Page 1

zmir SMMMO

øKMALEN, RE’SEN VE øDARECE TARH ükran TÜRKAN ùükran TÜRKAN / SMMM Serbest Muhasebeci Mali Müavir Vergi sistemimiz, esas itibariyle “beyan” esasna dayanmaktadr. Vergi ødaresi, mükelleflerin gönüllü uyumlarna ve vergi bilinçlerine, aksi bir durum ortaya çkana kadar, güven duymaktadr. “Beyan” kelimesini ise Türk Dil Kurumu, “bildirim” olarak tanmlamaktadr. Buna göre beyan, esasta, mükelleflerin elde etti÷i gelirlerini bizzat kendilerinin idareye bildirmesine dayal bir sistem olarak açklanabilmektedir. Ülkemizde de bahsedilen úekilde vergi matrahlar mükellef tarafndan saptanp bildirilmektedir. Mükellef tarafndan bildirilen vergi matrahnn, kanunlara uygunlu÷u ve do÷rulu÷u vergi dairesi tarafndan kontrol edilmekte olup vergi dairelerince yaplan kontroller neticesinde mükellefin eksik veya hatal beyanda bulundu÷unun ya da hiç beyanda bulunmad÷nn tespiti durumunda ise vergi, vergi idaresince tarh edilmektedir. Verginin tarh, vergi alaca÷nn kanunlarnda gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafndan hesaplanarak bu alaca÷n miktar olarak tespit edilmesidir. Verginin tahakkuku ise, tarh ve tebli÷ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesidir. Bu makalede, mükellef tarafndan yaplan beyanlarn kanunda öngörülen úekilde yaplmamas veya eksik yaplmas durumunda ödenecek verginin vergi idaresince belirlenmesinin çeúitleri ve úartlar anlatlmaktadr. A-øKMALEN VERGø TARHI økmalen vergi tarh, her ne úekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çkan ve defter, kayt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanlarak miktar tespit olunan bir

120

dayanma

matrah veya matrah fark üzerinden alnacak verginin tarh edilmesidir. Özel kanunlarnda ikmalen tarhiyata iliúkin olarak yer alan hükümler sakldr. (VUK, 29. maddesi) økmalen tarhiyat yaplabilmesi için aúa÷da saylan iki ana koúulun birlikte bulunmas gerekmektedir: - Daha önce ayn vergi için bir beyanname verilmiú olmas veya baúka úekillerde bir tarhiyat yaplmú olmas, - Bu tarhiyata iliúkin matrah veya matrah farknn defter, kayt ve belgelere veya kanuni ölçülere göre tespit edilmiú olmas. B-RE’SEN VERGø TARHI Re’sen vergi tarh, vergi matrahnn tamamen veya ksmen defter, kayt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanlarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonlar tarafndan takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiú vergi inceleme raporlarnda belirtilen matrah veya matrah ksm üzerinden vergi tarh olunmasdr. ønceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah fark re’sen takdir olunmuú saylmaktadr. Vergi beyannamelerinin matrah ksmlarna sfr(0) yazlmas da bir beyan olmakla birlikte hiç matrah yazmamak bildirmemek anlamna gelmektedir. Bu da ileride mükelleflerin gerçek durumlarn özellikle ihtilaf aúamasnda, izahn güçleútirmektedir. Aúa÷daki hallerden herhangi birinin bulunmas durumunda, vergi matrahnn tamamen veya ksmen defter, kayt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanlarak tespitinin mümkün olmad÷ kabul edilir:


