Page 8

İzmir SMMMO

TMS-2 Standardı’nda, perakende satış yapan işletmeler tarafından, diğer maliyet yöntemlerini uygulamanın pratik olmadığı, benzer kar marjlarına sahip hızla değişen çok sayıda kalemden oluşan stokların değerlemesinde kullanmak amacıyla perakende yöntemi belirlenmiştir (Ekergil, 2007, Sf. 122). Perakende satış yöntemi ile dönem sonu stok maliyeti beş adımda hesaplanmaktadır. Bunlar (Weygandt vd., 2002, Sf. 394): a)- Dönem başı stoklarının ve dönem içinde satın alınan stokların hem maliyeti hem de perakende satış fiyatları listelenir. b)- Dönem başı stokları ile dönem içinde satın alınan stokların maliyeti ve perakende satış değeri toplanarak, satılabilir malların maliyetine ve perakende satış değerine ulaşılır. c)- Satılabilir malların maliyeti, satılabilir malların perakende satış değerine bölünerek maliyet oranı hesaplanır. d)- Satılabilir malların perakende satış değerinden net satışlar çıkartılarak dönem sonu stokların perakende satış değeri hesaplanır. e)- Dönem sonu stoklarının perakende satış değeri ile maliyet oranı çarpılarak tahmini dönem sonu stoklarının maliyeti tahmin edilir. Alım-satım işlemlerinin hızlı bir şekilde ve büyük hacimlerde gerçekleştiği ve diğer stok maliyet yöntemlerinin kullanılmadığı sektörlerde kullanılan perakende satış yöntemiyle stokların maliyeti, stokların satış değerinden, brüt satış kârı tutarının düşürülmesi suretiyle hesaplanmaktadır (Sönmez, 2003b). 4.3. Stokların Zarar Görmesi İşletmelerdeki stoklar çeşitli afetler nedeniyle ya da işletme faaliyetleri sırasında meydana gelen olaylardan dolayı zarar görmekte ve bu zarar sonucunda da kısmen ya da tamamen değerini kaybetmesi gibi bir durumla karşı karşıya kalabilmektedir. Böyle bir durumda, söz konusu malların elden çıkarılmasıyla elde edilebilecek tutar malın maliyetinden daha düşük olabilmektedir. Satış fiyatlarının düşmesi veya tah-

34

dayanışma

Hakemli

mini tamamlanma maliyeti ya da tahmini satış maliyetinin artması gibi durumlarda stok maliyetinin bu varlıkların elden çıkarılmasından sağlanacak tutardan daha yüksek olması gibi bir durum doğabilmektedir (Ekergil, 2007, Sf. 135-136). 4.4. Stok Maliyetine Dahil Edilmeyen Giderler Stokların maliyetine alınmayan ve oluştukları dönemin gideri olarak kabul edilen maliyetler aşağıdaki gibi örneklendirilmektedir. Bunlar: a)- Normalin üzerinde gerçekleşen üretim maliyetleri, b)- Depolama giderleri (bir sonraki üretim aşaması için zorunlu olanlar dışındaki depolama maliyetlerini içermektedir) (Büyükmirza, 2003, Sf. 63), c)- Stokların bulunduğu konum ve duruma gelmesinde katkısı olmayan genel yönetim giderleri, d)- Satış giderleri dönem gideri olarak muhasebeleştirilmektedir (Boyar ve Güngörmüş, www.fatih.edu. tr/~ahgungormus ). 4.5. Hizmet Maliyeti Hizmet sunan işletmelerde stok maliyeti, mevcut sistemde üretilen hizmetin maliyeti, hizmet işletmelerinde, stoklanabilir maliyet olarak kabul edilmemekte, bu maliyetler dönem sonunda doğrudan satılan hizmet maliyeti hesabına aktarılmaktadır. Hizmet işletmesi olarak kabul edilen yıllara yaygın inşaat ve onarım taahhüt işletmelerinde hizmet maliyetleri inşaat devam ettiği sürece stok maliyeti hesabı olarak kabul edilen bilanço hesaplarından 170- Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri Hesabı’nda, maliyet hesaplarından 740-Hizmet Maliyetleri Hesabı ve 741-Hizmet Maliyeti Yansıtma Hesabı’nda takip edilmektedir. En son gelir tablosu hesaplarından 622-Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı’na aktarılmaktadır (Boyar ve Güngörmüş, www.fatih.edu.tr/ ~ahgungormus). Hizmet işletmelerinin sunmuş olduğu hizmetler üretim işletmelerinden ve ticari işletmelerden farklı olmak şartıyla, stoklanamamakta, takas edilememekte, elle tutulamamaktadır ve hizmetin sunumunda

27-40mahmut yardimcioglu hakemli.indd  
Advertisement