Page 2

İzmir SMMMO

1. Giriş Uluslararası muhasebe (ve finansal raporlama) standartları bilançolarda aktif kalemler arasında yer alan stokların kaydedilmesine ve değerlemesiyle ilgili bazı şekil ve şartları belirlemektedir. Stoklar, işletmedeki fiili durumu, bilançodaki stoklar hesabını ve gelir tablosundaki net kâr hesabının ortaya çıkmasında doğrudan etkilidir. Aynı zamanda stoklar, satılan malın maliyetinin belirlenmesi noktasından bakıldığında, gelir tablosu üzerinde önemli derecede etkilidir. Stoklar, işletmelerin sürekliliğinde önemli bir yere sahiptir. Ticaret işletmelerinde mallar, üretim işletmelerinde ise ilk madde ve malzeme, yarı mamul ve mamullerin stok hesaplarına alınarak muhasebeleştirilmesi, mali tablolarda izlenmesi ve değerlenmesi konuları TMS-2 Stoklar Standardı’nı yakından ilgilendirmektedir (Ekergil, 2008, Sf. 104). Stoklar, ticaret, üretim ve hizmet işletmelerinin faaliyetlerini sürdürebilmeleri açısından kullanmak veya satmak amacıyla elde bulundurdukları malları (standart perakendeci tarafından tekrar satılmak amacıyla satın alınan ve satışa hazır ticari mal veya tekrar satılmak üzere alınan satışa hazır arsa ve binaları) ticari mal olarak kabul etmektedir (Gencoğlu, 2007, Sf. 178). İşletme tarafından üretimi gerçekleştirilmiş ve tamamlanmış mamulleri; hâlen üretim safhalarında üretilmekte olan yarı mamulleri, yapımı süren işleri; üretim sürecinde kullanılmayı bekleyen madde, malzeme ve materyalleri kapsamaktadır (Ekergil, 2008, Sf. 104). 2. TMS-2 Stoklar Standardı Hakkında Genel Bilgi TMS-2 Stoklar Standardı’nda stoklar ile ilgili maliyet tespiti ve gider olarak kayda alma esası dahil olmak üzere muhasebeleştirilme işlemleri açıklanmaktadır. Muhasebesel anlamda stoklar ile ilgili temel husus, stokların bir varlık olarak muhasebeleştirilmesinde, kullanılmasında ve elden çıkarılmasında gerçekleşecek olan gelirler ile bu gelirlerle karşılaştırılacak olan ilgili maliyetlerin belirlenmesidir. TMS-2 Stoklar Standardı, stok maliyetlerini, net gerçekleşebilir değere

28

dayanışma

Hakemli

indirgemeyi de içermek suretiyle bu indirgemenin nasıl belirleneceğini ve de nasıl gidere dönüşeceğini açıklamaktadır. Standardın birinci maddesi, stok maliyetlerinin oluşumu, içeriği ve uygulanacak değerleme yöntemleri konusunda da bilgiler verirken, maliyet değerinin net gerçekleşebilir değere indirgenmesi konusunu da açıklamaktadır. Stoklar Standardı, inşaat sözleşmeleri ve bu sözleşmelerle doğrudan ilişkilendirilebilen hizmet sözleşmelerine, finansal araçlara, tarımsal faaliyetlerle ilgili canlı varlıklara ve hasat zamanındaki tarımsal ürünlere uygulanmamaktadır (www.iasplus.com). TMS-2 Standardı aynı zamanda aşağıda belirtilenler tarafından tutulan stokların ölçülmesinde de kullanılmamaktadır. Bunlar: a)- Belirli sektörlerde en iyi uygulamalar çerçevesinde net gerçekleşebilir değerleri ile ölçüldükleri dikkate alınmak suretiyle; tarım ve orman ürünleri, hasat dönemi sonrası tarımsal ürün, mineral ve mineral ürün üreticilerinin ellerinde bulunan stoklar bu kapsama girmemektedir. Sözü edilen stoklar üretimin belli dönemlerinde net gerçekleşebilir değerleri ile ölçülmektedir. Örnek olarak; madenlerin çıkarıldığı ya da tarımsal ürünlerin hasat edildiği ve bunların satışının devlet garantisinde olduğu veya bu ürünler için aktif bir piyasa oluştuğu yada vadeli işlem sözleşmesiyle garanti altına alındığı durumlarla, satamama riskinin çok düşük olduğu veya hiç olmadığı durumlar gösterilebilir. Bu durumda ise belirtilen stoklar, standardın sadece değerleme esaslarına tabi tutulabilmektedir. b)- Stoklar rayiç değerlerinden yani gerçeğe uygun değerlerinden satış giderlerini düşmek suretiyle değerlenmektedirler ve meydana gelen değişiklikler de meydana geldikleri değişim döneminde kar ya da zarara yansıtılmaktadır. Burada bahsedilen stok kalemleri, yakın gelecekte satma amacıyla veya fiyatlardaki iniş çıkışlardan kar elde etme veya aracılık karı elde etmek amacıyla edinilen mallardır. Belirtilen stoklar bu standardın sadece değerleme esaslarına tabi tutulmakta ve gerçeğe uygun değerlerinden satış giderleri çıkarılmak suretiyle değerlendirilmektedirler (Ekergil, 2008, Sf. 104-105).

27-40mahmut yardimcioglu hakemli.indd  
Advertisement