछ याजाकै टउको ऩनन नमाॉ मुगरे खेल्ने बकुण्डो फन्छ

अनन बफसतायै नाटकको ऩदाु खसछ त्मसऩनछ भराभीहरूको रसकयफाट जनेर-सभारोचकरे नाटकराई -

‘दख ु ान्त नाटक' नबने के बनोस ्?’ (४) ददन आइसकेको छ झ्मारहरू खोर शानन्त, ढोका उघाये य ऩदाुहरू उठाऊ उज्मारो जुरुसरे उज्मारा हातभा फोकेका उज्मारा झण्डाहरूराई ऩसन दे ऊ

3

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ रोकर टहटरयका कनसन्रे शन क्माम्ऩ ध्िसत ऩाने

रोकतन्त्रका उज्मारा नायाहरूराई कोठाभा ऩसन दे ऊ रडाइॉका कथा ऩटढए धेयै मुद्धका भसनेभा हे रयए इन्क्राफी कविता-गीत धेयै गाइए कोठाभबत्र

विशद्ध ु गामकहरूका भसार-सिय सडकभा साभेर छन ् कथाकायहरुरे कथाराई गम्बीय भोड टदएय

खरनामकको गरु ु मोजनाराई नतरयभभरय झ्माइॉ दे काएका छन ् आन्दोरनको डढे रोरे रऩेट्दै छ दयफायका जायहरुराई कोठा भबत्रभबत्रै धेयै प्रेभ यचचमो

योदीघयदे खख चौतायान सम्भ जताततै वऩयती खेभरमो

हार आएय गल्री गल्रीभा दे श-प्रेभ छताछुल्र बएको छ दे श प्रेभीहरू भर ु क ु भायाहरुका छानतभा

पाइरन खेरको ननणाुमक प्रहाय गरययहे छन ्

ककपाइटभा सभेत दफ ु ै ऩऺरे नजत्ने ननमभ हुॉदैन मो त भहान जनआन्दोरन हो

य आन्दोभरत जनता हाये को भसठी कटहल्मै फजेको छै न याभ, फद्ध ु य ईशर ू ाई ऩज् ु ने जनतारे

भाननसराई उखेरेय पाल्न ऩनन जाननसकेका छन ् उखेरेय पारेऩनछ दे उता ऩनन ढुॊगा भात्र हुन्छ । फपफि नगय शानन्त,

हद्द बए अजै केही ज्मान जारा

तय रोकतन्त्रका सेनाहरुको रसकय फहुत राभो छ चचहान बन्दा ऩनन कारो शासनको आकाशभा

'आतङ्क'को सेटराइट छाडेय आॉखा छल्ने टदन गए फन्दक ु ु को िैशाखी टे केय भुरक

नमाि सताब्दीको दौडभा साभेर हुन सक्दै न भुरुक सल्काएय चचभरभ तान्ने डडक्टे टयहरू बटाबट ढल्दै छन ् दनु नमाभा

जो फाॉफकछन ् नतनको ऩनन टदन आइसकेको छ । (५) गणतन्त्रको खेती बनन्दनु है Û ऩारयजात टददीराई बनन्दनु टददीरे छोडेय गएको भुरक ु भा

4

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सनम्फधानका ऩन्ना–ऩन्नाभा परेका गुभरमा, चचप्रा य धारयरा अऺयहरू

बोक भाने भकै–बटभास फन्न सकेनन ्

तसथु सुरु बएको छ गणतन्त्रको खेती । बनन्दनु है Û ऩारयजात टददीराई बनन्दनु

आन्दोरनको हरोभा जुरुसका नायाहरु नाये य गल्री–गल्री, सडक य चोक जोत्दै जाॉदैछन ्

पाभर अडकाउॉ ने दयफायका जग सभेत जोत्दै जाॉदैछन ् सातसभद्र ु ऩायी य नछभेकक फपयङ्गी-भोडरका ग्र्माण्डडडजाइन य योडम्माऩ जोत्दै जाॉदैछन ् जोतेको भसमो य खनेको चऩयीभा

आर्फनै यगतका िीउ हाल्दै जाॉदैछन ्

मो भहान खन ्–जोतफाट कोही आतङ्फकत छन ् य एम्फेसीहरूका गोप्म प्राविचधक सहमोगभा फचाउका कारा फङ्कय तैमाय गरययहे छन ् तय गणतन्त्रको खेती गनेहरू

फङ्कयहरू ऩनन जोत्दै –जोत्दै जाॉदैछन ् बनन्दनु है Û ऩारयजात टददीराई बनन्दनु... सनम्फधानका ऩन्ना–ऩन्नाभा परेका गभु रमा, चचप्रा य धारयरा अऺयहरू

बोक भाने भकै–बटभास फन्न सकेनन ्

तसथु सुरु बएको छ गणतन्त्रको खेती अछनर ऩौड्मार (काठभाण्डौ) हालभरे सनॉगयन नऩाल्दा के हनन्त्छ ? खोयभा सटहसराभत याखेय

चायो बनु ऩने/खि ु ाउनु ऩने खोय बत्काएय उसैरे

उल्टै हाभीराई रुउनु ऩने

िाॉदयको ऩुच्छय रौयो न हनतमाय

सिदे शको वऩरो विदे शको भनतमाय फरु टुकुचाभा

खोय सटहतै पाल्दा के हुन्छ ?

5

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ हाभीरे सुॉगुय नऩाल्दा के हुन्छ ? कटहरे चायो खान्न बनेय

कटहरे खोयभबत्र जान्न बनेय उसरे उल्टै घुक्माुउॉनु ऩने नतभी फयाहको अिताय हौ

जाऊ/कटखाउ य सुत बन्दै

हाभीरे साॉझविहान पुक्माुउनु ऩने जसको भल् ु म छै न

उसैराई ऩाल्नु ऩने उल्टै ननयीह फनेय

आर्फनै भन ऩगाल्नु ऩने सडक ढाकेय फनाएको

त्मसको खोय पाल्दा के हुन्छ हाभीरे सुॉगुय नऩाल्दा के हुन्छ ? अभय तम् न माहाङ (ताप्रेजङ न , हार: बक्तऩनय) एक जनगभा आउने 'एक विहानी' एक जुगभा आउने 'एक विहानी' सुनाभी बएय

अॉध्मायाका उऩाशकहरूराई ननल्दै आमो दासताका साङ्रो भबयाउनेहरूराई धुरो चटाउॉ दै आमो

एक जुगभा आउने 'एक टदन'

आिाजहीनहरूको आिाज बएय आमो दविएकाहरूको शनक्त बएय आमो

विश्िासका चौतायाहरूभा भारा भरएय सिागतभा राभ रागौँ

उठ्न फाॉकी सफै जागौँ । एक जुगभा आउने 'एक टदन' आशाको आॉधी बएय आमो

उज्मारो झल्झराकाय बएय छामो

जनजनराई छोएय मसरे वमझ ूॉ ामो

एक जग ु भा आउने सिखणुभ विहानी आमो

6

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सज ृ नाका सडक फकनायाभा िसन्तका भारा भरएय

सिागतभा राभ रागौँ ।

उठ्न फाॉकी सफै जागौँ । अफ ऩनन सुत्नेहरूराई

सभमरे चचहानभा हाल्नेछ अफ ऩनन पुट्नेहरूराई

इनतहासरे पोभसरभा ढाल्नेछ कोरा-कोरा ! सफै उठौँ !

नमाॉ विहानीको सिागतभा !! सफै राभ रागौँ ! अशेष भल्र याजन ् छतभी हारयसक्मौ याजन ्

के नतभीराई थाहा छ

नतम्रा भहरका भबत्ताहरू चफकुसकेका छन ् य नतभी

केिर फन्दक ु का ऩखाुरभबत्र फन्दक ु का यऺा किचभा एक्रो, एक्रो य एक्रो ननससाभसएका छौ ऩखाुरफाटहय

ननहत्था आिाजहरू नतम्राविरुद्ध

हािाकै फेगभा वमाप्त बइसके गाउॉ , फसती य सहयबरय सरह सरह बएय

नतभीसॉग केिर फन्दक ु , फन्दक ु य फन्दक ु छन ् फन्दक ु कै घेयाभबत्र फन्दक ु कै भसयानी हारेय कनतन्जेर शनक्त उन्भाद फाॉचचयहन्छौ

7

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सुयऺा किचबफना

एक ऩर सास पेनु असम्बि छ नतम्रा राचग फन्दक ु छ य नतभी छौ शक्ती उन्भाद छ

ननहत्था आिाजको बीडभा

नतम्रो उन्भाद ऩयानजत बइसके सामद नतभीराई थाहा छै न नतभी हारयसक्मौ

सॊगीनका ऩखाुरहरूकै विजम हुने फए सद्दाभ, टहटरय य कॊशहरू इनतहासबरय ऩयाजम बोगेय अऺयहरूभा फकन गन्हाउॉ थे याजन ्!

ईश्ियभखण अगधकायी (ऩोखया) खोऩीका दे िताहरू खोऩी छाड्नु हुन्न खोऩीका दे िताहरू

सडक झनु हुन्न चोक-चोकभा टठङ्ग उभबएय

ऩूजा भाग्थन हुन्न दे िताहरूरे सडक-सडकभा टठङ्ग उभबएय

आयती खोज्न हुन्न दे िताहरूरे भराई खोऩीका दे िताहरूरे खोऩी छाडेको भन ऩदै न

भराई खोऩीका दे िताहरूरे

ऩूजा भागेको ऩनन भन ऩदै न । दे िता प्रतेकको भनभा हुन्छ दे िता प्रत्मकको तनभा हुन्छ भन-भनभा दे िता बएऩनछ

फकन याख्छन ् कुन्नी खोऩीभा दे िताहरू य ऩनन

खोऩीका दे िताहरु

8

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ दे िताकै प्रनतविम्फहरू हुन ् बन्छन ् भराई दे िताको प्रनतबफम्फसम्भ भन ऩछु जो ऩज ू भाग्थदै न आयती खोज्दै न

नैिेद्म ऩनन योज्दै न

ऩुजा ऩाएय ऩनन खभु स हुॉदैन

ऩुजा नऩाएय फेखस ु ी ऩनन हुॉदैन ऩज ू ा खोज्ने दे िताहरू दे िता हुनै सक्दै नन ् नैिेद्म योज्ने दे िताहरू दे िता हुनै सक्दै नन ् जि/जि दे िताहरू

ननधुक्क/ननरुज्जभसत

ऩूजा खोज्न ननसकन्छन ्

आसन डग्थभगाउॉ छ – दे िताहरूको दे िता यहन्नन ् – दे िताहरू

आसथा कभजोय हुन्छ – बक्तहरूको बक्त यहन्नन ् – बक्तहरू य

बक्तहरू नै सिमभ नानसतक फन्छन ्

खोऩीका दे िताहरू

खोऩी छाड्नु हुन्न खोऩीका दे िताहरू सडक झनु हुन्न । एस . खनार (हार: टे क्सास अभेरयका) भेरय आभा हाॉस्नेछछन उ, हे य मतै आउॉ दै छ;

त्मो आगो को भस ु रो! नतव्र िेगका साथ

दन्कॉदै छ, पडपडाउॉ दै छ! हो, मसऩाभर त,

मसरे अफश्म जराउॉ छ,

मो ऩयु ानो ननरुज्ज ऩखाुर!

9

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ साफधान!!

ऩानी हाल्ने कोभशस नगय। मसऩाभरको आगो,

ऩानीरे नै सनल्कएको हो! जनत ऩानी खन्माउॉ छौ, त्मनत मो दन्कन्छ!

हे य त उ, मतै आउॉ दै छ; गड्गडाउॉ दो बेर! चट्टानराई चचदै ।

सुकेको खहये सम्झनेहरु, रौ हे य।

नतभीरे योक्नै नसक्ने फाटढ उरेय आउॉ दै छ। साफधान!!

प्रमास नगय मसराई योक्ने! मसऩारीको बेर,

नतभीरे योकेय नै फल्झेको हो! जनत योक्छौ,

त्मनत जम्छ य अझ शनक्तिान फन्छ। अनन पोछु मसरे नतम्रो फाॉध

अनघ बन्दा अझ नतव्र फेगरे! रौ हे य, उडेय जाॉदैछ त्मो कारो फादर!

अफ अन्धकाय धेयै टटक्दै न। हािा फहे को छ

तय टहजोअनसत बन्दा विऩरयत! फादरराई उडाउॉ दै छ ऩय कतै नतय

अनकन्टाय अन्न्तभा!

उ, ताया खझनल्भराउॉ दै छन ्! बफसतायै राखौँ तायारे,

धयती झरभर ऩानेछन ्!

अनन, बोभरको सम ु ोदम सॊग,ै भेरय आभा हाॉसने नछन! उन्भुक्त हाॉसने नछन!

10

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सितन्त्र हाॉसनेनछन! विभर छनबा काठभाडौंराई घेय विभर ननबा ऩूिफ ु ाट घेय

ऩनश्चभफाट घेय उत्तयफाट घेय

दऺ् ान णफाट घेय काठभाडौंराई घेय --प्रेभरे घेय

साहसरे घेय उभेयरे घेय

शानन्तरे घेय

काठभाडौंराई घेय --मताफाट घेय

त्मताफाट घेय उताफाट घेय

जताफाट घेय

काठभाडौंराई घेय --सुसेरीरे घेय गीतरे घेय

कवितारे घेय करारे घेय

काठभाडौंराई घेय --छे उफाट घेय ऩयफाट घेय

अनघफाट घेय ऩनछफाट घेय

काठभाडौंराई घेय --नायारे घेय

11

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जुरुसरे घेय

शहादततारे घेय

आन्दोरनरे घेय

काठभाडौंराई घेय --एक बएय घेय

अनेक बएय घेय

सॉगसॉगै बएय घेय हुर बएय घेय काठभाडौंराई घेय --यगतरे घेय आॉसुरे घेय बोकरे घेय

ऩरयश्रभरे घेय

काठभाडौंराई घेय --महाॉ आएय घेय उहाॉ गएय घेय

जहाॉ गएय घेय

सफै भभरेय घेय

काठभाडौंराई घेय --सभमरे घेय

विचायरे घेय ऻानरे घेय

वििेकरे घेय

काठभाडौंराई घेय --ऩमयरे घेय भुठीरे घेय दौडरे घेय

हातेभारोरे घेय

काठभाडाॊ र ै ाई घेय --इनतहासरे घेय

सॊसकृनतरे घेय

यानररमतारे घेय

12

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जनतन्त्ररे घेय

काठभाडौंराई घेय --काठभाडौंराई नघेयेसम्भ

काठभाडौंराई भुक्त ऩानु सफकॉदै न । ककशोय ऩहाडी (१) कारो कारो कार हो -

कारको कुनै टाउको हुॉदैन, चचप्रेकीया जसतै

आॉखा, कान य भुख हुॉदैन । फादर जसतै कुनै नननश्चत अनह ु ाय हुॉदैन, कारो कार हो कारको कुनै टाउको हुॉदैन । कारो अन्धकायको

आगभन... आशङ्का

सङ्गीत अफ रुन थारेको छ ।

...ऩवित्र भनन्दयभा रुन्चे सङ्गीत... ऩये िाहरू काॉप्न थारेका छन ् ।

फुट, जुत्ता, फदॊ य टोऩी रगाएकाहरू खफयदाय !

नतभीहरू जुभयु ाउन ऩाउॉ दै नौ नतभीहरूको प्रहायरे

थुप्रै आभाहरू ऺतविऺत बएका छन ् । सल्राको रुख सुसाएझेः

कोिो हल्राउॉ दै आभा आज सुसाउॉ दै नछन ् । आभाको कोिो रयत्माउनु हुॉदैन, अहॉ, कारो महाॉ आउनु हुॉदैन, कारो महाॉ आउनु हुॉदैन । असभम फन्दै न,

13

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सभमराई ओॊठ फनाउन खोजेय ओँ ठ फन्दै न; फन्दै न,

सभमराई आॉखा फनाउन खोजेय आॉखा फन्दै न; फन्दै न,

सभमराई ननॉधाय फनाउन खोजेय ननधाय फन्दै न ।

सभम कुनै अनुहाय होइन काठको

नये ट कयौँतीरे सभमराई । फन्दै न,

सभमराई काॉध फनाउन खोजेय काॉध फन्दै न ।

सभम त ज्िारा हो अनग्थनकोटहउॉ दभा कथा बन्दै ताप्नुऩछु

भकरभा याखेय,

दे ख्नुहुन्न सभमको सऩना यङ्गवियङ्गी

भसयानीभा याखेय, ऩोल्छ त्मसरे । फन्दै न,

सभमराई इॉट फनाउन खोजेय इॉट फन्दै न; फन्दै न,

सभमराई ऩखाुर फनाउन खोजेय ऩखाुर फन्दै न । भनक्तक खोभसमो हाम्रो चीज खोभसमो, ऩाउनराई चटायो बमो

आगो फार अॉध्मायो बमो, कारो कारो अॉध्मायो बमो जसयी ऩनन हाभीरे अफ तान्नुऩछु रोकतन्त्रराई

14

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ हाम्रो तेनजरो आिाजरे गदाु, शासकराई अफ गाह्रो बमो । चन्त्र गनरुङ (गोयखा हार: काठभाण्डौ) (१) छनयॊ कनश फाढी ऩहाडनतय फाढीरे

असाय-साउन राग्थन साथ

भानभसक सन्तुरन गुभाएका रट्डकहरु जसतै ननयॊ कुश भगज फोकेय ताकतरे भानतदै

आर्फनो रक्ष्मको सभद्र ु सम्भ ऩग्थु न फाटोभा ऩने

ननदोष गाउॉ फसतीहरु फगाउॉ दै ,

ननयऩयाध गाई-फसतुहरु सोहदै य

सोझा-साझा ऩहाडहरुराई बत्काउॉ दै चायै नतय ऩटहयो रान्छ । तयाईभा फाढीरे

ननफुर घय-गोठहरु भबत्र

नूननरो आॉसुको बेर हुल्दै , कभरराय् इच्छाहरुराई अकारै डुफाउॉ दै य ज्मान-धन नाश ऩादै

हाम्रा सऩनाहरु भासछन ् । हाभी, जफ सम्भ

ननयॊ कुश फाढीको फाटोभा

फभरमो फाॉधझेऄ उभबन्नौं य

दृढ ऩहाड फनेय तगायो हाल्दै नौ ननयॊ कुश फाढीरे हाम्रो जीिनभा

सधेऄ-सधेऄ ऩटहयो रानेछ य

हाम्रा सऩनाहरु भासने छन ् । (२) फनढो रुखको हत्मा एक हूर भाननसहरु

15

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ आिोभशत फञ्चयो फोक्दै जॊगरभा ऩसे अनन फढ ु ो रुखको

बायदाय जयाहरुराई काटे य ननरप्राण ऩाये , फपादाय हाॉगाहरुराई

टुकया टुकया नाश गये य, चाकय ऩातहरुराई

भासेय इनतहासको गबुभा भभल्काई टदए । त्मो फढ ु ो रुख

आर्फनो ऩाउ भुनन फाॉची यहे का

बायदाय जयाहरुका िुय नाॉग्रारे

भाटोफाट खोसेको ऩानीरे आपूराई ऩोरदै चथमो, आर्फनो िरयऩरय झुनम्भएका चचप्रे चाकय ऩातहरुरे

हािाभसत रुछेको सासरे

आपूभा प्राण बदै चथमो, आर्फनो सेिाभा सभवऩुत

िपादाय हाॉगाहरुरे रुटेको

ऩारयरो घाभरे आपूभा जीिन हाल्दै चथमो य कुनै ननयॊ कुश याजाको भहर जसतै शानरे शीय ढाडो ऩायी

