Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны

№57 (28535) 31 НАУРЫЗ СЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Ќўттыќтау жеделхатын жолдады

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Ислам Кəрімовке Өзбекстан Республикасының Президенті лауазымына қайта сайлануына байланысты құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлады Қазақстан Президентінің баспасөз қызметі.

Жеделхатта сайлау нəтижелері И.Кəрімовтің халық алдындағы беделінің, елдің əлеуметтікэкономикалық дамуына жəне Өзбекстанның халықаралық қоғамдастықтағы абыройын нығайтуға бағытталған парасатты саясатына көрсетілген кең қолдаудың айқын дəлелі екені атап өтілген. Мемлекет басшысы, сондайақ, И.Кəрімовтің басшылығымен Өзбекстанның одан əрі өркендей

беретініне сенім білдірген. «Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы бауырлас қарым-қатынастар стратегиялық ынты мақтастық деңгейінде нығая түсетініне кəміл сенемін», – делінген жеделхатта. Соңында Нұрсұлтан Назарбаев Өзбекстан Президентіне зор денсаулық жəне жауапты қызметінде табыс, ал бауырлас өзбек халқына татулық пен бақ-береке тіледі.

Елшімен екіжаќты əѕгіме

● Өңір өмірі

Созаќтыѕ сары сазаны Қазір «алма піс, аузыма түс» деп отыратын заман емес. Қолы қимылдағанның аузы да қимылдайды. Облыс əкімі Асқар Мырзахметов орта шаруалардың қолына мықтап күрек ұстатқан. Үлкен шаруашылыққа шамаң келмейді екен, өз отбасыңды еркін асырарлықтай кəсіпті меңгер. Жеңілдетілген несиемен он сауын сиыр ал. Бордақылауға он өгіз ал. Уақытпен жемін, шөбін бер, суар. Сүтті қайда өткізем демейсің, осы мақсатқа арнайы құрылған селолық тұтынушы кооперативі бар. Бордақыланған өгіздерді қай базарға шығарам деп басыңды қатырма, кооператив өзі сойып, өзі өткізіп, қолыңа келісілген ақшаңды əкеп береді. Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Кеше Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Польшаның Қазақстандағы елшісі Яцек Ключковскиді қабылдады, ол жоғары деңгейдегі парламенттік алмасуларды үдетудің маңызы туралы айтты. Польша Сенатының Төрағасы (Маршалы) Б.Борусевичтің тілегі ескеріліп, оның биыл Қазақстанға ресми сапарын ұйымдастыру туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. Польша елшісінің өтінішіне орай Сенат Төрағасы Қазақстандағы сайлау алдындағы жағдай, «Нұрлы Жол» бағдарламасын іске асыру барысы, Қазақстан халқы Ассамблеясының алдағы 20 жылдығын мерекелеу жайын таныстырды. Қ.Тоқаев Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың «Нұр Отан» съезінде жария еткен бес институттық реформаның мазмұнына ерекше назар аударды. Ол, сондай-ақ, аймақтағы ахуал туралы өз ойларымен бөлісіп, Еуразиялық экономикалық одақ жəне Шанхай ынтымақтастық ұйымының қызметі туралы елшіні хабардар етті. Польша елшісі Қазақстан

халқы Ассамблеясының жұмысын жоғары бағалады, оның пікірінше, қызметі көпұлтты Қазақстан халқының біртұтастығын нығайтуға бағытталған Ассамблея маңызды институтқа айналды. Мемлекет басшысы басқаратын Қазақстан халқы Ассамблеясының тиімді жұмысы, мыңдаған поляк диаспорасының мүдделері ескерілгені көрініс тауып отырғаны атап өтілді. Я.Ключковскидің пікірінше, Қазақстанда жүргізіліп келе жатқан сындарлы ұлттық саясат əлемнің түрлі аймақтарындағы күрделі оқиғалардың аясында аса маңызды болып табылады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі.

Ќазаќстан-Вьетнам:

Əріптестіктіѕ жаѕа кґкжиегі

Бұл ауыл шаруашылығы үшін ең тиімді тəсіл болып тұр. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы да қай қажетіңізді ашуға дайын. Осылайша орта шаруаның жағдайы біршама жақсарып қалды. Қалайда ауыл еңбеккерлерін жұмыспен қамтуды ойлайтын облыс əкімі енді облыста 2015-2016 жылдарға арналған балық шаруашылығын дамыту бағдарламасын қолға алған. Мұндағы мақсат балық шаруашылығын дамыту арқылы табысқа шығу. Оңтүстікте ерсіліқарсылы аққан ағын су көп болмағанымен «Шардара» су қоймасы, оған жалғас «Көксарай» су реттегіші, Шəмшінің əні арқылы жалпақ Қазақстанға

əйгілі Арыс өзені, арынды Келес, Ақсу, Қарасу сияқты шағын өзендер, Сырдариядай мол айдын бар. Бөлініп қашқан сағаларын іскер жігіттер жалға алып, шабақ жіберіп пайдаға шыға бастаған. Өткенде газетімізде Отырардың бекіре тұқымдас балығы жайлы айттық. Облыс басшысы аймақта 27 тауарлы балық шаруашылығын құрмақ ниетте. Осы жобаны қолдау үшін «Максимум» аймақтық инвестициялық орталығы» ЖШС 400 млн. теңге жеңілдетілген несие беріп отыр. Осы берекелі шаруаға арқа мен қойындасып жатқан Созақ ауданы да кірісіп кетті.

Кеше «Астана Опера» мемлекеттік опера жəне балет театрында Мəдениет жəне спорт министрлігі бастамасымен «Мəңгілік ел – елдің біріктіруші күші» атты форум өтті. Еліміздің түкпіртүкпірінен 200-ге жуық зиялы қауым өкілдері қатысқан басқосуда ПремьерМинистрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев сөз сөйлеп, «Мəңгілік ел» идеясының маңызына тоқталды. Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Үкімет басшысының орынбасары Бердібек Сапарбаев «Мəңгілік ел» идеясы құрғақ ұран емес, қоғамдық жүйені бекіте түсерлік

іс-қайратымыз екенін, бұл орайда мəдениет пен өнер қызметкерлерінің алдында бірқатар маңызды міндеттер тұрғанын тілге тиек ете келіп, патриоттық рухтағы туындылар жасау шығармашылық адамдары үшін қазіргі таңдағы басты мəселе болып табылатынын айтты. Кезінде жазушылар, өнер адамдары билік пен халық арасындағы рухани алтын көпір, ал шығармашылық одақтар идеология қалыптастырушы ұйым болып саналатын. Бүгінде жазушыларды, өнер адамдарын халық бірден тани бермейді, шығармаларын жетік білмейді. Сондықтан қазір кез келген шығарма бəсекеге қабілетті болуы керектігін, кітап шығаруға бөлінген мемлекеттік қаржыға ең сапалы əдеби туындылар ғана ие болуы қажеттігін алға тартты. Мысалы, елордада Елбасының жеке кітапханасы жұмыс істейді.

Нўрлы Жол – болашаќ баєдары Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

Астана мен Ханой арасын бөліп тұрған 4 мың шақырымнан асатын жол өзара ынтымақтастықты тереңдете түскісі келетін əріптестерге ешқандай бөгет бола алмайды. Бұл – қос мемлекет халықтарының достық қарым-қатынасы мен екі ел басшыларының уағдаластығының жемісі. Вьетнам Қазақстанды жəне мемлекеттің маңызды бастамаларын

жақсы біледі, сондықтан, алдағы ынтымақтастыққа жоғары сенім артады. Екі ел арасындағы осы сындарлы қатынастың одан əрі дамуына Парламент өкілдері де өз үлестерін қоспақ. Бұл тақырып қазақстандық делегация мүшелерінің Вьетнам жерінде өткізген кездесулерінің бірінде əңгіме арқауына айналды. (Соңы 2-бетте).

Шардараның сары сазанына енді жерік болмайды. Кəсіпорын алдағы уақытта балық өнімдерін өңдейтін шағын цехтар ашып, ішкі нарық пен экспортқа шықпақ ниетте. Бұл бос қиял емес. Əрбір іс осындай шағын бастаулардан қуат алады. Баяғыда Аралдың бір қызы қырға ұзатылғанда «бал татыған балықтың етін менсінбейтін басым қолаңса сасыған қой етіне қор болатын болдым», деп сыңсып барады дейді. Сол айтқандай, төрт түлігімен мəшһүр Созақ енді алдыңызға білектей сазанын сыйға тартады. Оңтүстік Қазақстан облысы.

«Мəѕгілік ел» – бабалар аѕсаєан мўрат

Кеше Астанада «Нұрлы Жол – қазақстандық даму жолы» тақырыбында «Қазақстан-2050» жалпыұлттық қозғалысының II форумы болып өтті. Оған ПремьерМинистрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев қатысты.

Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыпов бастаған қазақстандық парламентшілер делегациясы ресми сапармен Вьетнам Социалистік Республикасында болды.

Созақтағы «Бабата» су қоймасына «KazGoldFish» серіктестігі 100 мың шабақ жіберді. Таудан еріген қардан құралған су қоймасының суы тұщы болғандықтан балығының еті бал татиды. Серіктестік өкілінің айтуы бойынша, осы шабақтар қоңыр күзде бүйірлері сары алтындай жарқыраған кебеже бас сазандарға айналады. Оларды күтіп баптайтын ихтиолог мамандар бар. Созақ ауданының əкімі Аманғали Аймыр заев та мұртынан күледі. Əкімнің көңілденетініндей бар. Балық шаруашылығы 15-20 адамға жұмыс орны. Екіншіден, малымен, жер асты байлығымен даңқы шыққан созақтықтар

«Мемлекет басшысы қазіргі заманда болып жатқан геосаяси жағдайларды ескере келе, дəстүрлі жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауын бұрынғысынан сəл ертерек, қараша айында жариялады. Ондағы Мемлекет басшысының алдымызға қойған міндеті қазіргі дүниежүзілік дағдарыс Қазақстанға өзінің əсерін тигізбейтіндей етіп, елдің əлауқатын төмендетпей алып шығу болатын. Соған орай «Нұрлы Жол» мемлекеттік бағдарламасы қабылданды. Ондағы ең негізгі мақсат – инфрақұрылымдарды дамыту арқылы халықты жұмыспен қамту, елімізде жұмыссыздардың қатарын көбейтпеу. Əрбір бағдарлама толық мəнінде жүзеге асуы үшін, нəтиже беруі үшін ол тиісті қаржылық жағынан қамтылуы керек. Өздеріңіз

бұқаралық ақпарат құралдары арқылы жақсы білесіздер, осы бағдарламаны үш жылдың ішінде жүзеге асыру үшін Ұлттық қордан 10 млрд. доллар қаралып отыр, сондай-ақ, оған қосымша мемлекетімізде жұмыс істеп жатқан халықаралық ұйымдардың, еліміздегі ірі кəсіпорындардың есебінен қаншама қаржы бөлініп отыр. Бір сөзбен айтқанда, бұл мемлекеттік бағдарлама қаржымен толық қамтамасыз етілген. Егер бағдарлама ойдағыдай жүзеге асып, толық нəтижесін беретін болса, ең кем дегенде 400 мыңнан астам жаңа жұмыс орындары ашылады деп күті луде», деді форумның ашылуында сөйлеген сөзінде Б.Сапарбаев. Сондай-ақ, ол сөз арасында əлемде бұдан бұрын да, талай дағдарыстар орын алғанын, əсіресе, соңғы 2007-2009 жылдарда қазіргі кезден де қиын жағдай болған. (Соңы 6-бетте).

Сол сияқты Ұлттық академиялық кітапхана жанынан Мырзатай Жолдасбековтің жеке кітапханасы ашылды. Осындай кітапханалар өңірлерде де ашылуы керек, деді. Сонымен қатар, жақында «Ұлттық музейге сый тарту» акциясы өткізілгенін, оған азаматтар жеке қорындағы заттарын, 400-ге жуық экспонаттарды музейге əкеп тапсырғанын, жастарды патриоттық рухта тəрбиелейтін, олардың өз халқының тарихын білуге ықпал ететін мұндай игілікті істерді барлық облыстарда ұйымдастыру қажеттігін жеткізген ПремьерМинистрдің орынбасары: «Қазақстанның болашағы, дамуы жастарға байланысты. Біздің негізгі міндетіміз –Мəңгілік елдің арқауы болатын жастарды тəрбиелеу», деп атап өтті. (Соңы 6-бетте).

● Елімізде соңғы 5 жылда сауда саласындағы өсім 13-15 пайызды құрады. Парламент Мəжілісінің депутаты Елена Тарасенконың айтуынша, мемлекетімізде бөлшек сауда көлемі 1995 жылдан 2014 жылға дейінгі аралықта 40 есеге өскен. ● «ҚазАгро» холдингі 100 млн. АҚШ доллары кө леміндегі қарызын дер кезінде өтеді. Құрылымның баспасөз қызметі хабарлағандай, агроөнеркəсіптік кешенді қаржылай сауықтыруға, ауылшаруашылық техникаларының лизингіне, ірі қара малды сатып алуға жұмсалған бұл қара жат кезінде HSBC Bank PLC банкіден (Шотландия Корольдік банкі) тартылған-ды. ● Жеңістің 70 жылдығына арналған шеруге қатысатын əскери техникалар Астанаға жеткізілді. Қор ғаныс министрлігінің мəлі метінше, елордаға келген эшелон құрамында келісімшарт қызметіндегі əскери қызметшілер жəне əскери оқу орындарының курсанттары бар. ● Талдықорғанда қант қызылшасын өңдейтін орталықтарға арнайы техникалар тапсырылды. Олар қаржылық лизингіге жеңілдікпен берілді. Шараға облыс əкімінің орынбасары Серікжан Бескемпіров қатысты. Құны 1 млрд. теңгелік бұл жобаны «Жетісу» ƏКК» ҰК» акционерлік қоғамы жүзеге асыруда. Жоба бойынша сервистік-дайындау орталықтарының (СДО) базасында МТС-тар құру қарастырылған. Бүгінге дейін Қаратал, Көксу, Ескелді жəне Сарқан аудандарында 6 СДО құрылған. ● Шымкенттік кəсіпорын айына 45 мың шұлық шығара алады. Өндіріс технологі Бушини Мауроның сөзіне қарағанда, Inspiration кооперативі Италия мен Германиядан шыға рыл ған қондырғылармен жаб дықталған. Мұнда алуан түсті 10 шұлық түрін дайындауға мүмкіндік бар. Модельді итальян дизайнерлері əзірлейді. Əзірге бұл өнімдер отандық дүкендерде сатылады. Алайда, фабрика басшылығы алдағы уақытта шетелге нарыққа шығуды жоспарлап отыр. ● Ақмола облысының кəсіпкері балаларға арналған ойын-сауық кешенін ашты. «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы аясында 92 млн. теңгенің несиесін алып, дүкен, дəмханасы бар «Ақ желкен» балаларға арналған ойын-сауық орнын іске қосқан Шучье қаласының тұрғыны Білəл Сəкенов бүгінде өз кəсібін одан əрі дамытуды көздеуде. ● Павлодар облысында 1 млн. гектардан астам жерге егін егіледі. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Ернұр Əйткенов мəлім еткендей, көктемгі дала жұмыстарына уақтылы кірісу мақсатында «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ-тың құрылымдық бөлімшелеріне жалпы көлемі 1,16 млрд. теңгені құрайтын жеңілдетілген несие берілген. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

Маќсатымыз – бейбітшілік пен жасампаздыќ Кеше Астана қаласында Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасында «Бейбітшілік пен жасампаздық үнқатысуы» атты Қазақстан мен Ресей зиялылары форумының мəжілісі өтті. Іс-шараны «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасының кітапханасы» мемлекеттік мекемесінің қолдауымен «Қазақстан азаматтық альянсы», «Еуразиялық мониторинг» талдамалық зерттеу лер орталығы (Қазақстан Республикасы), «Север-Юг» саяси орталығы (Ресей Федерациясы), «Еуразиялық зерттеулер институты» даму қоры (Ресей Федерациясы) ұйымдастырды. Оған Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісі мен Ресей

Федерациясы Мемлекеттік Думасының депутаттары, қоғамдық жəне ардагерлер ұйымдарының жетекшілері, академиялық қауымдастық, жастар ұйымдары мен БАҚ өкілдері, сонымен қатар, Қазақстан мен Ресейдің алдыңғы қатарлы сарапшылары мен танымал қоғам жəне саяси қайраткерлері қатысты. Қазақстан Президенті Əкімшілігі Басшысының орынбасары Бағлан Майлыбаев форум қатысушыларын құттықтап, сөз сөйледі.

Жиынға қатысушылар атап өткендей, Қазақстанда жүргізіліп келе атқан мемлекеттік сарабдал саясаттың арқасында тəуелсіздік жылдары Қазақстан экономикалық қуатты, саяси тұрақты ел ретінде сəтті дамуда. Елде ұлтаралық жəне кон фессияаралық келісімнің бірегей моделі қалыптасты. Жыл сайын Қазақстанның халықаралық сахнадағы беделі артып келеді. Сарапшылар Қазақстанның экономикалық қуатының қоры мол екенін атап өтті. Оған, ең алдымен, «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты кепіл бола алады. (Соңы 2-бетте).

Бїгінгі нґмірде: Батысќа бет алєан керуен 6-бет

Ўлт арын арлаєан 9-бет

Теѕдесі жоќ ота 14-бет


2

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

● Сайлау-2015

Кїн тəртібі белгіленді Кеше палата Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Парламент Сенаты бюросының отырысын өткізді, онда Мəжілістен түскен заң жобалары бөлініп берілді, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі.

Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитеті: Қазақстан мен Қытай Халық Республикасының Төтенше жағдайлардың алдын алу жəне оларды жою саласындағы ынтымақтастық туралы үкiметаралық келісімі; Қазақстан мен Тəжікстан Үкіметтері арасындағы Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайлардың алдын алу жəне оларды жою саласындағы ынтымақтастық туралы келісімді; 2006 жылғы 4 қыркүйектегі Қазақстан мен Өзбекстан Үкіметтері арасындағы Қазақстан-Өзбекстан мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттері туралы келісімге хаттамаға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы заң жобаларын одан əрі пысықтау жəне қорытынды əзірлеуге жауапты болып белгіленді. Бюрода, сондай-ақ, палатаның алдағы 2 сəуірде өтетін отырысының күн тəртібіне ұсыныстар да енгізілді. Отырыста: Қазақстан мен Беларусь Үкіметтері

арасындағы реадмиссия туралы келісімді жəне Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Беларусь Республикасының Үкіметі арасындағы реадмиссия туралы келісімді іске асыру тəртібі туралы атқару хаттамасын ратификациялау туралы; «Қазақстан Республикасы мен Мажарстан арасындағы сотталған адамдарды беру туралы шартты ратификациялау туралы»; «Қазақстан Республикасы мен Мажарстан арасындағы ұстап беру туралы шартты ратификациялау туралы»; Қазақстан мен Вьетнам Социалистік Республикасының Yкiметтерi арасындағы Табысқа салынатын салықтарға қатысты қосарланған салық салуды болдырмау жəне салық салудан жалтаруға жол бермеу туралы келісімді ратификациялау туралы; «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ойын бизнесі мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» (бірінші оқылым) заң жобаларын қарау жоспарланды.

Əріптестіктіѕ жаѕа кґкжиегі (Соңы. Басы 1-бетте). Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыпов Қазақстан Президентінің арнайы өкілі ретінде Вьетнам Президенті Чыонг Тан Шанга Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2017-2018 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне Қазақстан кандидатурасын қолдау жөнінде жолдауын табыс етті. Кездесу барысында тараптар Қазақстан-Вьетнам қарым-қатынасы жайын сөз етті. Мəжіліс Төрағасы Вьетнамды Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы маңызды саяси жəне экономикалық əріптесі деп атады. Сондай-ақ, «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатына, ҮИИД бағдарламасына, сондай-ақ, Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын жоғарылату мəселелеріне тоқталды. Чыонг Тан Шанг еліміздің жеткен жетістіктерін санамалап, Қазақстанның болашақта талай асуларды бағын дыратынына сенім білдірді жəне заманауи мемлекет құру жəне дамыту мəселелерінде Вьетнам халқына көрсеткен көмек үшін біздің елімізге алғыс білдірді. Оның айтуынша, Вьетнам жəне Еуразиялық экономикалық одақ елдері арасында келісімге қол қою өз мемлекеті үшін айтарлықтай маңызға ие. Ал қос мемлекет президенттері арасындағы келісімдерді заңдық тұрғыдан қолдау жайында Мəжіліс Төрағасы қазақстандық парламентшілердің алдағы уақытта да екі елдің өзара іс-қимылын күшейтуге ықпал етуге дайын екендіктерін жеткізді. Қазақстандық парламентшілер делегациясының Ханой қаласына сапары Парламентаралық Одақтың 132-Ассамблеясымен тұспа-тұс келді. Құрамы сенатор Е.Мұқаев, Мəжіліс депутаттары М.Əшімбаев, Р.Мəдинов, Ə.Бимендина, В.Киянский, Ү.Медеуовпен толыққан делегация мүшелері жоғары парламенттік жиынның күн тəртібін талқылауға қатысты. Осы жылы өзек болған тақырып – 2015 жылдан кейінгі тұрақты даму мақсаттары. Бұл – алдағы 15 жылда тұрақты дамуды қамтамасыз етуге жəне кедейлік деңгейін төмендетуге бағытталған əмбебап бағдарлама. Онда 17 мақсат пен 169 міндет белгіленген. Тұрақты дамудың негізгі үш бөлігі мыналар: əлеуметтік, экономикалық, экологиялық. Осы бағытта Қазақстанда атқарылып жатқан жұмыстар туралы ортақ пікір алмасулар аясында Қабиболла Жақыпов «Тұрақты даму мақсаттары: сөзден іске» тақырыбында сөйлеген сөзінде баяндады. Мəселен, Қазақстан бастамашы болған БҰҰ-ға мүше-мемлекеттер «Рио+20» кон ференциясында қолдаған «Жасыл көпір» əріптестік бағдарламасы, «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасы, сондай-ақ, Астанада өтетін «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесіне баса назар аударылды. Мəжіліс Төрағасының пікірінше, 2015 жылдан кейін ғаламдық деңгейдегі тұрақты

даму мақсаттарын жүзеге асыру үдерісіне барлық халықаралық қоғамдастық қатысуы қажет. Қабиболла Жақыпов: – Біз Астана экономикалық форумы жанындағы G-Global халықаралық коммуникативті алаңын ұсынуға дайынбыз. Ол Қазақстанның бастамасымен дүниежүзілік дамудың өзекті мəселелерін талқылау жəне оларды шешу жолында сындарлы ұсыныстар əзірлеу үшін əлемдік ақыл-ойды біріктіру мақсатында құрылған. Тұрақты даму мақсаттарына жету үшін бізге ғаламдық үнқатысудың қазіргі G-7 немесе G-20-дан да ауқымды пішімі керек. Сондықтан да тікелей, G-Global коммуникативті алаңы ғаламдық маңызды мəселелерді шешудің қозғаушы күші болмақ,– деді. Сапар барысында қазақстандық парламентшілер Вьетнамның солтүстік шығысындағы туристік жəне өнеркəсіптік дамыған Куанг Нинь провинциясында болып, екі ел аймақтары арасында өзара ісқимылды нығайту мəселелерін талқылады. Делегация мүшелері Хо Ши Мин атындағы Ұлттық саяси академия тыңдармандарымен кездесті. Жыл сайын бұл жерде 45 мыңнан астам адам тəлім алады. Қ.Жақыпов Қазақстанның заманауи дамуының ерекшеліктері, «Қазақстан-2050» Стратегиясы, ҮИИДБ жəне «Нұрлы жол» туралы баяндады. – Вьетнам 2020 жылға қарай индустриялық экономика мəртебесіне жету, өңдеу саласын жаңғырту, ғылыми қамтымды өндіріс үлесін арттыру туралы мақсат қойды. Сіздердің елдеріңіздің индустрияландыру бағыты өзінің мақсат, міндеттері бойынша «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатымен үндес келеді. Бұл жоспарды табысты орындау қауіпқатерлер мен дағдарысқа қарсы тұруға ықпал етіп қана қоймай, біздің еліміздің 2050 жылға қарай ең дамыған 30 елдің қатарына кіруіне мүмкіндік береді, – деп атап өтті Мəжіліс Спикері. Қ.Жақыповтың айтуынша, Қазақстан үшін микроэлектроникаларды, нанотехнологияларды əзірлеумен айналысатын жоғары технологиялы Сайгон саябағы айрықша қызығушылық туғызады. Вьетнамға сапар барысында Қабиболла Жақыпов Вьетнам, Иордания, Швеция парламенттері спикерлерімен жəне Парламентаралық Одақ басшысымен екіжақты кездесулер өткізді. Сындарлы əңгіме нəтижесінде тараптар бейінді комитеттер мен ынтымақтастық жөніндегі топтар арқылы парламентаралық байланыстарды ілгерілетуге уағдаласты. Сонымен қатар, делегация мүшелері Вьетнамда Қазақстан елшілігінің жаңа ғимаратының ашылуына қатысты. Салтанатқа жиналғандардың атап өткеніндей, бұл – қос мемлекет арасындағы екіжақты қарым-қатынасты нығайтуға деген мүд деліліктің көрсеткіші, достықтың, əріптестік пен өзара сенімнің белгісі. Сəулебек БІРЖАН.

Маќсатымыз – бейбітшілік пен жасампаздыќ (Соңы. Басы 1-бетте). «Қазақстан-2050» Стратегиясын сарапшылар қауымдастығы посткеңестік кеңістіктегі, сонымен қатар, жаһандық көлемдегі ұзақмерзімдік жоспарлау аясындағы неғұрлым перспективалы жоба. «Нұрлы Жол» бағдарламасы келе жатқан дағдарыс жағдайында уақыттан оза отырып жұмыс істеудің жарқын мысалдарының бірі болып табылады», деді бұл жайында М.В.Ломоносов атындағы ММУ-дағы орталықтың бас директоры Юлия Якушева. Сондай-ақ, Ресей Мемлекеттік думасының депутаты Андрей Туманов Нұрсұлтан Назарбаевтың бес институционалдық реформасы туралы ұсыныстарын ресейліктердің қызығушылықпен зерттегендіктерін, қазіргі уақытта нақ осы жолмен жүрудің дұрыс екендіктеріне көз жеткізгендіктерін айта келе «Біз де осындай əрекетке кіріскеніміз жөн болар. Өйткені, мен мұндағы əрбір тармақты өте зор ықыласпен оқып шықтым. Бұл реформалар біздің де қолайымызға келетіндей» деп атап көрсетті. Кездесуге қатысушылар Қазақстанның үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын іске асыру бойынша, сондай-ақ шағын жəне орта бизнесті қолдау саласындағы сəтті тəжірибесіне ерекше тоқталды. Жалпы, жиында «Қазақстан-2050» Стратегиясын одан əрі іске асыру Қазақстанға экономикасының даму қарқынын сақтап, ең дамыған 30 елдің қатарына қосылуға мүмкіндік береді деген ортақ пікір айтылды. Форумға қатысушылар зиялылар

форумын құру туралы қарар қабылдады. Сондай-ақ, отырыс қорытындысы бойынша мəлімдеме жасады. Қарарда былай деп атап көрсетіледі: Біз, ғылым, білім, мəдени қауымдастық, азаматтық қоғам институттарының өкілдері Қазақстан мен Ресейдің тарихи қалыптасқан берік байланысын назарға алып, қазақстандық-ресейлік гуманитарлық-мəдени ынтымақтастық маңызды өзара тиімді əлеуетке ие деген нық сеніммен, мəдениет, білім, ғылым, ақпарат жəне бұқаралық коммуникация, спорт, туризм жəне жастармен жұмыс саласындағы гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту мен нығайтудың маңыздылығын сезініп, мемлекеттеріміздің ұлттық

дəстүрлерін, тілдері мен мəдениеттерін өзара байыту жəне еркін дамытудың жоғары маңыздылығын түсініп, бірлесіп күш салу арқылы барша еуразиялық кеңістікте экономикалық жəне əлеуметтік ілгерілеуді, ұлтаралық келісім мен тұрақтылықты қамтамасыз етуге деген ұмтылыспен, тұрақты жұмыс істейтін пікір алмасу алаңы ретінде Қазақстан мен Ресей зиялыларының форумын құру туралы шешім қабылдадық. Ал мəлімдемеде Қазақстанда ұлтара лық жəне дінаралық келісімнің керемет үлгісі қалыптасқаны, Қазақстанның халықаралық беделі жыл өткен сайын өсе түсіп келе жатқаны атап көрсетіледі. Сондай-ақ, ел

экономикасының іргетасы берік екені, оған бірінші кезекте «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты оң ықпал етіп отырғаны көлденең тартылады. Қазақстанның үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасы мен шағын жəне орта бизнесті қолдау бағытындағы оң тəжірибе де ерекше назар аударуды қажет ететініне екпін түсіріледі. Қысқасы, Қазақ елінің əлем мойындаған жолмен ілгерілей беретініне сенім білдіріледі. «Егемен-ақпарат». ––––––––––––––––

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

3

 Сайлау – 2015

Баршаєа бірдей осы заманєы мемлекет: бес институционалдыќ реформа

Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенттігіне кандидат Н.Ə.НАЗАРБАЕВТЫЅ Сайлауалды Баєдарламасы ҚҰРМЕТТІ ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАР!

іріктеудің жаңа жүйесін енгізу, полицейлердің өз біліктілігін тұрақты жоғарылатуы мен оны растап отыруын қамтамасыз ету маңызды. Судьяларға біліктілік талаптарын қатайту керек. Судьялар корпусындағы орыннан үміткер нотариусте, ІІМ-де, полицияда немесе заңгерлер дайындайтын ЖОО-да емес, кемінде 5 жыл сот жүйесінде істеген жұмыс өтіліне ие болуы тиіс. Кандидаттар жұмысынан босатылған негізде жəне бір жылдан кем емес мерзімде соттардағы сот тағылымдамасы үшін шарт ретінде қатаң тестілік іріктеуден өтуі тиіс. Кез келген жоғары тұрған судья төмен деңгейдегі соттарда жұмыс істеуден өтуге тиіс. Сондай-ақ, жұмысын енді бастаған судьялар үшін кем дегенде бір жыл сынақ мерзімін енгізген маңызды, ол одан табысты өткеннен кейін тұрақты судьялыққа тағайындала алады. Шетелдік жəне отандық инвесторлар қазақстандық сот төрелігінің əділдігіне сенімді болулары тиіс. Оған деген сенімді арттыру үшін инвестициялық дауларды қарауға шетелдік судьяларды тарту жəне ондай дауларды шетелдік жəне халықаралық соттардың ең озық үлгі-қалыптары бойынша қарастыру керек. Қазақстан армиясын жаңғырту – ерекше мəселе. Ол осы заманғы, ұтқыр, кəсіби болуы тиіс. Армияның жауынгерлік қабілетін арттыру алдыңғы қатарлы қару-жарақтармен жəне техникамен жарақтандыру есебінен қамтамасыз етілуі керек.

2015 ЖЫЛДЫҢ 26 СƏУІРІНЕ ТАҒАЙЫНДАЛҒАН КЕЗЕКТЕН ТЫС ПРЕЗИДЕНТТІК САЙЛАУ БІЗДІҢ ХАЛҚЫМЫЗДЫҢ ЖАЛ ПЫ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ БАСТАМАСЫНА ЖАУАП БОЛДЫ. ОНДА ОТАНДЫ, БЕЙБІТШІЛІК ПЕН ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ НЫҒАЙТУҒА ҰСТАНҒАН БІЗДІҢ БАҒЫТЫМЫЗДЫ ЖАЛҒАСТЫРУҒА ДЕГЕН ХАЛЫҚТЫҢ БІРЛІГІ ТАНЫЛДЫ. МЕН САЙЛАУҒА ҚАТЫСУ ТУРАЛЫ ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫМ ЖƏНЕ ҚАЗАҚСТАНДЫҚ САЙЛАУШЫЛАРҒА ӨЗІМНІҢ САЙЛАУАЛДЫ БАҒДАРЛАМАМДЫ ҰСЫНАМЫН.

