Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№144 (28622) 31 ШІЛДЕ ЖҰМА 2015 ЖЫЛ

Аќ Олимпиада: Алматы ма, Бейжіѕ бе? 4-бет Бала баќыты неде? 7-бет Əлеуметтік саќтандыру əлеуеті арта береді 8-бет Ўлы дала мəдениеті шаќырады! 10-бет

МОЛАЙЄАН МЇМКІНДІК

Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына мүшелікке өтуі оның өз тəуелсіздігін алғаннан кейінгі уақыттарда қол жеткізген жаңа бір жетістігі болып табылады. Сондықтан да бұл оқиғаға қуанушылар мен еліміздің жаңа қадамын құптаушылар қатары толастар емес. Төменде сондай ой-пікірлерге толы хаттардың бір тобын оқырмандар назарына ұсынып отырмыз.

ЇМІТ ЇЛКЕН

Їкімет басшысы К.Мəсімов халыќаралыќ Олимпиада комитетініѕ сессиясы ќарсаѕында халыќаралыќ БАЌ ґкілдерімен кездесті Қазақстан Премьер-министрі Кəрім Мəсімов КуалаЛумпурда өтетін халықаралық Олимпиада комитетінің 128ші сессиясы қарсаңында халықаралық БАҚ-тар өкілдерімен кездесті. Олардың қатарында Associated Press, Reuters, Agency France Press, Around The Rings, Inside The Games сияқты халықаралық жаңалықтар агенттіктері мен бизнес басылымдар, сондай-ақ, AIPS халықаралық Спорт баспасөзі ассоциациясының президенті Джанни Мерло болды. Еске сала кетейік, бүгін, яғни 31 шілде күні Малайзия астанасында халықаралық Олимпиада комитеті өзінің кезекті сессиясында 2022 жылғы қысқы Олимпиада ойындары өткізілетін қаланы белгілейтін болады. Қазіргі таңда Алматы мен Бейжің қалалары Олимпиаданы

АҚПАРАТТАР аєыны ● Елімізде дəрілік көмекті қолжетімді ету мақсатында дəрілердің шектеулі бағасы белгіленген Ұлттық дəрілік формуляр əзірленіп жатыр. Оған клиникалық тиімділігі дəлелденген дəрілер ғана енгізіледі. Құжатты дайындауға Еуропа мен Австралияның ең үздік сарапшылары, сондай-ақ отандық мамандар қатысуда. ● Қазақстанда балалардың құқығын қорғау бойынша бірқатар заң жобалары қабылданды. Осы жылдың 6 айы бойынша қылмыстың азаюы – 27, салыстырмалылығы – 2,5 пайызды құрады. Ал соңғы 10 жылда жасөспірімдер қылмысының деңгейі тұрақты түрде 6 пайызға азайып келеді. ● Республикада 2020 жылы

қабылдаудан үмітті болып отыр. Қазақстанда қысқы Олимпиада ойындарын өткізудің ерекшелігі мен оған қатысты ойпайымдар туралы өзіне қойылған сауалдарға жауап бере отырып, Кəрім Мəсімов Алматының нағыз спорттың қысқы түрлерін өткізуге лайық қала екенін, қалың қар

жамылған 4 мың метр биіктіктегі таулардың қоршап жатқанын атап көрсетті. Сонымен бірге, Алматы ойындар үшін қажетті өте ыңғайлы орналасқан спорт нысандарының 70 пайызына ие. Осы тұрғыдан-ақ қала қысқы ойындарды өткізуге барынша лайық. Сондай-ақ, БАҚ өкілдері қала инфрақұрылымдарының дамуы, автомобиль жолдарын жаңғырту мен кеңейту мəселелері туралы да сұрады. Алматыда қысқы Олимпиа даны өткізу, Ойын дардың онда өтер-өтпесіне қарамастан, қа зірдің өзінде жоспарланып отырған инфрақұрылымдық жобаларды дамытуға түрткі болмақ,

деді Қазақстан Үкіметінің басшысы. Оның айтуынша, «Алматы-2022» тұжырымдамасы неғұрлым ыңғайлы болып табылады, нысандардың бəрі Олимпиадалық деревнядан 30 шақырым ғана қашықтықта орналасқан, жолға орта есеппен 30-45 минуттай уақыт кетеді. Нысандар Олимпиадалық деревняның айналасында «жұлдызша» түрінде алты түрлі бағытта орналасатын болады. Оның өзі көлік ағынын жеке-жеке тарамдандыра отырып, қозғалыс қиындығын болдырмауға жағдай жасайды. Кездесуде сондай-ақ, Ойын дарды қаржыландыруға, қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға қатысты мəселелер де қозғалды. «Егемен-ақпарат». ––––––––––––––– (Тақырыпқа байланысты материалдар топтамасын 4-беттен оқисыздар).

Елімізге жаѕа сапалы ґнімдер келетін болады Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) – халықаралық сауда ережелерін либерализм қағидаттарына қарай реттейтін халықаралық экономикалық ұйым, ол 1995 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істей бастағандықтан биылғы жылы 20 жыл толып отыр. Бүгінде Қазақстан халқы көптен күткен тарихи күні Дүниежүзілік сауда ұйымы бас кеңесінің отырысының қорытындысында Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына 162-ші ел болып қосылуы туралы хаттамаға қол қойып, құжатты ел Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен ДСҰ бас директоры Роберто Азеведо рəсімдеді. Дамыған елдердің бастамасымен құрылған аталған ұйым халықаралық саудада экономикалық өсім мен адамдардың тұрмыс-тіршілігін көтеруге ықпал етеді деп есептеледі. Сауда кедергілерін азайту

немесе қайсыбір елдің нарығына шетелдік тауарлардың келуіне кедергі келтіретін факторларды жою, оларға бірінші кезекте кедендік алымдар мен импорттық квоталар жатады, басқаша айтқанда, импортқа қойылатын көлемдік шектеулер. Бүгінде əлемде технологияның қарыштап дамуы жүріп жатқан кез. Қазақстан дамыған елдердің құрал-жабдықтарын, басқа да сапалы тауарларын төмен бағада алу арқылы жəне өз елімізде өндірген тауарларды шетелдерге шығару арқылы дамыған 30 елдің қатарына қосылуды көздейді. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу елімізде жаңа жұмыс орындары ашылып, халықтың сапалы арзан тауарларды сатып алуға қолжетімділігі қамтамасыз етілетін болады. Біздің Жамбыл облысының Байзақ ауданында да өндіріп

жатқан тауарларымыз сапалы бəсекелестікке қабілетті құс, мал жəне егін шаруашылығы қарыштап дамуда. Аудан шаруа қожалықтары мен жеке кəсіпкерлер өндірген сапалы арзан тауарларын жəрмеңкелерге, базарға шығарып сатып қомақты қаржы табу арқылы аудан бюджетін ұлғайтуға үлестерін қосуда. Алдағы уақытта Қазақстан тұрғындары арзан сапалы тауарларды сатып алу, сату арқылы тұрмыс жағдайын көтеретін болады. Осыған зор сеніммен қараймыз. Төле НАРЖАНОВ, Байзақ аудандық тарихиөлкетану музейінің қызметкері.

Жамбыл облысы. –––––––––––––– (ДСҰ-ға байланысты материалдар топтамасын 3-беттен оқисыздар).

● Мəселенің мəнісі 6 мың шақырымнан астам жол ақылы болады. Мұнда ұлттық оператор міндетін орындайтын «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ республикалық жолдарға ақылы жүйенi енгiзу құзырын алады. ● «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» акционерлік қоғамы 2015 жылдың бірінші жартыжылдығы бойынша 6122 мың тонна мұнай өндір ді. «Өзенмұнайгаз» бен «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамдарының жалпы өндіру көлемі 4107 мың тоннаны құрады. Бұл – 2014 жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда 2 пайызға артық. ● Алматыда биыл Сайран көлін абаттандыру жұмыс тарына 160 млн. теңге жұмсалды. Көлдің жағалауына қ ұ м ды ж а ғ а ж а й ж а с а л ы п ,

шатырлар, 8 киім ауыстыратын орындар, қоқыс тастайтын жəшігі бар 80 орындық, 4 балалар ойнайтын кешен, волейбол алаңы, 4 спорттық тренажер жəне жиек жол шамдары орнатылды. ● Батыс Қазақстан облысында жыл басынан бері өндірілген өнім көлемі 584,3 млрд. теңгені құрады. Олардың 520 млрд. теңгесі тау-кен индустриясына тиесілі, ал 42 млрд. теңгесі қайта өңдеу өнеркəсібінің үлесінде. Сондай-ақ, облыста 308,7 млрд. теңгенің 40 жобасы жүзеге асырылып, 1 мың 890 жұмыс орны ашылды. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

 Үйренетін үрдіс

Біліміѕ ќалай, балаќай?

Семейде есепті калькулятордан да тез шыєаратын ментальді арифметика орталыєы ашылды Раушан НҰҒМАНБЕКОВА, журналист.

Жаңадан ашылған «ISMA» (International School of Mental Arith metic) орталығында есеп тегіш құралдардың көмегінсіз есептеудің ең оңтайлы тəсілі – ментальды арифметика курстарын үйретеді. Есептің жауабын қазіргі заман технологиясынан да ұшқыр қиялмен жылдам шығарудың бұл тəсілін ғылымда ментальды арифметика деп атайды. Бұл адамды ептілікке, тез ойлап, жылдам шешім қабылдауға үйретеді. Қысқасы, көне əдістің адамға келтірер пайдасы мол. Ментальді арифметика халықаралық деңгейде расталған бағдарлама, дүниежүзіндегі қырықтан аса елдердің білім жүйесінде тіркелген. Осы тəсілді меңгерген балалар өсе келе логикаға мықты болып,

əртүрлі ғылыми жаңалықтарды ашып жүр. 5-16 жас аралығындағы оқушылар ментальды арифметиканы үйрене алады. Бала бұл саланы ерте игерсе олар көптеген жетістіктерге жетеді, дейді мамандар. Орталықта ең алдымен тегін байқап көру сабағына қатысуға болады. Есептеу адам ойымен жəне қолымен іске асады. Сөйтіп, оқу оймен – көз алдына сандарды елестету, ал қолмен – шот құралының көмегіне сүйену арқылы жүргізіледі. «Бағдарлама 10 деңгейден тұрады. Əр деңгей 2,5-3 ай көлемінде жүреді, – дейді орталық маманы Дидар Қабдуллин. – Сабақтар аптасына бір рет екі сабақтан өтеді жəне күнделікті үй жаттығуын www. ismakz.com порталы арқылы жасайды. Сабақтар қазақ, орыс жəне ағылшын тілдерінде жүреді». СЕМЕЙ.

Несиелендіру: сіз ќанша ќарызсыз? Елімізде 1999-2005 жылдар аралығында жоғары оқу орындарында кадрларды даярлау бойынша несиелендіру бағдарламасы жүзеге асырылғаны мəлім. Бағдарлама қолданыста болған сол жылдары жоғары оқу орындарында 58 мың 360 студент білім алып, олардың оқуына бюджеттен жалпы көлемі 15,3 млрд. теңгені құрайтын қаржы бөлінген-тін. Алайда, Мемлекет басшысының 2005 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру мақсатында несиелендіру бойынша білім алып жүрген студенттердің барлығы 2005 жылдың 1 қыркүйегінен бастап мемлекеттік білім гранттарына ауыстырылды. Білім жəне ғылым вице-министрі Тахир Балықбаев өзінің бір сөзінде: «Қазіргі таңда министрлікке қарасты «Қаржы орталығы» АҚ кезінде мемлекеттік білім беру несиесімен оқығандардың қарыздарын өтеу мəселесін қолға алып жатыр», – деген болатын. Осыған орай, бұл мəселе қалай шешімін табуда? Экс-студенттер өздерінің мемлекет алдында қарызы барын біле ме, əлде білмей ме? Біз Астанадағы «Қаржы орталығына» хабарласып, осы мəселеге қатысты өз сауалдарымызды қойған едік. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Орталық мамандарының айтуынша, мемлекеттік білім беру несиелері 15 жылға берілген, сəйкесінше, 1999 жылы несиелендіру бағдарламасы бойынша оқыған алғашқы студенттердің қарызды төлеу мерзімі 2014 жылы аяқталған. Десек те, сол жылдардағы студентжастардың басым көпшілігі шынымен де өздерінің мемлекет алдында қарыздары барын «білмейтін» болып шыққан. Осы орайда, бұл орталық бұрын берілген жəне өтелген несиелерді мониторингілеу жəне олардың есебін жүргізу, қарыз сомасы туралы талаптар мен хабарламалар жіберу, сот жəне сотқа дейінгі тəртіппен несиелер бойынша берешекті өндіріп алу, несиені өтеу шотына түскен қаражатты республикалық бюджеттің кірісіне аудару жұмыстарын тұрақты түрде жүргізіп келеді екен. Орталықтың Білім беру несиесін мониторингілеу жəне жас мамандарды жұмысқа тұрғызу департаментінің директоры Мəди Шабаровтың сөзіне қарағанда, 2014

жылдан бастап, қарызды өндіріп алу жұмыстары күшейтіліпті. Бұл ретте, «Қаржы орталығы» АҚ Мемлекеттік кредиттік бюромен бірлесіп, несие бойынша өз міндеттерін орындамай жүрген жəне берешегі бар қарыз иелері туралы деректерді аталған Кредиттік бюроға тапсыру жөніндегі дайындық жұмыстарын жүргізіп жатқан көрінеді. «Бұл кейбір мемлекеттік қызметтерді, несиелерді алуда жəне шетелге шығу мен т.с.с кейбір жағдайларда ықылассыз қарыз иелерінің мүмкіндіктерін шектейді»,– дейді Мəди Құрманғалиұлы. Осылайша, білім алуға берілген несиенің 5,0 млрд. теңгесі өтеліп, бюджетке қайтарылыпты. Мəселен, тек 2014 жылдың өзінде 1,06 млрд. теңге қайтарылған екен. Оның ішінде, 12 мың 805 адам борыштарын толық өтеп, өз міндеттерін орындаса, 227 адамның берешек сомасы қарыз алушының түрлі себептермен қайтыс болуына байланысты кешіріліп, есептен шығарылған. Ал қазіргі таңда қарызын толық өтемеген 45 мың 328 азамат бар көрінеді. Біз алғашында несие жүйесімен

оқыған, кейіннен грантқа ауысқан студенттерге қатысты жүргізіліп жатқан іс-шаралар төңірегінде де өз сауалымызды қойдық. Бұл сауалға жауап берген М.Шабаров несиелендіру жүйесінен грантқа ауысу қарыз алушыны несиесін қайтару бойынша міндеттемеден босатпайтынын жеткізді. Сондықтан, қарызгер грантқа ауыстырылғанға дейін оның оқуына жұмсалған несие сомасын қайтаруға міндетті екен. «Орташа есеппен алғанда, 1 студенттің қарыз сомасы 200 мың теңгені құрайды», – дейді департамент директоры. Көп жағдайда, қарыздың өтелмеуінің бірнеше себебі бар екен. Бі ріншіден, несие кепіл затсыз жəне ұзақ мерзімді болған дықтан, қарыз алушының жəне оған кепілдік берушінің немқұрайдылығы, екіншіден, сотқа дейінгі реттеу тəртібімен қарыз сомасы, өтеу мерзімдері жəне несие міндеттемелерін уақтылы орындамаудың салдары туралы хабарлау үшін қарыз алушының тіркелген мекен жайы немесе нақты тұрғылықты мекен жайы жөнінде мəліметтің берілмеуі себеп болатын көрінеді. «Бүгінде несиені қайтару бойынша өз міндеттерін өз

еркімен орындамаған азаматтарға қатысты қарызды сот тəртібімен өндіріп алу жұмыстары жүргізілуде. Бұл жағдайда төлемдерді кешіктіргені үшін тұрақсыздық айыппұлы негізгі қарызбен қоса өндіріп алынады», – дейді Мəди Құрманғалиұлы. Оның айтуынша, заңнамаға сəйкес, қарыз алушы қайтыс болғанда ғана мемлекеттік білім беру жəне студенттік несиелер бойынша талаптар тоқтатылады екен. Біз «Қаржы орталығы» мамандарынан несиелендіру жүйесімен білім алған кейбір студенттердің бұл жағдайдан хабарсыз екенін алға тартып, осы мəселеге қатысты түсінік беруін өтіндік. Бұл сауалға жауап берген орталық маманы Жанар Тастанбекова мемлекеттік білім беру жəне студенттік несиелендірудің өтелу тəртібі туралы ақпарат қарызгер студенттерді хабардар ету үшін өз уақытында еліміздің барлық жоғары оқу орындарына жіберілгендігін, сондай-ақ, бұл ақпараттың республикалық маңызы бар бұқаралық ақпарат құралдарында ауық-ауық басылып тұрғанын жəне «Қаржы орталығы» АҚ сайтында орналастырылғандығын жеткізді.


2

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

БЕС РЕФОРМА – ЎЛТ ЖОСПАРЫ Тəуелсіз мемлекетіміз өзінің əлемдік қоғамдастықтың толыққанды, тең құқықты мүшесі екендігін паш еткен алғашқы құжат – «Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк егемендiгi туралы декларацияcында»: «Республикада тұратын халықты топтастыру мен олардың достығын нығайту бiрiншi дəрежелi мiндет...» деп жазылған еді. Бұл ежелден келе жатқан, ұлы ойшыл-ғалым Шоқан Уəлиханов атап көрсеткендей, «бейбітсүйгіш халықтың» жаңа заман табалдырығы алдындағы шынайы шешімі, мəңгілік ұстанымы болатын. Ширек ғасырға жуықтаған мерзімде еліміз бұл саясаттан əсте айныған емес, қайта оны қоғам дамуының сұраныстарына сəйкес жетілдірумен, нығайта түсумен келеді. Ол нəтижесіз емес. Соның арқасында кешегі екі заман аралығындағы қиындау «өліара» кезеңде туындаған əртүрлі қайшылықты сəттерді еліміз айқайшусыз, əлеуметтік толқуларсыз аманесен өткізді. Сол кездегі басты мəселе – халық тыныштығы қамтамасыз етілді. Осы идеяны Н.Ə.Назарбаев «Нұр Отан» партиясының ХVI съезінде дамыта түсіп, бүгінде орындалуы қолға алынып жатқан бес институттық реформаның «100 нақты қадам» Ұлт жоспары төртінші бағытының

Біртўтас ўлт, бірегей жўрт Əбдімəлік НЫСАНБАЕВ, ҰҒА академигі.

(біртектілік пен бірлікке арналған) өзекті бір нысаны ретінде ұсынды. Тəуелсіздік жылдары осы бағыттағы жаңа тұрпатты мемлекетіміздің де, Тұңғыш Президентіміз Н.Ə.Назарбаевтың да тиімді саясаты қоғамның қай саласына болсын игі əсер етіп, саяси серпілісіміз бен əлеуметтік əлеуетімізді арттыруымыздың, экономикалық қуатымызды нығайтудың берік кепіліне айналды. Сөйтіп, бүгінгі күні елімізде ынтымақ пен бірліктің өзгеге ұқсай бермейтін нақты моделі қалыптасты. Оның түпкі мақсаты 100ден астам ұлт пен ұлысты бір ұлтқа айналдыруда емес, оларды рухани тұтастыққа ұйыстыра түсуде, азат Қазақстанның қасиетті шаңырағын бірліктің құдіретті күшімен биіктете беруде болып отыр. Қазақ халқы өзара түсіністіктің, парасатты қарым-қатынастың қадірін жақсы біледі. Осынша асты да, үсті де байлыққа толы алып аймақты ұстап тұру оңай болған жоқ. Ауызбірлікті қамтамасыз ете алмай, ұлы Абай айтқандай, «бас-басына би болып», ру-жүзге бөлініп, көрінгенге жем болған заманды да, о шеті мен бұ шеті бірнеше күндік кең-байтақ кеңістікте оңтүстіктен солтүстікке, шығыстан батысқа, кейде кері көшкен «Ақтабан шұбырындыны» да, елді тастап, қайғы-қасіретпен үдере шет асқан көшпенділікті те көрді. Бүкіл қазақ болып, қасіретті «Елім-ай» əнін де айтты. Ұйыса отырып ұтқан кезеңдер де аз болған жоқ. Бұған мыңдаған жылдарды қамтитын ежелгі тарихымыз куə. Сондықтан да, халқымызға бірліктен қастерлі, одан қасиетті ұғым жоқ. Болған жоқ, болмайды да. Биыл Қазақ хандығының 550 жылдығына байланысты тарихты таразылағанда, халқын бір мақсатқа жұмылдыра отырып, мемлекетіміздің атақ-абыройына өлшеусіз үлес қосқан хандар туралы жақсы айтылып жатыр. Соның ішінде ХVII ғасырдың аяғы мен ХVIII ғасырдың басындағы қазақ халқының гүлденген əрі əлеуметтік мерейі арта түскен айрықша кезең Əз Тəуке ханмен байланысты болғаны белгілі. Бас-аяғы 35 жылдай ел басқарған, қабілет-қарымы жеткілікті, көреген саясаткер, дана дипломат Тəуке хан халықты ұйыстыру үшін бар саяси-əлеуметтік амалды тиімді пайдаланған. Осы қасиеттері үшін халқы шынайы сезіммен оның атына «Əз» деген атау қосқан. Оның билік жүргізуі хандық өктемдікпен, əскери күшпен, не басқа айла-тəсілмен емес, ақылдылықпен, тапқырлықпен, халықтық дəстүрді жақсы білумен ұштасып жатты. Сондықтан да оның аты кейін үш жүзге мəлім болды, ғасырлар қойнауынан бізге кейде аңыздай болып еркін жетті. Қазақ – табиғатында ынтымақшыл, иманды халық. Тіпті, саяси сипаты жағынан ұлттық ұстанымдарына сəйкес келе бермейтін кешегі кеңестік заманның өзінде ұлтымыз өзіне тəн бауырмалдығын Алланың «махаббатпен жаратқан адамзат» баласының ешқайсысынан аяған

емес. Бұған мысалдар толып жатыр. Бұл 70 жылдығын атап өткен Ұлы Отан соғысының алдында елімізге депортацияға ұшырап келген халықтарға көрсетілген қатынастан айқын аңғарылды. Оны бүгін атажұртына көшіп кеткендер де, елімізді өзінің Отаны санап, осында мəңгілік қалғандар да айтудан еш жалықпай, тұрақты ыстық ықыласы мен риза көңілін білдіріп келеді. Өзімнің туып-өскен Сыр бойында болған, соған қатысқан кісілерден естіген бір оқиғаға тоқтала кетейін. 1937 жылы осы өңірге корейлердің көшіп келгені белгілі. Кейін екі халыққа күнделікті аралас өмір тиімді сəттерді мол етті. Бірі бірінің тілін білген жайттар да болмай қалмады. Бұрын да суармалы жерде егілген күріш шаруашылығының одан əрі облыстағы дамуына осы ағайындардың өзіндік үлесі айрықша болды. Қазіргі Қызылорда қаласындағы Қорқыт ата атындағы мемлекеттік университеттің негізін қалаған Владивостоктан көшіп келген педагогикалық институт болатын. Осындай жарасымды істерге байланысты 80-жылдары Қызылорда облысы Жалағаш ауданына қарасты сол кезде «Калинин» атындағы кеңшарда, қазіргі Бұқарбай батыр ауылында корей халқының күндері өткен. Оған көрші облыстардан, Алматыдан белгілі кісілер келген. Қонақтарға мəдени қызметтердің ішінде театрландырылған бір көрініс ұсынылады. Онда корейлердің бір тобының 30-жылдардың автокөлігімен елді мекеннен алыстау жерге əкеліп, түсірілген сəті бейнеленіпті. Ауылда бұларға жолауға болмайды, олар адам етін жейді деген ақпарат таратылған. Ертемен қойын жайғастыруға далаға шыққан қойшы бір қапқа бəрі бастарын қойып жатқан бір топқа назары түседі. Сосын белгілі болғанындай, орталарында жалғыз қаптағы күріш осылардың бар тамағы екен. Қойшы тілдесе алмағанмен түрі өздерінен тым алыс емес, аш-жалаңаш адамдарға жұртқа көрінбей айран, нан сияқты дəмдер əкеліп береді. Осыны көргенде, қонақтардың ішіндегі егде тартқан бірі солқылдап жылап, көз жасын біразға дейін тыя алмапты. Ол «дəл осындай жағдай менің бала күнімде болған еді, мұны қайдан алған» деп таң қалады. Шынында да, осындай ақпарат кезінде жергілікті басылымдарда болған сияқты. Бұл қазақтың шынайы болмысын көрсететін көріністер еліміздегі басқа ұлт өкілдерінің «тірі

қалғанымыз қазақтың арқасында» деулеріне нақты дəлел емес пе? Сондай-ақ, бұл Қазақстанды бір отбасына теңеп жүрген өзге ұлт өкілдерінің пікірлері де төркінсіз емес екенін танытады ғой. Осындай кеше халықтар арасындағы бірін бірі жатсынбай қабылдаған қарым-қатынас, бүгін туыстай сезініп отырған қазақ халқының адал пейіліне, жылы жүрегіне, асыл тілегіне лайықты алғыс күнін белгілейік деген ойлар төркінсіз емес. Мұның алда пайдалы боларына сөз жоқ. Кешегі кеңестік кезеңде-ақ Қазақстан «Достықтың лабораториясы» деп жайдан-жай аталған жоқ болатын. Оған əлеуметтік негіз бар еді. Алайда, ол кезде осы лабораторияның бас маманы деп қазақ халқы айтыла қоймады. Мұны Мəскеу біздің халқымызға қимады. Орталықтың Одақтағы ұлттарды «ұлы» мен «ұсаққа» бөлуі, соның салдарынан үлкеннің өктемдігі кішіні мойындаттырмады. Мұндай өзгені өзекке тебу оның да асыл адами қасиеттері аз емес екенін аңғарттырмады. Патшалық Ресейдің «бұратанасын» айтпағанымен, кеңестік бұра тарту көзге ұрып тұрды. Еліміздегі өзіне тиесілі мəртебеге, ежелгі жер иесі, осы аймақта мемлекет құраушы ұлт ретіндегі биік мəртебеге қазақ халқы тəуелсіздіктің арқасында ғана ие болды. Өз тізгіні өзінде, өз алдына ел болудың шынайы шарапаты осында жатыр. Қазір Отанымыздағы тұрақтылықтың негізгі кепілі, басқа ұлыстарды іштей ұйыстырушы мен топтастырушы ретіндегі ұлтымыздың ерекше əлеуметтік рөлі айқын. Адамзат баласының алғашқы қауымдасуы мен қоғам болып қалыптасуы əлеуметтік қажеттіліктен туғаны мəлім. Атақты француз əлеуметтанушысы Эмиль Дюркгейм өзінің «Қоғамдық еңбектің бөлінуі» атты алғашқы басты еңбегінде əлеуметтік келісім мен ынтымақтастық теориясын жайдан-жай зерттеген жоқ еді. Ол қоғамдағы байланыстар мен қарымқатынастардың табиғатынан əлеуметтік мəселелер мен шиеленістердің болатынын білді. Осы бағытта ол кезінде қоғамдық рухани келісімді нығайтуға ықпал ететін маманданған топ құру идеясын ұсынған болатын. Еліміздегі бірлік пен ынтымақтастыққа соңғы жиырма жылда өлшеусіз үлес қосып келе жатқан Қазақстан халқы Ассамблеясының абзал миссиясының басты бағыты осында болып отыр. Достық пен түсіністіктің лабораториясына айналған бұл құрылымның толымды жұмыс істеуіне Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев айрықша қамқорлық жасап келеді. Міне, осының арқасында сан салалы этносаралық, дінаралық қарым-қатынастарды нығайта түсуде жүйелі жұмыс жасалып, осы бір ізгілікті істің ұлттық бірлік пен этносаралық толеранттылықтың отандық моделін қалыптастыруға үлкен үлес қосылды. Жақын, алыс елдер бұл модельді өздеріне жайдан-жай үлгі етіп жүрген жоқ. Қазақстан халқы Ассамблеясы аясында елімізде ірі этностардың 28 республикалық, 800-ден астам өңірлік этномəдени бірлестіктері қалыптасты. Олар кешегі 90-жылдардан бері сан салалы қызмет атқарып келеді. Қазақстанда тұратын этностардың 15 тілде шығатын 35 газеті мен журналы