'जॊगर याज्म'को भाॉझभा उभबएको चथमो । त्मो फुढो रुखको शयीय भाचथ

शानन्तको गीत गाउने ऩये िाहरुरे

सऩनाको गुड रगाउन सकेका चथएनन ् उसको ज्मू भनु न

आश्रमफीटहन जीि जन्तुहरुरे

झरयभा न्मानो ओत ऩाएका चथएनन ् य

अहॊ कायको आकाश उचारेको उसको भशयरे आपू भुनन

फट ु मानहरु ओइभरएका ऩनन दे खेको चथएन । त्मो फुढो रुख त

केिर आर्फनो तम् ु फा बने भात्र सोच्दै चथमो य उसरे सा-साना फोट बफरुिाहरुको

एक भठ ु ी फाॉच्ने अचधकाय खोसेको चथमो,

16

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ घाॉसको हरयमो जीिनराई हये को चथमो य

पूरहरुको यॊ गीन सौन्दमराइुयभ ्ु ासेको चथमो । तेस कायण,

एक हूर भाननसहरुरे आिोभशत फञ्चयो फोक्दै जॊगरभा ऩसेय त्मो फुढो रुखको हत्मा गयी टदए । (३) सदहद य ऩातहरु जफ जफ

जन्भबभू भको अङ्ग-प्रत्माङ्गराई नोच्नु थाल्छ िुय नाॉग्राहरुरे य आभाको ननदोष शयीयभाचथ

ताण्डि नत्ृ म गछु न ् अन्धो ऩाईतराहरुरे । तफ तफ

असॊख्म सऩूतहरु

अन्धकायको वियोधभा याॉको फनेय फल्दै

आपुराई सभाप्त ऩानु तमाय यहन्छन ् य आभाको घामर शयीयराई

आर्फनो यगत टदन ऩनन ऩनछ ऩदै नन ् । ज ् ास प्रकाय

शीशीयको ननभुभ अत्माचाय य कठोय िूयतासॊग जुध्दै

ऩातहरु भच् ृ मुराई अॊगाल्न ऩनछ ऩदै नन ् य आर्फनो जीिनराई

भाटोभा सभाटहत गनु ऩुग्थछन ् । जफ जफ

अॊधकायको विरुद्घ र ् ाड्दै

भत्ृ मियण गये का सऩत ू हरु य

शीशीयको अत्माचायको विरुद्घ आर्फनो ज्मान टदने ऩातहरु भाटोभा भभल्न जान्छन ् । तफ तफ

धतॉ भाचथ पेयी

नमनको यगतरे ऩोवषत बमेय

नमाॉ-नमाॉ सुन्दय पुररहरु पुल्दाछन ्

17

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ य मी पुरहरुको सुगन्धरे

उभॊग पैल्दछ मुगको भुटुबरय । (४) छतम्रो दयफाय य हाम्रा घयहरु नतभीरे

सैन्मफरको फभरमो आधाय भाचथ फखतयफन्द टेऄकहरुको ऩखाुरभबत्र फन्दक ू भाचथ फन्दक ू थप्दै

एउटा दयफाय खडा गये को यहे छौ । जहाॉ, खल् ु रा आॉगनहरुभा

हनतमायधायी सैननक जिानहरुरे भाचुऩासट गछु न ् फाग-फगेऄचाहरुभा

फभ-फारुद भात्र पल्छन ् य पुल्छन ् विशार ढोकाहरुभुनन

आठऩहरयमा बायदायहरु तैनात छन ् य

फट्ट ु े दाय झ्मारहरु हुॉदै भात्र दभन य कर्फमुको आदे शरे ओहोय-दोहोय गछु । नतम्रो दयफायको

भबत्ताहरुभाचथ ठूरा-ठूरा फ्रेभहरुभा

हाम्रा खोनससएका भौभरक अचधकायहरु कैद छन ् बइ ॉु बरय चायै नतय

हाभीफाट रुटेको ढुकुटीराई ओछ्छमाएको छौ य, फैठक कोठाका ठूरा-ठूरा शोकेसहरुभा हाम्रो सितन्त्रताराई थुनेको छौ । ए याजन, ऩक्कै ऩनन

नतभीरे आर्फनो दयफायको खाभाहरुराई सभमको प्रचण्ड भाय दे खख

फफाुद हुनफाट जोगाउन सक्ने छै नौं, नतम्रा दग ु नु न्धत सऩनाहरु चुटहॊदै गये का ती थोत्रा छानाहरु टाल्न सक्ने छै नौं

य, नतम्रो विश्िासका जजुय भबत्ताहरुभा

दयाय ऩनुफाट ऩनन योक्न सक्ने छै नौं । मता हाम्रा घयका खाभाहरुभा

18

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ हाम्रा गनतशीर खट्ट ु ाहरु काॉभेका छै नन ् हाम्रा भुटुका कोठाहरुभा

जोश य चेतनारे डेया फसेका छन ्

य, हाम्रो जनआन्दोरन को मो घयराई

हाभीरे अझै फढी फभरमो फनाउॉ दै छौं । ढनङ्गा य पूरहरु ढुङ्गा बएय फाॉच्न धेयै सनजरो छ कुनै अन्धो बक्तरे

दे िता फनाएय ऩुजा गनु सक्छ,

ताकतरे भातेको कुनै शासकद्िाया आर्फनो सुयऺाथु हनतमाय फनाएय

ननदोष भाचथ नमाॉ साभानजक अभ्मासको प्रहाय गनु सक्छ य कुनै सिाथॉरे आर्फनो सिाथुको खट ु फकरो उक्रन फाटो-दोफाटोहरुको बफचोबफच

भूनतु फनाएय उभ्माई टदन ऩनन सक्छ । ढुङ्गा त डाॉडाभाचथ दे उयारीहरुभा

बफना आॉखा दे िता फनेय भौन फसेको हुन्छ ऊ, दे ख्दै न भान्छे रे भान्छे राई भाये को य

अशक्तको छातीभाचथ रात्तीहरु फजारयएको ढुङ्गा त

कुनै अत्माचायीको हातभा हनतमाय फनेय सनजटदन्छ उसराई त यगत ऩाए ऩुग्थछ

ऊ हे दैन यगतको यॊ ग य जात ढुङ्गा त

चोकहरूभा ठूरा-ठूरा भूनतु फनेय उभबटदन्छ उसराई भतरफ छै न

मटद कसैरे त्मो भूनतु सॊग

अत्माचायको वियोधभा एक भुठी आन्दोरन खोज्छ, कुनै टदशा बफहीन जीिनरे

एउटा नननश्चत टदशा भाॉग्थछ मा

शोवषत ऩाईताराहरुरे जुरुसभा एक कदभको साथ चाहन्छ । ढुङ्गाको भूनतुहरु त

फस चुऩचाऩ उभबटदन्छन ् य

अन्मौर ितुभानको भौन साऺी फनी टदन्छन ् ।

19

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ ढुङ्गाराई कसैको भतरफ छै न तेस कायण

ढुङ्गा बएय फाॉच्न धेयै सनजरो छ । तेसको विऩयीत एउटा पूर बएय फाॉच्न धेयै-धेयै असनजरो छ ।

पूररे जीिनराई फुझेको हुन्छ य जन्भ दे खख भत्ृ मु सम्भ

जीिनराई ऩर-ऩर फाॉचक े ो हुन्छ । जीिनको शुरुिातभा

धनतुभा नमाॉ जीिनको फकयण आउन अगािै

सिागताथु पूरको ओॊठहरुभा भुसकान प्रसपुटटत हुन्छ, जीिनको अन्तभा जीिनराई बफदाई गनु

पूरको आॉखाहरुभा शीतको आॉसु टनल्कन्छ य जीिनबरय पूर कटहरे हाॉसेय

कटहरे योएय फाॉची यहे को हुन्छ । पूर अकाुको दख ु भा आॉसु झाुछु

अकाुको खश ु ीभा हषे विबोय बई टदन्छ । ऩीडडतरे चारेको आन्दोरनहरुभा जुरुश फनेय टहॊडी टदन्छ,

कटहरे नाया फनेय थकी टदन्छ य

कटहरे बाषण फनेय चकी टदन्छ ।

पूर कटहरे ऩनन ढुङ्गाझेऄ चुऩचाऩ फसदै न । सधेऄ-सधेऄ

काॉडारे बरयएको फाटोहरुभा पूरको कोभर खट्ट ु ाहरुरे

अन्धो ितुभानको वियोधभा टहॊडछन ्

भौन उभबएका भूनतुहरुको घाॉटी चॉड ु ाउन चौकनतय अग्रसय यहन्छन ् य सॊिेदनहीन दे िता अनन

चण्डार ऩुजायीहरु राई नङग्थमाउन

भनन्दय फनी उभबएका दयफायनतय फढी यहन्छन ् । तेस कायण

एउटा पूर बएय फाॉच्न धेयै धेयै ग्राहो छ ।

20

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३

चहर समऩरी (हार: दोहा कताय ) ए भहायाज धत ृ याष्र, श्रीऩेच पनकार पेयी ऩनन सन ु

कुरुऺेत्रको मद्द ु भा

नतभीरे कटहल्मै नजतेका छै नौ

कटहल्मै नतभीरे नजत्नेऩनन छै नौ त्मै बएय भ बन्दै छु ए भहायाज धत ृ यारर, श्रीऩेच पुकार

याजा बएय दयफाय भबत्र फसनु भात्र त हो नतभीरे केही दे ख्न सक्दै नौ नतभी त आखीय अन्धो छौ केटह फझ् ु न सक्दै नौ

नतभी त आखीय अफुझ छौ केटह अनब ु ि गनु सक्दै नौ नतभी त आखखय अचेतनाभा छौ

सक्छौ बने दृरटी रगाउ मतीफेरा ,

गाॉउ गाॉउ जरेको छ

शहय शहय जरेको छ

गल्री गल्री जरेको छ सडक सडक जरेको छ सत्मको खातीय

ऩुयै दे श जरेको छ । दे ख्न सक्दै नौ बने सन्जम राइ सोध

कुरुऺेत्रभा के बएको छ ? के हुॉदैछ ? य के हुनेिारा छ ?

पेयी सल्राह रेउ सन्जम सॉग

नतम्रो सन्जमरे जे बन्छन त्मही भान

21

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ फकनकी ,

सत्मफादी सन्जमरे ऩनन बन्नेछन ए भहायाज धत ृ यारर, श्रीऩेच पुकार ।

समौं छोय बएकोभा गिु नगय

दम ु ोधनको विश्िास नगय

ऩाण्डि सॉग नतम्रो कदाऩी जीत हुदैन ऩाण्डि बनेका सत्म हुन सत्म बनेका श्रीकृरण हुन

श्रीकृरण बनेका सॊसाय हुन नतभी सॊसायराइ रत्माउन नखोज घयभबत्र सकुनीराइ ऩारेय सकुनीको तारभा नराग

कौडाभा सॉधैबयी मचु धरटीयहरु हादै नन ् मुचधरटीय बनेको धभु हुन धभुराइ नरत्माउ । तीभीरे दे खेका छौ ?

भबरभ वऩताम्ह कसयी ढरे ?

गरु ु द्रोण कसयी भशसमसॉग हाये ? अनन

दम ु ोधनको कुन ननमती बमो ? सुन,

सोच , फझ ु

आपुराइ फचाउन चाहन्छौ बने ए भहायाज धत ृ याररॊ , श्रीऩेच पुकार सभमरे ,

एक ऩटक ऩखुन्छ दइ ु ऩटक ऩखुन्छ तय

सॉधैबयी ऩखुदैन सभमरे ,

एक ऩटक साथ टदन्छ दइ ु ऩटक साथ टदन्छ,

22

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ तय सॉधब ै यी साथ टदॊदैन होस गय,

आपु यहनु छ बने गरहत्माउ

दयफाय फाट सकुननहरुराई त्मागीदे उ

ऩाऩी दम ु ोधन य दस ु सासनराई ऩण्डिरे बनेको भान

गान्धायीरे बनेको सन ु

सॊजम भाथी बफश्िास गय है न बने त्मो फेरा

नतभीरे ऩछुताउन ऩनन ऩाउदै नौ जन ु फेरा कुरुऺेत्रका मोद्धाहरुरे नतम्रो दयफाय ढराउने छन जन ु फेरा नतम्रो भशयफाट

जफुजसती श्रीऩेच खोसनेछन त्मै बएय

भ पेयी अनन्तभ ऩटक बन्दै छु । ए भहायाज धत ृ यारर, श्रीऩेच पुकार श्रीऩेच पुकार श्रीऩेच पुकार

23

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ टॊ क िनेभ

(हार: फेरामत)

चौतायीको दोषी ढनङ्गा सॊफेदना य सदबािना अबाफ बए ऩनछ

रोब राग्थदो घाभ य

यहय राग्थदो जून गाउॉ भै छाडेय आतङक य अयाजकतारे फक ु ु सी भादाु

गाउॉ फाट बफसथावऩत ऩाइतराहरु

शहयको आकाश ओटढ यहे छन ् । टहभार को घुम्टो भबत्र

कोत ऩफुको क्रोन "अनमरब" फीमु य डडम्फ घोभरएको भ्रण ु सॊचगनरे ऩोभशएको तन्नेरय काइभेया ऩहाडको

सुनाखयी सऩना दे ख्दै फजाइ यहे छ ननन्तय

ननयोको फाॉसुयी धुन । नाभ भात्रको दे शको धुयी ओढने भान्छे हरु एड्स ग्रसत ऩरु ु षको सम्बोगरे भशचथर बएकी फद्ध ृ फेश्मा झेः अयाजकतारे डसेको भाटो भाथी उबेय

जुठो जीिनको यथ गुडाइ यहे छन ् । चौतायीको दोषी ढुङ्गाभा

दोष बोगाउने भान्छे हरु बने दाॉत नबएको चगजारे फतुभान चऩाएय

रठुिा गीत गाइ यहे छन ् तय रठुिा गीतभा कहाॉ

रोब राग्थदो घाभको भामा य यहय राग्थदो जूनको

भशतर छाॉमा ताप्न सफकन्छ य ?

24

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भात्र-

घाभ उदाउॉ छ अनन ननम्छयो जन ू असताउॉ छ

सॊफेदना य सदबािनाको कभररो भुटुभा

दख् ु ने फकल्रा ठोकेय । ±

±

±

आउ अफत........

ए....घाभको भामा य

जूनको भशतर छाॉमा ताप्ने भान्छे हरु घाभ जन ू छे क्ने

फादरको छाॉती च्मात्न रोकतन्त्रको चौतायीभा कबफताको फोट योऩौं चौतायीको त्मो

दोषी ढुङ्गा उखेरेय । जोताये धाईफा कलसॉगय जसतै

फुझक्कड सम्ऩादकहरुभाझ

धयाऩ-धयाऩ एउटा कविजीिनझेः अथिा,चऩाचचल्रै कोरभा तोयीदानाको फेहारझेः

मनतखेय चौकको मो बद्दा घडी उभबइयहे छ फकन

सडकको छाती कुनल्चएय घडीबरयको पोहोयभा

कयोड सऩनाका चारहरु

ती आतुय सुइको गरत सभमसॉगै अिरुद्ध दखु खयहे छन ् खखमा फनेय जब्फय

साॉढे सात फजेको घडीसइ ु

25

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ टाॉभसएय आउॉ छ आभ आॉखाबरय य एउटा िाचार वमाऩायीझेः त्रासको खद्र ु ा वितयण गछु मो पोहोय

मो कभसॉगय

घयभबत्र कभसॉगय नयहे आभा

सह यहन्न बन्नह ु ु न्छ य ऩज ू ाकोठाको

रम्फोदय गणेशराईजसतै ढोचगयहनुहुन्छ फायम्फाय कभसॉगय

सिमभ ् बगि ु ा जात हो उडडयहन्छ मता उता सिमभ ् कुचो भाग्थछ

फढारयएय र्फमाॉफकनराई टददी !

ढोकाको छे उभा कभसॉगय पेरय थुऩारययटहछ्मौ ? ऺणभै

पेरय हािा चल्छ

उडाएय ल्माॉउछ य छु छ घयबरय/कोठाबरय

य बफझाउॉ छन ् हाम्रा सिनप्नर आखाहरु सफबन्दा टददी आॉखाबरय

आॉसुको आगो उनम्रन्छ कभसॉगय कभसॉगय नै हो

घयभबत्र कोठा खइ ु भरन्छन ् कुनाकुना ओभसन्छन ् धेयै बमो-

कभसॉगयरे झुप्ऩाझुप्ऩा कुचो हे रययहे छ प्मायी !

अफ त हाम्रा हातबरय

26

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ नसा हुफकुसकेका छन ् भानौँ टटउॉ टटउॉ हाॉसका चल्राझेः कभसॉगयरे कन्टे नयको

सुहाउॉ दो भसॉहासन खोनजयहे छ अफ त कुचोहरु फगे हुन्छ िषाु आउरा

य कन्टे नयभा भरऩेय जान्छ कभसॉगय हूयी यनन्कएरा य उडाएय रान्छ कभसॉगय

कतै इनतहासको नदीिेगभा कभसॉगयविना अफ घय

टटनक्टक् घडीको ननमभभत रमभा ऩखखुयहे छ एउटा एउटा गौँथरीको फपयफपय ऩखेटाहरु

य सऩना तैरयने सपा आॉखाहरु हो फाफु ! अफ त

ठीक छ । टॊ क िनेभ

(हार: फेरामत)

चौतायीको दोषी ढनङ्गा सॊफेदना य सदबािना अबाफ बए ऩनछ

रोब राग्थदो घाभ य

यहय राग्थदो जून गाउॉ भै छाडेय आतङक य अयाजकतारे फुकुसी भादाु

गाउॉ फाट बफसथावऩत ऩाइतराहरु

शहयको आकाश ओटढ यहे छन ् । टहभार को घुम्टो भबत्र

कोत ऩफुको क्रोन "अनमरब" फीमु य डडम्फ घोभरएको भ्रुण सॊचगनरे ऩोभशएको तन्नेरय काइभेया ऩहाडको

सुनाखयी सऩना दे ख्दै

27

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ फजाइ यहे छ ननन्तय

ननयोको फाॉसुयी धुन । नाभ भात्रको दे शको धयु ी ओढने भान्छे हरु एड्स ग्रसत ऩुरुषको सम्बोगरे भशचथर बएकी फद्ध ृ फेश्मा झेः अयाजकतारे डसेको भाटो भाथी उबेय

जठ ु ो जीिनको यथ गड ु ाइ यहे छन ् । चौतायीको दोषी ढुङ्गाभा

दोष बोगाउने भान्छे हरु बने दाॉत नबएको चगजारे फतुभान चऩाएय

रठुिा गीत गाइ यहे छन ् तय रठुिा गीतभा कहाॉ

रोब राग्थदो घाभको भामा य यहय राग्थदो जूनको

भशतर छाॉमा ताप्न सफकन्छ य ? भात्र-

घाभ उदाउॉ छ अनन ननम्छयो जन ू असताउॉ छ

सॊफेदना य सदबािनाको कभररो भुटुभा

दख् ु ने फकल्रा ठोकेय । ±

±

±

आउ अफत........