І. Қазақстандық ұлы жол

Тəуелсіздік жылдарында Қазақстан ұлы жолды жүріп өтті. Біздің еліміз əлемнің неғұрлым бəсекеге қабілетті 50 елінің қатарына енді. ІЖӨ көлемі 20 есе өсіп, 2014 жылы жан басына шаққанда 13 мың долларды құрады. Біздің еліміз қолайлы инвестициялық ахуал бойынша ТМД-да көшбасшыға айналды жəне 200 млрд. доллардан астам тікелей шетел инвестицияларын тартты. Халықтың əл-ауқатының артуы қамтамасыз етілді. Орташа айлық еңбекақы мөлшері 27 есеге ұлғайды, қазақстандықтардың табысы 12 есеге артты. Қазақстандықтар өмірінің ұзақтығы 70,4 жасқа дейін ұлғайды, ана мен бала өлімі едəуір төмендеді. Біз ХХІ ғасырға бүкіл əлем үшін лайықты жəне құрметті ел, сенімді жəне тұрақты əріптес ретінде ендік. Өткен 4 жылда алға қарай қарышты қадам жасалды. 2011 жылғы Сайлауалды науқаны мақсаттарының бəріне қол жеткізілді. Біріншіден, ІЖӨ көлемі орта есеппен жыл сайын 5,7 пайызға артып отырды. Үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың Бірінші бесжылдық жоспары аяқталды. Төрт жыл ішінде елдің барлық өңірлерінде шамамен 630 индустриялық жоба іске қосылды, 55 мыңға тарта жаңа тұрақты жұмыс орындары ашылды. Құны 4 трлн. теңгеден астам тауарлар өндірілді. Осыған дейін өзіміз шетелден тасып келген 400-ден астам жаңа өнім түрлерін шығару игерілді. Қазақстан үшін мейлінше жаңа салалар – ІТ технологиялар, авиа жəне автомобиль жасау, мұнай-химия өнеркəсібі, локомотивтер, вагондар жəне басқалар өндірісі пайда болды жəне табысты дамып келеді. 4 жылда жаңа өндіріс өнімдері экспортынан түскен табыс 628 млрд.теңгені құрады. Екіншіден, аграрлық сектор айтарлықтай даму қарқынына ие болды. Ауылшаруашылық өнімдерінің жалпы көлемі 10%-ға, 2,5 трлн. теңгеге дейін өсті. Мал шаруашылығы өнімдерінің өсуі 26% құрады. Тамақ өнімдері өндірісі де 25%-дан астамға ұлғайды. Үшіншіден, инфрақұрылымдық салаларда үлкен өзгерістер орын алды. Энергетика саласында қорландырушы қуаттар өсімі 13% құрады. 67 қосалқы станса мен тарату тораптары, 900 км. жаңа электр тарату желілері салынды жəне жаңғыртылды. Көлік саласында 4 жылда 1700 км. дерлік жаңа теміржол желілері: Жезқазған – Бейнеу, Өзен – Түрікменстанмен шекара, Жетіген – Қорғас, Арқалық – Шұбаркөл желілері салынды. Автомобиль жолдарының 70%-ның жағдайы жақсартылды. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» трансеуразиялық магистралі жобасының Шымкент – Ресей Федерациясымен шекара учаскесінде қозғалыс ашылды. Астана – Қостанай – Челябі жəне Орал – Ақтөбе автожолдары қайта жаңғыртылды. Ақтау портында 3 құрғақ жүк терминалдарының құрылысы аяқталып келеді, ол жүктерді тасымалдаудың жылдық көлемін 2 есе дерлік арттырмақ. Қытайдың Ляньюньган портында қазақстандық терминал кешені ашылды. Төртіншіден, мемлекет шағын жəне орта бизнесті дамыту бойынша шаралар қабылдады. 4 жылда белсенді кəсіпкерлік субъектілер саны 20%-ға, 900 бірлікке дейін өсті. Оларда еңбекпен қамтылған жұмыскерлер саны 3 млн.-ға жуықтады, ол 2011 жылғыдан 14%ға артық. Бизнестің жол картасы бойынша 230 мыңнан астам кəсіпкер қолдау шараларымен қамтылды. Сомасы 1 трлн.теңгеден асатын 5 мыңнан астам жоба қаржыландырылды. Бесіншіден, Қазақстан Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына бастайтын шешуші əлеуметтік жаңғырту жолына бет бұрды. Еңбек күні, сондай-ақ, айрықша көзге түскен еңбек адамдарына жоғары атақтар мен мемлекеттік наградалар тағайындалды. Қазір біз жыл сайын Отбасы күнін атап өтудеміз, Отбасылық жəне моральдық құндылықтарды нығайтудың жалпыұлттық жоспарын жүзеге асырудамыз. 4 жыл ішінде қаржыландыру көлемі білім беруде – 1,9 есеге, ғылымда – 2,3 есеге, денсаулық сақтау саласында 1,6 есеге ұлғайды. «Балапан» бағдарламасы бойынша 2 мыңнан астам балабақша ашылды. 3-тен 6 жасқа дейінгі балалардың 78,6%-ы қазірдің өзінде мектепке дейінгі тəрбиемен жəне білім берумен қамтылған. Жалпы білім беретін 428 мектеп салынды, 280 колледжде 3 мыңнан астам кəсіпорынның қатысуымен қос тарапты білім беру енгізілуде. Биыл қазақстандық жоғары білім беру жүйесінің туұстары – Назарбаев Университетті алғашқы мамандар бітіріп шығады. Төрт жылда 600-ден астам денсаулық сақтау нысандары салынды. Жұмыспен қамтылған халық саны 8,6 млн.адамға дейін өсті. 2010 жылдан бастап халықтың табыстары 43%-ға, орташа айлық еңбекақы 64%-ға, 127 мың теңгеге дейін ұлғайды. Мемлекеттік əлеуметтік жəрдемақылар мөлшері – 1,4 есеге (20 302 теңгеге дейін), ең төменгі зейнетақы 1,8 есеге (21 736 теңгеге дейін) өсті. Біздің қалаларымыздың, аудан

3. Орнықты экономика

орталықтарының, ауылдар мен селолардың келбеті жылдан жылға жақсара түсуде. 30 млн. шаршы метрден астам жаңа тұрғын үй салынды. Алтыншыдан, өткен 4 жылда ауқымды əкімшілік реформа дайындалып, жүзеге асырылды. Мемлекеттік аппарат реформаланды, Үкімет функцияларының 60%-ы министрліктер мен əкімдіктер деңгейіне берілді. Нəтижесінде Үкімет ықшамдалды, оған стратегиялық басқару функциялары бекітіліп берілді. Аудандық маңыздағы əкімдердің, сондай-ақ, село əкімдерінің сайланбалылығы енгізілді. Құқық қорғау органдары мен сот жүйесінде терең мəнді реформа жүзеге асырылуда. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы дəйекті жəне қатаң күрес жүргізілуде, оның табыстылығын халықаралық сарапшылардың көбі атап көрсетіп отыр. Біздің қоғамымыздағы конфессияаралық келісім мен татулықтың арқаулық негізі ретіндегі мемлекеттің зайырлылық сипаты нығайтылды. Діни жəне өзге де экстремизмнің жолын кесу бойынша шаралар қабылдануда. Жетіншіден, Қазақстанның халықаралық беделі барған сайын нығая түсуде. Біз ЭКСПО-2017 Халықаралық көрмесін өткізу құқына қол жеткіздік. Бұл Қазақстан мен Астананың табыстарын жаһандық тану көрінісі. Биыл бізде Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезі өтеді. Өз əріптестерімізбен бірге біз Еуразиялық экономикалық одақты құрдық. Еуропа одағымен кеңейтілген əріптестік жəне ынтымақтастық туралы жаңа Келісім қол қою үшін дайындалды. Қазақстанның ДСҰ-ға ену үдерісі мəреге жақындады. Біз əлемге көпжақты өзара байланыс орнатудың G-GLOBAL тұжырымдамасын ұсындық. Біздің бұл бастамамыз қазіргідей геосаяси қарама-қайшылықтар шиеленісі жағдайында барған сайын маңызға ие бола түспек. Бүтіндей алғанда, бұлар бүкіл қазақстандықтар мақтан тұтатын біздің ортақ жұмысымыздың басты нəтижесі!

ІІ. Дəуірдің сын-қатерлері

Əлем күрделі кезеңді бастан өткеруде. Əлемдік нарықтарда энергия көздері мен металл бағаларының күрт құлдырауы жаһандық жəне өңірлік экономикалық тəуекелдерді ұлғайта түсті. Теріс ықпал іс жүзінде əлемнің барлық елдерінің экономикаларында сезілуде. Қазақстан да одан тыс емес. Біздің экономикамызда дағдарыс дейтіндей дағдарыстың жоқ екенін, ол үшін ішкі себептің жоқтығын түсіну маңызды. Біз бетпе-бет келіп отырған қиындықтар – біздің жаһандық экономикалық байланыстарға араластығымыздың қисынды көрінісі. Əлемдегі əскери-саяси ахуал жаңа қауіпті сын-қатерлерге толы. Халықаралық терроризм «басын көтерді», жер шарының көптеген өңірлерінде конфессияаралық қарымқатынастар шиеленісе түсті. Жаһандық тұрғыда, əсіресе, Еуропада дау-жанжалдардың жаңа ошақтары мен қауіпсіздіктің бірқатар проблемаларының шешілмеуі салдарынан державалар арасындағы сенімсіздіктің ұлғаюы байқалуда. Бұл жүйелік əлемдік дағдарыс, қазір барша үшін де қиын. Оның ықтималдылығын біз осыдан екі жыл бұрын-ақ болжағанбыз. «Қазақстан-2050» Стратегиясында əлемге жəне біздің елімізге еңсеруге тура келетін жаһандық сын-қатерлер егжей-тегжейлі санамалап көрсетілген. Бізді ерекше жəне терең өзгерістер күтіп тұр. Əлемдік дамудың осынау күрделі асуынан мемлекеттердің бəрінің бірдей өте алмасы анық.

Дағдарысқа қарсы дамудың осыған дейінгі тəжірибесі шешуші рөл атқаратын болады. Қазақстанда ол тəжірибе бар – біз елеулі сынақтардан өттік жəне бұрынғы бірқатар сыртқы жаһандық сілкіністер зардаптарын еңсердік. Қазір Қазақстан экономика саласында тағы да сенімді жауап қайтара алды. «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты дер кезінде əзірленіп отыр. Ол, біріншіден, инфрақұрылымдық дамудың мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде əлемдік дағдарысқа қарсы тұру шараларынан, екіншіден, екінші бесжылдық шеңберінде индустрияландыру бағытын жалғастырудан құралады. Сол сияқты əлеуметтік саясат та айқын белгіленген. Қатаң бюджет тəртібі мен үнем мемлекеттің əлеуметтік міндеттемелеріне əсер етпейді. Қазақстан – əлемдік жəне өңірлік саясаттың белсенді қатысушысы. Біз қомақты халықаралық беделге иеміз. Барлық сырттан соққан дауылдар мен қиындықтарға қарамай, Қазақстан тек алға жүруге тиіс!

ІІІ. Бес институционалдық реформа

Жаһандық сын-қатерлер мен тəуекелдердің тереңдігі сондай, ол мемлекеттің тұрақтылығы мен табыстылығы туралы мəселені күн тəртібіне қояды. Бүгінде Қазақстанның алдында мынандай міндеттер тұр. Біріншіден, жаһандық дағдарыстың мемлекет құрылысына ықпалының теріс сценарийіне жол бермеу. Екіншіден, дамудың қол жеткізілген қарқынын сақтау. Үшіншіден, жаңа серпіліс үшін жағдайлар дайындау. Төртіншіден, əлемнің дамыған 30 мемлекетінің қатарына қарай жылжуды жалғастыру. Бүтіндей алғанда, бой көрсетіп отырған жаһандық сын-қатерлерге қалыптан тыс жəне күшті жауап беру қажет. Біз «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатының барлық міндеттерін шешу жəне «Қазақстан-2050» Стратегиясының басты мақсатына қол жеткізу үшін БЕС ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ РЕФОРМАНЫ дəйектілікпен жүргізу барысында өз мемлекетімізді нығайтуымыз керек.

1. Баршаға бірдей осы заманғы мемлекет

Осы заманғы, кəсіби жəне автономиялы мемлекеттік аппараты бар мемлекет қана қуатты жəне табысты бола алады. Бүгінде əкімшілік мемлекеттік қызметтің саяси деңгейге тəуелді екенін көрмеу мүмкін емес. Бұл, тіпті, ешқандай саясатсыз кəсіби басқару қажет болған кездің өзінде де шешімдер қабылдауды саясаттандырады. Мемлекеттік аппаратта белгілі бір қамқоршының айналасында команда қалыптасады. Бұл командалар көбіне-көп кəсібилік емес, жерлестік қағидаты бойынша алынған туыстар мен жақындардан тұрады. Мұндай патронат жемқорлыққа жағдай туғызады, тамыр-таныстықты туындатады, кадрлық əлеуетті төмендетеді. Сонымен бірге еңбекке ақы төлеудің төмендігінен мемлекеттік қызмет тартымсыз күйінде қалуда. Көбіне-көп мемлекеттік қызметшілерде айқын мансаптық келешек жоқ, ал қызметте жоғарылау сол баяғы қамқоршыларға байланысты. Маңызды мемлекеттік бағдарламалар мен жобалар түрлі деңгейлердегі жекелеген шенеуніктердің біліксіздігінен «зардап шегіп» жатады. Сондықтан мемлекеттік қызметшілер

корпусын ағымдағы саяси үдерістер мен жекелеген тұлғалардың тамыр-таныстығына қарамайтындай автономиялы етіп жасау маңызды міндет болып табылады. Сайлаулар, министрлердің, əкімдер мен өзге де басшылардың ауысуы əкімшілік мемлекеттік қызметке əсер етпеуі тиіс. Ағымдағы позициялылықтан мемлекеттік қызметтің мансаптық моделіне көшу қажет. Əрбір басшы төменнен бастап барлық басқару сатыларынан өтуі тиіс. Мемлекеттік қызметшілерге, олардың басқару үдерісіне қосқан үлесінің нəтижелілігі бойынша еңбекке ақы төлеудің жаңа жүйесін енгізу қажет. Олардың қызметтері мен экономикада қол жеткізген табыстарының əр жылдағы нəтижелері бойынша саяси қызметшілер үшін бонустар жəне əкімшілік қызметшілер үшін сыйақылар төлеуді қарастыру қажет. Бүгінде мемлекеттік қызметшілерге талантты кандидаттарды, соның ішінде жеке сектордан да іздеудің жаңа арналары қажет. Белгілі бір лауазымдарға шетелдік менеджерлерді тарту орынды – көптеген елдер осылай жасайды. Мемлекеттік қызметке қабылдау үшін біліктілік талаптары қатаңдатылып, барлық деңгейлердегі мемлекеттік қызметшілерді толық аттестаттаудан өткізу қажет. Меритократия қағидаттарын қорғау жəне жемқорлыққа жол бермеу бойынша жүйелі жұмысты жолға қою маңызды. Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің құрылымында жеке дербес сыбайлас жемқорлықпен күрес бөлімін құру қажет. Меритократия тек мемлекеттік аппарат үшін ғана емес, сондай-ақ, ұлттық компаниялар мен холдингтерді қоса алғанда, барлық мемлекеттік сектор үшін де жалпыға ортақ қағидат болуы тиіс. Бізге Мемлекеттік қызмет туралы жаңа заң дайындау талап етіледі. Мемлекеттік қызмет біртұтас қазақстандық біртектілік қалыптастыру үшін негіз болуы тиіс. Мемлекеттік қызметке этностық қатыстылығына қарамастан, меритократия қағидаты негізінде өз əлеуетін іске асыру үшін баршаға бірдей мүмкіндік жасалатын əділетті Қазақстан қоғамының түпбейнесі болғаны жөн.

2. Заңның үстемдігі

Қазақстанда заңның үстемдігі мен меншік құқығының қорғалуын қамтамасыз ету керек. Бүгінде сот жүйесінің əлсіз буыны – судьяларды іріктеу, оларға қойылатын біліктілік талаптарының тиімсіздігі, судьялар корпусының жемқорлыққа баруы. Бізде заңгерлер, тіпті, сот процестеріне қатысу тəжірибесінсіз-ақ судья бола алады. Бұл кейде судьялар корпусында біліктілігі төмен мамандардың пайда болуына əкеліп соғады. Судьялар тарс жабық корпорация болмауға, судьялар қатарындағы жемқорлықтың емі болып табылатын қоғамдық сыннан тыс қалмауға тиіс. Ішкі істер органдарының жұмысы жұртшылық үшін ашық емес, полиция əзірше азаматтардың үлкен сеніміне ие бола алмай келеді. Қазақстандық сот төрелігі мен құқық қорғау жүйесі жеке меншік мүдделердің, азаматтардың құқы мен бостандығы сақталуының сақшысы болуға тиіс. Сондықтан, полицияның мəртебесін жоғарылатып, оның азаматтар алдындағы жауапкершілігін арттыру, құқық қорғау органдарының ашықтығын қамтамасыз ету, ақпараттық технологияларды дамыту, патрульдік қызметті бейнетіркеу құрылғыларымен жабдықтау жəне басқа да мəселелер бойынша шаралар дестесін дайындау қажет. Полицияға кəсіби жəне психологиялық

Ең алдымен, бұл – орта тапты жеделдете қалыптастыру үшін жүргізілетін экономикалық реформалар кешені. Сапалық өсімге шығу жəне экономиканы əртараптандыру үшін біз индустрияландыру бағдарламасын жүзеге асырудамыз. Ол дер кезінде қолға алынған жəне аса қажет шара болып табылады. Алайда, өңдеуші сектор əзірше экономикалық өсімнің драйверіне айнала алған жоқ. Өнеркəсіпті дамытудағы индустриялық саясаттың тиімділігі 1 пайызға зорға жетеді. Урбанизация деңгейі төмен, халықтың 43 пайыздан астамы ауылды жерлерде тұрады. Оның үстіне, ауылдағы өнім өндірушілер салық төлемейді десе де болады. Сонымен бір мезгілде, қосымша құны төмен салалар өнімі өндірісін субсидиялауға бюджеттен қыруар қаржы бөлінуде. Қазір кеден ресімдері мен тариф саясаты күрделі, тарифтік емес кедергілер əлемдік тəжірибеге кереғар келеді. Индустрияландыру жұмыс орындарын құру мен Қазақстанның экспорттық əлеуетін дамытуға бағытталған. Орта мерзімдік кезеңде шешуші міндет экономикалық өсім ырғағын күрт «құлатуға» жол бермеу болып табылады. Жұмыстың қорытындысы экономиканы əртараптандыру есебінен алынатын жаңа үш-төрт экспорттық өнімнің туындауы болуы тиіс. Дамудың жаңа кешендік бағдарламалары негізінде ауыл шаруашылығы шикізаттарын қайта өңдеу секторын дамыту маңызды. Осы орайда, трансұлттық компаниялардың қатысуымен шамамен 10 ірі жобаны жүзеге асыруға кірісу қажет. Шешуші бағыт қызмет көрсету саласын, бастысы – сервистік сектордың шағын жəне орта кəсіпорындарын дамыту болып табылады. Шағын жəне орта бизнесті қолдау, азаматтар меншігін құқықтық қорғау, олардың əлауқатын арттыру тетіктері дамитын болады. Бұл – ауылды жерлердегі артық еңбек ресурстарын сіңірудің маңызды мəселесі. Туризмді дамытудың жаңа бағдарламасын қабылдаған жөн. Қазақстанның интеграциялық саясаты барысында өткен жылдарда, тұтастай алғанда, біздің экономикамыздың əлемдік шаруашылық байланыстарға тартылуын кеңейту үшін аса маңызды құралдар қалыптастырылды. Солардың негізінде біздің өндірушілеріміздің үлкен өңірлік нарықтарға енуіне, сондай-ақ, Еуразиялық экономикалық одақта кедендік жəне импорттық-экспорттық ресімдерді оңтайландыруға қол жеткізу керек. Алматыда қаржы орталығын құру үдерісі жоғары серпінге ие болуы тиіс. Бұл жерде Алматының арнайы мəртебесін заңнамалық бекіту маңызды.

4. Болашағы біртұтас ұлт

Өткен жылдарда Қазақстан тұрақтылықты сақтау мен қоғамдық келісімде айтарлықтай табыстарға жетті. Қазақстан Конституциясы нəсілдік, этностық, діни жəне əлеуметтік қатыстылығына қарамастан, барлық азамат тардың құқықтық теңдігіне кепілдік береді. Қазақстандық біртектілік азаматтық қағидатына негізделуі тиіс. Осындай жағдайда біртектілік орнықты жəне табысты мемлекеттің ең сенімді іргетасы болады. Əр азамат елдің табысы оның өзінің де табысы екенін сезінуі тиіс. Қазақтарға мемлекет құраушы ұлт ретінде ерекше жауапкершілік жүктеледі. Қазақтар қазақстандық біртектілікті қалыптастыруға маңызды ықпал жасауы керек. Тілдердің үштұғырлылығын – қазақ, орыс жəне ағылшын тілдерін дамыту – қоғамды топтастырудың, оның бəсекеге қабілеттілігін арттырудың кепілі. Біздің басты мақсатымыз – қазақстандықтардың жаңа жалпыұлттық мұраттар мен құндылықтарды – құқықтың үстемдігін, жеке меншікті қорғауды, мемлекеттік дəстүрлерді, қазақстандық құндылықтар мен тəуелсіздік жылдарындағы табыстарды өздерінің этностық мінез-құлық модельдерінен жоғары қоюына қол жеткізу. Барлық қазақстандықтар үшін

қазақстандықтың бойында азиялықтың да, еуропалықтың да жақсы қасиеттерін шынайы сүзгіден өткізетін еуразиялық идеясы біріктіруші болып табылады. Мемлекеттің конституциялық акт тақылеттес аса маңызды құжаты ретінде ресімделген Мəңгілік Ел идеясы жалпыазаматтық құндылықтар жүйесі қатарында көрінуі тиіс. Мектептерде бүкілқазақстандық Мəңгілік Ел идеясының құндылықтарын оқыту бағдарламасына енгізу қажет.

5. Ашық жəне халыққа есеп беруші мемлекет

Қазақстан қоғамы өзгерістерге кезеңкезеңімен бейімделіп келеді. Бұл – бізге ішкі қарама-қайшылықтардың ушығуына ұрынбай, саяси тұрақтылықты сақтауға мүмкіндік беретін маңызды фактор. Көптеген елдердің тəжірибесі көрсетіп отырғанындай, «əуелі – қуатты мемлекет пен экономика, содан кейін – саясат» қағидатын бұзу апаттарға, қоғамның күйреуіне алып барады. Ондайлардың біреулерінде саяси режімдердің тұрақсыздығы орын алса, екіншілерінде экономика күйреп, жанжалдар, тіпті, азамат соғыстары пайда болады. Сондықтан қазір мемлекеттік басқару мен экономикалық даму салаларында институционалдық реформаларды аяқтап, тек содан кейін ғана демократияландыру бойынша бірқатар маңызды шаралар қабылдау маңызды. Реформалардың «4+1» формуласы бойынша тактикасы ұтымды. Барлық табысты мемлекеттер нақ осындай жолдан өткен. Мұндай дəйектілікті сақтау мемлекетті саяси тұрақсыздық қатеріне ұрындырмай жаңғыртудың жалғыз жолы екенін атап өткен жөн. Біріншіден, мемлекеттік органдар басшылары есептілігінің жұмыс тəжірибесін кеңейту керек. Екіншіден, шешім қабылдау үдерісінің мөлдірлігін қамтамасыз ету қажет. Азаматтар жоғары мемлекеттік органдар шешім қабылдайтын үдерістерге «ашық үкімет» тетігі арқылы белсенді тартылуы тиіс. Бұған Жария ақпараттарға қолжетімділік туралы жаңа заң негіз болады, алдымызда оны дайындап, қабылдау міндеті тұр. Мемлекеттік органдар мен əкімдер жанындағы қоғамдық кеңестердің рөлін күшейту маңызды. Үшіншіден, азаматтық бюджеттендіруді енгізген жөн. Əңгіме азаматтық қоғам өкілдерінің өңірлерде бюджет қаржысын бөлуге қатысуы туралы болып отыр. Төртіншіден, шағымдану жүйесін нығайту маңызды. Заңнамада азаматтардың мемлекеттік қызметшілердің іс-қимылына шағымдану бойынша мүмкіндіктері кеңейтілуі тиіс. Əңгіме əкімшілік юстиция жүйесін құру туралы болып отыр. Бесіншіден, қоғамның өзін өзі реттеуін кеңінен енгізуді қамтамасыз ету керек. Билік өкілеттіліктерін азаматтық қоғам институттарына бере отырып, мемлекеттік органдардың жауапкершілік аймағын қысқарту қажет. Осы бес бағыт бойынша оң нəтижелерге қол жеткізу жағдайына орай, жергілікті атқарушы органдар сайланбалылығының жаңа жүйесі жөніндегі мəселені шешуге болады. Біздің ерекшеліктеріміз бен дəстүрлерімізді есепке ала отырып, Президент, Парламент жəне Үкімет арасындағы билік өкілеттіліктерін қайта бөлуді қарастыратын конституциялық реформа кезең-кезеңімен жүргізілетін болуы тиіс. Осылайша, бес институционалдық рефор маның əрқайсысы – ел үшін орасан зор сынақ. Оның үстіне бұл – қаржылай шығын мен кəсіби басшылықты талап ететін күрделі жұмыс. Мұндай реформалардың табыстылығына тек билік пен халықтың берік ерік-жігерінің арқасында ғана қол жетеді. Əлемдік тəжірибе көрсетіп отырғанындай, қуатты мемлекет пен дамыған қоғам қалыптасуы үшін көптеген онжылдықтар – тұрақты түрде ілгері жылжитын 40-50 жыл қажет. Ұсынылып отырған шаралар қоғамдық қатынастар жүйесін түбегейлі өзгертеді. Оларды жүзеге асыру үшін мен Президент жанынан Жаңғырту бойынша ұлттық комиссия құруды ұсынамын. Ол бүкіл реформалар кешенін жүзеге асыру жұмыстарын үйлестіретін болады. Осылайша, біздің алдағы жылдардағы ең басты міндетіміз – аталған БЕС ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ РЕФОРМАНЫ іске қосып, кезең-кезеңімен жүзеге асыру. Біздің ортақ рухани күшіміз бен асқақ мақсатымыз: Мəңгілік Ел! Ол біздің ХХІ ғасырдағы дамуымызды прогресс қуатымен толтыратын болады. ҚЫМБАТТЫ МЕНІҢ ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРЫМ! ХАЛЫҚТЫҢ ТАҒДЫРЫ – МЕНІҢ ТАҒДЫРЫМ! ƏРБІР ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ОТБАСЫ БАҚЫТҚА ЖЕТСЕ – МЕНІҢ ЖЕКЕ ӨЗІМНІҢ ДЕ БАҚЫТҚА ЖЕТКЕНІМ! МЕН ҮШІН БАРША ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ АШЫҚ АСПАН АСТЫНДА БІР-БІРІНЕ ДЕГЕН СЕНІММЕН ЖƏНЕ КЕЛІСІММЕН ӨМІР СҮРІП, ЕҢБЕК ЕТКЕНІ ӨТЕ МАҢЫЗДЫ. АДАМДАРДЫҢ ОСЫНДАЙ НАҚТЫ ӨМІРІ – МЕН ҮШІН ЕҢ ЖОҒАРЫ МАРАПАТ. МЕН ƏРҚАШАН ХАЛЫҚ ПЕН МЕМЛЕКЕТТІҢ ИГІЛІГІ ҮШІН ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН БОЛАМЫН! МЕНІҢ ӨМІРДЕГІ БАР МАҚСАТЫМ ОСЫ! МЕН ХАЛЫҚТЫҢ ЕҢБЕГІМ МЕН САЯСАТЫМА ҚОЛДАУ КӨРСЕТЕТІНІНЕ СЕНЕМІН! МЕН ЕЛІМ ДЕГЕН БАРША ЖАНДАРДЫ ОРТАҚ МАҚСАТҚА ЖҰМЫЛУҒА, ЖЕҢІСКЕ ЖЕТУГЕ ШАҚЫРАМЫН!

Жариялау ақысы ОСК арқылы республикалық бюджеттің жəне Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидат Н.Ə.Назарбаевтың сайлау қорының есебінен төленді.


4

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

● Сайлау-2015

Дауысымыз – ќуатты Ќазаќстан їшін

Батыстыќ мəдениет таєзымды байлайды

Адамзат їшін еѕ маѕызды сала – экология

Кеше Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидат Н.Ə. Назарбаевтың Республикалық қоғамдық штаб мүшелері Павлодар облысының өндіріс объектілерінде болып, аймақ белсенділерімен кездесті.

Қазақстан Президенттігіне кандидат, Тұрғын Сыздықов Астана қаласының ЖЭС жұмысшыларымен кездесу өткізді. Кездесуге, сондайақ, сайлауалды штабының жетекшісі Айқын Қоныров қатысты.

Президенттікке кандидат Əбілғазы Құсайынов Алматыдағы «Белкамит» ЖШС кəсіпорнында болып, №7 қалалық балалар емханасы жұмысшыларымен кездесті.

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Делегацияның құрамында Республикалық қоғамдық штабтың басшысы Мұхтар Құл-Мұхаммед, «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек, Патриоттар партиясының төрағасы Ғани Қасымов, «Ақ жол» демократиялық партиясының төрағасы Азат Перуашев, «Бірлік» партиясының төрағасы Серік Сұлтанғали, Халық банктің директорлар кеңесінің төрағасы А.Павлов, Парламент Мəжілісінің депутаттары, ҚХА мүшелері Олег Дымов, Роман Ким, Мəжілістегі «Нұр Отан» партиясы фракциясының мүшелері М.Пішембаев, М.Бегентаев, А.Нұркина жəне т.б. болды. Павлодар қаласында Н.Ə.Назарбаев ты қолдаушы – Қазақстан электролиз зауытының металлургтерімен, «Қа зақ стан Алюминийі» АҚ энергетиктерімен, Ақсу ферроқорытпа зауытының, Еуразиялық энергетикалық корпорация жұмысшыларымен, сондай-ақ, «Екібастұз қаласында «Богатырь-Көмір» АҚ кəсіпорнының жұмысшыларымен кездесулер болды. Бұдан басқа, РҚШ мүшелері Павлодар облысының үкіметтік емес секторының өкілдерімен жəне Луганск ауылындағы Мəдениет үйінде «Луганск» өндірістік коо перативінің жұмыс шыларымен кездесті. Алғашқы кездесудің Қазақстан электролиз зауытында өткені есте қаларлықтай, мұнда осыдан 7 жылдан астам уақыт бұрын Елбасы осы кəсіпорынды ашқан кезде былай деген болатын: «Мен металлург ретінде осындай зауыт туралы армандаған едім. Енді Қазақстан шикізат өндірумен жəне сатумен қатар, оны əлемдік нарыққа шығарады». Мəселен, 2009 жылы Қазақстан алюминийі Лондонның металдар биржасында ресми тіркелген болатын, ал 2010 жылы əлемдік деңгейдегі «Еуропалық сапа» наградасына ие болды. Республикалық қоғамдық штабтың басшысы М. Құл-Мұхаммед өз сөзінде атап өткеніндей, Елбасының тұрақты қолдауының арқасында Павлодар облысы Қазақстанның жаңа индустриялықинновациялық экономикасының көш басынан табылды. «Қуатты алюминий өндірісі, жаңа

мыс қорыту алыбы, Ақсу ферроқорытпа зауыты, сондай-ақ, мына сіздер еңбек ететін электролиз зауыты əр бір павлодарлық отбасының жайлы тұрмысына сенімді негіз болуда. Сондықтан, мен сіздердің осынша қамқорлық жасаушы Елбасына дауыс беретіндеріңізге сөзсіз сенімдімін!», – деді Республикалық қоғамдық штабтың басшысы. Павлодарлықтар жеделдетілген индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы үшін Н.Ə. Назарбаевқа алғыстарын білдірді, аталған бағдарламаның шеңберінде ғана соңғы 5 жылда облыста 94 жоба іске асырылып, 11 000нан астам жаңа жұмыс орны құрылды. «Елбасы өзінің еңбек жолын қарапайым металлург болып бастады. Сондықтан, сіздердің еңбектеріңіздің бағасын, сіздердің арман-мүдделеріңізді, сіздердің маңызды проблемаларыңызды сөз жүзінде ғана емес, өз тəжірибесінен жақсы біледі. Еңбек адамы – Мемлекет басшысы саясатының, Бірлік, Бейбітшілік пен Келісім саясатының тұғыры! Алдағы болатын сайлау біздің бірлігіміздің жəне Көшбасшымыздың төңірегіне топтасатынымызды тағы да көрсететініне сенімдіміз! Елбасына дауыс бере отырып, біз тұрақты, өсіп-өркендеген жəне қуатты Қазақстан үшін дауыс береміз!», – деді Екібастұз қаласындағы «БогатырьКөмір» ЖШС-нің жұмысшыларымен кездесу барысында «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек. Ақсу электрстансасындағы энергетиктер əулетінің өкілі Светлана Махмудова өз энергетиктер əулетінің жалпы еңбек өтілінің 100 жылдан асатынын айтты. Қазақстан тəуелсіздік алғаннан бері кəсіпорынға жаңа технологиялар енгізілуде, өндіріс жаңартылуда. Осының бəріне Елбасы саясатының, экономикамыздың өсуінің, Қазақстандағы бейбітшілік пен тұрақтылықтың арқасында қол жетіп отыр, деді ол. Н.Ə. Назарбаевтың кандидатурасын қолдау үшін саяси партиялардың басшылары – «Ақ жол» партиясынан Азат Перуашев, «Бірлік» партиясынан Серік Сұлтанғали жəне Патриоттар партиясынан Ғани Қасымов сөз сөйледі. Павлодар облысы.

Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Өз сөзінде Тұрғын Сыздықов кездесуге қатысушыларды сайлауалды тұғырнамасының негізгі қағидаларымен таныстырды. Сондай-ақ, ол ХІХ ғасырдағы ғылыми коммунизмнің негізін қалаушылар – Карл Маркс пен Фридрих Энгельс тарихи тəжірибеге негізделе отырып, қоғамдық дамудың объективті заңдарын жасай келе, адами қоғамды жаңа коммунистік формацияға көшіру қажеттігін теориялық негізде дəлелдеп бергенін атап өтті. «Біз ғылыми коммунизм идеясын жалғастыруға қарай үлкен қадам жасадық. Дамудың көп кезеңді жолдарынан өттік. Партияда партиялық бұқараны бақылау, оны бюрократияландыруға жол бермеу, даму үрдістерін болжау, ауыспалы жағдайға дер кезінде əрекет етудің тұрақты тетіктері жұмыс істейді. Мұның бəрі өмірдің тұрмыстық қажеттіліктерінен туындап, бұқараның шынайы шығармашы лығына негізделеді», – деп көрсетілген Т.Сыздықовтың сайлауалды тұғырнамасында. Сонымен қатар, кандидаттың сайлауалды бағдарламасында батыстық мəдениет пен құндылықтардың көлеңкелі əсері жайында мəселе көтерілген. «Жаһандық компьютерлендіру мен батыстық электрондық БАҚ қоғамның сана-сезімін улап, адамдардың арасына іріткі салу үшін индивидуализм қағидатын насихаттауда, бұл өз кезегінде ғаламшардың мəдени тұтастығының құлдырауына алып келуі мүмкін. Еуропа елдерінде тұтынушылық қоғам құрылымдарының қалыптасуынан туындаған батыстық мəдениет дағдарысы батыстық өркениеттің əмбебап құндылықтар мен əлеуметтік тұрмыс-тіршілік нормаларына деген наразылықтарына қарама-қайшы келуде. Батыстың кемшіліктері, əсіресе, мəдениет саласында анық байқалады. Себебі, тұтыну, əлеуметтік құбылыс ретінде, көп жағдайда материалдық қажеттілікті қанағаттандыруды өмірдің мəні деп қарастыратын құндылықтар мен идеялар жүйесіне негізделген», – деді Тұрғын Сыздықов. Оған қоса, кандидат Тұрғын Сыздықовтың сайлауалды бағдарламасында батыстық кинематография

стандарттарының кері əсері туралы мəселелерге мəн берілді. «Кинематографияның батыстық стандарттары зорлық-зомбылыққа, азғындыққа тəрбиелейді. Осыдан барып қатыгез күштердің, жағымсыз кейіпкерлердің өз заңдарын насихаттауына жол ашылды. Батыстық кинематография зорлық-зомбылыққа деген қызығушылықты оятып, оны адамның сана-сезіміне жат эстетикалық нормаға айналдырды. Батыс тық мəдениеттің осынау күдікті «жетістігі» батыстық өркениеттің бар лық салаларының дамуына көлеңке түсіріп отыр. Батыстық əдебиеттің де жағдайы мəз емес. Ол əлемдік мəдениеттегі өзінің бұрынғы əлеуетінен айырылып, зорлық-зомбылық пен бұқаралық əдепсіздікті насихаттайтын кинематографияның жетегінде кетті», – деп көрсетілген Т.Сыздықовтың сайлауалды тұғырнамасында. Кездесу соңында штаб жетекшісі А.Қоныров жиынға қатысушыларға жүргізіліп жатқан насихат жұмыстары жайында айтып берді. «Штабымыздың сенімді тұлғалары анықталды. Олар барлық ақпараттық жұмыстарды жүргізетін болады. Қолымызда жұмыс жоспары бар. Бірқатар кездесулер мен іс-шаралар жоспарланған. Біздің штаб БАҚ өкілдерімен тығыз байланыс орнатты, олар үшін есігіміз əркез ашық. Кандидатымыздың қызметі мен оның сайлауалды тұғырнамасы туралы барлық қажетті ақпараттарды ұсынуға дайынбыз», – деді А.Қоныров. Кеше сондай-ақ, Қызылорда қаласында Тұрғын Сыздықовтың аймақтық сайлауалды штабының таныстырылымы өтті. Қызылорда облысы бойынша аймақтық штабтың жетекшісі болып Талғат Телубаев тағайындалды. Талғат Телубаев партияда 4 жылдан аса жұмыс істеп келеді. Мамандығы журналист, біраз уақыт мұғалім болып қызмет атқарды. «Бір ай көлемінде штаб Т.Сыз дықовтың кандидатурасын қолдау аясында бірнеше іс-шара өткізуді жоспарлап отыр. Штаб құрамында 5 сенім білдірілген адам жұмыс істейді. Насихат материалдары алынды, қазір оларды тарату жұмыстарымен айналысып жатырмыз», – деді таныстырылым барысында Т.Телубаев.

Штаб жетекшісімен жїздесті Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Қ.Т.Тұрғанқұловтың ТМД-дан Байқаушылар миссиясы штабының жетекшісі Е.А. Слободамен кездесуі болды. Кездесуге, сондай-ақ, Ортсайлауком мүшелері Т.В. Охлопкова мен М.А.Сəрсембаев қатысты, деп хабарлады Орталық сайлау комиссиясының баспасөз қызметі.