бар. Эфирде төрт телеарна, 5 тұрақты «Менің Қазақстаным», «Шаңырақ», басқа да телебағдарлама бар. Радиода «Достық», «Тіл – татулық тірегі» атты жəне т.б. 8 тұрақты бағдарлама жұмыс істейді. 9 республикалық газет «Біз – қазақстандықтармыз», «Бір халық – бір ел – бір тағдыр», т.б. айдарлармен ақпараттар таратуда. Республикада өзбек, ұйғыр, тəжік тілдерінде білім беретін 211 мектеп бар. Жексенбілік мектептер жұмыс істейді. Осындай берекелі ісі, айрықша танымы бар ел алда «Біртұтас ұлт, бірегей жұрт» болып қалыптаса ала ма? Оның саяси-əлеуметтік алғышарттары бар ма? Əрине, баршылық. Əңгіме соларды тиімді пайдалана білуде болып отыр. Ең бірінші – мемлекетіміздің алдағы болашағын айқын даған, оның демократиялық, зайырлы, құқықтық жəне əлеуметтік сипатын орнықтыратын Ата Заңымыз бар. Мақсат ортақ, ол – Тəуелсіз елімізді тұғырлы ету. Шындап келгенде, осыдан ардақты алда асу жоқ. Бірлік пен ынтымақ – ортақ. Осыдан қасиетті елімізде ұғым жоқ. Бүгінгі күні еліміздегі жүзден астам ұлт пен ұлыстың 70 пайызы, бүкіл түркі əлемінің ұлы перзенті Мұстафа Шоқай айтқандай, «ұлттық намыс пен бүкіл «қаны бiр, тiлi бiр, дiнi бiр» түркі жұрты. Қазақстанды Отаным, елім деген өзге ұлт өкілдерінің достығы да осы ежелгі қазақ жерінде жарасымдылық табуда. Бүтін қазақстандықтардың мүдделері мен мұраттарын үйлестіріп, оларды өзінің берік ұстанымы еткен, бірлік пен достықтың туын биікке көтерген Елбасын бүгін Қазақстаннан бөліп қарау мүмкін емес. Бұл сөздер шынайы синонимдерге айналған. Шетелдерде болғанымызда ылғи байқайтын бір жайды айта кетсек артық болмас. Онда Отанымыз «Қазақстан» десек, олар дереу «Назарбаев» деп егіз сөздей атап жатады. Бұл жайдан-жай емес. Мəдениетіміз бен əдебиетіміздің озық үлгілері ортақ рухани дүниеге айналды. Ұлы ойшылымыз Абай Құнанбаев, арқалы ақынымыз Сəкен Сейфуллин, жыр алыбы Жамбыл Жабаев, т.б. əдебиетіміздің талантты өкілдерінің шығармалары бүгінгі күні тек қазақтардың ғана емес, ол елімізде тұратын басқа этностардың рухани мұраларына айналды. Сондайақ, ұйғыр жазушысы Ахметжан Аширидің, корей Лаврентий Сонның, неміс Герольд Бельгердің жəне басқалардың шығармалары қазақ тіліне аударылып, бүкіл халқымыздың ортақ игілігіне айналып отыр. Тəуелсіздік жылдары халқымыз дəстүрлі діндеріне қайта оралды. Елімізде 3,5 мыңнан астам діни ұйым жұмыс істейді. Бұл кешегі атеистік кезбен тіпті салыстыруға келмейді. Діннің ізгілікті қағидалары жұртшылықты ортақ рухани үндестікке шақырып, тəуелсіздігіміздің мұраттарына қызмет етуде. Елімізде дəстүрге айналған əлемдік дін өкілдерінің съезі де осы мақсатқа бағытталған. Алда бүгінгі тəуелсіз қоғамымыздың сипатына сəйкес қалыптасып келе жатқан салт-дəстүрлер, əдет-ғұрыптар, көзқарастар, моральдық ұстындардың жиынтығы, яғни əлеуметтік нормалар мен ережелерді жетілдіре түсу, оның қазіргі алыс-жақынды

сезе бермейтін жаһанданудың теріс əсерінен қорғау, оны тəуелсіздіктің жоғары талаптарына сай ету, айналып келгенде негізгі-негізгі қағидатты мəселелер төңірегінде ұжымдық сананы қалыптастыру сияқты алда аса маңызды асу тұр. Осы ұжымдық сананы қоғам мүшелерінің көпшілігі мойындайды. Ал оның барлық қазақстандықтарға ортақ болуы, оны əрбір азаматымыздың өздерінің күнделікті өмірлерінде, іс-əрекеттері мен қызметтерінде басшылыққа тұрақты алып отыруы – «біртұтас ұлт, бірегей жұрт» болудың бірден-бір асыл амалы. Бұл, шын мəнінде, қоғам мүшелерінің тұтастықты нығайта түсетін, беріктікті бекем ететін əлеуметтік қажеттілік. Ұжымдық сана – саяси сергектіктің, əлеуметтік əлеуеттіліктің, парасатты пайымдылықтың қайнар көзі. Мұны қалыптастыруда ортақ тілдік кеңістіктің рөлі зор. Тəуелсіздік жердің, елдің иесінің туған тіліне қатысты күрделі өзгерістер алып келгені белгілі. Кешегі егемендіктің елеңалаңында, аса бір күрделі де қайшылықты кезеңде қазақ тілі мемлекеттік мəртебеге ие болған қазақ тілінің қолданыс аясы кеңейе түсті. Біз саяси сипаты, əлеуметтік болмысы жағынан кешегі кеңестік кезеңмен салыстыруға келмейтін жаңа тұр патты азаматтық қоғам, жаңа сипат тағы демократиялық мемлекет құрып жатырмыз. Аумағына бес Франция сыя тын елімізді жақын арада санмен толтыру оңай емес шығар. Алайда, сапамен толтырудың жолдарын қарастыру аса қажет. Ең бірінші орында бəсекеге қабілетті білім-ғылым тұрғаны даусыз. Білім – бірліктің төте жолы. Осы арада осыдан 70-80 жыл бұрын ғұлама ғалым Ахмет Байтұрсынұлының: «Біз кейін қалған халық, алға басып, жұрт қатарына кіру керек. Басқадан кем болмас үшін біз білімді, бай һəм күшті болуымыз керек. Білімді болуға оқу керек. Бай болуға кəсіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осы керектердің жолында жұмыс істеу керек», деген сөз халқымыздың тұтас ұраны болуы тиіс. Адамзат қоғамының өзі қажеттіліктен пайда болды, қажеттілікпен қалыптасқаны белгілі. Тату-тəтті, береке-бірлігі ортақ біртұтас ұлт, бірегей жұрт та осы қажеттілік пен ынтымақтастықтың арқасында ғана бола алады. Бүгінгі азаматтық қазақстандық ұлт құрғақ қиял емес, ол – ертеңгі өмір сүрер «Мəңгілік Еліміздің» тұрғыны. Бұл халқымыздың асыл рухани құндылықтарын тəуелсіздік мұраттарына бағындырып, Қазақстан атты қасиетті шаңырақтың астында ұйыстыру мен іштей топтастыруды қажет етеді. Бүгінгі алыс-жақынды біле бермейтін жаһандану заманында, əсіресе, ішкі бірліктің аса маңызды екенін толық сезіну керек. Мұнсыз сыртқы орнықтылық пен саясиəлеуметтік тұрақтылық қамтамасыз етілмейді. Сол себепті, «Біріңді, қазақ, бірің дос, көрмесең, істің бəрі бос» деген ұлы гуманист Абайдың тұжырымын «Біріңді, бауыр, бірің дос, көрмесең, істің бəрі бос» деп айтсақ, хакім аруағы кешірсін. Бүгінгі заман осыған сұранып тұрғандай. АЛМАТЫ.

Туризм кґкжиегін кеѕейту жолында Қазақстанның Берлиндегі елшілігінде Қазақстанның туризм саласын дамыту үшін трансұлттық корпорациялар мен ірі инвесторларды тарту бойынша «100 нақты қадам» бағдарламасын жүзеге асыру мақсатында Еуропадағы TUI Group ірі концернінің басқарма мүшесі Томас Эллербек бастаған делегациямен кездесу өтті.

Қазақстан тарапынан келіссөздерге Қазақстанның Германиядағы елшісі Болат Нүсіпов, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы туристік саласы комитетінің төрайымы Роза Асанбаева, Инвестициялар жəне даму министрлігі Туризм индустриясы департаменті директорының орынбасары Қайрат Сəдуақасов жəне «Астана ЭКСПО-2017 ҰК» АҚ-тың өкілдері қатысты. Кездесу шеңберінде неміс тарапы «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауы мен «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының негізгі қағидаларымен, Қазақстандағы туризм саласы дамуының ахуалымен жəне келешегімен, ЭКСПО-2017 көрмесіне дайындық барысымен таныстырылды. Германияның мемлекеттік мекемелері, ірі компаниялары, ғылыми-технологиялық орталықтары мен туристері елімізге зор қызығушылық танытты. Келіссөздердің нəтижелері бойынша Қазақстан аймақтарының инфрақұрылымдарымен жəне туристік ұсыныстарымен таныстыру мақсатында ақпараттық тур ұйымдастыру жөнінде уағдаластыққа қол жеткізілді. Қазақстан мен концерннің бірлескен жұмысының қорытындысы Еуропа мен Германияның туристік нарықтарына Қазақстанның өзекті деген туристік ұсыныстарының тұрақты түрде түсіп тұруы тиіс. Ынтымақтастықтың маңызды аспекттісінің бірі Астанада өтетін ЭКСПО-2017 көрмесіне туристерді жіберу жəне орналастыру мəселесі болып табылады. TUI Group компанияларының тобы əлемдік туристік нарықта жетекші орынға ие. Концерн 2014 жылы немістің TUI AG жəне ағылшынның TUI Travel PLC компанияларының қосылуы нəтижесінде құрылды. TUI Group-тың штабпəтері Германияда орналасқан. Оның акциялары Лондон қор биржасында сатылып, FTSE 100 индексінің есебіне кіреді. Концерн жыл сайын 30 млн.-нан астам клиентке қызмет көрсетіп, əлемнің 180 елінде демалыс өткізуді ұсынады. TUI тобына туроператорлар, 300-ден астам қонақүй, 6 əуе компаниясы, 12 круизді лайнер жəне т.б. кіреді. Компанияның жалпы қызметкерлерінің саны 77 мың адамнан асады. TUI Group Еуропадағы ең үлкен чартерлі флотқа (136 ұшақ) ие. «Егемен-ақпарат».

Жастар жаћандыќ бастамаларды алєа жылжытады Астанада «Жасыл экономиканы қолдау жəне G-Global-ды дамыту» коалициясы мен «ҚазАльянс» шетелдегі қазақстандықтар бірлестігі əрiптестiк жөнiндегі меморандумға қол қойды. Ондағы мақсат екі ұйым бұдан былай Қазақстанның жаһандық бастамаларын алға жылжытуда бірлесе қызмет етпек. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Шараға орай өткізілген баспасөз мəслихатында коалиция төрайымы Салтанат Рақымбекова мемлекеттік маңызы бар меморандум туралы айтты. Сөйтіп, шетте 27 елде оқып жүрген 40 мыңға жуық қазақстандық студенттер мен кəсіпкерлердің жəне де басқа отандастардың басын қосқан «ҚазАльянс» бірлестігі екенін жеткізді. Қазіргі кезде бұл ұйым мемлекетiмiздiң «жасыл экономикаға» өтуiн, «Жасыл көпiр» серiктестiк бағдарламасын жəне ЭКСПО-2017 көрмесiн алға жылжытуды жүзеге асыру бойынша жол картасын əзірлеп отырғанын ортаға салды. «ҚазАльянс» үш ай iшiнде осы мақсатқа қазақстандық студенттердi шетелде ғана емес, ел iшiндегi талапкерлердi де жұмылдыра бiлдi. Бұл ұйым инновацияда, ғылымда жəне бизнесте тың жол iздеп отырған ұйым. Қазақстанның жас азаматтары бар əлеуеттерiн өз елдерiнiң болашағы үшiн жұмсауды жөн санайды. Бiзде осындай «ҚазАльянс» сияқты қуатты, мықты, креативтi серiктес пайда болғанына қуаныштымыз. Осы ұйыммен бiрге бiздiң елдiң жаһандық бастамалары əлемде танымал болады деп сенемiз», деді С.Рахымбекова. Баспасөз мəслихатында сөз алған «ҚазАльянс» бірлестігінің президенті Рашид Аюпов ағымдағы жылдың соңына дейін G-Global халықаралық хатшылығымен жəне басқа да серіктестермен «Тұрақты ғаламшар үшін болашақ энергиясы» халықаралық инновациялар, жобалар, алдыңғы қатарлы тəжірибелер атты халықаралық жыл сайынғы конкурсын өткізу жоспарланып отырғанын əңгімеледі. Оған қоса, Қазақстанның жаһандық бастамаларын үнемі алға жылжыта отырып, ата-бабамыздан мирас болған елдікті, ерлікті шетелдерге мейлінше кең ұғымда ұдайы насихаттайтындарын айтты. Тағы бір жағымды мəлімет, шетелде оқып жүрген студенттеріміздің басым көпшілігі ана тілін сол жақта жүріп еркін меңгеретін көрінеді. Себебі, шетелдерде бір-бірімен кездескен өзге ұлт өкілдерінің бəрі өз ана тілдерінде тілдесіп мəре-сəре болып жатқанда, жат елдің тілін тұтынатын біздің отандастарды намыстың қамшысы осқылайды екен. Сондықтан, өз орталарында қазақ тілін үйрететін орталықтар құрып, жап-жақсы нəтижелерге қол жеткізіп жатыр. Оның дəлелін бізбен болған еркін əңгіме барысында да көрдік.


Жаѕа баєдарлама: ерекшеліктер мен ґзгешеліктер Абай БАЙГЕНЖИН,

«Ұлттық ғылыми-медициналық орталық» акционерлік қоғамының басқарма төрағасы.

Қазақстанда денсаулық сақтау саласын дамытудың жаңа мемлекеттік бағдарламасы – «Денсаулық» бағдарламасы дайындалу үстінде. Ол құжат мерзімі ағымдағы жылда аяқталатын «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының жалғасы болып табылады. Ел Президенті Н.Ə.Назарбаев өзінің «Қазақстан жолы-2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауында денсаулықты мемлекет дамуының маңызды факторы ретінде айқындады, сондайақ, қызметкердің денсаулығы үшін мемлекеттің, жұмыс беруші мен оның өзінің ортақ жауапкершілігі ретінде алып, денсаулық сақтау жүйесін дамытудың негізгі қағидасы деп белгіледі. Еліміздің алдына əлемнің неғұрлым бəсекеге қабілетті 30 елінің қатарына кіру жөніндегі жаңа міндет қойылды, ол денсаулық сақтау сапасының жоғары деңгейде болуын білдіреді. Бұл мақсатқа қысқа мерзімде өз күшін халықаралық жəне өз тəжірибесінің озық мысалдарына негізделген, əлемдік жəне отандық экономиканың кез келген ауытқулары кезінде қаржылық тұрақтылығын сақтай отырып, медициналық қызметтердің қолжетімділігі мен сапасын қамтамасыз ететін, жаңа да ұзақ мерзімді денсаулық сақтау үлгісін жасауға күш шоғырландыру арқылы жетуге болады. Денсаулық сақтау саласын дамытудың «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасы саланы реформалау мен дамытудың бұған дейінгі мемлекеттік бағдарламаларының қисынды жалғасы болып табылады. Бірінші бағдарлама 2005-2010 жылдары жүзеге асырылды, екіншісі – «Саламатты Қазақстан» бағдарламасының мерзімі ағымдағы жылда аяқталады. Бұл кезеңде негізгі шаралар саланың инфрақұрылымын құруға бағытталған болатын. Осы бағдарлама аясында елімізде 500-ден астам жаңа денсаулық сақтау нысандары салынды, 4000-нан астам аурухана мен емхана күрделі жөндеуден өткізіліп, 75 миллиард теңгеден астам сомаға заманауи құрал-жабдықтар сатып алынды. Отандық мамандар алыс жəне жақын шетелдердің озық клиникаларымен тəжірибе алмастырды. Алғашқы бесжылдықтың негізгі міндеті – салаға қаржы ағындарын басқарудың жаңа тетіктерін ендіру болды. Осы мақсатта пациенттердің дəрігер мен медициналық ұйымды еркін таңдауын қамтамасыз ететін Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі енгізілді. Соның нəтижесінде жоспарлы емдеуге жатқызу кезінде стационарды еркін таңдауды пайдаланған азаматтардың саны 2,3 есе өсті жəне орташа алғанда

жылына 800 мың адамға жетті. Нəтижесінде, төсек қорының 14 мыңнан астам бірлігі қысқартылды жəне қайта бейінделді. Жоғары мамандандырылған медициналық көмек қолжетімді болып, оның көлемі 2009 жылғы 7000-нан 2014 жылы 60000-ға дейін ұлғайды. Бағдарлама іске асырылғаннан бастап жылына 12,7 миллионнан астам адамды қамтыған 102 миллионнан астам скринингтік зерттеулер өткізілді. Сонымен қатар, медициналық қызметке ақы төлеу əрбір емдеп жазылған пациенттің ақы төлеуі Бірыңғай төлеуші арқылы жүзеге асырылды. Осы шаралардың арқасында денсаулық сақтаудың кейбір нысаналы көрсеткіштері жақсарды. Орташа өмір сүру ұзақтығы екі есеге артты, туу көрсеткіші 10,3%ға жетті, ана мен сəби өлім-жітімінің көрсеткіші шамамен 2 есеге азайды, бес жылда туберкулезден өлім-жітім екі жарым есеге төмендеді. Сонымен бірге, «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының қорытындысы жүйеде бар кемшіліктерді де неғұрлым анық көрсетіп берді. Олардың шешімін таппай, азаматтардың денсаулығын одан əрі жақсарту қиын болмақ. Ең алдымен, бұл – МСАК (ПСМП) деңгейінің əлсіздігі жəне жүйенің өсіп келе жатқан қажеттіліктері мен оны қазіргі қаржыландыру қағидаларының тепе-тең келмейтіндігі. Түсіндіре кетейін: дамыған елдерде күшті медициналық-санитарлық алғашқы көмек денсаулық сақтаудың барлық жүйесінің үйлестірушісіне айналды. Осы көмек арқылы 80%-ға дейінгі науқастарды өз деңгейінде ұстап тұруға мүмкіндік береді. Ал біздің жүйеде негізгі жұмыс жасайтын құрылым стационарлық сектор болып қала беруде. Алғашқы буындағы техникалық жəне кадрлық жарақтандырылу отандық денсаулық сақтау жүйесіндегі орталық буынға айнала алмады жəне пациенттердің стационарлық деңгейден емханалық емдеу деңгейіне ауысу ағымын ұтымды үйлестіруді қамтамасыз ете алмады. Кадрлық жетіспеушілік жойылған жоқ. Жалпы, тəжірибелі дəрігерлердің саны осы санаттағы лауазым мөлшерлемесінің санынан 20%-ға төмен жəне оларды дайындау

деңгейі əлі де болса ақсап жатыр. Дəрігерлер жүктемесінің өсуінен, емханалардағы ұзақ кезек күтулерден жəне асығыстықтан бірінші болып пациент зардап шегуде. Тағы бір назар аударатын мə се ле, дəрі-дəрмекпен қамтамасыз етудің жеткіліксіздігі. Медициналық ұйымдардың дəлелденген тиімділікті бағалау əдістерін жеткілікті меңгермеуі, дəрілік формулярларға экономикалық жəне клиникалық тиімділігі төмен препараттарды қосып қою фактілері шынайы сұранысты көрсетпейтін дəрілік заттар тізімін жасақтауға алып келеді. Бұдан медициналық ұйымдарда дəрілік заттардың бір түрлері бойынша тапшылық, басқа түрлері бойынша – профицит пайда болады. «Денсаулық» мемлекеттік бағдарламасын дайындаушылар осы кемшіліктерді ескеруге тиіс. Соның ішінде, мемлекеттікжеке меншік əріптестік (МЖƏ) шеңберінде амбулаторлық-емханалық желілер салу жоспарлануда. Егер бұл нысандар өзінің қызмет ету бейінін сақтайтын болса, олар кейін жекешелендіру мүмкіндігімен мемлекеттік нысандарды сенімгерлікпен басқаруға берілетін болады. Дəрі-дəрмекке келетін болсақ, бұл мəселе де назардан тыс қалған жоқ. Препараттарды сатып алу механизмі əзірленеді, ал жүйенің өзі жетілдірілетін болады. Дəрілік заттарды сатып алу жəне оның логистикасы конкурстық негізде бəсекелес ортаға беріледі. Алғашқы буындағы мамандар жұмысының форматы да өзгереді. Олардың қызметі əмбебаптыққа көшеді, кейін уақыт өте келе қызмет көрсетудің отбасылық қағидасына өтетін болады. Бұл қағида ағзаның əрбір жастық кезеңдегі ерекшеліктерін ескере отырып, профилактикаға баса назар аудару мен өмір бойына адамның денсаулығына бақылау жасауды көздейді. Болашақта дəл осындай мамандар емдеу үдерісінің үйлестірушілері болады жəне пациенттердің негізгі ағымын өз қолдарына алады. Бір тəжірибелі дəрігерге орташа есеппен алғанда 1,5 мыңнан 18 мыңға дейін тіркелген тұрғыннан келетін болады. 2017 жылдан бастап қызметке бірыңғай ақы төлеуші базасында міндетті əлеуметтік медициналық сақтандыру қоры құрылады. Оның мемлекеттің, жұмыс беруші мен қызметкердің ортақ жауапкершілігін қамтамасыз ететін, көп арналы қаржыландыру жүйесі болады. Мұндай жүйе дамыған елдерде тиімді қолданылады, онда тұрғындар өз денсаулығына жауапкершілікпен қарап, сол үшін белгілі бір жарналарды аударып отырады. Жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, осы жаңа құжат қол жеткізілген табыстарды бекіту мен дамытуға жəне денсаулықты қорғау саласында қордаланған мəселелерді шешуге шақырады. Бұл – саланың 2050 жылға дейінгі жоспарлы жəне қарышты дамуы үшін негіз болмақ.

Бала баќылаусыз ќалмауы тиіс Еліміз бойынша жыл сайын түрлі құқық бұзушылықтар жасаған 100-120 мың кəмелетке толмаған жеткіншектер полиция өкілдерінің қолына түсіп, тіркеуге алынады екен. Бұл дегеніміз, осы балалардың барлығы да жауапкершілікке тартылып, құқы шектеледі деген сөз емес. Десек те, біліп те, білмей жасаған əрекеті үшін баланың деңгейіне түсіп, оны түсіне отырып, тəртіпке салудың түрлі тетіктері мемлекеттік деңгейде іске асырылуда. Қазіргі кезде ішкі істер органдары 17 мыңнан астам бала мен 12 мыңнан астам жайсыз отбасымен профилактикалық жұмыстар жүргізу үстінде екен. Сол сияқты, бүгінге дейін өз балаларына қатысты тиісті міндеттерін орындамағандары үшін 4 мыңнан астам ата-ана əкімшілік жауапкершілікке тартылып, бір мыңнан астам ата-ана құқығынан айырылған. Мұндай деректерді Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің алаңында өткен баспасөз мəслихатында Əкімшілік полиция комитетінің бөлім басшысы Əсет Омаров мəлімдеді. Сондай-ақ, ведомство өкілінің келтірген деректеріне сүйенер болсақ, мемлекеттік деңгейде қолға алынған шаралар нəтижесінде елімізде жасөспірімдердің қатысуымен орын алатын қылмыстар саны азайғанымен, балаларға көрсетілетін зорлық-зомбылықтар саны азаймай отырған көрінеді. Ал осындай озбырлықтың алдын алу мақсатымен Ішкі істер министрлігінің мамандары депутаттармен тізе қоса еңбек етіп, бала құқының қорғалуын қамтамасыз етуге сеп болатын 9 бірдей заң жобасын əзірлеген. Бұл мəселеге Мемлекет басшысының өзі жіті көңіл бөліп отырғандығын атап өткім келеді. Өйткені, Елбасымыз бала алдындағы міндетін дұрыс атқара алмаған ата-аналардың өзін жауапкершілікке тарту керектігін қадап айтқаны есімізде. Ал оны іске асыру тетігі заң жобасы болғандықтан, біз биылдан бастап баланың қасақана қылмыс немесе əкімшілік құқық бұзушылық жасауына əкеліп соқтырған жағдайда оны тəрбиелемегені үшін атаанаға қатысты қылмыстық жауапкершілік жүктейтін заңнаманы күшіне енгіздік. Сонымен қатар, егер көңіл көтеру орындарында жасөспірімдер түнгі уақытта жүрсе, сол үшін мекеменің иесі жауап беріп, баланың сол сəтте үйде болмағаны үшін ата-анасы да сұрауға алынады.

3

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

Өйткені, мұндай жауапсыздық түрлі жағдайларға душар етуі мүмкін, деген полиция өкілі Əсет Омарұлы балаларға қатысты жыныстық сипаттағы қылмыстар үшін жаза қатайтылып, жасөспірімдердің еңбек заңнамасын бұзу жағдайларында қылмыстық жауапкершілік міндеттелгендігін атап өтті. Құқық қорғау органдары өкілдерінің а й т уын ш а , ө ткен жыл дың ө зін де кəмелетке толмағандарға қатысты қатаң əрекеттерге барғандары үшін – 46, қоғамға қайшы əрекеттер жасауға тартқаны үшін 8 қылмыстық іс қозғалыпты. Ал ағымдағы жылдың 6 айында кəмелетке толмағандарды тəрбиелеу бойынша тиісті міндеттерін орындамаған 473 сотқа дейінгі іс қозғалып, жауаптылардың жауап беруіне тура келген. Балалардың құқын қорғау комитетінің бас сарапшысы Ержан Жиренбайдың пікірінше, соңғы жылдары қоғам арасында балаларға көрсетілетін зорлықзомбылықтардың саны əдеуір артқан. Оның мəнін түрлі тұрмыстық, əлеуметтік жағдайлармен түсіндіруге тырысқанымызбен, нақты себебі біреу ғана деп кесімін айтқан ол: «Кəмелетке толмағандарға қатысты құқық бұзушылықтардың орын алуының бірденбір себебі – балалардың бос уақыты мен олардың демалыстарын тиісті деңгейде ұйымдастырудың болмауы. Осы мақсатта арнайы ведомсто өкілдерімен кеңесе отырып, біз екі бірдей маңызды жоспарды бекіттік. Оның бірі – білім беру ұйымдарында балалар қауіпсіздігін қамтамасыз етудің іс-қимыл жоспары болса, екіншісі – балалардың жыныстық тиіспеушілігіне қатысты қылмысты алдын алудың нақты жоспары. Ал енді осындай жоспарларды орындауда негізгі басымдық жергілікті атқарушы органдарға артылатын болады, – деді Ержан Сапарұлы. Жалпы, брифинг барысында спикерлер қабылданған шараларды жылдар бойы жүзеге асыру нəтижесіне де көз жүгіртіп өтті. Олар елімізде соңғы 10 жыл ішінде жасөспірімдер қылмысының деңгейі тұрақты түрде 6 %-ға айзайып келе жатқанын тілге тиек етті. Деректерге көз салсақ, 2004 жылғы 6 529-дан 2014 жылы 3 561-ге дейін төмендеген. Сөйтіп, жалпы қылмыс саны бойынша салыстырмалы көрсеткіш он жыл бұрынғы 7,6 %-дан 3,5 %-ға дейін қысқарған. Ал осы жылдың 6 айында

қылмыстың азаюы 27 пайызға тең түсіпті. Тергеу комитетінің ерекше істер жөніндегі аға тергеушісі Арман Балтабайұлының айтуынша, кешенді жұмыстарды жаппай қолға алу нəтижесінде соңғы жылдарда жасөспірімдер жасайтын ауыр жəне аса ауыр қылмыстар саны да едəуір азайған. Бұдан бөлек, жасөспірімдерге қарсы жасалатын барлық қылмыстар көлемі де екі пайызға азайғанын атап өтуге тұрарлық десек те, жасөспірімдерге қарсы зорлық əрекеттері азаймай жатқаны жанға батады, деді ол. Балалар құқын қорғауды өздеріне міндет санаған азаматтардың айтуына қарасақ, құзырлы орган өкілдері жасөспірімдерге қатысты келеңсіздіктердің алдын алып, оны болдырмауға білек түре кіріскенінен көп үміт күтуге болатындай. Айталық, ІІМ басшылығы мектеп оқушылары арасындағы бопсалау мəселесі мен жасөспірімдерге қарсы зорлық қылмыстарының профилактикасы жəне күрес ахуалы тақырыбына арналған 3 жедел жиын өткізген. Жиын қорытындысында, аумақтық ішкі істер департаменттеріне оқушылар арасында профилактикалық жұмысты күшейту жөнінде нақты тапсырмалар берілген. – Осыған байланысты жергілікті жерлердегі учаскелік инспекторлардың профилактикалық жұмыстарына енгізілген жаңашыл жүйе оң нəтижелерін көп күттірмеуде деп айтуға болады. Əсіресе, биылғы жылдың 1 қаңтарынан қоғамдағы жайсыз отбасыларды профилактикалық есепке қою жəне бақылауға алу үшін заңнамалық негіздердің күшіне енуі өте дұрыс болды. Бұрын инспекторлар ондайларды тек есепке қоюмен шектеліп, жеке профилактикалық шаралардың барлығын толыққанды жүзеге асыруға мүмкіндігі болмайтын. Ал ендігі жерде мамандарымыз жайсыз отбасылардың əрқайсысымен кезең-кезең бойынша əңгімелесулер жүргізу арқылы, оларға мамандар көмегіне сүйене отырып, психологиялық кеңес беріп əрі профилактикалық жұмыстар жүргізетін болады. Мұның барлығы уақыт өте келе осы саладағы қызмет сапасын арттыратындығына бек сенімдіміз, – дейді Əкімшілік полиция комитетінің бөлім басшысы Əсет Омаров. Нұрлыбек ДОСЫБАЙ, журналист.

МОЛАЙЄАН МЇМКІНДІК

Реактивтер мен єылыми материалдар арзандайды Қазақстан Республикасы Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ҒЗИ бас директоры, ветеринария ғылымдарының докторы Абылай САНСЫЗБАЙМЕН Дүниежүзілік сауда ұйымына Қазақстанның қосылуы тақырыбында əңгімелесудің сəті түсті.

– Қазақстан ғылымы үшін еліміздің ДСҰ-ға өтуі сөз жоқ қуанышты жайт. Əңгімені сіз басқарып отырған институттың лабораторияларынан бастасақ... – Бүгінгі Тəуелсіз Қазақстанның ғылымына тікелей үлес қосып жатқан технологиялық жабдықтар денінің ескіргені бүкпе сіз ақиқат. Барша қазақстандықтардың құлағын елең еткізген мынау оңды жаңалық, ең алдымен, ғылымдағы жабдықтар мен құрал-саймандар паркін түбегейлі жаңалауға септігін тигізеді. Қазақстанға келетін ғылыми-техникалық құралжабдықтарға салынатын кедендік салықтың мөлшері күрт азаяды. Тамаша емес пе? Биологиялық ғылыми-зерттеу жұмыстарына жаңа көкжиек ашылады.