ए....घाभको भामा य

जूनको भशतर छाॉमा ताप्ने भान्छे हरु घाभ जन ू छे क्ने

फादरको छाॉती च्मात्न रोकतन्त्रको चौतायीभा कबफताको फोट योऩौं चौतायीको त्मो

दोषी ढुङ्गा उखेरेय ।

28

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ डा. फेन्त्जन शभाु कर्फमनु बफहानै भसयानीको भशयभा कर्फमक ु ो साइयन

भत्ृ मक ु ो शॊखघोष हुॉदा गनतभा गोरी राग्थदा

आिाजहरू दगरु ययहे का

तायहरुको घाॉटी ननभोटठॉ दा

शब्दहरू शयशय्माभा योवऩएको छ । घाॉटीभा कर्फमु

ऩाइराभा कर्फमु आॉखाभा कर्फमु

सम्ऩूणु सॊिादभा कर्फमु कर्फमु बाइयसरे

ननसरोट ज्ियभा

दे शराई ऩकाउॉ दा

कर्फमक ु ो टठॉ गुयोभा

दे शराई टठॉ गुयाउॉ दा

अरुराई ताकेको फन्दक ु उनल्टएय कटहरे

आर्फनै छातीभा ऩड्कन सक्छ

सामद मही सभम आएको छ । गनतहरू गिुभा ऩरु यॉदा

ऩाइराहरू ऩातारभा बाभसॉदा भात्र टदभाग दरयरो बएय द्रत ू गनतभा दगुयेको छ टाउकाहरू ऩ् ृ िीसॊगै घुभेका छन ्

जनत हातरे ऩौठे जोयी खेर रात्तारे हान

जनत भल्रमद्ध ु रड

तय टाउकासॉग टकयाय नगय विश्िसॉगै घुभभयहे को

29

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ विचायको सॊिाहक एउटा विन्दभ ु ा

सम्ऩण ू ु भसन्धु अट्ने द्रत ु गनतका दत ू हरू

एउटै खल्तीभबत्र अड्ने एक्काइसौँ शताब्दीको

टदभागसॉग शत्रत ु ा नभोर । अफ फाफर ु े खाएको नघउको हातभा कुनै सुगन्ध छै न उटहरेका कुया

उड्ने यङ्गजसतै खइ ु भरइसके आजराई

टहजोको खखमा ऩये को साॉचोरे कसयी फन्द गछौ ?

मी ताल्चा य साॉचोका

भसिी य साङराका कुया

मी दासतारे छल्ने कुया

कर्फमक ु ो किाइरे कये ट्ने कुया उटहरे उटहरेका कुया राऺागह ृ का कुया ऩासाको खेररे

द्रौऩदीराई ननिुसत्र ऩाने कुया धभभरो ऩानीभा

भाछा भाने कुया िेश्मारे गने

ऩनतव्रताका कुया मो अफ नगय

ओठे प्रजातन्त्रका कुया

तीथु श्रेष्ठ (ऩोखया) तानाशाहहरूको सऩनाभा इन्त्रे णी हनॉदैन तानाशाहहरूको सऩनाभा इन्द्रे णी हुॉदैन उनीहरू एकै यभग

30

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ अथाुत कारो सऩना दे ख्छन ् अबमसभगको अऩरयचमको कायण तानाशाहहरुको सऩनाको यॊ ग

बम जसतै गाढा हुन्छ आर्फनै प्रनतको अविश्िास जसतै विडम्फनाऩूणु हुन्छ अथाुत तानाशाहयहू सऩनाभा भबय नतय

हतास हतास दौडन्छन ् य विहानै बफउॉ खझएय ऩभसनारे रतऩत

अॊगयऺकहरूको ऩल्टन तमाय ऩाछु न ् तानाशाहहरु सऩना त दे ख्छन ् टदनबय आपूरे कुल्चेका भान्छे का सिप्नहरूरे

आपूराई कुल्चेको सऩना दे ख्छन ् हतासको गीत गाएका

द:ु रुह राग्थदा सियहरूको फाहुल्मताभा उनीहरु

सऩनाबय आर्फनो सियको खोजीभा हुन्छन ् चचने चचनेझ ेः राग्थदो

सिय जफ तनन्कन खोज्छ

य तनन्कन नसकेय बत्कन्छ

तानाशाहहरू त्मनतफेरा आर्फनो सियसॊग ऩनन बमबीत हुन्छन ् ।

तानाशाहहरूको सऩनाभा

चयाहरूरे चगत गाउॉ दै नन ्

ऋवषहरू ऩवित्र ऋचाहरु ऩाठ गदै नन ् आकास धतॉसॊग बराकुसायी गदै न ताया फट्ट ु े च्मादय ओढे य

आकाशरे धतॉराई रोभ्माउॉ दे न बम य अऩयाधभा

कुनै यॊ ग प्रकाशभान हुन सक्दै न य त तानाशाहहरू सऩना दे ख्छन ्

31

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ तय त्महाॉ इन्द्रे णी हुॉदैन । दीऩक अमाुर कसैरे छे क्न सक्दै न नतभीरे भान मा नभान नतभीरे ठान मा नठान

नतम्रो चाहनारे अफ केही हुॉदैन नतम्रो इच्छाको कुनै अथु छै न फकनबने,

नतम्रो शहयभा आउने भेयो ननणुमराई अि कसैरे योक्न सक्दै न, कसैरे छे क्न सक्दै न। भान्छे हरू बन्छन ्,

भ धेयै टढरा आउन रागेको छु, तैऩनन उनीहरू खश ु ी छन ् बन्छन ्,

टढरै बमो तय आउने ननणुम त गमो भराई थाहा छ

थुप्रै जॊघाय तनु छ,

थुप्रै बङ्गाराहरू ऩुनु छ। आउने फाटोभा काॉडे ताय रगाइने छ फाटोबरय एम्िुसहरू विछ्माइनेछ खल् ु रा नसके, कुनै फहानाभा

भेयो हत्मा गने कोभशस गरयने छ तैऩनन भैरे आउनै ऩछु

गोरी िारूदको गन्धसॊगै

नमाॉ मग ु को सॊखनाद गनै ऩछु । ०७ भा हािा चरेको छ

०४६ रे केही ऩात हल्राएको छ, जॊगरीयाजरे रूखनै हल्राएको छ तय,

32

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ मसता साना हल्राई भेयो यहय है न

टारेटुरे सम्झौता भेयो गन्तवम है न भराई,

उठ्नै नसक्नेगयी ती रूखहरू ढाल्नुछ

अनन, एक नमाॉ इनतहासको ननभाुण गनछ ु । खै के बन्छ नतम्रो ज्मोनतषीरेरु खै के बन्छ नतम्रो बगिानरेरु

भैरे सल्राह भाग्थने ज्मोनतषी छै न

न त नतम्रो जसतो बगिान नै छ, त्मसैरे,

मो ननणुम भ आपै गये को छु,

बगिानको खश ु ीका राचग ऩनन भ आउनै ऩछु नतभीराई य नतम्रो याज्मराई ढराउनै ऩछु नतभीराई थाहै छ,

जनता भेया राचग बगिान हुन, य भ एक िानन्त हुॉ।

(२) भ कातय होइन आभा, नतभीराई थाहै छ भेयो फाजेराई

---शभशेयको फाजेरे भामो भेयो फाफुराई

मसैको फाफुरे भामो य अटहरे मो

भराई भानु दौडडयहे को छ। आभा,

फकन होरु

नमनीहरूका प्रत्मेक ऩस ु तारे

हाभीहरूका प्रत्मेक ऩुसताराई

भानु दौडडयहे का हुन्छन ्। नमनीहरूका हये क सन्तानहरूरे हाभीहरूका सन्तानहरूराई रखेटटयहे का हुन्छन ् दस ु ख टदइयहे का हुन्छन ्।

33

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ आभा।

भैरे के ऩो विगाये को छु यरु आभा,

भैरे के नै ऩो भागेको छु यरु

भ ऩनन फोल्न ऩाउॉ बनेको न हो भ ऩनन हाॉसन ऩाउॉ बनेको न हो

हाभीराई ऩनन शानन्त चाटहमो बनेको न हो के मी सफै उसरे भात्र ऩाउने कुया होरु

के मो अचधकाय उसका सन्तानहरूको भात्र होरु आभा, नतभीराई थाहै छ भेयो फाजेराई

----शभशेयको फाजेरे भामो भेयो फाफर ु ाई

मसैको फाफुरे भामो य अटहरे मो

भराई भानु दौडडयहे को छ। भैरे भाग्थनै नहुने के भागेको छु यरु भैरे फोल्नै नहुने के फोरेको छु यरु

तै ऩनन मो भेयो ऩनछ गोभर भरएय दौडडयहे को छ भेयो साथीहरूको हत्मा गरययहे को छ। खान्दानी ऩेशाका रूऩभा िुय याऺसी हाॉसोभा

आर्फनो असरी अनुहाय फोकेय आभा,

भ दोधायभा छु

नमनीहरू भान्छे हुन ् फक याऺस हुन ् नमनीहरू भान्छे हुन ् फक यक्त-वऩऩासु हुन ् आभा, भ साॉच्चै दोधायभा छु,

के नमनीहरूको खान्दानी ऩेशा नै भान्छे भानु होरु

के नमनीहरू भान्छे को यगत नवऩई फाॉच्नै सक्दै नन्रु आभा,

भराई नमनीहरूका प्रत्मेक सन्तानहरूसॉग घण ृ ा गनु भन रागेको छ नमनीहरूका प्रत्मेक सन्तानहरूसॉग डयाउन भन रागेको छ प्रत्मेक सन्तानहरूसॉग टाढा फसन भन रागेको छ।

34

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ होइन,

होइन, होइन आभा,

भ कातय होइन

नमनीहरूसॉग भेयो फाजेरे ऩाएको दख ु को फदरा भरन भन रागेको छ

भेयो फाफुरे ऩाएको ऩीडा नमनीहरूरे ऩनन ऩाउनु ऩछु बन्ने रागेको छ भ रखेटटए जसतै नमनीहरू ऩनन रखेटटनु ऩछु बन्ने रागेको छ। दे िदास (१) ए भाघभा आॉखा पनटे को गोरु ......... असपर बए नतम्रा काॉडाका फायहरु

ग्थमाॉसका भसभरण्डयहरु, फन्दक ु का गोरीहरु य घॉघारुका रट्डीहरु

नतम्रा अथक प्रमसहरुराई असपर फनाउॉ दै

नतम्रा हये क फाधाहरुराई ननसकृम तुल्माउॉ दै

समौँ जॉघाय य बॊगारो भ शहयभा आएको छु

तदै

दे ख्न सक्छौ फक सक्दै नौ ?

चचन्न सक्छौ फक सक्दै नौ ?

ए भाघभा आॉखा पुटे को गोरु

रौ हे य, भ शहयभा आएको छु । भ नतम्रो अगाडी उभबएको छु । ऩटहरा जे जे ग-मौ सहे यै फसें

नतम्रा ताण्डि नत्ृ महरु हे येयै फसें तय मसऩारी,

आॉधी बएय आएको छु, तुपान बएय आएको छु

सुनाभी बएय आएको छु ज्िाराभुखी बएय आएको छु सक्दै नन ् योक्नराई नतम्रा ढारहरुरे

सक्दै नन छे क्नराई नतम्रा ऩखाुरहरुरे आकाशभा ताक मा जभभनभा छातीभा ताक मा टाउकोभा

नतम्रा फन्दक ु का नाराहरु त्मती दह्रा छै नन ्

35

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जती भेयो विश्िास दरयरो छ ।

नतम्रा पराभका साङरा त्मती दह्रा छै नन जती भेयो यक्त नभरहरु छन ।

मसऩारी भ चट्टान बएय आएको छु नतम्रा फन्दक ु का गोरीहरुरे चचनु सक्नेछैन भराई

कनत सम्भ सक्छौ रडेय हे य,

दे ख्न सक्छौ फक सक्दै नौ भराई ? ए भाघभा आॉखा पुटे को गोरु भ नतम्रो शहयभा आएको छु

भ नतम्रो अगाडी उबीएको छु । दे ख्नेहरुरे भराइ जहाॉतही दे ख्छन, जताततै दे ख्छन ।

करङ्कीभा हे य मा गोंगफुभा

चाफहीरभा हे य मा फकतॉऩुयभा ठे चोभा हे य मा कोटे श्ियभा कटहरे भ यत्नऩाकुभा कटहरे चुच्चेऩाटीभा,

हुन्छु

कटहरे कऩनभा हुन्छु त कटहरे जोयऩाटीभा नतम्रा खखमा रागेका आॉखाहरुरे दे ख्न सकेनौ बने खखमा सपा गये य हे य ऩािय बएको चसभा रगाएय हे य ए भाघभा आॉखा पुटे को गोरु भ शहयभा आएको छु

भ नतम्रो अगाडी उभबएको छु । मदी अझै भराई दे खेको छै नै बने

त्मो तसाुउॉने खण्डहय फाट ननसकेएय हे य

फरीयहे का टाएयहरुभा पुटीयहे का इटा य ढुॊगाहरुभा उडडयहे का अस्रुग्थमाॉसहरुभा फगीयहे को यगतभा फभसुयहे का रट्डीहरुभा

सडकभा ढरीयहे का ननदोस भानीसहरुभा

चचच्माइयहे का आइभाइ य केटाकेटीहरुभा सत्तयी फषो फद्ध ृ को फेदनाभा

सात फषो फारकको फगीयहे को यगतभा नाभदु हरुरे चराइयहे को गोरीहरुभा

36

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जरीयहे का सहीदका रासहरुभा

भ सडक,गल्री, चोक, अनी आॉगनभा छु हे य एकऩटक फाहीय ननसकीएय ए भाघभा आॉखा पुटे को गोरु भ शहयभा आएको छु

भ नतम्रो अगाडी उभबएको छु । ऩटहरा ऩनन भैरे खोजेको चथएॉ नतम्रो मो फढ ु ो रुख ढाल्नराइ

तय त्मतीखेय हाॉगा भात्र बाॉचेको चथएॉ

ऩात भात्र उडाएको चथएॉ जया भात्र हल्राएको चथएॉ तय मसऩटक मो रुख ढाल्नेगयी आएको छु जया उखल्ने गयी आएको छु सक्छौ बने योकी हे य

सक्छौ बने छे की हे य

मसऩारी नमाॉिषुको सरु ु िातसॉगै नतम्रो अन्त्म बएय आएको छु

नेऩारीहरुको सुरुिात बएय आएको छु । फाहीय ननसकीएय हे य अनन चचन भराई ए भाघभा आॉखा पुटे को गोरु भ शहयभा आएको छु

भ नतम्रो अगाडी उभबएको छु (२) बाग छतभी बाग नतभी एकजना बाग्थदा

अढाइकयोडको बरो हुन्छ बने बाग ! नतभी बाग !

जहाॉफाट बाग्थछौ बाग जसयी बाग्थछौ बाग

जुनफेरा बाग्थछौ बाग ऩूिफ ु ाट बाग

ऩनश्चभफाट बाग उत्तयफाट बाग

37

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ दक्षऺणफाट बाग

जुनफेरा बाग्थछौ बाग बफहानै बाग

भध्मन्हभा बाग साॉझभा बाग

भध्मयातभा बाग

बो अफ टढरा नगय

नतभी एकजना बाग्थदा

अढाइकयोड जनता खस ु ीहुन्छन बने बाग !

नतभी बाग ! बो नहे य अफ साइत

नतभीरे फहुत साइत हे मौ साइत ननकारेय फहुत काभ गमौ

ऩण् ु मको कुनै काभ बएन नतम्रो साइतभा जनत बए ऩाऩभात्र बए अफ नखोज ज्मोतीषी नहे य साइत

चुऩचाऩ बाग ! जन ु फाय बागेऩनन हुन्छ शुिफायनै चाॉटहदै न

आइतफाय बागेऩनन हुन्छ सोभफाय बागेऩनन हुन्छ जती गते बागेऩनन हुन्छ आठ फाह्र फानु ऩदै न

जहाॉफाट बागेऩनन हुन्छ थानकोटफाट बाग धुरीखेरफाट बाग ककनीफाट बाग

बेऄसेऩाटीफाट बाग भेचीफाट बाग

भहाकारीफाट बाग

तातोऩानीफाट बाग

काॉकडभबत्ताफाट बाग

38

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ बो अफ अफेरा नगय

नतभी एकजना बाग्थदा

अढाइकयोडको आॉशु ऩनु छन्छ बने बाग !

नतभी बाग ! एसऩारी कानन ु को ऩनन कुया नगय नतभी बाग्थनराई

कुनै कानन ु रे योक्दै न

कुनै कानन ु रे छे क्दै न

कुनै सॊविधानको धाया तगायो फन्दै न कसैको अनुभती ऩनन चाॉटहदै न कतै फैठक ऩनन फसनु ऩदै न

बाग्थनराई कुनै बफषेश करा ऩनन चाॉटहदै न आर्फनै तरयकारे बाग

साॉढेरे छाती पुराए जसतो छाती पुराएय बाग

ऩानीरे चट ु े को भुसो जसतो थथुयी काम्दै बाग

डयाएको कुकुय जसतो

ऩच् ु छय टाॊङभनु न हारेय बाग नुन खाएको कुखयु ा जसतो टाउको नुॊगाएय बाग जसयी बाग्थछौ बाग ऩैदर बाग

घोडाभा चढे य बाग कायभा चढे य बाग

हे भरकप्टयभा चढे य बाग प्रेनभा चढे य बाग

अफ साह्रै टढरा हुनरागी सक्मो त्मसैरे अफेरा नगय नतभी एकजना बाग्थदा

अढाइकयोडको चाहना ऩयु ा हुन्छ बने बाग ! नतभी बाग !

अटहरेनै बाग !

39

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ धीये न्त्र प्रेभय्वष गजर गल्री-गल्री आन्दोरनको हुयी चल्दै छ फन्दक ु सॉगै ननयोको फाॉसुयी चल्दै छ िानन्तगीत जता-ततै घनन्कएको फेरा श्रीऩेचको आड्भा कुयी-कुयी चल्दै छ

ऩाऩको त्मो घेःटो अफ बरयसक्मो याजा कयाई-कयाई दयफायको धयु ी चल्दै छ

एक-दई ु कुकुय हड्डी च्माऩी बुक्छन ् याजतन्त्र त्मसकै बयभा उनको चुयी-पुयी चल्दै छ

बुसुना य खझङ्गा ठानी जनता अल्झाउन पेरय नमा जार फुन्न भाकुयी चल्दै छ

भक ु ु ट भनु न भोज गने उनको सेना-भेना भशयसॉग फढाउॉ दै जान दयू ी चल्दै छ

याररभाचथ ऩुसतौँदे खख फरात्काय गने

शयीय त गल्मो, तय 'तुयी' चल्दै छ कनत उड्रा फाज, जफ साया जनताकै भनभा शानन्त, हातभा खक ु ु यी चल्दै छ नायद फज्राचामु

आऊ, अलबनन्त्दन गयौं सम ु ा टुिाहरु झये का हुन ् ू क सडक, गल्री य चोकहरुभा ? आऊ, अभबनन्दन गयौं ! ऩटक ऩटक चॉडु डएको नतम्रो भेयो सऩना

फभरमो भाराभा गाॉसन आएका हुन ् आऊ, अभबनन्दन गयौं

40

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ उज्मारोको भ्रभभा

पेरय यातसॉग अॉगारो भाराुउ खियदायी गदै आएका हुन ् आऊ, अभबनन्दन गयौं

फाक्रो कर्फ्रमक ूु ो घेया तोड्दै सितन्त्रताको ननम्ती

प्राण भसॊचचन आएका हुन ् आऊ, अभबनन्दन गयौं सडक, गल्री य चोकहरुभा सूमक ु ा टुिाहरु

आगोका रप्का ओकल्दै गीत गाइयहे छन ्

आऊ, हाभी ऩनन त्मसभा आर्फनो सिय बयौं

(नेऩार बाषाफाट अनटु दत)

नायामण ढकार (काठभाण्डौ) तानाशाहको डय सहयको भाॉझभा उभबएको तानाशाहको साभरक जन ु सक ु ै फेरा ऩनन डयाइयहन्छ

उसको सुयऺाथु ऩूयै सहयभा

रगाताय कर्फमु रगाइएको छ य हयदभ तैनाथ छन ्

फन्दक ु धायी भसऩाहीहरू

शनन्त सुयऺा बफग्रन नटदन

त्मता आउॉ ने भाननसराई भात्र होइन फकया पट्माङ्ग्राराई सभेत

तत्कार गोरी ठोक्ने आदे श टदइएको छ तैऩनन फपटटक्कै

घटे को छै न तानाशाहको डय भ प्रत्मेक टदन

41

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ केही फेय कर्फमु खर ु ेको भौका ऩाये य तयकायी फकन्न फजायनतय जान्छु य साभरकको छे उफाट गज्र ु न्छु दे ख्छु:

डयको ऩभसनारे ननथ्रुक्क भबजेय खइ ु भरॉ दै गएको

उसको शयीयको पुस्रो यॊ ग आर्फनो ऩयभ प्रताऩ

उत्तयाचधकायी तानाशाहको शनक्तशारी याज्मभा ऩनन

फकन मसयी डयाइयहे को छ ऊ?