Қ. Тұрғанқұлов Слобода мырзаны Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын əзірлеу жəне өткізу жөніндегі жұмыспен таныстырды. Талқылау барысында кездесуге қатысушылар сайлау науқанының кейбір ерекшеліктеріне, оның кезеңдеріне, президенттікке кандидаттардың сайлау

алдындағы үгітті жүргізу шарттары мен тəртібіне, дауыс беруді ұйымдастыру жəне өткізу, сондай-ақ, сайлаудың қорытындыларын анықтау рəсімдеріне көңіл бөлді. ТМД Байқаушылар миссиясы штабының жетекшісі, өз кезегінде, сайлауды байқауға қатысуға шақыру үшін ризашылығын білдіріп, ТМД кеңістігі мен одан тысқары сайлауды байқауда қомақты тəжірибесі бар Миссия байқаушыларының көпшілігі əділдік жəне алаламаушылық қағидаттарын бұрын да басшылыққа алғанын, қазір де басшылыққа алатынын атап өтті. «ТМД Миссия штабы жұмысқа кірісті. Біз өзіміздің өкілдерімізді республиканың барлық өңірлеріне жіберуге ниеттіміз. Біздің жоспарымызда сайлауға қатысушы кандидаттардың өкілдерімен кездесулер өткізу бар. Біздің барлық

іс-шараларымыз баспасөз-релиздерінде көрсетілетін болады. Миссияның негізгі міндеті – демократиялық сайлауды өткізуге жəрдемдесу жəне біз халықаралық байқаудың жалпыға танымал нормаларының шеңберінде жұмыс жасауға ниеттіміз», деп атап көрсетті Слобода мырза. Сондай-ақ, ол алдағы сайлауды табысты өткізуге тілек білдіріп, қазақстандық тараптың байқауды ұйымдастыруға жəне өткізуге барлық қажетті жағдайлар жасағанын атап өтті. Ортсайлауком басшысы ТМД Бай қау шылар миссиясы штабының жетекшісіне оның 2015 жылғы 26 сəуірге тағайындалған Қазақстан Республикасы Президентінің сайлауын халықаралық байқаушы ретінде аккредиттелгені туралы куəлік тапсырды.

Кеше осы институттың директоры Юлия Кучинская журналистерге брифинг беріп, халықтың электоралды белсенділігі бойынша жүргізілген алғашқы сауалдаманың қорытындысын айтты. Біз өз жұмысымызды «Қазақстанның азаматтық альянсы» ұйымымен бірлесіп жүргіземіз. Осы ұйымның тапсырмасымен қазақстандықтардың 15 жəне 25 наурыз аралығындағы сайлауға қатысты белсенділігі зерттелді. Зерттеу жұмыстары Қазақстанның барлық облыстарының орталықтары жəне Астана мен Алматы қалалары бойынша жүргізілді. Сауалдамаға осы қалалардың 18 жастан асқан 2000 тұрғыны қатысты. Міне, осы азаматтардың 92 пайызы 2015 жылдың 26 сəуірінде Қазақстанда президенттік сайлау болатынынан хабардар екенін айтты, деді Юлия Кучинская. Сауалдама жүргізілген азаматтардың

68 пайызы бұл туралы хабарды телеарналардан естігенін айтқан. Ал 78,2 пайызы республикалық газеттер мен журналдардан оқыпты. Сондай-ақ, сайлау туралы хабарды респонденттердің 28,5 пайызы жергілікті телеарналардан естігенін, 27,2 пайызы интернеттен көргенін айтқан. Ал облыстық жəне қалалық газеттер арқылы білгенін 27,1, радиодан естігенін 25,3 пайыз респонденттер айтқан. Бұған қарағанда, халықтың негізгі хабар алатын көзі – республикалық газеттер мен журналдар екені көрініп тұр. Сайлауда дауыс беруге сұралғандардың 93 пайызы келетінін жеткізген. Сөйтіп, халықтың дауыс беруге дайын екені көрініп тұр. Сонымен қатар, электоралдық белсенділік көбінесе 18-24 жас шамасындағы жастар мен зейнеткерлер арасынан көп байқалған. Сондай-ақ, сайлауға міндетті түрде қатысатынын студенттер мен бюджет саласында істейтін қызметкерлер айтқан.

Кездесу кезінде Əбілғазы Құсайынов кездесуге қатысушыларды өзінің сайлауалды бағдарламасының негізгі бағыттарымен таныстырды. Кандидаттың бағдарламасында экология мəселелеріне басымдық берілген. Ə.Құсайыновтың сөзіне қарағанда, бүгінде адамзат баласының ең көкейкесті проблемасы Жер климатының өзгеруі, ауа бассейнінің кірлеуі, озон қабатының бұзылуы, тұщы су қорының азаюы мен Əлемнің мұхит суларының ластануы, жердің былғануы, топырақ қабатының бұзылуы, биологиялық əртүрліліктің азаюы, т.б. болып табылады. Бұл проблемаларды дереу шешу – адамзаттың қазіргі кездегі ең басты міндеті. Өйткені, бұл – одан арғы өмір сүру мен табысты даму кепілі. Ə.Құсайыновтың атап өткеніндей, ХХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХІ ғасырдың басы бұған дейін болып көрмеген экономикалық өсу кезеңі. Алайда, жедел экономикалық өсім қоршаған ортаның мүмкіндігі есепке алынбай жүзеге асырылып жатса, бұл өз кезегінде табиғатқа аса үлкен салмақ салуда. Осының салдарынан қоршаған табиғат ортасы барынша тозып барады. Табиғат байлығын орынсыз пайдалану, табиғи ортаны қалдықтармен былғау, генофонд пен биологиялық əртүрліліктің қарабайырлануы қоршаған табиғи орта мен адам өмір сүретін ортаның тозуына алып келуде. Табиғи байлықтарды тиімсіз пайдалану салдарынан қоршаған ортаның тозуына мысал ретінде Ə.Құсайынов жер ресурстарының аса азайып кетуін келтірді. Сөйтіп, жыл сайын шамамен 7 миллион гектар құнарлы жер əлемдік ауыл шаруашылығы айналымынан шығып қалуда. Бұл үдерістің негізгі себептері өсе түсіп отырған урбанизация, су жəне жер эрозиясы, сондай-ақ, химиялық (ауыр металдармен, химиялық қосындылармен былғану) жəне физикалық (тау, құрылыс жəне басқа да жұмыстар кезінде жер қыртысының бұзылуы) тозу болып табылады. Ə.Құсайыновтың пікірінше, ауаның шаң жəне газ түріндегі қалдықтармен былғануы үлкен алаңдатушылық туғызады. Өйткені, аталған шығарындылар минералды отындар мен биомассаның,

Өткен сенбіде Орталық сайлау комиссиясының отырысында Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауына шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушыларын аккредиттеу туралы қаулы қабылданды. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Халықаралық ұйымдар мен шетелдік байқаушыларды аккредиттеу жөніндегі қаулыны дауысқа салған отырыста Сыртқы істер министрлігінің ұсынуы бойынша 9 шет мемлекет пен 1 халықаралық ұйымнан 48 байқаушы ОСК тарапынан тіркелді. Олардың төртеуі – Норвегия Корольдігінен, үшеуі – Австрия Республикасы мен Сербия Республикасынан, Болгариядан жəне Литва Республикасынан екі-екіден,

сондай-ақ, таулы жəне құрылыс, сонымен қатар, басқа да жердегі жұмыстар кезіндегі тұтанулармен тікелей байланысты. Кандидат қоршаған орта проблемаларының ең басты қырларының бірі ретінде биологиялық əртүрліліктің азаюын атады. Жердің биологиялық əртүрлілігі 10-20 млн. түрмен бағаланады. Аталған салаға зиян қазірдің өзінде айқын сезіліп отыр. ХХ ғасырдың екінші жартысында генофондтың қысқару үдерісі тез жеделдесе, осы үрдіс сақталған жағдайда ХХІ ғасырда бүгінде Жер планетасында тіршілік ететін барлық түрдің бестен бірі жойылып кетуі ықтимал. Ə.Құсайыновтың пікірінше, бүгінде адам баласы, тұтастай алғанда, планетаның экологиялық дамуын басқару функциясын толықтай өз қолына алуға қабілетті. Кандидат экологиялық тепе-теңдікті сақтауға алғашқы қадам ретінде Жер сағаты акциясын қабылдау керектігін ұсынды. Жер сағаты акциясының мақсаты бүкіл планета бойынша жекелеген электр көздерін бір сағатқа сөндіру болып табылады. Бұл аса зор көлемдегі электр қуатын үнемдеуге мүмкіндік беріп қана қоймай, табиғатты адамның шаруашылық қызметінің залалды ықпалынан қорғауға жағдай туғызады. «Біздің команда осы акцияға қосылуға дайын», деді өзінің сөзінде Ə.Құсайынов. «Белкамит» ЖШС мен №7 қа лалық балалар емханасының еңбек ұжымдарымен кездесулерде, сондай-ақ, Ə.Құсайыновтың республикалық сайлауалды штабының жетекшісі Рүстем Жоламан сөз сөйледі. Р.Жоламан кандидаттың жоспарларында Қазақстанның бірқатар өңірлерінде болып, сайлаушылармен кездесулер өткізу жəне оларға өзінің сайлауалды тұғырнамасының негізгі бағыттарын жеткізу бар екенін атап көрсетті. «Қазақстан Республикасы президенттігіне кандидат Əбілғазы Құсайыновтың адам өміріндегі аса маңызды мəселелерге – экологияны сақтау мен планетамыздағы биологиялық əртүрлілік мəселелеріне назар аудару ниеті бар екенін тағы да қайталап айтқым келеді», деді өзінің қорытынды сөзінде президенттікке кандидаттың Республикалық сайлауалды штабының жетекшісі Рүстем Жоламанов. АЛМАТЫ.

ал Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландия Біріккен корольдігінен, Венгрия, Латвия, Словакиядан бірбірден, сонымен қатар, 18 мемлекеттен ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Миссиясының 30 байқаушысы аккредиттелді. Отырыстан кейін болған брифингте ОСК мүшесі Марат Сəрсембаев журналистерге осы жолғы президенттік сайлауға мыңға жуық шетелдік байқаушы қатысатынын айтты. «ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Байқаушылары миссиясының басшысы Корнелия Йонкер кемінде 400 байқаушы жіберетіндігін айтып отыр. ТМД

мисссиясы да өз байқаушыларының 400-ге жуықтайтындығын мəлімдеді», – деген Марат Сəрсембаев шетелдік байқаушылар тарапынан құжаттар келіп жатқанын жеткізді. Ал 2015 жылғы 30 наурыздағы жағдай бойынша Орт сай лауком халықаралық ұйымдардың үш Миссиясы (ЕҚЫҰ/ДИАҚБ, ТМД жəне ШЫҰ) мен 19 шет мемлекеттен 236 байқаушыны аккредиттеді. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министр лігі 19 мемлекеттен бұқаралық ақ парат құралдарының 98 өкілін аккредиттеді. Шет мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың байқаушыларын аккредиттеуді Ортсайлауком 2015 жылғы 20 сəуірге дейін жүргізеді.

ТҰРҒЫН СЫЗДЫҚОВ: Біздің ұстанымымыз – өзінің маңызын жоймайтын ғылыми коммунизмнің объективті іргелі заңдарынан айнымау

Президент сайлауы алдында əлеуметтік зерттеулер ұйымдары да белсенділіктерін арттыруда. Осыған дейін «Əлеуметтік зерттеулер институтының» жұмысы туралы жазған болсақ, енді «Демократия институты» да алдымыздағы сайлауға қатысты өзінің алғашқы болжамдарын жариялады. «Егемен Қазақстан».

«Егемен Қазақстан».

Байќаушылар аккредиттелді

Халыќ сайлауєа ќатысуєа дайын Жақсыбай САМРАТ,

Айнаш ЕСАЛИ,

ОРТАҚ ІСТІ АТҚАРАМЫЗ, БІЗДІҢ ҚАҒИДАТТАРЫМЫЗДЫ ӨМІРГЕ ЕНГІЗЕМІЗ, БІЗДІҢ БАҒДАРЛАМАМЫЗДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРАМЫЗ!

ҚКХП

Қазақстан Коммунистік Халық Партиясы

КНПК Коммунистическая Народная Партия Казахстана


www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

5

 Сайлау – 2015

Ортаќ істі атќарамыз, ґмірлік ќаєидаттарымызды жїзеге асырамыз Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенттігіне кандидат Тўрєын СЫЗДЫЌОВТЫЅ Сайлауалды Баєдарламасы Кіріспе

XIX ғасырда ғылыми коммунизмнің негізін салушылар – Карл Маркс пен Фридрих Энгельс тарихи тəжірибеге сүйене отырып, қоғамдық дамудың объективті заңдарын шығарды жəне азаматтық қоғамның жаңа ком мунистік формацияға өтетіндігін теориялық тұрғыда дəлелдеп көрсетті. Біз ғылыми коммунизм идеяларының сақталуы үшін үлкен қадам жасадық. Көпсатылы даму кезеңінен өттік. Партияда партиялық бақылаудың бюрократиялануына қарсы тұрудың, даму үрдістерін болжаудың, өзгермелі жағдайларға уақтылы жауап беретін тұрақты тетіктері жұмыс істейді. Бұлардың бəрі өмірдің қажеттіліктерінен туындайды, бұқараның жанды шығармашылығына сүйенеді. Марксизм-ленинизм – коммунистік партиялардың үндес, тұтас, ғылыми дəйектелген дүниетанымы. Өзінің болмысы жағынан шығар машылық үйрену жəне өмірмен ажы рамас байланыста бола отырып, марксизм үзіліссіз даму үстінде, жа ң аны, ғылым да муындағы жаңаша мə лі меттерді жи нақтау негізінде толығады. Марксизмнің өзара үйлесімді байланыста болатын негізгі құрамдас бөліктері болып диалектикалық жəне тарихи материализм, экономикалық оқу мен ғылыми коммунизмнің теориясы саналады. Диалектика, Маркстің түсінігінде жəне Гегельге сəйкес, өзіне танымның шығуы мен дамуын оқып-үйрене жəне ортақтандыра отырып, өзінің керегін теңдей алғанда тарихи тұрғыдан қарастыруға тиіс. Ол бүгінде таным теориясы, гносеология деп атайтынды қосады. Марксизмнің күші мен өміршеңдігі, одан шегінудің қауіптілігі тарихи дамудың барлық сатыларында дəлелденді. Марксистік философия коммунизмнің философиялық негіздемесі ретінде көрінеді. Ол объективті шындықтың дамуының жалпы заңдарын зерттейді жəне олардың əрекеттері тұрғысынан – коммунизм біреудің тілегінен емес, тарихи үдерістің табиғи қадамынан туындайтынын көрсетеді. Мұның соңғысы қоғамдық ұйымдардың бір түрінен екіншісіне қозғалысын, демек, капитализмнен коммунизмге өту дегенді білдіреді. Маркстік-лениндік теорияның мақсаты əлеуметтік теңдік пен адамзаттың аса оңтайлы, нағыз адамгершілікті ұйым – коммунистік қоғамдық-экономикалық формация қалыптастыру үшін қандай жағдай керек екенін айқындау мен жолдарын көрсету болып табылады. Бұл – өмірді дұрыс ой елегінен өткізіп, іс-қимылдың тиімді стратегиясы мен тактикасын белгілеуге мүмкіндік беретін аса қуатты рухани, интеллектуалды ілім. Энгельс атап өткендей, саясатта тек ашық талдау ғана деректер шырғалаңынан шығаратын дұрыс жолды айқындай алады.

Негізгі қағидаттар

XXI ғасырда бірқатар мəселелер туындайды. Шетелдік əлемдік-жүйе дағдарыстық жағдайға енді: қоғамның жаңаша даму түрі іздестірілуде. Қазіргі Батысқа тəн негізгі сипат – экономикада, қаржыда трансұлт тық корпорациялар өктемдік ететін жаһандану дəуірінде постиндустриялық даму сатысына еніп, байлар мен кедейлер табына бөліну. Басқаруға келмейтін демографиялық үрдістер, босқындар санының көбеюі гуманитарлық апатқа əкелуі мүмкін. Қоғамның жаппай компьютерленуі, əсіресе, батыстық электронды БАҚ-тар қоғамдық сананы билеп, индивидуализмді адамдар арасындағы қатынасты үзу үшін пайдаланса, бұл планетаның мəдени қабатының тоқырауға ұшырауына алып келуде. Тек коммунистер ғана емес, сонымен бірге, ірі саясаткерлер мен

экономистер жəне ғалымдар батыстық қоғамды əділетсіз деп есептейді. Адамзатты түрлі халықтардың, адам мен табиғаттың мүдделерін тең дəрежеде үйлестіретін даму үстіндегі коммунистік идея ғана құтқара алады. Планетамызда қанат жайған батыстық өмір салты өзіне тəн заңдарды, қарама-қайшылықтарды, əлеуметтік жараларды барынша кеңінен тарату үстінде. Он да дұшпандық, оның ішінде буржуазиялық негізде құрдымға жіберетін үрдістер туындататын жаңа, бұрынғыдан прогресшіл қоғамдық қатынастар айқын көрініп отыр. Осының бəрін ой елегінен өткізіп, қажетті қорытынды шығаратын кез келді.

Негізгі мақсаттар

Қазақстанның Коммунистік халық партиясы – коммунистік идеяны қолдаушы азаматтардың ерікті ұйымы. Біз қоғам дамуының біртұтас материалистік теориясы ретіндегі марксизм-ленинизмнің ғылыми жəне идеологиялық негізінде əрекет етеміз. Коммунистер үшін марксизм – қоршаған əлемдегі өзгерістер негізінде үнемі даму үстіндегі əрі қоғам дамуындағы жаңа деректер мен құбылыстарды жинақтап, игеретін шығармашылық ғылым. Бүгінде коммунистер өзде рінің идеялық-теориялық мұраларын сақтаулары тиіс. Бірақ ескі қағаздарды сақтайтын архивариустар сияқты болмауы керек. Мұраны сақтау – жаңа жағдайларда ескі түйіндерді қайталау дегенді мүлдем білдірмейді. Мұраны шынайы сақтау дегеніміз – оны ұдайы өсіріп отыру мен коммунистер алдында тұрған міндеттерді шешуде ұтымды пайдалана білу. Біз қашанда өткен күннің қалдықтарына аяқ артпай, шынайы өмірді, нақты деректерді есепке алып отыруымыз керек. Партияның құрылымы мен қызметін ұйымдастырудың қағидаты – партиялық бұқараның басымдылығы маңызды болып есептелетін демократиялық орталықтандыру. Партиялық бұқара – партияның негізі. Партияның стратегиясы мен тактикасын, шешімдері мен қаулыларының жобаларын дайындау, олардың орындалуын бақылау, қателіктер мен кемшіліктерді түзету төменнен басталуы керек. Ал орталыққа қабылданған шешімдердің орындалуын ұйымдастыру, партия

құрылымының бірқалыпты қызметін қамтамасыз ету жүктеледі. Қазақстанның Коммунистік халық партиясы – лениндік түрдегі партия. Қазақстанның Коммунистік халық партиясы халықаралық коммунистік қозғалыстармен белсенді ынтымақтастыққа ұмтылады. Қазақстанның Коммунистік халық партиясының қызметі ғылыми социализм идеясын, марксистік-лениндік оқуды жəне прогресшіл қоғамдық ойларды негізге алады. Қойылған мақсаттарға жету үшін марксизм-ленинизмді жəне Қазақ станның Коммунистік халық партиясының бағдарламалық ережелері мен қызметін насихаттауды қамтамасыз ету қажет. Марксизмнің тамыры капитализмнің терең материалдық қатынастарында жатыр. Алайда, марксизмде əу баста ешқандай таза рухани, интеллектуалдық негіз болмаған деген ой тумауы тиіс. Жаңа теория сияқты ол бірінші кезекте өзіне дейін жинақталған идеялық, ой-саналық арсеналдан бастау алуы тиіс болатын. Тақыр жерден, бұған дейін болған ілімдерді пайдаланбай ешқандай жаңа теория пайда бола алмайды. Бұл ілім адам ойы мен мəдениеті дамыған екі мың жылдан астам уақыттан бергі құндылықтарды шығармашылық жəне ғылыми електен өткізуге арқа сүйейді. Марксизм іс жүзінде сол кезге дейін адамзат ғылымда белгілі бір биіктерді бағындырмаса, пісіп-жетілген қоғамдық проблемалар жинақталмаса пайда бола алмайтын еді. Қалыптаса отырып, марксизм мəдениеттің ең басты игіліктерін оқып-үйреніп, жинақтап, сын тұрғысынан қайта қарап, қорытынды жасады. Марксизмнің əрбір құрамдас бөлігі бір мезгілде оларға сүйене жəне оларды түсінуге көмектесе отырып, басқа бөліктерімен тығыз байланысады. Жалаң тілек бойынша қандай да бір жеке бөлігін жұлып алып, басқаларына мойын бұрмауға, сонымен ғана шектелуге болмайды. Философиясыз марксизм тұрмыстың жалпыға ортақ заңдылықтары туралы сенімді біліммен ажырап қалар еді, сондықтан оны шынайы көрсете алмай, өзінің əдістемелік негізін жоғалтып алар еді. Саяси экономиясыз марксизм қоғамның өмір сүруі мен дамуының негізгі тетігін түсінбегендіктен, өзінде болып жатқан өзгерістердің себебін дұрыс түсіндіре

алмас еді. Ғылыми социализмсіз (коммунизмсіз) марксизм аяқталмаған күйінде қалар еді. Марксизмнің пайда болуы бұқараның азаттық қозғалысына түбегейлі өзгерістер əкеліп қана қоймай, адамзаттың қоғамдық санасында түбегейлі төңкеріс жасады.

Біздің пайымдауларымыз

Партия батыстық мəдениет пен құндылықтардың келеңсіз ықпалына ерекше назар аударады. Еуропа елдерінде қоғамдық тұтыну құрылымдарының қалыптасуы салдарынан пайда болған батыс мəдениетінің дағдарысы батыс өркениетінің əмбебап құндылықтар мен əлеуметтік өмірдің қалыптарын монополиялау талабына қарама-қайшы келеді. Батыстың кемшін тұсы мəдени салада анық байқалады. Себебі, тұтыну əлеуметтік феномен ретінде белгілі бір деңгейде өмірдің мəнін материалдық мүдделерге апарып тіреуге тоғыстыратын құндылықтар мен идеялар жүйесіне негізделген. Батыстық мəдениет бизнестің саласына айналды, оның жоғары критерийлері тек материалдық құндылықтар бола бастады. Батыстық билеп-төстеу мен жалған жаңашылдық ғасырлар бойы қалыптасқан жалпыадамзаттық, этикалық нормаларды моральдың сыртына соңғы кезекке ысырып тастады. Батыс адамы бірте-бірте адамгершілікті жақсылық жасауға парасатты ұмтылыс санаудан қалып барады. Оған кез келген жолмен ерекшеленіп, əсер қалдыру қажет, тіпті оған лайықты болмаса да өзіне көңіл аудартуға құштар. Бастысы, қандай жолмен болса да атақ пен ақшаға қол жеткізу. Бұл лайықсыз жоғары пайыздармен табыс табу сайысында батыстық бағытта тəрбиеленген адамдар кез келген жағымсыз ісəрекеттерге баруға əзір. Ештеңе, ешқандай моральдық шектеулер мен қағидаттар батыстық жалған мəдениет табысының елес құсын қуушыларды тоқтата алмайды. Адамгершілік құқықтық техниканың жұмысына айналуда. Сондықтан да жергілікті мəдениеттің əмбебаптығына деген батыстық сенім үш кемшіліктен зардап шегуде: ол

шынайы емес, ол моральға жат жəне ол қауіпті. Бірінші кезекте күшті соққыға батысқа еліктегіш жастар тап келуде. Оларға нақты шындықпен тайталасушы жалған топтардың көлеңкесінде біржолата қалу қаупі төнуде. Азғын өмір сүру салты, есірткілер, киноблокбастерлер, фастфуд, моральдық ұстанымдарды көзге ілмей-ақ жылдамдатып ақша табу – осылардың барлығы бүгінгі батыстық жалған мəдениет тудырған жаман індет. Осы заманғы батыстық өнер мазмұнсыз қарадүрсін эмоциялық деңгейге құлдырады. Осы заманғы батыстық өнерге, іс жүзінде, моральдық тұрғыдан қарағанда қылмыстық сипатқа ие шындықтан алшақтау, реализмге саналы қарсылық тəн болды. Ойдан шығарылған, зорлық-зомбылық пен адамгершіліктен ада əрекеттер үстемдік құрған, кері əсер туғызушы əлем қалыптастырылуда. Бұл батыстық адам санасына қатыгездікті сіңіруде, ол əдепті құртуға бағытталған модельді айқындайды. Принципсіздіктің шегіне шыққан мəдениет құралдары билеп-төстеуге айналды. Батыстық мəдениет өте төмен адам инстинкттеріне икемделді, адамдардың ең қарадүрсін тəн тоятын қанағаттандыруға көшті. Тегінде, қазіргі батыстық мəдениеттің тоқырауға ұшырауының басты мысалы ретінде кинематографты алуға болады. Кино Батыста негізгі өнер түріне айналды, батыс тұрғындары өмірінің барлық саласына əсер ете бастады. Бірақ фильмдердің мазмұны барлық батыстық қоғамды төменге қарай, яғни өзіне қанағаттанушылық тудырып, шыңырау түбіне сүйреуде, қарапайым адами құндылықтардан кері кетуде. Кинематографтың батыстық стандарттары зорлық-зомбылыққа жəне азғындыққа негізделген. Осыдан келіп дөрекі күшті, жағымсыз кейіпкерлердің өздерінің дегенін істеу құқын романтикаға айналдыру туады. Батыстық кинематограф зорлықзомбылыққа деген ұмтылысқа итермелейді, сөйтіп оны адамның ойына келмейтіндей эстетикаға ұластыруға тырысады. Батыстық мəдениеттің мұндай көңілге күдік ұялататын «жетістіктері» батыстық өркениет қозғалысының барлық бағыттарын күңгірттендіреді. Батыс мəдениетінде өзінің маңыздылығын жойған əдебиеттің басында да дəл осындай жағдай. Ол кинематографтың ықпалына түсіп, зорлық-зомбылықты жəне жалпы қоғамдық əрекетсіздікті үгіттеуде. Оның интеллектуалдық жəне эстетикалық деңгейі өте төмен, ал моральдық тұрғыдан бұқараны аздырудың, іріткі салудың құралына айналды. Батыста жарыққа шығатын кітаптардың көпшілігін жазу үшін ақылдың да, ерекше əдеби дарынның да, күштің де қажеті шамалы. Бұл шығармалардың мазмұнына қарағанда мораль тұрғысынан қауіпті шатпақтардың авторларына кəдуілгі көкейге қонымды ақылдың өзі қажет етілмейді. Кітаптар əдеби шығармашылықтың өлшемдері бойынша емес, қаржылық табысы, газеттердегі дүрлігу, автордың əлеуметтік мəртебесі, тағы басқалар арқылы бағаланады. Ешқандай мəдени құндылығы жоқ, адам бойында жарқын сезім туғыза алмайтын жербауырлаған əдебиет алдыңғы қатарға шығып алды. Нарықтық баға эстетикалық бағаны ысырып шығарды. Шығармашылық тұлғаның ауқымы алдыңғыларымен салыстыру арқылы емес, оның нарықтық табысы арқылы айқындалатын болды. Мəдени шығармаларға эстетиканы, моральды, ағартушылықты жəне гуманизмді басшылыққа алмайтын батыстық масс-медианың жалған

сарапшылары төреші болды. Батыста барлық істі бизнесмендер мен массмедиа өкілдері өз қолдарына алған кезде дарын мен жұмыс қабілеттілігі ысырылып, артта қалды. Терең, ойлы шығармалар ешкімге қажетсіз болып қалды. Оларды шынайы рухани құндылықтармен ешқандай байланысы жоқ комикстер, спецификалық жалған əдебиет ауыстырды. Батыстық мəдениетте көбіне даралануға ерекше мəн беріледі. Адамның барлық іс-əрекеттері өзіне бағытталған. Адамның социумнан тыс өзін өзі дамытуға қабілетсіздігі, тиімді еңбек атқара алмайтындығы белгілі болса да, қоғам үнемі тысқары қалып отыр. Эгоцентристік даралық жаңа батыстық дəстүрдің ізін жалғастырушылардың мінезқұлқындағы басты сипаттың бірі болып саналады. Тұрмыстық мəдениетте фастфуд тұрпайы индивидуализмнің нағыз сыйықсыз түріне айналды. Өкінішке қарай, батыстық бұл термин барлығына таныс болды. Осындай тағамдарды пайдалану ұрпақтың генотипіне келеңсіз əсер етуі мүмкін. Мұндай тамақтарды жеу кейінгі ұрпақ генотипіне кері əсер етуі əбден мүмкін. Тұтастай алғанда, бұдан барлық Батыс зардап шегуде – семіздік, қандағы қант мөлшерінің ұлғаюы, жүрек аурулары, көру, есту, қозғалыс органдарындағы ақаулар. Мұның бəрі фаст-фудтың шірік залалдары. Батыстық тағамдар – гамбургерлер, хот-догтар, картоп фриі, газдалған сусындар мен осы сияқты тамақтардың калориясы жоғары, құрамында май мен қант өте көп мөлшерде. Батыстық тез тамақ дайындайтын өндіруші алпауыттар өздерінің рецептерін қатаң құпияда ұстауы тегін емес. Егер қарапайым адамдар рұқсат етілмеген əдіс-тəсілдермен тіпті жеуге жарамсыз тамақтардың фаст-фудты дайындауда қолданылатынын білсе, олар бұдан бас тартар еді. Мұндай тағамның пайдасы оның сыртқы сипаты мен жасанды дəміне бағытталған. Гамбургерді ықыласпен жейтіндердің одан алатын барлық калориялары ешқандай пайда əкелмейді. Керісінше, артық май жиналуына əкеледі. Сонымен бірге, фаст-фуд – холестериннің қоры. Бұл дегеніміз, адам өміріне қауіп төндіретін, ракты тудыратын канцерогендер. Бұл – ағзаның тəуелділігін тудыратын, біртіндеп улануына əкеліп соқтыратын, қауіпті əрі айқындалмаған улы заттар. Тіпті, бұл гендік деңгейде де белең алуы мүмкін. Кез келген батыстық адамға тез дайындайтын ресторандағы тамақтан гөрі үйде дайындалған фаст-фуд қауіптірек. Бұл тағам 2-3 минут ішінде қайнатылған суда дайындалады. Бұған көп ешкім мəн бере бермейді, алайда, ол – ерекше назар аударуды қажет ететін өте күрделі мəселе. Батыстық қоғамға фаст-фуд мəселесінің ішімдік пен темекі проблемаларымен қатар тұратындығын объективті түрде мойындау қажет. Айырмашылығы сол – темекі мен ішімдік жапсырмаларымен салыстырғанда фаст-фуд пакеттерінде денсаулыққа зиян келтіретіні ескертілмейді. Бұл батыстық мəдениеттің құлдырауына əкеледі, батыс қоғамын түрлі вирус тық патологиялық ауруларға шалдықтырады, адамгершіліктен ада болу, қарапайым этикалық нормаларды жоғалтуға соқтырады. Болашақта фаст-фуд индустриясы мен ойын-сауық саласының заманауи үрдістермен дамыған жағдайында келешек батыс ұрпағын күрделі мəселелер – семіздік, емі жоқ аурулар, мəдени тығырық жəне т.б. күтуде. Біздің сайлауалды тұғырнамамыз батыстық жалған мəдени құндылықтарды қабылдамауға негізделген. Қазақстан халқы біздің ұстанымдарымызды қолдайды деп үміттенеміз!

Жариялау ақысы ОСК арқылы республикалық бюджеттің жəне Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидат Т.Ы.Сыздықовтың сайлау қорының есебінен төленді.


6

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

● Сайлау-2015

ХРОМТАУ. 29 наурызда «Менің Қазақстаным» пойызы Ақтөбе облысының Хромтау қаласына келіп тоқтады. Вокзал басы ығы-жығы халық. Əдемі əуен əуелеп тұр. Бұл жерде де əдеттегідей жалынды сөздер айтылды. Ақжарылқап тілектер ақтарылды. Хромтау халқы атынан аудан əкімі Аязбай Османəлиев құттықтау сөз сөйлесе, пойыз «жолаушылары» атынан Ғазиз Телебаев өз ризашылығын білдірді.

Батысќа бет алєан керуен

(Соңы. Басы 1-бетте).

«Меніѕ Ќазаќстаным» пойызы Батыс ґѕірін аралауды бастады

Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

«Менің Қазақстаным» пойызы арнайы дайындалған жерлерде қоғамдық қабылдаулар өткізіп, онда тұрғындарға медициналық, əлеуметтік, құқықтық, сондайақ, ауылшаруашылық жəне кəсіпкерлік салалар бойынша консультативтік қызмет көрсетті. Бұл мəселелер бойынша 83 азамат қабылдауда болып, өздеріне тиісті қанағаттандырарлық жауап алды. Сондай-ақ, 200-ге тарта адамға дəрігерлік көмек көрсетілді. «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК қызметкері Əлібек Есенқұлов өздерінің жұмысы туралы былай деді: «Бүгінгі күнге дейін алдымызға талай азаматтар өз сұрақтарымен келген болатын. Ал Хромтауда кеңес сұрап аудан əкімі Аязбай Османəлиевтің өзі келді. Ол өзі басқарған ауданда халыққа қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін ХҚОға арналған интеграцияланған ақпараттық жүйе бағдарламасын орнату туралы ұсынысын айтты. Мен ол кісіге мониторинг бағдарламасын орнатуды ұсынып, ол үшін Инвестициялар жəне даму министрлігіне хат жазу керектігін түсіндірдім». Ə.Есенқұловтың айтуынша, бүгінгі күні ХҚО қызметіне мемлекеттік қызметтің тағы 35 түрі жоба ретінде қосылып отыр. Кешке Хромтау жұртшылығы Мəдениет үйінің алдындағы алаңда астаналық əншілердің концертін тамашалады. АҚСАЙ. Батыс Қазақстан облысындағы Бөрлі ауданының орта лығы – Ақсай қаласына «Менің Қазақстаным» пойызы діттеген уақытынан сəл кешігіңкіреп жетті. Себебі, Хромтаудан шыққан жол Ресейдің Илецк стансасы арқылы өтетіні белгілі. Дегенмен, екі ел арасындағы шекарада ешқандай проблема бола қойған жоқ. Асығыс келген астаналықтарды Ақсай жұрты көтеріңкі көң ілкүймен қарсы алды. – «Қарашығанақ кен орнымен аты əлемге

əйгілі Ақжайық өңіріндегі өндірісті қала – Ақсай көптеген ұрпақ өкілдеріне мекен болған Бөрлі ауданының орталығы, – деді аудан əкімі Марат Түсіпқалиев. – Қазақстан халқы Ассамблеясының жылына арналған «Менің Қазақстаным» пойызының біздің өңірге арнайы бағдарламамен келуі біз үшін үлкен құрмет. Ел басшылығы əрдайым ұлтаралық татулықты сақтай отырып, ұлт пен ұлысқа бөлінбей, бірлігіміз жарасқан ел болуға шақырады. Көпұлтты еліміз сияқты, біздің ауданымыз да бірлігі мен ынтымағы жарасқан түрлі ұлт өкілдерінің достық мекеніне айналып отыр. Барлық салада еңбек етіп жүрген түрлі ұлт өкілдері аймағымыздың көркеюіне сүбелі үлес қосып келеді...». Бөрлі ауданының əкімінен кейін сөз алған шешендердің сөздері «Бірлік бар жерде тірлік бар, теңдік бар жерде елдік бар» деген даналыққа шақырғандай болды. Бөрлі ауданы туралы бірер сөз айтатын болсақ, үстіміздегі жылы 80 жылдығын тойлағалы отырған ауданның негізі 1935 жылы құрылыпты. 2012 жылы Қазақстан Үкіметінің қаулысымен Ақсай қаласы моноқалалар тізіміне енген. Мұның өзі қаланың əлеуметтік-экономикалық дамуына игі ықпалын тигізген. «Менің Қазақстаным» пойызының Ақсай қаласындағы жұмысы сəтті басталып, сəтті аяқталды. Осы күні «Менің елім – Мəңгілік Ел» сурет-кітап көрмесі ұйымдастырылды. Қоғамдық келісім кеңесінің қабылдауында 35 адам болды. Құқықтық жəне əлеуметтік мəселелер, кəсіпкерлік жəне ауыл шаруашылығы мəселелері бойынша 53 адамға кеңес берілді. Дəрігерлердің қабылдауында 135 адам болып, оларға тиісті медициналық жəрдем көрсетілді. Кешқұрым «Менің Қазақстаным» пойызының əртістері Ақсай жұртшылығына үлкен концерттік бағдарлама ұсынды. Ақтөбе жəне Батыс Қазақстан облыстары.