– Нақтылай түссеңіз... – Молекулярлық биология мен нанотехнология саласында, вирусологияда, сондай-ақ, басқа да ғылыми-зерттеу салаларында міндетті химиялық реактивтер пайдаланылады. АҚШ пен Жапония секілді еуропалық өзге де алдыңғы қатарлы ДСҰға мүше мемлекеттер иелік

жасап отырған сол бір қол жетпес реактивтер мен ғылыми материалдардың ендігі жерде біз үшін бағасы арзандайды əрі оған иелік жасауымызға мүмкіндік туады. – Ол материалдармен жұмыс істеу үшін де ғылыми орталықтарды жаңалау керек емес пе? – Дұрыс айтасыз. Бұл саладағы Қытай мен Сингапур дың ғылыми ортадағы көрсеткен тəжірибесі бүгінде дүниежүзіне үлгі. Мəселен, Қы тай ДСҰ-ға өт кен 10 жыл дың ішінде елдегі транс ұлттық компа ния лардың қол дауымен 300-ден астам ғылыми технологиялық ор талықтар ашқан. Оның табысы мен пайдасы көл-көсір. Осы орайда, Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастық жағдайындағы экономикалық байланыстардың болашақта біздің ісімізге септігін тигізеріне еш күмəніміз жоқ. – Сіздің институыңыздың қаланы тастап, қазақтың

кең даласында қоныс жаюының сыры да сол үрдісті жаңаша жалғау деп түсінеміз бе? – Біздің елімізде де жоғарыда айтқандай, сансыз орталықтардың ашылатынына сенеміз. Біздің институтымыз – жабық мекеме. Оның өзінде əскери гарнизонның ішінде жайғасқан Қазақстандағы жал ғыз институт. Негізгі жұмысымыз қауіпті де жұқпалы аурулардың қай жақтан келетіні мен қалай келетініне болжам жасау, оған қарсы вакциналар дайындау болып табылады. – Сонда өзіңіз айтқан бұл жабық мекеменің ДСҰ жағдайындағы қызметі қай тұрғыда болмақ? – Бұған дейінгі өз тəжірибемізде біз Түркияға трихофития вакцинасын дайындап өткіздік. ДСҰ жағдайында əлемнің алпауыт елдеріне дəл осындай, осы тектес вакциналарды өткізуімізге жол ашылады. Мақсатымыз – осы салада əлемдік нарыққа еркін енсек деген үмітімізді іске асыру. Əңгімелескен Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

АЛМАТЫ.

Елдік еѕселенуініѕ таєы бір кґрінісі Ел экономикасын одан əрі көтерудің тағы бір қарышты қадамына куə болып отырмыз. Біз бұл қуанышты сəт пен тарихи күнді Швейцарияның Же нева қаласында өткізілген Дүниежүзілік сауда ұйымының елімізді өз қатарына қабылдау шарасымен бай ланыстыра аламыз. Біз бұған дейін негізінен шикізат өндіретін елдер қатарында болып келгеніміз рас. Республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан аталмыш ұйымның штаб-пəтерінде өрістеген кең ауқымды əңгімелерге ден қой сақ, өзгесін айтпағанда, тек осы шикізат өндірудің өзі Дү ние жүзілік сауда ұйы мына мүшелік жағдайында Қазақстан үшін мол пайда əкеле алатынын ұғынғандаймыз. Бір сөзбен айтқанда, шикізат өндіреді екенбіз деп оны қомсынуымыздың ешқандай жөні жоқ екен. Бұл жөнінде постиндустриялық қоғамдық зерттеу орталығының директоры, белгілі ресейлік экономист Владислав Иноземцевтің Ресей мен Қазақстанның шикізаттық бағытқа көзқарасы жөніндегі талдаулары бұған дейін беймəлімдеу болып келген көптеген жайттарға көзімізді айқын жеткізе түскендей болды. Екіншіден, біздің тек шикізат өндіретін ел деңгейінде

қалып қоймай, өзге мемлекеттерге ұсынатын тауарларымыздың түрлерін барынша байытуға бағыт ұстап отыр ғанымыз да ДСҰ-ға мүшелік кезінде пайда таппасақ, зиян шекпейтінімізді дəлел дей түседі. Осы айда жаңа технологияларды отандық өндіріске енгізу қажеттілігін тəуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап өз саясатының басты бір өзегіне айналдыра білген Елбасының көрегендігі мен болжағыштығына тəнті болмау мүмкін емес. Сол кезден бас тап елге қаржы тартудың басты факторының бірі Қазақстан Көшбасшысының бейбітсүйгіш бағыты десек қателеспейміз. ДСҰ-ға мүше болғалы отырған Қазақстан мемлекеті жағдайында елдің тыныштығы мен бірлігі халықаралық тұрғыдағы сауда-экономикалық байланыстардың

нəтижелі болатынына кепілдік бере алады. Халқымызда «Жеті рет өлшеп, бір рет кес» деген нақыл бар. ДСҰ-ға мүшелікке кіру ге əзірлік барысында біз осы халықтық қағиданы ұстана білгеніміз айқын. Бұл орайда асықсақ та аптықпа ға нымыз тек еліміздің пай да сына шешілетініне күмəн келтіргіміз келмейді. Сондай-ақ, аталған ұйымның елдерді мүшелікке қабылдау жөніндегі департаментінің директоры Чиеду Осаквенің айтуынша, Қазақстанның ДСҰ-ға қосылу мəселесінде айта қаларлықтай проблемалар болмаған. Əрине, бəрі де теп-тегіс əрі жұп-жұмыр бола қалды десек, шындықтан сəл алшақтау кетерміз. Едəуір уақытқа созылған бұл жауапты істің барысында техникалық тұрғыдан кейбір кедергілер мен кемшіліктер кездескені аян. Оны жоққа шығарудың қажеті бола қоймас. Өз кезегінде мұның өзі ел Парламенті қабылдаған бірқатар заңдарға өзгерістер енгізу қажеттілігін туындатыпты. Өйткені, мəртебелі лауазым иесінің мəлімдеуінше, бізде сырттан енгізілетін тауарларға кедендік салық тарифтері жоғары болып шығыпты. Əрине, мұның өзі əлемдегі 161 мемлекет мүше болып табылатын ДСҰ-ның

басты критерийі мен ортақ талабы болса, бұған біршама икемділік танытуымыз қажеттілігі айтпаса да түсінікті. Еліміздің ДСҰ-ға мүше болып қабылдануы құр жалаң мақсат емес екені белгілі. Осы қадам арқылы жаңа жұмыс орындарын ашуға, ел тұрғындарының табысын көтеруге жəне халықтың əлеуметтік-тұрмыстық деңгейін өсіруге мүмкіндік туатыны сөзсіз. Осылайша, біз қазіргі күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев атап көрсеткендей, ДСҰ нормалары бойынша жұмыс істей бастайтын кезеңнің алдында тұрмыз. Женевада өткізілген ұйымның отырысында оған мүше елдер өкілдерінің қатысуымен Қазақстанның ДСҰ-ға қабылданғаны жөнінде хаттама əзірленгенінен де БАҚ арқылы хабардар болып отырмыз. Бұл нағыз тарихи сəт деп білеміз. Содан соң оны ел Парламенті ратификациялауы керек екен. Осы арқылы Қазақстан ДСҰның толыққанды мүшесіне айналмақ. Бұл елдігімізді еңселендіре түсудің тағы бір айқын көрінісі мен асқаралы асуы демекпін. Нұрлан ТҰЯҚОВ, Орал қаласындағы «НұрГазПромСтрой» ЖШС бас директоры.

ОРАЛ.

Жауапкершілік жїгін арттыра тїсті Бүгінде Қазақстанмен əріптестік байланыс орнатуға бейіл мемлекеттер жетерлік. Елде жаңа өндіріс орындарын салу үшін инвестиция құюға ниетті алпауыттар бар. ДСҰ-ға мүше болуымыз осындай жобалардың іске асуына мұрындық болмақ. Сарапшы мамандардың айтуына сенсек, ДСҰ-ға кіруіміз қарапайым бұқара үшін тиімді болады. Өйткені, тауар бағасы едəуір арзандайды. Базардағы нарықтың үйдегі көңіл-күйді билейтінін ескерсек, бұл халқымыз үшін жағымды жаңалық болып отырғаны сөзсіз. Бұл тұрғыда облыс деңгейінде де ауқымды жұмыстар атқарылмақ. Себебі, Жамбыл облысы ДСҰға мүшелікке бізден де бұрын өткен Қырғыз елімен көрші жатқандықтан айыр қалпақты ағайындардың арзан азықтүлігі мен киім-кешегі біздің нарыққа қарай ағылары сөзсіз. Мəселеге мəн беріп қарайтын болсақ, бұдан қорқудың еш қажеті жоқ. Себебі, Тараз қаласындағы орталық базар, Қордай, Меркі,Т.Рысқұлов аудандарындағы бос тұрған

базарлар арзан тауарлармен толығып, жергілікті бюджетке түсетін салық түсімдері де арта түспек. Сонымен қатар, Жамбыл облысында бір кездері тасы өрге домалаған тоқыма өнеркəсібін қайта жандандыру мəселесін де қолға алуымыз тиіс деп білемін. Себебі, көрші елдің арзан киім-кешегі біздің нарыққа келген кезде олармен бəсекелесе алатындай жағдайда болуымыз қажет. Əдетте ұйымға мүше мемлекеттердің бағыты ортақ болғанмен, мүдделері əрқилы келеді. Əрбір ел өз мемлекетінің мүддесі тұрғысынан

əрекет ететіні айтпаса да түсінікті. Қазақстанның бұл ұйымға мүше болуының ұзаққа созылуы да осы мүдделердің кей жерде тоғыспай жатуынан болса керек. Мүдде демекші, күні ертең елімізге шетелдік тауар жаппай əкеліне бастағанда отандық кəсіпкерлер бəсекеге төтеп бере алмай, жағаға шығып қалмауы тиіс. Өз кезегінде Үкімет жергілікті тауар өндірушілерді ұйым талаптарына томпақ келмейтіндей етіп қолдау білдіру үшін қолдан келгенінше көмек көрсетуде. Шағын жəне орта бизнесті қолдау, ауыл шаруашылығын дамыту бағытындағы түрлі мемлекеттік бағдарламалар отандық бизнесті бəсекелестік ортаға дайындаудағы оңтайлы шаралар деп білемін. Бұл тұрғыда ДСҰ-ға мүше мемлекеттердің тəжірибесінің тыңғылықты зерттеліп, зерделенгені даусыз. Халықаралық келісімдерге қайшы келмейтін болса, Ресейдегі отандық тауар өндірушілерді қолдау тəжірибесін негізге алуымызға болады. Себебі, көрші елде сатып алулар бірінші кезекте

отандық тауар өндірушілердің мүддесін көздейтінін айта кеткен лəзім. Ресей рублінің құнсыздануы мен мұнай бағасының қысқа күнде қырық құбылуы біздің кəсіпкерлер үшін оңай тимегені рас. Ресейден тасымалданып жатқан арзан тауар бəсекесіне жергілікті тауар өндірушілердің бірқатары төтеп бере алмай, шаруасын шатқаяқтатып алды. Əлемдік сауда ұйымының табал дырығын аттағанда осы жағдай қайталанбауы тиіс деп білемін. Қысқасы, əлемдік тауар айналымында елеулі орынға ие ұйымға мүше болып, дамыған елдермен тең құқықтық дəрежеде алысберіс жасауға біз қай қырынан алғанда да мүдделіміз. Тек бізге дейін мүшелікке қабылданған көрші елдердің қателіктерін қайталамас үшін, олардың іс-тəжірибесінен сабақ ала білген жөн. Қарлығаш АРАЛБЕКОВА, Жамбыл облысы кəсіпкерлер палатасының директоры.

Жамбыл облысы.


4

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

 Тəуелсіздік талаптары Қазақстан тағы бір таңдаудың, тағы бір сынақтың алдында тұр. Бүгін, яғни шілденің 31-і күні Малайзияның астанасы – Куала-Лумпур қаласында өтетін халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) 128-сессиясы 2022 жылы жалауын желбірететін қысқы Олимпия ойындарының астанасы тағдырын шешіп береді. Ашығын айтқанда, безбен басына екі қала ғана емес, бірі мың жылдық тарихы бар алып держава, бірі тəуелсіз ел атанғанына толық ширек ғасыр да толмаған дербес республика болып табылатын екі мемлекеттің беделі мен бекемі, салмағы мен салдары түсіп жатқан тайталас тартыста біздің десіміздің басып кетерінен де үміт жоқ емес, əрине. Мұны соңғы күндері жіп ұшынан жібек созған сарапшылар мен сəуегейлер де жарыса айтып жатыр. Иə, осы кезге дейін бірқанша бөгесіннен өтіп, бүгінгі күнге келіп жеттік, ақтық айқастағы екеудің бірі, жұптың сыңары қалпын құрадық. Кім білсін, енді бір секірсек, бұл дүбірдің дүркірі естілгеннен діттеп шыққан жерімізге, көздеп алған мұратымызға жетіп те қалармыз. Бірақ дəл мынадай финалға жетудің өзі жетістік екенін де айта кеткіміз келеді.

Аќ Олимпиада: Алматы ма,

Бейжіѕ бе?

Бїгін осы екі ќаланыѕ бірі 2022 жылы ґтетін ќысќы ойындардыѕ астанасы атанады Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Құрлықтың бір қиырындағы Куала-Лумпур осы оқиғаның орайында бірнеше күннен бері абыр-сабыр. Мұнда халықаралық Олимпиада комитетінің Томас Бах бастаған 14 мүшесі 28 шілде күні түгел жиналды. Ал Қазақстан делегациясын Премьер-Министр Кəрім Мəсімов бастап барды. Үкімет басшысы, сонымен қатар, Алматы өтініш беру-ұйымдастыру комитетінің төрағасы да болып есептеледі. Осы комитеттің басты мүшелері Малайзия астанасына бəрінен бұрын жетті. Олар құр жүрмеді, жұрт алдына шығып, Алматының Ойындарды өткізудегі өзіндік артықшылықтары мен ерекшеліктері жайлы жеріне жеткізе айтумен болды. Қазақстан тапсырыс беру-ұйымдастыру комитеті төрағасының орынбасары Андрей Крюков бастаған, Олимпия ойындарының екі дүркін жүлдегері, мəнерлеп сырғанаушы Денис Тен, паралимпиадашы Жалын Балтабаева, республика Ұлттық паралимпиялық комитетінің президенті Қайрат Боранбаев қостаған делегация мүшелері сейсенбі күні брифинг өткізіп, еліміздің алдағы қысқы Ойындарға байланысты ұстанып отырған басты бағыттары турасында сөз етті. Жас мəнерлеп сырғанаушы Карина Узурова шетелдік журналистер алдында сөз сөйледі. – Біз бүгін шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне Қазақстан олимпиялық қоғамдастығының не ұсына алатыны туралы əңгімелеп бердік, – деді Андрей Крюков кейін өзіміздің журналистерге. – Біз онда ойын мазмұнының спортшылар төңірегіне құрылатынын жеткізуге талпындық. Былайша айтқанда, барлық мəселе ең алдымен осы жарыстарға қатысатын сайыпқырандарға барлық жағдайды жасауға, соның арқасында олардың уақыттарын өте жақ сы өткізулеріне жол ашуға негізделеді. Мұның басы атлеттердің жатынжайлары өздері жарыс жолына шығатын ареналар мен алаңдардың маңына орналасуларынан басталады. Олимпиаданың осы кезге дейінгі тарихында тап осындай барлық жағынан икемді Ойындар болған жоқ. Бұл – бір. Екіншіден, біз Олимпиада үшін барынша жинақы бағдарлама ұсындық. Соның арқасында спортшылар бір күннің ішінде сайысқа да, одан кейін орталық алаңда өтетін марапаттау рəсіміне де, ақырында қаланың көрікті жерлерін аралап та үлгереді. Бұлардың арасында өзге əріптестерінің сайыстарын тамашалап қалуға да уақыт табады. Дəл қазіргі таңда Алматы Ойындар өткізуге мейлінше бейім қала болып табылады. Осы шекке шейін бізде спорттың көптеген түрлерінен əлем чемпио наттары өтті. Соларда жиналған тəжірибенің текке кетпейтініне де біз сенімдіміз. Қазір Малайзия астанасында Алматы тапсырыс беруші комитетінен жүзден астам адам жүр. Бұдан бөлек, мұнда Қазақстан тапсырысына қолдау көрсету мақсатымен келген көптеген белгілі спортшылар мен бірқа тар бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері бар. Ал 30 шілде күні Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімов Куала-Лумпурдегі ХОК-тың баспасөз орталығында журналистермен халықаралық баспасөз мəслихатын өткізді. Ол үміткер қаланың мэрі ретінде Ойынға байланысты жасалғалы жатқан жұмыстардың ауқымына тоқталып, жиналғандар қойған көптеген сұрақтарға жауап берді. Осы жерде спикер ретінде Андрей Крюков тағы сөйледі. Олардың сөздерін Қазақстан Мəдениет жəне спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы, Ұлттық олимпиада комитетінің президенті Темірхан Досмұхамбетов жалғастырып əкетті. Сол жерде айтылған деректердің арасында еліміздің бұл жолғы бəсірелі бəсекеге 4 миллиард доллардан

www.erkindik.kz артық қаржы жұмсағалы отырғаны да су бетіне қалқып шыға келді. Егер мұның алдында Ресейдің Сочидегі Ойындарды өткізу үшін 50 миллиард доллардың үстінде қаржы шығарғанын айтсақ, əрине, бұл соманың аз болып көрінуі де мүмкін. Бірақ бұл жерде көрші мемлекеттің

Сочидегі спорт ареналары мен жарыс жолдарын ғана емес, сонымен қатар, осы қаланың аясына кіретін əлденеше ондаған елді мекендердің бірқатар бөліктерін, жарыстардың дені өткен Адлерді қайтадан салып шығып, жаңа теміржол желісін тартқанын еске түсіре кетсек, бұл

шығындардың өзін өзі молынан ақтайтынын пайымдауымызға əбден болар еді. Ал жоғарыдағы баспасөз мəслихатында ендігі бəсекенің көрігін қыздырып отырған екі қаланың да Олимпия ойындарының астанасы болуға лайықты екендері тілге тиек

етілді. Мұндай сенімдері болмаған Краков (Польша), Львов (Украина), Осло (Норвегия), Стокгольм (Швеция) осының алдындағы сынақ кезеңдерінде сытылып жолдан шығып қалып еді. Енді соңғы белеске дейін жентектесіп жеткен екі үміткердің қайсысы керме сызығын

бірінші қиып өтсе де, былайғы жұрттың арасында «бекер болды» деп айтқалы тұрған адам жоқ. Екеуінің де бірінен бірі ат оздыратын ұрымтал тұстары бар. Айталық, Алматыдағы сайыстардың, жоғарыда айтылғандардай, бір қаланың ғана аумағында өтетіні жəне оның барынша жинақылықты ұстанатыны сияқты ерекше сипаттарынан бөлек, климаты қысқы спорт түрлері сайыстарын өткізуге қолайлы. Сонымен бірге, бұл маңайда осыған керекті спорт ареналары, жарыс жолдары жеткілікті екені алдымен алға тартылады. Жасыратыны жоқ, аумағында қыс бола қоймайтын жəне өзінен бөлек тағы Чжанцзякоу деген қаланы қатарына қосып алып отырған Бейжіңмен салыстырғанда, мұның бəрінің əжептəуір салмақты уəж болып шығатынын ішіміз сезіп отыр. Бірақ бұдан бұрын да Олимпиада өткізіп үлгерген, оның өзін 2008 жылғы жазғы Ойындар тұрғысында жалаулатып, дүйім дүниені дүр сілкіндірген Қытай астанасына бүйректері бұрып кететіндер бұл жерде кем көрінбейді. Əйткенмен, бəрін бүгінгі күннің шары көрсетеді. Сондықтан ауызды қу шөппен сүрте бермей, «қазан аузы – жоғары» деп қойып, сол шатырлап түсетін шарлардың басым бөлігінің Алматы ұңғысына қарай домалай жөнелуін тілейік. Не дегенде де, аз қалды, бүгін Астана уақытымен сағат 15:00де бəрі толық анық болып шығады. Енді сөздің орайында Қазақстан спортшыларының қысқы Олимпия ойындарына қатысудағы тəжірибелері туралы қысқаша айтып

Жолдаманы жеѕіп алсаќ... Бүгінгідей дүбірлі күнде осыдан бір жыл бұрынғы Сочи Олимпиадасы ойға оралды. Сонда ондағы жаңалықтарды күн сайын көріп жүрдік. Одан алған əсерін бір кездегі Наганадағы қысқы Олимпиада жүлдегері, павлодарлық Ольга Прокашева былай баяндаған еді. «Соңғы жеті-сегіз жылда Сочи адам танымастай өзгеріпті. Əсіресе, тау шаңғысы, биатлон, шаңғы, тұғырдан секіретін спорт базалары орналасқан «Красная Поляна», «Роза хутор», «Лаура» кешендері ғажап. «Олимпиада қалашығындағы» бой көтерген 40 мың адамға арналған «Фишт» стадионының өзі неге тұрады. Егер 2022 жылы қысқы Олимпиаданы Алматы жеңіп алса, қазіргі заман талабына сай осындай спорт кешендерімен бірге қалада əсем əрі сапалы құрылыс ғимараттары бой көтеріп, ол Қазақ елінің абыройын арттыра берер еді». Бізбен бірге Сочидегі ойындарды тамашалаған Алматы облысындағы Қаскелең ауданының құрметті азаматы, абыройлы еңбегімен ел құрметіне бөленген іскер басшы, Тұрсынхан Жортақұлы Кавказ тауынан төмен түсіп келе жатқанда: «Əрине, Олимпиада жолдамасын жеңіп алу үшін көп ізденіс пен ілкімділік қажет. Əзірше оны өткізуге таласып жатқан елдердің ішінде Алматының шоқтығы биік екенін халықаралық Олимпиада комитетінің мамандары мойындап отыр. 2017 жылы Алматыда өтетін дүниежүзілік Универсиада мен ЭКСПО-2017 көрмесі де Қазақстанның беделін арттыра бермек. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың дүниежүзіндегі беделі мен іскерлік қабілеті арқасында егер Олимпия ойындарын өткізу мəртебесіне ие болсақ, Қазақстанның тасы өрге баса берері сөзсіз», – деген болатын. Өте орынды пікір. Қош, сонымен тек екі мемлекет Қазақстан мен Қытай 2022 жылғы қысқы Ақ Олимпия ойындарын өткізу үшін бақ сынаспақ. Оның тағдыры бүгін шешілмек. Бейжіңнің 2008 жылы жазғы Олимпия ойындарын өткізгенін, Орталық Азия мемлекеттерінде ешқашан дүбірлі доданың болмағанын ескерсек, Алматының асығы алшысынан түскендей. Қазір интернет сайттарын ақтарып қарасаңыз, Бейжіңде қардың кеш түсетіні əрі жасанды қарды тасу кезіндегі шығындардың аз еместігі, жарыс өтетін алаңдардың бір-бірінен қашықтығы жайлы хабарлар қаптап жүр. Оның үстіне Қазақстан Сочи Олимпиадасына кеткен шығынның оннан бірін ғана жұмсайды екен. Ресейліктер 50 миллиард АҚШ долларына əбден ескіріп, тозығы жеткен курортты Сочи қаласындағы жол, коммуникация, құз-жартастарды қопарып, бір-екі

шақырымдық тоннелдер салып,тұрғын үйлер мен қонақүйлерін жаңартып алды. Мұншама көл-көсір қаржыны жұмсау арқылы көрші ел Қара теңіз жағалауындағы шипажайларын жөндеп қана қоймай, туристердің қызығушылығын тудырғаны сөзсіз. Бір ғана мысал. Кавказ тауы етегіндегі шаңғы, биатлон, фристаил базаларына жету үшін 1,5 сағат уақытымыз кетті делік. Ал шың басына шығу үшін кезекке тұруға мəжбүрсіз. Олимпиада паркіндегі басты «Фишт», Айсберг стадиондарына, хоккей өтетін мұз айдынына жаяу жүріп, бір сағатта əрең жетіп жүрдік. 2006 жылы Турин Олимпидасында да осындай қиындықтарды бастан кешкен едік. Альпі тауларының 2-3 мың метрлік биіктікте өткен жарыстарға үш сағатты артқа салып жететінбіз. Ал Алматыда Ақ Олимпиада өте қалса, туристер мен спортшылар көп жеңілдіктерге ие болады. Ең бастысы, кез келген спорт кешендеріне небəрі 30 минутта жете аласыз. Біріншіден, Талғар маңындағы шаңғыбиатлон базасына жету үшін 25-30 минут жетіп жатыр. Арнайы салынған «Олимпиада жолы» деген жолақпен жүруге тек туристер мен спортшыларға мəртебе берген жөн. Шорт-тректен жарыстарды Балуан Шолақ атындағы спорт кешенінде өткізуге болады. Атақты «Медеу» мұз айдыны мен Шымбұлақта коньки жəне шаңғыдан жарыстарды ұйымдастыру үшін спорт кешендерін толық жөндесе жетіп жатыр. Алматыда қонақ үйлер көп болғанымен, төрт, бес жұлдызды ғимараттар салудың қиындығы жоқ. Қалтасы қалың кəсіпкерлерге жер тауып беріп, ел үшін қызмет қыл десе, заман талабына сай қонақүйлер салатыны айтпаса да түсінікті. Əрине, Олимпиада өткізу аса маңызды. Алматыда екі-үш жабық стадиондар салумен бірге жарыс өтетін

жерлерге көлік қатынасын реттеу қажет. Қысқы Олимпиаданы өткізуге аз қаржы кетпейтіні белгілі, бірақ шетелдерден келген қонақтардың əрқайсысы 1 мың АҚШ долларын тастап кеткеннің өзінде ел экономикасына қаншама қаржы түсетінін есептеу қиынға түспес. Жүздеген мемлекеттер Олимпия ойындарын теледидардан жарнамалау үшін жүздеген миллион АҚШ долларын төлейтінін де қаперде ұстаған жөн сияқты. Алайда, ең бастысы, бүкіл əлем халқы Қазақстанның келешегі кемел екеніне көз жеткізбек. Олимпиада өткізу елдің абыройын асқақтатып қана қоймай, жыл сайын елге келетін туристердің қатарын толықтырмақ. Ал Қазақстанда туризм кластерін дамытуда кешенді бағдарламалар қабылданған. Тек Шығыс Қазақстанға биыл он мыңнан астам туристер келіпті. Мына бір проблеманы назардан шығармаған дұрыс. Туриндегі, Сочидегі Ақ Олимпиада ақпанның басында бас талды. Ауа райы дəл осы кезде қос қалада да күрт жылып кетті. Биік шың басында 5-10 градус жылылықты көрсетіп, шаңғышылар жасанды қарда малтығып қалды. 2011 жылы Алматы мен Астанада да Қысқы Азия ойындары қаңтардың соңғы күні мен ақпанның басында өтті. Алматыда болғанымызда қалың тұман түсіп, жарыстар кейінгі шегеріліп, қар еріп, саңлақтар қиналып қалған. Егер Олимпиаданы өткізу мəртебесіне ие бола қалсақ, дүбірлі доданы ақпанға емес,

қаңтардың ортасында белгілеген жөн сияқты. Себебі, осы кезде Алматыда күн сəл болса да қатая түсетін көрінеді. Жақында ғана халықаралық Олим пиада комитетінің мүшелері Алматыға келіп, «Сұңқар» шаңғы базасы, салынып жатқан жабық стадион, Талғардағы шаңғыбиатлон, Медеудегі мұз айдынын, басқа да жарыстар өтетін ғимараттарды көріп, Олимпиадаға жақсы əзірлікке көңілдері толып қайтты. Шынында да жастардың əлемдік Универсиада ойындарын өткізуге əзірленіп жатқан Алматыда спорт ғимараттары қызу салынып жатыр. Бұл жайлы жақында өткен баспасөз мəслихатында Универсиада ойындарын өткізу жөніндегі комитеттің президенті Қайрат Зəкіриянов айтқан болатын. Словакия мен Испаниядағы соңғы Универсиадада Қазақ елінің өрендері 5 алтын, 6 күміспен командалық есепте 3-ші орынға ие болды. Бұл сөз жоқ тамаша нəтиже. Қысқасы, қысқы Олимпиаданы өткізу бақытына ие болсақ, одан қорқып, үркудің қажеті жоқ. Тəуелсіздік алған 24 жылда Қазақстан қарыштап алға батыл жылжып келеді. Ақ Олимпия ойындары еліміздің абыройын асқақтатып қана қоймай, туризмді дамытуға, елдің имиджін қалыптастыруға қолайлы жағдай жасамақ. Оңдасын ЕЛУБАЙ, журналист.