के कसैरे भबत्रभबत्रै मोजना फनाइयहे को छ उसराई बत्काउॉ न?

अथिा उसरे बखुयै सुयाक ऩाएको छ हाम्रो सभमको

कुनै प्रनतफद्ध भाननस कुनै सभम

चचहानभा गाडेको

विद्रोहको इनतहासराई उचधनेय

ननषेधाऻा जारय गरयएको

यक्तयॊ नजत सडकभा ल्माउॉ न बगीयथ प्रमत्न गदै छ ? चोकभा ठड्माइएको

तानाशाहको साभरक जुनसक ु ै फेरा ऩनन डयाइयहन्छ

भानौँ अफदे खख

डय य तानाशाह बनेका नमाॉ वमाकयणका

ऩमाुमिाची शब्द हुन ् । छनभेष छनखखर (सुराही, हरयबिन, हार् हे टौंडा) भान्त्छे फोल्नन ऩदै न अफ

42

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ दभभत आिाजहरूको हुङ्काय सडक फोरेय टहॉडक े ो छ नदी फगेय उभरुएको छ

फतास फहे य सुसयाएको छ

भान्छे फोल्नु ऩदै न अफ । टाउको फन्दकी याखेय

ऩाइतारा चाट्नेरे के दे खन ू ् आिाजको मो सडक फहाफको मो नदी

के सुनन ू ् आॉधीका गजुनहरू

टाउको नबएका चगॉडहरूरे । ए नदे खेको नाटक गनेहरू हो झ ् सक्छौ बने हे य

नतम्रो दम्बको सगयभाथाभा

सल्फराएका हाम्रा ऩाइताराहरू

अफ त हाम्रा ऩाइतारा ऩनन फोल्न थाभरसके भान्छे फोल्नु ऩदै न अफ ।

असताउॉ न रागेको फढ ू ो घाभ फोकेय

दर ु ोभा ऩसन तम्तमाय कारा भान्छे हरू बोभरको नेऩार प्रनतफद्ध छ

नतभीहरूको कारो अनुहाय दे खाउन अफ नमनै सडकहरू फोल्छन ् नतभीहरूको बमािह बविरम

नमनै नदीहरू गाउॉ छन ्/फतासहरू सुसेल्छन ् नतभीविरुद्ध भूदाुिादका नायाहरू भान्छे फोल्नु ऩदै न अफ ।

(२) विकयार सभम य टाउकोभागथ झनन्न्त्डएको जाॉतो सभमको विकयारताभा

भ मनत्त बन्न सक्छु-

हाम्रो टाउकोभाचथ जाॉतो झनु न्डएको छ

हजुय ! कभजोय डोयीरे फाॉधेय झुन्ड्माइएको जाॉतो । 'थाहा छै न'

43

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ मो जाॉतो कसरे झुन्ड्माएको हो मसै बन्छन ् भान्छे हरु तय सफैराई थाहा छ

जाॉतो कसरे झुन्ड्माएको हो । सुननन्छ-

डोयी कच्चा छ असाध्मै

जाॉतो झुन्रमाउने डोयी आमात गने िभभा वमाऩक अननमभभतता बएको छ बागफन्डा नभभरेऩनछ त कुयो फाटहय आमो जाॉतोको है नडोयीको ।

सडकभा टहॉडडयहन्छन ् भान्छे हरु

आइभाईहरु/फद्ध ृ हरु/ससाना नानीहरु हाभीरे नजऻासा याख्मौँ-

मसतो ठाउॉ भा फकन झुन्ड्माएको होरा मो जाॉतो धेयैरे अन्मभनसकबािरे भुन्टो हल्राए य केही बन्दै चथए-

'हाभीराई आर्फनो बन्न रुचाउने एउटा भान्छे रे

मो भान्छे को सयु ऺाका राचग झन् ु ड्माएको हो ।' सभमको विकयारताभा

भ मनत्त बन्न सक्छु-

हाम्रो टाउकोभाचथ जाॉतो झुनन्डएको छ

हजुय ! कभजोय डोयीरे फाॉधेय झुन्रमाइएको जाॉतो । (३) त्मो सुिश्रेष्ठ काऩरु न ष कुख्मात इनतहासको सुिश्रेरठ काऩरु ु ष ननरुज्ज हाॉभसयहन्छ

नयभुण्डभारा रगाएय । फटहयो नबएय ऩनन

कान सन् ु दै न फक जसतो अन्धो नबएय ऩनन

आॉखा दे ख्दै न फक जसतो

44

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भुखु नबए ऩनन

आपेः ऩसने खाल्डो खन्दै छ ऊ । भट्ठ ु ीबय दग ु नु न्धत इनतहास फोकेका

नघनराग्थदा अनुहायहरुको पौज ऩनछ रगाएय मताफाट उता पेरय उताफाट मता

आर्फनै अिसानको खोजीभा बौँतारयएझेः बौँतारयइयहन्छ काऩुरुष ।

केही ऩानीआन्द्रे हरुको किचभा घेरयएय कटहरेकाहीँ ऊ नघनराग्थदोगयी बुक्छ फकननएका हातहरु तारी वऩट्छन

आर्फनो बाउ अकाभसएको फोधभा काऩरु ु ष जॉग ु ाभा ताउ टदन्छ य चगरास बरयबरय वऩउॉ छ

ननधाु भान्छे का आरो यगत

भैभत्त हुनुको सीभान्तसम्भ । पेरय अनन पेरय

कुख्मात इनतहासको सुिश्रेरठ काऩरु ु ष ननरुज्ज हाॉभसयहन्छ-

नयभुण्डभारा रगाएय । ऩदभ गौतभ (१) चक्रऩथभा एक चक्कय झण्डा फोकेय कुभरुमौं हाभी

य, पेरय आइऩुग्थमौं ऩुयानै ठाउॉ भा टहडडयह्मौं ननयन्तय

तय ऩग ु ेनौं कटहॊ ऩनन, कतै ऩनन एउटा ित्ृ ताकाय घेया फाटहय । ऩूयै ित्ृ त घुभेऩनछ फल्र थाहा ऩामौं

हत्मायाहरुरे खोसेछन ्

हाम्रा झण्डा य नायाहरु

जसराई फनाएथे फाजेहरुरे

45

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ नतनै हत्मायाका विरुद्ध । टदनदहाडै िेश्माहरु

कुभारयत्िको नाया रगाउॉ छन ् य, फरात्कृत मुितीहरु

झुण्डाइटदन्छन ् तक्भाको रसकय फरात्कायीको छातीभा । जनत टहॉड्छौं हाभीहरु जनत फढ्छौं अगाडड

केिर ित्ृ तको िरयऩयी दौडन्छौं हाभी उहीॊ छौं, टहजो जसतै

हाभी उसतै छौं, ऩय् ुखा जसतै झण्डाहरु उही छन ् भट ु ु जसतै वप्रम,

नायाहरु उसतै छन ्

रोकगीत जसतै भीठा भात्रै पयक दे खखन्छ

झण्डा फोक्ने हातहरुभा

टहजो फरात्कृतहरु झण्डा फोक्थे

आज फरात्कायीहरु झण्डा फोक्छन ् धेयै टहॊड्मौं हाभी

तयय कटहल्मै ऩुग्थन सकेनौं चिऩथको घेया फाटहय ।

(२) शभाु काकाको कविता ऩहाडगञ्जको धुभैरो गल्रीभबत्र अॉध्मायो उनको जीिनजसतै एउटा सानो नछॉ डीभा चचमा फेचचयहे छन ् शभाु काका ।

िषौंदे खख भध्मयातसम्भ

जागा नै हुन्छ ऩहाडगञ्ज टुरयरट फजाय, ये रको ओहोयदोहोय भध्मयात कटे ऩनछ ऩनन

ऩहाडगञ्ज उसतै जाग्थछ ये रका भसट्डीसॉगै

46

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भसङ्गै टदल्री थकाुउॉदै हो, मी दि ु ै घडीभा शभाु काकारे

चचमा फेच्न उठ्नुऩछु

शभाु काका सुते बने

उनीसॉगै उनको योटी सुत्छ

गाउॉ भा श्रीभतीको ओठ-तारु सुत्छ य, छोयाका सऩनाहरु सत्ु छन ्

अथाुत ् शभाुकाकाहरु सुते बनेँ भेया बाइहरु सुत्छन ् -दे शैबयी दे श ब्मुॉझाउन शभाु काकाहरु

आधा ऩेटभै जागा यहन्छन ्- सधेऄबयी । 'ओ नेऩारी ! चाम भभरेगा?' 'जरुय साफ ! फैठो'

शभाुकाका िषौंदे खख वमसत छन ्

काकाहरु जी हजुयभै अभ्मसत छन ् । िषौंअनघ उनरे छोडेको दे शभा मनत कुसॉ पेरयए

त्मनत त उनका धोती ऩनन पेरयएनन ् तय, शभाु काका मी केही फझ् ु दै नन ्

दे शभा क-कसरे के-के फेचेको खफय अहॉ, उनी ऩत्माउॉ दै नन ्

न त ऩत्माउॉ छन ् आपेऄरे

आपूराई चचमासॉग फेचेको

आर्फनो उभेय य भसङ्गो जीिन फेचेको । ऩहाडगञ्जको साॉगुयो गल्रीभबत्र बनत्कएका उनका सऩनाजसतै एउटा सानो नछॊ डीभा

चचमासॉगै आपेऄराई फेच्छन ् शभाुकाका कसैरे दे श फेचेको सन् ु दा

आर्फनै छाती सुम्सुम्माउॉ छन ् य, खोक्दै बन्छन ्-

'एउटा साॉच्चीकै दे श त महाॉ ऩनन छ, फाफू ।'

47

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (३) मऺप्रश्न मसफेरा हाभी मसतो चौफाटोभा छौं जहाॉको सभम कसैराई थाहा छै न सभम सिमॊ ऩनन

सभमकाफाये अनभबऻ छ मसफेरा सभम

सिमॊ घण्टाघय खोनजयहे छ कनत फज्मो होरा ?

अफ उज्मारो हुन्छ फक अॉध्मायो ? अॉध्मायो कोठाभा घण्टौंदे खख

भातेय रडडयहे को जॉड्माहा झेऄ सभम आपेऄ अरभरभा छ कुन शताब्दी ? कुन दशक ?

कुन भटहना ? कनत गते ?

कनत फजे ?...... ऊ टदशा नचचनेय

दक्षऺणनतय हे रययहे छ ऩि ू ु खोज्दै ।

भ ऩनन चौफाटोभा अल्भभरएको छु य, सभम सिमभ ्

भसॉग प्रश्न गरययहे छ

मो कुन सभम हो, हॉ (४) सभह ू ऩीडा - १ ऩटहरा जराए जॊगर

फायी य रुखका ठुटाहरु जराए हाम्रा ऩुसतक

खाट, दयाज य कऩडाहरु नतनै खयानी खोज्नेहरुरे

अनन फोकाएय रगे खयानी हाम्रै नानीहरुराई ।

48

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ पेरय जराए भसॊगो खेतफारी गोठ य भेयो सुन्दय घय हे दाुहेदै विसतायै

जराए भसॊगै गाऊॉ

हाभी अशक्तहरु मसफेरा जाडोभा रुगरुग काॉप्दै मो ननजुन गाऊॉभा

उभबएका छौं ननिुसत्र उप ! पेरय आउॉ दै छ मतै

खयानी खोज्नेहरुको रसकय अफ त महाॉको

भाटो सभेत फाॉकी छै न

हाभी के जराएय खयानी टदऊॉ

साॉच्ची ! हाभीसॉग केही फाॉकी छै न मी जीणु शयीयहरु फाहे क के उनीहरुरे सिीकाराुन ् हाम्रो शयीयको खयानी ? (५) सभूह ऩीडा -२ नाक, कान, गारा...

सफैनतय चथए स-साना घाउहरु डण्डीपोय, रुतो, घभौया

अभरअभर दख् ु ने, चचराउने

साभान्म चथमो ऩीडा जीिनभा कसैरे हान्मो खट्ट ु ाभा फेससयी बफभसुएॉ साया साना घाउहरु थरा ऩयेँ

य केिर खट्ट ु ा द्ु खखयरृमो पेरय कसैरे काट्मो हात बफभसुएॉ भैरे ऩूयै शयीय

हातको ऩीडारे रुन थारेँ मसैगयी हाननमो भेयो

छातीभा, ढाडभा य साया अॊगभा अनन टाउकोभा...

मनतफेरा ऩूयै शयीयबयी

49

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ घाऊ नै घाऊ छन ्

तय अनन्तभ घाऊ भात्रै द्ु खखयहे को छ

अफ कुन अॊग हान्रा मसरे कहाॉ य कसयी दख् ु रा ?

हॉ..........................?

50

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (६) फागभती, अफ तॉ फग्नऩ न छु टहजोआज फाग्थभती सथीय छ

तय नदी त सहयको जननी हो नदी सभ्मताको आयम्ब हो य, सहय बनेको ।

नदी य सभ्मताको अन्त्म हो । हये क बफहान ऩण्डाहरुरे

भशिभरङ्गभा जर चढाउॉ दा फाग्थभती उत्तेनजत हुन्छ भख्ख ऩछु य दङ्ग ऩछु हत्मायाहरुरे ढोग्थदा सधेऄ

मी कुनै ऩाखण्डहरु फाग्थभतीरे फुझ्न सकेन फाग्थभती ! अफ तेऄरे कुयो फझ् ु नऩ ु छु अफ तॉ साॉच्ची फग्थनऩ ु छु । मी साया ऩुरहरु

तेयो शयीयभा तेभसुएका

षड्मन्त्र हुन ्, केफर षड्मन्त्र सफ ऩाखण्ड हुन ्, ऩाखण्ड

सफ कामुहरु तेया विरुद्धभा छन ् कनतन्जेर कछु स ् अझ अऩयाधीका रासहरु ?

य रास जरेको उज्मारोभा भुदाु डढे को न्मानोभा

कनतन्जेर यभाउॉ छस ् ? साॉच्ची फाग्थभती !

तेऄरे साया षड्मन्त्र विरुद्ध कुभरुन सक्नऩ ु छु

अफ तेऄरे फग्थनऩ ु छु । नदी त टदशासभेत पय् ेनसक्ने

हुनऩ ु ने हो वव्रद्रोही सिबािको तय फाग्थभती त रास ऩखखुएय फसछ अनन रासहरु जराइॉदा

त्मसकै उज्मारोभा आॉखा हे छु त्मसकै न्मानोभा आङ सेक्छ

51

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ कनत बन्ने फाग्थभतीराई

फाग्थभती अफ तेऄरे फग्थनऩ ु छु

साॉच्ची ! अफ तेऄरे फग्थनऩ ु छु । (७) एउटा बोलरको कविता बुइॊचारो गएऩनछ

भ त सुयक्षऺत हुन्छु झुऩडीभा तय नतम्रो विशार भहर ढल्नेछ

य, टक्क अडडनेछ एउटा श्रॊख ृ रा । हो, ननसॊकोच रुऩभा

हाभीहरु सडकभा मनतफेरा

एउटा ठूरो बुइॊचारो ऩखखुदैछौं जो कटहल्मै आएन मसअनघ

जसरे बत्काउॉ छ भहर ननदु मताऩि ु ू क य, सम्ऩन्न फनाउनेछ हाभीराई साॉच्चीकै सम्ऩन्न

हाभीसॉग हुनेछ मही झुऩडी जसको कतै बनत्कने ठाउॉ नै छै न तय नतभीसॉग केही हुनेछैन आर्फनो त्रासद् अतीत फाहे क

हो, हाभीसॉग केही छै न आर्फनो त्मसैरे हाम्रो केही गुम्ने छै न हाम्रो सम्ऩनत्त बन्नु नै केिर हाभी आपेऄ हौं ।

मी भहरहरु अग्थरा छन ्

हाम्रा ऩख ु ाुका हड्डीभाचथ उभबएका हो, महीॊ फसेय नतभी

फुननयहन्छौ षड्मन्त्रका श्रॊख ृ रा ढल्नेछन ् गराुभगुरभ ु सफै बरुइॊचारो आएऩनछ

जन्भदेऄ कात्रो फेयेय जनन्भएको ऩुसतौंऩस ु ताको हाम्रो इनतहास दे खेकै छौ है न,

अग्थरो भहरभा उभबएय ।

52

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ हो ऩक्कै हो

एकटदन बरुइॊचारो जान्छ

त्मसटदन सडकको कुनै बागभा भ यहे ऩनन/नयहे ऩनन ढल्नेछ नतम्रो भहर तय उसतै यहनेछन ्

हाम्रा मी झुऩडीहरु । (८) भ केही गददु न छतभीसॉग बो, नानच्दनॉ भ अफ नतम्रो गीतहरुभा

जहाॉ भेयै चीत्कायका शब्दहरु सॊगीतभा भडारयन्छन ्

य, भराई नै नजसक्माउॉ छन ् । साॉच्ची ! भ नाॉनच्दन मस आॉगनभा

भराई आर्फनै छानतभा उफफ्रएय

जफुजसती नननसपिी चचच्माए झेः राग्थछ (९) घाभसॉग -१ हये क नमाॉ बफहानीसॉगै

जफ भ उठ्छु उभॊगका साथ घाभ भेयो छे उ आउॉ छ

य, भसॉगै उज्मारो भाग्थछ घाभ् जसरे छुन््मो भेयो आसथाराई भ ऊजाु सनम्बन्थेँ

य, नतभसतक फन्थेँ

ऊ तुरङ् ु ग झुनण्डदै हौसमाउॉ ्मो हो, त्मही घाभ अचेर

चीसो फोकेय आउॉ छ सधेऄ

अनन न्मानोऩन खोज्छ भसॉग उज्मारो भाग्थछ भसॉग

अॉध्मायो य चीसोरे सेफकएको

53

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भ, टदन खोनजयहे को छु यगतको तातो

आॉखाको उज्मारो

भेयो वप्रम घाभराई

साॉच्ची ! हये क नमाॉ बफहानीसॉगै जफ उठ्छु भ उभॊगका साथ घाभ आउॉ छ छे उभा य, भसॉग भाग्थछ

उज्मारो य तातोऩना । (१०) घाभसॉग -२ भ पेरय मनतफेरा

बूभभगत अॉध्मायोको

उद्दण्डता वऩइयहे को छु । जफ हये क उज्मारोभा हौभसन्छु भ एकाएक

आर्फनै छामाॉ भेयाविरुद्ध

चगज्माइयहन्छ विद्िषक झेऄ उज्मारोसॉगै ऩातरो छामाॉ भेया विरुद्ध षड्मन्त्र गछु

भराई भन ऩदै न अॉध्मायो भ अॉध्मायोको वियोधी हुॉ तय, हये क अॉध्मायोभा

भ छामाॉफाट भुक्त हुन्छु जसरे नजसकॉदा नजसकॉदै

भेयो अनसतत्िराई चन ु ौती टदन्छ भ उज्मारो ल्माउॉ छु

छामाॉ नजसक्माउन थाल्छ भराई जफ घाभ बाग्थछ भेयो आकाशफाट रक ु े को अॉध्मायो

फढ्दै जान्छ य भराई छोप्छ हो, भ पेरय मनतफेरा बूभभगत अॉध्मायोको

उद्दण्डता वऩइयहे को छु ।

54

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (११) फाॉदयको कथा सामद डाबफुनरे झुट फोल्मो ऩस ु तौंदे खख मौटा फाॉदय अकाुको फायीराई