«Мəѕгілік ел» – бабалар аѕсаєан мўрат Мұнан кейін ел тарихы мен елі мізде аталып өтетін биылғы басты мерейтойларға орай шешен: «Тарихын білмеген ұлттың болашағы бұлыңғыр. Мысалы, керемет үлкен еменнің тамыры терең болмаса, ол дауылға шыдап тұра алмайды. Бүгінгі күннің басты міндеті – тарихы сонау тереңнен басталатын халқымыздың өткенін ұмытпай, бүгінін бағалап, болашаққа нық сеніммен қадам басу. Ол жол – Нұрлы Жол, Мəң гілік елдің жолы. Биылғы өткізілетін Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы біздегі көптеген ұлт тар татулығының көрінісін айғақтап берсе, Конституцияның 20 жылдығы құқықтық тұрақтылығымыздың кепілі болмақ. Ал, Қазақ хандығының 550 жылдығы – еліміздегі бірліктің жəне ынтымақтың, тарихи сабақтастықтың көрінісі. Бұл аталған мерейтойлар көпұлтты халқы мыздың, қазақстандықтардың ортақ мерекелері. Осы орайда əдебиет жəне өнер қайраткерлеріне де зор жауапкершілік жүктеледі», деп тұжырды ойын. Қазақстанды шетелдерде танытуда көңіл марқайтар жетіс тіктеріміз аз емес. Үкімет басшысының орынбасары бұл ретте бірқатар іс-шаралардың атқарылғанын айтты. Ұлы Абайды шетелге танытудамыз. Мəскеуде, Бейжінде, Будапеште ақын ескерткішінің бой көтеруі соның жарқын мысалы болып табылады. Сол секілді Қазақстанның атын шетелдерге танытуда жекелеген мəдениет қайраткерлерінен драматург Дулат Исабеков, суретші Ер болат Төлепбаев, музыкант Айман Мұсақожаева еңбектері өлшеусіз екенін, сонымен қатар «Астана Опера» театрының гастрольдік сапарлары да табысты болғанын айтты. Бірақ бүгін бұл жетістіктермен тоқмейілсіп қалуға болмайды. Ол үшін осы бағыттағы жұмысты ЮНЕСКО сияқты халықаралық ұйымдармен, елшіліктермен бірлесіп, шетелдерде ұйымдастыруды жалғастыра беру керектігі назардан тыс қалған жоқ. Əдебиет пен өнерге тікелей Елбасының өзі қамқорлық көрсетіп, барынша жағдай жасап келеді десек, мұның дəлелі ретінде мысалы, қаламгерлердің қаламақысы, мемлекеттік стипендия, мемлекеттік наградалар, баспанамен қамтамасыз ету, т.с.с. бірталай мəселелерді айтуға болады. Əдебиет пен өнер адамдарына мұндай қолдаулар облыс, аудан əкімдері тарапынан да жоқ емес. Зиялы қауым өкілдерінің алдында Тəуелсіз Қазақстанды əр алуан жанрда жырлау мақсаты тұрғанын шегелей келіп, Бердібек Машбекұлы «Мəңгілік ел» идеясын үштұғырлы тілмен сабақтастыра ой өрбітті. «Үштұғырлы тіл жай ғана əдемі тұжырымдама немесе

Нўрлы Жол – болашаќ баєдары (Соңы. Басы 1-бетте). Бірақ сол кездің өзін де Ел басы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Жол картасы» бағдарламасының арқасында Қазақстан қиын кезеңнен қымсынбай өткенін тілге тиек етті. Ендеше «Нұрлы Жол» бағдарламасы да қазір гідей əлем экономикасын тұ рақсыздық жайлаған шақта еліміздің еңсесін түсірмей, əлауқатын төмендетпеуге кепіл боларына мол сенім бар екендігін алға тартты. Ол сонымен қатар, қатысушыларды форумның ашылуымен құттықтап, жұмыстарына сəттілік тіледі. Форум тізгінін бұдан əрі

«Қазақстан-2050» жалпыұлттық қозғалысының төрағасы Данат Жұмин қолға алды. «Біздің еліміздің басты жалпыұлттық мақсаты – дамыған отыз елдің қатарына кіру. Сол дамыған мемлекеттердің сондай деңгейге жету себептерінің бірі – Үкімет пен қоғам арасында ел болашағы жайында ашық əңгіменің болуы. Бүгінгі шарамызға Үкімет пен ұлттық компаниялардың өкілдері, еліміздің түкпір-түкпірінен келген белсенді жастар қатысуы аса маңызды», деген ол қатысушыларды ашық пікір алаңында еркін ой бөлісуге шақырды. Шындығында жиынға еліміздің барлық аймақтарынан ғылым, бизнес,

білім, медицина, өнеркəсіп жəне коммерциялық емес секторлардың жас кəсіпқой мамандары келген екен. Форум барысында еліміздің «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатының басым бағыттары талқыланды. «Қазақстан-2050» жалпыұлттық қозғалысы іске қосылған 1 жыл 3 айдың ішінде «Қазақстан-2050» Стратегиясының мақсат-міндеттеріне бағытталған 16 жоба жүзеге асырылған. Жыл басынан бері 3 жоба іске қосылды. Олар «Қазақстанда жасалған» акциясы, «Нұрлы Жол» бағдарламасының аясында жастарды жұмыспен қамту жобасы жəне республикалық эсселер байқауы. Қозғалыстың ең ірі жобаларының бірі биылғы жылы «Нұрлы Жол» бағдарла ма сы аясындағы алып құрылыстарға жастарды тарту болып отыр. Бүгінгі таңда жастардан 3 мың 566 өтініш түскен. Форум аясында тұрғын үйдің қолжетімділігі мен сапасы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғырту, бизнесті қолдау мен дамыту, білім беру мен жұмыспен қамту мəселелері бойынша үш пікірталас алаңы ұйымдастырылды.

тілдік саясаттың жаңа формасы ретінде пайда болған жоқ, ол – өмірлік қажеттіліктен туындаған игілікті идея. Қай заманда болсын, бірнеше тілді меңгерген мемлекеттер мен халықтар қарыштап дамуда. Сондықтан үш тілді – мемлекеттік тіл, орыс тілі жəне ағылшын тілін игергеніміз өте дұрыс», деп атап көрсеткен Үкімет басшысының орынбасары форумға қатысушыларды еліміздегі тыныштық пен тұрақтылықты, экономикалық дамуды, ұлтаралық татулықты ту етіп көтеріп, бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ жолында Елбасының айналасына топтасып, «Мəңгілік ел» мұраты жолында еңбек етуге шақырды. Мұнан кейін мінбеге Мəдениет жəне спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы шығып, форумды өткізудегі мақсатқа тоқталды. «Тамыры тереңге жайылған еліміздің бірлігі мен берекесі тарқаған емес. Ұлт пен ұлыстың татулығы бүгінде қоғамдық ынтымақтастықты сақтап отыр. Байтақ елде жұрттың бірлігі бұзылмай, тату-тəтті өмір сүріп жатқандығы біз үшін үлкен мақтаныш. Осы емес пе еді ата-бабаларымыздың арманы! Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев: «Дүние де тəуелсіз Қазақ елі бар. Əлемде егемен Қазақстан бар. Оның көп ұлтты, тату, ынтымақшыл халқы бар. Қуатты экономикасы, сенімді саяси жүйесі бар. Ең бастысы, бүгіннен нұрлы, бүгіннен кемел болашағы бар. Сол күнге берік сенім бар!» десе, «Мəңгілік ел» идеясы арқауындағы жұмылдырушы құндылықтар – азаматтық теңдік, еңбексүйгіштік, адалдық, оқымыс тылық пен білімді қастер тұтудың рөлі «Нұр Отан» партиясының XVI съезінде ерекше атап өтілді. ...Кез келген ел өз келешегін өскелең ұрпағымен байланыстырады. Бұл орайда Сарыарқа төрінде мəдениет, білім ордалары,

əлеуметтік нысандар, əсем ғимарат тар, театрлар, кітапханалар, мұражайлар бой көтерген Астана –Тəуел сіз ді гіміздің бойтұмары атанды. Білімге, өнерге құштар өрендер үшін Астана ел өміріндегі тарихи оқиғалар тізбегінен орын алатыны анық. Бұл – сан қилы кезеңдерді басынан өткерген халық үшін ерлік пен өрліктің биік шыңы. Мəңгілік ел... Мəңгілік Қазақстан... Ата-бабаларымыздың мəңгілік арманы, мəңгілік аңсары болатын. Ертеңгі жарқын күннен үмітті біздің елдің ұраны да, жырəні де сол болуға тиіс. «Мəңгілік елдің» жеті қағидасы біздің дамуымыздың арқаулық құндылықтарын, Қазақстан халқының ортақ мүддесі мен тарихи тағдырын айшықтайды. Себебі, Мəңгілік ел мұратына жету ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығының көрінісі арқылы жүзеге асатындықтан да Мемлекет басшысының халықтың үш буынына сөз арнауы кешегі тарих қойнауындағы бабалар үнін тағы да жаңғыртқандай əсер қалдырды», дей келіп, бабалардың ерлігі, бүгінгі буынның ерен істері жəне жас ұрпақтың жасампаздығы арасында сабақтастық болса ғана, Мəңгілік елге даңғыл жол ашылатынын айтты. Министр Қазақстанның мəдениет саласындағы ұзақ мерзімді дамуының негізгі бағытын өткен жылы Елбасының Жарлығымен қабылданған Мəдени саясаттың тұжырымдамасы айқындайтынын, мұндай маңызды құжат тəуелсіздік жылдарында алғаш рет қабылданып отырғанын жеткізді. Мəдениет дегенде адамдардың ойына алдымен демалыс жəне ойынсауық саласы ретінде қалыптасып кеткен ескі көзқарастан арылар сəт əлдеқашан жеткенін ескерте келіп министр, мəдени саясаттың маңызды басымдықтарының бірі – сұранысқа ие жəне бəсекеге

қабілетті өнім жасау қажеттігіне көңіл бұрғызды. Сондай-ақ, танымал төлтумаларды, елдің туристік тартымдылығын қалыптастыру арқылы мəдениет саласының экономикалық тиімділігін арттыру мəселесі ой өзегіне арқау етілді. Əдебиет жəне кітап шығару саланы дамытудың маңызды бағыты десек, осы істе ұлттың тіліне артылар жүк ерекше екенін еске салған Мəдениет жəне спорт министрі: «Елбасы Н. Назарбаев: «Біз еліміз үшін, жұртымыз үшін тарихымызды, мəдениетімізді, санамызды, ғұрпымызды өзіміздің тіліміз арқылы ғана жеткізе аламыз» десе, сөз зергері Мұхтар Əуезов бір сөзінде: «Ұлттың тілі – сол ұлттың жаны, жан дүниесі. Ол жүректі соқтыртып тұрған қан тамыры сияқты. Егерде қан тамыры жабылып қалса, жүрек те соғуын тоқтатпай ма?!» деуінде үлкен мəн жатыр» деп, қазақ тілі – мемлекетіміздің барлық азаматтарын біріктіретін қуатты құралға айналуы тиістігін айтты. Бүгінде «Астана Опера» театры туралы айтқанда, кеудені қуаныш сезімі билейді. Шет елдердің айтулы сахналық алаңдарында классикалық өнер өзегіне айналған қара шаңырақ гастрольдік сапарлардан нəтижелі оралып жүр. Бұл ретте əртістеріміздің қазір əлемдік шақыруларға ие бола бастағаны сөз етілді. Қазір Мəдина Басбаеваны, Əйгерім Бекетаеваны, Алан Бөрібаевты жəне басқаларды шетелдің көптеген мемлекеттері мойындайды. «GlobalArt» халықаралық корпорациясымен қол жеткізілген келісімдердің нəтижесінде үстіміздегі жылдың қаңтарында Еуропаның ең үлкен театрларының бірі – Италияның Генуя қаласындағы «КарлоФеличе» театрында «Астана Опера» балет труппасының гастрольдерінің сəтті өткені туралы басылымдар жарыса пікір жазып жатты. Министр

өз сөзінде шетелде ұжымның толық құрамда өнер көрсетуі алғаш рет бюджет қаражаты емес, шақырушы тараптың есебінен болғанын айрықша атап өтті. Форумда мəдениет жəне өнер қайраткерлері, ғылым-білім саласы майталмандары «Мəңгілік ел» идеясы туралы, саланың өзекті мəселелері бойынша өз толғаныстарын ортаға салды. Парламент Сенатының депутаты, Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалин қаламгерлер «Мəңгілік ел» идеясын жүзеге асыру мақсатында аянбай тер төге беруге тиіс екенін тілге тиек етсе, Қазақстан халқы Ассамблеясы Кеңесінің мүшесі, белгілі ғалым Асылы Осман қазақ тілі келешекте өзге этнос өкілдерін бір шаңырақтың астына топтастыратын бірлік күшіне айналарына сенім білдірді. Өнер университетінің ректоры, Еңбек Ері Айман Мұсақожаева бүгінде Қазақстанды өнері арқылы бүкіл əлем мойындай бастағанын алға тартса, республикалық «Казахстанская правда» газетінің басқарма басшысы Александр Тараков «Мəңгілік ел» идеясын ауыл шаруашылығындағы бүгінгі жетістіктермен сабақтастырып ой өрбітті. Тарих ғылымдарының докторы, профессор Виктор Зайберт, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры Əшірбек Момынов, мемлекеттік «Есік» тарихи-мəдени қорық мұражайының директоры Гүлмира Мұхтарова Елбасы идеясының Қазақстан келешегімен байланысты тұстарын тарқата əңгімеледі. Маңғыстау облыстық Н.Жантөрин атындағы қазақ музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі Гүлсина Мірғалиева «Мəңгілік ел» идеясы туралы ойларын айтумен бірге өңірлік театрға жаңа ғимарат керек деген өтінішін Үкімет басшысының орынбасары Б.Сапарбаевтың қаперіне салуды ұмытпады жəне бұл мəселеге орай Премьер-Министрдің орынбасары тарапынан тиісті жауабын алды. Республикалық корей музыкалық комедия театрының əртісі Антонина Пяк лебізіне де əріптестері қолдау білдірді. «Мəңгілік ел – елдің біріктіруші күші» шығармашылық зиялы қауым форумының қорытындысы бойынша қатысушылар Елбасы атына қарар жолдады. Мұнда «Мəңгілік ел – елдің біріктіруші күші» республикалық форумының маңыздылығы жəне ел Президентінің «Мəңгілік ел» ұлттық идеясының негізгі рөлі туралы ортақ шешімге келгендігі атап өтілді. Құжатта: «Біздің еліміз табысты жəне өркендеген болашаққа талпынады. Қазіргі таңда біз – шығармашылық зиялы қауымның өкілдері барлығымызды біріктіретін таусылмас бұлағына айналған «Мəңгілік ел» жалпыұлттық идеясының терең мағынасын түсінуіміз қажет», деп атап өтілген. Алдағы ел Президентін сайлау қарсаңында форумға қатысушылар еліміздің зиялы қауым өкілдері атынан Нұрсұлтан Əбiшұлы Назарбаевтың кандидатурасын бірауыздан қолдайтындықтарын білдірді. ––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

ƏБІЛҒАЗЫ ҚҰСАЙЫНОВ:

ТАБИҒАТПЕН ҮЙЛЕСІМДІ ӨМІР СҮРУ

ЌАУІПСІЗ ЭКОЛОГИЯ, ЌАУІПСІЗ ҐНЕРКƏСІП, ЌАУІПСІЗ ҐМІР – МЕНІЅ ЌЫЗМЕТІМНІЅ НЕГІЗІ МІНЕ, ОСЫЛАР.


www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

7

 Сайлау – 2015

Экологиялыќ жəне ґнеркəсіптік ќауіпсіздік – біздіѕ басты міндетіміз Ќазаќстан Республикасыныѕ Президенттігіне кандидат Əбілєазы Ќалиаќпарўлы ЌЎСАЙЫНОВТЫЅ Сайлауалды Баєдарламасы Құрметті сайлаушылар! Үстіміздегі жылдың 26 сəуірінде Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауы өтеді. Сайлау – өміріміздің маңызды мəселелеріне қоғам назарын аударту мүмкіндігі. Мен ұзақ жылдар бойы қалыптасқан өнеркəсіптік жəне өмірлік тəжірибеме, сондай-ақ мол еңбек өтіліме сүйене отырып, экология мен өндірістік қауіпсіздік мəселелеріне мемлекет пен қоғам тарапынан қажетті деңгейде көңіл бөлінбей келе жатқандығын айтқым келеді. Осы себеппен мен өз кандидатурамды ұсындым. Менің сайлауалды тұғырнамамның негізгі мақсаты – адам заттың дамуы аясында экологиялық тұрғыда қауіпсіз дамуға көшудің негізгі мəселелерін қарастыру жəне оны жүзеге асыруда экологиялық аспектілер мен өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселелерін ескеру қажеттілігін көрсету. *** XX ғасырдың екінші жартысы мен ХХI ғасырдың басы – бұрын болып көрмеген экономикалық өсу қарқынының кезеңі. Алайда, экономиканың қарқынды өсуі көбінесе қоршаған табиғи ортаның мүмкіндіктерін, оған əсер ететін шаруашылық ауыртпалықтарды тиісті түрде ескерместен жүзеге асырылып келеді. Табиғаттың ұтымды пайдаланылмауы, табиғи ортаның қалдықтармен ластануы, тектік қор мен биологиялық əртүрліліктің азаюы қоршаған табиғи ортаның жəне адамның өмір сүру ортасының нашарлауына алып келеді. Нəтижесінде қоршаған табиғи орта тозуға ұшырауда. Бүгінгі таңда озон қабатының бұзылуы, Əлемдік мұхит суының, жерлер мен топырақтың үстіңгі қабатының ластануы, адамның өнеркəсіптік қызметі нəтижесінде биологиялық əртүрліліктің жұтаңдану мəселелері өзекті болып табылады. Топырақтың азып-тозу үдері сінің нəтижесінде жыл сайын 7 млн. гектарға жуық құнарлы жер əлемдік ауыл шаруашылығы айналымынан шығады. Өсіп келе жатқан қалалану, су мен желден топырақтың мүжілуі, сондай-ақ химиялық (ауыр металдармен, химиялық қосылыстармен ластану) жəне табиғи (тау-кен, құрылыс жəне басқа жұмыстар кезінде топырақтың үстіңгі бетінің бұзылуы) тозу осы үдерістің басты себебі болып табылады. Атмосфераның тозаңды жəне газ тəріздес қалдықтармен ластануы үлкен алаңдаушылық тудыруда, олардың шығарылуы минералдық отын мен биомассаның жануына, сондай-ақ таукен, құрылыс жəне басқа да жер жұмыстарына тікелей байланысты. Биологиялық əртүрліліктің азаюы қоршаған орта проблемаларының негізгі аспектілерінің бірі болып табылады. Қазіргі уақытта Жердің биологиялық əртүрлілігі 10-20 млн. түр деп бағаланады. Осы салаға келтірілген нұқсан барынша қатты сезіліп отыр. ХХ ғасырдың екінші жартысында тектік қордың азаюы шұғыл өсіп кетті жəне қазіргі тенденция сақталған жағдайда ХХІ ғасырда ғаламшарда қазір мекендейтін

барлық түрдің бестен бірі жойылып кетуі ықтимал. Адам жаңартылмайтын табиғи ресурстарды тоздыруда əрі жаңартуға болатындай элементтердің өнімдеріне қауіп төндіруде. Биологиялық жəне əлеуметтік феномен ретінде адамның тəні мен ақыл-ой тіршілігі тəуелді болып табылатын табиғи ортасын адамның өзі өзгертіп отыр. Қоршаған ортаның ластануы барған сайын өткір, алаңдатарлық сипат алып барады. Сондықтан, бүгінгі таңда экология туралы биологияның бөлімі ретінде ғана емес, неғұрлым кең мағынада сөз ету қажет. Адамзаттың пайда болуымен жəне оның шаруашылық қызметінің дамуымен биосфера эволюциясында жаңа антропогендік фактор əрекет ете бастады. Адам биосфераны өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін пайдалана бастады. Адамның қоршаған ортаға ықпал ету деңгейі, бірінші кезекте, қоғамның техникалық жарақтандырылуына байланысты. Ол адамзаттың бастапқы даму кезеңінде өте аз шамада болды. Алайда қоғамның дамуымен, техникалық прогресс барысында жағдай түбегейлі өзгерді. XX жүзжылдық қоғамның табиғатқа ықпал ету ауқымын едəуір ұлғайтып, ғылым мен техниканың, технологияның сапалы жаңа қатынастарын қалыптастырды жəне адамзат алдына бірқатар барынша өткір мəселелерді қойды. Алайда, біз қоршаған ортаны өзгертуге қаншалықты ұмтылғанымызбен, Жердегі өмір табиғаттың қатаң заңымен дамып келеді. Сондықтан да, адамзат өркениеті де өзінің орнықты дамуын қамтамасыз ету үшін осы заңдар мен қағидаттарды ұстануға тиіс. Табиғатпен үйлесімді өмір сүру – Адамның Жерде өмір сүруінің негіз қалаушы қағидаттарының бірі. Көне заманның ұлы философтары табиғатқа тек оның заңдарына бағыну арқылы ғана билік етуге болады деп үйреткен. Алайда, көптеген фактілер адам мен табиғаттың бүгінгі өзара байланысын антропогендік экоцид ретінде, яғни табиғи мекендеу ортасын, оның ішінде өзінің өмір сүру жағдайларын адамның бұзуы деп сипаттауға негіз барын дəлелдейді. Сондықтан, біз бүгін экологияны

өз үйіміз туралы, яғни биосфера, оның даму ерекшеліктері жəне осы үдерістегі адамның атқарар рөлі туралы ғылым ретінде түсінуге жəне қабылдауға тиіспіз. Биосфераны дамыту заңдарын, оның азып-тозуының ықтимал себептерін түсінуге тиіспіз. Қоғам биосфераны дамыту заңдары бұзылмайтындай жүріс-тұрыс моделін қалыптастыруға тиіс. 20-шы ғасырдың басында-ақ белгілі жаратылыстанушы ғалым В.И.Вернадский айтқандай, адамзат ғаламның геология құраушы негізгі күшіне айналды жəне əйтеуір бір күні адам баласы Табиғаттың да, Адамның да одан əрі дамуы үшін өзіне жауапкершілік алатын уақыт туады. Адамның ақылға қонымды ісəрекетінің ықпалымен биосфера сапалы жаңа жай-күйге көшетіні Вернадский үшін айқын еді. Адамның ойы мен еңбегі ар қылы қайта құрылған бұл биос фе раның жаңа жай-күйін Вер надский ноосфера деп атады. Оның маңызды сипаттамасы əлеу меттік-тарихи жəне табиғат заңдарын оңтайлы үйлестіру негі зінде жүйенің жаһан дық тепе-теңдігін ұстап тұ ру болып табылады. Биосфера Жерде адам пайда болғанға дейін де болған əрі онсыз да тіршілік ете алады. Бірақ адамның биосферасыз өмір сүруі мүмкін емес. Адамзаттың жойылып кету қаупін төндіріп отырған жаһандық экологиялық қауіпті ұғыну əлем жұртшылығын қалыптасқан жағдайдан шығудың жаңа жолдарын іздестіруге мəжбүр етіп, орнықты даму тұжырымдамасын əзірлеу қажеттілігін түсінуге алып келді. Ноосферадағы адамзат ғаламшарда экологиялық тепе-теңдікті қалпына келтіру мен сақтауға апарар жолды табуға, табиғат пен қоғамды дағдарыссыз дамыту стратегиясын əзірлеп, іс жүзінде іске асыруға тиіс. 60-шы жылдардың соңында биоəртүрлілікті сақтау проблемасына ғылыми тəсілді қолдану туралы идеяның танымалдығы қайта артты, бұл табиғат қорғау аймақтарының əлемдік желісін құруда нəтижесін берді əрі оның негізінде халықаралық ынтымақтастық пен алмасу бағдарламалары дами бастады. Осы бағдарламалардың шеңберінде биологиялық əртүрлілікті

сақтаумен ғана емес, экологиялық үдерістерге мониторинг жасаумен де айналысуға болатын арнайы аймақтар құрылды. Дəл сол кезеңде үш арнайы аймақты: ядроны, аралық аймақты жəне өтпелі аймақты немесе жергілікті халықпен ынты мақтастық аймағын құрудан тұратын аймақтарға бөлу тұжырымдамасы ұсынылды. Осы кезеңде негізгі қызметі биологиялық əртүрлілікті сақтау мəселелері бойынша ұзақ мерзімді зерттеулер жүргізу болып табылатын биологиялық қорықтар құрыла бастады. Ерекше қорғалатын таби ғи аумақтарды өзіне бірік ті ретін биосфералық резер ват тардың əлемдік желісін құру, био əртүрліліктің шығын да рын азайту, экожүйенің құндылықтарын сақтау зерттеу нəтижелері болып табылады. Бүгінгі таңда биосфералық қорықтар желісі тəжірибе алмасу үшін өзгеше қозғалтқыш, білімдік жəне зерттеу бағдарламалары, экологиялық ахуалға талдау жасау үшін негіз болып табылады. Өкінішке орай, қазіргі уақытта адам экожүйенің басқыншыл элементі болып табылады, алайда саналы тіршілік иесі бола отырып, тек адам ғана биологиялық əртүрліліктің жəне тұтас алғанда, Табиғаттың бүлінуін тоқтата алады. Тұтас алғанда, ғаламшардың экологиялық дамуын басқару міндетін алуға Адамның қабілеті əбден жетеді. Міне, сондықтан экология бүгін тек биология шеңберінен шығып кетуі тиіс. Экология адамның қоршаған ортамен өзара іс-қимыл жасау проблемасын зерттейтін пəнаралық ғылымға айналуға тиіс. Адамның Табиғатпен өзара ісқимылының өзіне тəн ерекшелігі бар. Адамға ақыл-ой берілген, бұл артықшылық оған табиғаттағы өз орнын жəне Жердегі өз міндетін ұғынуға мүмкіндік береді. Бүгінгі таңда адамзат табиғи ортаға артық қысым жасамай жəне оны бұзбай социумның əл-ауқатын қамтамасыз етуге қабілетті ілгері дамудың жаңа парадигмасын қажетсінуде. Жақын арада алдыңғы қатарлы елдер жаңа ғылыми идеялар мен əзірлемелерді, жаһандық озық технологияларды,

биотехнологияларды жəне т.б. қолдануға негізделген жаңа технологиялық база қалыптастыруға көшеді. Біз де олардан қалыспауға тиіспіз. Экологиялық дамуға жоспарлы түрде өтуде экологиялық саясатты жаңғырту мəселесі мен азаматтық қоғам рөліне ерекше көңіл бөлінуге тиіс. Қауіпсіз экологиялық дамуға экономикалық жүйеміздің даму тұжырымдамасы қайта қаралғанда ғана қол жететінін айқын түсінгеніміз жөн. Атап айтқанда, экономикалық өсу экологиялық таза, қалдығы аз технологиялар арқылы жүзеге асуы тиіс. Мұндай технологиялар қоршаған ортамызға ұқыпты қарап, бəсекеге қабілеттілік дəрежемізді қарқынды түрде көтеруге жəне қоғамның əл-ауқаты мен өмір сүру сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Біздің басты міндетіміз – табиғи ресурстарды ұтымды жəне жоспарлы пайдалану, қоршаған ортаны ластанудан қорғау, мемлекеттік бақылаудың жоспарлы жүйесін енгізу, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға, қорғауға жəне қалпына келтіруге, болашақ ұрпақтың материалдық жəне мəдени қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған халықаралық жəне қоғамдық ісшараларды жүргізу. Сондай-ақ, білім беру рөлін жете бағаламай болмайды. Сондықтан жалпы білім беретін орта мектептерде міндетті пəн ретінде экология жəне қауіпсіз даму туралы ұғымдар негіздерін оқыту, сондай-ақ экологиялықағартушылық жұмыстарды тұрақты жүргізу экологиялық жəне өнеркəсіптік қауіпсіздік туралы білімді тарату өмірлік маңызы бар шаралар болып табылады. Біз экология туралы білімді, қауіпсіз жəне экологиялық өмір сүру қағидаттарын, табиғатты жəне өзімізді қоршаған жаратылысты аялап, сақтау қажеттілігі туралы білімді бойға сіңіруге тиіспіз. Экологиялық тепе-теңдікті сақтау мен өнеркəсіптік қауіпсіздік идеяларын таратуда азаматтық қоғам құрылымдары маңызды рөл атқаруы тиіс. Оның ішінде бұқаралық қоғамдық ұйымдар мен жастар қозғалыстарын, сондай-ақ кəсіби институттарды ерекше атап өткім келеді. Экология жəне табиғат қорғау ісі мəселелерінде азаматтық белсенділікті дамыту қажет. Адамдар экологиялық тепетеңдікті жəне табиғаттың бүлінбеген қалпын сақтау қажеттілігі туралы ойға өздері-ақ саналы түрде келуге тиіс. Адамның бүкіл шаруашылық іс-əрекеті қоршаған ортаға тигізер əсері тұрғысында мұқият талдаудан өтуі тиіс. Мұндай институттарды орталықта жəне өңірлерде дамыту сараптамалық қауымдастық пен азаматтық қоғамның экологиялық дамуды қамтамасыз ету аясында экономикалық жаңғырту жолдарын анықтау мен оларды жүзеге асыруға байланысты талпыныстарын нығайтуға септігін тигізеді. Бұл міндеттердің сəтті жүзеге асуын қамтамасыз ету дегеніміз азаматтық қоғам белсенділігінің басымдығы ретінде бұқара

халықтың экологиялық біліктілігін арттыру мен қауіпсіз дамуды қолдау бойынша Қазақстанда кең ауқымды қозғалыстың пайда болуын жəне осы тақырыптың мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдаудың негіз құраушы векторларының біріне айналуын білдіреді. Құрметті қазақстандықтар! Өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселелері өнеркəсібі дамыған барлық мемлекеттің тыныстіршілігінде маңызды болып табылады. Өнеркəсіптік қауіпсіздік техникалық регламенттерде, өнеркəсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету қағидаларында, əртүрлі нұсқаулықтарда жəне өзге де нормативтік-құқықтық актілерде белгіленген өнеркəсіптік қауіпсіздік талаптарын сақтауға бағытталған. Осы құжаттардың барлығы іске асырылуға тиіс. Тұтас алғанда, қоғам мен жеке тұлғаның өмірлік маңызды мүдделерін қауіпті өндірістік объектілердегі ықтимал апатты жағдайлардан қорғаудың жəне осындай апаттардың салдарын барынша азайтудың белгілі бір дəрежесіне кепілдік берілуге тиіс. Осындай жағдайлардың алдын алу үшін барлық қауіпті өндірістік объектілерде техникалық құрылғыларды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз етуге бағытталған ісшаралар кешені жүзеге асырылуға тиіс. Қауіпті өндірістік объектілерді пайдаланатын барлық ұйымдар өз қызметкерлерінің, объектілердің жəне қоршаған ортаның қауіпсіздігі үшін қамқорлық жасауға тиіс. Барлық кəсіпорындар өз жұмысын қоршаған ортаға зияны барынша аз болатындай етіп ұйымдастыруға тиіс. 2004 жылы елімізде «Техникалық реттеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданған болатын. Заңда өнім мен процестердің қауіпсіздігі туралы жəне өңірлік стандарттар мен сертификаттау туралы ережелер анық жазылған. Менің мақсатым – осы нормалардың ашық жəне дұрыс жүзеге асуына қол жеткізу. Өнім мен процестердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында кəсіпорындардың қызметін жүйелі түрде қоғамдық бақылауды қамтамасыз ету қажет. Техникалық регламент талаптарының орындалуы тек қағаз жүзінде ғана міндетті болып қалмауына қол жеткізуіміз қажет. Құрылыс жұмыстарын жүргізуде, өнеркəсіптік əзірлемелерді жасауда біздің бай табиғатымыз, біздің қайталанбас ландшафтымыз зардап шекпеуіне қол жеткізуіміз қажет. Құрметті сайлаушылар! Мен өз бағдарламамда сіздерге негізгі ойды – мемлекет өміріндегі таза экология жəне өнеркəсіптік қауіпсіздік қағидаттарының мағынасын жеткізуге тырыстым. Біздің ортақ міндетіміз – үшінші мыңжылдықтағы қауіпсіз экологиялық даму аясында ел дамуының жаңа, теңдестірілген моделін жасау.

Жариялау ақысы ОСК арқылы республикалық бюджеттің жəне Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидат Ə.Қ.Құсайыновтың сайлау қорының есебінен төленді.


8

www.egemen.kz

● Мемлекеттік мəселе

Жария ету ісі жаќсылыќќа бастайды

31 наурыз 2015 жыл

● Өзгеріс өлшемі – өндіріс

Комбинаттыѕ ќол жеткізген жетістіктері мен даму келешегі 2015 жылдың 27 наурызында Өскемен титан-магний комбинаты өзінің 50 жылдық мерейтойын атап өтті.

Бақыт СҰЛТАНОВ, Қаржы министрі.