өтейік. Жалпы, Кеңес Одағының атлеттері Ақ Олимпиадаға 1952 жылдан қатыса бастаған болса, біздің саңлақтарымыздың алды бұл бəсекелерге бірінші рет 1956 жылы Италияның Кортина Д`Ампеццо қаласында керуен түзген VII Ойындардан қосылды. Онда Александра Артеменко есімді жүйрігіміз тау шаңғысынан төмен құлдыраудан жарыс жолына шығып, оны 14-ші болып аяқтады. Біздің бұл тұңғыш олимпиадашымыз бұдан бірер жыл бұрын Алматы қаласында жасы тоқсаннан асқанда бақилық болды. 1960 жылы АҚШ-тың СквоВелль шаһарында шаттық шашқан келесі, VIII қысқы Олимпиялық ойындарға да біздің республика өзінің жалғыз үміткері – конькиші Юрий Малышевты аттандырды. Ол 500 метрге жүгіруде 10-орынға тұрақтады. Жалпы, кеңестік кезеңді құрайтын бұдан кейінгі жылдары бізден Александр Керченко (1968 – Гренобль, Франция), Иван Гаранин (1972 – Саппоро, Жапония, 1976 – Инсбрук, Австрия), Сергей Рябев (1976 – Инсбрук, Австрия), Владимир Козлов, Виктор Шашерин, Константин Коротков (1984 – Сараево, Югославия), Владимир Сахнов (1984 – Сараево, Югославия, 1988 – Калгари, Канада), Владимир Смирнов (1988 – Калгари, Канада) сынды спортшылар Олимпиадаға барып, Одақтың намысын қорғады. Ал 1992 жылы француздың Альбервилль қаласында жалау желбіреткен қысқы қызықтарға қазақстандықтар ТМД елдері құрамасы сапында қатысты. Бұл терме жамағатқа 9 спортшымыз алынды. Еліміз егемендік алғаннан кейінгі спортшыларымыздың жеке дербес команда ретінде қатысқан бірінші Ақ Олимпиадасы 1994 жылы Норвегияның Лиллехаммер қаласында қанат жайған XVII Ойындар болды. Онда күні бұрын олимпиялық лицензиялар жеңіп алған 29 спортшымыз атой салды. Осында шаңғышы Владимир Смирнов 1 алтын, 2 күміс медаль жеңіп алып, тəуелсіз Қазақстанның қоржынына ең алғашқы медальдарды түсірді. Жалпы, бұл біздің спортшылардың қысқы Олимпиадалардағы ең алғашқы жүлделері емес еді. Оның тізгінін жігіттеріміз 1988 жылғы Ойындарда, Кеңес Одағы құрамасы сапында өнер көрсетіп жүрген кезінде ағытқан болатын. Сол жылы Владимир Смирнов 2 күміс, 1 қола медальдың иегері атанса, оның əріптес досы Владимир Сахнов 1 күміс медальға қол жеткізген-ді. Бір айта кететіні, бұлардың екеуі де күміс медальды 10 шақырымға бірге жүгірген эстафетадан алды. Бірақ Лиллехаммерден кейін біразға дейін медальға қолымыз жетпей жүрді. Оның есесін тек 2010 жылы Канаданың Ванкуверінде өрістеген XXI қысқы Ойындарда биатлоншы Елена Хрусталева қайтарды. Араға 16 жыл салып келген жүлденің сипаты күміс медаль болды. Ал 2014 жылы мəнерлеп сырғанаушы Денис Тен Ресейдің Сочи шаһарында дəурен құрған келесі Олимпиададан жүлдемен қайтты. Бұл жолы ол Қазақстан қанжығасына байланған жалғыз қола медальдың иегері атанды. Сөздің ыңғайында оның осы сайысын Адлердің алпарында өз көзімізбен көргенімізді де айта кетудің реті келіп тұр. Міне, қысқы спорттың төрт жылда бір айналып келетін ғаламдық ғаламат аламандарында азды-көпті осындай жетістіктері бар Қазақстанның сол жаһандық жарыстардың бір парасын өз төрінде өткізуге ниет етуі де бекерден-бекер емес еді. Мезгілдің қатқылдау шағында пəлегі өркенге жығылатын спорт сайыстарына жыл санап айрықша көңіл бөліп келе жатқан республика келешекте бұл тарапта да айтарлықтай табыстардың болатындарына бек сенімді.


31 шілде 2015 жыл

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Жиырма екі жобаны ќаржыландырады Бақтияр ТАЙЖАН, «Егемен Қазақстан».

Оңтүстікке арнайы жұмыс сапарымен келген «Қазақстанның даму банкі» АҚ төрағасы Болат Жəмішов облыс əкімі Асқар Мырзахметовпен кездесіп, екі жаққа да пайдалы жаңа инвестициялық жобаларды талқылады. Алқақотан отырыста екіжақты өзара ынтымақтастық жө ніндегі меморандумға қол қойы лып, жалпы құны 617,5 млрд. теңге құрайтын 22 жоба қаржыландыратын болып келісілді. Индустрияландыру картасы арқылы жүздеген жобаны жүзеге асырып, аяғынан нық тұрған Оңтүстікте қаржылық қолдау күтіп отырған жаңа жобалар бар. Басқарма төрағасына өңірдің ин вестициялық мүмкіндіктері, жаңа жобалардың қуаттылығы, маңыздылығы таныстырылды. Мəселен, Шымкент қаласының əуежайы қайта жаңғыртуды қалап-ақ тұр. Былтыр 420 мыңдай жолаушыға қызмет көрсетілсе, биыл жолаушылар саны отыз пайызға артады деген болжам бар. Мұндай жағдайда əуежайдың терминалы мен ұшу-қону жолағын бүгінгі күн талабына сай қайтадан жаңарту керек. Шымкент бүгінде миллион адамы бар қалалардың қатарына еркін еніп келеді. Сондықтан əуежай маңына автостанса мен теміржол перроны керек. Осының бəрі орайласқанда Шымкент əуежайы еліміздегі ең

тұңғыш мультимодальды орталыққа айналады. Сондай-ақ, саудалогистикалық орталығында «А» класты қоймалар салып жатқан «Continental Logistics» ЖШС облыста өндірілген көкөніс, баубақша өнімдерін қалыпты күйінде сақтауға болатындай климаттық қоймалар салудың екінші кезеңін бастады. Оңтүстікте мотор майын шы ға ратын «Hill corporation» серіктестігі табысты жұмыс жасап келеді. Өнімі сұранысқа ие. Бүгінгі күннің өзінде қазақстандық мотор майының 40 пайызы Қытайға экспортталмақ. Қазақстаннан бөлек шетелдік нарықта өз орнын ойып алған кəсіпорын базалық майлар шығаратын жаңа кəсіпорын ашуды күн тəртібіне қойып отыр. Ал оған қаржы керек. Мал баққан ел

болсақта ет-сүт өнімдерінің үлкен бөлігі көршілес елдерден, шетелден тасымалданатындығы белгілі. Мұны отандық кəсіпкерлерді қолдау арқылы шешу міндетін Елбасы Үкіметке тапсырып отыр. Оңтүстікте «Молочный рай» серіктестігі мың бас асыл тұқымды ірі қара асырап, сүт-тауарлы ферма мен сүт өңдеу зауытын іске қосуды жоспарлауда. «Қазақстан даму банкі» АҚ бас қарма басшысына осындай жобалар таныстырылды. Сондайақ, басқарма төрағасы Кентау трансформатор зауытының қуаттылығы 110-120 Кв трансформаторлар шығару желісін ұлғайту, «Оңтүстік» индустриялық аймағы дирекциясының газды өңдеу арқылы электр энергиясын өндіру, «Назар текстиль» ЖШС

кілем фабрикасының ІІ кезеңін жүргізу, Түркияның «Каланча» компаниясымен бірлесе джинсы матасын шығару, «Шымкентмай» АҚ өндірістік кешенін жаңғырту секілді жобалармен де танысып, олардың бизнес-жоспарлары ұйым мүддесіне сай болса қаржыландыруға дайын екендігін мəлімдеді. Ал Қасқасуда таушаңғы курортын жүргізу, гранулалы пропилендер мен жоғары октанды бензин өндірісіне қажетті метилтретбутилды эфир өндіру, сары фосфор мен фосфор қышқылын шығару, желден электр энергиясын өндіру, радиаторлар өндірісін қолға алу сынды жобалар бойынша бизнес-тəуекелдер нақты есептеліп, жобаның коммерциялық құндылығы мен одан түсетін пайда дұрыс айқындалуы керек деді. Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру мүмкіндігіне ие Қазақстанға олармен бəсекеге түсе алатын, өз тауарын шетелге бұлдай алатын жаңа, мықты кəсіпорындар керек. Жаңа жобалар аяғынан қаз тұруы үшін қаржылай қолдауды қажетсінеді. Уақытында көмек берсеңіз жаңа жұмыс орындарын ашылады. Елдің əлеуеті артады. Кездесуден соң Шымкенттегі біраз өндіріс орындарында болған «Қазақстанның даму банкі» АҚ басқарма төрағасы Оңтүстіктің кəсіпкерлерін үміттендіріп кетті. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Серіктестіктіѕ серпілісі Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Мəртөктегі «Ремонтник» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі де кешегі Кеңес Одағы тарап, экономикалық байланыстар шіріген жіптей үзілген тұстағы қиындықты бастан кешті. Серіктестік директоры Əділбек Алмұхамбетовтың айтуынша, кəсіпорын қайта құрылған 1999 жылы əртүрлі қарызы 300 миллион теңгені құраған. Кезінде кеңшарлар мен ұжымшарлардың түрлі ауылшаруашылық техникаларын жөндеумен айналысқан кəсіпорынның нарықтық жағдайда өзін сақтап қалуы үшін жаңаша жұмыс істеуге тура келді. Сол бір өлара шақта кəсіпорын тізгінін ұстаған жаңа басшы уақыт талабына сай өндірістік бағытты өз гертпесе ілгерілеу мүмкін емес екенін тез түсінді. Бұрынғы қалыптасып қалған жұмыстарды жүргізе отырып, өндірістің ауқымын кеңейтуге бағыт ұстады, жаңа қызметтерді игерді, жаңа өндірістік буындарды іске қосты. Сөйтіп, бірте-бірте қарыздардан құтылып, кəсіпорын аяғынан тұра бастады. Қазір серіктестік аудандағы бірден-бір іргелі кəсіпорын болып табылады. Өткен 15 жылдан астам уақыт аралығында бұрынғы акционерік қоғамнан мұраға қалған материалдық-техникалық базаны сақтап қана қойған жоқ, кəсіпорынның станоктық паркін кеңейтуге жəне жаңартуға қол жеткізді. Серіктестік металл өңдеумен, металл бұйымдарын қалпына келтірумен, осы заманғы күрделі техникалардың меха низмдерін жөндеумен айналысады. Кəсіпорын сондайақ, ішінара құрылыс саласында да жұмыс істейді, пластик терезелер құрастырады. Қазір серіктестік нарықтық жағдайдағы бəсекелестікте өз орнын тапқан, əріптестерінің тапсырысы бойынша комплектеуші бұйымдар шығарады. Ал, олардың қатарын да ұзақ мерзімге келісімшарт бойынша жүмыс істейтін, өңірдің қала құрылымдаушы ірі инновациялық кəсіпорындары бар. Соның ішінде Ақтөбе ферроқорытпа зауыты, «Базальт», «Стройдеталь» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері, Ақтөбе хром қосындылары зауыты жəне басқалары серіктестік қызметін

5

www.egemen.kz

тұрақты тұтынушы болып табылады. Мысалы, ферроқорытпа зауытына көпірлік крандардың мү жілген дөңгелектерін қайта қалпына келтіріп береді, басқа тапсырысшыларға қандай да металл құрамалар жасайды. Соның ішінде, істен шыққан металл бұйымдарын дайындау серіктестік мамандары үшін түкке тұрмайды. Мейлі ол отандық немесе шетелдік қондырғы болсын, кəсіпорын шеберлері тез қалпына келтіріп береді. Сапасы зауыттан шыққаннан еш кем болмайды. Мысалы, «ВосходОриел», ЖШС сияқты ірі инновациялық кəсіпорынмен бес жылдан бері тығыз ынтымақтастық қалыптасқан. Бұл кəсіпорын Хромтау ауданында хром кенін өндіреді. Ал, серіктестік оларға қажетті темір құрастырмалары мен түрлі техникалардың қосалқы бөлшектерін қайта қалпына келтіруді қамтамасыз етеді. Соңғы кездері серіктестіктің негізгі тапсырысшысы «Қазақстан темір жолы» АҚ болып отыр. Серіктестік ак ционерлік қоғаммен де ұзақ мерзімді келісімшарт жасасқан, əзірге жұмыс көлемі көп емес, болашақта жұмыс көлемін арттыру көзделуде. Кəсіпорын цехтарын аралағанда байқағанымыз, жұмысшы лар қандай көлемде тапсырыс түссе де орындауға əзірміз деп, білекті түріп құлшынып отыр. Мұндағы станоктар мен қондырғылар да олардың сапалы өнімдер шығаруына жеткілікті екен. Тапсырыс болса, табыстың да болатынын түсінген жұмысшылар қамшы салдырар емес. – Кəсіпорынның мүмкіндігі мол. Біз оны анағұрлым арттыра аламыз, тек тапсырыс болсын де. Мамандарымыздың кəсіби деңгейі жоғары.Ұжымда 50 адам еңбек етді. Серіктестіктің базасында жас жұмысшыларды оқытамыз, шеберліктерін шыңдаймыз. Қазір жастар жұмысқа келе бастады. Үй ренерлік іс жетеді. Ескі металл кесетін жəне өңдейтін қондырғылар орнына осы заманғы шетелдік станоктар сатып алынып, орнатылуда. Ертең кəсіби мамандар еңбек демалысына кеткенде олардың орнын жастар басады, – дейді серіктестік директоры Əділбек Алмұхамбетов бізбен əңгімесінде. Серіктестік өндіріске сапа

менеджментін енгізген. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы арқылы бекітілген тізім бойынша «Ремонтник» ЖШС-інде 2017 жылға дейінгі ұзақ мерзімге сертификаты бар. Серіктестік мемлекеттік сатып алу дың электронды жүйесіне тұрақты қатысады жəне мүмкіндігі мол тапсырысшылар көбіне осы кəсіпорынға таңдау жасайды. Мұның өзі бұл кəсіпорынның бəсекелестікке қауқарлы екенін аңғартса керек. Бұған нақты дəлел, жақында ғана серіктестік мамандары ірі шетелдік инвестордың тапсырысы бойынша істен шыққан батыстық үлгідегі қондырғыны қысқа мерзімде қалпына келтіріп берді. Міне, осындай ыждағатты қимыл мен сапалы жұмыс серіктестіктің шырайын шығарып, беделін көтеріп келеді. Қазір серіктестіктің қаржылық жағдайы жақсарып келеді. Ешқандай қарызы жоқ. Жұмысшыларға еңбекақы уа қтылы беріледі. Басқалармен са лыстырғанда жалақы жоғары екенін жұмысшылар да растайды. – Шыны керек, əзірге ірі отан дық өнеркəсіп кəсіп орындарының, сондай-ақ, шетелдік компаниялардың бəрі бірдей отандық тауар өндірушілерге бетбұрыс жасай қойған жоқ. Сондықтан да қазақстандық мазмұн жағдайы нашар. Кейбіреулердің материалдарды сатып алуға ниет келісімшартын жасаумен шектелетіні жасырын емес. Олар ұсақ бөлшектерге, тіпті балғаға дейін шетелден əкеледі, ал олардың барлығын өзімізде шығаруға əбден

болады. Біздің мемлекеттік саясатымыз ірі кəсіпорындар айналасына шағын кəсіпкерлікті шоғырландырып, ірі өндіріс айналасында бəрі бір жерде жұмыс істейтіндей шағын кəсіпкерлік желісін құруға бағытталған, – дейді серіктестік басшысы. Біз кəсіпорын басшысымен бірге өнідірістік цехтарды аралап көрдік. Жұмыс істеуге барлық жағдай жасалған. Жону, тегістеу, кесу станоктарында кідіріс жоқ. Əркім өз жұмыс орнында мол қайтарыммен еңбек етуге дағдыланғаны көрініп-ақ тұр. Біз токарь Александр Кузнецовты сөзге тарттық. – Кəсіпорында металдан қандай күрделі бұйымды да жасай аламыз, қалпына келтіреміз. Тек тапсырыс болсын деңіз. Біздің жігіттерге жұмыс берсеңіз болды, арғы жағын өздері қатырады. Бəрі көптен істеп келе жатқан кəнігі шеберлер, – дейді ол. Шағын өндіріс индустрияландырудың жаңа кезеңінде өз қызметтерінің сапасын көте ріп, жұмыс көлемін арттыра түсу ге бағыт ұстауда. Біз жаңа ғана қалпына келтірілген көпірлік кран дөңгелегін көріп тəнті болдық. Өздері айтпаса оны су жаңа дөңгелек дерсің. Мұнда қандай темір бұйымды да қалпына келтіруге, жасауға дағдыланған ұйымшыл ұжымды көріп, серіктестік алар асулар алда деген ойда кеттік. Ақтөбе облысы.

Єылыми ізденістіѕ нəтижелілігі – ќуаттылыќты арттыру кепілі Гүлназ НҰСҚАБАЕВА,

Қ.А.Ясауи университетінің «Арнайы клиникалық пəндер» кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының кандидаты.

Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауында «G-Global – ЭКСПО-2017» халықаралық жобасы аясында нанотехнология, роботты техника, мұнай-газ кен орындарын зерттеу, гидродинамика, гендік инженерия, обыр ауруын туғызатын клеткалар биологиясы, ДНҚ репарациясы мен мутагенез салалары, азық-түлік қауіпсіздігі жəне генетикалық ізденістер саласында əлемдік деңгейдегі сұраныстарға сай зерттеулер жүргізіліп, нəтижесін ЭКСПО-2017 көрмесінде мақта нышпен көрсете алатындай нұсқалар алуына тілектестік білдірілді. Бүгінгі таңда республикамызда ғылыми-зерттеулермен 23,7 мың адам айналысады. Олардың ішінде 1688 ғылым докторы (9,8 %), 4915 (28,6%) ғылым кандидаттары, 218 (1,2%) PhD докторлары, 605 (3,5%) кəсіптік бағыттар

бойынша докторлар, 9774 (56,8%) ғылыми атағы жоқ ізденушілер бар. Осылардың ішіндегі жасы 35 жасқа дейінгілердің үлес салмағы 38% болса, 45 жасқа дейінгілердің үлес салмағы 56% «Еге мен Қазақстан», 2015, 2 ақпан. Сонымен қатар, жоғары білім беру жүйесінде де іргелі жəне қолданбалы ғылыми-зерттеулерді, басқа да ғылыми-техникалық, тəжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүргізумен тікелей айналысатын зерттеу университеттері құрылған, ондаған техникалық жоғары оқу орындары жанынан олардың құрылымдық бөлім шелері ретінде ғылыми жəне тəжірибелік-өндірістік ірі орталықтар жасақталған. Олар білім беруді, ғылымды жəне өндірісті бір-біріне кіріктірілген бірлікте жүргізіп, өздерінің ғылыми ізденістерінің нəтижесінде ашылған өнертапқыштық жаңалықтармен алынған өнімдерді тікелей өндіруші желілерде енгізуде. Бұл түсінікті де. Себебі, Қазақстан табиғи ресурстарға

негізделген экономикалық ел ретінде ғана емес, жоғары тех нологияларға негізделген өнімдерді де өндіре алатын өнеркəсібі əртарапты елдер қатарына қосылуға, əлемдегі ең дамыған 30 ел қатарынан көрінуге талаптанған жас мемлекет. Сондықтан, елдің өндіруші құрылымдарын жаңалау, өндіру жүйесіне инновациялық жəне жоғары технологиялық желілік күштерді енгізу бұл – күнделікті күн тəртібінен түспейтін өмірлік мəні бар міндет. Өйткені, бүгінгі таңдағы əлемдік есептегі өндіргіш күштер бесінші технологиялық циклды артқа тастап, жаңа білім көздеріне негізделген өндірісті атап айтқанда, алтыншы цифрлық экономикалық құрылымдарды жасақтауға кірісіп кетті. Бүгінгі дүниеде жоғары дең гейдегі нанотехнологиялық өн дірісті барынша жандандырып, одан мол пайда тауып отырған елдер санаулы-ақ, дүниежүзі бойынша бар-жоғы 12-ақ елдің аты ғана аталады. Солардың қатарында шағын ғана Тайвань елі бар. (Соңы 6-бетте).

Жўмыспен ќамтуда жетістіктер бар Президент Н.Ə.Назарбаев халыққа Жолдауында атап өткендей, келе жатқан онжылдықтың басты міндеті Қазақстан Республикасы азаматтарының өмір сүру деңгейінің жақсаруы, əлеу меттік тұрақтылық пен қорғалудың беріктігі болып табылады. Жаңа экономикалық қаты нас тарға көшу нарықтық эко но миканың артықшылық жақтарымен қатар өзінің кемшілік жақтарын да əкелді, оның бірі – жұмыссыздық. Он жыл бұрын бұл мəселе Қазақстан қоғамының алдында маңызды болып тұрды. Бірақ, халықты жұмыспен қамту аясында мемлекет жүргізген саясат оны жақсы жаққа өзгертті. Осындай əрекет етуші тетіктің бірі – бірнеше жыл ішінде жақ сы жұмыс істеп келе жатқан «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы болып табылады. Үкімет 2011 жылдың наурыз айында кəсіби оқытудың тиімді жүйесін құруға, жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыруға жəрдемдесуге, ауылда кəсіпкерлікті дамытуға, сонымен қатар, еңбек ресурстарының ұтқырлығын арттыру үшін жағдайлар жасауға бағытталған «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасын бекітті. Бағдарламаның мақсаты – өзін-өзі жұмыспен қамтыған халықты, жұмыссыз азаматтарды жəне жағдайы аз қамтылған халықты кəсіби оқыту жəне жұмысқа орналастыру арқылы жұмыспен қамтамасыз ету, өз ісін ашуға жəне жаңа бизнес жобаларды дамытуға көмектесу, елімізде еңбек ресурстарын оңтайлы бөлу, халықты жұмыспен қамтуды қолдау, сонымен қатар, жұмыссыздық деңгейінің өсуін болдырмау болып табылады. Бағдарлама үш бағыттан тұрады. Бірінші – инфрақұрылымды жəне тұрғын үйкоммуналдық шаруашылықты дамыту есебінен жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету. Екінші – ауылда кəсіпкерлікті дамыту арқылы жұмыс орындарын құру жəне тірек ауылдарды дамыту. Үшінші – жұмыс берушінің қажеттілігі шеңберінде оқыту жəне қоныс аудару арқылы жұмысқа орналасуға жəрдемдесу. Бүгінгі күнде бағдарлама Қарағанды облысының Приозер қаласында белсенді жүзеге асырылуда. Ағымдағы жылдың

басынан, бағдарламаға қатысу үшін өкілетті органдарға 62 адам өтініш білдірді, оның 60-ы əлеуметтік келісім шартқа тұрды. «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша басым бағыттарының бірі өз ісін ашу арқылы кəсіпкерлікті ынталандыру болып табылады. Соңғы уақытта өз ісін ашуға немесе бизнесін кеңейтуге ниет білдіргендер саны бірнеше есеге артты. «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша Приозер қаласының кəсіпкерлерінің бірі, бағдарлама қатысушысы Қадиша Бостанова мал өсіру бойынша шағын несие алу түріндегі мемлекеттік қолдау есебінен өз ісін ашуды шешті. Бұқаралық ақпарат құралдарынан «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы туралы естіп, ойланбастан Приозер қаласының жұмыспен қамту орталығына келіп жəне қажетті кеңес алып, бағдарламаның екінші бағытына қатысу үшін өтініш білдірді. Қ.Бостанова пайыздық мөлшерлемесі аз несие алуды көздеген болатын. Орталыққа қажетті құжаттарды ұсынып жəне кəсіпкерлік негіздері курстарын оқып бағдарлама қатысушысы болды. Болашақ бизнесінің тиімділігін есептей келе, өзінің таңдауын дəстүрлі мал шаруашылығына жасады. Өзі бизнес-жоспар жасап, 2012 жылдың қазан айында 500 000 теңге көлемінде шағын несие алды. Алған соммасына 10 бас ұсақ мал жəне 1 бас ірі қара мал сатып алып, жұмыспен қамту орталығына несиенің мақсатты пайдаланылуы бойынша жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында, бүгінгі күнге өзіне тұрақты жұмысқа бір жұмыссыз азаматты орналастырды. Қазіргі таңда ұсақ жəне ірі қара мал жемдеумен жəне сүт, сүт өнімдерін сатумен айналысады. – Мен бұл бағдарламаға ризашылығымды білдіремін, оның арқасында бізде жұмыс істеу жəне табыс табу мүмкіншілігі пайда болды. Өз ісін ашуға жəне кеңейтуге ниет білдірген барлықтарыңызға кеңес беремін, өйткені мұнда пайыздық мөлшерлеме өте аз, дейді Қадиша. Жастар тəжірибесі де жоғары жəне орта кəсіби білімі бар түлектерді қосымша мемлекеттік қолдау болып табылады. Оның

мақсаты – таңдаған мамандығы бойынша алғашқы жұмыс тəжірибесін алу. Жастарды қолдау жəне бəсекелестікке баулу Қазақстан Рес публикасы мемлекеттік саясатының көкейкесті жəне стратегиялық маңызды басымдылығы болып табылады. Приозер қаласының тұрғыны жəне Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университетінің түлегі Гаухар Сабденбекова Приозер қаласының жұмыспен қамту орталығына жұмысқа тұру мақсатында өтініш білдіріп, «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша толық кеңес берілген болатын. Г. Сабденбекова 6 ай мерзімімен «Приозерск қаласының №1 жалпы білім беру орта мектебіне» жастар тəжірибесіне жолданды. Ол мектептің əртүрлі іс шараларына қатысып, өзін жақсы жағынан көрсете білді. Жастар тəжірибесін аяқтағаннан кейін, ол Приозер қаласының №1 жалпы білім беру орта мектебінде мектепте өтетін іс-шараларды ұйымдастырушы болып жұмысын жалғастырды. «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасының тағы бір басты бағыттарының бірі жұмыс берушілердің сұраныстары бойынша 12 ай мерзімге жəне мемлекетпен төлемақыны субсидиялау арқылы ашылатын əлеуметтік жұмыс орындарын құру болып табылады. Приозер қаласының тұрғыны Ақыл Джалилов 2014 жылдың қазан айында «Дəнекерлеуші» мамандығы бойынша жұмысқа тұру мақсатында Приозер қала сының жұмыспен қамту орталығына өтініш білдірді жəне «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша толық кеңес берілді. 2014 жылдың қараша айында А. Джалилов «Гранд Құрылыс» ЖШС-не қосалқы жұмысшы ретінде, «29 жасқа дейінгі жастар» мақсатты топ бойынша əлеуметтік жұмыс орнына жіберілді. Ол өзін жақсы жағынан көрсете біліп, əлеуметтік жұмыс орнындағы мерзімі аяқталғаннан кейін, «Гранд Құрылыс» ЖШСінде жұмысын жалғастырды. Асыл ШҮКЕЕВА, Приозер қаласы жұмыспен қамту орталығының жоғары деңгейдегі маманы.

Қарағанды облысы.

1


6

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

«Қазақмыс» корпорациясына қарасты «Қазақмыс Смэлтинг» компаниясының құрамына кіретін Жезқазған мыс қорыту зауыты – аты əлемге əйгілі кəсіпорын. Одақ кезінде-ақ ол төрткүл дүниеге танымал болған. Қазақстанда қазір ірі мыс өндіруші кəсіпорындардың көшін бастап тұрған зауыт əлемдегі алғашқы ондықтың қатарында. Біз осы іргелі кəсіпорынның тізгінін ұстап отырған Бағлан ТƏНЕНОВКЕ жолығып, бірнеше сауалды алға тартқан едік.

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Мыс ґнімі молаяды – Бағлан Төреқасымұлы, əңгімені кезінде көпшіліктің көңілін күпті қылған «консервациялаудан» бастасақ қайтеді? – Қалауыңыз білсін! Бізде елден жасыратын «құпия» жоқ… – Олай болса зауытты тоқтатуға не түрткі болды? – Қайта құру жұмыстарын жүргізу үшін 2013 жылы қыркүйекте «Қазақмыс» басшылығы Жезқазған мыс қорыту зауытының жұмысын тоқтатты. Мұндай шешім мыс балқыту қуаттарын дамытудың келешегін зерттеу қорытындысына сүйеніп қабылданды. – Кəсіпорынды қайта құру кезінде оның тоқтап тұруы жұмысшылардың жалақысына кері əсер етпеді ме? Жалпы, кадр мəселесіне көлеңке түсірген жоқ па? – Тіпті, олай ойлауға ешқандай негіз жоқ. «Қазақмыс» корпорациясы басшылығының пəрменді қолдауының арқасында адамдардың орташа жалақысы кəсіпорын қайта қатарға қосылғанша сақталды. Кадрлардың айтарлықтай тұрақтамауы байқалған жоқ. – Қайта құру жұмыстары жүргізілген кезде барлық цех тоқтатылды ма, əлде ішінара істегендері бар ма? – Зауыт тауарлы шақпақ мыс шығармаған бір жыл ішінде жұмысшылардың бір бөлігі «БигБег» үлгісіндегі қаптарға концентрат тиеп, тұтынушыларға жөнелтуге тартылды. Шихта дайындау цехының технологиялық сменасы концентрат тиеу стансасында жұмыс жасады. Күкірт қышқылы цехының жұмысшылары Балқаштан жеткізілген күкірт қышқылын залалсыздандыру үшін Жезқазған байыту фабрикасына айдаумен айналысты. Зауыттың қалған жұмысшылары кəсіпорынды қаңтаруға қатысты шараларды атқарды, негізгі технологиялық жабдықтардың қорғалуын қамтамасыз етуге қатысты. Жылумен-энергиямен жабдықтау цехы, же лі лер мен қосалқы стансалар, ғимарат пен жабдықтарды жөндеу жөніндегі көмекші цехтар жұмыстарын тоқтатқан жоқ. – Зауытты қайта қатарға қосу қандай да бір қиындық келтірген жоқ па?

