Issuu on Google+

İzmir SMMMO

KISMİ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMELERİ VE MEVSİMLİK İŞLERDE YIILIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI Özge Yılmaz ŞENTÜRK Serbest Muhasebeci Mali Müşavir 1982 Anayasası izine ekonomik ve sosyal haklar içinde yer vermiş, “Dinlenme çalışanların hakkıdır. Bu hem çalışanın bedenen korunması için zorunlu hem de çalışanın dinlenme sonrası çalışmasının verimi için gereklidir.” gerekçesi ile Anayasa’nın 50. maddesinde çalışanlara dinlenme hakkı tanınmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu ve 03.03.2004 tarihinde yayınlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği ile işçi sağlığının korunması, iş verimliliğinin arttırılması, iş kazaları ve meslek hastalıklarının en aza indirilmesi açısından önem taşıyan, işçinin yıllık ücretli izin hakkı düzenlenmiştir. Yıllık ücretli izin hakkından söz edebilmek için işçi ve işverenin İş Kanunu’na tabi olması yeterlidir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinde düzenlenen istisnalar dışında kalan her işveren ve işçi için ücretli izin hakkı tanınmıştır. İşçi ile işveren arasında kurulan iş ilişkisi hizmet akdi ile başlamaktadır. Bu sözleşme ile işçi, işverene bağlı olarak iş görmeyi, işveren ise bunun karşılığında işçiye bir ücret ödemeyi taahhüt etmektedir. İşçi ve işveren arasındaki bu sözleşme belirsiz süreli olabileceği gibi belirli süreli, kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışma olarak düzenlenebilmektedir. İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Bir yıldan fazla belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçi de belirsiz süreli iş

sözleşmesi ile çalışan işçi ile yıllık ücretli izin uygulamasında aynı haklara sahiptir. İş Kanununu Çalışma Süreleri Yönetmeliği’ nin 6. maddesinde kısmi süreli çalışma; işyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma olarak tanımlanmış, maddenin gerekçesinde “üçte ikisinden az” olan çalışma ifadesi kullanılmışken, yönetmelikte üçte iki oranına kadar yapılan çalışmalar kısmi çalışma sayılmıştır. Bu durumda emsal işçiye göre 45 saat olarak belirlenen normal çalışmanın taraflarca 30 saat ve daha altında kararlaştırılması halinde, kısmi süreli iş sözleşmesinin varlığından söz edilir. Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçinin ücreti ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre çalıştığı süre ile orantılı olarak ödeneceği ve kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçiye sadece bu nedenle ayrım yapılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.

Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışmalarda yıllık ücretli izin; Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’ nin 13. maddesinde düzenlenmiştir:” Kısmi

süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz. Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar iş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isa-