Көлеңкелі экономикамен күрес – ол экономиканы дамыту үшін қосымша «қорек» іздестіру ғана емес, сонымен бірге оны сауықтыру міндеттерін шешудегі мемлекет қабылдайтын бүтіндей бір шаралар кешені. Экономикаға «көлеңкеден» тек қана заңды қатаңдату жəне санкциялар арқылы қаржы тартуға талпыныс жасау сыңаржақ қадам болатындықтан, мемлекет ынталандырушы тəсілдер қолданады. Рақымшылық жасау мен жария ету осындай шаралардың бірі болып табылады. Егер рақымшылық жасау ұғымы белгілі бір заң бұзушылықтар үшін жауапкершіліктен босатуды білдірсе, жария ету қылмыссыздандыру мақсатында заңдық күшіне енгізуді жəне ресми тануды білдіреді. Тəуелсіздіктің қысқа мерзімі ішінде Қазақстан Республикасы ішкі капиталды экономикаға тартуда бай тəжірибеге ие болды. Жария етудің негізгі міндеті əркезде де экономикаға көлеңкелі капиталды тарту жəне мүлікті заңдастыру болып келді жəне солай болып қала береді. Осылайша, нарық экономикасына көшуге байланысты өткен ғасырдың 90-шы жылдарында Қазақстанда оларға деген құқықтар тіркелмеген мүліктің үлкен көлемі жинақталды. Осыған байланысты мүлікті жария етуді жүзеге асыру қажеттігі туындады. Осылайша, кеңшарлар мен ұжымшарлардың ыдырауынан кейін жерге ие болған шаруаларда ол кездері өздеріне пай ретінде тиген техниканы, жер телімін заңдастырып алуға ақша да, заңды дайындық та болған жоқ. 2006-2007 жылдары жүргізілген жария ету халықтың қалың топтарына бағдарланды. Ал, 2014 жылдың қыркүйегінде басталған жария ету мемлекет алға қойған бірнеше мақсаттарды көздейді. Осылайша, ел аумағында орналасқан мүлікке ие болу құқығын заңдастыру бірінші міндет болып табылады. Бұл міндет қолайлы əлеуметтік ахуалға жағдай жасап, тіркелген мүлік банктерде жəне басқа жағдайларда кепілге қоюға мүмкіндік беретіндіктен халыққа айтарлықтай көмек көрсетеді. Екінші міндет заңды айналымнан шығарылған ақшалай қаржыны экономикаға тарту болып табылады. Үшінші – жаппай декларациялауға дайындау жəне шетелдерде мүлкі бар салық төлеушілерді есепке алу. Бүгінде жүріп жатқан жария етудің басты мақсаты – ол оларға экономиканы əртараптандыруға инвестор болу жəне қатысу мүмкіндігін бере отырып, халықтың жасырын активтерін экономикалық айналымға тарту. Жария етудің үшінші толқынын жүргізу барысында бұрынғы дəл осындай акциялардың тəжірибелері, сол сияқты, өзге елдерде жария етуді жүргізудің озық мысалдары ескерілетін болады. Əлемдік тəжірибеге, мəселен, италиялық тəжірибеге сəйкес, жария етілгеннен кейінгі ақшаның бір бөлігі ресми түрде шетелге кетеді. Италиядағы жария етудің ерекшелігі сол, бұл ұлттың шетелдерде өте үлкен диаспоралары бар, сонымен бірге, көптеген италиялықтар қос азаматтық алған. Іс жүзінде бұл Италияға өз диаспорасы арқылы өзге елдерден қосымша инвестициялар тартуға жағдай туғызды. Қазіргі кезде күшінде тұрған заңнамалар арқылы мемлекет инвестициялаудың төмендегідей құралдарын ұсынып отыр. Мəселен, жария ету субъектілерінің ұлттық холдингтердің, компаниялардың, банктердің, даму институттарының облигацияларын, «СамұрықҚазына» ҰƏҚ» АҚ-тың активтерін, «Халықтық ІРО» акцияларын сатып алуларына болады. Бүгінгі күні 140 млрд.теңгенің сыртында мүлік жария етілді, оның ішінде 29 млрд.теңге ақшалай қаржылар болып табылады. Қазіргі сəтте Қаржы министрлігі Ұлттық банкпен жəне екінші деңгейлі банктермен бірлесіп, жария ету субъектілері үшін инвестициялық межені кеңейту, сондай-ақ, акцияның тартымдылығын ынталандыру жəне арттырудың қосымша шараларын қабылдау мəселелерін талқылауда. Оның сыртында, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша жария ету субъектілерін құқық қорғау органдары тарапынан заңсыз қудалауға қатаң бақылау орнату мəселесі де қарастырылуда. Шетелдерде орналасқан мүлікті жария ету жария ету іс-шарасының маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Көптеген қазақстандықтардың алыс шетелдерде де, сол сияқты, жақын шетелдерде де жылжымайтын мүліктерінің бар екені еш құпия емес. Дегенмен, жаппай декларациялауды енгізу қарсаңында біз үшін шетелдердегі біздің азаматтарымыздың мүліктеріне қатаң есеп жүргізу аса қажет. Жаппай декларациялауда ондай мүліктерді міндетті түрде декларациялау шарасы қарастырылатын болады. Ол жағдайда жария етілген мүліктер бойынша оның қайдан шыққандығы туралы барлық мəселелер іс жүзінде күн тəртібінен алынып тасталады. Мұндай мүлікке ие адамдарға құқық қорғау органдарының да, мемлекеттік кіріс органдарының да субъектілерге қатысты ешқандай сауалдары туындамайды. Ал басқа мүлікке қатысты табыстарды алу көзі туралы сауалдар ашық күйінде қала бермек. Осыған байланысты мен барлық қазақстандықтарға аталмыш акцияның мүмкіндіктерін пайдаланып қалу жəне бұдан арғы жерде Отанымыздың игілігі үшін заңды түрде жұмыс істеп, өмір сүруге кеңес беремін.

«ӨТМК» АҚ шикізатты өндіруден бастап қосылған құны жоғары өнімді шығаруға дейін, сатылы біріктірілген əлемнің ірі титан өндірушілерінің бірі болып табылады. «ӨТМК» АҚ өнімінің жоғары сапасы жетекші халықаралық əуе-ғарыш компанияларының сертификаттарымен расталған. Комбинаттың тауарлық тізімдемесі келесідей негізгі түрлерді қамтиды: кеуекті титан, құймалардағы бастапқы магний, титан құймалар мен қорытпалар. «ӨТМК» АҚ өнімінің 100%-ы индустриялық дамыған елдерге экспортталады. Əлем нарығындағы қазақстандық титан үлесі шамамен 11%-ды құрайды, əуе-ғарыш саласында 17%-дан жоғары. 1954 жылы КСРО Министрлер Кеңесі Өскемен титан-магний комбинатының құрылысын бастау туралы өкім шығарды. Мемлекеттік сирек кездесетін металдар өнеркəсібінің ғылыми-зерттеу жəне жобалау институты (Гидремет) жəне Бүкілодақтық алюминий-магний институты (БАМИ) салалық институттарының жобасы бойынша құрылған ӨТМК Қазақ КСР титан-магний өнеркəсібінің бірінші жəне жалғыз өкіліне айналды. ӨТМК құрылысы Жаңа Согра кентінің тұрғын сілемін, теміржол қатынас жолдарын, көлік жолдарын, жөндеу-механикалық цех жəне басқа қосалқы цехтарды тұрғызудан басталды. Комбинатты салу кезінде Запорожье жəне Березники титан-магний комбинаттарының жұмыс тəжірибесі есепке алынды, ол ӨТМК-ні заманауи жабдықпен жабдықтауға жəне басқа кəсіпорындардан білікті кадрларды тартуға мүмкіндік берді. Комбинаттың қалыптасуында титан-магний саласының жетекші мамандары, ӨТМКнің алғашқы іргетасын салушылары ретінде металлургтердің жоғары біліктілігі ерекше маңызды болды. Комбинаттың бастауында тұрған буынның алдыңғы қатарлы ғылымитехникалық идеяларының арқасында жоғары сапалы «қанатты» металды алу технологиялары жаңартылды. ӨТМК өнімділігін жоғарылатуға өндірістің өнертапқыштары, жаңашылдары айтарлықтай үлестерін қосты. Комбинаттың іске қосылуына бар болғаны бір жыл өткенде, 1966 жылдың 26 наурызында титан-магний өндірісінің барлық қайта өңдеулері жұмысқа енгізілді. 1969 жылы ӨТМК жобалық қуаттылығына шықты. Комбинат металлургтерінің қалдықтардың кешенді өңделуі мен қоршаған ортаның ластануын төмендетуді қамтамасыз ететін төрт хлорлы титан, магний, хлор өндірісінің жаңа тиімділігі жоғары аппараттары мен технологияларын əзірлеуі КСРО Мемлекеттік сыйлығымен аталып өтті. 1990-жылдары Украина мен Ресейден титан шикізатының кооперативті жеткізілімдерінің тоқтауы комбинаттың алдында меншікті шикізат базасымен қамтамасыз ету қажеттілігін тудырды. Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстанның ірі индустриялық кешендерін жаңа нарық жағдайларында дамыту бойынша стратегиялық шешімдерінің негізінде ӨТМК директоры Б.Шаяхметовтың (1990-2013 жж.) бастамасымен, «1992-1997 жылдарға арналған Қазақстанның титан өнеркəсібін дамытудың бағдарламасы» əзірленді жəне қабылданды. Аталған бағдарламаға қатысты өзгертулер мен толықтырулар ҚР Үкіметінің «1996-2001 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының титан-магний өнеркəсібін дамыту туралы» қаулысымен бекітілді. Нақты негізге алынатын құжаттарға сəйкес, титан шикізаты көздерін өндіруді, жабдықтың дара қуаттылығын арттыруды жəне өнімді халықаралық стандарттарға сай сертификаттауды қоса, комбинатты дамытудың негізгі бағыттары мен кезеңдері анықталды. Шикізаттық тəуелсіздікті қамтамасыз ету мақсатында, «ӨТМК» Қазақстанда өнеркəсіптік маңызы бар үш титан кен орнының қорларын барлап бекітті. Олар: «Шоқаш», «Обуховское» жəне «Сəтбаев» еді. «Сəтбаев» кен орнының базасында 2000 жылы, «ӨТМК» АҚ қатысуымен «SatpayevskTitaniumMines LTD» ЖШС БК таукен кəсіпорны құрылды (2014 жылдан бастап – «Сəтбаев тау-кен байыту кəсіпорны» ЖШС). «Сəтбаев тау-кен байыту кəсіпорны» ЖШС (бұдан əрі – «СТКК») негізгі қызметі кеуекті титан өндіруге арналған шикізат-ильменит концентратын алу үшін ильменит кендерін өндіру жəне байыту болып табылады. 2005 жылға қарай кен-байыту фабрикасының құрылысы аяқталып, өнеркəсіптік пайдалануға қосылды. Бүгінгі күні «СТКК» ЖШС жақын орналасқан елді мекендер тұрғындарының 60%-дан астамын жұмыс орнымен қамтамасыз етеді. Бағдарлама аясында 2000 жылы «ӨТМК» АҚ Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың қатысуымен кеуекті титан мен титанның пигментті қос тотығын өндіру шикізаты болып табылатын ильменит концентраттарынан титан боқатын өндіру бойынша кен қыздыру кешенін пайдалануға енгізді. «ӨТМК» АҚ өз титан боқатын алуы титан өнеркəсібінің жергілікті шикізат қорларын кешенді игеру жəне құрамында титаны бар импортталатын шикізат үлесін төмендету негізінде дамытуға септігін тигізді. «СТКК» ЖШС тау-кен байыту кешенін құрумен жəне титан боқатын өндіруді іске қосумен «ӨТМК» АҚ өз шикізат базасы бар, əлемдегі ірі сатылы біріктірілген титан өндірушілерінің біріне айналды. Шикізат мəселесін шешумен бір уақытта өнімді өткізудің жаңа нарық тарын іздеу жүргізілді. Кеуекті титанның əлемдік нарыққа

қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін, «ӨТМК» АҚ өнімін əлемдік əуе-ғарыш компанияларының сертификаттауы қажет болды. Коммерциялық пайдалануға арналған сертификаттаудың бірінші кезеңі 1995 жылдан бастап 1998 жылдарға дейін титанның жетекші шетел өндірушілерімен өткізілді. Аудит нəтижелері бойынша сапа бақылаудың қолданыстағы жүйесі расталып, тауар өнімі сəтті сертификатталды. Екінші кезеңде, 2000 жылдан бастап 2003 жылға дейінгі уақыт аралығында əуе-ғарыш саласында пайдалануға арналған титанның жоғары маркалары сертификатталды. Кейінгі жылдары комбинат ИСО 9002 халықаралық стандартына сəйкестік сертификатына, AS 9100 жəне ISO 9001 америкалық əуе-ғарыш стандарттарына сəйкестік сертификаттарына ие болды. Өнім сапасына бақылауды күшейту мақсатында 2013 жылы «ӨТМК» АҚ орталық зертханасына əуе-ғарыш өнеркəсібіндегі өндірушілерді стандарттау жəне аккредиттеу бағдарламасы – «NADCAP» талаптарына сəйкестікке сертификаттау жүргізілді. Қазақстан Республикасының Үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламасының бірінші бесжылдығы аясында «ӨТМК» АҚ кейінгі технологиялық қайта өңдеулерді дамытуға, өндірісті түрлендіруге жəне инновацияларды енгізуге бағытталған жобаларды табысты іске асырды. 2010 жылы «ӨТМК» АҚ əуе-ғарыш секторында, мұнай-газ жəне өнеркəсіптің атом энергетикасы, химиялық өнеркəсіп, медицина тəрізді басқа салаларында пайдалануға арналған, вакуумдық-доғалық қайта балқыту əдісімен Қазақстандағы алғаш титан құймаларын жəне қорытпаларын өндіру цехының құрылысын аяқтап, пайдалануға енгізді. 2012 жылы жаңа цех жобалық қуаттылығына шықты. Нақты жобаны іске асыру комбинатқа шикізаттық бағытталудан қосылған құны жоғары өнім шығаруға ауысуға мүмкіндік берді жəне «Алтын сапа» байқауында «Индустриялық жетістік-2010» номинациясындағы сыйлықпен аталып өтті. Өндірістік тізбек жалғасы 2011 жылы ЛезАнсиз қаласында (Франция) титан құймалары мен қорытпаларын əуе-ғарыш, мұнай-газ өнеркəсібі, атом энергетикасы, өнеркəсіптің қорғаныс жəне медициналық салаларына арналған қақталған өнімге қайта өңдеу бойынша қазақстандық-франциялық бірлескен «УКАД» БК кəсіпорнын құру болды. Бірлескен кəсіпорынды құру «ӨТМК» АҚ жəне «УКАД» БК титан өнеркəсібінің əлемдік көшбасыларымен бəсекелестікке түсуге қабілетті, индустриялық байланысты, сатылы біріктірілген кəсіпорындар тізбегіне айналуға мүмкіндік берді. «УКАД» БК соғылмаларының 60% əуе кемелерін жасауға пайдалану үшін «Airbus» компаниясымен сертификатталған. «ӨТМК» АҚ «Airbus» компаниялар тобына титан бұйымдарының басты жеткізушісі ретіндегі маңыздылығын «УКАД» БК мен «Airbus» арасында 2011 жылы қол қойылған, 2022 жылға дейін «Airbus» іске асыратын: «А-320»/330/380», сонымен қатар, «А-350» бағдарламалары бойынша қақталған бөлшектер мен бекіткіш бұйымдар үшін титан жеткізу туралы ұзақ мерзімді стратегиялық келісім растайды. 2010 жылы «ӨТМК» АҚ əлемдегі ірі болат өндірушілердің бірі Оңтүстік Кореяның «POSCO» компаниясымен бірлесіп, Өскемен қаласында электрондық-сəулелік балқыту əдісімен титан дайындамалары мен құймаларын өндіру бойынша «Титаниум» БК ЖШС құрды. Жобамен жаңа зауыттың титан дайындамалары мен құймалары «POSCO» кəсіпорындарында, Оңтүстік Кореяның кеме жасау компанияларында кейіннен пайдалану үшін, сонымен қатар, энергетикалық өнеркəсіп, тұшытқыш қондырғылар жəне сумен жабдықтау үшін, суықтай илемделген жəне ыстықтай илемделген

титан табақтар мен құбырларға иленетіні қарастырылады. Зауыт 2014 жылдың 25 желтоқсанында Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың қатысуымен Ұлттық телекөпір аясында іске қосылды. Нақты жобаны іске асыру үшін, Астана қаласында өткен «Алтын сапа» сыйлығының лауреаттарын марапаттау рəсімінде Елбасы «ӨТМК» АҚ президентіне «Өндірістегі үздік инновациялар-2014» номинациясы бойынша сыйлық тапсырды. Дегенмен, комбинат алдағы кезде де өндірісті өркендете бермек. «ӨТМК» АҚ Директорлар кеңесімен бекітілген 2012-2022 жылдарға арналған даму бағдарламасында жаңа мақсаттар, бағыттар жəне комбинаттың даму кезеңдері аталған. Олардың ішінде – өндірістің бүкіл тізбегі бойынша негізгі технологиялық жабдықты түпкілікті жаңарту, өндірістік үрдістерді автоматтандыруды жетілдіру. «ӨТМК» АҚ-тың ішкі нарыққа шығуы – отандық титан өнімін газэнергетикалық қондырғыларын өндіруде жəне Қазақстанның мұнай-газ секторында пайдалану маңызды стратегиялық мақсат болып табылады. Қоршаған ортаға зиянды заттардың шығарылымын қысқартуға бағытталған табиғат қорғау шаралары кешенін реттілікпен орындау комбинатқа соңғы жеті жыл ішінде кен-металлургия саласындағы кəсіпорындар арасында жыл сайын өткізілетін, табиғат қорларын қорғау жəне еңбек қауіпсіздігі бойынша республикалық байқауда «Үздік мекеме, кəсіпорын» номинациясында тұрақты жеңімпаз болып қалуға мүмкіндік береді. Ол «ӨТМК» АҚ-тың ұжымының өндірістің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуді, қоршаған орта мен Қазақстанның табиғи қорларын қорғауды қамтамасыз ету бойынша жоғары жауапкершілік деңгейін растайды. Өндіріс қалдықтарын қайта өңдеу – «ӨТМК» АҚ-тың 2012-2022 жылдарға арналған даму бағдарламасындағы тағы бір маңызды міндет. «ӨТМК» АҚ-та шамамен үш мыңдай адам еңбек етеді. Кəсіпорынның басты байлығы – адамдар. Оның даму бағдарламасында еңбек жағдайларын жақсартуға жəне қызметкерлерді əлеуметтік қолдауды арттыруға ерекше мəн берілген. Бүгінгі күні қызметкерлерді əлеуметтік қорғау аясында еңбекақыға қосымша кəсіпорын əрбір қызметкеріне тамақтандыруды арзандатуға түбіртектерді, демалыс базасында қызметкерлердің жəне сауықтыру орталығында балалардың демалысын ұйымдастыру, ем алу жəне басқа да қамсыздандыру шығындарын өтеуді қамтитын 70 000 теңге көлеміндегі əлеуметтік пакетті қамтамасыз етеді. Осылайша, жыл сайын, комбинаттың шамамен 3 мың қызметкері жəне олардың отбасылары Бұқтырма су қоймасы маңындағы «Волна» демалыс базасында демалады. Балалардың демалыс орталығында жаз бойы қызметкерлердің 600-ге жуық балалары денсаулығын түзетеді. Комбинат басшылығы қызметкерлердің арасында спортты дамыту жəне саламатты өмір салтын насихаттау мəселелеріне ерекше назар аударады. Бұл мақсаттарда «ӨТМК» АҚта ойын, атлетикалық жəне теннис залдары жəне техникалық жабдықталған спорт кешені бар. Жаңа Согра кентінде жүгіру жолдарымен, спорт алаңдарымен, хоккей кортымен жəне мұз айдынымен жабдықталған «Титан» стадионы орналасқан. Сондай-ақ, жүзу бассейні мен сауна есігі келушілерге қашанда ашық. Комбинат Өскемен қаласының, Жаңа Согра кентінің жəне жақын орналасқан елді мекен тұрғындары үшін 2013 жылы Б.Шаяхметов атындағы медициналық орталықты салды. Жалпы ауданы 3,2 мың шаршы метрді құрайтын жəне құны 1 млрд. теңге тұратын бірыңғай ме дициналық орталық кешенінің құрамы консультациялық-диаг ностикалық емхана ғимаратынан жəне балшықты-су емханасынан тұрады. Медициналық орталық заманауи

жəне жоғары технологиялық медициналық жабдықпен жабдықталған. Мұнда əлеуметтікпрофилактикалық медициналық көмек көрсету, диагностика, оңалту жəне күндізгі стационар бөлімшелері бар. Қызметкерлерді əлеуметтік қолдау аясында қолданыстағы əлеуметтік пакетпен бірге тегін медициналық қызмет көрсету мүмкіндігін ұсынды. «ӨТМК» АҚ барлық инвестициялық жобаларын жəне өндірістік міндеттерін таяудағы жылдарға белгіленген жəне Қазақстанның үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламасында анықталған негізгі стратегиялық басым бағыттарға сəйкес іске асыратынын атап кеткен жөн. Комбинаттың жетістіктері мен өндірістік табыстары Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың тұрақты қолдауының арқасында мүмкін болды. Өз кезегінде, өндірістің серпінді өсуі, сонымен қатар, комбинат қызметкерлерін əлеуметтік қорғау жəне олардың əл-ауқатын қамтамасыз ету үшін «ӨТМК» АҚ «Қазақстан-2050» ұзақ мерзімді стратегиясы мақсаттарын ұстанады. Осы мерекелік күнде «ӨТМК» АҚ мəдениет үйі көптеген қонақтар, комбинат ардагерлері мен қызметкерлері үшін есіктерін ашты. Шақырылғандар арасында Қазақстан Республикасының Инвестициялар жəне даму министрлігінің, Кəсіподақтар федерациясының өкілдері, облыс əкімдігінің, қоғамдық жəне кəсіподақ бірлестіктерінің қыз меткерлері, шетелдік серіктестер бар. Ұжымның салтанатты кеші ба ры сында «ӨТМК» АҚ мерейтой қонақтарынан 50 жылдыққа арналған құттықтауларын қабыл алды. Қазақстан Республикасының металлургия өнеркəсібіне қосқан елеулі үлестері үшін Инвестициялар жəне даму министрлігі мен Шығыс Қазақстан облысының əкімдігі «ӨТМК» АҚ үздік қызметкерлеріне «Еңбек даңқы» салалық марапаттарын тапсырды. Орталық жəне облыстық ардагерлер кеңесінің мақтау қағаздарын кəсіпорын ардагерлері иеленді. ҚР Кəсіподақтар федерациясының жəне «Казпрофметалл» кенметаллургия өнеркəсібі кəсіподақтар федерациясы орталық кеңесінің құрмет грамоталары комбинаттың кəсіподақ өміріне белсенді қатысқан металлургтерге берілді. Комбинаттың 50 жылдығына байланысты «Үздік шебер», «Кəсібі бойынша үздік» байқаулары қорытындылары жасалғаннан кейін, «ӨТМК» АҚ президенті Əсем Мамытова жəне Директорлар кеңесінің төрағасы Сильван Гелер өндірістің бес жас жəне перспективалы цехтың жұмыскерлеріне жаңа автокөлік кілттерін табыстады. Салтанатты кеш еліміздің белгілі əншілері қатысқан мерекелік концертпен жалғасты. «ӨТМК» АҚ айтулы оқиғаға орай қызметкерлерге қомақты ақшалай сыйақы беріп, басқа да сыйқұрмет көрсетті. Өскемен титан-магний комбинаты өз мерейтойына үлкен өндірістік табыстармен жəне дамыту бойынша үлкен жоспарларымен келді. Жарты ғасыр ішінде Қазақстанның металлургиясы мен экономикасын дамытуға айтарлықтай үлес қосты. Комбинаттың мерейтойы биылғы Жеңістің 70 жылдығы жəне Қазақ хандығының 550 жылдығы тəрізді тарихи оқиғаларды мерекелеу қарсаңына келіп отыр. Комбинат металлургтері өз кəсіпорындарын өте бағалайды жəне мақтаныш тұтады. Мұның бəрі стратегиялық мақсаттарды орындауға мүмкіндік береді. «Өскемен титан-магний комбинаты» АҚ дəстүр сабақтастығын жалғастыра отырып, болашақта да зор жетістіктерге жетуге сенімді. Əмина ТОЙЫМБАЕВА.

ӨСКЕМЕН.


www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

Ар ма? Армаңыз? Армысыз? Осының қайсысы мақұл? Қазіргі əдеби тіл айырып алып, «Армысызға» айдар таққан. Сонда қалған екеуінің халі қалай болмақ? Ѳлең сѳздің қадірін бізден гѳрі тəуір білген бұрынғы шалдар «Ар ма?» дегенді қолай кѳрген сыңайлы. Оның жауабы, екі бастан «Бар бол!». Біз бүгінде «Сəлеметсіз бе?» деп амандасып, оған жауап бергенде «Ал, қайтесің?!» дегендей «Сəлеметсіз бе?» деп қайта сұраймыз. Осынымыз орыстың «Здравствуйте» дегеніне дəл солай «здравствуйте!» деп сəлемдесу рəсімінің көшірмесі емес пе екен? Сəлемге əлік алғанда абзалы «Сəлемет болыңыз» деу емес пе? Хо-о-ш, «Ар ма?»дегенге қайта оралайық. «Батырлар жырында» қалай деуші еді? «Жанына келді ар ма деп, алдында кісі бар ма деп». Ѳзбек пен ұйғыр, қарақалпақ пен түрікмен жəне сол ағайындармен қолтықтас жүрген ѳз қандастарымыз əлі күнге бірімен-бірі «Армаңыз», «армаңдар» деп амандасып жатады. Бұдан шығады – осының үшеуі де бізге бѳтен емес. Бѳтенсіреп жүрген ѳзіміз. Сѳз – дүние. Дүниені сыртқа тасымайды, ішке тасиды. Үйім кѳрікті, сəнді, жиһазды болса екен деп тасиды. Əттең, кейде біз ішке тасудың орнына, далаға тастаймыз.

Мен – қазақ! Қымбат маған бабам жері, Тырналар қиқу салған самал кѳгі. Бедер жоқ айдынында айнадайын, Аз алқа айналайын Шаған кѳлі. Арқада аққан сел боп жасты білем. Шұбырған ақ табан боп ашты білем, Қан исі қолқаны атып, Аңырақайда, Жер қапқан атанəкес қасты білем. Мақтанам, ұлыңмын деп сенің, қазақ, Сүйемін жерімді абат, елімді азат. Жоныңа жаным пида, тума мекен, Бір саған бағышталған пейіл таза, ақ, – деген ѳлеңді оқып, кѳптен кѳрінбей кеткен ескі танысын кѳргендей қуанса керек. Ескі таныс деуіміздің екінші жағы тағы бар. Мұхаң ескіше оқып, жазу былай тұрсын, Шығыс əдебиетін ѳте жақсы білген. «Тартыс» атты сегіз суретті пьесасының кейіпкерлері Юсуф қари мен Жəлел əпенді фарсы тілінде сөйлеседі. Жоқ, дұрысы Мұхаң оларды фарсыша сөйлетеді. Тіл өзге тілдер арқылы байып отырады. Кезінде қазақ тілін арабизмдер, фарсизмдерден «чистарту» науқаны жүргенде, талай əсем тіркес, əдемі сѳздердің қосақ ара бос кеткені мəлім. Соған іштей жаны ашыған Мұхаң Шығыс əдебиетін тəуір білетін Қуан ағаңның ѳлеңдерінде жиі ұшырайтын «гүлстан»,

● Өнеге өрнектері

Тахташтардың əрқайсысы ұзақ тарихы бар татар мəдениетінің биік-биік бір-бір асқары сияқты» деп жазды Қуан ағаң кейін. Ол «Дəртнаманың» авторы Закир Рамиевтің шығармашылығын қатты қадірледі. «Ол екеуміз Ордың суын тел ішкен жерлеспіз »деп те жазды («Егемен Қазақстан», 01.08.1992). Закир Рамиев өз заманының абыройлы ақыны болып қана қоймай іскер азамат ретінде қазақ пен татарға көп еңбек сіңірген кісі көрінеді. Əуелі татар молдаларынан білім алып, оқуын Ыстамбұлда жалғастырса керек. Елге оралғанда шығыс мəдениетін жетік білетін шарқшұнасориенталист ғана емес, саудасаттық, іскерлік қабілеттерімен кең танылады. Оның иелігінде ірілі-ұсақты зауытфабрикаларға қоса бірнеше алтын кені де болған. Ресейдің аса ірі алпауыттарының бірі бола тұра өзінің бірде-бір кітабын шығармаған, керісінше татардың талантты ақындарын

Ўлт арын арлаєан Сўлу жаралєан сўѕќар аќын

Сѳздің «ауруын» дəл білетін шалдар бүгінде сирек. Ілгеріде сирек те болса бар еді. Соның бірі – Қуан ағаңтын, қазақтың кѳрнекті ақыны Қуандық Шаңғытбаев. Сол Қуан ағаң кітабына «Ар ма, республикам» деп ат қояды. Біз осы тұсқа келгенде «Ар» сѳзін омоним ауылынан іздейміз. Іздесек оны ұят-иман, обал-сауаптың елінен табамыз. Қуан ағаң тұңғыш кітабын «Ар» деп атаған. Мұндағы «Ар» атақты орыс ақыны Владимир Соколов айтқан «Нет школ никаких. Только совесть». Қуан ағаңның поэтикалық генезисінің түп-тамыры тұңғыш жинағы «Ар» жарық кѳргенде, Мұхтар Омарханұлы Əуезов өлеңге ұлттың арын арлайтын ақын келгенін біліп, балаша қуанған. Ѳкінішке қарай, қуаныш ұзағынан сүйіндіре алмады. Екеуіне де «ұлтшыл» деген айып тағылып, ел іші ала тайдай бүлінді. Аққу – киелі құс. Назырқанса, шошыған кѳліне қайтып оралмайды. Қуан ағаң сол кеткеннен табаны күректей ширек ғасырға тақау уақыт бойы ѳлең ауылына атбасын бұрмапты. Ѳлең – баяғының ертегілерінде айтылатын қырық бірінші қақпа секілді дүние. Дұрысы – мұны ашпау керек. Аштың екен — басың жерге жеткенше қыр соңыңнан қалмайтын қырсық пен қызық, сəтсіздік пен қуанышқа ѳзім барып ұрындым дей бер. Қырық бірінші қақпа, ақыры, ѳз дегенін істеп тынды. Қуан ағаң ѳлеңге қайта келгенде: Ар! Сен сау болсаң, сана, сабыр, сарқылмас, Əділетімнің толы арнасы тартылмас, Қара дүние қаптап келсе, қаймықпан, Ажал қаупі ар күшінен артылмас, – деп келді. Сырбаздықтың түп қазығы – ұят пен иман. Ұят, иман деген кісі əр нəрсеге аялай қарайды. Топтай шабу, қосарлай тізу, қосамжарлай өзеуреу-сырбаздыққа үш қайнаса сорпасы қосылмайтын қасиеттер. Жаратылысында кірпияз, бекзат Қуан ағаң Құдайдың құтты күні тоқпақ жал, тобан аяқ шобыр да, құйған қасық-құлын мүсін жарау да аламан тасыр ғып жататын жыр жазығына ѳз жүйрігін сирек шығарды. Ѳзегін ѳртеп, жүрегін жарып шыққан жыр жинақтарының қолданқолға тимей, оқырманына жетіп жататыны да сол себеп. Қуандық Шаңғытбаев – сонысымен бірге, қалыптан шықпас тақуалықтан ада еркін ақын. (Чехов есіңізде ме, «Человек в футляре») Ол – бəсеке-таластан, жасандылықтан іргесін аулақ ұстайтын еркіндік. Осыдан аттай 75 жыл бұрын (1940 жылы) ѳлең табалдырығын: Ѳмірдің шалқар кѳшесін, Кешемін еркін шаңдатып, Ѳңгеріп алтын кесесін, Сімірем қанбай шəрбатын, – деп батыл да ағынан жарыла аттапты. Міне, содан бері оның өмірі ѳзін де, ѳзгені де қайталамай, жыр жарысында шашасын шаңға шалдырмай, тарлан шабыста өтті. Сѳз сиқырын сынаптай мысқалдап, қызғыштай қориды. Ұлы Мұхаң, Мұхтар Əуезов оның «Ар» атты тұңғыш жинағын оқығанда қандай күй кешкені бізге беймағлұм. Ол кешегі тілі қазақша шығып, медреседен сауат ашып, содан үлкен мəдениетке құлаш ұра бастаған жақсы мен жайсаңды кѳзінен тізіп əкеткен кербақ заманнан кейін ескі мұраларды игеруге ешкімнің де батылы бармай, «атам да сен, анам да сен – партияның» қылышынан қан тамып тұрғанда:

тілі бізге жақын, əсте, Алтай не Тарбағатайдың қазағы болуға керек деп жобалайды. Жақсыда жаттық жоқ деген осы да. «Қанша жасап өлсе дағы ақынды, Жас еді деп еске алыңдар, туғандар!» – деген сөз бар. Осы жолдар Қуаң ағаң типтес кісілерге арнап айтылған секілді. Ол биыл тоқсанға келеді екен, тоқсан деген мəужірген шалдың жасы ғой, Қуан ағаңды оған қалай қиямыз. Ілекең, Ілияс аға Жансүгіров шалдықты қалай суреттеуші еді: «Қаудырап аппақ қудай сақал-шашы, Қалтырап жынданғандай қолы, басы... іріңдеп, сығырайып екі көзі, біздерше хат білмейтін бір қатты шал, Жуан ит сүйек бермес жалмауызы». Бұл – аулақ асыл ағадан! Ол сол ақ жібек көйлегінің өңірін ақ самалға ашып тастап, қою қара шашы желмен желбіреп, сəуірдің осы жаңа ғана жауып өткен жұпар жаңбырынан соңғы шық толы шалғынды кешіп өртеңге өрлеп бара жатқан сұлу қалпында көз алдымызда қалып қойған. Басқа басқа, кəрілік, егделік əуел баста сұлу жаралған сұңқар ақынға еш жараспайтын секілді ғой, тегі. Қуан ағаңның қызы Гауһар əкесінің шығармашылығын халыққа насихаттауда ерен еңбек сіңіріп келеді. Өзі жетекшілік жасайтын «СаГа»баспасынан əке мұраларын шығарып, талмай іздену үстінде. Ұлы Жəнібек (Əз Жəнібек) Шаңғытбаев əкесінің өлеңдерін сағаттап жатқа оқиды. Қуан ағаң «Кəрі бүркіт» атты атақты жырында қантүбіт, қансүрек, шəулі атауларын көп білетінін көрсету үшін əдейі алып отырған жоқ, тақырып табиғаты соны талап етеді. Жыр жарасымы орынды қолданылған сөз, тілге орамды үндестікте екеніне көз жеткіздік. Ақынның таңдаулы дүниелерінің бірі «Шажа» аңыз дастаны. Осы бір шағын да болса, салмақты шығармадағы ауырлығы – аманаттай, қиындығы – қияметтей күнді басынан кешірген Қазақ елінің қайғы-мұңы оқушының өн бойын тітіркендіреді. Ə дегеннен-ақ, бір-бірімен шымыр байланысқан шумақтар шырмауына ілігіп, оқиға иіріміне бой ұсынасыз. Зұлымдықтың бетін қамшы болып осқан абыздың сѳздеріне кѳз жүгіртелік: Салулы орда сан жұртым, Сахара кезген кербақпын. Салалап кешкен сан бұлтым, Саясыз безген бейбақпын. Таудағы тарлан тарғылым, Табаны тиген кербақпын. Арлан да құба алғырым, Шалағай шүйген бейбақпын. немесе мынаған құлақ салайық: Тарп ұрған таудың тағысы, Тарпаңдай басып келесің, Тарлауыт нудың барысы. Ашаңдай басып келесің,

Коллажды жасаған Амангелді ҚИЯС.