Ол Миланда өтіп жатқан «EXPO-2015» көрмесіне қойылмақшы. Бұл туралы «Қазагромаркетинг» АҚ пен облыстық əкімдік тарапынан бүкілəлемдік көрмеге қатысуға шақырған хабар келіпті. «Мəскеуге де 4 тонна қымыз жібердік. Олай болса, халықаралық көрмеге келетін шетелдік қонақтардың да көңілінен шығады деп үміттіміз», дейді «Сағып» шаруа қожалығының басшысы Төлеу Құшманова. Фарида БЫҚАЙ,

– Алдымен, зауытты қайта қатарға қосуға бірнеше фактордың ықпал еткендігін айта кеткім келеді. Соның ішінде, ең бастысы – мемлекет тарапынан қолдау көрсетілуі мен металдар нарығындағы əлемдік жағдаяттың жақсаруы болды. Осыны негізге алған «Қазақмыс» корпорациясының басқарма төрағасы Эдуард Огай мыс қорыту зауытын жүргізуге шешім қабылдады. Зауытты қосуға бөлінген 3,436 миллион доллар қаржы толық игерілді. Өндірісте оңай шаруа жоқ. Дегенмен, мамандардың біліктілігіне зауытты қайта қатарға қосу кезінде кездескен ағымдағы қиындықтар кедергі келтіре алмады. 2014 жылғы тамыз-қыркүйекте дайындық жұмыстары жүргізілді. 15 қыркүйекте №2 рудотермиялық пеш қыздыруға қойылды. 18 қазанда кəсіпорынды қайта қатарға қосқаннан кейінгі алғашқы қара мыс алынды. Ал 7 қарашада «МООК» жоғары маркалы алғашқы шақпақ мыс шығарылды. Қысқасы, кəсіпорынды қайта қатарға қосу ешқандай кедергісіз белгіленген кестеге сай жүзеге асырылды. – Қазір зауыт қандай технологиямен жұмыс істеп тұр? Гидрометаллургия жөніндегі жаңа жобаға жан-жақты тоқтала кетсеңіз? – Бүгінде біздің кəсіпорын бұ рынғы технологиямен, яғни пирометаллургиялық тəсілмен тауарлы өнім шығаруда. Түсініктірек тіл мен айтсам, алдымен мыс

концентраты электр қуатымен балқытылады, сосын алынған балқыма отпен жəне электролит ертіндісімен одан əрі тазартылып, нəтижесінде сапасы төрт тоғыздықпен (99,99%) таңбаланатын шақпақ мыс тұтынушыларға жөнелтіледі. Сонымен, бір мезгілде құрамы металға кедей шикізатты өңдеуге арналған жаңа гидрометаллургиялық технологияны өндіріске енгізу бағы тындағы жұмыстар да қатар жүргізілуде. «КазГидроМедь» компаниясына қарасты инновациялық технологияларды ғылыми-зерттеу орталығының зертханасы Санкт-Петербург қаласындағы «РусРедМет» ғылыми-зерттеу бірлестігімен білек біріктіріп Жезқазғанның құнарсыз кенін кешенді өңдеу арқылы шақпақ мыс, күміс, темір купоросы мен аммоний перенатындағы рений сияқты тауарлы өнімдер шығарудың жаңа технологиясын жасады. Биыл тамызда Жезқазған мыс қорыту зауытында құнарсыз кеннен алынған қара мыс концентратын гидрометаллургиялық өңдеудің технологиясын тексерістен өткізетін əмбебап гидрометаллургиялық қондырғыны монтаждау жоспарлануда. Сосын өнімділігі сағатына 5 тонна концентрат шығаруға жететін тəжірибелік зауыт салынады. Оның жобасын ресейлік «РИВСпроект» жасайды, келісімшартқа қол қойылды. Зауытты салуға да, жұмысына да өзіміздің металлургтер қатысады. Сапасы төмен шикізатты гидрометаллургиялық өңдеу технологиясы келешекте не береді? Ең алдымен, баланстағы жəне балансқа алынбаған кенді, бұрын есептен шығарылған қорларды жəне ұзақ жылдар бойы жиналған өндірістік қалдықтарды аз шығынмен, тиімді өңдеуге мүмкіндік туады. Жұмыс істеп тұрған кəсіпорынның өндіріс көлемі ұлғаяды. Жезқазған аймағындағы жұмыс істеп тұрған кеніштердің «ғұмыры» 45 жылға дейін ұзарады жəне экологиялық жағдай жақсарады. Шақпақ мыстың өзіндік құны 1,6 есе арзандайды. – Кəсіпорындағы қазіргі қалып тасқан жағдай қандай?

2

Əңгімелескен Əлібек ƏБДІРАШ, журналист.

ЖЕЗҚАЗҒАН.

«Саєыптыѕ» сары ќымызы

кезінде «Сағып» шаруа қожалығында болды. Сол кезде Төлеудің қымыз цехтарын аралап көрген. Əйел кəсіпкердің жігерлі жұмысына сəттілік тілеген. – Сонда Елбасымен кездесуде сөз сөйлеп, халықаралық стандарттар деңгейіне сай келетін жоғары сапалы өнім дайындағымыз келеді, – деген едім. Мақсат жүзеге асты. Қымыз өндірісін іске қосу жеке кəсіпкерліктегі негізгі стратегиялық мақсатыма айналды. Енді, міне, жақсы жаңалық жетті. Елбасы Үндеу жариялады. Еліміздің ДСҰ-

шөл мекте жақсы сақталатынын мамандар да, тұтынушылар да жақ сы біледі. Үдемелі индустрия лық-инновациялық даму бағдарламасының шеңберінде жаңа қондырғылар сатып алу үшін 52 миллион теңге бөлініпті. Алғашқы жылдары кəсібін 3 сауын биемен ғана бастаған «Сағып» бүгінде еліміздегі іргелі кəсіпорындардың біріне айналды. Республикалық «Алтын сапа» байқауында жүлдегер атанды. Шаруашылық құрылған күннен бастап-ақ қымызды ТМД елдері мен Еуропаға экспорттау

«Егемен Қазақстан».

Ал Мəскеуде өткен «Қазақстан дық тауарлар мен өнімдер» көрмесінің қорытындысы бойынша Ресей нарығына павлодарлық «Сағыптың» қымызын сату үшін меморандумға қол қойылды. Яғни, қымыз сауып, өндірудің заманауи өркениетті өндірісі өзгелердің көзіне түсе бастады. Озық технологиялар бие сүтінен қымыз дайындау үшін ыдысқа құйып, халықаралық стандарттарға сəйкес орау үшін енді қол еңбегін қажетсінбейді. Барлық жұмысты автоматтандырылған жүйе атқарады. Шаруа қожалығының басшысы Төлеу Көкешқызының айтуынша, шетелдік қондырғылар тəулігіне 1 тонна қымызға дейін, ал аптасына 5 тонна қымыз өндіруге мүмкіндік береді. – Алғаш қожалықты құрып жатқан кезімізде қымыздың шетел де атын шығарсам деген ой болды. Содан «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының аясында несие алып, өндірісті дамыта бастадым. Əрине, мемлекеттің кəсіпкерлікті қолдауынсыз ешбір шаруашылықтың алға баспасы анық. Біз осы қолдауды, демеуді көріп келеміз. Елбасы отандық тауар өндірушілерге үнемі қолдау көрсетеді. Облыстық кəсіпкерлер палатасына да алғысымды білдіремін, – дейді Төлеу апай. Былтыр Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев облысқа келген іссапары

Барлық өндірістік буындар бабында ма? – Зауытта төрт негізгі цех бар, олар: шихта дайындау, балқыту, күкірт қышқылы жəне электролит. Сонымен қатар, осы төрт цехтың қалыпты қызметін қамтамасыз ететін басқа да өндірістік буындар бар. Атап айтар болсақ, автоматика жəне есептеу техникасы, жылумен-энергиямен жабдықтау, желілер мен қосалқы стансалар, жөндеумеханикалық, жөндеу-құрылыс жəне арнаулы жұмыстар, шаң-газ тазарту жабдықтарын жөндеу мен жылылап орау, көлік цехтары, қосу-реттеу жəне жөндеу қызметі, өндірістік зертхана. Зауыттың жобалық қуаты жылына 205 мың тонна шақпақ мыс шығаруға жетеді. 2009 жылдан бері соның жартысын ғана пайдаланып келеміз, орта есеппен жылына 105108 тонна шақпақ мыс шығарамыз. Зауыттағы негізгі балқыту агрегаты – рудотермиялық пеш. Онымен тəулігіне 1200 тонна шихта балқытып, мыстың негізгі шикізаты – штейн алуға болады. Қазір зауытта 1477 адам жұмыс істейді, оның 1102-сі ерлер, 375-і қыз-келіншек. – Болашақтың бағыр-бағдары жайлы не айтасыз? – Келешек көкжиегі келісті. Зауыт ұжымы болашағына селкеусіз сеніммен қарайды. «Қазақмыстың» ши кізат базасы кеңейіп келеді. «Боз шакөл», «Ақтоғай» сияқты кен қорының қуатты жобаларын игеру қолға алынған. Жезқазған мыс қорыту зауытында барынша күкірті көп концентраттарды өңдеу мүмкіндіктері мен күкірт қышқылы цехының технологиялық көрсеткіштерін жақсартудың жолдары қарастырылуда. Қауіпсіздікті қамтамасыз ете отырып, өндіріс кө лемін ұлғайтуға бағытталған қолданыстағы технологиялық үдерістерді оңтайландыру тұрақты назарда. Осының бəрі жезқазғандық металлургтердің келісті келешекке деген сеніміне кепілдік болады.

ға қосылуына да қол жетті. Біздің елдің халықаралық қоғамдастыққа ұсынатын өнімдері де, одан алатын тауарлары да аз емес қой. Кім өз тауарын арзан, сапалы етіп өндіре алса, халықаралық саудада жолы болады. Сауда заңдылықтарына бейімделу – еліміздің өркендеуіне, кəсіпкерлердің арасында бəсекенің арта түсуіне, тұтынушылардың арзан да сапалы тауар алуларына жол ашады, – дейді кəсіпкер əйел. Қазір «Сағыпта» 400 бие бар, олардың 180-і – сауын. Тіпті, Латвиядан да бие сатып алуды ойластыруда. Қазақы биеге қарағанда ол жақтың биелерінен екі есе өнім алуға болатын көрінеді. Ал жалпы, «Сағып» шаруа қо жа лығы 2007 жылы ашылды. Қазір қымыз өндіру цехтарында 30-ға жуық білікті маман еңбек етуде. Полиэтилен бөтелкеге қарағанда, қымыздың шыны

мақсатында жұмыс бастады. Тіпті, «Эйр Астана» əуе компаниясы мен Ресейдің Белокуриха курортына қымыз тасымалдау жөнінде де келіссөздер жүргізуде. – Ендігі бір мақсатым, облыс орталығынан үлкен бір қымызхана ашу, – дейді Төлеу апай. Сонымен қатар, бұл шаруашылықта, қазықарта, шұжық, құрт, қоспа, сүзбе, қаймақ өндіріледі. Ферма аумағында қасапханасы да бар. Цех мамандары ет пен сүт өнімдерінен қазақтың ұлттық тағамдарын əзірлейді. Ұлттық бренд ретінде ТМД жəне Еуропа елдері нарығына шығаруды

жоспарлап отыр. Өндірісте ата-бабадан мирас болған ежелгі əдістəсілдер де қолданылады. Кəсіпорын мем лекеттік бағдарламалардың арқасында алға басып келеді. Жаз мезгілінде қымыз цехында сауылатын 140 биеден тəулігіне 14001500 литрге дейін өнім алынады. Қожалық иесінің ендігі мақсаты – 50 бас жылқы тұратын кешенге жаңғырту жұмыстарын жүргізіп, электрлі суару жүйесін іске қосу. Шаруашылықтың ендігі бір тосын жаңалығы – жылқының қиынан пакеттелген биогумус шығармақ. – Жылқының қиын да пайдаға жаратпақшымыз. Облыстағы аграрлық-техникалық колледж бен Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы мемлекеттік университет ғалымдарының қолдауымен облыста жылқы тезегін қолдану арқылы таптырмайтын табиғи тыңайтқыш шығаруды қолға алмақпыз. Фермада барлығы 400-ден астам жылқы бар. Əсіресе, биогумусқа Қытай елінде сұраныс жоғары, – дейді кəсіпкер апай. Павлодар облысы. ––––––––––––

Суреттерді түсірген Валерий БУГАЕВ.

Ќала кґркіне айрыќша мəн берілуде

Бүгінде қаланың көркіне де ерекше мəн беріліп, гүлдер мен гүлзарлар, түрлі көшеттер отырғызылуда. Қала тазалығы үшін, міне, қатарынан екі ай бойы сенбіліктер де өтіп жатыр. Сенбіліктер қаланы көгал дандыру жұмыстарына сер пін бермек. Семейде жол жөн деумен мемлекеттік тапсырыс бойынша өткізілген байқаудың қорытындысы бойынша «Гордорстрой» ЖШС айналысады. Мердігер мекеме бұл жұмыстарды маусым айының аяғына дейін жасайды. Семей қалалық ТҮКШ бөлімінің сектор меңгерушісі Жан на Шаймұратованың айтуынша, жөндеу жұмыстары қоғамдық көлік қатынайтын негізгі көшелерде атқарылуда. – Айта кетуіміз керек, биылғы жылы гүлзарлар отыр ғызуға көбірек қаражат бөлінді. Бұған қоса биыл шырша отырғызуға да қаражат қарастырылған. Қала бойынша 110 шырша отырғызылса, оның 35-і канадалық, қалғандары сібірлік шыршалар. Қала ны көгалдандыру мақсатында жыл сайын гүлзарлар отырғызылып келеді. Алдағы уақытта да ағаштарды суару, кепкен ағаштарды кесу сияқты

жұмыстар атқарылады. Бүгінгі күні Қабанбай батыр, Интернационал, Ш.Уəлиханов көшелері мен Өскемен қаласына шығаберіс жолдар жөнделіп бітті. Қазір Абай көшесі мен Шə кəрім даңғылы қалыпқа кел тірілуде. Алдағы уақытта осындай жұмыстар Шмидт көшесінде де басталады. Негізінен, қоғамдық көлік қатынайтын бағыттарға баса назар аударылып отыр, – дейді Ж.Шаймұратова Бүгінде көшелерді реттеу, жөндеу жұмыстары қарқын алды. Осы мақсатта ағымдағы жөндеу жұмыстарына 100 млн. теңге бөлінген. Бұл 33

мың шаршы метрден астам тас жолды қалыпқа келтіруге жеткілікті. Мамандардың айтуынша, Семей бойынша 18 мың шаршы метрден астам жолға асфальт төселді. Бұл дегеніміз атқарылған жұмыстың 60 пайызы. Сонымен қатар, қалалық ТҮКШ бөлімінің сұрауымен ор таша жөндеу жұмыстарына да қаражат бөлінген. Оған халықтың талап-тілегі бойынша Би Боранбай көшесіне жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Раушан НҰҒМАНБЕКОВА.

СЕМЕЙ.

Єылыми ізденістіѕ нəтижелілігі – ќуаттылыќты арттыру кепілі (Басы 5-бетте). Бұл ел əлемдік рыноктарда саудаланып жүрген ноутбуктің – 94%, желілік сервердің – 87%, кабельдік модемнің – 86%, есті ROM-ның 94%-ын өндірді. Ал ғылымы барынша дамыған елдердің алдыңғы төрттігін АҚШ, ЕО, Жапония жəне Қытай бастайды. Қытайда ғылымға бөлінетін қаражат көзі жыл сайын 17%ға өсіріліп отырады. Əлемдік саудадағы ғылымды көп қажет ететін өнімдердің 30%-ын АҚШ, 30%-ын Жапония, 17%-ын Германия өндіреді. Əрине, мұндай жетістіктерге қол жеткізу Қазақстан ғылымы үшін əлі де биік меже. Десек те, жоғары технологиялық өнімдер өндіру ісін жандандыруды қамтамасыз ету мақсатында біршама ғылыми жəне ғылыми-техникалық жобалар жасақталып, зерттеу жұмыстары қолға алынды. Атап айтқанда, нанотехнологиялар мен жаңа материалдар өндіруге бағдарланған жобалар бойынша зерттеулер жүргізілуде. Егер 2010-2014 жылдар аралығында ғылыми зерттеулерді мемлекет есебінен қаржыландыруға 16,9 млрд. теңге бөлінген болса, бұл сома алдағы үш жыл аралығында 20,0 млрд. теңгеге өсірілді. Ғылыми инфрақұрылымды дамыту мақсатында ғылымның басым бағыттары бойынша 5 ұжымдық ұлттық зертхана пайдалануға беріліп, толық жабдықталды. Жетекші жоғары оқу орындарының жанынан 15 инженерлік бейіндегі зертхана ашылып, ойдағыдай жұмыс істеуде. 6 инновациялық білім беру, соның ішінде, екі халықаралық консорциум құрылды. Ғылыми-зерттеу нəтижелерін ком мерцияландыру бойынша шаралар қабылдануда. Жоғары патогенді құс тұмауына қарсы отандық вакцина шығарылуда. А/НІNІ тұмауына қарсы əсерсіздендірілген вакцинаны дайындаудың технологиясы əзірленді. Зияткерлік меншік институттарының деректеріне қарағанда, 2014 жылы өнертабыстарға 1168

қорғау құжаттары берілген, оның ішінде 168-і отандық, 21-жалпы əлемдік ағымдағы, 821-і инновациялық патент бар. Десек те елімізде жүргізіліп ке ле жатқан ғылыми-зерттеу жұмыстарының нəтижелік көріністері əлі де болса көңіл қуантарлық деңгейде емес. Оған се бептер де жетерлік. Олар: ғылымды қаржыландыру деңгейінің əлі де болса жетімсіздігі; материалдық-техникалық базаның нашарлығы, ғылым мен өндіріс арасындағы əріптестіктің əлі де болса төмендігі; ғылыми инфрақұрылымдарда CMP / Good Laboratory Praktıce – тиісті зертханалық практика/, CMP / Good Manufachcturıng Practıc – тиісті өндірістік практика, / GSP / Good Scientific Practice – тиісті ғылыми практика/ халықаралық стандарттарын қолдану тəжірибесінің төмендігі. Бұлар ғылыми-зерттеулердің сапасы мен отандық өнімдердің ішкі жəне сыртқы нарықтағы бəсекеде өнімділігін азайтуда. Ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге жас мамандар аз тартылады. Осыны қаперге алған Қазақстан Республикасы Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясының Халықаралық сараптама кеңесі ғылыммен жəне технологиямен айналысатын білікті зерттеушілерді даярлау жəне олардың еңбегін тиімді пайдалану қажет деген шешім қабылдады. Осы шешімді басшылыққа алған қазақстандық техникалық жоғары оқу орындары өз студенттері іші нен өнертапқыштық пен инновациялық ра цио на лизаторлық ойлауға бейімді лерін іріктеп алып, олар ды əріптестік келісімшарт жасасқан өндірістерде ашылған ғылыми өндірістік немесе тəжірибелікконструкторлық құрылымдарда даярлауда. Жоғары оқу орындарын бітіруші талантты жастарды ғылым саласына тартудың жолдары көп-ақ. Тек оларды қызықтыра білу керек. Мысалы, өзінің бар өмірін ғылым жолына арнап, ғылымның белгілі бір саласында

орасан зор жаңалық ашқан бір ғалымның өмірбаянына еліктеу арқылы. Осы тұрғыдан алып қарастырғанда «Болашақ энергиясы» айдарымен Бүкілəлемдік ЭКСПО-2017 көрмесінің Астанада өтуі, онда экспонатталатын ғылыми жетістіктер мен жоғары технологиялық өнімдер көрсетілімдері кімді болса да қызықтырары сөзсіз. Басқасын айтпағанның өзінде, бұл көрме өндіргіш күштерді бесінші технологиялық циклден жаңа білім мен ғылым жетістіктеріне негізделген алтыншы, яғни цифрлық эконо микалық құрылымдарға көшірудің бастауында тұрғалы тұр. Өйткені, Астанада өткізілмекші Бүкілəлемдік ЭКСПО-2017 көрмесінде білімнің, ғылымның жəне өндірістің ең үздік жетістіктері, жоғары технологиялық ең озық өнімдердің үлгілік нұсқалары паш етілмек. Қалай дегенмен де, бізге ішкі, немесе өңірлік немесе жаһандық қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін көмірсутегі емес технологиялық инновацияларды дамытуды талап ететін күнді көруге де көп уақыт қалмаған сияқты. Осыны терең түсінгендіктен болар, Қ.А.Ясауи атындағы халықаралық қазақ-түрік универ ситетінің медицина факультетінде терең білім берумен қатар бірқатар ғылыми-зерттеулер де жүргізілуде. Айталық, осы мақала авторының жетекшілігімен университетте «Молекулярно-генетические маркеры метаболического синдрома» атты жоба іске асырылуда. Себебі, бүгінгі күні жер шарының қай бөлігінде болмасын жүрек-қан тамырлары аурулары мен қант диабеті бар науқастарда метаболизмдік синдромның эпидемиологиялық жағдайын зерттеп, оның мəнін ашуға айрықша назар аударылуда. Соның ішінде, əсіресе, бұлайша зерттеудің метаболизмдік синдром құрылымының генетикалық аспектілерін анықтауға зор мəн берілуде.

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары: Қазақстан Республикасының Үкіметі

www.government.kz

Денсаулық және әлеуметтік

Ауыл шаруашылығы министрлігі

minagri.gov.kz

Ішкі істер министрлігі

mvd.gov.kz

даму министрлігі

www.mzsr.gov.kz

Энергетика министрлігі

www.energo.gov.kz

Қорғаныс министрлігі

www.mod.gov.kz

Қаржы министрлігі

www.minfin.kz

Ұлттық экономика министрлігі

www.minplan.gov.kz

Білім және ғылым министрлігі

www.edu.gov.kz

Әділет министрлігі

www.adilet.gov.kz

Инвестициялар және

Сыртқы істер министрлігі

www.mfa.gov.kz

Мәдениет және спорт министрлігі

www.mki.gov.kz

даму министрлігі

www.mid.gov.kz


31 шілде 2015 жыл

 Толғандырар тақырып

БАЛА БАЌЫТЫ НЕДЕ?

Жасґспірім еѕбегін ќанау – кїнə

ДҮБІРГЕ

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Кім болса да ґз ќауіпсіздігін ойлайды Мамадияр ЖАҚЫП, журналист.

Түркияның өтінішімен сейсенбі күні Брюссельде НАТОның жабық сессиясы өтіп, онда Сирия мен Ирактағы шиеленістің мəселелері қаралды. Анкара мəжілістің бұл əскери одақ жарғысының 4-бабына орай өтуін талап етті.

Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

тырғанда айтарлықтай артып отыр. «Сенім телефоны» бойынша ақпарат алған балалар да баршылық. Əсіресе, орталықтың заңгерлерімен жеке байланыс орнатып, мəліметке қаныққысы келетіндердің қатары өсті. Алайда, соңғы екі жылда жұмысқа орналасқан балалар мен жұмыс берушілер қатары төмендеп кеткенін жасырмаймыз. Жұмыс орнының жеткіліксіздігі «Жасыл ел» бағдарламасы бойынша іріктеу есебінен де туындап отыр. Өйткені, кəмелеттік жасқа толмағандардың ауыл шаруашылығы жұмысына қатысуына заңнама бойынша тыйым салынды. Айта кеткен абзал, жеткіншектердің құқығын сақтауда «Балалар еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» акциясының маңызы зор. Биыл 1-12 маусым аралығында орталық сайтында жұмысқа орналасқан кəмелеттік жасқа толмағандардың құқығын сақтау туралы ақпараттар ілініп, оқу орындарында ақпараттық материалдар таратылып, көрмелер ұйымдастырылды, 72 консультациялық кездесу өтті, Жамбыл атындағы саябақта 2 акция ұйымдасты рыл ды. Сондай-ақ, 12 нысан бойын ша жас балалардың еңбек құқығының сақталуын тексерген 6 рейд өткіздік. Онда ешқандай заң бұзушылық анықталған жоқ. Бұл жұмыстар əлі де жалғасын тауып жатыр.

Міне, жарқыраған жаз айлары да бел ортасынан ауып, осы мезгілдің соңғы бір шақтарына аяқ басып отырмыз. Əлбетте жарқын жаз балалар мен мектеп оқушыларының каникулы кезіне тұспа-тұс келеді. Каникулдың аты каникул. Мұндай мезгілде кəмелетке толмағандардың бос уақыттары көбірек болады да, олардың бірқатары құқық бұзушылыққа жол береді. Ең бастысы – дəл осы кезеңде жұмыс берушілердің оларды еңбектің ауыр түрлеріне тарту көріністері жиі ұшырасады. Өз кезегінде бойы өсіп, бұғанасы қатпаған жасөспірімнің еңбегін қанау күнə дер едік. Тіпті, мұны қылмыспен пара-пар деуге де болады. Айталық, Батыс Қазақстан облысы ішкі істер департаменті ювеналдық полиция бөлімшесінен алынған деректер тиісті кезеңде осындай 23 көрініс орын алғанын айғақтайды. Рас, жазғы демалыс уақытында балалардың өзіне қажетті оқу құралдарын сатып алуға қосымша қаражат тауып, ата-аналарына көмек көрсеткендерін айыптай алмас едік. Бұл арада гəп мүлдем басқада. Мəселе кəмелетке толмағандардың ауыр жұмысқа тартылуы арқылы еңбек туралы заңдылықтың өрескел бұзылуында. Жасөспірімдермен қандай да бір болмасын еңбек туралы келісімшарт жасалмауында. Осындай құйтұрқы жолдармен жұмыс берушілер 12-16 жас аралығындағы жеткіншектерді автокөліктер жууға салып қойған. Оларға əртүрлі салқындатылған сусындар мен жеміс-көкөністер салынған ауыр жəшіктерді көтерткізіп, сауда жасаттырған. Орал қаласындағы мəдениет жəне демалыс саябағында 1999 жылы дүниеге келген Еламан Низиев деген жасөспірім қайық стансасындағы еңбектің өте ауыр түрлеріне тартылған. Сондай-ақ, «Риамир» атты жеке кəсіпкерлік нысанының иесі 16 жасар өрімдей қыз Ксения Зрячкинаны техникалық жұмысшы ретінде пайдаланған. Балаларды ауыр еңбекке тартып, сонысымен қоймай, оларға тиісті ақысын төлемей, еңбегін қанау көріністері кеншілер қаласы Ақсайда да жиі кездесіп отырғаны қынжылтады. Ең бастысы, мұндай жағдайда əлі толық өсіп-жетілмеген жасөспірімдердің психологиялық денсаулығына зақым келетіні арды емес, жеке бас пайдасын көздегендерді ойландырмайтыны өкінішті-ақ. – Бұл арада жоғарыда аталған ювеналдық полиция бөлімшесі қызметкерлері қам-қарекетсіз отыр деп айта алмас едік. Осы тұрғыда: біз бұл материалдардың бəрін жинақтап, Батыс Қазақстан облысы бойынша еңбекті қорғау инспекциясына тапсырдық. Одан əрі жұмыс берушілерге қатысты мəселелермен аталған мемлекеттік мекеме айналысады деген ойдамыз, – деді газет тілшісіне ювеналдық полиция бөлімшесінің аға инспекторы Зəуре Қуатова. Əрине, бұл ниет пен тындырылған іс-шаралар қажетті болғанымен, кəмелетке толмағандарды еңбектің ауыр түрлеріне тартудың алдын алу бүгінгі күннің ең басты өзекті мəселесі екенін айтпай кету шындыққа қиянат. Ашығын айтқанда, олар ауыр жұмыстарды атқаруға тиісті емес. Бұл жөнінде республикада қабылданған арнайы заңнамалық актілер бар. Облыс мектептерінде ата-аналарға оны таныстыру мен түсіндіру жұмыстары жүргізілгені қолдауға тұрарлық қадам деп білеміз. Сонымен бірге, өңірде білім беру ұйымдарының басшылары мен педагог қызметкерлердің жауапкершілігін көтеру жөнінде де кешенді шаралар белгіленген. Өңірде осы тақырыпта ата-аналармен «онлайн» режімінде кеңес-лекторийлер өткізу дəстүрі енгізілгені де елеулі істің бірі деуге болады. Бұл жөнінде газет тілшісіне Батыс Қазақстан облысы білім басқармасының басшысы Айгүл Мыңбаева жан-жақты əңгімелеп берді. Бұған қосарымыз – Орал өңірінде жыл сайын соңғы қоңыраудан кейін іле-шала, яғни маусым айының алғашқы екі аптасында «Балалар еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» атты ақпараттық науқанды ұйымдастыру ісі де оң жолға қойылған. Оған қажетті ақпараттар жергілікті бұқаралық ақпарат құралдары арқылы беріліп жүр. Аталған іс-шаралар мəселенің ауыр жүгін жеңілдетуге септігін тигізе алатынына сенгіміз келеді.

Шығыс Қазақстан облысы.

Батыс Қазақстан облысы.

Жеткіншектерді жўмысќа орналастыру мен балалар еѕбегін пайдалану дегенді шатастырмау керек Бўл екеуі екі бґлек дїние Мəдениет АХМЕТОВА, Өскемен қаласы білім бөлімінің жетекшісі.

Кəмелет жасына толмағандардың еңбек құқығын сақтауға қатысты заң на маны орындау мəселелері білім бөлімдері мен мекемелерінің апталық тары, акциялары сынды түрлі іс-шаралары, сондай-ақ отбасы жəне балаларды қолдау орталығы базасындағы «жұмысқа орналасу бюросы» арқылы шешіледі. Аталған бюро 14 жастан 18 жасқа дейінгі жасөспірімдерді жұмысқа орналастыру үшін бос жұмыс орындарын іздеумен шұғылданады. Жұмыспен қамту орталықтарымен əріптестік арқылы жеткіншектерге жұмысқа орналасу мүмкіндігі туралы ақпарат пен кеңес береді. Одан өзге кəмелеттік жасқа толмағандардың құқығын сақтау мақсатында еңбек келісімшарттарының дұрыс толтырылуын жəне сақталуын мониторинг жəне рейд шаралары арқылы қадағалап отырады. Бізде жұмыс істеуді қажет ететін оқушылардың базасы құрылған. Бұл базадағы мəліметтер мектептерде əлеуметтікпсихологиялық қызмет өкілдерінің қатысуымен анықталады. Яғни, жұмысты қажетсінген балалар бюроға жіберіледі. Жеткіншектер қажетті ақпарат пен кеңесті күнделікті сағат 9.00-ден 17.00-ге дейін ала алады. Бюро базасында 2015 жылдың 20 маусымында

жұмысқа орналасуды көздеген 416 оқушы тіркелді. Сондай-ақ, бос жұмыс орындарының банкі мен жұмыс берушілердің базасы құрылды. Бұл ландшафттық дизайн, жарнама қызметі, тазалық пен тəртіп, жеке компьютерлік жұмыс, қызмет көрсету бағыттары бойынша апта сайын жаңартылып отырады. Қазіргі кезде 3 жұмыс беруші тарапынан 12 бос жұмыс орны ұсынылды («Теле-2» фирмасы, ролик прокаты, «Langberry» тіл орталығы). Еліміздің «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Кодексі мен Еңбек Кодексіне өзгертулер енгізілуіне байланысты, сондай-ақ жұмыс берушілердің жаңа заңнамаға сəйкес кəмелеттік жасқа толмағандардың жауапкершілігін ресми түрде өз мойнына алғысы келме гендіктен ағымдағы жылы жұмыс берушілермен ресми меморандумдар қабылданған жоқ. Жалпы, отбасы жəне балаларды қолдау орталығы жұмысқа орналасу бюросына хабарласқан кəмелеттік жасқа толмағандарға мониторинг жасайды. Айталық, 2015 жылы 218 баланы қамтыған 15 топтық консультация, жеке тəртіпте 442 оқушы мен студент өтінім берді. Олардың ішінде 35 адамға жұмысқа орналасуға жолдама берілсе, 26-сы жұмысқа орналасты. Биыл жұмысқа орналасу жөнінде өтінім берген жеткіншектер қатары 2013-2014 жылдармен салыс-

Бірде оѕ, бірде теріс

ќўбылып тўратын кґрсеткіштер бала тəрбиесіне ќатысты мəселелердіѕ мол екенін кґрсетеді «Бала – өмірдің жалғасы» деп айрықша бағалана айтылғанмен, күнделікті тірлікте олардың өміріне жауапсыз қарау, тəрбиелеудегі салғырттық көптеген орны толмас өкініштерге ұрындырып жатады. Ата-ананың перзент алдындағы өз міндеттерін өтеудегі əлсіздігі жəне олардың бірқатарының кей жағдайларда ұрпаққа үлгі көрсетерлік емес, ерсі, іс-əрекеттері балалардың теріс жолға түсуіне ықпал етеді. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Балалардың тəртібі мен мінез-құлқының бұзылуына отбасының əлеуметтік-материалдық тұрғыдан қамтылуы əсер етеді деп жатады. Əйтсе де оған қарағанда отбасын дағы ұрыскеріс, ішімдіктің ішілуі, былапыт сөздер мен зорлық-зомбылықтың өзгесін де бала күнделікті көзбен көріп, құлағымен естіп, арқасын тосып жүрген жағдайлар көбірек ықпал ететіні анық жəне бұл жағдайлар балалардың туған үйінен безінуіне немесе өз-өзіне қол жұмсауына себеп болуы əбден мүмкін.