dayanışma

105


İzmir SMMMO bet eden kısmi süreli iş günlerinyoğun olarak çalıştıkları ve fakat de çalışmayarak kullanır. yılın diğer döneminde işçilerin iş Kısmi süreli ya da Yukarıdaki esaslara göre izine sözleşmelerinin ertesi yılın faalihak kazanan kısmi süreli ya da yet dönemi başına kadar ara verçağrı üzerine iş çağrı üzerine çalışan işçilerle tam meyi gerektiren işler mevsimlik iş süreli çalışan işçiler arasında yıllık sözleşmesi ile çalışanlar iş olarak değerlendirilebilir” diyeizin süreleri ve izin ücretleri korek mevsimlik işin tanımını yapnularında bir ayrım yapılamaz.” mıştır. Ayrıca Yargıtay 9.Hukuk sözleşmeleri devam ettiği Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Dairesi’ nin 13.10.2009 tarihli 30.11.2008 tarihli kararında “Yılkararında yer alan “bir işyerinde sürece her yıl için hak lık Ücretli İzin Yönetmeliğinin 13. her dönem iş faaliyetinde bulumaddesinde kısmi süreli ve çağrı nuluyor, ancak bazı işçiler yılın ettikleri izinleri, üzerine çalışan işçilerin izin hakbelirli zamanlarında çalıştırılıyor kı bakımından tam süreli işçilere iseler, bu işçilerin mevsimlik olabir sonraki yıl izin süresi rak değil, aralıklı çalıştırıldıkları göre farklı bir uygulamaya tabi olamayacakları açıklanmıştır. Bu kabul edilmelidir.” ifadesinden içine isabet eden kısmi durumda bir yıllık çalışma süresadece yılın belirli bir döneminsini dolduran kısmi süreli çalışan de sürdürülen işlerin veya tüm işçinin 14 gün izin hakkı vardır.” yıl boyunca çalışılmakla birlikte süreli iş günlerinde ifadesi ile kısmi süreli çalışanlaçalışmanın yılın belirli dönemrın da bir yılı tamamlamasından lerinde yoğunlaştığı işyerlerinçalışmayarak kullanır. sonra yıllık ücretli izine hak kazade yapılan işlerin mevsimlik iş nacağını belirtmiştir. olarak tanımlanması gerektiği İş Kanunu, “en az bir yıl çalışmış olma” ifadesi haftalık anlaşılmaktadır. İşçi ile işveren arasında mevsimlik bir veya günlük çalışma süresine ilişkin olarak değerlen- işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıldirilmemektedir. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan larda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmeleri ile çalıişçinin işe fiilen başladığı tarihten itibaren bir yıl sonra şılmışsa, iş sözleşmesi 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca yıllık ücretli izine hak kazanacaktır. Bu şekilde çalışan belirsiz süreli nitelik kazanır. Mevsimlik işlerde sürekli işçilerin yıllık izin ücretleri; o süreler için izinli olma- olarak çalışan işçilerin iş sözleşmesinin başladığı tadıkları takdirde alacakları ücrete eşittir. Diğer bir ifa- rihten itibaren aynı işverene bağlı çalıştığı süreler göz deyle kısmi süreli çalışan işçinin ücreti tam süreli em- önünde bulundurularak yıllık ücretli izne hak kazanıp sal işçiye göre çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir ve kazanmadığı belirlenir. sözleşme gereği zaten çalışmayacakları süre için izin Yıllık ücretli izin, çalışanın dinlenme hakkı kapsamınücreti ödemez. da tanınan anayasal bir haktır. İşçi ve işverenler bu İşin niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik işler- hakkın kullanılmasından ve kullandırılmasından kende İş Kanunu’ nun yıllık ücretli izin hükümleri uygu- di iradeleriyle vazgeçemezler. İş Kanunu ile yıllık üclanmamaktadır. Yargıtay 30.11.2011 tarihli kararında retli izinin yasaya aykırı olarak bölünmesi, hak edilmiş “Çalışmanın sadece yılın belirli bir döneminde yoğun- izini kullanmadan iş sözleşmesinin sona ermesi halinlaştığı işyerlerinde yapılan işler mevsimlik iş olarak ta- de bu izne ait ücretin ödenmemesi, izin yönetmeliğinımlanabilir. Söz konusu dönemler işin niteliğine göre nin esas ve usullerine aykırı olarak izin kullandırılmauzun veya kısa olabilir. Her zaman aynı miktarda işçi ması veya eksik kullandırılması halinde işveren veya çalıştırmaya elverişli olmayan ve işyerinde yürütülen işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 237 lira faaliyetin niteliğine göre işçilerin her yıl belirli sürelerde para cezası verileceği düzenlemiştir.

İşçi ile işveren arasında mevsimlik bir işte belirli süreli iş sözleşmesi yapılmış ve izleyen yıllarda da zincirleme mevsimlik iş sözleşmeleri ile çalışılmışsa, iş sözleşmesi 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca belirsiz süreli nitelik kazanır. 106

dayanışma


105-106 MAKALE16