आर्फनो फनाइयहे छ हाम्रो छाती टे केय

उत्सि भनाइयहे छ

तय, अहॉ ! ऊ भान्छे फन्न सकेन । बफहानै उठे य हे छुु

भुकै पाॉडडएको छ फायीभा उही फाॉदयफाट

जो िषौंदे खख पाॉडडयहे छ

भेयो फायी, भसॊगो टोर, ऩयू ै गाउॉ ... फाॉदयहरु बत्काउॉ छन ् हाम्रा घयहरु

य फसछन ् अग्थरो रुखभाचथ जसराई घेरयएको छ अग्थरा ऩखाुरहरुरे

हो, भ फाॉदय खेद्दै जान्छु यीसरे चूय हुॉदै ऊ दौडडॊदै रुख चढ्छ

ऩखाुररे घेरयएको रुख

जहाॉ ऩारे फसेका छन ् विदे शीहरु

अभरकनत गभु रमो छु दै

अभरकनत धम्की थप्दै । फाॉदयहरु

कटहरे आपेऄ रछु न ्

य काॉढाभा ऩये य भछु न ्

कटहरे भनन्दय बत्काउॉ छन ् कटहरे गहना रुट्छन ्

जाइराग्थछन ् नननसपिी आइभाईहरुभाचथ

गाउॉ चुऩचाऩ फसछ

55

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ फाॉदय बनेकोय् इश्िय हो

फस ् गाउॉ फाॉदय ऩुज्छ । मग ु ौंदे खख हाभी

ऩीडडत छौं फाॉदयदे खख

चचथोरयएका छौं फाॉदयदे खख य, ये विजग्रसत छन ् हाम्रा भनसतरकहरु

भ िषौंदे खख एक्रै

रडडयहे को छु फाॉदयविरुद्ध

भराई थाहा छ याम्रोसॉग

मौटै फाॉदय कापी हुन्छ भसॊगो गाउॉ बफगानुराई । (१२) सडक य हाभी मही सडकभा बेटटमौं हाभी पेरय उसतै प्रेभसाथ

जहाॉफाट छुट्टएकाचथमौँ य रागे्मौं

आ-आर्फना भनन्दयनतय प्रेभ मा घण ृ ा

जाय मा प्रेभभका

सफै सडकभा बेट हुन्छन ् जफ भान्छे रे बेट्दै न टे क्ने थोयै जभीन

ऊ सडकभै आइऩुग्थछ

सडक मसतो आसथा केन्द्र हो जहाॉ सफै आउॉ छन ्

य, राग्थछन ् आ-आर्फनो फाटो । सडक चुऩचाऩ फसछ फाटहय फाटहय

तय प्रचयू ऊजाु फोकेय उपानभा डुब्ने गछु

हो, सडक सटहरणु छ जहाॉफाट टे क्छ जसरे

56

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ त्महीॊफाट सुरु हुन्छ य जहाॉसम्भ ऩुग्थनसक्छ त्महीॊ टुॊचगन्छ ऩनन उसको मात्रा

सडकै सडक टहॊड्दा

जहाॉ ऩनन ऩुग्थन सफकन्छ टाढा मा ननजकै कतै

जहाॉ गमो, त्महीॊ ऩचु गन्छ

तय ऩुग्थने भाध्मभ सडक नै हो । हो, ननकै ऩनछ हाभी

बेटटएका छौं सडकभा आ-आपूरे टे केका

धर ू ोहरु टक्टक्माउॉ दै । फगाउॉ छ अग्थरा रूखहरू

कोतये य त्मसका गटहया जया रडाउॉ छ विशार ढुङ्गा

य, फनाउॉ छ िारि ु ाको थुप्रो हे दाुहेदै साया गछु

एउटा फग्थदो खोरारे

घाभ ननबोस ् आकाशभा फत्ती फरोस ् शहयभा

मा, उल्टै घुभाइमोस ् ग्थरोफ चचहानफाट ब्मूॉझनेहरूद्िाया ऩानी नटहॉडी सक्दै न

खोरा टहॉड्नभ ु ा थाक्दै न । हो, शहय नऩसेको खोरा ननख्खय हुन्छ घाभजसतै साझा हुन्छ जूनजसतै

य, गनतिान ् हुन्छ हािाजसतै ए शहयका भान्छे हरू ! नहे प्नू गाउॉ को खोराराई ऊ भान्छे जसतै हुन्छ फगेय नसफकने भये य नसफकने

57

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ उसरे अझ धेयै फग्थनु छ

य, फगाउन फाॉकी छ अझै ऩानीको गनत नफझ् ु नेहरू । (१३) नानीहरूको कविता आॉसुको ऩोखयी, काॉढाको आछ्मान ् ऩीडाको जङ्गर, बोकको बोजन चचन्दै नन ् केही ऩनन

पूरका कोभर ऩत्रझेः

ओठ दे खाएय हाॉभसटदन्छन ् । उनीहरूका टाउका गनेय

उनीहरूका बािना फेचेय उनीहरूका कयङ् टे केय

काभरदासहरू जन्भन्छन्र ्/भछु न ्

खस्रा भ्मागत्ु ताहरू चचनल्रन्छन ् छे ऩायाहरू यङ्ग पेछु न ्

य, फुन्छन ् कनतरे भाकुये जारीहरू कारो सुरुङ्भा आसथा ऩढाइॉदा जफ उनीहरू ढोग्थछन ् घाभराई

आकाश फादररे ढाफकटदन्छ । (१४) ऩयन ानो कथा ताननयहे छन ् मुगौँदे खख सुऩराई ननकै गह्रौँ ऩाटोनतय उनै ऩीडडतहरू

जो चथचचएका छन ् मग ु ौँदे खख ननयन्तय

य, रोभबएका छन ् पेरय

अभत ृ ऩाइने आश्िासनभा

न्िायानदे खखको फर रगाएय

भसङ्गो ऩहाडको भदानी खेःचचन । मग ु ौँदे खख चभरयहे छ चि

रुया, रङ्गडा य कामयहरू बाचगयहे छन ् बूभभऩुत्रदे खख य, र्फमाॉफकयहे छन ् पेरय

58

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सभुद्र भन्थनका प्माकेजहरू

जफ नननसकन्छ साॉनच्चकै अभत ृ

हात ऩानेछन ् नतनै षड्मन्त्रकायीहरूरे

य, फग्थछन ् दे उताको िॊशज सधेःसधेः । हो मुगौँदे खख जायी छ एउटा खतयनाक खेर

जहाॉ रुटेया य षड्मन्त्रकायीहरू फननयहे छन ् इश्ियका अिताय य, भदानी ताननयहे छन ्

नतनै कभुठ बूभभऩुत्रहरू । मो मुगौँ ऩुयानो कथा हो

मो एउटा अभय कथा हो

मो एउटा चि कथा हो । (१५) इछतहास सारे इनतहास

हये कऩल्ट जुत्ता पेछु य, टे क्छ जफजुसती हाम्रा छातीहरूभा

नमाॉनमाॉ शैरीरे । हये क ितुभानरे

छारा भाग्थछ हाभीसॉग भसमो भाग्थछ हाभीसॉग

य, हाम्रै फायीभा सक ु ाउॉ छ हाम्रो छाराका टुिाहरू

हाम्रै कायखानाभा फनाउॉ छ हाम्रै यगत प्मद ूॉ ै

य, जुत्ता फनाएय टदन्छ

इनतहासको नजम्भाभा हये कऩल्ट हो, इनतहास पेरय आउॉ छ नमाॉ जत्ु ता फजादै

य, टे क्छ पेरय हाम्रै छातीभा । (१६) झ्मार य भान्त्छे

59

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ नछय्मो चचसो हािा जफ झ्मारफाट

उसरे झ्मार ढप्क्मामो चचसोराई योक्न ।

झ्मार ढनप्कएऩनछ

फाटहयै ऩय्मो सुगन्ध

जो फटहयहे ्मो िरयऩरय

झ्मारकै भबत्ताभा चचनप्रॉ दै य, थुननमो विचयो घाभ

जसरे कुदाए्मो आपूराई

भान्छे ब्मूॉझाउॉ दै ऩय् ूिफाट । नछदै आमो फकयण

य, उज्माभरमो अभरअभर अॉध्मायो कोठा

पेरय झ्मार खोल्मो उसरे

य, भबबत्रमो घाभ कोठाभा नछय्मो घाभसॉगै कोठाभा धर ू ोको भस ू रो

य, ह्िासह्िासी गन्हाउने अभभरो दग ु ध ऩनन । ु न् भान्छे हरू धेयैऩटक

झ्मार ढप्क्माउॉ दै /खोल्दै घरय उज्मारो डाक्छन ्

घरय गनधसॉगै बाग्थछन ् भेयो गाउॉ भा

थुप्रै िषुबो । ऩारयजात आन्त्दोरन चॉड ु ारेय फन्धनफाट

आॉऩ, फेर य ऩीऩरको ऩातहरूका

एउटी वििश फेहुरीको चाहना जसतो

60

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ उम्कन नसक्ने होइन भनु क्त ऩमाुियण नभभरेको भाटोभा

पुट्न नसकेको दाखको विरुिा होइन भनु क्त ज्मद ूॉ ो भान्छे को भट ु ु ज्मद ूॉ ो भान्छे रे हत्केराभा मसै ननचोनु सक्तैन एउटारे अकोराई भानैऩछु मसो गनुराई

तथावऩ होस ् गनु त्मो भट ु ु भत ु ु हुनेछ । ृ कको भट भण्डऩ भबत्र भन्त्रहरूरे कनत टदन छराउन सक्छ भुनक्तराई

के हो य भन्त्र भनु क्तको नननम्त ? रात्ते बकुण्डो होइन भुनक्त

बयौटे खेराडीहरूको छराउनराई मता य उनत होस गनु ऩछु मसतो सोच्नराई

भनु क्त साङ्राभा फाॉचधइन सक्ने फसतु होइन आकाश बयी ऩटहरे फाटै

तैनाथ गये य छरयता फाजाहरूको जभातभा

उडाउॉ छन ् शानन्तकाभी हातहरू सेता ऩये िाहरूको जोडा शानन्तका प्रतीकहरू, यक्ताम्म अन्तरयऺ

होस गनु विडम्फना हुनेछ रनु म्फनी य शानन्त ऺेत्र काॉिा य पसॉका बफऊ जसतो

ऩट्ट ऩट्ट पुटे य सभमअनुकूर भाटो य ऋतुभा झाॉचगदै , रहरयॉदै जान्छन ् आन्दोरन फनेय भुनक्तका चाहनाहरू

चॉड ु ारेय कचथत फभरमो फन्धनफाट

आॉऩ, फेर य वऩऩरका यॊ गीचॊगी ऩातहरूको । होस गनु ऩछु मनतखेय

ननधाुका भट ु ु ननचोनेहरूरे

शनक्तशारीका भुटु ननचोने हातहरू मता ऩनन तमाय छन ् एकऩनछ अको रसकय रागेय

(ऩग्थरेय ऩनन नतम्रो भुटुफाट कवितासॊग्रहफाट)

ऩष्न ऩ भन न ॊक्लभ

61

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (१) घाभरे कर्फमनु बन्त्दै न कर्फमु बन्नासाथ

गाई, बैसी चऩ ु राग्थमो

अॉध्मायोसॉगै ननसकेको भशतरे गदाु फल्न तमाय बएका ऩातहरू बइॉभै रम्ऩसाय ऩ-मो

हािा ऩनन कोठाभै चथचग्रमो तय त्महीँ कर्फ्रमक ूु ो सभमभा नै घाभ राग्थमो

चचसो ऩानीराई तताउॉ दै

चथचग्रएको हािाराई फाटहय ल्माउॉ दै

झमार, खाऩाको प्िारफाट सभेत भबत्र ऩसमो

त्मसको आगभनरे गदाु

नाङ्गोहरूरे न्मानो ऩाएको अनुबि ग-मो टहउॉ , जभेको ऩानी खभु स बमो जभभनरे आपूभा बएको ऩानीराई जगामो

तय बुइॉभा रुकेय फसनेहरू

घाभफाट फच्न जभभनभबत्र ऩसमो

ऩातहरू आगोको बफउ खोनजयरृमो घाभ चकुन थारेऩनछ

नतभीहरू एसीभा ऩसेऩनछ

घाभ झनै चफकुन थाल्मो । (2) यहॉदैनन ् अफ गरु न भाका ऩयम्ऩयाको नाभभा

कणाुरीफासीहरूरे गरु ु भाऩाराई ऩारेकै चथमो

उसको नमाॉनमाॉ डडभाण्डराई ऩुया गये कै चथमो भ्रभणको नाभभा

कटहरे ऊ ऩि ू ु राग्थमो

कटहरे ऊ ऩनश्चभ राग्थमो त्महाॉकाहरुरे ऩनन

आर्फनै यगत ननकारेय

62

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ उसराई बोजन गयाएकै चथए तय गरु ु भाऩा आपू नऩुगेको त्मसतो ठाउॉ भा फाघहरू उतादै छ रकफाट ओसादै

घाॉस खाएय फाॉचेका नत भग ृ का फथानभा आज पेरय घयघयभा सन्दे श ऩ-ु माउदै छन ् गुरुभाऩा टुॉडडखेर भबत्रै फसने

फाघको ननमन्त्रणभा भग ृ हरू फसने तय कणाुरीफासीहरु तमाय छै नन ्

ऩयम्ऩयाको नाभभा गरु ु भाऩाको राचग घोडेजात्रा चराई याक्न

अरुराई प्रिेश ननषेध गरयएको त्मो कम्ऩाउण्ड जोगाई याख्न

अफ अन्त्मरटी गरयन्छ ऩशऩ ु नतको साभुन्ने य गनु सक्दै नन ् कल्माण ऩशऩ ु नत अनन फाॉदयहरूरे ऩनन

य फाध्म हुनेछन ् फागभती हसतु ऩनन फगाउॉ न ।

(३) घाभरे कर्फमनु बन्त्दै न कर्फमु बन्नासाथ

गाई, बैसी चऩ ु राग्थमो

अॉध्मायोसॉगै ननसकेको भशतरे गदाु फल्न तमाय बएका ऩातहरू बइॉभै रम्ऩसाय ऩ-मो

हािा ऩनन कोठाभै चथचग्रमो तय त्महीँ कर्फ्रमक ूु ो सभमभा नै घाभ राग्थमो

चचसो ऩानीराई तताउॉ दै

चथचग्रएको हािाराई फाटहय ल्माउॉ दै

झमार, खाऩाको प्िारफाट सभेत भबत्र ऩसमो

त्मसको आगभनरे गदाु

नाङ्गोहरूरे न्मानो ऩाएको अनुबि ग-मो टहउॉ , जभेको ऩानी खभु स बमो

63

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जभभनरे आपूभा बएको ऩानीराई जगामो

तय बइ ु ॉभा रक ु े य फसनेहरू

घाभफाट फच्न जभभनभबत्र ऩसमो

ऩातहरू आगोको बफउ खोनजयरृमो घाभ चकुन थारेऩनछ

नतभीहरू एसीभा ऩसेऩनछ

घाभ झनै चफकुन थाल्मो ।

64

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ ऩूणु इन्त्पादा (बोजऩनय, हार: काठभाण्डौ नेऩार) सालरकको इछतहास य छनयीह लसऩाही उनम्रयहे को छ - घाभ काॉवऩयहे को छ - जाडो

ननख्खय कारो छ-सडक मही उऩिभभा उभबएय

रुॉ चगयहे को छ साभरक - एउटा भसऩाही इनतहास अभबरेखभा तऩ ्-तऩ ्-तऩ ्

यगत ननचोये य

उभबएको छ-साभरक

त्मही भसऩाहीको टाउकोभाचथ झनसकयहन्छ सभम

खयानी-खयानी इनतहासका ऩाइरा हे येय फीबत्स िानन्तका भत्ृ मुहरू सनम्झएय योइयहे को ननयीह फारकनतय पफकुएय कुनै कारुखणक य त्रासद

द्ु खान्त नाटकको अिसान कथाजसतो भौन छ - िषौंदे खख बमबीत मो साभरक

राग्थछ झय्माभझुरुभ पुटे को छ- सभमको भुटु य हे रययहे का छ - रज्जासऩद आॉखारे सशङ्कनत सभमराई

सभमको नतभसतक एउटा हुर आउॉ छ, हे छु य श्रद्धासभ ु न चढाउॉ छ साभरकनतय पफकुएय फयु आॉसु खसाउॉ दै

भमाुदाऩारकको अभबनमभा

सभस ु कान हे रययहन्छ-भसऩाही दनु नुमनतका प्रेकाडुहरू

सभनृ तकङ्फिट सभमको अको कोयस

ऩुन् आउॉ छ, हे छु य बािोत्तेजक उभबन्छ उही भमाुदाऩारको अभबनमभा

ििदृनरट फन्दक ु त्मतैनतय पकाुएय नयसॊहायको आरो यगत फगाउॉ दै

65

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ त्मही साभरकको ननऩुणता दोहोय्माउॉ छ - ननयीह भसऩाही । (प्रकाशोन्भुख कविता सॊग्रह अभबरेख अभबशेषफाट)

फासन श्रेष्ठ (हार: आलरुङ्गटन, बन्जुनीमा) दीमोको इछतश्री तेर हारुञ्जेर फल्ने मो फत्ती

प्रकाश त टदन्छ

आर्फनै भुनी अन्धकाय छये य त्मस अन्धकायभा

भनऩयी तन्त्र चराउॉ छ

जगराई प्रकाश छये को ज्मारा भरॉ दै आर्फनै भुनीको अन्धकायभा आर्फनो फचुसि फचाउन

नाना बाॉतीका खेर यच्छ सोझा भाननस विचया,

उ दीमोभा तेर थप्दै जान्छ प्रकाश ऩाउने आशाभा तय जान्दै न उ

प्रकाशको फदराभा दीमो भुनी

कनत अन्माम, अत्माचाय, भ्ररटाचाय

छरछाभ य कऩटराई ननयन्तयता टदई यहे को छ । अभरकनत प्रकाश ऩाएको फदराभा

उसरे जीिन नै आहुनत टदईसकेको छ अभरकनत आॉच ऩाएको फदराभा उसरे आपु नै बन्न बफभसु सकेको छ अभरकनत याऩ ऩाएको फदराभा

आर्फनो अनसतत्ि नै बफभसु सकेको छ । तय शामद

अफ उसरे कुया फुझ्दै छ

दीमोभा तेर हाल्दा हाल्दा उ बफसतायै थाक्दै छ

66

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ दीमो भुनीको अन्धकायभा बफसतायै ननमाल्न सऺभ फन्दै छ

त्महाॉ हुने कयतत ु हरुको ऻान हुॉदै छ अफ उ तेर हाल्न सहभत छै न दीमो ननभ्ने त्रासभा ऩनन छै न

तेर सफकने सन्त्रास ऩनन छै न

फरु, ननभ्न रागेको त्मो दीमोराई पू गये य ननबाउने फक

फरुञ्जेर फल्न टदने -

मस दोधायभा अल्झेको छ उ । तेर सफकई सक्दा ऩनन तुजक ु छोडेको छै न तनक्क तनन्कएय

फुढो खोकेय रबत्रए झेऄ

चधऩचधऩ गदै छ, झ्माप्ऩ ननभ्छ पेयी फल्छ,

तय सफैराई थाहा छ अन्ततोगोत्िा

मो ननबेयै छोड्छ । ब्रजेश खनार (काठभाण्डौ) कर्फमनु राग्छ ये यानतदे खख नै कर्फमु राग्थमा छ ये बन्थे तय खै त

ऩहाडरे धेयैफेय छे क्न सकेन कारो आकाशराई च्मातेय उज्मारोको फकयण छरेय घाभ त उदाएयै छोड्मो

कर्फमर ु े घाभराई छे क्न नसक्ने यहे छ यानतदे खख नै कर्फमु राग्थमा छ ये नननक्रनु है बन्थे तय खै त

चयाहरु त चचयबफय चचयबफय गदै

झुन्ड झुन्डभा चायो खोज्न उडेयै छोडे

67

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ कर्फमर ु े बोको ऩेटराई योक्न नसक्ने यहे छ कर्फमु राग्थमा छ ये

चऩ ु चाऩ फसन,ु हल्रा नगनु ये बन्थे तय बफहानी बएको सॊकेत गदै यात सफकमो है

अनन टदन आउॉ दै छ बनेय बारेहरू फासेयै छाडे

कर्फमर ु े जागयनको आिाजराई ऩनन छे क्न नसक्ने यहे छ ।

बयत फागरङ न े (भहायाजगॊज, काठभाडौं) (१) फादशाहको नाउॉ भा नतभीराई

सॊसायको सफैबन्दा

भहाभूखु भान्छे बननमो बने

के नतभी आऩत्ती गने छौ ? सफै द्ु खीहरु बन्दा अथिा

सफै गयीफहरु बन्दा

भहान हुनुको अथुभा घभण्डको तराउभा डुबफयहे का छौ नतभी नतभीराई

सफै भबखायीहरु बन्दा ऩनन कङ्गार बननमो बने

के नतभी प्रनतिाद गने छौ ? मनतफेरा

भ नमाॉ कविता रेखखयहे को छु य कविताको विषम

एउटा दरयद्र चरयत्रको भान्छे राई नै फकन नछानॉु ? भ मटह सोचीयहे को छु भेयो कविताको नामक

इनतहासको खरनामकराई नै फकन नफनाउॉ ?