7

www.egemen.kz

Біз бала тəрбиесіне жəне олардың қауіпсіздігіне қатысты міндетті жауап кер шілігімізді қаншалықты орындап жүр міз? Балалардың оқыстан көз жұмуы, ұшты-күйлі жоғалып кетуі, жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшырауы қазіргі ең бір жантүршігерлік жағдайларға айналып тұр. Кешегі мамыр айында Маңғыстаудың Сай-Өтес ауылында орын алған айтуға ауыз бармайтын аяусыз əрекет, яғни тапаталтүсте алаңсыз ойнап жүрген бүлдіршін қыздың 30-ға таяп қалған ессіз еркектің құрбанына айналуы осының бір айғағы. Бұдан бөлек, өткен жылдардың бірінде жазғы демалыс кезінде Маңғыстаудың Мұнайлы

ауданының бір ауылында тұратын туыстарының үйіне қыдырып барып, түнде далада ұйықтап жат қан қыз баланы отбасылы жігіттің көтеріп алып кетіп, ойына келгенін жасауы да арсыздықтың, имансыздықтың жəне қылмыстың барып тұрған сорақысы еді. Ал, биылғы оқу жылында Ақтау

қаласындағы түрлі пəндерді тереңдете оқытатын «Дарын» мектеп-интернаты оқушысының түннің қақ ортасында айы-күні жетіп интернатта босануы да жақсы іс емес. Тиісті орындардың айтуынша, Маңғыстауда балалардың еңбек күшін заңсыз пайдалану оқиғасы

болмапты, ал кəмелеттік жасқа толмағандардың қылмыс жасауы бойынша 42 баланың қатысуымен 14 оқиға тіркелген. Жыл басынан бері ювеналдық полиция қызметкерлері бала мен отбасыға қатысты 191 істі қарап, нəтижесінде сегіз ата-ана ата-аналық құқынан айырылса, тағы үшеуінің ата-аналық құқы шектелген. Сондай-ақ, Маңғыстау облыстық кəмелетке толмағандарды бейімдеу орталығына алты айдың ішінде 208 жасөспірім жеткізіліп, осы уақыт ішінде облыста 18 жасқа дейінгілер арасында 20 өзіне өзі қолжұмсауға əрекеттену дерегі анықталған. Құзырлы орындар берген мəліметтер өткен жылмен салыстырғанда бірде оң, бірде теріс көрсеткіштерге құбылып отырған əртүрлі дерек тер ді сөйлетуге болады. Бірақ, ол міндет емес, білетініміз – балалардың тəрбиесіне, тəртібіне, қауіпсіздігіне қатысты мəселенің жоқ еместігі. Болашақта балаларды қорғау мен қауіпсіздігін қамтамасыз етудің, жасөспірім өмірі нің зорлық-зомбылыққа ұшырамауы мен оқыстан ересектер қолынан жəне қараусыздық салдарынан қасіретке душар болмауының кепілі бола аламыз ба? Қайтпек керек? Маңғыстау облысы.

Бұл баптың мазмұнына қарағанда, одаққа мүше елдің бірі өзінің аумақтық тұтастығына, саяси тəуелсіздігі мен қауіпсіздігіне қатер төнгенде осындай өтініш жасайды. НАТО-ның 70 жыл ға таяу тарихында тек бес рет қана осынау бапқа жүгінген екен. Сонда Түркияның аумақтық тұтастығына, саяси тəуелсіздігі мен қауіпсіздігіне қауіп төнгені ме? Тек бір аймақта ғана емес, бүкіл əлем көлемінде танымал күш-қуаты бар елге қауіп төндіріп отырған кім? Сөйтсек, «Ислам мемлекеті» дегеннің қарулы жасақшылары жəне Сирия мен Ирактағы күрд көтерілісшілері екен. НАТО-ның бас хатшысы Йенс Столтенберг Түркияның шекарадағы Суруч қаласындағы террорлық əрекетке, онда 30 адамның қаза болуына байланысты көңіл айтумен қатар, «НАТО оқиғалардың барысын жіті қадағалап отыр жəне біз өзіміздің одақтасымыз – Түркиямен шын жүректі ынтымақтастығымызды білдіреміз», – деп мəлімдеді. Солай деуін десе де, НАТО-ның басқа мүшелері, жалпы Батыс елдері сөз болып отырған мəселеде түріктердің ұстанымын толығымен қолдай қояр ма екен? «Ислам мемлекеті» экстремистері тура лы əңгіме басқа, оған бүкіл Батыс, бүкіл əлем қарсы, Түркияға ықыласпен қолдау көрсетуге əзір. Ал сол радикалды экстремистермен бірден-бір белсенді күрес жүргізіп келе жатқан Ирак пен Сириядағы күрд жасақшыларын айыптауға кімнің аузы бара қояды? «Менің жауымның жауы – маған дос» деген қағидат бар. Қисынға негізделген қағидат. Қазір ақ ниетті жұртшылық «Ислам мемлекеті» дегеннің экстремистерін айыптап, оны адамзатқа жау санайды жəне

оған қарсы одақ та жасақталып отыр. Сол Иракта да, Сирияда да исламистерге соққы бергендер – күрдтер. Сирия мен Түркияның шекарасындағы Кобани қаласын экстремистерден қорғау үшін ерлермен қатар тұрып қасқайып күрескен күрд əйелдері мен балаларының ерлігі аңызға айналып, тарихта қалады. Ирактың екінші үлкен қаласы Мосулды басып алған исламистердің бетін қайтарған да күрд пешмергасы болды. Ислам экстремистеріне қарсы одаққа біріккен НАТО одағының мүшелері де, АҚШ та, Түркия да сондықтан да күрдтерді өздерінің ең жақын досы санауға тиіс дерсің. Бірақ керісінше болып отыр. Қисынға сыймайды. Бұл тікелей Түркияның ішкі саясатына байланысты. Қалыптасқан сыртқы жағдайды пайдаланып, қазіргі биліктегі күш елдегі күрд оппозициясына соққы беруді көздейді. Түркияның əскери-əуе күштері Күрдстан жұмысшы партиясы базарлары бар деген желеумен Ирактың күрдтер мекендейтін аудандарын бомбалауы жағдайды шиеленістіріп жіберді. Анкараның НАТО-ны өздерінің ішкі саяси істеріне араластырмақ ойы жақсылыққа апара қоймас. Ел ішінде терроршылармен күрес ұранымен оппозицияға қарсы үлкен науқан жүріп жатыр. Жалпы, бұл елде саяси күштер күресі шиыршық атып тұр. Жақында өткен сайлаудан кейін үкімет құрылмай жатыр. Азшылық күрдтер мүддесін қорғайтын Халық демократиясы партиясы 10 пайыздық табалдырықтан өткен соң, биліктегі Əділет жəне даму партиясының өз мандаттарымен үкімет жасақтауға мүмкіндігі болмай қалды. Басқалар олармен одақтас пай ды. Алда – жаңа сайлау. Қазіргі даңғазаның көмегімен ХДП сайлауда парламентке өтпей қалса, биліктегі ƏДП партиясына жол ашылады. Радикалды исламистерге қарсы күресте көзге түсіп жүрген күрдтердің одақтастарға дос болмай қалуының бір сыры осында.

Азєа ґкпелеп, кґптен айырылмаєан жґн Міне, екі аптадан асып барады, Қырғызстан мен АҚШ арасындағы араздық туралы əңгіме толастар емес. Пікір əртүрлі. Біреулер өз намысын қорғады деп Қырғызстан басшылығын мақтаса, екіншілері аз нəрсеге өкпелеп, көп нəрседен айырылуға бола ма деп оларды айыптайды.

Біраз адамға белгілі болса да, сол келіспеушіліктің жайына тоқтала кетейік. АҚШ-тың мемлекеттік департаменті өзінің 2014 жылға арналған «Адам құқын қорғаушы» сыйлығын Қырғызстанда өмірлік түрмеде жатқан Əзімжан Асқаровқа беретінін жариялағанда, Қырғызстан үкіметі оған бірден қарсылық білдірді. Алдымен нотасын тапсырса, көп уақыт өтпей, премьер-министр Темір Сариев 1993 жылы қабылданған АҚШ елімен жасалған келісімді денонсациялау жөнінде қаулы қабылдап та жіберді. Қырғыздар Асқа ровқа көп айып тағады. «Көпшіліктің тəртіпсіздігін ұйымдастырғаны жəне нəсіларалық өшпенділікті қоздырғаны үшін, оның ақыры полиция қызметкерінің қазасына соқтырғаны үшін» ол өмірлік түрме жазасына кесілді. Сол 2010 жылғы Қырғызстанның оңтүстігінде қақтығыста 400-дей адам қаза болды. АҚШ мемдепартаментінің бағасы өзгешелеу. Елде белгілі бір азшылық нəсілдің құқы шектелді дейді. Асқаров – сол шектеуге қарсы күрескер. Əрине, əркімнің бір оқиғаға өз пікірі, бағасы болуы заңды. Қалай дегенде де, əсіресе, саясатта бір оқиғаға түрліше баға беру қалыпты жағдай. Ұсақтау диссидент Асқаров үшін ел арасындағы қарым-қатынасқа нұқсан келтіретіндей əрекетке бару құптай қоятын шешім еместей көрінеді. Ел мүддесі мен көңіл күйлік

əрекеттерді қатар қоюға болмайды ғой. Қырғыз Республикасы мен АҚШ арасындағы 1993 жылы ынтымақтастық туралы келісімнің жасалуы жас қырғыз дипломатиясының сол кездегі үлкен жеңісі еді. Мұндай келісім ТМД-ның басқа ешқандай елімен жасалған емес. Жас тəуелсіз ел əлем нің алып державасының көп қолдауын көрді, саяси қолдауды айтпа ғанда, тəуелсіздік алғалы бері АҚШ, өз мүддесі үшін екені де сөзсіз, «демократиялық өзгерістерді нығайтуды қолдау үшін» Қырғызстанға 2 миллиард доллардай қаржы жұмсады. Шағын да экономикасы əлсіз ел үшін бұл үлкен көмек еді. Енді содан бас тартылып отыр. Қырғыз үкіметі мұндай шалт əрекетке неге барды? Кесіп айту қиын. Біршама сарапшылар алдағы сайлауды, онда ұлтшыл патриоттардың дауысын да еске алады. Басқа бір елдің көңілін тапқылары келгені де айтылады. Ол үшін басқалармен өкпелесудің не қажеті бар еді? Бұл əрекетті парықсыздық, болжамсыздық деп қатал бағалайтындар да бар. Ал АҚШ-тың көзқарасы қандай? Олар сен сөйтсең, біз бүйтеміз деген шырт етпе шешімге бармады. Əліптің артын бағатын сыңайлы. Үкіметтің ресми мəлімдемесінде келісімді денонсациялауға өкініш білдіре отырып, оның АҚШ тарапынан көмекті шектейтіні айтыл ған. Сол мəлімдемеде: «Біз алда да Қырғызстан халқымен қарымқатынасты жалғастырып, қолдау көрсетеміз», деген сөздер де бар. Осынау даудан кім пайда көреді, кім зиян шегеді дегенде, АҚШ-қа келер зиян шамалы болар, ал Қырғызстанның жоғалтатыны айтарлықтай.


8

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

 Көкейкесті

Əлеуметтік саќтандыру əлеуеті арта береді Марат ЖƏНІБЕКОВ,

«Мемлекеттік əлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ вице-президенті.

Еліміздің экономикасының дамуы, халықтың əлеуметтік əл-ауқатының артуы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың əлемнің дамыған отыз елінің қатарына кіру жөніндегі алға қойған стратегиялық мақсаттарына қол жеткізудің маңызды элементі болып табылады. Бүгінгі таңда халықты əлеуметтік қорғаудың көпдеңгейлі жүйесі құрылды. «Мем лекеттік əлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ (МƏСҚ) міндетті əлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылардың бірі жəне əлеуметтік аударымдарды шоғырландырады. Əлеуметтік тəуекел туындаған жағдайда жүйе қатысушыларына əлеуметтік төлемдер төлеуді қаржыландырады. Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын жəне табыс əкелетін қызметтi жүзеге асыратын шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоса алғанда, қызметкерлер, өзiн өзi жұмыспен қамтыған адамдар (жұмыс істейтін зейнеткерлерден басқа) мiндеттi əлеуметтiк сақтандыруға жатады. Əлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушылары: еңбек ету қабілетінен айырылған, асыраушысынан айырылған, жұмысынан айырылған, жүктілікке жəне босануға байланысты табысынан айырылған, жаңа туған баланы (балаларды) асырап алуға байланысты табысынан айырылған жəне бала бір жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табысынан айырылған жағдайларда əлеуметтік төлемдер алуға құқылы. Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық (ЗТМО) міндетті зейнетақы жарналары мен əлеуметтік аударымдардың дербестендірілген есебін, мемлекеттік бюджеттен зейнетақы төлемдері мен əлеуметтік жəрдемақылар төлеуді, сонымен қатар алушыларға МƏСҚ əлеуметтік төлемдерді төлеуді жүзеге асырады. ЗТМО орталықтандырылған деректер базасы (ОДБ) мəліметтерді электронды дербестендірілген өңдеуді қамтамасыз ететін автоматтандырылған бағдарламалық-техникалық жүйе түрінде болады. Жүйе Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарналарының, МƏСҚ əлеуметтік аударымдардың дербестендірілген есебін жүргізуді қамтамасыз етеді. Əлеуметтік төлемдердің барлық түрлері, оларды индекстеу мен қайта есептеу автоматты түрде жүргізіледі. ОДБ Қазақстанның банктік-төлем жүйесіне біріктірілген. Технологиялық үрдісті автоматтандыру мақсатында жəне ақпараттың жеделдігін, толықтығы

мен дұрыстығын арттыру үшін, 2011 жылдың қаңтар айынан бастап электрондық-цифрлық қолтаңба қолдану арқылы əлеуметтік төлемдерді электронды тағайындауға көшу жүзеге асырылды. Электрондық-цифрлық қолтаңбаны пайдалана отырып ЭЦҚ жаңа технологияларды енгізу мен ғаламтор мүмкіндіктері азаматтарға əлеуметтік төлемдерді «үйден шық пас тан» алуға мүмкіндік береді. Бұл процедура өте қарапайым жəне тиімді. Электронды тағайындау механизмін пайдалану мəліметтерді қолмен өңдеу тəртібін автоматтандыруға мүмкіндік берді, бұл өз кезегінде, барлық дең гейдегі жұмыстарды біршама жеделдетті, тағайындау кезіндегі «адами» факторға негізделген теріс əсерлерді азайтып, қателіктер санын төмендетті. Ұсынылатын мемлекеттік қызметтер сапасын арттыру жəне зейнетақы мен жəрдемақы тағайындау үшін өтініш берушіден талап еті летін құжаттар санын азайту мақсатында жəне МƏСҚ əлеуметтік төлемдер тағайындауға өтініштерді қабылдау, қызметтердің бизнесүдерісін оңтайландыру арқылы, ведомстволық ақпараттық жүйелерден қажетті мəліметтерді алу жолымен жүзеге асырылады. «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне əлеуметтік-еңбек саласындағы мемлекеттік көрсетіле тін қызметтерді оңтайландыру жəне автоматтандыру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2015 жылғы 17 наурыздағы № 293-V Қазақстан Республикасының За ңымен, оның ішінде «Міндетті əлеу мет тік сақ тандыру туралы» 2003 жылғы 25 сəуірдегі № 405-II Қазақстан Республикасының Заңына да өзгерістер енгізілді. Бұл заң бизнес-үдерістерді оңтайландыру, ақпараттық жүйелер мен мəліметтер базасын біріктіру, электронды құжаттар мен электрондық-цифрлық қолтаңбаны, сонымен қатар, «электронды үкімет» порталын қолдану аясын кеңейту арқылы мемлекеттік қызмет көрсету саласындағы оң өзгерістерді нығайтуға бағытталған. Заң нормаларын

жүзеге асыру құжаттар тізімін оңтайландыруға мүмкіндік береді – өтініш беруші мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінде ақпарат болмаған құжаттарын ғана тапсырады. Өз кезегінде қажетті құжаттар сұраныс болған жағдайда мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріне онлайн режімде ұсынылады. Сондай-ақ, мемлекеттік композиттік қызметтерді көрсету де қарастырылады, яғни, өтініш беруші əлеуметтік төлемдерді тағайындауға бір өтініш бере отырып, мемлекеттік қыз меттің бірнеше түрлерін ала алады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бас тап Қазақстанда МƏСҚ жұмысынан айырылуына байланысты əлеуметтік төлемдер міндетті əлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушыларына жұмыссыз ретінде тіркелген сəтінен бастап автоматты түрде төленетін болады. Бұдан былай міндетті əлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушысына жұмыссыз ретінде тіркелу жеткілікті. Бұдан əрі ЗТМО бөлімшесіне қосымша өтініш жасау немесе жұмысынан айырылған жағдайда əлеуметтік төлем тағайындау үшін ХҚО-ға бару қажеті жоқ. Əлеуметтік төлемдерді тек міндетті əлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушылары болып табылатын азаматтар ғана алуға құқылы екендігін ескерген жөн. Сол себепті, қызметкерлер міндетті түрде жұмыс берушімен еңбек шартын жасасуы қажет. Бұған қоса, 2016 жылдың 1 қаңта рынан бастап, əлеуметтік төлемдердің екі түрін тағайындау, егер ол жұмыссыз ретінде тіркелсе, жұмысынан айырылуы жағдайына жəне бала бір жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табысынан айырылған жағдайда www. egov.kz «электронды үкімет» порталы арқылы жүзеге асырылады. Электронды үкімет порталы арқылы сұраныс жіберген өтініш беруші электронды өтінішін жəне мемлекеттік органдардан жəне (немесе) ұйымдардан келіп түскен мəліметтерін өзінің ЭЦҚ-ымен куəландырады жəне оны істің электронды макетін қалыптастыру үшін ЗТМО автоматтандырылған ақпараттық жүйесіне жолдайды. Жəне де 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап жалпы еңбек ету қабілетінен айырылған жағдайда МƏСҚ əлеуметтік төлем тағайындау үшін өтініш берушілер жеке куəлігін көрсетіп, жалпы еңбек қабілетінен айырылу деңгейін алғашқы белгілеу барысында медициналық-əлеуметтік сараптама жүргізетін өкілетті мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшесіне өтініш жасай алады. Тұтастай алғанда, орын алған өзгерістер мемлекеттік қызметтерге

ақпа раттың қолжетімділігін қамтамасыз етуге жəне жұмыс тиімділігін арттыруға, төлемдерді алуды жеңілдетуге жағдай жасайды. Бұл мемлекеттік қызмет алу үшін Халыққа қызмет көрсету орталығына (ХҚО) жəне (немесе) «электронды үкімет» порталына өтініш жасау баламасын белгілеуге мүмкіндік береді жəне мемлекеттік қызмет көрсету нəтижелерін алу мерзімін қысқартады. Бұл жағдайда мемлекеттік қызметтерді алу үшін тапсырылатын құжаттар саны азаяды, сонымен қатар, бір өтініш бойынша екі мемлекеттік қызметті алуға мүмкіндік туады. Жүйе азаматтар əлеуметтік төлемдерді тағайындау жəне алу үшін өтініш жасаған жағдайда қаржылықақпараттық ағындардың мынадай барлық тізбегін толықтай автоматтандыруды қамтамасыз етеді: аударымдарды дербестендірілген есепке алады; жүйеге қатысуды растайды; істің электронды макетін қалыптастырады (қағаз тасымалдағыштан электронды түрге көшу); зейнетақы/ жəрдемақы мөлшерін есептейді; əлеуметтік төлем тағайындайды; төлемге қажетті қаржыны есептейді; төлемді өтініш берушінің жеке жəне карточкалық шоттарына аудару арқылы жүзеге асырады. Жүйенің жұмысы техникалық тұрғыда жүйе қатысушыларының ақпаратты тұрақты түрде жандандыруымен, нақты уақыт режіміндегі жоғары жылдамдықты каналдар бойынша соңғы пайдаланушының жұмыс станциясы мен орталық банк арасындағы мəліметтер алмасуымен сипатталады. Электронды макет пен əлеуметтік төлем алушылар мұрағаттарын енгізу халыққа көрсетілетін əлеуметтік қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін жақсартуға жағдай жасайды. Қазіргі уақытта ақпараттықанықтамалық Байланыс-орталығы енгізіліп, ойдағыдай жұмыс істеуде. Оның көмегімен азаматтар 1411 нөміріне тегін қоңырау шалу арқылы əлеуметтік қамсыздандыру, жұмыспен қамту жəне еңбек заңнамасы бойынша өздерін қызықтыратын сауалдарына жауаптар ала алады. Қарқынды дамуға жəне заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалануға негізделген қоғам өмірінің эко номикалық, əлеуметтік-саяси жəне рухани салаларындағы сапалық өзгерістер қоғамды ақпараттандыруға – өркендеудің жаңа сатысына өрлеуге жол ашты. Елдегі халықты əлеуметтік қорғау саласындағы, оның ішінде міндетті əлеуметтік сақтандырудағы инновациялық технологиялардың одан əрі дамуы қоғам ілгерілеуінің, елдің бəсекеге қабілеттілігінің жəне азаматтардың өмір сүру сапасы мен игілігінің тұрақтылығын арттыруға бағытталған.

Жас талантќа ќўрмет кґрсетілді Облыс əкімі Архимед Мұхамбетов Белоруссияның Витебск қаласында өткен «Славян базары – 2015» XXIV халықаралық байқауының Гран-при жүлдегері Димаш Құдайбергенді қабылдады. Оған өнер адамдары, Димаштың ұстаздары, ата-əжесі, ата-анасы қатысты. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Өңір басшысы əлемнің бірнеше елінен келген əншілер байқауын да елдің атын шығарған жас əншіге алғыс сезімін білдірді. Ол Димаштың өнерімен осыдан 5 жыл бұрын танысып тəнті болғанын, содан бері оның өнеріне жанкүйер болып, қадағалап келе жатқанын жеткізді. – Димаш «Славян базары-2015» XXIV халықаралық байқауының Гран-при жүлдесіне ие болып, олжалы оралды. Бұл жас таланттың үлкен жетістігі, оның алар асулары əлі алда. Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы мамандардың Димаштың өнеріне жоғары баға бергеніне өте қуандым. Мұның өзі барша қазақтың қуанышы дер едім. Егеменді еліміздің тағы бір жас дарыны осылай атағымызды шығарып жатса, қуанбағанда ше. Мұның барлығы – еліміздің, өңіріміздің абырой-беделін арттырған үлкен жаңалық болды. Болашақта бұдан да биіктерден көріну үшін тынымсыз еңбектене білу керек. Ол Димаштың қолынан келетініне сенімім мол, – деді аймақ басшысы. Облыс əкімі Архимед Мұхамбетов

жас əнші Димаш Құдайбергенге алғыс хат пен 5 миллион теңгенің сертификатын тапсырды. Кездесуде сөз алған Димаштың ата-анасы, белгілі əншілер Қанат Айтбаев пен Светлана Айтбаева облыста өнер адамдарына, жалпы, мəдениет саласына, жас таланттарға ұдайы қолдау көрсетілетінін атап өте келіп, байқау күндері де хабарласып, тілектес болған өңір басшысына шын жүректен ризашылықтарын жеткізді. Кездесуде Қазақстанның еңбек сіңірген мəдениет қызметкері Қайырғали Қожанбаев, Димаштың атасы Құдайберген Айтбаев сөз алып, өздерінің жүрекжарды лебіздерін білдірді, жас əншіге өнер сапарында лайым сəттілік тіледі. Жас əнші өзіне көрсетіліп жатқан құрмет үшін облыс басшысына,тəлім-тəрбие, білім берген ата-анасына, туысқандарына, ұстаздарына алғысын жеткізді. Əсіресе, кіш кен тайынан бойдағы дарынын тап басып танып, əн айтуға баулыған ұстазы Марат Əйтімовті айрықша атап өтті. Ол байқаудың бірінші күні қазақтың халық əні «Дайдидауды» шырқағанын, одан кейін қазылар талқысына Константин Меладзенің «Опять метель» əнін ұсынғанын, соңғы турда

 Есімі елдің есінде Өткен жылы Аманкелді Қаңтарбаев ағамыз өмірден өтті. Екібастұздың атақты «Отарқа» газетін басқарып, қазақ журналистері мектебін қалыптастырды. Қазір бұл басылымның мазмұны облыстық газетпен бірдей, Екібастұздың бүкіл ауылдарына тарайтын, өңірдегі үздік қалалық газет саналады. Өйткені, редакцияда оның мектебінен өткен қызжігіттер қызмет етуде.

Бір ќазаќ газетін жасап кетті...

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан.

Мен ҚазМҰУ-дің журналистика факультетін бітіріп, 1985 жылдары облыстық «Қызыл ту», қазіргі «Сарыарқа самалы» газетіне жолдамамен келдім. Аманкелді аға ол кездері Екібастұз, Баянауыл аудандарының меншікті тілшісі қызметін атқарады екен. Хат тіркеуші марқұм Бəйрəш апамыз: – Осы Қаңтарбаев бір демалмайды, жаза береді. Жазуын қарашы қандай маржандай! – деп көрсетер еді бізге. Расында да, есімде қалғаны – ылғи бірінші беттен Екібастұздың алып стансалары, көмір кеніштері, құрылыстары жайлы репортаждары дүркін-дүркін шығып жатады. Ауыл шаруашылығы, экономика, кеншілер, зауыт, көмір кеніші туралы өндірістік тақырыптары облыстық газеттің сол кездегі бетке ұстар айдарлары еді. Аға əңгімешіл, əзіл-қалжыңы көп қарапайым болатын. Бетке айтатын. Мінезі тік. Редакцияға келгенде бəріміздің каби неттерімізге келіп, амандасып, хал-жайымызды сұрап кетеді. «Көп оқу керек, көп білу керек, іздену қажет», дейтін. Ол кезде қыздар арасында тілші аз ғой. Қазір ғой, саны көп, сапасы жоқтар қаптап кетті. Соны ойлады ма, маған: – Əй, қыз, байқашы, мыналар сені «жеп қоймасын» өзі! Қазір Бəйрəшқа айтып кетейінші, – деп күлдіргені бар. «Жеп қоймасын» дейтіні, жазуға үлгере

аласың ба, тақырыптарың бар ма, не жазатыныңды білесің бе, бөлімдегілер əбден ысылғандар, олардың сынынан өте аласың ба деп жанашырлық танытқаны ғой. Редакцияда Əлқожа Мұхамеджан, Балтабай Сейсенбеков, Əбдеш Баймұрзин, Айтжан Бəделхан, Сəлімбай Ермұрат, Қажымұрат Смағұл, Төлеубек Қоңыр, Бақыт Баймұратов, Ғалымбек Жұматов, Тұрсынбай Ибадуллин, Социал Əйтенов, Өскенбай Тастемханұлы, Шолпан Байғалы сияқты ағаларымыз жазған мақалаңды қыпқызыл ғып, сызып-сызып қайтарып жібереді. Қайта жазасың. Ашуланасың. Ренжисің. Ақырында жазу дегеннің мехнатын түсінесің. «Жеп қоятын» үлкен мектептен өтесің. Кейін мен «Егеменге» меншікті тілші болып келгенде, Аманкелді аға: – Əй қыз, «Қызыл тудың» «қаһарлы» мектебінен өттің. Енді «Егеменде» сені ешкім «жей» қоймас, – деп əзілдей құттықтаған еді. Сол Аманкелді ағамыз 1992 жылы «Отарқаның» алғашқы нөмірін шығарды. Газеттің ұраны етіп «Біріңді, қазақ, бірің, дос, көрмесең істің бəрі бос» (Абай) деп жазып қойды. Қазақтың жері көмір, кенге толы. Сарыарқа даласы отарқаға айналғандай. Дүрілдеген тынымсыз тіршілік дегенді ұқтық. Еліміз енді ғана егмендігін алып жатқан кезде «Отарқа» газеті – Екібастұздағы ана тілімізді, ұлттық рухты тірілтті. Аманкелді ағамыз халқымыздың тарихын, байырғы қазақ атауларының қайта оралуы жайында жиі жазды. Газет Екібастұздағы Ермак көшесін – Бұқар жырауға, Калининді – Естай ақынға, Марксті – Мұхтар Əуезовке, Кировті – Сұлтанмахмұт есіміне ауыстыруға үлес қосты. «Отарқаны» ағамыз бас болып барлық жерге өздері таратты. Редакцияда көлік те жоқ. Ағамыз «Жигулиін» газеттің жұмысына пайдаланды. Жазуға талабы бар деп ауылдардан өзі алып келген тілшілерге айтыс-тартыспен жүріп үй де алып берді. Ондағы бар ойы қазақ тіліндегі «Отарқа» газеті жабылмасын дегені. Бүгіндері Аманкелді ағамыздың мектебінен өткен бір шоғыр жастар, арасында «Отарқа» газетінің қазіргі редакторы Жассерік Сəдуақасұлы бар, Айнұр Мейрамова, Сая Молдайып, Жанаргүл Қадырова, Дария Ерғазина, Рауза Мұсабаева, Торғын Оразалы, Гүлсана Медеубай, Əсем Жүніс, Анар Қабдолла өңіріміздегі қалалық, облыстық газеттерде қызмет етуде. Бұлардың бəрі де қай тақырыпта болсын жаза алатын, журналистік қалыпқа түскен, жазуды өмірлеріне серік еткен қыздар. ПАВЛОДАР. –––––––––––– Суреттерде: Екібастұз қалалық «Отарқа» газетінің ұжымы (ортада Аманкелді Қаңтарбаев); «Отарқа» газеті.