«гүлтəж», «нəпəқа», «жəннəт», «илхам», «сүмбіл», «құмбыл», «майса сабат», «ақ торқа бұлт», «ыраңкѳк дала», «пүліш бел», «қамқа қыр», «күміс мизан күз кезі», «нарт қызыл күн» секілді нағыз қазақы тіркестерді кѳріп, сүйсінсе керек. Ол, əсіресе, бауырлас татар халық поэзиясын жақсы білетін. Марқұм Ғалым Ахмедов ақсақал, Сырбай Мəуленовпен кейде татарша сөйлесуші еді. Біздің шығыс поэзиясына қызығушылығымызды құптап, татар ауыз əдебиеті үлгілерінен тəржіма жасауды ұсынғаны бар. Сол ə дегенде-ақ сəтсіз басталып, «бесігенде тұншыққан» ісіміздің кейбір үлгілері ғайыптан тайып сақталып қалыпты: Қара да ғана қара ормандар бар, Қазанат керек өтерге, Қиямет досқа жаралғандар бар, Сен, жылама, еркем, бекерге. Қара ормандардан қара желдер ескенде, Қар түн керек жырларға. Сол жасыл тоғайларға, сол белестерге, Қайта оралатын күн бар ма. Қалай ұмытасың Еділді көркем, Еділге жылда соғалық, Орысқа шешкенше беліңді, еркем, Өле қал бұрымыңа оралып. Оқып шығып, түпнұсқамен салыстырған Қуан ағаң: «Сенің мұның қазақшаға қарап ұлып тұр, аудармада нағыз татар мұңы сезілуі керек, əйтпесе, бəрі бекер», деп шорт кесті. Кейін ол татар өлеңінің ең абыройлы, ең талантты өкілінің бірінен саналатын «Дəртнаманы» үлгіге алып, жеке кітап жазғанда нағыз татар мұңы деген, расында осындай болуға керек шығар деген ой келді. Қадыр Мырзалиев «Дəртнаманы» оқып «мынадай тəржіма менің қолымнан келмес еді» деп шынын айтты. Анығында, ол тəржіма емес еді, ол Қуан ағаңның төл шығармасы болатын. Əлбетте, көш басында татар шығармасы тұрғаны анық. «Бері келе татар əдебиетімен жүйелі түрде танысып, бейтаныс саф тұнығынан қана жұттым. Бұрын өткен Құл Ғали, Мұхамедияр, Қандаои, Чоқыриярларды (осының дұрысы Чоряр, яки, Шаряр, демек баяғы біздің Шəді төре жырлаған «Төрт дос» болуы да бек мүмкін) былай қойғанда, бертіндегі Закир Рамиев, Ғабдулла Тоқай, Сағит Рамиев, Шайхзада Бабич, Һади

көп қамқорлапты. Закир Рамиевтің өлеңдерін Сырбай Мəуленов те татар тілінде жалықпай оқушы еді. Əттең, туыс елдермен осы секілді байланыстар соңғы жылдары мүлде азайып кетті. Ол əлбетте кейін айтылатын, арада жылдар өткен соң, заман өзгерген соң асықпай жіктепжіліктеп айтылатұғын əңгіменің арқауы. Қуан ағаңның тілін ақын Серікбай Оспанов арнайы зерттеп, тамаша еңбек жазды. Қыраттағы қызыл қыршын ішінен, Қопал самғап кѳтерілді күшіген. Əрең қалды аман-есен бейшара, Бір саудайы бала түлкі тісінен. немесе: Боз буази бастапты. Ѳтті кѳктем Отты селін шілдігер тѳкті кѳктен. Жанастырды жоғары кѳтеріп ап. Сағым шайқап келеді көп түбектен! Не: Көк жиекте қалғып тұр Көк ала бас көп бұлт, Неге сонша өртейді, Ѳзегімді ѳрт қылып. Байқап қарағанда, табиғат салған суреттің астарынан адамдар кешкен тіршіліктің тынысын тануға болады екен. Табиғат пен адам əрекеті əдемі үйлесім тауып тұр. Шеберлік жанар арбайтын көріністер арқылы шешімін тапқан. Асылы артық бояусыз ой мен сезім тұтастығына жүдə қатты назар аударды. Қуан ағаң ѳлеңдерінің ə деп басталғанынан еркін құйыла жөнелетіні де содан болар. Кѳк жусанның шашағына құмырсқа Шығып алып шыққа шомып тұр əлі, Тыңын тастап тұнып тұрған тұрмысқа. Антеннасын ары-бері бұрады. Міне, осы шумақта ақындық ғажап аңғарымпаздығы байқалады. Бұл тұста тағы бір байқағанымыз, терең ой айтып, үлкен полотно жасау үшін үлкен тақырыптар іздеу тіпті де шарт емес екен. Кѳңіл кѳзімен қарай алар адам үшін, айналамыздағы мамыражай тіршіліктің ѳзінен ѳлең-ѳмірдің ѳзегі кѳрінбек. Қуандық Шаңғытбаев шығармашылығын сөз еткенде əдебиеттің басты элементі – тіл мəселесіне ерекше тоқталып ѳткен жѳн. Ѳйткені, халықтың тіл қазынасын пайдаланудағы оның үнемшілдігі мен шеберлігі, талғампаздығы, ѳлең өнерін мұрат еткені кім-кімге де ѳнеге боларлық. Кейінгі

толқын ақындар, ѳмірден ерте ѳткен Кеңшілік Мырзабеков пен Жұматай Жақыпбаевтан соны аңғарар едік. Осы бір тұста жасыратыны жоқ, ақын өлеңдерін оқығанда кейбіреулер «Қуандық жырларында түсініксіз сѳздер көп» дегенді жиі тілге тиек етеді. Бірақ біздіңше дəл осы жерде ақынға кінə арту артық. Түптеп келгенде тілді білу бар да, оны ѳлшеп қолдану тағы бар. Орынсыз қолданылған сөз – орнықсыз. Ол өлеңге опа бермейді. Жырдың шырайлы болуы үшін тілдің шұрайлы болуы шарт. Соңғы жылдары Отанымызға тағдыр тəлкегімен бір кездері шетке ауып кеткен қандастарымыз оралуда. Араларында əдебиетшілері аз емес. Қай қайсынан да аңғаратынымыз – оралман ағайындар мейлі, Қытайда, мейлі мұңғылдың даласында жүрсін ана тілімізді қаймағы бұзылмаған қалпында таза сақтай алған. Шан-шараф, ізет-үрмет оларға! Егер Қуан ағаң секілді сөз қадірін білетін ескі шалдар тірі болғанда оралман ағайындардың елге тез сіңісіп, əдебисаяси, əлеуметтік процестерге интеграцияланып, етене аралас кетуі бұдан гөрі жылдам, бұдан гөрі жеңіл, бұған қарағанда маңыздырақ болар ма еді?! Ескі мақал: «Бидің айтқанын құл да айтады, əттең ауызының дуасы жоқ», дейді. Дуалы ауыз қарияларға зəру екеніміз талас тудыра қояр ма екен? «Елге ел қосылса құт», деген көне сөзді жаңа шыққан күндей жақын тұтатынымыз содан. Ана бір жылы Пекинге жолымыз түсті. «Балқан, Балқан, Балқан тау, ол да біздің барған тау» дегендей Пекинде де қазақ аз емес екен. Қытай Халық Республикасы Ұлттар университетінің жанында қазақ тілі мен əдебиетін үйрететін, зерттейтін арнаулы ұжым бар. Шетінен сен тұр, мен атайын отанпəруар жігіттер мен қыздар. Қазақ өлеңі десе ішкен асын жерге қояды. Еркін, Мұхтар, Болаш секілді ұстаздар шəкірттеріне сапалы білім, саналы тəрбие беруде өз істерінің үздігі атанып келе жатқан жандар екеніне көзіміз жетті. Шетте жүрсе де тілін, ділін, дінін жоғалтпай, елім Қазақстан, ұлтым Қазақ деп жүрген сол азаматтарды көргенде еріксіз тебіренесің. Есімізде ерекше қалғаны сол Қытай Халық Республикасы Ұлттар университетінің мұғалімдері де, түлектері де Қуаң ағаң жырларын жақсы көреді екен, неге дегенде

Қайрауық долы бозкүйім, Шанақты теуіп кернесін, Желкілдек соққан жезкүйім, Жерегей бұлттай өрлесін. Мұнда оқушыны баурап алатын алмакезек алшылы-шік түсіп жатқан аллитерация, ассонанстардан да бұрын ѳлеңдегі фольклорлық сарын үлгісі. Иə, қайталап айтамыз фольклорлық үлгісі. Ѳзіміздің төл əдебиетімізде ғасырлар елегінен өтіп, ѳлшеніп, бізге саф алтын күйінде жеткен алтын қазына. Бұл – атадан қалған мұра. Ұрпақ борышы – мұраны тоздыру емес, оздыру десек, сөзге арқау еткен дастан діттеген жерінен шыққан. Ішкі ырғақтар, афоризмдер, теңеулер, синонимдер, идиомалардың небір əсем үлгілері де осында. Оқушы Шажа аярлығына күйінген сайын абыздың адалдығына, ағыл-тегіл төкпе айтқыштығына сүйінеді. Тіл шұрайын төге əспеттелген бұл дастан Қуандық ақын талантының бір қыры. Бұл көпшілік кѳңілінен шыққан шығарма. Қуандық Шаңғытбаевтың тағы бір ерекше атап ѳтетін қыры оның аудармалары. Бір кезде ұлы Мұхтар Əуезов бағалаған ақынның аудармашылық қасиеті əлі де ашылуын күтіп жатқан кезекті бір тың дүниелер. Сол ақын: Ѳлеңсіз менің күнім жоқ, Оңаза емен олжаға. Елесе елім ұлым деп Жетеді маған сол ғана, – депті. Ақын арманының іске асып, жырсүйер қауымға сүйікті болғанына қаншама уақыт өтті. Əйтсе де, жыр жиһазында жасау-жабдығы түгел өлеңді өмір деп ұққан ақын қашан да ізденіс үстінде екенін кітаптан соң кітапта дəлелдеп өтті. Жалпы, сөз басында айтылған Арлылыққа ешкім де үйретпейді. Ол туа бітті қасиет екендігі – аксиома. Бірақ үлгі тұтарлық, ұлағат аларлық азамат ақын болатыны басқа, ѳзінше бір əңгіме. Осы тұрғыдан келгенде ѳзін ақынмын деп сезінгендерге Қуандық Шаңғытбаевтан алар үлгі-ұлағат ұшан-теңіз. Ѳйткені, ол тіл мен сѳзді ғана үндестіріп қоймайды, азаматтық пен ақындықты, арлылық пен адамгершілікті айрықша биік қояды. Содан барып ақынның кірпияздығымен астасқан ішкі əлем тазалығы кім-кімді болса да еріксіз елең еткізеді. Рух шексіздігін тудырған уақыт – деп қазіргі аумалы-тѳкпелі, қиыны мен қызығы қайшыласқан кезеңде соны талап етеді. «Сапар шалғай, жол алыс, Ақынға жоқ ешуақытта демалыс», – дейді Қуан ағаң «Түркістан» атты өлеңінде. Сіз əлі де сапардасыз, ұстаз! Есенғали РАУШАНОВ, Аманхан ƏЛІМҰЛЫ. АЛМАТЫ.

9 Тўраќты дамуєа тўрлаулы жауап Мемлекеттіѕ даєдарысќа ќарсы саясатын сенаторлар осылай баєалап отыр Мемлекет басшысы əлемдік экономиканың тұрақсыздығына орай «Нұрлы Жол» мемлекеттік бағдарламасын өзгерту жөнінде тапсырмалар берген-ді. Осыған орай, экономикалық жəне заңнамалық өзгерістерді жедел ендіру мəселесі өткір туындаған болатын. Кеше осы мəселелерді тарқатып айтып беру үшін Сенаттың Қаржы жəне бюджет комитетінің мүшелері Ертарғын Астаев пен Лаззат Тұрлашов бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің алдына шықты. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте 2015-2017 жылдарға арналған республикалық бюджетті нақтылау жайы кеңінен қозғалды. Алдымен сөз алған Е.Астаев ең бастысы, республикалық бюджет оңтайландырылғанымен, азаматтарды əлеуметтік қорғау мəселесінде өзгеріс жоқ десе де болғандай екеніне назар аударды. Сенатор, сондай-ақ, «Агробизнес-2020» бағдарламасын оңтайландыру нəтижесінде АӨК бағытында жаңа ғылымизерттеулерге қарастырылған 69,9 миллиард теңгенің 3 миллиарды кемитінін алға тартты. Есесіне, «Нұрлы Жол» бағдарламасына сəйкес ауыл шаруашылығын қолдауға, АӨК субъектілерін субсидиялауға 20,0 миллиард теңге көзделгендігін атап көрсетті. Бұдан басқа, «2020 жылға дейінгі өңірлерді дамыту» бағдарламасы бойынша қарастырылған 368,3 миллиард теңгенің 83,3 миллиарды кемітілетін болады. Бірақ «Нұрлы Жол» бағдарламасы шеңберінде тұрғын үй құрылысы саласына ерекше екпін берілері белгілі болып отыр. Атап айтқанда, бұрын басталған тұрғын үй құрылыстарын аяқтау үшін Ұлттық қордан мақсатты трансферт ретінде 30 миллиард теңге қарастырылған. Сондайақ, осы қордан жаңа жобаларды іске асыру үшін облигациялық займ беру мəселесі шешімін тауыпты. «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ арқылы жүзеге асырылатын іс-шараларды оңтайландыру арқасында 22,3 миллиард теңгені үнемдеуге қол жеткізілмек. Елордада ЭКСПО-2017 халықара лық көрмесін өткізу үшін бөлінген қаржының 10,0 миллиард теңгесі де оңтайландырылғаны атап айтылды. Ертарғын Астаев сөзінің соңынан «Нұрлы Жол» бағдарламасын жүзеге асыру экономика өсіміне ықпал етіп, өзінің мультипликативтік тиімділігін берерін, еңбекақының өсіміне, денсаулық сақтау, əлеуметтік аз қамтылғандарды қолдауға қосымша қаржы қосыларын, жалпы алғанда, экономиканың жандануына ықпал етерін ерекше атады. Бұдан кейін сөз алған Лаззат Тұрлашов 2015-2017 жылдарға арналған республикалық бюджетті нақтылау жəне оның мемлекет пен халықтың тыныс-тіршілігіне, экономикалық дамуға əсерін жанжақты айтып берді. Депутаттың айтуынша, бюджетті түзету сыртқы факторлардың ықпалдарын бейтарап етуге, отандық экономиканың одан əрі қарқынды дамуына себепші болуға, азаматтарымыздың əлеуметтік жағдайларын қорғауға бағытталуға тиіс. Сыртқы əсердің себебінен ел экономикасының даму қарқыны сəл бəсеңсігенмен, 2014 жылдың қорытындысы бойынша тұрақты даму байқалды. «Бұған елімізде соңғы жылдары мектеп, аурухана жəне басқа да маңызды əлеуметтік объектілердің көптеп салынуы, сондай-ақ, орта жəне шағын бизнестің дамуы мен мемлекеттік бағдарламалардың қаржыландырылуы, əлеуметтік төлемдер деңгейінің сақталуы дəлел бола алады», деді Лаззат Махатұлы.


10

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

 Көкейкесті

Болашаќќа бастайтын баєдарлама Бүгінгі күні əлемдегі ахуал тұрақсызданып, күрделеніп отырғаны белгілі. Бұл біздің жас мемлекетіміз үшін де салмақты сынақ кезеңі. Жаңа сын-қатерлер жағдайында Қазақстан үшін ішкі тұрақтылықты, қоғамдық келісімді сақтау маңызды. Сондықтан да алдағы президенттік сайлауды өткізу орын алып жатқан əлемдік дағдарыс пен жаһандық сын-қатерлерге тосқауыл қоюдың оңтайлы жолы болмақ. Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев «Нұр Отан» партиясының таяуда өткен ХVI съезінде елімізге төнген жаһандық сын-қатерлерге өзгеше жəне қуатты тойтарыс беру керектігін атап отырып, бес халықтық реформа ұсынды. Бұл аталмыш реформалардың жиынтығы мемлекетті нығайту жəне оны əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосу үшін жағдай туғызатынына сеніміміз мол. Жұмахан МЫРХАЛЫҚОВ,

М.Əуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры, техника ғылымдарының докторы, ҰҒА корреспондент-мүшесі.

– Бұл – «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асырудың жолы. Бес халықтық реформаның əрқайсысы – зор міндет жəне ел үшін орасан жұмыс. Мұндай реформаның табыстылығы билік пен халықтың табанды ерікжігері арқылы ғана қамтамасыз етілуі мүмкін. Ұсынылған шаралар қоғамдық қатынастар жүйесін түбегейлі өзгертеді. Біздің ортақ рухани күш-қуатымыз бен биік мұратымыз – Мəңгілік Ел. Ол біздің ХХІ ғасырдағы дамуымызға прогресс қуатын дарытатын болады, – деді Мемлекет басшысы. Ел болу мəселесі, ұлтты сақтау, жерді, туған атамекенді қорғау мəселесі қазақ халқы үшін қашанда тарихи даму тұрғысынан маңызды болып келе жатқаны белгілі. Осы аталған мəселелер ешқашан да күн тəртібінен түскен емес. Бүгін де осы мəселелер тəуелсіз Қазақстан мемлекетінің алдында тұр. Елбасы өзінің кезекті Жолдауында да «Мəңгілік Ел – атабабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы. Ол арман əлем елдерімен терезесі тең қатынас құратын, əлем картасынан ойып тұрып орын алатын Тəуелсіз Мемлекет атану еді. Ол арман тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты ел болу еді. Біз армандарды ақиқатқа айналдырдық. Мəңгілік Елдің іргетасын қаладық. Мен Мəңгілік Ел ұғымын ұлтымыздың ұлы бағдары – «Қазақстан-2050» Стратегиясының түпқазығы етіп алдым», деп атап өткен болатын. «Мəңгілік Ел» идеясын ұлттық идеологияның негізі факторы ретінде қарай отырып, оны барлық қазақстандықтар қолдайтын ортақ, əлеуметтік, этностық, діни бірегейлікті қамтамасыз ететін басты ұстанымға айналдыру қазіргі кезеңнің басты міндеті болмақшы. Сонымен бірге, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясының негізгі іргетасы бірлік екенін ұмытпағанымыз абзал. Бірлік – ол елдің рухани бірлігі, халық тың мəдени тілдік, ділдік, ақпараттық кеңістікке деген бірлігі. Қазақстандықтардың əлеуметтік, мəдени, рухани бірегейлігін дамыту ұлттық идеологияны дамытудың басты факторы болуы тиіс. Көне тарихқа көз жүгіртсек, қуатты империялар құрған түркілер ғасырлар бойы ұлан-байтақ аймаққа билік жүргізіп, ат тұяғы жеткен жерге – Байқалдан Балқанға дейінгі алып далаға иелік етті. Алтын тақта отырып билік жүргізген айбарлы қағандар мен айбынды абыздар «Мəңгілік Ел» орнатуды армандады, асыл мұраттарын болашақ ұрпаққа табыстап, аманаттарын мұқалмас мəңгі тастарға қашап жазды. Ұлы дала өзінің толқымалы тарихында «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» мамыражай заманды да, «боз тайлағы бос келетін» аласапыран уақыттарды да бастан өткерді. «Бастыны еңкейткен, тізені бүктірген» түркілер тағдыры талқыға түсіп, жүректі ұланынан айырылды. Күңіренген Күлтегін жазбаларына көз салсақ, соның барлығы ағайынның азғанынан, береке-бірліктің аздығынан болды. Абай айтқандай, «алты бақан алауыздық» пен «бас-басына би болған өңшең қиқым» елдің сиқын кетірді. Ағайынның азғанынан, бірліктің аздығынан береке азды, ел тозды. Осындай дəуірлер алмасқан алмағайып заманда Қазақ хандығы дүниеге келді. Бір айта кетерлік жайт, осы кезеңде жəне одан кейінгі ғасырларда пайда болған хандықтар арасында тек Қазақ хандығы ғана өміршеңдігін көрсетіп, тұтас ұлтқа атын беріп, бүгінгі күнге дейін жалғасып жетті. Керей мен Жəнібек құрған жаңа мемлекеттің көптеген тарихи, əлеуметтік жəне саяси астарлары бар. Шу өңірінен бастау алған Қазақ хандығы тарихи жадынын жаң ғыртып, байырғы Батыс түрік қағандығының мемлекеттік дəстүрін қайта жалғастырды. Бұл орайда Елбасының Ұлытаудағы ұлағатты сөзінде қазақ халқының тарихи тамырларын сонау ғұн, көк

түрік жəне Алтын Орда дəуірімен сабақтастыра қарауында үлкен мəн бар деп ойлаймыз. Мəңгілік Елдің тұғыры – ұлттық мемлекет. Осы жерде айрықша айта кетейік, Президент Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясында «Қазақ Елі» идеясын жайдан-жай көтерген жоқ. Мəңгілік Ел мұратын жүзеге асыратын ұлттық саяси институт ретінде əлеуметтік-философиялық айналымға енгізді. Біз Президенттің: «Мен қоғамда «Қазақ елінің ұлттық идеясы қандай болуы керек?» деген сауал жиі талқыға түсетінін көріп жүрмін. Біз үшін болашағымызға бағдар ететін, ұлтты ұйыстырып, ұлы мақсаттарға жетелейтін идея бар. Қазақ елінің ұлттық идеясы – Мəңгілік Ел, деген ұлағатын ұдайы басшылыққа алуға тиіспіз. «Мəңгілік Ел» идеясын жүзеге асыратын жəне оны одан əрі дамытатын бүгінгі жастар екені белгілі. Жастар осы ұлттық идеяны жүзеге асыру үшін өз Отанын сүйетін ұлтжанды, патриот болулары керек. Патриотизм біздің қазақстандық жастар үшін біріктіретін күшке айналуы тиіс. Ел мəртебесі, оның асқақтығы мен биіктігі, тұтастығы мен мызғымастығы тек əділеттілік пен өзара сыйластық негізінде қол жеткізілуі тиіс. Бір сөзбен айтқанда, «Мəңгілік Ел» идеясын ұлттық идея ретінде қабылдау бүгінгі Қазақстан дамуының ішкі қажет тілігінен, мемлекеттің тұтас тығын сақтау идеясынан туын дап отырғаны сөзсіз. Бұл идея тəуелсіз мемлекет алдында тұрған басты сұраққа жауап беріп, ұлттың болашақтағы дамуына жағымды əсер етуі тиіс. Сонымен бірге, ұлттық идея алдыңғы қатарлы жəне адамзаттың даму бағыты мен үрдісіне сай келетін болуы керек. Міне, осы тұрғыдан келгенде, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы Қазақстан халқын біріктіретін, елдің басты мақсатынан шығатын жəне соған толық жауап беретін идея болып табылады. Көк түріктің атажұртында жас мемлекеттің іргесін қалаған Қазақстан Президенті тамыры бір туыс жұртты түгендеп, үзіліп қалған Еуразияның күретамыры болған Ұлы Жібек жолын қайта жандандырып, Қазақстан мəдениеттер мен өркениеттерді жақындастырған дəнекер көпірге айналды. Аласапыран кезде ел тізгінін ұстаған Нұрсұлтан Назарбаев халқын арайлы азаттыққа бастады. Сол арқылы арқауы үзіліп қалған елдік дəстүр жалғанып, төрт құбыласы түгел мемлекеттің негіздері орнықты. Мемлекетіміздің əлеуметтік-экономикалық жəне рухани қайта жаңғыру кезеңінде Елбасы ұсынған жаңа ұлттық тұжырымдама – «Мəңгілік Ел» идеясы еліміздің ертеңі үшін жасалған» сенімді қадам. Қазіргі əлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында ел Президенті халқымыздың мұрат – мүддесін қамтамасыз етуге бағытталған «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты бағдарламасын ұсынды. Елбасымыздың бүгінгі аумалы-төкпелі ахуалда Қазақ мемлекеттілігінің туын асқақтату жолындағы ұстанымы берік. Халық бірлігі, қоғам тұрақтылығы, мемлекеттің қарқынды дамуы – бүгінгі жəне болашақ өміріміздің мəңгілік құндылықтары, егемендігіміздің мықты іргетасы. Дін, мəдениет, өркениет қақтығыстары негізінде туын даған қазіргі замандағы əлемдік шиеленістердің сабақтары «Мəңгілік Ел» тұжырымдамасының маңыздылығын көрсетеді. Осындай күрделі

жағдайда Нұрсұлтан Назарбаев бастаған Қазақстан түрлі қиындықтар көрініс тапқан жаһандану заманында еліміздің ұлттық мүдделерін сенімді қорғайтын мемлекеттік саясат қалыптастыра алды. Осы орайда, халқымыздың мемлекет құраушы ұлт ретінде жауапкершілігі қашан да жоғары екені түсінікті. Өйткені, оның ұлттық өзегі мен қазақы сипаты, Мəңгілік Елдің мəңгілік мұраттарымен астасып жатады. Мəңгілік мұраттар дегенімізде ол – бабаларымыздың өз Жерұйығын іздеп, «Қайырымды қаланың тіршілігін» кешуді көксеген арман – аңсары. Бүгінде бабаларымыздың асыл аманатындай болған сол көне сүрлеу, күрежол тəуелсіз еліміздің біртұтастығын сақтауда өлшеусіз үлгі, басты бағдар болып қала бермек. Кешегі көк түріктердің рухын тірілтіп, ұлттық санаға жаңа мазмұн беру үшін қазақстандықтарды тұтас қоғамдық институт ретінде біріктіру, оның басты құндылығына ортақ мұраттарды топтастырудың маңызы айрықша. Осы тұрғыдан келгенде «Тілдердің үштұғырлығы» дейтін қағидат барша қазақстандықтарды ұйыстырудың əрі бір шаңырақтың астына басын қоса отырып оның бəсекеге қабілеттілігін арттырудың кепілі болып табылады. Еліміздің жалпы ұлттық құндылықтары барлық этностардың өзіне тəн ұлттық негізіне нұқсан келтірмей, азаматтық-құқықтық міндетіне құрметпен қарайды. Алайда, сол жергілікті мемлекет құраушы ұлттың немесе мемлекеттің бұрыннан қалыптасқан салт-дəстүрлерін, əдетғұрыптарын, жөн-жоралғысын сыйлап, құқықтық нормаларын бұзбауға, оны барынша қадірлеуге шақырады. Əйтсе де, біз еліміздің көпэтностығын ескеріп, əрбір ұлттың тіліне құрмет көрсетіп, тілдердің үштұғырлылығы принципін болашағымыздың сара жолына апарар басты Темірқазығымызға айналдыруымыз керек. Бүгінде барлық қазақстандықтардың тұтастығы мен тыныштығын, татулығы мен бірлігін сақтап бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ жолында тоқайластыруда іргелі қоғамдық институтқа айналып үлгерген Қазақстан халқы Ассамблеясының орны ерекше. Осынау құрылымның өзі жиырма жыл бедерінде ел өміріндегі игі идеялардың тамыршысы, тың бастамалардың қайнары, ауқымды іс-шаралардың іске асырушысы бола білді. Оның жарқын мысалы – қазіргі таңда қарашаңыраққа айналған білім ордасы – М.Əуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті еліміздің үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарламасын жүзеге асыру аясында білікті мамандар даярлайтын іргелі 10 жоғары оқу орнының қатарына кіріп отыр. Бұл бізге артылып отырған үлкен сенім, сонымен қатар, үлкен жауапкершілік жүктейді. Сондай-ақ, университетімізде бүгінде Қазақстан халқы Ассамблеясы кафедрасы ашылып өзінің жұмысын бастап та кеткендігін айтуға болады. Кафедраның профессор-оқытушылар құрамы саяси жағынан сауатты, білікті мамандармен толыққан. Алдағы күнде аталмыш кафедрамен қоса, қоғамдық пəндер бағытындағы Қазақстан тарихы, саясаттану, əлеуметтану, философия, жалпы тарих, филология ғылымдарының мамандарын жұмылдыра отырып, «Мəңгілік Ел» құндылықтары идеясын насихаттану мақсатында арнайы оқу бағдарламасын жасап, оны оқу үдерісіне енгізуді көздеп отырмыз. Тіпті, бұл бағдарламаны барлық жоғары оқу орындарына пəн ретінде енгізуді қарастыруымыз қажет. Өз кезегінде үлкен ғалымдар мен тəжірибелі педагог-əдіскерлердің басын қосып, «Мəңгілік Ел – Тəуелсіздігіміздің асыл мұраты» идеясының аясында оқу құралын дайындап оқытудың, өскелең ұрпақты жаңа қазақстандық патриотизм рухында тəрбиелеудің маңызы зор. Сонымен бірге, «Мəңгілік Ел» құндылықтарын халық арасында кеңінен насихаттау үшін «Мəңгілік Ел» газеті мен ақпараттық-танымдық сайтын, тіпті, телеарна ашудың да артықтығы жоқ. Сонда ғана біз бабалар аманатына адалдығымызды сақтап, ұрпақ алдындағы борышымызды өтеген боламыз. Қасиетті қазақ жерінде өмір сүріп жатқан əр ұлт өкілдерінің басын қосқан Қазақстан этностық құрамы бойынша интернационалдық мемлекет болып табылады. Келісім мен бірлікті ту еткен еліміз – сан түрлі ұлт өкілдерінің ортақ Отаны, татулық орнаған шаңырақтың айрықша үлгісі. Қазақ ұлтының миссиясы – қоғамда қалыптасқан бірлікті, татулықты сақтау. Қазақстандағы əралуан ұлт өкілдерінің бір отбасындай болуы үшін, экономикамыздың алға жылжуы үшін əрдайым ынтымақбірлікте болуға тиіспіз. Ел болу үшін жұмылған жұдырықтай бірлік қажет. ШЫМКЕНТ.

Еліміз ежелден ел ағаларына, ардақты абыздарына, қағидасы қазыналы қарияларына қарап, ойын да, бойын да түзеген. Талантты тұлғаларына тəу етіп, тұтқалы тəжірибелерінен үлгі алған, еңселерін тіктеп, еңбекке де, ерлікке де ақылмандардың ақ батасы арқылы бел байлаған.

Ќариялар ќадірі ќашанда жоєары Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінгі егемен еліміздің мамыражай жағдайында аға ұрпақтың қадірі арта түспесе кеміген жоқ. Жастардың əрбір игілікті іс, толағай тірлігі ел ағаларының, ақ ниетті ақсақалдарының қолдапқуаттауымен, ақ жол тілеп алқалауымен жүзеге асып жатады. Осы орайда, Ұлы Жеңістің 70 жылдығын атап өтуге ерекше көңіл бөлініп отыр. Жеңіс оңай келген жоқ. Жеңіс – аға ұрпақтың ержүрек батырлығымен, ерлік жігерімен келді. Жеңіс тылда еңбек еткен əрбір азаматтың маңдай терімен келді. Жамбыл облысында 248 Ұлы Отан соғысының ардагері жəне мүгедегі, 500 Ұлы Отан соғысына қатысушыларға теңестірілгендер, соғысқа қатысушыларға теңестiрiлген адамдардың басқа санаттарымен бірге, соғыс жылдары 6 айдан астам тылда еңбек еткен 8503 тыл еңбеккерлері бар. «Бір айта кететін жағдай, Ден саулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің хатына жəне Парламент Мəжілісі депутаттарының сұранысын басшылыққа ала отырып, облыс көлемінде жергілікті бюджет есебінен мерекелі жəне атаулы күндерге берілетін əлеуметтік көмектерді бір деңгейде төлем жасау туралы шешім

қабылданды. Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектерiне жəне соларға теңестiрiлген адамдарға жергілікті бюджеттен берілетін біржолғы төлемнің мөлшерін 150,0 мың теңге, жеңiлдiктер мен кепiлдiктер жағынан Ұлы Отан соғысына қатысушыларға теңестiрiлген адамдарға – 30,0 мың теңге, жеңiлдiктер мен кепiлдiктер жөнiнен соғысқа қатысушыларға теңестiрiлген адамдардың басқа санаттарымен бірге соғыс жылдары 6 айдан астам тылда еңбек еткен азаматтарды да көмекпен қамтуды 15,0 мың теңгеге көтеру ұсынылды. Осы жағдайға байланысты аудандар жəне қала бюджеттерінде қажетті қосымша қаражаттың көлемі анықталып, 122,9 млн. теңгеге сұраныс жасалды», дейді бұл жөнінде Жамбыл облыстық еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау басқармасы басшысының орынбасары Сəкен Арубаев. Жақында ғана Тараз қаласы мен аудандарда тұратын Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен мүгедектеріне арнап «Жеңіс ке тағзым» айлық аясында «Қамқорлық жəне денсаулық» автокеруені, «Жеңіс пойызы» жіберілді. Олар облысымыздың шалғай аудандарында тұратын Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен мүгедектеріне медициналық, əлеуметтік-тұрмыстық көмектер көрсетті. «Жас кезімде бейнет бер,

қартайғанда зейнет бер» деген жасқа жеткен ардагерлеріміз мемлекет тарапынан өзіне берілетін көмектер мен жеңілдектерді толық түрде пайдаланып отыр. Бұған дейін ел арасында ардагерлер бас қосып, кеңесіп, сырласатын жəне демалатын орын жоқ деген əңгіме ара-тұра айтылып қалатын. Əрине, еліміз, оның ішінде облысымыздың өсіп-өркендеуі жолында аянбай тер төгіп, өз үлестерін қосқан аға ұрпақ өкілдері қандай құрметке болса да лайық. Міне, сол олқылықтың орнын толтырып, жақында ғана облыс орталығынан жап-жаңа Ардагерлер үйі есігін айқара ашты. Саябақтың ортасынан орын тепкен бұл үш қабатты ғимаратта ардагерлерге арналған əдістемелік, мəдени іс-шаралар өткізетін жəне демалатын бөлмелер, сондай-ақ медициналық кабинет, асхана, бильярд залдары бар. Қай заманда да туыстықты, бірлікті, елдікті сақтауды уағыздайтын ақсақалдар айтқан аталы сөз аяққа басылмаған. Бүгінгі аға буын өкілдерінің басты міндеті – өмірден алған тəжірибелерін, ерінуді білмейтін, бейнеткеш қалыптарын, отаншыл, елжанды, мемлекетшіл, ұлтжанды патриоттық қасиеттерін өз ұрпағының бойына жастай егу болса керек. Жамбыл облысы.