68

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सॊसायका सफै सुन्दय पूरहरु

ननचोये य उत्ऩाटदत सुगनन्धत अत्तय सुॉघेय

जीिनको कठोय तऩसमाराई रात भारययहे का खरनामक भहोदम

के मो विषम ननतान्त आऩत्तीजनक हुनसक्छ ? आर्फना तथाकचथत हत्केरा फपॉजाये य

उज्मारो छरययहे को सम ु ाई ू र

नतभी हये क टदन छे कीयहे का दे खखन्छौ नननसपिी डुभरयहे को हािा

य मी विशार ऩहाडहरुराई

नतभी अहम्ऩि ु भुट्डीभा अड्माएय ू क सभमसॉग नजनसकयहे का बेटटन्छौ मी काराऩत्रे सडकहरु

जसराई ननभाुण गये का छन ् हजायौं/राखौं ज्माभीहरुरे जफ नतभी ननसकन्छौ

याजषी अभबभानका फट ु ऩटहये य मी सडकहरुभा

नतम्रा अहम्हरु बनीयहे का हुन्छन ् मी सडकहरु नतभीरे फनामौ जसतो नतभीरे अरु थुप्रै फनामौ

-औॊराभा गन्न सफकने, ऩाठशारा भनन्दय केही ऩूर कुरेसाहरु)

अरु धेयै नतभीरे आर्फना राचग विराभशताका ताता य चचसा भहरहरु फनामौ

य नतभीरे इनतहासको राचग

आर्फनै चचहान यटहत भत्ृ मु फनामौ । कुनै टदन

भ विश्िास गछुु

नाॊचगने नतम्रो मो अभबभान

हान्स एर्ण्रडुसनको िादशाह जसयी य भेयो दध ु े छोयोरे दे ख्ने छ नतभीराई

69

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सफै बन्दा ऩनछ य ऩटहरे

नतभीराई अरु सफैरे बन्दा ऩथ ृ क

के नतभीरे कटहरे काहीँ इनतहास ऩढ्ने गये का छौ ? (२) ऩरयितुन एकाएक दे शभा

धेयै कुयाहरु उल्टा बईयहे का छन ् । जसतो्

तसकयहरुरे

सॊयऺक फन्ने शौबाग्थम प्राप्त गये का छन ् हत्मायाहरुरे

जीिनको गीत गाउन थारेका छन ् केही फरात्कायीहरु

सुन्दयी प्रनतमोचगताका

जज ् य आमोजक फन्न ऩुगेका छन ् केही खानदानी भनू तु चोयहरु

टदनयात इश्ियको आयाधना गदै छन ् य ब्मभबचायीहरु

सयकायी ये डडमो य टे रीभबजनभा

सदाचायका ब्माख्मा गरययहे का छन ् । केही कारा ब्माऩायीहरु

याता-यात भनन्त्र ऩरयषदभा ऩग ु ेका छन ् शब्द चोयहरु यानररम कवि बएका छन ् य प्रऻाको अथु नफुझक े ाहरु

प्राक्षऻक ब्मनक्तत्िभा फढुिा हुन ऩुगेका छन ् । केही भाॊशहायी जसाुफहरूरे

शानन्तको ठे क्काऩट्टा हात ऩाये का छन ् यानररम ढुकुटी रुट्नेहरु

भ्ररटाचाय वियोधी अभबमानभा नामक फनेय टहॊडीयहे का छन ्

यारर छाडेय ऩरामन बएकाहरु चाटहॊ टहजो-आज

सफै बन्दा ठूरा याररिादी फनेय उफफ्रयहे का बेटटन्छन ् य ऩयम्ऩयाका ऩहये दायहरु

70

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सितन्त्रताका याग अराप्न तॉछाड-भछाड गरययहे का छन ् । घण्टाघय

ऩनन विरखिन्दभा छ

कुन टदशा तपु घुम्नु ऩछु अफ उसरे भान्छे हरु कसयी सोच्दै छन ् ? मी सफ ऩरयितुन फाये । एकाएक दे शभा

धेयै कुयाहरु उल्टा बईयहे का छन ् । (३) रक्ष्म रड, य आखखयसम्भ रड ढल्ने छै न जिसम्भ

फादशाहको अभबभान नतम्रो ऩाउभा ।

बीड, य अनन्तभसम्भ बीड सफकने छै न जिसम्भ

ब्मभबचायको फन्दक ु भबत्र कुरुऩ गोरी

बाॉचचने छै न फन्दक ु को कुन्दा

य कटिासका आतातामी राठाहरु बत्र ्यो ऩहाड शरयय साभू । फढ, य त्महाॉसम्भ फढ

जहाॉ ऩुग्थनु छ नतभीरे-फढ बेटटने छै न जिसम्भ

मूद्धको अनन्तभ रक्ष्म

नतम्रो इच्छाको दनु नमाॉ । फन, य बविरमको ननभभत्त फन जॊगरी याज उखेल्न

सक्ने छै नौ जिसम्भ नतभी ऩहाड फन

य फकत नतभी शटहद मा भान्छे फन ।

रुऩा जोशी

71

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भ महाॉ छन अन्धकाय सडकभा नाया दनन्कमो

याॉको जर ु स ु को जोसभा

फरेको टामयको ज्िारारे ियऩयका घयहरूभा भसन्दयू ऩोनतमो

भाचथ आकाशभा

फस ् केटह तायाभात्र चचहाइ यहे का चथए आकाश नतय तनम्सएको दयफायको फज ु ाुरे

नप्रक नप्रक गदै

जनताराई बन्न खोज्दै ्मो "भ माॉ छु"

"भ माॉ छु!" भहे श प्रसाईँ भनक्तक कामयहरू भनु डयाउॉ छन ्

िानन्तको इनतहास शहीदको फभरदानफाट शुरु हुन्छ नाभदु हरू भारयन डयाउॉ छन ् शानन्तकोय् इनतहास तानाशाहको चचहानफाट शुरु

हुन्छ ।

भातक ृ ा ऩोखये र (हार: काठभाण्डौ) सेतो दयफाय सेतो दयफाय प्रत्मेक यात

हे रम्फक ू ो फेऄसराई फरात्काय गछु कारे काभी य गोये घतॉको ऩभसनारे नुहाउॉ छ

मो फसतीभा घाभ राग्थने कुया

72

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ ऊ सुन्नै चाहॉदैन

आठ िषुअनघ एक टदन

यातकै सभमभा बए ऩनन

फादररे अभरकनत भुख खोल्मो

जूनरे आर्फनो अफकनत रुऩ दे खामो हो त्मो टदन,

सेतो दयफायरे कर्फमक ूु ो घोषणा गय्मो । त्मो दयफायभा

भान्छे का कयङ्गका सायङ्गीहरु कुनै चाडुऩिुभा/कुनै उत्सिभा फेसुयसॉग फजाइन्छन ्

खै ! कनतराई थाहा छ ?

त्महाॉ भान्छे को यगतको ऩज ू ा चल्छ फारकका ओठहरु

सिाटदरट बोजनभा गननन्छ अनन त्मो दयफाय

आरो यगतको सिीभभङ्गऩर ु

सजाएय याखखएका ऩूिज ु का खप्ऩयहरु

अऻात धुम्रकेतु य उरकावऩण्डका चचत्रहरु मही हो त्महाॉभबत्रको सन् ु दयता । अदारतका प्रत्मेक भभभसरहरुभा हाभीहरु सफैरे हे ये हुन्छ ऊ चेतनासॉग भुद्दा रड्छ

जेरघयहरु सनजुभभनभा साथ टदन्छन ्

बइ ु ॉचारोको सच ू ना ऩाएको म्माद फोकेय अचेर ऊ िरयऩरय ननहाल्छ हाम्रो फसतीको फीचभा

उसको चरन फेग्थरै छ ।

उसको वमिहाय फेग्थरै छ । भनयायीप्रसाद लसग्दे र (गोकणु काठभाडौँ ) (1) आगो आगो त

करभफाटै राग्थमो

73

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ बफत्थाभा अरूरे

सडक कारो ऩाये । सत्तारे

साटहत्मराई

अनत्ु ऩादक ठान्छ श्ररटा सधेः

अग्रगभनको ये खा खखॉच्छ ऩयम्ऩया ननमनत

सिान्तसुखामभा यम्नेय ्

सुजक

आतङ्ककायीबन्दा कभ छै न

शवद सॊसाय

बाि विम्िभा एउटा ये खा खखचेय सधेः ऊ

अॉध्मायोफाट उज्मारेा िभश् उज्मारो

हुॉदै धप्ऩ ननभ्छ (2) फिण्डय भाचथ को छ ?

फकन आदे श गछु भाचथकोरे ?

को हो भाचथको ?

कसरे ऩठामो भाचथ ? वऩटटनु बुटटनु

दबफनु नै छ बने

फकन भाचथ ऩठाउने ?

74

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ ए भाचथको सिाॉठ,

एक ऩटक तर फसेय हे य तर कनत

डयराग्थदो हुयी छ आॉधी छ, फिण्डय छ जे छ, तर छ भन छ बने

तरको नसथनत हे येय

नतम्रो भन क्िाॉ क्िाॉ रुन्छ मादि चाऩागाईं (फफय भहर काठभाण्डौ) (१) तॉराई ऩछछका वऩॊढीरे प्राकृछतक इछतहासभा ऩढ्नेछन ् तॉ टहॊस्रक बईस ्, अि जा

तॊराई ऩनछका वऩॊढीरे प्राकृनतक इनतहासभा ऩढ्नेछन ् तेयो िाससथानको सतयीम वमिसथा भभराईएकै चथमो तेयोराचग मथेरट जोहो गरयएकै चथमो,

अरुराई बन्दा कनत कनत िेसीनै चथमो तेयो विचचत्र रुऩ ढॊ गको कदय िाऩत

तेयो ननयन्तयको िढ्दो भाग ऩनन सकेसम्भ ऩ-ु माएकै हो राग्थछ, तराई त्मो कभ बो तेःरे िखु झनस

फक सॊयऺणका ऩऺऩोषकहरुको विशेष अनुयोधभा तेयो अनसतत्ि ननबुय चथमो तैरे अन्म जीिको अनसतत्िभा हभरा गरयस तेयो उऩद्रो िढदो छ

एकटदन एउटाराई ठोक्छस ्, अकोटदन अकोराई चचथोछु स आर्फनै खोयगोठभा सभेत विध्िॊस भच्चाई यहन्छस

कनत सहुॊ तेयो भख ु ु हठ तेयो विभशरट आिश्मकता ऩयु ा गनु सॊयऺणिादीहरुरे बने

बैरे तेयो खाना सुसिाद ु िनाउन आर्फनै वऩड्मौराका पाल्सा पाल्सा काटे य ऩनन टदएॊ भेयो भासु त पेयी ऩरामो, हट्न केही खाटा भात्र के िाॊकी चथमो एकनछन अनघ सन ु ें, तॊराई त भेयो नर ्योको सिाद ऩो चाटहमो ये हये ..... तेयो िुवद्ध कटहल्मै ऩराएन

75

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ तॉराई आर्फनो जानतबन्दाऩनन आपु ठूरो बन्ने घभण्ड छ, जानतभोह ऩनन छै न आर्फनो यऺकबन्दाऩनन भहत्िको आपु बन्ने भ्रभ छ िैसभा उन्भत्त ठे ट्नाझेऄ िाहूिरको दम्ब छ तॊराई आर्फनो िाटो खर ु ा बएय ऩुगेन, तॊ अकाुको िाटो िन्द गने भाग गछु स ्

दे िताको आभशिाुदरे ऩुगेन, भन्दीय य भनू तु भाचथनै आॊखा रगाउछस ् सुनको अण्डारे बएन, कुखयु ीभै हभरा िोल्छस ् कसरय सहुॊ तेया ऺुद्र ऩयाकारठा

अि ज्मादै बो, भ एक्रैरे थाम्न सनक्तन, अि थाम्ने चाहना ऩनन ५ ैन

भैरे आज छाडेऩनन, भ ऩनछ अरुरे तराई छाड्ने छै नन ् .... तेयो िेहोयै छै न नयबक्षऺ बएऩनछ तेयो भत्ृ मु सॊयऺणिादीहरुरे ऩनन योक्ने छै नन ् तेयो सजीि अनसतत्ि अि त भैरे चाहे य ऩनन िचाउन सनक्तन तॊराई ऩनछका वऩॊढीरे प्राकृनतक इनतहासभा ऩढ्नेछन ् (२) भराई भनरसडकभा दहॊड्नन छै न सडकभा कर्फमु छ

भाननसहरुराई टहड्न भनाही छ ...ऩास चाटहन्छ ये तय, भैरे मो ऩनन दे खें फक सडकभा

कर्फमभ ु ा ऩनन कुकुयहरु बने सिच्छन्द, विना ऩास टहॉडीयहे का छन सडकभा कर्फमु छ

भाननसहरुका अचधकाय चेप्र्टाईएको छ

घयघय गई भाननसहरुराई धम्कमाउने काभ बैयहे छ, तसाुइॉदै छ

तय, भैरे मो ऩनन दे खें फक भहरहरुभा भच्छडहरु यजाई गयीयहे छन आज महाॊ कर्फमु छ

भाननसहरुराई भुरसडकभा ननसकन िन्दे ज छ

भाननसहरु जभीनभै टहॉडीयह्रे छन ्, उनीहरुराई अन्तै कतै ऩुग्थनु छै न जभीनभा टहॊडन नजान्नेहरु, भुरसडकभा टहॊड्दै गये का दे खखन्छन त्मो भुरसडक, जसराई ऩछ्माउॊ दै जाॊदा दे श िाटहयै ऩचु गन्छ यञ्जन कनभाय (ककतीऩनय) झनक्नन ऩछु नायामणदहटी मौिनका यसहरु चस ु ेय पूरहरुको

76

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ भोटाएको हो नायामणटहटी पसॉजसतै जीिनका उजाुहरु सोसेय पूरहरुको

भानत्तएको हो नायामणटहटी साॉढे जसतै नायामणटहटी त्मसै कहाॉ ठडडएको हो य ?

ऩभसनाका बेर फगाएका हुन पूरहरुरे कहाॉ त्मसै यॊ चगएको हो य नाय।मणटहटी ? ऩौयखको खोरो चराएका हुन पूरहरुरे नायामणटहटीका प्रत्मेक भबत्ता य भबत्ताभबत्रका इट्टाहरुभा

प्रत्मेक द्धाय य द्धायभा कुटदॉ एका फट्ट ु ाहरुभा पूरहरुरे ऩभसना चुहाएका हुन साभ्मु ऩोखेका हुन श्रभ छये का हुन पूरहरुरे

धेयै पूरहरु मौिनका यसहरु

साट्दा साट्दै नायामणटहटी सॉग ओइभरएय झये

धेयै पूरहरु जीिनका उजाुहरु ऩोख्दा ऩोख्दै

अनसथऩञ्जय बए चोइटटए

चेवऩए नायामणटहटीभा अझै नऩुगेय ऩौयख य ऩभसना पूरहरुको यगत भाचगयहे छ नायामणटहटी तय आन्दोभरत छन ् पूरहरु मनतफेरा

जीिन उत्षगु गये का

शहीदहरुको इनतहास फोकेय सॊगीन थावऩयहे छन ् पूरहरु मनतफेरा

सितन्त्रताको नौरो बग ू ोर टे क्न जीिन मद्ध ु भा होभभएका पूरहरु ऩनछ हट्दै नन ्

फरु ऩनछ हट्नु ऩछु नायामणटहटी

77

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ झुक्दै नन ् पूरहरु

फरु झुक्नऩ ु छु नायामणटहटी । याकेश काकी (हार: क्मानाडा) गजर: प्रजातन्त्र दरेय दभरदै नन ् अफ दभरनु दभरएका जनताहरु

पारेय पाभरदै नन ् अफ पाभरनु पाभरएका जनताहरु नझुक्माऊ नरोबाऊ नदे खाऊ झुठैझुठका प्ररोबन छरेय छभरदै नन ् अफ छभरनु छभरएका जनताहरु

सन्तानै भायी भाननस पुटाइ बो नखेर पोहयी खेर खेरेय खेभरदै नन ् अफ खेभरनु खेभरएका जनताहरु ताक, ऩडकाऊ फन्दक ु , टहकाुऊ कनत टहकाुउछौ

ढारेय ढभरदै नन ् अफ नढल्ने गरय उठे का जनताहरु जभ ु यु ाएय उटठसके अफ सफैरे एकै भट्ड ु ी कसीसके

ऩेरेय ऩेभरदै नन ् अफ ऩेल्नै नसफकने अग्राठ जनताहरु रोकतन्त्रको घाभ उदाउॉ छ नछे क अस्रुग्थमाको फादररे

चारेय चाभरदै नन ् अफ ननणुम गनु ननसकेका जनताहरु नििषुसॊगसॊगै बाॊचौं वऩॊजडा उडौं सितन्त्र नबभा

जेरेय जेभरदै नन ् अफ अदम्म शक्ती-ऩञ् ु ज जनताहरु याजि (हार: अभेरयका) (१) रोकतान्न्त्रक नेऩार हे सठ भहायाज

नतभीसॉग ििुय मोजनाहरू जनत छन ् सफ सखाऩ हुॉदैछन ्

दे शका हये क नागरयकरे

आर्फनो आॉगनको सीभा तोडडसके

78

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ अफ नतम्रो दयफायको हये क ऩखाुरभा