 Спорт

Сырт алаѕда сїрінбеді Бұрнағы күні «Астана» футбол командасы Чемпиондар лигасының 3-раунды шеңберінде Хельсинкиде жергілікті ХИК-пен кездесіп, 0:0 есебімен тең ойнады.

француздың «Sos dun terien detresse» əнін орын дағанын, өнер додасына 21 мемлекеттің өнер паз дары қатысқанын тілге тиек ете келіп, бұл байқауға қатысу өзінің бала күннен бергі арманы екенін айтты. Өзіне үлкен талаптар қоя білетін арманы асқақ жас əнші алдағы уақытта халық əндерін көбірек жазуға ден қоятынына, конкурстық əндерді де назардан тыс қалдырмайтынына тоқталды. Еліміздің, Ресейдің арналарына жаңа бейнебаяндар

шығаруды да ойластыруда екен. Ол Роза Бағланова, Бибігүл Төлегенова, Роза Рымбаеваның, шетелдік əншілерден Майкл Джексон, Лучано Поваротти сынды өнер жұлдыздарының шығармашылығын жоғары бағалайтынын, болашақта белгілі «Жеті əн» тележобасында атақты əнші Майра Мұхамедқызымен дуэт орындағысы келетінін де хабардар етті. АҚТӨБЕ.

Фин астанасында Қазақстан клубына қарсы бұл елдің ең танымал командасы шықты. Бірақ біздің жігіттер бұдан көп қаймыға қойған жоқ. Ойын дегенде, екі жақ та аянып қалмады. Ол өте жоғары қарқында өтпегенімен, жанкүйерлерді еліктіріп отыратындай тартыстар болды. Сонда да болса, командалар бірінші таймда есеп аша алмады. Бірақ қонақтардың сəл де болса басым ойнағаны байқалып тұрды. Осының ыңғайында Станимир Стойловтың шə кірт тері алаң иелері қақпасына бес рет доп бағыттап үлгерді. Бұлардың екеуі өте қауіпті ұрылды. Мұнда көбіне біздің жігіттерде дəлдік жетіспей жатты. Екінші таймда астаналықтар қарсыластарына көбірек еркіндік беріп қойды. Соның салдары нан енді олардың шабуылдары қауіпті бола түсті. Осы дүрмектің арасында біздің қақпаға бірнеше рет тура соққы

бағытталды. Бұлардың кем дегенде үшеуіне Ненан Эрич сенім ді тосқауыл қоя білді. Осы тұста «Астана» да бірнеше рет алға шығу мүмкіндігін жіберіп алды. Сонымен, ойын есеп

ашылмаған күйі тең аяқталды. Ко мандалардың 4-кезеңге шығу тағдырын енді бір аптадан кейін Астанада өтетін матч шешеді. Дамир ҚОЖАМҚҰЛ.


АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті аумақтық департаменттер жəне филиалдардың республикалық меншік объектілерін сату бойынша аукцион өткізетіндігін хабарлайды, аукцион 2015 жылғы 18 тамызда сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін www. gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында өткізіледі Республикалық меншік объектілерін сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті бойынша (Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) «Астана қалалық сотының кеңсесі» ММ, Астана қ, Шынтас көшесі, 8. 1. «Mercedes-Benz 350» автокөлігі, м/н 039CS01, 2003 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 1 196 000 теңге, кепілді жарна – 179 400 теңге. 2. «Skoda Oсtavia A4» автокөлігі, м/н 031CS01, 2008 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 727 000 теңге, кепілді жарна – 109 050 теңге. Анықтама үшін телефондар: 8(7172) 3213-33, 32-44-82. Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті бойынша (Алматы қаласы, Достық даңғылы, 134, 206-кабинет). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: Теңгерім ұстаушы – «ҚР ҰҚК» ММ, Алматы қ., Шевченко к-сі, 84. 1. Ваз-21093 автокөлігі, 2000 ж.ш., м.н. Z062DL. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 65000 теңге, кепілді жарна – 9750 теңге. 2. Kia pride автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. А578NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 189200 теңге, кепілді жарна – 28380 теңге. 3. Уаз-469 автокөлігі, 1984 ж.ш., м.н. 8304АТЛ Алматы қ., Шевченко к-сі, 84. Теңгерім ұстаушы – «ҚР ҰҚК» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 126000 теңге, кепілді жарна – 18900 теңге. 4. Камаз-53212 автокөлігі, 1988 ж.ш., м.н. A584NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 78100 теңге, кепілді жарна – 11715 теңге. Теңгерім ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің «Алматы қаласы бойынша департаменті» ММ, Алматы қ., Байзақов, к-сі, 84. 5. Kia prаid автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. A021NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 63300 теңге, кепілді жарна – 9495 теңге. 6. Ваз-21102 автокөлігі, 2002 ж.ш., м.н. А780СD. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 50300 теңге, кепілді жарна – 7545 теңге. 7. Kia pride автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. А090NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 67300 теңге, кепілді жарна – 10095 теңге. 8. Kia prаid автокөлігі, 1997 ж.ш., м.н. A040NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 67300 теңге, кепілді жарна – 10095 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Ұлттық картографиялық-геодезиялық қор» РМҚК, Алматы қ., Есенберлин к-сі, 36. 9. Газ-3110-101 автокөлігі, 2001 ж.ш., м.н. А617СА. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 55500 теңге, кепілді жарна – 8325 теңге. 10. Volkswagen Transporter автокөлігі, 1995 ж.ш., м.н. A481DL. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 80600 теңге, кепілді жарна – 12090 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Отан соғысының мүгедектеріне арналған республикалық клиникалық госпиталь» РМҚК, Алматы қ., Каблуков к-сі, 129 А. 11. Ваз-21213 автокөлігі, 2004 ж.ш., А598СХ м.н. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 174100 теңге, кепілді жарна – 26115 теңге. 12. Ваз-21310 автокөлігі, 2005 ж.ш., А743DH м.н. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 202200 теңге, кепілді жарна – 30330 теңге. 13. Уаз-33036 автокөлігі, 2004 ж.ш., А744DH м.н. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 116000 теңге, кепілді жарна – 17400 теңге. 14. Газ-3307 автокөлігі, 2005 ж.ш., А573DD м.н. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 353400 теңге, кепілді жарна – 53010 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Қ.И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті» ШЖҚ РМК, Алматы қ., Сəтбаев к-сі, 22. 15. Газ-21214 автокөлігі, 2001 ж.ш., м.н. А635СВ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 291100 теңге, кепілді жарна – 43665 теңге. 16. Паз-32053cxt автокөлігі, 2003 ж.ш., м.н. А106СР. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 114700 теңге, кепілді жарна – 17205 теңге. 17. Газ-3110-101 автокөлігі, 2003 ж.ш., м.н. А107СР. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 69000 теңге, кепілдік жарна – 10350 теңге. 18. Газ-31105-411 автокөлігі, 2004 ж.ш., м.н. А275FP. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 64300 теңге, кепілді жарна – 9645 теңге. 19. Chevrolet Niva автокөлігі, 2005 ж.ш., м.н. A805DK, Алматы қ., Шевченко к-сі, 28. Теңгерім ұстаушы – «А.Х. Марғұлан атындағы Археология институты» РМҚК. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 98500 теңге, кепілді жарна – 14775 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Олимпиада резервінің республикалық мамандандырылған мектепи н терн ат -колл еджі» Р М М , Ал маты қ., Шаңырақ-1 ш.а., Өтемісұлы к-сі, 71. 20. Паз-32050 автокөлігі, 2000 ж.ш., м.н. А134FO. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 137500 теңге, кепілді жарна – 20625 теңге. 21. Audi A6 автокөлігі, 1996 ж.ш., м.н. А634ЕV. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 319900 теңге, кепілді жарна – 47985 теңге. 22. Volkswagen Eurovan автокөлігі, 1994 ж.ш., м.н. А846ЕZ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 658900 теңге, кепілді жарна – 98835 теңге. 23. Ваз-21093 автокөлігі, 2004 ж.ш., м.н. А795КР, Алматы қ., Земнухов к-сі, 1. Теңгерім ұстаушы – «ҚР ІІМ Оқу орталығы» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 184700 теңге, кепілді жарна – 27705 теңге. Теңгерім ұстаушы – «С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медициналық университеті» ШЖҚ РМК, Алматы қ., Төле би к-сі, 88. 24. Faw Ca 6350 je2 автокөлігі, 2007 ж.ш., м.н. A405EW. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 257400 теңге, кепілді жарна – 38610 теңге. 25. Faw Ca 1031k212 автокөлігі, 2007 ж.ш., м.н. A406EW. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 324300 теңге, кепілді жарна – 48645 теңге. 26. Daewoo Leganza автокөлігі, 2000 ж.ш., м.н. A977BM. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 217100 теңге, кепілді жарна – 32565 теңге. 27. Ваз-21070 автокөлігі, 2005 ж.ш., м.н. А229HD. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 214500 теңге, кепілді жарна – 32175 теңге. 28. Ford Focus автокөлігі, 2006 ж.ш., м.н. А022PA, Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 189. Теңгерім ұстаушы – «ҚР Бас прокуратурасының жанындағы шаруашылық басқармасы» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 76100, кепілді жарна – 11415 теңге. 29. Ваз-21214 автокөлігі, 2007 ж.ш., м.н. 559AL02, Алматы қ., Əуезов к-сі, 107. Теңгерім ұстаушы – «Алматы қаласы бойынша аумақтық жер инспекциясы» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 57 900 теңге, кепілді жарна – 8685 теңге. 30. Mersedes-Benz 280 автокөлігі, 2000 ж.ш., м.н. 704BM02, Алматы қ., Мақатаев к-сі, 117. Теңгерім ұстаушы – «Алматы қаласы бойынша монополияға қарсы инспекция» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 103000 теңге, кепілді жарна – 15450 теңге. 31. Nissan Pick-Up автокөлігі, 2005 ж.ш., м.н. А693DL, Алматы қ., Наурызбай батыр к-сі, 108. Теңгерім ұстаушы – «Ғарыш-экология» ҒЗО» РМК. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 78800 теңге, кепілді жарна – 11820 теңге. Теңгерім ұстаушы – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің «Алматы қаласы бойынша департаменті» ММ, Байзақов к-сі, 275 А. 32. Газ-3110 автокөлігі, 2003 ж.ш., м.н. А087NS. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 41300 теңге, кепілді жарна – 6195 теңге. 33. Газ-3110 автокөлігі, 2003 ж.ш., м.н. А086NS . Бастапқы (алғашқы) бағасы – 38300 теңге, кепілді жарна – 5745 теңге. 34. Ваз-21213 автокөлігі, 2001 ж.ш., м.н. К187КР, Алматы қ., Бутаковский к-сі, 35. Теңгерім ұстаушы – «ІІМ Дипломатиялық өкілдерді қорғау бойынша полк» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 62000 теңге, кепілді жарна – 9300 теңге. 35. Зил-ММЗ автокөлігі, 1989 ж.ш., м.н. A336NВ, Алматы қ., Алатау ш.а., Ибрагимов

9

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

к-сі, 1. Теңгерім ұстаушы – «Ядролық физика институты» РМК. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 60500, кепілді жарна – 9075 теңге. 36. Жылжымайтын мүлік: тұрғын үй-жай, жалпы көлемі 21 ш.м., 1980 ж.с., Алматы қ., Тимирязев к-сі, 32 Б-үйде орналасқан. Теңгерім ұстаушы – «Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 332100 тенге, кепілді жарна – 49815 теңге. Анықтама үшін телефон: 8(727) 313-07-85. Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті бойынша (Тəуелсіздік көшесі, 75, 211-кабинет). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: Теңгерім ұстаушы – «Алматы облысы төтенше жағдайлар департаментінің судан құтқару қызметі» ММ, Талдықорған қаласы, М. Төлебаев көшесі, 1 а. 1. ВАЗ-2121 автокөлігі, мем. нөмірі В 340 ВE, 2002 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 253 861 теңге. Кепілді жарна – 38 079 теңге. 2. ВАЗ-21213 автокөлігі, мем. нөмірі В 915 BЕ, 2003 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 267 311 теңге. Кепілді жарна – 40 097 теңге. 3. ВАЗ-21310 автокөлігі, мем. нөмірі В 012 CU, 2003 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 253 861 теңге. Кепілді жарна – 38 079 теңге. 4. УАЗ-3909 автокөлігі, мем. нөмірі В 337 ВW, 2003 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 38 520 теңге. Кепілді жарна – 5 778 теңге. 5. ВАЗ-21213 автокөлігі, мем. нөмірі В 639 BЕ, 2004 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 351 558 теңге. Кепілді жарна – 52 734 теңге. Теңгерім ұстаушы – «ҚР Мемлекеттік қызмет істер жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы ісқимыл агенттігінің Алматы облысы бойынша департаменті» ММ, Талдықорған қаласы, Қабанбай батыр, көшесі, 48. 6. ВАЗ-21150 автокөлігі, мем. нөмірі 698 AL05, 2006 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 261 146 теңге. Кепілді жарна – 39 172 теңге. 7. ВАЗ-2115 автокөлігі, мем. нөмірі 220 AF05, 2006 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 261 146 теңге. Кепілді жарна – 39 172 теңге. 8. ВАЗ-21140 автокөлігі, мем. нөмірі 891 AL05, 2005 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 253 488 теңге. Кепілді жарна – 38 023 теңге. 9. ВАЗ-21101 автокөлігі, мем. нөмірі 877 AL05, 2006 ж.ш. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 270 300 теңге. Кепілді жарна – 40 545 теңге. 10. ГАЗ-322150 автокөлігі, мем. нөмірі 019 AН05, 1999 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 343 525 теңге. Кепілді жарна – 51 529 теңге. 11. Toyota Camry автокөлігі, мем. нөмірі 406 AL05, 1999 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 837 985 теңге. Кепілді жарна – 125 698 теңге. 12. ВАЗ-21150 автокөлігі, мем. нөмірі 679 AL05, 2006 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 261 146 теңге. Кепілді жарна – 39 172 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Алматы облысы төтенше жағдайлар департаментінің жеделқұтқару жасағы» ММ, Талдықорған қаласы, Еркін ауылы, Болашақ, көшесі, 1/3. 13. Chevrolet Niva автокөлігі, мем. нөмірі B 078 DA, 2005 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 623 352 теңге. Кепілді жарна – 93 503 теңге. 14. УАЗ-315142 автокөлігі, мем. нөмірі B 073 DA, 2003 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 38 520 теңге. Кепілді жарна – 5 778 теңге. 15. ГАЗ-27057-38 автокөлігі, мем. нөмірі B 079 DA, 2006 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 34 650 теңге. Кепілді жарна – 5 198 теңге. 16. УАЗ-22069 автокөлігі, мем. нөмірі B 076 DA, 2004 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 45 518 теңге. Кепілді жарна – 6 828 теңге. Теңгерім ұстаушы – Алматы облысы бойынша «ҒӨОжер» РМК-нің Алматы облыстық филиалы, Талдықорған қаласы, Қабанбай батыр, көшесі, 36/42. 17. ВАЗ-21213 автокөлігі, мем. нөмірі 309 АН05, 2004 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 19 058 теңге. Кепілді жарна – 2 859 теңге. 18. ВАЗ-21214 автокөлігі, мем. нөмірі 323 АН05, 2007 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 19 058 теңге. Кепілді жарна – 2 859 теңге. 19. ВАЗ-21214 автокөлігі, мем. нөмірі 321 АН05, 2007 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 19 058 теңге. Кепілді жарна – 2 859 теңге. 20. УАЗ-39099 автокөлігі, мем. нөмірі 322 АН05, 2004 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 28 350 теңге. Кепілді жарна – 4 253 теңге. 21. УАЗ-39099 автокөлігі, мем. нөмірі 018 АВ05, 2006 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 28 665 теңге. Кепілді жарна – 4 300 теңге. 22. ВАЗ-21213 автокөлігі, мем. нөмірі 381 АF05, 2005 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 19 058 теңге. Кепілді жарна – 2 859 теңге. Теңгерім ұстаушы – «Алматы облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясы» РММ, Талдықорған қаласы, Шевченко, көшесі, 131. 23. ГАЗ-3102 автокөлігі, мем. нөмірі 355 АЕ05, 1998 ж.ш., Бастапқы (алғашқы) бағасы – 28 520 теңге. Кепілді жарна – 4 278 теңге. Анықтама үшін телефон: 8(7282) 24-53-29. Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті бойынша (Атырау қ., Абай көшесі, 10 а). Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға қойылады: 1. 2007 ж.ш., мемлекеттік нөмірі E052BN, Ваз-21104 автокөлігі. Атырау қаласы, Студенттер даңғылы, 212. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Х. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 1 696 840 теңге. Алғашқы бағасы – 339 368 теңге. Төменгі бағасы – 47 194 теңге. Кепілді жарна – 50 906 теңге. Анықтама үшін телефон: 8 (7122) 35-43-22. Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті бойынша (Өскемен қ., Крылов көшесі, 114-үй). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: 1. ВАЗ-21213 автокөлігі, м/н F 557 AК, 1995 ж.ш., орналасқан жері –ШҚО, Өскемен қ., Геологический көшесі, 1. Теңгерім ұстаушы – «ҚР Инвестициялар жəне даму министрлігі Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің «Шығысқазжерқойнауы» Шығыс Қазақстан өңіраралық геология жəне жер қойнауын пайдалану департаменті» РММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 118 000 теңге. Кепілді жарнасы – 17 700 теңге. 2. ГАЗ-310200 автокөлігі, м/н F 565 KS, 1996 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Өскемен қ., Протозанов көшесі, 69. Теңгерім ұстаушы – «Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық универститеті» РМК. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 233 000 теңге. Кепілді жарнасы – 34 950 теңге. 3. ВАЗ-21214-109 автокөлігі, м/н F 849 OS, 2008 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Зайсан қ., Жангелдин көшесі, 37. Теңгерім ұстаушы – «ҚР Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті «ШҚО статистика департаменті» РММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 153 000 теңге. Кепілді жарнасы – 22 950 теңге. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ішкі істер министрлігі «Көліктегі ішкі істер департаменті» ММ. 4. ВАЗ-21093-119-20 автокөлігі, м/н F 826 КР, 2004 ж.ш. ШҚО, Зырян қ., Привокзальный көшесі, 1. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 132 000 теңге. Кепілді жарнасы – 19 800 теңге. 5. УАЗ-315142-017 автокөлігі, м/н F 827 КР, 2003 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Серебрянка қ., Привокзальный көшесі, 18. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 136 000 теңге. Кепілді жарнасы – 20 400 теңге. 6. Skoda Octavia A4 автокөлігі, м/н 059AК16, 2006 ж.ш., ШҚО, Өскемен қ-сы, Серікбаев көшесі, 1. Теңгерім ұстаушы – ҚР Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің «Республикалық электрондық денсаулық сақтау орталығы» РМК. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 587 000 теңге. Кепілді жарнасы – 88 050 теңге. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ОВ156/3 мекемесі» РММ,. 7. Газ-3102 автокөлігі, м/н F111AT, 1999 ж.ш. ШҚО, Өскемен қ., Чкалов көшесі, 34. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 151 716 теңге. Кепілді жарнасы – 22 757 теңге. 8. Газ-330210 автокөлігі, м/н F017AT, 1996 ж.ш. Өскемен қ., Чкалов көшесі, 34. Бастапқы

(алғашқы) бағасы – 151 716 теңге. Кепілді жарнасы – 22 757 теңге. 9. Газ-31105 автокөлігі, м/н Z728CN, 2007 ж.ш. ШҚО, Өскемен қ., Леваневский көшесі, 21. Теңгерім ұстаушы – ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ШҚО бойынша қылмыстық-атқару жүйесі департаменті» РММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 267 275 теңге. Кепілді жарнасы – 40 091 теңге. Теңгерім ұстаушы – ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (ҚР Жоғарғы Соты аппаратының) «ШҚО сотының кеңсесі» ММ. 10. Ваз-21214 автокөлігі, м/н 022CS16, 2008 ж.ш. ШҚО, Өскемен қ., Қасым Қайсенов көшесі, 55. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 285 060 теңге. Кепілді жарнасы – 42 759 теңге. 11. Ваз-21101 автокөлігі, м/н 038CS16, 2007 ж.ш., орналасқан жері –ШҚО, Өскемен қ., Қасым Қайсенов көшесі, 55. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 360 249 теңге. Кепілді жарнасы – 54 037 теңге. 12. Ваз-210994 автокөлігі, м/н 037CS16, 2008 ж.ш., орналасқан жері –ШҚО, Тарбағатай ауданы, Ақсуат ауылы, Абылай хан көшесі, 13. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 267 905 теңге. Кепілді жарнасы – 40 185 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: Теңгерім ұстаушы – «Шығыс Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік кірістер департаменті» ММ. 13. УАЗ-2206 автокөлігі, м/н Ғ011 АL, 1998 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Өскемен қ., Новаторов к-сі, 7/2. Алғашқы бағасы – 205 000 теңге, бастапқы бағасы – 2 050 000 тенге, ең төменгі баға - 57 016 тенге. Кепілді жарнасы – 30 750 теңге. 14. Шевроле Нива 21230 автокөлігі, м/н Ғ 041 NK, 2007 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Катонқарағай ауданы, Үлкен Нарын ауылы, Амангелді к-сі, 61. Алғашқы бағасы – 401 000 теңге, бастапқы бағасы – 4 010 000 теңге, ең төменгі баға – 111 530 тенге. Кепілді жарнасы – 60 150 теңге. 15. ГАЗ-322132-24 автокөлігі, м/н 875 АК16, 2001 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Абай ауданы, Қарауыл ауылы, Абай к-сі, 47. Алғашқы бағасы – 310 000 теңге, бастапқы бағасы – 3 100 000 тенге, ең төменгі баға – 86 220 теңге. Кепілді жарнасы – 46 500 теңге. 16. ВАЗ-21310 автокөлігі, м/н Ғ 026 NK, 2001 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Күршім ауданы, Күршім ауылы, Бунтовских к-сі, 2А. Алғашқы бағасы – 236 000 теңге, бастапқы бағасы – 2 360 000 теңге, ең төменгі баға – 65 638 тенге. Кепілді жарнасы – 35 400 теңге. Теңгерім ұстаушы – «ҚР Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ОВ-156/2 мекемесі» РММ. 17. ГАЗ-31029 автокөлігі, м/н F 381 РР, 1993 ж.ш., орналасқан жері – ШҚО, Өскемен қ., Малдыбаев көшесі, 170. Алғашқы бағасы – 193 000 теңге, бастапқы бағасы – 1 930 000 тенге, ең төменгі баға – 28 527 тенге. Кепілді жарнасы – 28 950 теңге. Анықтама үшін телефондар: 8(7232)285195, 258715. Жамбыл мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті бойынша (Тараз қаласы, Əл-Фараби көшесі, 5-шағын аудан, 11). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: Теңгерім ұстаушы – «ҚР Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің «Жамбыл облыстық сотының кеңсесі» ММ,Тараз қаласы, Абай даңғылы, 143: 1. 2007 ж.ш., м\н 037CS08, ВАЗ-21214 автокөлігі. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 284 300 теңге. Кепілді жарна – 42 645 теңге. 2. 2007 ж.ш., м\н 025CS08, ВАЗ-2110 автокөлігі. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 175 800 теңге. Кепілді жарна – 26 370 теңге. 3. 2008 ж.ш., м\н 017CS08, ВАЗ-210994 автокөлігі. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 254 400 теңге. Кепілді жарна – 38 160 теңге. 4. 2008 ж.ш., м\н 019CS08, ВАЗ-210994 автокөлігі. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 256 300 теңге. Кепілді жарна – 38 445 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға қойылады: 5. 1995 ж.ш., м/н Н 754 АХ, Уаз-315126 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – ІІМ ҚАЖК «ЖД158/7» мекемесі. Тараз қ., Асқаров көшесі, 281. Бастапқы баға – 898 000 теңге, алғашқы баға – 179 600 теңге, ең төменгі баға – 38 067 теңге. Кепілді жарна – 26 940 тенге. 6. 2008 ж.ш., м\н Н 609 СС, Пикап Boq автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – «Фитосанитария» РМК Жамбыл облыстық филиалы. Тараз қаласы, Исатай көшесі, 3. Бастапқы баға – 1 598 000 теңге, алғашқы баға – 319 600 теңге, ең төменгі баға – 157 366 теңге. Кепілді жарна – 47 940 теңге. Анықтама үшін телефон: 8(7262) 34-9985 (факс). Батыс Қазақстан мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті бойынша (Орал қ., Достық-Дружба даңғылы, 208). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: 1. Мемлекеттік нөмірі 040CS07, Skoda Rapid автокөлігі, объектінің мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қала сы, ДостықДружба даңғылы, 204, теңгерім ұстаушы – «Батыс Қазақстан облыстық сот кеңсесі» ММ. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 400 000 теңге. Кепілді жарна – 60 000 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға қойылады: 1. Екі қабатты əкімшілік ғимаратының бірінші қабатының бөлігі, жалпы ауданы 50,7 шаршы метр. Объектінің мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Тайпақ ауылы, Шемякин көшесі, 13. Теңгерім ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысының əділет департаменті» ММ. Алғашқы бағасы – 1 611 324 теңге. Бастапқы бағасы – 8 056 620 теңге. Төменгі бағасы – 450 000 теңге. Кепілді жарна – 241 699 теңге. 2. Мемлекеттік нөмірі 549АА07 Газ-3110 411 автокөлігі. Объектінің мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, ДостықДружба даңғылы, 204, теңгерім ұстаушы – ҚР Ұлттық экономика министрлігінің «Статистика жөніндегі комитетінің ақпараттық-есептеу орталығы» ШЖҚ РМК Батыс Қазақстан облысы бойынша филиалы. Алғашқы бағасы – 278 700 теңге. Бастапқы бағасы – 1 393 500 теңге. Төменгі бағасы – 80 000 теңге. Кепілді жарна – 41 805 теңге. 3. Мемлекеттік нөмірі 013РК07, Toyota Land Cruiser 100Gx автокөлігі. Объектінің мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Достық-Дружба даңғылы, 197. Теңгерім ұстаушы – «Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша басқармасы» ММ. Алғашқы бағасы – 3 158 600 теңге. Бастапқы бағасы – 15 793 000 теңге. Төменгі бағасы – 1200 000 теңге. Кепілді жарна – 473 790 теңге. 4. К2-150 компрессоры, 2005 ж.ш., теңгерім ұстаушы – «Батыс Қазақстан облысы төтенше жағдай департаментінің суда құтқару қызметі» ММ. Объектінің мекенжайы: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Жəңгір хан көшесі, 1/5. Алғашқы бағасы – 314 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 570 000 теңге. Төменгі бағасы 25 000 теңге. Кепілді жарна – 47 100 теңге. Анықтама үшін телефондар: 8 (7112)5342-11, 55-47-53. Қызылорда мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті бойынша (Қызылорда қаласы, Д. Қонаев көшесі, 7А). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: 1. «Mercedes Benz S320I» автокөлігі, мемлекеттік нөмірі 021CS11, 2002 ж.ш., тұрған жері: Қызылорда қаласы, Əйтеке би көшесі, №29. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облыстық сотының кеңсесі. Бастапқы (алғашқы) бағасы – 1 375 330 теңге. Кепілді жарна – 206 300 теңге. Анықтама үшін телефон: (87242) 30 11 64. Павлодар мемлекеттiк мүлiк жəне жекешелендiру департаменті бойынша (Павлодар қаласы, академик Сəтбаев көшесі, 136).

Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға қойылады: 1. 1993 ж.ш., мемл/н. 628АК14, Газ-310290 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы: «ҚР ҰЭМ Статистика комитетінің ақпараттық-есептеу орталығы» ШЖҚ РМК, Павлодар қ., генерал Дүйсенов к-сі, 9. Алғашқы баға – 172 000 теңге. Бастапқы баға – 860 000 теңге. Ең төмен баға – 50 009 теңге. Кепілді жарна – 25 800 теңге. Теңгерім ұстаушы: «Павлодар облысының ішкі істер департаменті» ММ, Павлодар қ., Комбинатская к-сі, 31: 2. 2003 ж.ш., мем/н. S836DA, Уаз-315122 автокөлігі. Алғашқы баға – 158 000 теңге. Бастапқы баға – 790 000 теңге. Ең төмен баға – 45 939 теңге. Кепілді жарна – 23 700 теңге. 3. 2003 ж.ш., мем/н. S895AС, Ваз-21060 автокөлігі. Алғашқы баға – 128 000 теңге. Бастапқы баға – 640 000 теңге. Ең төмен баға – 37 216 теңге. Кепілді жарна – 19 200 теңге. 4. 2002 ж.ш., мем/н. S116 КР, Ваз-21074 автокөлігі. Алғашқы баға – 137 000 теңге. Бастапқы баға – 685 000 теңге. Ең төмен баға – 39 833 теңге. Кепілді жарна – 20 550 теңге. 5. 2003 ж.ш., мем/н. S257KP, Ваз-21060 автокөлігі. Алғашқы баға – 141 000 теңге. Бастапқы баға – 705 000 теңге. Ең төмен баға – 40 996 теңге. Кепілді жарна – 21 150 теңге. 6. 1996 ж.ш., мем/н. S069AS, Ваз-21093 автокөлігі. Алғашқы баға – 69 000 теңге. Бастапқы баға – 345 000 теңге. Ең төмен баға – 20 062 теңге. Кепілді жарна – 10 350 теңге. 7. 1995 ж.ш., мем/н. S694ТТ, Уаз-315126 автокөлігі. Алғашқы баға – 95 000 теңге. Бастапқы баға – 475 000 теңге. Ең төмен баға – 27 622 теңге. Кепілді жарна – 14 250 теңге. 8. 2003 ж.ш., мем/н. S894SС, Ваз 21060 автокөлігі. Алғашқы баға – 115 000 теңге. Бастапқы баға – 575 000 теңге. Ең төмен баға – 33 437 теңге. Кепілді жарна – 17 250 теңге. 9. 2001 ж.ш., мем/н. 705AF14, Ваз-21213 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Павлодар облыстық аумақтық инспекциясы» ММ, Павлодар қ., Крупская к-сі, 71. Алғашқы баға – 122 000 теңге. Бастапқы баға – 610 000 теңге. Ең төмен баға – 35 472 теңге. Кепілді жарна – 18 300 теңге. Анықтама үшін телефон: 8(7182) 32-50-94. «Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ Семей филиалы бойынша (Семей қаласы, Интернационал көшесі, 38, 3-қабат, 308-кабинет). Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукционға қойылады: 1. Мемлекеттік нөмірі Ғ591PL, 2006 ж.ш. Шевроле Нива-21230 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне спорт министрлігінің «Абайдың «ЖидебайБөрілі» мемлекеттік тарихи-мəдени жəне əдебимемориалдық қорық-мұражайы» республикалық мемлекеттік мекемесі. Алғашқы жəне бастапқы бағасы – 294 000 теңге. Кепілді жарнасы – 44 100 теңге. 2. Мемлекеттік нөмірі F792KU, 2005 ж.ш. ГАЗ-2705-34 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің сот сараптамасы орталығы» мемлекеттік мекемесінің «Шығыс Қазақстан өңірлік ғылымиөңдірістік сот сараптамасы зертханасы. Алғашқы жəне бастапқы бағасы бағасы – 354 000 теңге. Кепілді жарнасы – 53 100,00 теңге. 3. Мемлекеттік нөмірі F557PB, 2005 ж.ш. ГАЗ-35071 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ОВ156/15 мекемесі» республикалық мемлекеттік мекемесі. Алғашқы жəне бастапқы бағасы– 365 991 теңге. Кепілді жарнасы – 54 898,65 теңге. 4. Мемлекеттік нөмірі 878AE16, 2004 ж.ш. ГАЗ-31105-120 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі Мұнай-газ кешеніндегі Экологиялық реттеу, бақылау жəне мемлекеттік инспекция комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» республикалық мемлекеттік мекемесі. Алғашқы жəне бастапқы бағасы – 221 967 теңге. Кепілді жарнасы – 33 295,05 теңге. 5. Мемлекеттік нөмірі 945АЕ16, 2001 ж.ш. УАЗ-3909 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму ми нистрлігінің «Қазаэронавигация» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Өскемен филиалы. Алғашқы жəне бастапқы бағасы бағасы – 231 936 теңге. Кепілді жарнасы – 34 790,40 теңге. 6. Мемлекеттік нөмірі AKD428F, 2012 ж.ш. YY110ATV-6 квадрациклі. Теңгерім ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Құрылыс, тұрғын үйкоммуналдық шаруашылық істері жəне жер ресурстарын басқару комитетінің «Қазгеодезия» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны. Алғашқы жəне бастапқы бағасы – 219 098 теңге. Кепілді жарнасы – 32 864,70 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға қойылады: Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің «Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны, ШҚО, Курчатов қ. 7. Мемлекеттік нөмірі 256АR16, 1987 ж.ш. ПАЗ-672 автокөлігі. Алғашқы бағасы – 117 000 теңге. Бастапқы бағасы – 585 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 16 270,51 теңге Кепілді жарнасы – 17 550 теңге. 8. Мемлекеттік нөмірі 275АN16, 1988 ж.ш. «Volkswagen Passat» автокөлігі. Алғашқы бағасы – 185 000 теңге. Бастапқы бағасы – 925 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 28585,42 теңге. Кепілді жарнасы – 27 750 теңге. 9. Мемлекеттік нөмірі 563АВ16, 1991 шығарылған КАВЗ-3270 автобусы. Алғашқы бағасы – 156 000 теңге. Бастапқы бағасы - 780000 теңге. Ең төменгі бағасы – 36 739,00 теңге. Кепілді жарнасы – 23 400 теңге. 10. Мемлекеттік нөмірі 556АВ16, 1983 ж.ш. ПАЗ-672 автобусы. Алғашқы бағасы – 108 000 теңге. Бастапқы бағасы – 540000 теңге. Ең төменгі бағасы – 25 434,69 теңге Кепілді жарнасы – 16 200 теңге. 11. Мемлекеттік нөмірі AHD166F, 1990 ж.ш. шынжыр табанды ЭО-3122 экскаваторы. Алғашқы бағасы – 401000 теңге. Бастапқы бағасы – 2 005 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 104 931,2 теңге. Кепілді жарнасы – 60 150 теңге. 12. Мемлекеттік нөмірі FNDF224, 1980 ж.ш. К701-дің ПТС-13 тіркемесі. Алғашқы бағасы– 37 000 теңге. Бастапқы бағасы – 185000 теңге. Ең төменгі бағасы – 8 713,74 теңге. Кепілді жарнасы – 5 550 теңге. 13. Мемлекеттік нөмірі AHD169F, 1985 ж.ш. ЭО-3322 экскаваторы. Орналасқан жері – ШҚО, Курчатов қ. Алғашқы бағасы– 275 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 375 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 71 960,3 теңге Кепілді жарнасы – 41 250 теңге. 14. Мемлекеттік нөмірі 387АВ16, 1986 ж.ш. Зил-133 ГЯ автокөлігі. Алғашқы бағасы– 305 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 525 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 166 863,96 теңге. Кепілді жарнасы – 45 750 теңге. 15. Мемлекеттік нөмірі 356АЕ16, 2004 ж.ш. УАЗ-39099 автокөлігі. Алғашқы бағасы – 232 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 160 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 102 810,08 теңге Кепілді жарнасы – 34 800 теңге. 16. Мемлекеттік нөмірі 378АЕ16, 2003 ж.ш. УАЗ-39099 автокөлігі. Алғашқы бағасы– 214 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 070 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 94 833,44 теңге . Кепілді жарнасы – 32 100 теңге. 17. Мемлекеттік нөмірі 169AH16, 2000 ж.ш. УАЗ-39099 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің «Геофизикалық зерттеулер институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны. Алғашқы бағасы – 113 000 теңге. Бастапқы бағасы – 565 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 50 075,6 теңге Кепілді жарнасы – 16 950 теңге. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ОВ-156/14 мекемесі» республикалық мемлекеттік мекемесі, ШҚО, Семей қ., Стальский к-сі, 2.

18. Мемлекеттік нөмірі Ғ051АТ, 1986 ж.ш. BA3-2121 Нива автокөлігі. Алғашқы бағасы – 74 000 теңге. Бастапқы бағасы – 370 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 17 427,48 теңге Кепілді жарнасы – 11 100 теңге. 19. Мемлекеттік нөмірі F533AO, 1984 ж.ш. Зил-131 автокөлігі. Алғашқы бағасы – 374 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 870 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 97 866,00 теңге. Кепілді жарнасы – 56 100 теңге. 20. Мемлекеттік нөмірі Ғ150АТ, 1999 ж.ш. ГАЗ-3110 автокөлігі. Теңгерім ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің «ОВ156/15 мекемесі» республикалық мемлекеттік мекемесі. Орналасқан жері – ШҚО, Семей қ., арматура зауыты ауданы. Алғашқы бағасы – 192 000 теңге. Бастапқы бағасы – 960 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 45 217,24 теңге . Кепілді жарнасы – 28 800 теңге. 21. Семей қаласы, 2-Водная, к-сі, 5а мекенжайындағы Семей қаласының Затон полиция бөлімінің ғимараты, жалпы ауданы 1181,1 ш.м. Теңгерім ұстаушы – «ҚР ІІМ ШҚО ІІД Семей қаласы ішкі істер басқармасы» ММ. Алғашқы бағасы – 18 155 000 теңге. Бастапқы бағасы – 90 775 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 3 367 746,22 теңге. Кепілді жарнасы – 2 723 250 теңге. Анықтама үшін телефондар: 8 (7222) 525309, 523266, 568265. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталғанға дейін екі сағат бұрын аяқталады. Сауда-саттыққа қатысу үшін кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператордың шотына төленеді: Кепілді жарнаны алушы – «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ; банк - «Қазкоммерцбанк» АҚ; ИИК КZ529261501102032004; БИК: KZKOKZKX; БИН:050540004455; КНП: 171; Кбе:167 (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Назар аударыңыз! Қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сауда-саттық басталғанға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталының өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Аукционға немесе коммерциялық тендерге қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшiн: жеке сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – ЖСН), тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшiн: бизнес сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – БСН), толық атауын, бiрiншi басшының тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 3) кепiлдi жарнаны қайтару үшiн екiншi деңгейлi банктегi есеп айырысу шотының деректемелерiн; 4) байланыс деректерiн (почталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетiлген деректер өзгерген кезде қатысушы бiр жұмыс күнi iшiнде тiзiлiмнiң веб-порталына енгiзiлген деректердi өзгертедi. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион ережесі: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі қағидаға сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы қағидаға сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреу жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион ережесі: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап екі минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi аукционда жекешелендiру объектiсiн сатып алу ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасы осы қағиданың сəйкес белгiленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейiн екі минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi жекешелендiру объектiсiн сатып алуға ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру объектiсiнiң соңғы жарияланған бағасы белгiленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендiру объектiсiн сатып алуға ниетiн бiрiншi болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдiсi бойынша аукцион жеңiмпазы болып танылады жəне осы жекешелендiру объектiсi бойынша аукцион өткiзiлді деп танылады; 3) егер жекешелендiру объектiсiнiң бағасы белгiленген ең төменгi мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бiрде-бiреуi жекешелендiру объектiсiн сатып алу ниетiн растамаса, онда аукцион өткiзiлді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне женімпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып сауда-саттық өткiзiлген күнi тізілімнің вебпорталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына сатушының орналасқан жері бойынша аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстырып тексеру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырып тексерілгеннен кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады.

 Талап жəне тəртіп

7991

Жыл басынан бері Атырауда алимент ґндіруге байланысты сот орындарына осынша атќару ќўжаты тїскен уақытта олардың арасынан тек 16 борышкердің табылуына байланысты атқару құжаты қайта жандандырылыпты. Ал 62-іне борышкерге əлі де іздеу жарияланып отыр. – Сонымен бірге, 3685 борышкердің жалақыларынан алимент ұсталуда, 1180-і өз еріктерімен төлеуде. 214 алимент өндіру борышкерлердің əлеуметтік жағдайының ең төменгі дəрежеде болуына, жұмыспен қамтылмауына, өндірілуге тиіс ақша-қаражатының, жылжымалы немесе жылжымайтын мүлкінің болмауына орай қиынға соғуда, – деді облыстық əділет департаменті басшысының орынбасары Қалдыбек Сапаров.

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Атырауда азаматтардан алимент өндіру мəселесі өткір тұр. Деректерге сүйенер болсақ, жыл басында сот орындаушыларына 7991 атқару құжаты түсіп, оның 410-ы бойынша орындау өндірісі аяқталған. Соның ішінде 66 бала жасының кəмелетке толуына орай қысқартылып отыр. Борышкерлер арасында жұмысынан шығып кетіп, мекенжайын ауыстырып жіберетіндер де кездеседі екен. Облыстық əділет департаменті басшысының орынбасары Қалдыбек Сапаровтың айтуынша, сондай 78 борышкерге қатысты сот ұйғарымымен іздеу жарияланып, атқарушылық өндірісі тоқтатылған. Қазіргі

Атырау облысы.

ИНФОРМАЦИОННОЕ СООБЩЕНИЕ Акимат Аршалынского района проводит конкурс по предоставлению земельных участков во временное возмездное землепользование для ведения сельскохозяйственного производства и крестьянского хозяйства, который состоится 1 сентября 2015 года в 11 часов 00 минут по адресу: Акмолинская область, Аршалынский район, п.Аршалы, ул.Ташенова, 47, зал заседаний. № Краткая характеристика ЛОТА земельного участка (состав и виды угодий, балл бонитета) ЛОТ Пастбище, балл бонитета 19 №1

Площадь, га

Срок аренды

2420,4

1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения

ЛОТ №2

Пастбище, балл бонитета 19

1250,7

ЛОТ №3

Пашня, балл бонитета 28

414,4

ЛОТ №4

Пастбище, балл бонитета 12

759,05

ЛОТ №5

Пастбище, балл бонитета 20

105,0

ЛОТ №6

Пастбище, балл бонитета 20

265,6

ЛОТ №7

Пастбище, балл бонитета 19

1375,4

ЛОТ №8

Пастбище, балл бонитета 19

676,7

ЛОТ №9

Пашня, балл бонитета 19

316,0

ЛОТ № 10

Пашня, балл бонитета 19

56,0

ЛОТ № 11

Пашня, балл бонитета 25

205,0

ЛОТ № 12

Пастбище, балл бонитета 19

301,65

ЛОТ № 13

Пашня, балл бонитета 30

490,0

1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения 1 год с последующим продлением в случае освоения

Месторасположение земельного участка Берсуатский сельский округ Берсуатский сельский округ Константиновский сельский округ Аульный округ Жибек жолы

Константиновский сельский округ. Константиновский сельский округ Аульный округ Турген Аульный округ Турген Берсуатский сельский округ. Акбулакский сельский округ. Сарабинский сельский округ. Булаксайский аульный округ. Сарабинский сельский округ

Условия и требования по использованию земельных участков: Обязательное участие в государственных программах «Сыбага», «Алтын асык», «Кулан», «Ырыс». Для регистрации в качестве участника конкурса необходимо представить документ удостоверяющий личность и конкурсную заявку. Регистрация участников конкурса производится по адресу: Акмолинская область, Аршалынский район, п.Аршалы, ул.Ташенова, 47. Окончательный срок представления конкурсных заявок – до 18 часов 00 минут 31 августа 2015 года. Телефон для справок: 8 (716-44) 2-13-56. ГУ «Отдел земельных отношений Аршалынского района». Акимат Аршалынского района опровергает ранее поданную информацию которая была направлена по электронной почте 23 июля 2015 года в газету АО «РГ «Егемен Қазақстан» для опубликования о несостоявшемся и недействительном лоте № 21 конкурса по предоставлению земельных участков во временное возмездное землепользование для ведения сельскохозяйственного производства и крестьянского хозяйства, который состоялся 8 июня 2015 года в 11 часов 00 минут по адресу: Акмолинская область Аршалынский район, поселок Аршалы, улица Ташенова, 47, в зале заседаний, земельный участок площадью 720,0 га пастбище, балл бонитета 18 расположенного в Сарабинском сельском округе. «RG Brands» акционерлік қоғамы, тіркелген мекенжайы: Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Райымбек даңғылы, 212-«Б»-үй, СТН 600 400 087 818, БСН 010 340 003 839, банктік деректелмелері: ИИК KZ97319A010000450113, БИК ABKZKZKX «БТА Банк» АҚ-та, артықшылықты акциялар бойынша дивидендтер төлеу туралы хабарлайды. Дивидендтер төленетін кезең – 2014 жыл. Дивидендтерді төлеудің басталу күні – 2015 жылғы 31 шілдеде сағат 15.00. Дивидендтер төлеу тəртібі мен нысаны: дивидендтер артықшылықты акциялар бойынша дивидендтер алуға құқығы барларға 01.07.2015 ж. жағдай бойынша акционерлердің тізімі негізінде төленетін болады. Төлем теңгемен, акционерлердің тізімінде көрсетілген деректемелерге ақшаны аударым жолымен жүзеге асырылады.

Акционерное общество «RG Brands», зарегистрированное по адресу: Республика Казахстан, город Алматы, проспект Райымбека, дом 212-«Б», РНН 600 400 087 818, БИН 010 340 003 839, банковские реквизиты: ИИК KZ97319A010000450113, БИК ABKZKZKX в АО «БТА Банк», сообщает о выплате дивидендов по привилегированным акциям. Период, за который выплачиваются дивиденды – 2014 год. Дата начала выплаты дивидендов – 31 июля 2015 года 15.00 часов. Порядок и форма выплаты дивидендов: дивиденды будут выплачены на основании списка акционеров по состоянию на 01.07.2015 г. имеющих право на получение дивидендов по привилегированным акциям. Выплата осуществляется в тенге, путем перечисления денег на реквизиты, указанные в списке акционеров.

ТОО «Енбек-1» сообщает, что 17 августа 2015 года по адресу: Акмолинская область, Аршалынский район, с. Константиновка, ул. Центральная, 49 в 11 часов 00 минут состоится внеочередное собрание участников ТОО «Енбек-1». На повестке дня вопрос об обращении в АО «КазАгроФинанс» для получения инвестиций в форме лизинга сельскохозяйственной техники. Комитет лесного хозяйства и животного мира МСХ РК объявляет о проведении государственной экологической экспертизе «Основных положении организации и ведение лесного хозяйства Актюбинской области».


10

www.egemen.kz

31 шілде 2015 жыл

 Мирас

Ўлы дала мəдениеті шаќырады! «Көшпенділер атамұрасы» халықаралық қоғамдық қоры жəне ішкі туризмді дамытумен айналысатын «Тұмар Транс» жəне «Скай Игл» туристік компанияларының ұйымдастыруымен Алматы облысында Қазақ хандығының 550 жылдығына орайластырылған «Мəңгілік Ел» халықаралық танымдық фестивалі болып өтті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Үш күнге ұласқан аталмыш шараға Мексика, Қытай, Жапония, Голландия, Германия, Түркия,

Чехия секілді əлемнің жиырмаға тарта мемлекетінен арнайы шақыртылған қонақтар қатысты. Қазақ жастарының бойында отансүйгіштік қабілетін арттыру мақсатында жəне Қазақ

жерінің шұрайлы табиғаты мен ата-бабадан қалған бай дəстүрін шетелдік қонақтарға паш етуді көздеген фестивальда қазақтың ұлттық салт-дəстүрі мен ойындары көрсетілді. Олар – ат спорты,

саятшылық, садақ тарту, қолөнер туындылары, халық музыкасы. Отандық ішкі туризмді дамытуды қолға алған ұйымдастырушылар бұл фестивальды жыл сайын өткізуді ниет етіп отыр. АЛМАТЫ. –––––––––––––

 Оқиға

 ... Жеті өнер де аз

Байбаќты

корей тілінде əн шырќады Атырауда республикалық «Ариран» корей əндері фестивалінің іріктеу турында қазақ баласы Байбақты Ідірбай корей тілінде əн шырқап, жеңімпаз атанды. Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Бұған дейін аталған фестивальға корей ұлтының өкілдері ғана қатысып келсе, биыл Атыраудағы «Тхоньил» корей этномəдени бірлестігі мұндай шектеуді алып тастады. Сөйтіп, «Достық» үйіндегі өткен фестивальда өзге ұлт өкілдеріне де өнер көрсетуге мүмкіндік берілді. Бірақ, оларға қазақ жəне корей тілдерінде əн шырқау талабы қойылды. Осы талапқа сай 17 жасар қазақ баласы

Суреттерді түсірген Айтжан МЫРЗАНОВ.

Байбақты Ідірбай да бағын сынап, қазақтың термесін əуелетті. Корей тілінде «Ариран» əнін нақышына

келтіре орындады. Нəтижесінде байқауды ұйымдастырушылар оны бірінші жүлдеге лайық деп тапты. Атыраудағы Д.Нұрпейісова атындағы ұлттық музыка академиясының 2-курсында оқитын Байбақты Ідірбай Жылыой ауданында туып-өскен. Корей тіліне қызығушылығын анасының құрбысы София Те оятыпты. «Ол маған алдымен əннің мазмұнын түсіндірді. Корей тілінде сөздердің дұрыс айтылуына екпін түсірді», – дейді Байбақты Ідірбай. Ол алғашында корей ұлтының халық əнін домбырамен шырқамақ болыпты. Артынан эстраданың сүйемелдеуімен орындады. Оның корей тілінде əн орындау шеберлігін Оңтүстік Корея астанасы – Сеулде кіндік қаны тамған, бұл күндері Атыраудағы «Тхоньил» этномəдени бірлестігіндегі корей тілінің оқытушысы Ли Тэ Ген өте жоғары бағалады. АТЫРАУ. –––––––––––––

Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.

Жїк вагондары жолдан шыєып кетті Кеше 15 сағат 20 минутта Ақтөбе темір жол бөлімшесіне қарасты Қандыағаш – Жем телімінің Құдық – Жем қума жолында №2908 жүк пойызының 20 вагоны, оның ішінде бензин тиелген 16 вагон жолдан шығып кетті. Апаттың себеп-салдарын тексеру мақ сатында «Қ азақстан темір жолы» ҰК» АҚ жанынан арнайы комиссия құрылды. Зардаптарды қалпына келтіру үшін Қандыағаш пен Шалқар стансаларынан өрт сөндіру пойыздары іске кірісті. Алдын ала мəліметтерге қарағанда, зардап шеккендер мен қаза тапқандар жоқ, деп хабарлады «ҚТЖ» ҰК» АҚ баспасөз қызметі.

ТЎТЌЫН

Соєысќа ќатысќан аќсаќал 61 жыл ґткен соѕ барып майдангер деп танылды 2006 жыл. 8 мамыр күні Қазталов ауданы əкімдігі жəне қорғаныс бөлімінің қызметкерлері Əжібай ауылының тұрғыны Ғалихан Нысановқа соғыс ардагері куəлігін салтанатты түрде табыс етті. Осылайша, ақсақал 85 жасқа келген шағында бірінші рет өзіне арнап айтылған ардагер деген сөзді естіді. Соғыс басталғанда Ғалихан аға 20 жаста болатын. Ауылдағы ер-азаматтардың барлығы майданға аттанып жатқан кез. Күш-қайраты тасыған жас Ғалихан да жаумен шайқасып, Отан қорғауды армандады. Сол мақсаттың сəті 1942 жылдың маусым айында орындалып, Сталинград түбінде əскери жаттығудан өтті. Сол жылдың желтоқсан айында Қалмақ жерінің Элиста қаласында жаумен бетпе-бет келіп, алғаш рет ұрысқа қатысады. Осы ұрыста жарақат алған ол аз күндей санбатта емделіп шыққаннан кейін қайтадан майданға кіреді. 1943 жылдың қаңтар айында Ростов қаласы үшін болған шайқаста ол аяғынан жарақат алып, далалық госпитальда ем алғаннан кейін, Украинаның Во рошиловград, Одесса облыстарында болған шайқастарға қатысады. Ал 1944 жылдың мамыр айында Одесса облысының Молдавиямен шектес жеріндегі бір шайқаста қасындағы

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

жолдастарымен қоршауда қалып, тұтқынға түскен. Осы кезден бастап Ғалихан атамыздың басына тағдырдың қара бұлты үйіріле бастаған еді. Ішінде атамыз бар, 160-170-тей тұтқын солдат немістердің айдауымен Молдавия, Румыния, Венгрия, Австрия елдерінде тұтқында болған. Сол кездерде бұларды немістер шошқа, тауықүйрек бағу сияқты жұмыстарға салған. Қолдарындағы барлық құжаттары тартып алынып, жойылған. Бұл қорлық-азаптан 1945 жылы 10 мамыр күні Австрияның Хайбург қаласында маршал И.С.Коневтің армиясы құтқарады. Ол кезде тұтқынға түскендерге өте қатал қарайтын Кеңес өкіметі бұларды Одесса қаласына əкеліп, осы қаланы қалпына келтіріп жатқан неміс тұтқындарын күзетуге қояды. Тек содан 1947 жылы ғана елге оралады. Майдангер атану – арман. Сол кезде Мəскеуде жел тұрса, Қазақстанда «дауыл

соғады» деп айтқандай, «ол тұтқында болды», «қызмет етті», бүйтті, сүйтті деп, «түртіп жіберетіндердің» кесірінен 10 жылға айдалып кету көрші ауыл Алғайға барып келуден де оңай еді... Осыдан сескенген атамыз Ресейге кетуге мəжбүр болады. Бұдан 1955 жылы елге оралып, Бостандық, Əжібай ауылдарында адал еңбек етіп, зейнетке шығады. Жыл сайын Жер-ананы жасартып келетін көктеммен бірге Жеңіс мейрамы жетеді. Орден, медальдары кеуделерінде жарқыраған ардагерлер қуаныштан жасарып, елмен бірге тойлап жатқанда Ғалихан атаның жүзін мұң басатын. Сол соғысқа қатыса тұрып, соғыс ардагері мəртебесін ала алмауы еді. Себеп – анықтайтын құжат жоқ. Басың майданда қалып, қалған денең елге келсе де, «мен майдангермін» дейтін құжатың болмаса, түк істей алмайтын заманға не айта аласың?..

Ал бүгінгі қоғамның ең асыл қазынасы – адам түгілі, үй жануарларын құжаттап жатқан заманда, құжаттарды қалпына келтіру оңай шаруа емес екендігі түсінікті. Ғалихан ағамыздың əділеттілікті қалпына келтіру жөнінде жұмыстар жасалмады десек, дұрыс болмас. Көптеген жауапты орындар бұл жұмыспен шұғылданды да, бірақ нəтижесіне жете алмады. Тек 2006 жылдың қаңтар айында СанктПетербург қаласындағы КСРО Қарулы Күштерінің əскери-медициналық архивіне сұрау салу арқылы Ғалихан ағаның сонау 29.01 – 10.04 1943 жылы Сальск эвакуация госпиталінде Ростов үшін болған шайқаста жарақат алып, емделгені туралы деректі құжатты растап, анықтама алынды. Осы анықтама негізінде Ғалихан Нысанов Ұлы Отан соғысына қатысушы соғыс ардагері мəртебесін алды. 61 жыл. Айтуға оңай болғанмен,

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Саќ дəуіріндегі ханшайымныѕ жасы Еліміздің археологтары 2013 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданында табылған сақ дəуіріндегі əйелдің жас шамасын анықтады.

ішқұсалықпен өткен ұзақ ғұмыр жатыр. Қан майданды көре тұрып, соның өткен 61 жылында құрмет көрмеу, ардагерлермен мəртебесі бірдей иық тіресіп отыра алмау үлкен қасірет деп ойлаймыз. Əрине, сұрапыл соғысқа барғандар «мен салдырлатып орден тағайын, құрметті президиумда да отырайын» деп армандамаған болар. Мақсаттары жауды жеңіп, туған ауылдарына тез оралу болды. Бүгінгі шулап жазып, патриотизм туралы кандидаттық диссертация қорғап жатқандар сияқты «патриот» болуды ойламаған да болар. Олардағы бар мақсат – не көрсек те елмен бірге көрейік болды. Енді, Ғалихан атамыздың да бүгінгі өсіп-өнген немере, шөберелеріне Жеңіс мейрамы күні өте қуанышты əрі ерекше ыстық болмақ. Себебі, олардың атасы – соғыс ардагері. Өйткені, сəбилердің «Менің атам соғысқа қатысып, жауды жеңді» деген бал сөздерінің өзі – алпыс бір жыл берілмеген орден, құрметтерден əлдеқайда артық деп білеміз. Өткен жылдың желтоқсан айының соңында Қазталов ауданы əкімі Нұрлан Бекқайыр Ғалихан атамыздың шаңырағына арнайы барып, Елбасының Жаңа жылдық құт тық тауы мен ескерткіш сыйлығын жəне «Аудан ның құр метті азаматы» атағын табыс етті. Тоқсанның төрінен өткен атамыз қуанғаннан көзіне жас алып, батасын беріп жатты... Адам өмірінің жүріп өткен жолы əділеттілікпен бағаланып жатса, бұдан артық сый болмас. Серік ЖҰМАҒАЛИЕВ.

Батыс Қазақстан облысы, Қазталов ауданы.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

 Міне, қызық!

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Мамандар технологиялық жаңа əдіс арқылы мүрденің біздің заманымызға дейінгі III-IV ғасырларда өмір сүрген жан екеніне көз жеткізді. Ал жасы 40-45 шамасында деген болжам жасалды. Бір қызығы, əйелмен бірге табылған көне киімдердің түр-түсі мен неден тігілгені де белгілі болып отыр. Археологтар сол дəуірде өмір сүрген ханшайымның бас киімі қызыл жібектен, ал киімі малдың жүнінен тігілген деген қорытындыға келді. «Біз сараптама жасату үшін Эрмитажбен байланыс орнаттық. Ол жақсы нəтиже берді. Бас киімінен ерекше сурет таптық. Оларды жинақтаған кезде самұрық құсының бейнесі екенін білдік. Менің мұндайды алғаш көруім», – деді жаңғыртушы Қырым Алтынбеков. Мамандардың айтуынша, далада жұмыс істеу, табылған заттарды сақтау қиындық тудырады екен. Сондық тан, отандық ғалым дар «құм дорба» атты жаңа əдіс ойлап тауыпты. Былайша айтқанда, табылған деректердің қауіпсіздігі үшін енді саркофагтар бөлек блокта, ал жерден қазып алынған заттар бөлек блокта сақталады. Мамандар қазіргі таңда консервациялық жұмыстардың аяқталғанын, жаңғырту жұмыстарының басталғанын айтады. Сонымен қатар, қазақстандық ғалымдар АҚШқа жіберілген сүйек, тоқыма мен топырақтың сараптамасы нəтижелерін күтуде. Осыдан кейін ғана əйелдің нақты қай ғасырда өмір сүргені анықталатын болады. Айта кетейік, зерттеу жұмыстары аяқталғаннан кейін экспонат Ұлттық мұражайға қойылады. Талғат РАЙЫМБЕК.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №617 ek

Profile for Egemen

31072015  

3107201531072015

31072015  

3107201531072015

Profile for daulet
Advertisement