От ортасынан оралмады Сұрапыл, қырғын соғыстың шайқамаған шаңырағы қалды ма? Баласынан айырылып аңыраған ана, əкесінен айырылып зарлаған бала, ерін жоқтап еңіреген жесірлердің бүгінге дейін көз жасы құрғаған жоқ. Солардың бірі – Қасеновтер əулеті. Екі ұлдың үлкені 1917 жылы туған Сатыбалды анасы Аққыз бен соңы нан ерген жалғыз інісі Қыстаубайға қамқоршы болып, Ақмола іргесіндегі Тайтөбеде мұғалім болып қызмет істепті. Осы ауылдың қызы Ұқышқа үйленіп, бір кішкентай ұл өмірге келген екен, кейін əкесі соғыста жүргенде ол шетінеп кетіпті. Майдандағы ағамыздан алғаш қы кезде хат келіп тұрыпты. «Буденныйдың атты əскеріндеміз», деп жазыпты. Кейін хабар-ошар тыйылған. «Қара қағаз» келмеген. Күтекүте шаршаған əйелі күдерін үзіп, төркініне кеткен. Əкем əскери комиссариатқа хат жазып іздесе: «Хабарсыз кеткен», деген жауап алыпты. 1995 жылы Ұлы Отан соғысында қаза тапқан ақмолалық жауынгерлер туралы деректер жиналған 8 томдық «Боздақтар» кітабының IV томынан əкемнің ағасы туралы мəліметті тауып алдым. Онда: «Қасенов Сатыбалды. Қатардағы жауынгер. 1917 жылы туған. Ақмола əскери комиссариатынан шақырылған. Госпитальда 17.08.1941 жылы Николаев облысы, Грейгово селосында қайтыс болды», деген жазу бар екен. 1995 жылы əкем о дүниелік болып еді. Мен ойлаймын, ол кісі тірі болса, ағасының жерленген жеріне барып келер еді деп. Көзі тірісінде ағасын өлді деуге қимай, бір жерде жүрген

шығар деп отыратын. 70-жылдары əншілігіммен ерекшеленіп, теледидарға түскен едім. Сонда хабарды жүргізуші: «Əншілік сізге кімнен қалай дарыған?» – деп сұрағанда: «Əкемнің соғыста қаза тапқан ағасы барлық музыкалық аспапта ойнаған өнерпаз болыпты. Əкем де өлеңді жақсы айтады. Сол кісілерге тартқан шығармын», – дедім. Соны естіген əкем маған ренжіп: «Неге соғыста қаза тапты дейсің? Ол өлген жоқ, бір жерде тірі жүрген шығар», деп қатты кейіген еді. «Боздақтар» кітабындағы мəліметті білгеннен кейін өзімнен кейінгі інім Болат жылқы сойып, ағайын-туыс, ауылды жинап, Сатыбалды атаға ас беріп, құран оқытты. Сатыбалды атамыз туралы мəлімет Кəкімжан Қазыбаев пен Жанболат Аупбаевтың «Рахымжан Қошқарбаев» кітабында жазылған. Онда ол кісі туралы: «Сатыбалды өнерпаздарды кешкі концертке əзірлеп жатыр. Өзі домбыраны жақсы тартады. Рахымжан мандолин тартады екен. Сатыбалды да бар өнерін

салды. Оң жақ шетте өзі отыр», деген сөйлемдер бар. Рахымжан ағаны көзі тірісінде екі рет көрдім. Алғаш Қарағандыда оқып жүргенімде жазушы Сəбит Мұқанов екеуі студенттермен кездесуге келді. Əкем Қыстаубай Рахымжанмен бірге оқыдым деп айтатын. Сонда неге сөйлесіп қалмадым деп ұялшақтық мінезіме осы күнге дейін өкінемін. Екінші көргенім: институтты бітірген соң, Қорғалжын аудандық комсомол комитетінің мектеп бөлімінде меңгеруші қызметінде жүргенімде Алматыдағы республикалық комсомол мектебіне бір айлық курсқа жіберілдім. Əкем: «Рахымжан ағаңа бар, сəлем бер, таныс», – деген соң, «Алматы» қонақ үйіне іздеп барып, амандастым. Жылы қабақпен жақсы қабылдады, біраз əңгімелестік. Қарапайым, мейірімді, кішіпейіл адам екен. Əттең-ай, шіркін, Сатыбалды атам туралы сұрау есіме келмепті. Ерте кезде ауылда фотосуреттерді шыныланған рамаға салып, қабырғаға іліп қоюшы

Ерлік ешќашан ескірмейді 9 мамыр – Жеңістің қызыл туы Рейхстагта желбіреп, фашистік Германияның күйреген күні. Содан бері арада қанша уақыт атқан оқтай, шапқан аттай зымырап өтсе де, жан жарасы ұмытылар емес. Аға ұрпақтың ерлік дəстүрлерін өскелең ұрпақ əркез қастерлейді.

Соның жақсы бір үлгісі жаңа жыл қарсаңында қанат қағып, жан-жақты қолдау тапқаны белгілі. Облыс, аудан, қала, ауыл басшылары соғыс ардагерлерінің үйлерінде болып, арнайы сыйлықты салтанатты түрде табыс еткендері мəлім. Өмір мен өлім белдескен сəтте небір ғаламат ерліктерімен көзге түсіп, ортақ Отанды қорғау жолындағы қаһармандық жорықтары мен қанды шайқастары қалай ұлықтаса да жарасады. Облыста Мұқатай Айтбаев пен Василий Терейковский ақсақалдарды білмейтіндер кемде-кем. Екеуінің тағдыры

ұқсас. Кіші офицерлер дайындайтын қысқаша курстан өткеннен кейін бірден алдыңғы майдан шебіне алынған. Еуропа елдерін жаудан азат ету опера цияларына қатысып, жауын герлік ерліктері үшін бірнеше орден-медальдармен марапатталған. Жеңіс күнін бірі Германияда, екіншісі Бал тық жағалауында қарсы алған. Олардың бейбіт өмірдегі еңбек жолдары өрттен қорғау, азаматтық қорғаныс салаларында жалғасып, өз міндеттерін абыроймен атқара білді. Биыл бірі 94 жасқа, енді бірі 90 жасқа толып отырған қариялар кəрілік дендеп, денсаулықтары

сыр бергеніне қарамастан, көңілдерін көтеріңкі ұстауға ұмтылады. Осыдан үш айға жуық уақыт бұрын құттықтауға келген облыстық төтенше жағдайлар департаменті басшысының орынбасары Əсет Ысмағұловты, өрт сөндіру жəне авариялыққұтқару қызметінің жетекшісі Серік Ғайсинді жəне ардагерлер кеңесінің өкілі Сағынбай Уəлиевті жылы шыраймен қарсы алып, əңгіме тиегін ағытқан еді. Өткен күндерден сыр шертіп, қарулы майдандастарын, от кешулерін еске түсірген болатын. Əжім торлаған жүздеріне бірде күлкі үйіріліп, бірде мұң торлап, небір қиындықтар мен тауқыметтерге төзе білген, төтеп берген жеңімпаз ұрпақтың болаттай берік, қайсар мінезі көз алдымызға келгендей болды сол сəтте. Ғасырға жуық өмір кешсе

еді. Кейін ол дəстүр ұмытылды. Сондай сурет біздің үйдің төрінде де бар еді. Сатыбалды атаның үлкейтілген фотосы жəне екі жауынгердің кішірек фотосы. Оның сыртында: «Полтава. Сол жақтағы Қасенов С., оң жақтағы Досмағанбетов Н.» деген жазулар бар болатын. Қасындағы жолдасы қазір бар ма екен, бар болса, хабарласса екен деймін. Əкемнің тірі кезінде осындай мақала жазу, естелігін сұрау ойға келмепті. «Ештен кеш жақсы» дейді ғой. Ұлы Отан соғысының аяқталғанына 70 жыл толуына орай, Сатыбалды атамыз атаусыз қалмасын, аруағы риза болсын деп қолыма қалам алып отырмын. Мен биыл 69 жастамын. 4 баланың анасы, 10 немере, жиеннің əжесімін. 49 жыл жас ұрпаққа қазақ тілі мен əдебиетінен сабақ бердім. Білім беру ісінің үздігі, Ы.Алтынсарин медалінің иегері атандым. Менің ендігі тілегім: «Соғыс болмасын. Еліміз бейбіт өмір сүріп, бар адамзат бақытты өмір сүрсе екен», – деймін. 24 жасында қыршынынан қиылған, анасының сағынған ыстық құшағына бөлене алмаған, баласын сүйіп бауырына баспаған, жарын құшып мейірімі қанбаған, ошағының оты сөніп, шаңырағы құлаған Сатыбалды атамның жəне сол сияқты от ортасынан Отанына орала алмаған, кейін соғыс зардабынан көз жұмған барша аруақтардың жаны жəннатта болсын. Балкен ҚАСЕНОВА.

АСТАНА. –––––––––––––– Суретте: С.Қасенов (сол жақта) жəне Н.Досмағанбетов.

де құлақтары түрік, көкіректері ояу. Тілеулері – ел үстінде, Отанның амандығы. Бүгінгі Қазақстанның жарасымды тір лігі мен ауызбірлікті ынтымағына қуанады. Аспанды соғыс бұлты торламағанына шүкіршілік айтады. Кешегі майдангерлер, бүгінгі ардагерлер 9 мамыр күні №1 өрт сөндіру аумағында майдан палаткасы құрылатынын естіп, солдаттардың ботқасын жейтін болдық қой дегендей бірбіріне қарасып, жымыңдасып қалған еді. Сол күнге де көп қалған жоқ. Асқар ЫСМАҒҰЛОВ, облыстық төтенше жағдайлар жөніндегі департаменттің кадр жұмысы бөлімінің бастығы.

ПЕТРОПАВЛ.


11

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: В-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда екі жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бір жарым жылдан кем емес. В-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларында екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. В-5 санаты үшін: жоғары білім. C-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. C-3 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. С-5 санаты үшін: жоғары білім. C-О-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесінің болуы; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; C-О-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: жоғары білім; жұмыс тəжірибесі талап етілмейді. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-0102/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтарда № 5084 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақысы Еңбек сіңірген жылЕңбек сіңірген жылСанат дарына байланысты Санат дарына байланысты min max min max В-2 201798 272909 C-4 106344 143501 В-4 136454 184502 С-5 80078 108266 В-5 121719 164642 С-О-1 140298 189626 С-2 156954 212048 С-О-4 84563 114032 C-3 118516 160157 C-O-5 64063 86485 I. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің «Шығыс Қазақстан облысы бойынша департаменті», мекенжайы: Өскемен қаласы, Буров көшесі, 20, тел/факс: 26-37-40, 61-41-20, Oskemen@arem.gov.kz, «Б» корпусы бойынша бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, жалақысы сақталмайтын бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде). Функционалды міндеттері: бөлім жұмысына жалпы басшылық; мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды жəне ынтымақтастықты ұйымдастыру, сондай-ақ бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласында мемлекеттік саясатты берілген өкілеттіктер шегінде іске асыру. Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының сақталуына мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыру; жергілікті атқарушы жəне мемлекеттiк органдардың бəсекелестiктi шектеуге жəне (немесе) жоюға бағытталған актiлерiнiң, iс-əрекеттерiнiң (əрекетсiздiгiнiң) жолын кеседі; тиісті тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайды теріс пайдаланудың алдын алу жəне жою; нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жосықсыз бəсекелестікті болдырмау жəне олардың жолын кесу; нарық субъектiлерi мен мемлекеттiк органдардың Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылық фактiлерi бойынша Қазақстан Республикасының бəсекелестік туралы заңнамасында белгiленген тəртiппен тергеулер жүргiзу; əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасында көзделген өкiлеттiгiн жүзеге асыру үшiн Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тəртiппен мемлекеттiк органдардан, оның iшiнде мемлекеттiк статистика саласындағы уəкiлеттi органнан, салық жəне кеден органдарынан, нарық субъектiлерiнен, сондай-ақ лауазымды жəне өзге де жеке жəне заңды тұлғалардан қажеттi ақпаратты, оның iшiнде коммерциялық жəне өзге де заңмен қорғалатын құпия болып табылатын мəлiметтердi

сұрату жəне алу; нарық субъектiлерiне орындауға мiндеттi: Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылықтарды жəне олардың салдарларын жою; бастапқы жағдайды қалпына келтiру; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасына қайшы келетiн шарттарды бұзу немесе өзгерту; егер белгiлi бiр сатушылармен (өнiм берушiлермен) не сатып алушылармен шарт жасасудан негiзсiз бас тарту не жалтару бұзушылық болып табылса, нарықтың өзге субъектiсiмен шарт жасасу туралы нұсқамалар шығарады; мемлекеттiк органдарға өздерi қабылдаған актiлердi жою немесе оларды өзгерту туралы, бұзушылықтарды тоқтату, сондайақ өздерi жасаған Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасына қайшы келетiн келiсiмдердi бұзу немесе өзгерту туралы орындалуға мiндеттi нұсқамалар енгiзеді; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасында белгiленген жағдайларда нарық субъектiсiн мəжбүрлеп бөлу немесе оның құрамынан құрылымдық бөлiмшелерi базасындағы бiр немесе бiрнеше заңды тұлғаларды бөлiп шығару туралы талап-арызбен, сондай-ақ бəсекелестiкке қарсы келiсiмдер мен келiсiлген iс-əрекеттер жасау салдарынан алған монополиялық кірісін алып қоюдан нарық субъектісін босату туралы қолдаухатпен сотқа жүгiнеді; Қазақстан Республикасының заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің бұйрығымен бекітілген бөлімнің құзырына кіретін мəселелерге қатысты есептілік нысандарын орындау; бөлім мəселесі бойынша азаматтардың жəне заңды тұлғалардың (арыздарын, шағымдарын) заңда белгіленген мерзімге сəйкес қарау, оларға білікті жауап дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану, халықаралық құқық) мамандығы бойынша жоғары білім. 2. Табиғи монополияларды жəне бағаларды реттеу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты). Функционалд ы міндеттері: табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерін (бағалар, алымдар мөлшерлемелерін) өзгертуге өтінімдерді қарау, экономикалық негізделген қорытындыны ресімдей отырып бекіту үшін тарифтер дің (бағалардың, алымдар мөлшерлемелерінің) деңгейі бойынша негізгі ұсыныстар енгізу, табиғи монополиялар субъектілері қызметінің қолданыстағы тарифтік сметасын өзгертуге ұсыныстар енгізу, табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтік сметаны орындауына бақылауды жүзеге асыру; тарифтерге (бағаларға, алымдар мөлшерлемелеріне) енгізілетін лимиттік шығындарды, есепке алу саясатын, инвестициялық бағдарламаларды қарау, табиғи монополиялар субъектілерінің негізгі құралдары құнының өсуіне алып келмейтін ағымдағы жəне күрделі жөндеулер жəне басқа да жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарына бағытталған шығындардың жылдық сметасын келісу, жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуымен заңды тұлғалар болып табылатын табиғи монополиялар субъектілерінің жəне олармен аффилириленген тұлғалардың əкімшілік персоналының басшы қызметкерлеріне еңбекақы төлеудің шекті деңгейін жəне штат кестесін, реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) есепке алу аспаптарын сатып алу мен орнатуға ақы алу мөлшерін жəне тетігін, табиғи монополиялар субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтерінің (тауарлардың, жұмыстардың) түрлері бойынша кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу əдістемесін, табиғи монополия субъектісінің негізгі құралдарды қайта бағалауды жүргізу тəртібі мен шарттарын келісу жəне табиғи монополиялар субъектілеріне қарау нəтижесі бойынша хабарлама жолдау; бекітілген тарифтік сметаларға сəйкес табиғи монополиялар субъектілері – кəсіпорындар көрсететін қызметтерге қолданылатын тарифтердің (бағалардың, алым мөлшерлемелерінің) негізділігіне, табиғи монополия субъектілері – кəсіпорындардың нақты шығындарына бақылауды жүзеге асыру, есеп, талдамалы ақпараттарды, анықтамаларды, ұсынымдар мен ұсыныстарды дайындау, Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің бұйрығымен бекітілген бөлімнің құзыретіне қатысты мəселелер бойынша есептілік нысандарын орындау; бөлімнің мəселелері бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың (арыздарын, шағымдарын) белгіленген мерзімдерге сəйкес уақтылы қарау, жəне оларға білікті жауап дайындау. Қажет болған жағдайда анықтамалар, хаттамалар ресімдеу, мəселені одан əрі шешу үшін қажетті шараларды қабылдау жəне баға жəне монополияға қарсы заңнаманы бұзу белгілері бар субъектілердің қызметіне тексеру жүргізу. Департамент басшысының бұйрығына жəне ұйғарымына сəйкес, табиғи монополиялар субъектілерінің қызметіне тексеру жүргізу, монополияға қарсы заң бұзушылықтарға монополияға қарсы ден қою шараларын қолдана отырып бұзушылықты анықтау. «Монополистер қызметінің мониторингі бойынша электрондық деректер базасы» автоматтандырылған жүйесін толтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) мамандықтары бойынша жоғары немесе орта білімнен кейінгі білім. 3. Заңнаманың сақталуын бақылау жəне талап қою жұмысы бөлімінің бас маманы (жалақысы сақталмайтын бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде, С-О-5 санаты). Функционалды міндеттері: табиғи монополиялар туралы заңнаманың сақталуына тексеру жүргізу, əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша хаттама жасау, азаматтардың жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау, оларға білікті жауап дайындау, анықталған бұзушылық бойынша ден қою шаралары ретінде нұсқамалар мен басқа да құжаттардың жобаларын, сот материалдарын дайындау, сотта жəне басқа мемлекеттік органдарда департаменттің мүддесін қорғау, департаменттің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша тұжырымдама дайындау; бөлім жұмысын ұйымдастырады жəне əдістерін жақсарту жөніндегі іс-шараларды əзірлеу жəне жүзеге асыру; бөлім басшысының тапсырмаларын, құжаттардың уақытында жəне толық орындалуын бақылау; табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін регламентейтін нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу; «Монополистер қызметінің мониторингі жөніндегі электрондық деректер базасы» ақпараттық жүйесін толтыру, əкімшілік айыппұлдар жəне Е-лицензиялау базаларын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану, халықаралық құқық) мамандығы бойынша жоғары немесе орта білімнен кейінгі білім. 4. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты). Функционалды міндеттері: бөлім жұмысына жалпы басшылық; мемлекеттік органдармен өзара қарым-қатынас пен ынтымақтастықты ұйымдастыру, сондай-ақ бөлімнің құзыретіне қатысты мəселелер бойынша бағдарламаларды іске асыру; қаулыларды, жоғарыда тұрған орган шешімдерінің орындалуына, құжаттамалық, ақпараттық, кадрлық, материалдықтехникалық жəне қаржылық қамтамасыз етуге бақылауды жүзеге асыру; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің бұйрығымен бекітілген бөлімнің құзыретіне жататын мəселелерге қатысты есептілік нысандарды орындау; бөлімнің мəселелері бойынша заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін (арыз, шағымдар) белгіленген мерзімдерге сəйкес уақтылы қарау жəне білікті жауаптар дайындау. Департамент жұмысын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг) жəне/немесе құқық (құқықтану, халықаралық құқық) мамандықтары бойынша жоғары білім. 5. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты). Функционалды міндеттері: бюджеттік бағдарламалардың қаржыландыру жоспарларын, Қазақстан Республикасының бюджеттік кодексінде белгіленген тəртіппен жəне нысан бойынша оларға шығыстар сметаларын жəне есептерді, тауарлар, жұмыстар мен қызметтер қажеттілігінің жоспарланған номенклатурасын жасау; қаражаттардың дұрыс жəне тиімді жұмсалуына, кассалық жəне банктік операцияларға бақылауды жүзеге асыру; касса операцияларының есебін ұйымдастыру; штат кестесін əзірлеу; өңірлік қазынашылық органдармен, екінші деңгейдегі банктермен жұмыс істеу; түсетін ақшалай қаражаттарды есептеу. Ұйымдармен есептерді уақтылы жүргізу, ерекшеліктер бөлінісінде шығындарды көрсету. Өтінім берушілермен есептерге ай сайын салыстыру жүргізу, дебиторлық жəне кредиторлық актілерді салыстыруды ресімдеу. Негізгі құралдардың жəне тауар-материалдық құндылықтардың түсуін, ішкі орналасуын жəне шығарылуын есеп беруге материалдық жауапты тұлғалар бөлінісінде ресімдеу. «1-С Бухгалтерия» бағдарламасының нысандары бойынша негізгі құралдар қозғалысын уақтылы көрсету. Түгендеу карточкаларындағы активтерге талдамалық есеп жүргізу. Жол парағын əзірлеу. ЖЖМ, материалдарды, қосалқы бөлшектерді жəне басқа да заттарды есептен шығару. Қоршаған ортаның ластануы бойынша декларация жасау. Негізгі құралдың тозуын есептеу. Департаменттің мемлекеттік қызметшілерінің жалақысын есептеу. Есептерді жасау. «1-С Бухгалтерия» бағдарламасында жалақыны есептеу жəне ұстап қалу бойынша операцияларды көрсету. Салық, зейнетақы жарналарын, əлеуметтік аударымдарды, жалақы есептері бойынша аударуға құжаттарды дайындау. Салық жəне жылдық декларация бойынша жылдық жəне тоқсандық есептерді жасау. Қаржының дұрыс жəне тиімді жұмсалуына бақылауды жүзеге асыру; статистикалық есептілікті жасау. Шығын баптарына жəне экономикалық есептерге талдау жүргізу.

Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит қаржы) жəне/немесе құқық (құқықтану, халықаралық құқық) мамандығы бойынша жоғары немесе орта білімнен кейінгі білім. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің Жамбыл облысы бойынша департаменті, 080000, Тараз қаласы, Желтоқсан көшесі, 78, 7-қабат, 725-кабинет, анықтама телефоны: 8(7262) 45-24-24, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маман-бас бухгалтері (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есепті, шоттарда қаражаттарды, есептеу операцияларының қозғалысына байланысты операцияларды жүргізу,қаржы құжаттарын уақтылы жəне сапалы ресімдеу, қызметкерлердің еңбекақыларын, оларға түрлі сыйлықақылар, жəрдемақылар есептеуді, тиісті салықтар мен міндетті төлемдердің республикалық жəне жергілікті бюджеттерге, міндетті зейнетақы төлемдерін аударуды жүргізеді. Бухгалтерлік құжаттардың жүргізілуіне жəне сақталуына жауапты болады. Бухгалтерлік құжаттардың сақталуын жəне мұрағатқа табысталуын қамтамасыз етеді.Мемлекеттік сатып алу жоспарын дайындайды жəне орындауды жүзеге асырады. Бухгалтерлік есептілікті жасап, белгіленген мерзімде тиісті органдарға ұсынады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес салалары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандығы. Ортадан кейінгі білімі барларға мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болуы міндетті. 2. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің бас маманы (негізгі қызметкердің балаға күтім жасау жалақысы сақталмайтын демалыс кезеңіне, С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу салаларындағы мемлекеттік саясатты іске асыру; адал бəсекелестікті дамытуға жəрдемдесу, Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын құқықтық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау жəне тергеу, жолын кесу, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, сондай-ақ тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара іс-қимыл жасауы, экономикалық шоғырлануға бақылау, бəсекелестікті шектейтін нарық субъектілері əрекеттерінің жолын кесу; нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жозықсыз бəсекені болдырмайды жəне олардың жолын кеседі, тиісті тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау мақсатында тауар нарығының жай-күйін зерделейді; бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізеді жəне монополиялық жоғары, монополиялық төмен бағаларды айқындау мақсатында талдау жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар салалары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит немесе жеңіл өнеркəсіп бұйымдарының технологиясы жəне құрастыруы немесе азық-түлік өнімдерінің технологиясы немесе мұнай-газ ісі немесе электр энергетикасы мамандығы. Ортадан кейінгі білімі барларға мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болуы міндетті. 3. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу салаларындағы мемлекеттік саясатты іске асыру, адал бəсекелестікті дамытуға жəрдемдесу, Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын құқықтық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау жəне тергеу, жолын кесу, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, сондай-ақ тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара іс-қимыл жасауы, экономикалық шоғырлануға бақылау, бəсекелестікті шектейтін нарық субъектілері əрекеттерінің жолын кесу; нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жосықсыз бəсекені болдырмайды жəне олардың жолын кеседі, əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды жəне əкімшілік жазаларды қолданады, сотқа талап қойып жəне өтінішпен, оның ішінде нарық субъектісін мəжбүрлеп бөлу немесе оның құрамынан құрылымдық бөлімшелері базасында бір немесе бірнеше заңды тұлғаларды бөліп шығару туралы, бəсекелестікке қарсы келісімдер мен келісілген іс-əрекеттер жасау салдарынан алған монополиялық табысын алып қоюдан босату туралы өтінішхатпен жүгінеді, сондай-ақ соттар Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын қолданылуы мен бұзылуына байланысты істерді қараған кезде процестерге қатысады; ҚР монополияға қарсы заңнамасының бұзылуына байланысты қылмыс белгілері бойынша қылмыстық іс қозғау туралы мəселені шешу үшін құқық қорғау органдарына материалдар жібереді; құқық қорғау органдарының сауал салуы бойынша өз құзыреті шегінде зерттеулер, сараптамалар жүргізеді жəне Қазақстан Республикасы монополияға қарсы заңнамасының мəселелері бойынша қорытындылар береді; мемлекеттік коммуналдық кəсіпорындарды, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы тікелей немесе жанама өз қызметін ҚР аумағында жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органдарға тиесілі заңды тұлғаларды құруға келісім беру туралы немесе келісім беруден бас тарту туралы шешім қабылдайды; мемлекеттік көмек беру туралы өтінішхатты қарайды жəне ол бойынша шешім қабылдайды; ҚР монополияға қарсы заңнамасында көзделген жағдайларда нарық субъектілерін мемлекеттік тіркеуді, қайта тіркеуді алдын ала келіседі. Бəсекелестікті жəне кəсіпкерлікті дамыту негізінде нарықтық қатынастарды қалыптастыруға жəне монополияға қарсы заңдылықтарды жетілдіру бойынша ұсыныстар дайындайды. Тиісті тауар нарықтарында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерінің мемлекеттік тізілімін қалыптастыру, нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізу, тауар нарықтарындағы бəсекелестікті дамыту жөніндегі құқықтық мəселелер бойынша ұсыныстар енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес салалары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білімі. Құқықтану немесе экономика немесе қаржы немесе есеп жəне аудит мамандығы. Ортадан кейінгі білімі барларға мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болуы міндетті. ІІ. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Жамбыл облысы бойынша департаменті, 00008, Тараз қаласы, Төле би көшесі, 147Аүй, анықтама үшін телефон: 8 (7262) 45-11-82, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, 1 бірлік, С-О-5 санаты. Функционалды міндеттері: 1-С бухгалтерияны сонымен қатар, кадрларды білу. Бағынышты жұмысты болжамдау, жоспарлау жəне бақылау қабілеттілігі. Бекітілген бюджеттік қаржыландыру жоспары бойынша ашық лимиттерге сəйкес мақсатты пайдалану үшін қаржы-қаражаттың дұрыс жəне тиімді жұмсалуын, материалдық құндылықтардың сақталуын бақылайды. Құжаттардың уақтылы жəне дұрыс ресімделуіне жауап береді, жасалатын операциялардың заңдылығына алдын ала тексеру жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары (экономикалық, бухгалтерлік, қаржы), мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазыммның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі қажет. ІІІ. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің «Астана қаласы бойынша департаменті» РММ, 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Д.Қонаев көшесі, 12/1-үй, СК-14, анықтама үшін телефондары: 8 (7172) 6899-76, 8 (7172) 68-96-65 жəне электронды мекенжай: astana. dkomu@mail.ru, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне ақы төлеу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты), 1 бірлік. Функционалды міндеттері: медициналық қызметті

жеткізушілермен келісім жасауға қатысу; көрсетілген медициналық қызметтер үшін орындалған жұмыстар актілерін қалыптастыру; шығындардың экономикалық баптары бойынша ұсынылған шығыстарды бағалау жəне медициналық ұйымдарға экономикалық шара қолдану; медициналық қызметтерді берушілер шартты міндеттемелерін орындаулары бойынша есептемені қалыптастыру; тегін медициналық көмектің кепілді көлемін жоспарлау тиімділігін талдау жəне бағалау; тегін медициналық көмектің кепілді көлемі бойынша бюджетті уақтылы меңгеруді болжау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. IV. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 19, анықтама үшін телефон: (7172) 97-68-92, 97-68-91, факс (7172) 97-69-43, электронды мекенжай: zh.nurbayeva@energo.gov. kz, b.duzkeeva@energo.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға ашық конкурс жариялайды: 1. Министрдің аппараты – министрдің көмекшісі, С-3 санаты, 1 бірлік, № 07-0-4. Функционалды міндеттері: мұнай жəне газ, қоршаған ортаны қорғау, атом жəне энергетикалық бақылау салаларындағы мəселелер бойынша орталық жəне жергілікті атқарушы органдармен, департаменттермен жəне министрліктің комитеттерімен, сондай-ақ ұлттық компаниялармен өзара ісқимыл жасау; Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Парламентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмаларын уақтылы жəне сапалы орындалуын ұйымдастыру жəне қадағалау, министрдің жəне министрлік басшыларының жұмыс кестесін əзірлеу жəне министрдің хатхабарларын өңдеу, кеңестерге, баяндамаларға, презентацияларға дайындық бойынша министрліктің құрылымдық бөлімшелерінің жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоға ры білім: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар. 2. Баспасөз қызметінің басшысы, С-3 санаты, 1 бірлік, № 07-0-5. Функционалды міндеттері: мұнай жəне газ, қоршаған ортаны қорғау, атомдық жəне қадағалау саласында бұқаралық ақпарат құралдарымен жұмысты ұйымдастыру жəне жүргізу; контентті құруды ұйымдастыру жəне министрлік басшыларының блог-платформасына келетін өтініштерді тақырыптық бағыттар бойынша уақтылы таратып үйлестіру, өтініштерге берілетін жауаптарды редакциялау; министрліктің құрылымдық бөлімшерлерінен ақпараттық материалдарды алу бойынша жұмысты ұйымдастыру; ақпараттардың уақтылы ұсынылуын бақылау, министрліктің ақпараттық ресурстарын қалыптастыру бойынша жұмыстарды орындау (веб-парақша, веб-сайттың құрылымын, контенттің метаақпараттарын қалыптастыру), заңнамаға жəне министрлік аппаратының міндеттемелеріне сəйкес өзге де функционалды қызметтерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар. 3. Министр аппаратының сарапшы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 07-0-7. Функционалды міндеттері: басшының телефон арқылы тілдесуін ұйымдастыру, факстерді, телефонограммаларды қабылдау жəне жөнелту, басшының жұмыс орнын қажетті ұйымдастыру техникасымен жəне кеңсе жабдықтарымен қамтамасыз ету, оңтайлы жұмыс атқаруына барлық жағдайды жасау. Іс қағаздарды жүргізу, қарым-қатынас этикасын сақтай отырып, басшының жеке тұлғаларды қабылдауын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, жаратылыстану ғылымдары, техникалық ғылымдар жəне технологиялар. 4. Жер қойнауын пайдалану департаменті көмірсутек шикізаты басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 08-1-7. Функционалды міндеттері: жер қойнауын пайдалану құқығын беруге конкурс өткізу бойынша ресімдер жүргізу; тікелей келіссөздер жүргізу; жұмыс тобы отырыстарында қарауға материалдарды дайындау; келісімшарттар, келісімшартқа қосымшалар жобасын дайындау; сараптама өткізуді ұйымдастыру, жер қойнауын пайдалауға арналған келісімшарттарға толықтырулар енгізу мəселелерін жəне жер қойнауын пайдалау келісімшарттарының талаптарын талдау бойынша жер қойнауын пайдаланушы мен өкілетті орган арасында келіссөздер жүргізуді ұйымдастыру; заңнамалық жəне өзге де нормативтік-құқықтық актілердің жобаларын дайындауға қатысу; Үкімет тапсырмаларымен жəне жер қойнауын пайдаланушылардың жазбаша өтініштерімен жұмыс жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит), техникалық ғылымдар жəне технология (мұнай-газ ісі, пайдалы қазбаларды барлау жəне геология, тау-кен ісі), құқық (юриспруденция, халықаралық құқық). 5. Жер қойнауын пайдалану департаменті мониторинг басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік, № 08-2-2. Функционалды міндеттері: лицензияларды кері қайтарып алу, келісімшарттарды, бұзу бойынша шешім жобаларын дайындау; жергілікті қамтуды қоса алғанда жер қойнауын пайдаланушы-компаниялардың қызметін талдау; лицензиялық жəне келісімшарттық міндеттемелерді жер қойнауын пайдаланушы-компаниялардың орындауы бойынша талдау жүргізу; жер қойнауын пайдаланушылардың қызметі туралы барлық ақпаратты жүйелеу жəне жинақтау; талдамалық құжаттар əзірлеу. Үкімет тапсырмаларымен жəне жер қойнауын пайдаланушылардың жазбаша өтініштерімен жұмыс жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит), техникалық ғылымдар жəне технология (мұнай-газ ісі, пайдалы қазбаларды барлау жəне геология, тау-кен ісі), құқық (юриспруденция, халықаралық құқық). 6. Жер қойнауын пайдалану департаменті мониторинг басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 2 бірлік, № 08-2-6 (негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне), 08-2-7. Функционалды міндеттері: жергілікті қамтуды қоса алғанда жер қойнауын пайдаланушы-компаниялардың қызметін талдау; лицензиялық жəне келісімшарттық міндеттемелерді жер қойнауын пайдаланушы-компаниялардың орындауы бойынша талдау жүргізу; жер қойнауын пайдаланушылардың қызметі туралы барлық ақпаратты жүйелеу; құзыреті шегінде жер қойнауын пайдаланудың дерекқорын жүргізуге қатысу; талдамалық құжаттар əзірлеу. Үкімет тапсырмаларымен жəне жер қойнауын пайдаланушылардың жазбаша өтініштерімен жұмыс жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит), техникалық ғылымдар жəне технология (мұнай-газ ісі, пайдалы қазбаларды барлау жəне геология, тау-кен ісі), құқық (юриспруденция, халықаралық құқық). 7. Жер қойнауын пайдалану департаменті уран жəне көмір басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік, № 083-2 (негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: жер қойнауын пайдалану құқығын беруге конкурс өткізу бойынша ресімдер жүргізу; тікелей келіссөздер жүргізу; министрліктің сараптамалық комиссиясын қарастыру үшін материалдар дайындау; келісімшарттар, келісімшартқа қосымшалар жобасын дайындау; сараптама өткізуді ұйымдастыру, жер қойнауын пайдалауға арналған келісімшарттарға толықтырулар енгізу мəселелерін жəне жер қойнауын пайдалау келісімшарттарының талаптарын талдау бойынша жер қойнауын пайдаланушы мен өкілетті орган арасында келіссөздер жүргізуді ұйымдастыру; заңнамалық жəне өзге де нормативтік-құқықтық актілердің жобаларын дайындауға қатысу; Үкімет тапсырмаларымен жəне жер қойнауын пайдаланушылардың жазбаша өтініштерімен жұмыс жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит), техникалық ғылымдар жəне технология (мұнай-газ ісі, пайдалы қазбаларды барлау жəне геология, тау-кен ісі), құқық (юриспруденция, халықаралық құқық). 8. Газ өнеркəсібін дамыту департаменті газ өндіру, өңдеу жəне тасымалдау басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 09-1-5. Функционалды міндеттері: табиғи газды іске асыруды талдау; газ өткізу бойынша компаниялардың қызметін реттеу процестеріне қатысу; Қазақстан Республикасы өңірлеріне табиғи газды тұтыну, жеткізу көлемдері бойынша жедел деректер жасау, ҚР өңірлері бойынша табиғи газ тұтынудың, Қазақстан Республикасының өңірлерін газдандыру инвестициялық бюджет жобаларына салалық қорытынды беру, газ бағасын жəне тарифін талдау. Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкімет актілерін, салалық жəне мемлекеттік бағдарламаларды жəне салааралық жоспарларды өз құзыреті шеңберінде талдау жəне орындау, сондай-ақ саланы одан əрі қарай тиімді дамыту бойынша ұсыныстар əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары жəне технологиялар (мұнай-газ ісі; органикалық заттардың химиялық технологиясы; қайта