िषौःदैछ कयोडौँ ऩाइताराको प्रहाय धूरो हुॉदैछन ्

नतभीरे ठड्माएका अियोधका इॉटाहरू अफ एक नमाॉ जग फसदै छ रोकतन्त्रको फन्दै छ नमाॉ

सितन्त्र

रोकतन्त्र नेऩार (२) सॊघायभा साॉझ बैसक्मो

सखायभा ननसकेको िानन्त

राखौँ भाननससॉगै सडकभै छ चाहे यात होस ्

कठ्माङ्चग्रॉदो विहान होस ्

िा टदनको प्रचण्ड घाभ होस ् िनन्त

नागरयकहरूको नाया, जर ु स ु , प्रनतयोधसॉगै सडकभै यहनेछ

घय घयफाट नननसकएका भाननसहरूको घय पकुने भागु सितन्त्रता हो

िनन्त त्मसैभा साभेर छ घय कोही पफकुएका छै नन ् साॉझ बै सक्मो

चयाहरू गॉुड ऩभससके

तय भाननसहरू आर्फनू अभबमानभा फाटहयै छन ् धेयै यात

धेयै घाभ

79

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ धेयै सीत

धेयै िषाु वित्रा

सडकभा िनन्तको

मस ऩटक भाननसहरू

सितन्त्रता भरएयै घय पकुने छन ् । (३) ििुता सभाप्तीको मनद्ध ऩटहरे भभात्र तातेको चथएॉ अरु चचसो चथए तय दे खेको

कृरण मादिराई ऩनन नतमो कृरण थाऩाराई ऩनन नतमो

कृरण विश्िकभाुराई ऩनन नतमो कृरण उऩाध्मामराई ऩनन नतमो कृरण चौधयीराई ऩनन नतमो कृरण बज ू ेरराई ऩनन नतमो

कृरण भहतोराईराई ऩनन नतमो कृरण ताभाङराई ऩनन नतमो कृरण याईराई ऩनन नतमो

कृरण भरम्फर ु ाई ऩनन नतमो कृरण श्रेरठराई ऩनन नतमो

कृरण डॊगोरराई ऩनन नतमो

नदख ु ेको कुनै कृरण फाॉकी चथएनन ् तय तातेको भभात्र चथएि अरु सफ कृरण चुऩ चथए ििुयताको प्रत्मेक ऩाइरा

हये क कृरण सटहयहे का चथए य भभात्र कयाइयहे को चथएॉ

तय अफ सफ कृरण याॉनक्कएका छन ् सफको हातभा छ गानन्डि

सफ दासत्िको सभाप्तीभा छन ्

सफ कृरणहरुको साभुदानमक नेतत्ृ ि छ मो कुरुऺेत्रभा

भसपु गीताभात्र छै न िाइिर ऩनन छ कुयान ऩनन छ

80

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ मसभा िद्ध ु का भहािीयका

ऩैगम्फयका खरक ऩनन छन ् मसभा

गान्धीका भाक्सुका भाओका

बोल्टामयका

रेभरनका ऩचथक ऩनन छन ्

मो ििुयता सभाप्तीको शभ्म मुद्ध हो मो टुॊचगनेछ रोकतन्त्रभा

(४) तानाशाह अस्िस्थ छ सभा ाय छ

तानाशाह असिसथ छ दे शबय

नाया, जुरुस, वियोध

य जनरहयको ननयन्तय प्रिाह छ तय सभाचाय छ

तानाशाह असिसथ छ िैद्महरू दौडधऩ ु भा छन ् तानाशाह असिसथ छ तानाशाहसॉग

शैननक, ऩुभरस य बाटहरू भात्र छन ् तानाशाह असिसथ छ

जनता भनु तमाय छन ् तानाशाह असिसथ छ तानाशाह असिसथ छ

तानाशाहसॉग विचाय छै न तानाशाह असिसथ छ

तानाशाहसॉग फन्दक ु छ, दभन छ, प्रहाय छ वििेक छै न

81

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ आर्फनै कतत ूु रे

तानाशाह हसिसथ छ राखौँ नजता सडकभा छन ् वमाऩक धय-ऩकड

गोरी-गट्डा प्रहाय छ

िानन्त सपर हुॉदैछ

तानाशाह असिसथ छ सभाचाय छ

तानाशाह असिसथ छ

िैद्महरु नाडड छाभभयहे छन ् ।

82

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ याजेन्त्र शरब (खाठभाण्डौ) याजाको ऩछन भन दख् न छ य ? एक टदन भराई ऩनन

याजा फन्न भन राग्थमो

है कभ चराउन भन राग्थमो अरुहरुको अनुहायभा

डय य त्रास दे ख्न भन राग्थमो फन्दी फनाएय अरुराई

अट्टहास गनु भन राग्थमो भन त राग्थमो

तय याजा कसयी फन्ने...

सोच्दा सोच्दै एउटा जुनक्त पु-मो याजा नफने ऩनन

याजा जसतो काभ गनु सक्ने जनु क्त भैरे एउटा ठूरो वऩॊजडा फनाएॉ

य ऩाॉच जोय चया फकनेय त्मसभा थुनेँ त्मसै टदन भैरे अरुको अनुहायभा डय य त्रास दे खेँ

रट्डीरे घोच्दै है कभ चराएॉ अट्टहास ऩनन गयें ।

एक नछन ऩनछ फकन हो कुनन्न भ जोड जोडरे रुन थारें

(जाफो कवि कनत फेय याजा फन्न सक््मो य?) खोरेय वऩॊजडाको ढोका

भैरे चयाहरुराई भक् ु त आकाश टदएॉ ऩीडा अभरक कभ बमो य भ रुन

छाडेय आकाश हे यी यहें

चयाहरुको भुक्त आकाश

त्महीॊ आकाशफाट एउटा चयारे भराई प्रश्न ग-मो के याजा ऩनन रुन्छ

य मसयी आकाश हे छु ? याभगोऩार आशनतोष (सनिणुचोक, सल्राघायी, बक्तऩनय-१७)

83

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ (१) आह्िान भभभभुये नहुॉदै

बारेरे डाक हाल्नेबफनत्तकै, ननयॊ कुश यातका विरुद्ध हाभी उठौँ

हाम्रो उठ्ने फेरा आएको छ मो जोश सुक्न नटदन

ताऩ सेराउन नटदन, भौका नचुक्दै हाभी जभ ु यु ाऔँ

हाभी जुट्ने फेरा आएको छ । नतभी-हाभी उठ्नअ ु नघ

फायीभा पूरेका भसभम्रक भरएय उठौँ नतभी-हाभी जट् ु नअ ु नघ सिच्छन्द उड्न सक्ने

गणतानन्त्रक रोकतन्त्रको रक्ष्म भरएय उठौँ हाम्रो गराभा यहे को भुनक्तको गीत ऩुसतकभा यहे को ऐनतहाभसक गाता

हाम्रो आॉखाको सभािेभसक इन्द्रे णी प्राकृनतक यङ्गीन यचना

दापाभा गाईने सासकृनतक धूनहरू, भेराभा गाइने रोकधन ू हरू तीजभा गाइने गीतहरू, हात फजायभा राइने प्रीतहरू रोकतन्त्रको विहान हे नु रारानमत जात्रह ु रू

टुङ्गनाबरय रोकतन्त्र गाउनेहरू, भादरुबरय गणतन्त्र फजाउनेहरू

चधभेफाजा, बुसमाम ्, भुसमाम ्, भद ृ ङ्ग, सहनाइबरय इन्द्रे णी नचाउनेहरू भनसतरकबरय

यावऩरो सम ु िीय इनतहास जन्भाउनेहरू गणनामकहरू ू , रक्ष्म चुम्न हौसमाउने टोरी नाइकेहरू

होरटे .... क...... हेःसे क...... क.... को नाया भरएय जो जहाॉ छन ् त्महीँफाट उठौँ

हाम्रो उठ्ने फेरा आएको छ । हाम्रो सिणु छाती,

हाम्रो उरौऄदो सिय, हाम्रो सङ्कल्ऩ ननयॊ कुशता विरुद्ध रड्ने

हाम्रो जोश, हाम्रो बातत्ृ ि, हाम्रो यानररमता उठे ऩनछ

84

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सिाभबभानका ती साया कथा भरएय उठौँ अभय इनतहासका राचग

रोकतन्त्र य सितन्त्रताका सियहरू भरएय उठौँ हाभी शानन्तका दत ू हौँ मुद्ध हाम्रो यगतभा छ

हाभीभाचथ राटदएका घखृ णत ननयॊ कुशतन्त्रका विरुद्ध शॊखघोष बइसकेको छ

सत ु ेकाहरू उठौँ, उठे काहरू टहॉडौँ य टहॉडक े ाहरू, दौडौँ

जो, जहाॉ, जसयी छन ् त्मसयी नै उठौँ जे, जनत छ त्मही भरएय उठौँ

आिाज भरएय, करभ भरएय, टहम्भत भरएय य थारौँ भनु क्त सॊघषु रोकतन्त्रका ऩऺभा

हाभी उठे मुग उठ्ने छ

रोकतानन्त्रक गणतन्त्रभा

भुसकाउने छ शानन्तको विहानी.... (२) इश्िय य पूरहरू-१० ऊ पेरय आमो

करयमातन्त्रको नमाॉ भोडेर भरएय उसरे प्रऺेऩण गय्मो

आउने बफनत्तक्कै भ्रभको अको खेती य फन्द गनु खोज्मो सफैको भुख

कङ्ुखमूु रगाएय ऻानको आॉखीझ्मारभा कोचेय कर्फमु कानको ऩदाुभा

रादे य ननषेधाऻा कुभायी गणतान्त्रीक यहयहरूभाचथ करयमाका प्रितुक ब्मसत छ

गीताका ऩाठहरू िणुन गनु यािणयाजभा हत्मा गये य गबुभबत्रको फुद्धराई

फनञ्चत गये य सुसुचचत हुने हाम्रो अचधकायफाट हाभीराई पेरय प्रजाभा सीभभत गनु खोज्मो । सफैराई थाहा छ ऊ को हो ?

85

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जसरे हनन गये को छ

हाम्रो साुिब ु ौभसत्ता य रोकतानन्त्रक गणतन्त्र ऊ आपूराईय् इश्िय बन्न रुचाउॉ छ,

अनसथयताको भुकुट ऩटहये य ढुङ्गाकोय् इश्िय ऩाइरा ऩाइराको चचाु चराउॉ छ आङ्खनो जफ फक

खन ु वऩएय अथुहीन फाॉचचयहे का छन ्

ऩभसनारे कय नतये य साुिब ु ौभ पूरहरू ऊ आभ हत्माया हो

ऊ दस ु प्रमास गछु भेटेय हानेहरूको इनतहास

रेखाएय आङ्खनो करुभशत नाभ फकताफका हये क ऩानाहरूभा ऊ करयमाको प्रितुक, ऩटभख ु ाको अनऩ ु त ु भ फद्ध ु उसराई इनतहासको ऻान छै न

मो ऩनन थाहा छै न उसराई फक पूरहरूको िॊश नाश हुॉदैन

ऊ दस ु साहस गछु धकेरेय सभ्मता ढुङ्गे मुगभा अदबत ु दस ु िप्न छ उसभा

वऩताको जसतै एकतन्त्रीम जहानीमा यात ल्माउने ऊय् इश्िय हो

करयमाहरूको कचथतय् इश्िय

पूरहरूको ऩौयख य िभरदानरे ननभभुत फगेःचाराई ऊ फयाजुहरूको हुकुभी याज्म बन्छ ननषेचधत छन ् पूरहरू

आङ्खनै फगेःचाभा ननननुभेष, ननयिचध पूल्न मग ु नामकहरूरे अजाुऩेको रोकतन्त्रभा उसको करयमातन्त्र

दन्केको िानन्तको आगोरे जराउनेछ करयमाको फोझ खियदाय करयमा !

ऩुखाुको नाभ बजेय पूरहरूभाचथ ताण्डि नाच्न ऩाईंदै न पूरहरू

बत्र ्या शाही ढोके, ऩारे होइनन ् तमाय हुने छै नन ् कटहल्मै

86

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ गरयटदन िभसमत नतम्रै नाभभा

फरू तमाय हुने छन ् पूरहरू धुजाधज ु ा हुन तमाय हुने छन ् आपू पूर हुनक ु ो गौयि फारेय प्राचीन सभ्मता सडकभा

पाॉडये नतम्रो गौयिशारी करयमातन्त्र

तमाय छन ् पूरहरू नतम्रो भशयभा नतम्रै असत्ररे प्रहाय गनु नऩत्माए हे य,

सन ु चकाु रोकतन्त्रका नायाहरू गन्न सक्मौ के

इन्द्रे णीझेः टहटह झुनल्कने पूरका ठाडा भशयहरू बन्न सक्मौ के

फकन उटठयहे का छन ् नतम्रो वियोधािरी गाएय हातहरू ठम्माउन सक्मौ के

फकन अनघ रनम्कयहे का छन ् गणतन्त्रको फाटोभा पूरका ऩाइराहरू जान्न सक्मौ के

फकन फटढयहे का छन ् तेयो नजणु भहरनतय इन्द्रे णीका यङ्गहरु इश्िय तेयो भशय कुनल्चन ???? याभचन्त्र बट्टयाई विना श्रीऩेचको याजा विना श्रीऩेचको याजा गाऊॉको भखु खमा चथमो

गाऊॉको नजन्दगी साह्रा उसैको करयमा चथमो

नछन्न भबन्न चथमो गाऊॉ याजा ऩुरट हुॉदै चथमो यै ती-यगत खएय यातोऩीयो हुॉदै चथमो गाऊॉका यभणीराई फरात ् सम्बोग गदु ्मो

नौरी ब्मौरी कुनै आए उसैकाॉ जानु ऩदु ्मो

आए विकासको ऩैसा आर्फनै विकास गदु ्मो आए वियोधको सोय झ्मारखान ऩ-ु माउॉ द्मो याणाको याजभा याजा गाऊॉको भुखखमा चथमो याजाको याजभा याजा प्रधानऩञ्चभा चथमो

याजाको तन्त्र ढारेय प्रजाको तन्त्र ल्माइमो

खै कुनन्न कसयी पेरय अध्मऺ ऩदभा ऩुग्थमो ?

87

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ फगाई यक्तको खोरो महाॉ खै के रछारयमो ? सऩुरे काॉचुरी पेयी भान्छे राई डसी यह्मो !

भान्छे को भन आगो बै ननसक्मो फक कुनन्न के बमो ? याजा विरुद्ध एक्कासी विद्रोह अनग्थन हुफकुमो आए खै कसयी को-को यातीभा हभरा बमो

ऩड्क्मो फन्दक ु छातीभा याजाको नजन्दगी ढल्मो पारे जङ्गरभा राश गॊगाको घाट त्मै बमो खाएनन ् चगद्ध-कौिारे याजा जॊगरभा सड्मो

भैरे सोधेँ, "चगद्ध-कौिा ! खाएनौ फकन भासु त्मो ?" टदए जिाप "खाॉदैनौ गयीफ-यक्त आॉसु त्मो

त्मो बन्दा गोरुको सीनो धेयै-धेयै ऩवित्र छ" (कविता सॊग्रह "आगोका पूरहरू" २०६१ फाट साबाय)

रक्ष्भण गाम्नागे (काठभाडौं) फज्मा ! भराई धन्धुकायीको आयोऩ राउॉ छस ् ? भराई सॊहायकायीको दोष राउॉ छस ् ? सॊसायबरय भेयो खखल्री उडाउॉ छस ् ?

औँरो ठड्माएय भेयो नाकनतय ल्माउॉ छस ् ? फज्मा फकसने ऩहाडी !

भेयो ननमतै खयाफ छ बन्छस ् ?

सोझो टहॉडडयाछु, यगतभै शयाफ छ बन्छस ् ? चायऩाटा भुडये बञ्ज्माङ कटाइटदउॉ तॉराई ? भुन्टो चॉड ु ये भाटो चटाइटदउॉ तॉराई ? फज्मा नयहरय अचाजु !

त्मनत्तकै भराई खन ु ी बन्छस ् ? बफत्थाभा शकुनी बन्छस ् ?

एई ! मता पकेय धाये हात राउॉ छस ् ? झन्डा फोकेय भनतय आउॉ छस ् ? फज्मा गगने !

दे उताको औतायराई कॊश बन्छस ् ?

भराई जङ्गफहादयु को िॊश बन्छस ् ?

टुॉडडखेरभा रगेय झुन्ड्माइटदउॉ तॉराई ? खट्ट ु ाभा फाॉधेय उभबन्ड्माइटदउॉ तॉराई ?

88

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ फज्मा शम्बु थाऩा !

भेयो भुन्टो फाङ्गो छ बन्छस ् ?

रग ु ा राइयाछु नाङ्गो छ बन्छस ् ? भेयाविरुद्ध कविता कोछु स ् ?

तारी सोछु स ् ? भेयो चैन चोछु स ् ? फज्मा अजन ु े ऩयाजुरी ! एई,

त्मो आकास थफकुने गयी नजन्दािाद बन्छौ ? मो छाती चफकुने गयी भद ु ाुिाद बन्छौ ? भशय ठड्माएय ठाड्ठाडा नाया राउॉ छौ ? भेयै घयनतयको फाटो जुरुस ल्माउॉ छौ ? फज्मा नन्दकृरणे, फज्मा रुविनेहरू

फज्मा खचगन्द्रे , फज्मा मऻननचधहरू

फज्मा फैयागी, फज्मा हरयगोविन्दे हरू फज्मा भासटय, फज्मा डाक्टयहरू

फज्मा कभुचायी, फज्मा काभदायहरू

फज्मा प्राध्माऩक, फज्मा फवु द्धजीिीहरू फज्मा ऩत्रकाय, फज्मा िफकरहरू

फज्मा टहभार, फज्मा कानन्तऩुयहरू

फज्मा विदे सी,फज्मा नेऩारी नागरयकहरू ! (नोट- कविताभा प्रमोग बएका नाभहरू काल्ऩननक हुन ्- फज्मा कवि । कविता कानन्तऩयु दै ननक िैशाख १०, ०६३फाट साबाय)

शान्त्ता शभाु (भहे न्त्रनगय, हार: खाठभाण्डौ) आिाज थप्दै आऊ आऊ सफै आऊ

गाउॉ गाउॉ फाट आऊ

सहय सहयफाट आऊ आिाज भरएय आऊ

भुठी कसेय हात उचाल्दै आऊ फच्चाराई दध ु ाइयहे की आभा ू खि फच्चाराई नै भरएय आऊ टददीफटहनी, आभाबाउजू

डाडू, ऩन्मु, थार ठटाउॉ दै आऊ कुचोरे ननयॊ कुशता फढादै आऊ

89

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ एउटा आिाज भरएय आऊ खेतफायीभा काभ गरययहे का फकसान भाटै भसत आऊ

करकायखानाका भजदयु काभकै रुगाभा आऊ

भशऺकहरू कऺाफाटै आऊ

विद्माथॉ आऊ, मुिा आऊ ननयॊ कुशताका विरुद्ध

एउटा आिाज भरएय आऊ

भुठी कभसएका हात उचाल्दै आऊ घाभऩानी नबनी आऊ

बोकप्मास नबनी आऊ

इनतहासरे ऩखुन्न, आऊ ननयॊ कुशता रघानु आऊ

रोकतन्त्रका राचग आऊ

आिाजभा आिाज थप्न आऊ ऩूजाभा फसेकाहरू घण्ट भरएयै आऊ

भनसजद गइयहे काहरू नभाज ऩढदै आऊ चचुभा प्रथुनायतहतू िस फोकेय आऊ ननयॊ कुशताविरुद्ध भठ ु ी कसेय आऊ आिाजभा आिाज थप्न आऊ

िफकरहरू कारो कोटभा आऊ ऩत्रकायहरू करभ फोकेय आऊ कविहरू कविता बन्दै आऊ

चचफकत्सकहरु औषचध फोकेय आऊ

गीत गाएय आऊ, सङ्गीतभा आऊ

ननयॊ कुशताराई बगाउॉ ने नाया घन्काउॉ दै आऊ आिाजभा आिाज थप्दै आऊ

भुठी कसेय हात उचाल्दै आऊ

अफेय नगय, इनतहास फनाउॉ न आऊ आजै आऊ, अटहल्मै आऊ

90

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ लशि प्रकाश (हयैंचा/भोयङ, हार् फोष्टन/अभेरयका) अछतको ओखती ! अनतभात्र है न, अनतचाय बमो

चल्राभाचथ चीर झनम्टएझेऄ

जनताभाचथ याजाको याज्म सधेऄ झनम्टमो भाग्थदा नऩाए ऩनछ

अि खोसेय भरन जनरहय उभरुमो उभरुमो उभरुमो

भेची-भहाकरी उभरुमो

तयाई उभरुमो/ऩहाड उभरुमो टहभार उभरुमो

ननससाभसएको जनताको बािना उभरुमो अि तानाशाहको शाभरकभात्र है न, सभूर फढाये य राने बमो

नमाॉ बफहानी आउने बमो

नमाॉ इनतहास रेखखने बमो अनतको ओखती

अफ फल्र हुने बमो

91

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ लशलशय शभाु रोकतन्त्र- न्जन्त्दािाद ! डाक्टय उठे राइबय उठे , ऩत्रकाय य प्राध्माऩक उठे भशऺक उठे िफकर उठे , विद्माथॉ त ऩटहल्मै उठे

फकसान उठे भजदयु उठे , इनन्जननमय ऩाइरट उठे भेची कोसी कारी उठे , सफै मसैऩाभर उठे

भन्डरेराई गारी उठे , रोकतन्त्रराई तारी उठे रेकफेंसी तयाई उठे , दाइ उठे बाइ उठे

जनता उठे नेता उठे , एउटै भोचाु कसी जुटे सुत्ने उठ दे ऊ साथ

रोकतन्त्र नजन्दािाद ! कुटो करभ खोभसएछ, फाॉच्ने हक सोभसएछ दे श रटु टनु रुटटएछ, नागरयकराई बुटटएछ

विश्ि साया उटठया'छ, ननयॊ कुशता झफु कया' छ

कभर थाऩा फफुयाउॉ छ, सामद टदभाग सड्फकया' छ प्रहयीको फन्दक ु ॉभा, आपेः खसी ऩड्फकया' छ ु बइ

अन्धाधुन्ध गोरी हान्छ, सेना ऩनन फौरामो फक

राखौँ भान्छे रयत्तै आ'छन ्, शानन्त अफ भौरामो फक ! रगाऔँ नाया उठाऔँ हात रोकतन्त्र नजन्दािाद !

