Page 7

Hakemli

kapsamındaki özellikli varlıklar, standart hükümlerince bu açıklama dışında kalmaktadır. Satışa hazır hale gelmesi uzun bir süre alan tek bir özel varlık kapsamındaki stoklar özellikli varlık olduğundan, borçlanma maliyetlerinin stokların maliyetine dahil edildiği sınırlı koşulları içermektedir. İşletmenin stokları vadeli ödeme şartıyla alması durumunda, peşin alım fiyatı ile ödenen fiyat arasında bir fark oluşmaktadır ve bu fark da finansman unsuru içerirse, finanse edildikleri dönemde faiz giderleri olarak muhasebeleştirilmektedir (Gencoğlu, 2007, Sf. 179). Stokların dönüştürme maliyetleri, direk işçilik giderleri gibi üretim ile doğrudan ilişkili olan maliyetleri kapsamaktadır. Direk işçilik giderleri mamullerin üretilmesi için esas üretim gider yerlerinde çalışan işçilere ödenen brüt ücreti ifade etmektedir. Bu maliyetler ayrıca ilk madde ve malzemenin mamule dönüştürülmesi esnasında katlanılan sabit ve değişken genel üretim giderlerinin sistematik bir şekilde dağıtılan tutarlarını da içermektedir (Ekergil, 2008, Sf. 112). Dönem sonlarında kurum ticari kazancını tespit etmekte kullanılan en önemli unsurlardan biri gelir tablosunda yer alan satılan malın maliyeti hesabıdır. Sağlıklı bir stok sistemi, hem maliyetlerin doğru belirlenmesini sağlamakta hem de mevcutların korunması ve vergisel yükümlülüklerin eksiksiz olarak yerine getirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Stoklar konusu maliyet sisteminin belkemiği niteliğindedir (TMS-2, Md.12). Stoklarla iligli diğer maliyetler ancak stokları mevcut konum ve duruma getirdikleri ölçüde, stokların maliyetlerine dahil edilmektedirler. Diğer maliyetlere örnek olarak, bazı genel üretim giderleri kapsamı dışındaki giderler veya özel bir müşteri siparişine ilişkin ürün tasarım ve geliştirme maliyetleri verilmektedir (Ekergil, 2008, Sf. 113). Diğer maliyetler, stok maliyeti olarak kabul edilen ve stok maliyeti olarak kabul edilmeyen maliyetler olarak ikiye ayrılabilmektedir. Stokların maliyetine dahil edilen diğer maliyetler, ilk madde ve malzemelerin üretime hazırlanma maliyet-

İzmir SMMMO

leri, makinelerin yeni bir işlem için hazırlanma maliyetleri, işletme yöneticileri tarafından engellenemeyen enerji kısıntıları, grev veya doğal afetlerden dolayı işçilerin boşa geçen zamanlarına ilişkin maliyetler, makine başında çalışan işçinin arızalanan makinesini kendisinin onarması veya bakımını gerçekleştirmesi, malların depoya yerleştirilmesi, malların satış reyonlarına yerleştirilmesi, malların barkodlanarak satışa hazır hale getirilmesi gibi maliyetlerdir (Ekergil, 2008, Sf. 133–134). TMS-2 Standardı, stoklar için maliyetlerin belirlenmesinde ilk giren ilk çıkar ya da ağırlıklı ortalama yöntemlerinden birinin belirlenerek uygulanması esasını getirmiş ve son giren ilk çıkar yönteminin kullanılmasına ise izin vermemiştir (Sönmez, 2003). Giderler, kapsamları bazında sınıflandırılırlarken, işletme yöntemi kullanıldığı yöntemlere göre bazı giderleri mamul maliyeti olarak kabul ederken bazı giderleri ise dönem giderleri olarak gelir tablosuna aktarmaktadır. 4.2. Stok Maliyeti Hesaplama Yöntemleri Esas itibariyle stokların maliyetlerinin ölçülmesinde fiili maliyet yöntemi benimsenmektedir. Sonuçların maliyete yakın olması durumunda stok maliyetlerinin ölçülmesi için standart maliyet yöntemi ve perakende maliyet yöntemi gibi maliyet belirleme teknikleri de kullanılmaktadır. TMS-2 Standardı’nda, standart maliyet yöntemine değinilmiştir. Bu yöntemin uygulanması sırasında işletmede fiili sonuçlar beklenmeden, maliyeti oluşturan giderlerin standart tutarları, yapılan çalışmalarla belirlenmektedir. Standart maliyetlerin belirlenmesinde geçmiş dönemlerin sonuçları ve gelecekte beklenilen gelişmeler göz önünde bulundurularak istatistikî hesapların yapılması sonucunda tahmini maliyetler oluşturulmaktadır. Stokların standart maliyet yöntemi çerçevesinde değerlendirilmesi durumunda stok kalemlerinin ambara girmesinde veya üretim safhasına sevk edilmesinde üretim hacmi göz önünde bulundurulmaktadır. Bu yöntem sayesinde dönem sonu stokları da kolayca tahmin edilebilmektedir (Ekergil, 2008, Sf. 141).

dayanışma

33

27-40mahmut yardimcioglu hakemli.indd  
Advertisement