zmir SMMMO

gileri verir ve kanuni defterlerini Re’sen tarhiyat úartlar ibraz ederse defter ve vesikalar ihVergi beyannamesinin kanuni süticaca salih (delil sahibi) bulunmak resi geçti÷i hâlde verilmemesi, úartyla, mükellefe takdir olunacak Vergi beyannamesi kanuni veya ek økmalen vergi tarh, matrah, defter ve vesikalar kaytsüreler içinde verilmekle beraber her ne úekilde olursa larna göre tespit olunacak miktarbeyannamede vergi matrahna dan fazla olamaz. iliúkin bilgilerin gösterilmemiú ololsun bir vergi tarh Vergi beyannamesini kanuni süremas, si geçtikten sonra vermiú olanlara Vergi Usul Kanunu’na göre tutuledildikten sonra bu bu beyannamede gösterdikleri mas zorunlu olan defterlerin hepmatrah üzerinden re’sen gerekli sinin veya bir ksmnn tutulmamú vergiye müteallik tarhiyat yaplr ve bu beyannameolmas, tasdik ettirilmemiú olmas olarak meydana ler re’sen takdir için takdir komisveya vergi incelemesi yapmaya yonuna sevk edilmez. Ancak vergi yetkili olanlara herhangi bir sebepçkan ve defter, kayt incelemesine baúlanlmasndan le ibraz edilmemiú olmas, veya takdir komisyonuna sevk edilDefter kaytlar ve bunlarla ilgili ve belgelere veya mesinden sonra kendili÷inden vebelgelerin, vergi matrahnn do÷kanuni ölçülere rilen beyannameler için bu hüküm ru ve kesin olarak tespitine imkân uygulanmaz. vermeyecek derecede noksan, dayanlarak miktar Yukardaki bentlerin hükümlerine usulsüz ve karúk olmas dolaysygöre re’sen vergi tarhn gerektiren la kant olmaya elveriúli olmamas, tespit olunan bir bir sebep yannda ikmalen vergi Tutulmas zorunlu olan defterlerin tarhn da lüzumlu klan bir durum matrah veya matrah veya verilen beyannamelerin germevcut ise re’sen takdir sonucu çek durumu yanstmad÷na dair fark üzerinden beklenmeksizin gerekli ikmal tardelil bulunmas, yaplr. Re’sen takdir srasnSerbest muhasebeci, serbest mualnacak verginin tarh hiyat da ikmal tarhiyatna mesnet olan hasebeci mali müúavir veya yematrah fark nazara alnmúsa vergi minli mali müúavirlerce imzalanma edilmesidir. tarh srasnda evvelce tarh edilmiú mecburiyeti getirilen beyanname olan vergi indirilir. ve eklerinin imzalattrlmamas Matrah veya matrah farknn veya tasdik kapsamna alnan konularda yeminli mali müúavir tasdik raporunun zama- re’sen takdir edilebilmesi için mutlak surette yukarda saylan takdir sebeplerinden birinin bulunnnda ibraz edilmemesi. mas gerekir. Yukarda saylan úartlarn mevcut olmas durumunda vergi, vergi idaresince re’sen tarh edilir. (VUK, 30. C-VERGøNøN øDARECE TARHI maddesi) Yukardaki 2. bentte yazl hâlin vukuunda mükellefe Verginin idarece tarh, 29. ve 30. maddeler dúnda Takdir Komisyonu tarafndan 15 günden az olmamak kalan hâllerde, mükelleflerin verginin tarh için vergi üzere bir mühlet verilerek vergi matrahna iliúkin bil- kanunlar ile muayyen zamanlarda müracaat etmegileri vermeye ve kanuni defterlerini ibraz etmeye meleri veya ayn kanunlarla kendilerine tahmil edilen mecburiyetleri yerine getirmemeleri sebebiyle zamadavet olunur. Bu davet üzerine mükellef istenilen bil-

dayanma

121


zmir SMMMO

nnda tarh edilemeyen verginin kanunen belli matrahlar üzerinden idarece tarh edilmesidir. Bu takdirde vergi, 131. madde mucibince tanzim edilen yoklama fiúine müsteniden tarh olunur. Bu úekilde tarh olunan vergilerle cezalarna iliúkin ihbarnameler bir taraftan, mükellefin bilinen adresine posta ile yollanr; di÷er taraftan mükellefin adn, soyadn, hesap numarasn, iúini, adresini, tarh edilen verginin ve kesilen cezann miktar ve cinsini gösterir bir ilan vergi dairesinin ilan koymaya mahsus mahalline aslr. ølann aslmas keyfiyeti ve tarihi tutanakla tespit olunur. Verginin tahakkuku ve cezann kesinleúmesi için geçmesi gereken vergi mahkemesinde dava açma süresi; mükellefin bilinen adresinde tebligat yapld÷ hallerde tebli÷ tarihinden, aksi halde tutanakla tespit olu-

122

dayanma

nan ilan tarihinden baúlar. (VUK, mükerrer 30. maddesi) økmalen, re’sen ve idarece yaplan tüm tarhiyatlar için vergi dairesince ihbarname düzenlenir. Düzenlenen bu ihbarnameler tebli÷ edilmek üzere mükelleflerin bilinen adreslerine posta yolu ile gönderilmektedir. Mükelleflerin bu tebli÷ tarihinden sonraki 30 günlük sürede kullanmalar gereken itiraz/indirim/uzlaúma gibi haklar oldu÷unu unutmamalar kendileri açsndan çok büyük önem arz etmektedir. Kaynak: VUK GELøR øDARESø BAùKANLIöI Mükellef Hizmetleri Daire Baúkanl÷ Yayn No: 42

sukran  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you