रोकतन्त्र हो भभल्ने विन्द/ु ननजफकने दयू ी आमो जनबेर योक्न खोज्ने/भन्डरे चुरयपुयी आमो

आउनु चथमो जनरहय, ननकै भटहना कुयी आमो

कसरे योक्न सक्छ हे रूॉ, रोकतन्त्रको हुयी आमो रयत्ता हुॉदै गएऩनछ, ननकै फज्छन ् बाॉडाहरू ननभ्नेफेरा फत्तीजसतै, फोल्छन ् चगरय याणाहरू

एनक्रया' छौ भन्डरे हो, छोडडहार खाऔरा रात वऩटौँ तारी फजाऔँ हात रोकतन्त्र नजन्दािाद !

भठ ु ी उठे झन्डा उठे , घाइतेराई चन्दा उठे रोकतन्त्र भबत्र्माउन, साया नेऩारफन्द उठे

कभुचायी उठ्नै ऩछु , रोकतन्त्रभा राग्थनैऩछु

सिेच्छाचायी सत्ताधायी, दे श छोडी बाग्थनैऩछु

92

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सुयऺाको घेया तोडी, फटढया'छन ् जर ु ुसहरू

आन्दोरनराई साथ टदॉ दै, तारी टदन्छन ् ऩभु रसहरू

ऩरयितुन नै सफको भाग हो, कसको भन छुॉदैन य ? आर्फनै भान्छे भये को छ, कसको आत्भा रुॉ दै न य ? दे शै उठ्मो भभल्मो साथ रोकतन्त्र नजन्दािाद !!

(कविता कानन्तऩुय दै ननक फैशाख १०, ०६३ फाट साबाय)

सागय भखण दाहार (याजबफयाज, हार: काठभाडौं) रोकतान्न्त्रक नेऩार यातैटदन तेया विक्षऺप्त भरप्साका बयभा कर्फमु रगा

आॉखा य भट ु ु फन्द बएका सिचाभरत हनतमाय चरा

य सुकाउन खोज ् नटदहरु रुकाउनखोज ् जीिनहरु तय,

ए कारो गोभन

तेऄरे थाहा ऩाइस ् फक ऩाइनस ् तेयै डसाइरे ढरेकाजीिन य तीनको यगतफाट

यक्तविज छरयइसकेका छन ्

अफ तेऄरे प्िार ऩाउने छै नस ् रक् ु न तेया साया फाटा फन्द गने ढार जनन्भइसकेका छन ्

अफ यातैबरयभा फारुदको तॉि ु ारो रगाए ऩनन बारे फासन थाभरसके

सम ू ु छे क्न सक्ने छै नस ्

अफ ग्रेट िार ठड्माए ऩनन सागयहरुभा छार आइसके

सुनाभी योक्न सक्ने छै नस ् तॉ फढारयने अकाट्म छ राइप ज्माकेट खोज ्

अफ तेया दन्त्म कथाजसता कारा इनतहास

93

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ मुगका सुनौरा औॊरारे कोनेछन ्

तेया झूठ, िुयता य दभनका ननरुज्ज शाभरक सिाभबभानी हत्केरारे तोड्नेछन ्

प्रसुनत िेदनारे आभा छट्ऩटाउॉ दै नछन ् चाॉडै जन्भनेछ - भशशु नेऩार रोकतानन्त्रक नेऩार जनतानन्त्रक नेऩार शब ु काभना छ ।

सनभन ऩोखये र (फनद्धविहाय भागु, अरका फस्ती, वियाटनगय – १५) (१) ठाडो उबेको आकाश धतॉरे ठाउॉ छोडेय उडडयहे को िेरा छ, आॉधीभा टे की टहॉड्नु ऩये को िेरा छ, आगो फभसुएय अनियत,

ऩानी ओढ्नु ऩये को िेरा छ । अन्धिेगरे िहे को ितासभा झुनन्डएय ज्मान जोगाउनु ऩये को िेरा छ

ऩरऩर भत्ृ मुभा चढे य जीिन खोज्नु ऩये को िेरा छ । भनहरुफाट कतै उडडबागे करभहरु, सङ्गननहरुको ऩोखयीभा

औँरो चोऩेय रेख्नु ऩये को िेरा छ । ठाडो उभबएको आकाशभा ठोनक्कनु छ, सद्दे आपूराई

भ्रभभा छु फक बनेय

बनत्कएय फाटाछे उ उॉ नघयहे का खण्डहयसॉग जॉचाईभाग्थनुऩये को िेरा छ । आकाश अफ त्मो आकाश यहे न,

जुनिेरा भनबरय विश्िास फोकेय उड्दथे चयाहरु, एकअकाुराई दे खेय यभाउॉ थे तायाहरु । बययात उज्मारो फोकेय

विहानीराई सुम्ऩी जान््मो जून

य जीिनजसतै भभठा यहय भरएय ओरुन्थे धतॉभा फकयणहरु ।

94

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ अटहरे त,

ठाडो उभबएको आकाशभा ठोनक्कएय

क्षऺनतजदे खख उड्दै आएका भनहरु विक्षऺप्त बई झरययहे को िेरा छ, हाॉसदै दौडडएका यहयहरु टुिी छरयईयहे को िेरा छ,

खेल्दै उफफ्रएका स-साना नानीहरुका विश्िास च्मानतइयहे को िेरा छ, भाचथ टहभारदे खख फग्थदै आएका नदीहरु टक्क योफकएको िेरा छ । घाभजूनरे कोल्टो ऩये य टहॉड्नु ऩये को िेरा छ । िासतिभा,

भनहरु अनन्तसम्भ उड्न ऩाउॉ दा भात्र भन हुॉदा यहे छन ्, यहयहरु कतै नठोनक्कई दौडडउन्जेरनै यहय यहॉदा यहे छन ्, धतॉ तर बरुइॉभा सुते भात्र उिुय हुॉदो यहे छ, हािारे हािाझेः िहे भात्र जीिन जोगाउने यहे छ,

ऩानी ओटढइएय है न, वऩईएय भात्र जीिनदामी फन्न सक्दो यहे छ । िासतिभा,

सफै आ-आर्फना ठाउॉ भै सुहाउॉ दा यहे छन ्, आकाश ठाडो उभबॉदा

सम्भानजनक फाॉच्न चाहनेहरुराई साह्रै गाह्रो हुने यहे छ । (२) वऩरो ढोका थुनेय छे फकॉदै न,

अराभु याखेय जोचगॉदैन, आउनु छ बने,

कुनै फाटो य ऩूिाुबाष विनै आउॉ छ

य याज्म जभाउॉ छ शयीयको कुनै अर्फट्मायो ठाउॉ भा वऩरारे । भान्छे को ऩद य प्रनतरठाराई टे दैन डयाउॉ दै न कसैको गप य

धनम्कहरुफाट

हदै न वऩरारे शयीयको ढाॉचा य िनािट न त उभेय हे छु कटहल्मै ।

वऩरो आएऩनछ दे ख्दै न भान्छे रे रुखभा अम्फा ऩाकेको

दे ख्दै न कतै गोरबेँडा, ऐँ सेरु य भरच्ची, जताततै वऩरै दे ख्छ ।

न त कसैरे आइसफिभ िा आरुचा खाएकै दे ख्छ ।

95

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ आपुराई एकयनत्त भन नऩये को वऩरोराई फोफकटहॉड्नुऩये को भान्छे रे चचन्दै न आर्फनै अनुहाय,

ऐना हय् ेदा केिर शयीयभाचथ एउटा ठूरो वऩरो दे ख्छ । आपूसॉग वऩरो भरएय भभटटङ्गभा फसेको भान्छे रे फुझदै न कुनै एजेन्डा,

वऩरो उखेरेय र्फमाॉक्नु नै सफै एजेन्डाको ननक्र्मौर दे ख्छ । भान्छे बफसुन्छ

उसका शयीयभा वऩरो िाहे क अरु अङ्ग ऩनन छन ्

उ बफसुन्छ फक उ एउटा जीिन ऩनन सॉगसॉगै फाॉचचयहे को छ । वऩरो केन्द्रबफन्द ु फन्छ

भान्छे का रयस य गारीको,

काभ, विचाय य सम्ऩूणु सोचको

वऩरो आएऩनछ चाटहॉदैन टीबीको रयभोट कन्रोरय खेराउॉ दै न भान्छे सेरपोनका फटनहरु

उसराई वऩरो सुम्सुम्माउन भै आनन्द आउॉ छ । वऩरारे वऩयोरेको ऺण

भान्छे जीिन कै सुिाचधक ऻानी फन्छ, य आपूराई रुिाई यहे को शत्रक ु ो

उत्तयोत्तय फवृ द्धको काभना गदु छ । आएऩनछ

वऩरो साॉच्चै याजा नै हुन्छ एक अिचधबय खखरै उखेरेय नर्फमाॉकुन्जेर कसैरे हकादै भा डयाएय बाग्थदै न ।

तय केिर भासुभा सभेटटएको हुन्छ वऩरो, वऩराको जया भनसम्भ ऩुगेको हुॉदैन,

वऩराको टाउकारे भनसतरकराई छोएको हुॉदैन, त्मसैरे धेयै टदन टटक्दै न ।

फेरैभा खखरैसम्भ उखेरेय र्फमाॉक्नै ऩछु वऩराराई फकनफक,

थोयै टदन बए ऩनन

यहुञ्जेर त आखखय मसरे

96

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ वऩरैरे टदने द्ु ख टदएय छाड्छ ! सनभेरु (रुऩन्त्दे ही) दे शरे के भागेको छ ? अि धतॉको भाटोरे याजतन्त्रको

फीउ खोजेको छै न

टहॊसा गोरी य िारुदी सरु ु ङ्हरु ऩनन योजेको छै न, याजाको दे श होईन

जनताको दे शहुन खोजेको छ , ननयङ्कुश याजतन्त्र पारेय

रोकन्त्रको विहानी योजेको छ

रोकतन्त्रको खेर खेल्न याजारे जान्दै जान्दै न प्रजातन्त्रराई याजतन्त्ररे आर्फनो ठान्दै ठान्दै न गणतन्त्रराइ याजतन्त्ररे धान्नैधान्नैन, त्मसैरे,

उ सॊग अि कुनै सॊझौताऩत्र हुने छै न कारो ऩोनतएको उसको छविभा भरभऩट्टीरे छुनेछैन अि रेनदे नको कऩटऩूणु सॊझौताभा दे श जाने छै न महाॊको भहगो याजतन्त्र जनताराई

अि याजा असपर बई सकेको छ

कुनै

भाने छै न,

उसका सिनाभधन्म अचधकाय य समानब्मानहरु टहॊसाका हात य भनहरु

सुयऺा किज य रिजहरु

हाभीरे शभन गरयटदनु ऩछु ,

अनन आमुघाटका चचताहरुभा बयीटदनु ऩछु , मो जन आन्दोरन हो

मसरे आर्फनो उचाइ भरईसकेको छ रोकतन्त्ररे भात्र होइन

दे शराई गणतन्त्ररे छोई सकेको छ,

अझ ऩनन याजाराई अितयण गने भौका छ उसको हातभा एउटादाउ चौका छ तय,

याजा यहे य होईन

प्रजा िनेय थावऩनु ऩछु

उसको फैङ्क ब्मारेन्स य सम्ऩनत्त दे शका राचग नावऩनु ऩछु

97

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ जनताको कठघयाभा उभबएय

जनअदारतको पैसरा अनस ु ाय

याजा कैदी िनेय जेरनतय हानीनु ऩछु । अनी जनताको भन

नजतेको नेऩारीराई

नायामणटहटीभा याखखनु ऩछु । सनयेश यानाबाट (ऩोखया) सदीऔँदेखख

टहभारम ऩिुतफाट

अवियर ऩानी फचगयह्मो

न ऩानन डाॉडाभा न ऩानी बाॉडाभा बैयह्मो चकभन्न अन्धकायको सन्नाटा छाइयह्मो मसघडी

एउटा बीषण आॉधी आउॉ न खोजेको छ

शोवषत/उत्ऩीडडत तनहरू सिागताथु आतुय छन ् आॉधीराई प्रकृनतको कुचो सॊखझयहे छन ् फतास रमभा खासखस ु सुसेरीयहे छन ् अभरखखत/अनाभ भान्छे द्िाया ननभभुत सिघोवषत उचाईका धयहया/घण्टाघय

सत्ता य शनक्तका सॊहदयफाय/फाघदयफाय विखनण्डत टुफिने त्रासरे

योक्न/छे क्न चाटहयहे छन ् आॉधीराई खेरौना जसता योभोट कण्रोररे

ओ ! आॉधीभसत अऩरयचचत याजधानी

के आॉधी कृबत्रभ ऩङ्खाको ितास हो य? सिीच अप गये योफकने/थाभभने

हतास भानभसकतारे फतासको जुरुसराई दभन गने दस ु साहस असम्बि छ ऻात यहोस भहासम,

रोकभा आॉधी आइसकेऩनछ विख्माॉचाहरु ढल्नेछन ् जनताहरू उठनेछन ्

आॉधी आमानतत फन्दक ु य फभबन्दा हजायौँ गुणा शनक्तशाभर छ

नऩत्माए सोचध हे य फाभसुरोनाराई मो बग ू ोरभा ऩनन

98

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ ऩूिऩ ु नश्चभ रेकारी ऩहाडफाट आॉधीको मात्रा य गन्तवम तम बैसकेको छ

मो अचग्रभ सूचना हो

सभमभै चेतना बमा !

ओ ! आॉधीभसत अऻाॉत याजधानी

सािधान ! अफ उऩत्मका ियऩयका

चगरय य कोटरे/ऩहाड य ऩिुतरे आॉधीको तप ु ानी सन ु ाभी रमराई फकभाथु थाम्न सक्दै न

टुडडखेरको फाय य भसऩाहीको घायरे अिश्म खाम्न सक्दै न

याजधानीराई आॉचधको अचग्रभ सूचना!!! स्ि.स्िप्नीर स्भछृ त अरू सम्फोधन भहोदम !

सकुस-घय होइन दे श न सभम

फादशाहको शाभरक नै हो । नतम्रो हातभा छ

जो हनसतनाऩयु य भहाबायतको मद्ध ु सन् ु दयी अनन नतम्रो हातभा छ

उत्तयाधुननक 'रयभोट कन्रोर'

जसरे नतभी नचाइयहे छौ-ऩेशि े य िेश्मा शानन्त । नतम्रो हातभा छ-टहॊस्रक याज-झट्ट

य ठान्दो हौ मही हो अनन्तभ जादभ ु म छडी रासहरूको चाङ चाङभाचथ चाङ

चाङहरूको दयफायभा

जुन छ िैटदक साम्मिादको गद्दी

हो त्मही आभसन छौ नतभी- जङ्गरी ऋवषभनु न झै । नतम्रो हातभा छ नयबऺी फन्दक ु

99

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सङ्सॉगै एउटा कुरुऩ करा

तय आपु शाकाहायी हुॉ आदे श-फक्सको ठूल्ठूरा होडडुङफोडुहरू झण् ु ड्माएका छौ टोर-टोरका फधशाराहरूभा । नतम्रो हातभा छ-गीता

य, अऻात मौिनाको फरात्कायऩनछ तत्कार हत्मा गये को यक्तभछ ु े र छुयी ।

जुन नतम्रो हातभा छ-

एक टुिा सुफकरो खादा याजकीम अभबनन्दनभा

उही फरात्कृत मौिनाका फुफाहरूफाट सभवऩुत । भहोदम !

हाम्रो हातभा केही छै न

मो दे शको एकभुठी भाटोसम्भ ... तय नतम्रो हातभा धेयै छ । सफैबन्दा घखृ णत त

नतम्रो हातभा छ-यानररम झण्डा

जो, हो नतम्रो गुप्ताङ्ग छोप्ने हनतमाय भानीटदउॉ

यानररमता नतम्रो काभक ु ता अनन यारर

हो नतम्रो गुप्ताङ्ग ।

नतम्रो अभबभान सोहोरयएको

नतम्रो भहत्िाकाॊऺा ऩोको ऩये को एउटा ऩूयातानत्िक टोऩ

चाहे त्मो हाम्रो ऩाइताराभनु न होस ् चाहे त्मो नतम्रो शीयै भा होस ्

जसको कुनै भतरफ छै न हाभीभा

हो, त्मो सभेत नतम्रै हातभा छ । भहोदम !

टहयाभोनत, धनसम्ऩनत्त, पौज, भानीटदउॉ -ब्रहाण्ड नै

100

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास


गणतन्त्रको खेती: आन्त्दोरन कविता २०६३ सफैसफै नतम्रो हातभा छ तय नतम्रै दब ु ाुग्थम !

नतम्रो हातभा छै न जनता य सभम

नतम्रो आमूसभेत हाम्रो हातभा छ । हो, खारी छन ् हाम्रा हातहरू तय, फझ् ु नू भहोदम ! सफैबन्दा डयराग्थदो

सफैबन्दा सज ृ नशीर

सफैबन्दा ऩरयितुनकाभी

त खारी हातहरू नै हुन्छन ् । जफ बरयने छन ्-

केही थोकरे हाम्रा हातहरू सनम्बनू

त्मनतखेय नतम्रो हातभा के हुनेछैन के हुनेछ ।

101

नेऩारीकविता डट कभको एक प्रमास

गनतन्त्रको खेती  

thie book was upload by ddeshar.com.np name गनतन्त्रको खेती

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you