өңдеу өндірістерінің технологиясы (сала бойынша), əлеуметтік ғылымдары, экономика жəне бизнес (экономика; мемлекеттік жəне жергілікті басқару; маркетинг). 9. Газ өнеркəсібін дамыту департаменті газ жобаларын дамыту басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік, № 09-2-3 (негізгі қызметкердің жүктілігі жəне босануы бойынша демалысы мерзіміне). Функционалды міндеттері: газ экспорты жəне транзитінің жаңа жобаларын əзірлеуге қатысу, газ саласын дамытудың негізгі бағыттарын əзірлеуге қатысу; газ саласындағы стратегиялық перспективалық жобаларды іске асыруға инвестициялар жəне займдар тарту бойынша қолайлы жағдайды туғызу үшін тетіктерді əзірлеуге қатысу. Қазақстанның газ саласында қолданатын Еуропалық одақтың, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығының, Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының (Иногейт, Тасис, энергетикалық хартия) талаптарын талдау. Газ саласындағы халықаралық келісімдерді əзірлеуге қатысу жəне талдау, шетелдік мекемелермен жəне қаржы институттарымен өзара іс-қимыл жасау, халықаралық ынтымақтастықты дамыту бойынша ұсыныстар енгізу, газ саласын дамытудың шетелдік тəжірибесін зерттеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары жəне технологиялар (мұнай-газ ісі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика). 10. Мұнай өнеркəсібін дамыту департаменті мұнай өндіру мониторингі басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 10-2-3. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының Президенті Əкімшілігінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне департамент басшылығының тапсырмаларын орындау; жер қойнауын пайдаланушылардың өндірістік қызметіне мұнайды өндіру тұрғысынан мониторинг жүргізу; мұнай өндіруші өнеркəсіпті дамытуға болжам жасау; əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастарын реттеу бойынша салалық комиссияның жұмысын үйлестіруге қатысу; мұнай-газ кеңесінің отырысын ұйымдастыруға қатысу; нормативтік-құқықтық актілердің құқықтық мониторингін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары жəне технологиялар (мұнай-газ ісі, геология жəне пайдалы қазба кен орындарын барлау, тау-кен ісі),əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит, менеджмент), құқық. 11. Мұнай өнеркəсібін дамыту департаменті талдау жұмысы басқармасының басшысы, С-3 санаты, 1 бірлік, № 10-4-1. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының Президенті Əкімшілігінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне департамент басшылығының тапсырмаларын орындау; мұнай-газ саласын дамытудың мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларының негізгі бағыттарын, стратегиялық бағдарламалық құжаттарды əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу; мұнай саласындағы заңнамалық актілерді қайта қарастыру бойынша ұсыныстар жасау жəне нормативтік-құқықтық актілер жобалары, нормативтік- техникалық құжаттар мен стандарттар жасауға қатысу; мұнай саласын дамыту жобаларының негізгі бағыттарын іске асыру; мемлекеттік саясат басқару жұмысын жоспарлау; ішкі жəне сыртқы мұнай нарығын конъюнктурасын талдау; өз функционалды міндеттері шегінде ұсыныстар жəне шешімдер жобалары дайындау, басқарманың жұмысын ұйымдастыру, басқа да басқармаларымен оның қызметін үйлестіру; мұнай өндіру, тасымалдау, өңдеу, тасымалдау құбырларының қуаты, экспорт, импорт, транзит көлемі салаларындағы талдамалық талдаулар; реттелетін салаларындағы ақпаратты жинақтау жəне жиынтықтауды жүзеге асыру, статистикалық ақпаратты жинақтау жəне талдау; РФ жəне ҚР индикативтік баланс жəне мониторинг жоспарын талдау; шеттен əкелу/шығаруды талдамалық талдау жəне мониторингі, ішкі нарықта мұнай жəне мұнай өнімдері кестесімен үйлестіру; Кеден одағы елдерін мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету бойынша мұнай жəне мұнай өнімдері нарығы конъюктурасы мониторингі; мұнай өндіру, мұнай өнімдеріне баға белгілеу, осы бағыттағы нормативтік-құқықтық актілерге талдау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары жəне технологиялар (мұнай-газ ісі, геология жəне пайдалы қазба кен орындарын барлау, тау-кен ісі), əлеуметтік ғылымдары, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит, менеджмент). 12. Мұнай өнеркəсібін дамыту департаменті талдау жұмысы басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік, № 10-4-2. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының Президенті Əкімшілігінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне департамент басшылығының тапсырмаларын орындау; отандық мұнай компанияларының қызметін мемлекеттік реттеуді ұйымдастыру; мұнай өндіру, тасымалдау жəне өңдеу, мұнай өнімдерінің өндіріс жəне айналамы саласын дамытудың мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларының негізгі бағыттарын, стратегиялық бағдарламалық құжаттарды əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу; мұнай жəне мұнай өнімдерінің отандық нарығын қалыптастыру бойынша мұнай компанияларының қызметін мемлекеттік реттеуге қатысу; мұнай өндіру, тасымалдау жəне өңдеу, мұнай өнімдерінің өндіріс жəне айналамы саласындағы нормативтік-құқықтық актілердің əзірлеуді ұйымдастыру; нормативтік-құқықтық актілерді құқықтық мониторингін жүргізу; мұнай өндіру, тасымалдау жəне өңдеу, мұнай өнімдерінің өндіріс жəне айналамы саласындағы нормативтік-техникалық құжаттардың жобаларын жəне стандарттарын əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу; мұнай өндіру, тасымалдау, өңдеу, тасымалдау құбырларының қуаты, экспорт, импорт, транзит көлемі салаларындағы талдамалық талдаулар; реттелетін салаларындағы ақпаратты жинақтау жəне жиынтықтауды жүзеге асыру, статистикалық ақпаратты жинақтау жəне талдау; РФ жəне ҚР индикативтік баланс жəне мониторинг жоспарын талдау; шеттен əкелу/шығаруды талдамалық талдау жəне мониторингтеу, ішкі нарықта мұнай жəне мұнай өнімдері кестесімен үйлестіру; Кеден одағы елдерін мұнай өнімдерімен қамтамасыз ету бойынша мұнай жəне мұнай өнімдері нарығы конъюктурасының мониторингі; мұнай өндіру, мұнай өнімдеріне баға белгілеу, осы бағыттағы құқықтықнормативтік актілерге талдау жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары жəне технологиялар (мұнай-газ ісі, геология жəне пайдалы қазба кен орындарын барлау, тау ісі), əлеуметтік ғылымдары, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит, менеджмент). 13. Мұнай-газ-химия өнеркəсібін дамыту жəне техникалық реттеу департаменті мұнай-газ химия өнеркəсібі басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 11-1-6. Функционалды міндеттері: мұнай-газ-химия саласын дамыту аясында мемлекеттік саясатты əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу; мұнай-газ-химия өндеу өнеркəсібін дамыту жəне құру, индустриалдық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы, индустриялдық карта, салалық бағдарлама, кешенді жоспар жəне министрліктің стратегиялық жоспары шеңберінде инвестициялық жобаларды əзірлеуге жəне іске асыруды қамтамасыз етуге қатысу; мұнай-газ саласына қатысты бөлігінде техникалық реттеу жəне метрология жүйесін жетілдіру жөніндегі кешенді жоспарды іске асыру; «Ұлттық индустриялық мұнай-химия технопаркі» АЭА жұмыс істеуін қамтамасыз ету жəне АЭА қатысушыларының инвестициялық жобаларын іске асыруды мониторингтеу; Каспий теңізі қазақстандық секторының жағалау инфрақұрылымның объектілері бойынша жобаларды əзірлеуге жəне іске асыруды қамтамасыз етуге қатысу; көмірсутек шикізатын тереңдетіп өңдеу саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру; мұнай-химия жəне химия өнімдерінің транзитін келісу; аталған іс-шаралар бойынша ағымдағы, талдамалық жəне есептік ақпаратты, инвестициялық жобалар бойынша ақпаратты дайындау, мұнай-газ химия өнеркəсібінің баланысын мониторингтеуді жүзеге асыру, басқарма құзыреті саласында нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге жəне іске асырылуын мониторингтеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (мұнай-газ ісі, химия технологиясы, өңдеу өндірістерінің технологиясы), құқық (юриспруденция, халықаралық құқық). 14. Мұнай-газ-химия өнеркəсібін дамыту жəне техникалық реттеу департаменті техникалық реттеу басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік, № 11-2-4. Функционалды міндеттері: мұнай операцияларын жүргізу, газ жəне газбен жабдықтау, магистралдық құбырлар, оның ішінде Кеден одағындағы техникалық регламенттерді əзірлеуге немесе ұйымдастыруға; мемлекеттік стандарттау бойынша жұмыс жоспарына сəйкес мұнай-газ жəне мұнай-химия салаларында мемлекетаралық жəне ұлттық стандарттарды əзірлеуге қатысу; мұнай операцияларын жүргізу, газ жəне газбен жабдықтау, магистралдық құбырлар саласындағы нормативтіктехникалық құжаттарды əзірлеу бойынша жұмыстарды үйлестіру; мемлекетаралық, ұлттық стандарттарды өзге де стандарттау бойынша нормативтік құжаттарды келісу, сондайақ ҚР аумағында қолдануға жататын халықаралық, аймақтық стандарттар жəне шетелдік мемлекеттердің стандарттарын; салалық бағдарламаны жəне министрліктің стратегиялық жоспарды, техникалық реттеу жəне метрология жүйесін жетілдіру жөніндегі кешенді жоспарын əзірлеуге жəне іске асыруға қатысу; Президент Əкімшілігі мен Қазақстан Республикасының Үкіметінің, министрлік басшыларының тапсырмаларын, жоспарлар мен бағдарламалардың орындалуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техника ғылымдары мен технология (мұнай-газ ісі, стандарттау, сертификаттау жəне метрология, құрылыс), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес.

(Жалғасы бар).


12

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

 Қазақстан Республикасына қызмет етемін!

Курсанттан лейтенантќа дейін Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланы Əскери институтынан қанат қаққан 2537 офицер бүгінде əртүрлі əскери буындарда жемісті еңбек етіп жүр. Тəуелсіздігіміздің елең-алаң шағында теріскейде ірге тепкен білім ордасының басшысы, полковник, əскери ғылымдар докторы Жұмабек АХМЕТОВ антқа адал, кəсіби біліктілігі жоғары, ел намысын биік ұстайтын отаншыл мамандар даярлау тəжірибелерімен ой бөліседі.

– Жұмабек Хатиоллаұлы, 1997 жылдың 20 желтоқсаны бəріміздің есімізде. Елбасы – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев сол кездегі жоғары əскери училищеге Жауынгерлік туды тапсырып тұрып: «Мен солтүстік климаттық жағдайында тəрбиеленіп, білім алған курсанттар əскери жағынан шыңдалып, болашақта Қазақстан Республикасының офицерлік құра мының негізін құрайтынына сенемін», деген еді. Елді, жерді ерлікпен, білгірлікпен қорғау жолындағы жауынгерлік аманат қалай орындалып келеді? –Тəуелсіздік – алтын тұғырымыз, Ұлттық ұлан – айбынымыз. Бізге Қазақстанның Қарулы Күштеріне, басқа да күштік құрылымдарға білімді, білікті əскери мамандар даярлаумен қоса, туған жердің тыныштығын күзету, егемендігін қорғау секілді мəртебелі міндеттер жүктелген. Осы орайда, сардарлар мен сарбаздарға лайық табандылық, қыра ғылық көрсету – басты парызымыз, асыл борышымыз. Қазақстан өзінің қуатты армиясын жасақтап, қорғаныс қабілеті мен Əскери доктринасын жетілдіруге барынша көңіл бөліп келеді. Мəңгілік Ел ұғымын ұлтымыздың ұлы бағдарына айналдыруды діттейтін «Қазақстан-2050» Стратегиясының түпкі түйіні – мемлекеттілігімізді нығайту, озық отыздыққа ену, тəуелсіздікке қол жеткізгеннен гөрі, оны ұстап тұрудың əлдеқайда қиын екенін өскелең ұрпақ санасына сіңіру. Елбасының ХХІ ғасырдың Қарулы Күштері өз Отанының нағыз патриоты болуымен қатар, моральдықпсихологиялық дайындығы берік, əскери қызметке біліктілігі жоғары болып қалыптасу керек деген талаптарын басшылыққа ала отырып, осы заманға сай əскери қызметшілер əзірлеудің барлық мүмкіндіктерін қарастырып келеміз. – Жауынгерлік ту дегеннен шығады, оны бабаларымыз ерлік пен елдікке үндеудің, намысқа шақырудың, жігерді қайраудың белгісі, үлгісі ретінде бағалаған ғой. – Жауына арыстандай ақырып, жолбарыстай атылған батыр аталарымыз қолдарына ту ұстап, атойлап шапқан. Содан рухтанған. Қырғидай тиіп, қынадай қырған. Туды Тəңіріндей көрген, ерекше аялаған. Өйткені, ту желбіреп тұрса, елдіктің жойылмағаны, тұтастықтың сақталғаны. Жауынгерлік туды Елбасы қолынан қабылдап алғаннан бері ол ең төрімізде ілулі тұр. Қастерлі жерде сақтап, көздің қарашығындай күзету – əр курсант үшін сын, мақтаныш. Курсанттар Жауынгерлік туға қарап ант береді. Бойларын мақтаныш сезім билейді, өздеріне жүктелген терең жауапкершілікті сезінеді. Атамекеннің, Отанның қадірін түсінеді. Құдіреттілігі де осында. Жастарды қазақстандық патриотизм рухында тəрбиелеудің жолдары сан алуан. Оның тамаша бір үлгісі – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рəміздеріне құрмет ықыласын орнықтыру. Меніңше, əр қазақстандық Мемлекеттік рəміздердің сипаттамасын білуі шарт. Өйткені, Ту, Елтаңба мен Əнұран – ұлттық сезімнің, ар-намыстың, асқақ мұраттың киелі белгісі, бойтұмары. Мемлекеттік əнұранның орындалуы, Көк байрақтың көтерілуі елге, жерге, Отанға деген өзгеше сүйіспеншілік пен сағынышты оятады, патриоттық сезімді нығайтады. Институтта Мемлекеттік рəміздер мерекесі жүйелі түрде атап өтілетіні сондықтан. Ұзындығы – 10 метр, ені 5 метрді құрайтын Мемлекеттік Ту, Елтаңба саптық алаңға салтанатты жағдайда шығарылады. Жеке құрамдардың сап түзеп, оркестрдің сүйемелдеуімен Əнұран орындалады. Мемлекеттік Туды көтеру құқына тəртібі үлгілі, оқуда озат курсанттар ие болады. Олардың қатарында Еркебұлан Ерсайынов, Вячеслав Мануйлов, Азамат Əбділлаев, самбодан Ұлттық ұлан жеңімпазы Қалижан Макарамов, тағы басқалары болып, рəсімді асқан шабытпен орындады. Отан тарихы мен тəрбие жүйесінде елдік нышандардың мəн-маңызы кеңінен түсіндіріледі. Бір сөзбен айтқанда, əскерипатриоттық тəрбие ісінде Мемлекеттік рəміздердің, Жауынгерлік тудың алатын орны айрықша. Ұжымда əлемдік аренада Мемлекеттік Туды желбіретіп, Əнұранды шырқатқан сайыпқыран саңлақтарымызды мақтан етеміз. Кикбокстан əлем чемпионы, елі міз дің еңбек сіңірген спорт шебері Ми рас Бірімжанов, джиу-джитсудан əлем жеңім пазы Айбек Қырықбай Қазақстанның айбынын асырып, абыройын көтерді. – Дұрыс айттыңыз, Отанға адал, қалтқысыз қызмет еткеннен артық мəртебе жоқ бүгінде. Бұл бағытта тағы қандай жұмыстар атқарылуда? – Қазақстандық патриотизмнің үлгілі үрдістері курсанттарды оқуға қабылдау, адалдыққа ант беру рəсімдерімен, түрлі тактикалық оқу-жаттығуларымен, ұлттық, тарихи құндылықтарды білу, зерделеуге қатысты өткізілетін іс-шаралармен тығыз байланыстырылып, соғыс, еңбек ардагерлері, курсанттардың ата-аналары,

жастар, қоғамдық ұйым өкілдері қатыстырылады. Институтта офицерлер клубы, ардагерлер кеңесі, жастардың бастамашыл орталығы жұмыс істейді. Олардың тікелей атсалысуымен Қазақ хандығының 550 жылдығы, Қазақстан Ассамблеясы мен Ата Заңымыздың 20 жылдық мерекелері кеңінен аталып өтілуде. Тақырып ауқымы жанжақты сараланған. Дəстүрлі «Қазақстан – менің Отаным!» байқауында халық бірлігі, толеранттылық, достық кеңінен дəріптеледі. Қазақтың жері – кең-байтақ. Бұл мұраны ата-бабаларымыз кейінгі ұрпаққа аманат еткен. Олай болса, білектің күшімен, найзаның ұшымен ата қонысын жаудан қорғап қалған тұлғаларымыздың тарихи ерліктері мен жорықтары елеусіз қалмауы керек. Сондай батырлардың бірі Қожаберген жырау бабамыздың бас сардар, «Жеті жарғыны» құрастырушылардың бірі болғаны курсанттар арасында кеңінен түсіндіріліп, арнайы ғылыми-практикалық конференция ұйымдастырылды. Астанадан ғалымдар шақыртылды. Келешекте бабамыздың атын институтқа берсек деген ойымыз бар. Қазақ мемлекеттілігінің орнауына өлшеусіз үлес қосқан хандарымыз бен батырларымыздың қай-қайсысы болсын дəріптеуге əбден лайық. Шаралар шеңберінде көпшілік қуана жиналатын тамаша дəстүрлердің бірі – əскери істің қыр-сырын жетік меңгерген түлектерді еңбек жолына шығарып салу, ақ жол тілеу. Бұл, бір жағынан, ел қорғау – ердің міндетін айшықтайтын басты мерекелік рəсім. Астана қаласындағы «Атамекен» мемориалдық кешені жанында желбіреген Көк байрақтың астында Қарулы Күштеріміздің Жоғарғы Бас қолбасшысының тікелей қатысуымен тəуелсіз еліміздің əскери жоғары оқу орындарын үздік бітірген курсанттарға офицерлік əскери шеннің тапсырылуы салтанатына біздің түлектер де үзбей шақырылып жүр. Елбасы қолынан 18 түлегіміздің «лейтенант» погондарын алуы, құттықтау естуі – үлкен мəртебе, зор сенім. Республикалық, аумақтық деңгейде ұйымдастырылатын ғылыми-теориялық, практикалық конференцияларда, семинарларда қазақстандық патриотизмнің тəжірибесі мен пробле малары, əскери білім берудің маңызды мəселелері, курсанттарды жауынгерлік-қызметтік іс-əрекеттерге бейімдеу, жарғы талаптары, уақыт талабына сай оқыту мəселелері жүйелі əңгімеленеді. Тəрбие, əлеуметтік-құқық жұмыстарын жандандыру бағытында идеологиялық, патриоттық, ақпараттық-насихаттық, бұқаралық-мəдени шаралар пəрменді түрде қолданылады. Оның түпкі мəні роталарда, батальондарда оң психологиялық-моральдық ахуал орнатуды, өзара жолдастық, ынтымақшылдық, қиындыққа төзу, оларды жеңе білу қасиеттерін қалыптастыруды діттейді. – Қазақтың даңқты батыр перзенті Бауыржан Момышұлы «Ерлік – елдің қасиеті, жүректілік – жігіттің қасиеті», деп бекер айтпаса керек. Қазақстанның ішкі тыныштығын сақтап, адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуде батылдық пен қырағылықтың асқан үлгісін танытқан Ербол сынды ерлер институт қабырғасында аз болмас, сірə? – Түсіне білген жанға Баукеңнің: «Патриотизм – өз еліне, Отанына деген сүйіспеншілік», деген қанатты сөзінде зор мағына жатыр. Көрнекі жерге ірі əріптермен жазып қойса да, еш артықтық етпейді. Елдің ұлы болу – қиын-қыстау кезде қайсарлық таныту, үркіп-қорықпау, батыл шешім қабылдау деген сөз. Ешкім ер болып тумайды. Ердің атын ерлігі, адамгершілігі шығарады. Ерліктің əліппесін үйрететін де, осы қалыпқа салатын да – мінез, тектілік. Мұның бəрі жүре келе қалыптасатын қасиеттер. Тəрбие ұясы – отбасы, балабақша, мектеп. Осындай ортада шынығып, шымырланып өскен институттың маңдайалды курсанты Ербол Отарбаевтың бейбіт өмірдегі жанқиярлық ерлігі кейінгі жастарға үлгіөнеге. Ол Ақтау қаласындағы əскери бөлімде қарауыл күзетінде тұрғанда сотталғандардың топтасып қашуын бөгеген, жол бермеген. Қатардағы сарбаз жарғыға сай əрекет жасап, 3 сотталушыны жер жастандырған. Өзі ауыр жараланса да, атыс алаңын тастамаған. Осы жанкешті ерлігі үшін ІІІ дəрежелі «Айбын» орденімен марапатталған. Аға сержант Виталий Елисов пен курсант Собир Базарбаев қызыл жалынға оранған үйлерден түтінге тұншыққан адамдарды алып шыққан. Полковник Евгений Логин, ефрейтор Нұрасыл Мүбəраков жолдастарын ажал тырнағынан арашалап қалған. Халықаралық додаларда талай олжа салып, елдігімізді дəріптеп жүрген даңқты спортшыларымыздың бейбіт күндегі биік белестерін, ұлттық намысты ту етіп желбіреткен ерен жетістіктерін де неге ерлікке бағаламасқа!? Абай Тіналин, Ерлан Бəйімбетов кикбоксингтен, Денис Колесников гір көтеруден, Мақсат Нүсіпов қазақ күресінен, Азамат Нұрпейісов бокстан əлем, Еуропа, Азия

жеңімпаздары, жүлдегерлері атанды. Павел Рябинин шаңғы жарысынан Олимпия ойындарына қатысушы, Азия ойындарының чемпионы. Айта берсе, мұндай мысалдар көп. – Еңселі оқу ордасының мəртебесі бірнеше мəрте өзгерген екен. Ол қандай қажеттіліктен туды? – 1997 жылдың 18 наурызы институттың туған күні болып есептеледі. Осы күні ІІМ Ішкі əскерінің Жоғары əскери училищесін құру туралы тарихи шешім алынды. Алғашқы түлектер ел Тəуелсіздігінің 10 жылдығы қарсаңында сардарлар қатарын толықтырды. Ішкі əскер құрамына білікті офицерлер даярлайтын бірден-бір іргелі білім ошағы екені айқындалғаннан кейін Жоғары əскери училищеге институт мəртебесі берілді. Былтырдан бері Ұлттық ұланның қарамағындамыз. Əскери кадрлар тəрбиелеуде халықаралық тəжірибеміз де молайып келеді. Ресейдің ІІМ Ішкі əскерінің Пермь, Новосибирск, СанктПетербург Əскери институттарымен, Украина, Беларусь ІІМ Ішкі əскерінің академияларымен тығыз байланыс орнатылған. «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру – əскери білім берудің басымдықтары» тақырыбы бойынша ұйымдастырылған халықаралық ғылымитəжірибелік конференция Ресей, Украина, Беларусь, Қазақстан ғалымдарының, ІІМ Ішкі əскері өкілдерінің басын қосты. 2009 жылдан бері ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ішкі істер органдары жəне ішкі əскері үшін кадрлар əзірлеу туралы уағдаластыққа сəйкес Қырғызстан мен Тəжікстан азаматтарын қабылдауды жүзеге асырып келеміз. 2013 жылы 19 алғашқы халықаралық түлек диплом алып, офицер атанды. – Полковник мырза, ерекше оқу ордасына үміткерлерді қабылдау шарттары қатал шығар? Қандай мамандықтарға баулисыздар? – Əскери маман болуды арман еткен талапкерлер қатаң талап сүзгісінен өтеді. Денсаулығына, күш-қуатына ерекше мəн беріледі. Дене шынықтыру дайындығынан нормативтер, əскерикəсіптік бағыттағы психологиялық тест, бірнеше пəннен кешенді сынақ тапсырады. Оқу мерзімі – 4 жыл. Осы кезең ішінде тегін тамақпен, ақшалай қаражатпен, киім-кешек жабдығымен, қажетті оқу əдебиеттерімен толық қамтамасыз етіледі. Оқыту бағдарламасында курсанттардың ЭЕМ операторлары жəне «ВС» санатты жүргізуші мамандықтарын меңгеруі қарастырылған. Курсанттарды оқыту 7 кафедрада жүргізіледі. Сапалы білім берудің мемлекеттік стандарттары енгізіліп, ғылыми-педагогикалық кадрлардың құрамы күшейтілді. Ұйымдастырушылық-штаттық, оқу-əдістемелік, материалдық-техникалық базаның дамуы ілгері басуымызға, дəрісханалар мен кабинеттерді талапқа сай жабдықтауымызға мүмкіндік берді. Профессорлық-оқытушылар шетелдерде іс-тəжірибе алмасады. Институт жанындағы біліктілікті арттыру факультетінде 1500-ге жуық маман білімдерін жетілдірді. Институт Ұлттық ұланға командалық, тəрбие жəне əлеуметтік-құқықтық, тылдық, автомобильдік, инженерліктехникалық, ракета-артиллериялық қамтамасыз етуге тактикалық басшылық ету мамандықтары бойынша офицерлер даярлап, «лейтенант» əскери атағын жəне мамандығына сəйкес біліктілігін қоса береді. Ұлан қатары негізінен біздің түлектеріміздің есебінен толығып отырады. 18 жыл бедерінде 2,5 мыңнан астам курсант жоғары білім алып, əскери қызметшілердің қатарына қосылды. Олардың 215-і оқуды ерекше дипломмен, 32-і «Əскери оқу орнын үздік бітіргені үшін» белгісімен аяқтады. Қазір Ұлттық ұлан батальондары құрамындағы офицерлердің 90 пайызы – біздің түлектеріміз. Олар, сонымен қатар, Қорғаныс министрлігінде, Төтенше жағдайлар комитетінде, ҰҚК Шекара қызметінде абыроймен қызмет етуде. «Ер жігітке жарасар қолына алған найзасы» демей ме халқымыз?! Курсанттан лейтенантқа дейінгі аралықтағы төрт жылдық белесті болашақ офицерлерді шыңдап, əскери істің қыр-сырына үйрететін үлкен тəрбие орталығына, өмірлік маңызды қадамға теңесек, асыра айтқандық емес. Тəуелсіздікке қызмет ету олар үшін қашанда басты қағида болып қала берері анық. Əңгімелескен Өмір ЕСҚАЛИ, «Егемен Қазақстан».

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақмола мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 17 сəуірде сағат 11.00-ден 17.00-ге дейін (Астана қ. уақыты бойынша) www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Cауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. Hyundai Matrix автомобилі, мем.нөмірі 740АА03, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Зеренді ауданы, Ақкөл ауылдық округі, əуежай. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» РМК. Алғашқы баға – 567 000 теңге. Бастапқы баға – 2 835 000 теңге. Ең төменгі баға – 310 203 теңге. Кепілді жарна – 85 050 теңге. 2. Ваз-21074 автомобилі, мем. нөмірі 590АЕ03, 1998 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Зеренді ауданы, Ақкөл ауылдық округі, əуежай. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» РМК. Алғашқы баға – 110 000 теңге. Бастапқы баға – 550 000 теңге. Ең төменгі баға – 60 181 теңге. Кепілді жарна – 16 500 теңге. 3. Уаз-31514 автомобилі, мем. нөмірі 348АЕ03, 1996 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Зеренді ауданы, Ақкөл ауылдық округі, əуежай. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» РМК. Алғашқы баға – 212 000 теңге. Бастапқы баға – 1 060 000 теңге. Ең төменгі баға – 115 985 теңге. Кепілді жарна – 31 800 теңге. 4. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 048 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Степногорск қ., 1-ш/а, 68-үй. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 160 000 теңге. Бастапқы баға – 800 000 теңге. Ең төменгі баға – 87 536 теңге. Кепілді жарна – 24 000 теңге. 5. Ваз-21213-200-00 автомобилі, мем.нөмірі С 032 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Есіл ауданы, Есіл қ., Мир к-сі, 13. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 196 000 теңге. Бастапқы баға – 980 000 теңге. Ең төменгі баға – 107 231 теңге. Кепілді жарна – 29 400 теңге. 6. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 029 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Целиноград ауданы, Ақмол кенті, 9-пятилетка к-сі, 13. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 236 000 теңге. Бастапқы баға – 1 180 000 теңге. Ең төменгі баға – 129 115 теңге. Кепілді жарна – 35 400 теңге. 7. Ваз-2107 автомобилі, мем. нөмірі С 017 NS, 2000 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Ба ланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 116 000 теңге. Бастапқы баға – 580 000 теңге. Ең төменгі баға – 63 464 теңге. Кепілді жарна – 17 400 теңге. 8. Ваз-21213 автомобилі, мем. нөмірі С 037 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Ба ланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 196 000 теңге. Бастапқы баға – 980 000 теңге. Ең төменгі баға – 107 231 теңге. Кепілді жарна – 29 400 теңге. 9. Ваз-21099 автомобилі, мем. нөмірі С 022 NS, 2002 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Ба ланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 206 000 теңге. Бастапқы баға – 1 030 000 теңге. Ең төменгі баға – 112 702 теңге. Кепілді жарна – 30 900 теңге. 10. Ваз-21213 автомобилі, мем. нөмірі С 016 NS, 1999 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Ба ланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 145 000 теңге. Бастапқы баға – 725 000 теңге. Ең төменгі баға – 79 329 теңге. Кепілді жарна – 21 750 теңге. 11. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 039 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Ақкөл ауданы, Ақкөл қ., Октябрь к-сі, 15. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 224 000 теңге. Бастапқы баға – 1 120 000 теңге. Ең төменгі баға – 122 550 теңге. Кепілді жарна – 33 600 теңге.

12. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 040 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 224 000 теңге. Бастапқы баға – 1 120 000 теңге. Ең төменгі баға – 122 550 теңге. Кепілді жарна – 33 600 теңге. 13. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 038 NS, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Есіл ауданы, Есіл қ., Мир к-сі, 13. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 274 000 теңге. Бастапқы баға – 1 370 000 теңге. Ең төменгі баға – 149 905 теңге. Кепілді жарна – 41 100 теңге. 14. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 015 NS, 2000 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., М.Əуезов к-сі, 155. Ба ланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 126 000 теңге. Бастапқы баға – 630 000 теңге. Ең төменгі баға – 68 934 теңге. Кепілді жарна – 18 900 теңге. 15. Уаз-31514 автомобилі, мем. нөмірі Z 413 NS, 1997 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Бурабай ауданы, Бурабай кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті. Алғашқы баға – 171 000 теңге. Бастапқы баға – 855 000 теңге. Ең төменгі баға – 93 554 теңге. Кепілді жарна – 25 650 теңге. 16. Chevrolet Niva 212300I автомобилі, мем.нөмірі С806КТ, 2007 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қ., Пушкин к-сі, 21. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы. Алғашқы баға – 508 000 теңге. Бастапқы баға – 2 540 000 теңге. Ең төменгі баға – 277 925 теңге. Кепілді жарна – 76 200 теңге. 17. Toyota Camry автомобилі, нөмірсіз, 2003 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Көкшетау қаласы, Біржан сал к-сі, 45. Баланс ұстаушы – Ақмола облысының прокуратурасы. Алғашқы баға – 866 000 теңге. Бастапқы баға – 4 330 000 теңге. Ең төменгі баға – 473 785 теңге. Кепілді жарна – 129 900 теңге. 18. Волга-Газ-31029 автомобилі, мем.нөмірі С 786 КР, 1995 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Атбасар ауданы, Атбасар қ., ЕЦ-166/4 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/4 мекемесі. Алғашқы баға – 108 000 теңге. Бастапқы баға – 540 000 теңге. Ең төменгі баға – 59 087 теңге. Кепілді жарна – 16 200 теңге. 19. Уаз-31514-017 автомобилі, мем.нөмірі 025КР03, 2001 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Атбасар ауданы, Атбасар қ., ЕЦ-166/4 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/4 мекемесі. Алғашқы баға – 295 000 теңге. Бастапқы баға – 1 475 000 теңге. Ең төменгі баға – 161 394 теңге. Кепілді жарна – 44 250 теңге. 20. Зил-431412 автомобилі, мем.нөмірі С 778 КР, 1991 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Атбасар ауданы, Атбасар қ., ЕЦ-166/4 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/4 мекемесі. Алғашқы баға – 329 000 теңге. Бастапқы баға – 1 645 000 теңге. Ең төменгі баға – 179 995 теңге. Кепілді жарна – 49 350 теңге. 21. КАВЗ-685 автомобилі, мем.нөмірі 028КР03, 1984 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Атбасар ауданы, Атбасар қ., ЕЦ-166/4 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/4 мекемесі. Алғашқы баға – 150 000 теңге. Бастапқы баға – 750 000 теңге. Ең төменгі баға – 82 065 теңге. Кепілді жарна – 22 500 теңге. 22. Газ-31029 автомобилі, мем. нөмірі С 379 КР, 1995 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Степногор қ., ЕЦ-166/11 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/11 мекемесі. Алғашқы баға – 68 000 теңге. Бастапқы баға – 340 000 теңге. Ең төменгі баға – 37 203 теңге. Кепілді жарна – 10 200 теңге. 23. Зил-Ммз 45021 автомобилі, мем.нөмірі С 397 КР, 1979 жылы шығарылған.

Орналасқан жері – Степногор қ., ЕЦ-166/11 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/11 мекемесі. Алғашқы баға – 264 000 теңге. Бастапқы баға – 1 320 000 теңге. Ең төменгі баға – 144 434 теңге. Кепілді жарна – 39 600 теңге. 24. ДТ-75 тракторы, мем. нөмірі 0075AZD, 1981 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Степногор қ., ЕЦ-166/11 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/11 мекемесі. Алғашқы баға – 186 000 теңге. Бастапқы баға – 930 000 теңге. Ең төменгі баға – 101 760 теңге. Кепілді жарна – 27 900 теңге. 25. 2 ПТС-3 трактор тіркемесі, мем.нөмірі ASDC745, 1986 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Степногор қ., ЕЦ-166/11 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/11 мекемесі. Алғашқы баға – 110 000 теңге. Бастапқы баға – 550 000 теңге. Ең төменгі баға – 60 181 теңге. Кепілді жарна – 16 500 теңге. 26. Газ-3110 автомобилі, мем. нөмірі С 797 КР, 2000 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Степногор қ., Заводской кенті, ЕЦ-166/18 мекемесі. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/18 мекемесі. Алғашқы баға – 126 000 теңге. Бастапқы баға – 630 000 теңге. Ең төменгі баға – 68 934 теңге. Кепілді жарна – 18 900 теңге. 27. ПАЗ-3205-110 автомобилі, мем.нөмірі С 301 КР, 2004 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Зеренді ауданы, Гранитный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/25 мекемесі. Алғашқы баға – 589 000 теңге. Бастапқы баға – 2 945 000 теңге. Ең төменгі баға – 322 239 теңге. Кепілді жарна – 88 350 теңге. 28. Ваз-2105 автомобилі, мем. нөмірі С 706 KР, 1993 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Зеренді ауданы, Гранитный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/25 мекемесі. Алғашқы баға – 73 000 теңге. Бастапқы баға – 365 000 теңге. Ең төменгі баға – 39 938 теңге. Кепілді жарна – 10 950 теңге. 29. Уаз-3962 автомобилі, мем. нөмірі С 036 BF, 2001 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Жарқайың ауданы, Державин қ., Степной кенті, Центральная к-сі, 9. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/26 мекемесі. Алғашқы баға – 336 000 теңге. Бастапқы баға – 1 680 000 теңге. Ең төменгі баға – 183 824 теңге. Кепілді жарна – 50 400 теңге. 30. Уаз-31514-017 автомобилі, мем.нөмірі С 740 АА, 2001 жылы шығарылған. Орналасқан жері – Жарқайың ауданы, Державин қ., Степной кенті, Центральная к-сі, 9. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің ЕЦ-166/26 мекемесі. Алғашқы баға – 372 000 теңге. Бастапқы баға – 1 860 000 теңге. Ең төменгі баға – 203 520 теңге. Кепілді жарна – 55 800 теңге. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін екі сағат бұрын – 2015 жылғы 17 сəуірде сағат 9.00-де аяқталады. Кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператордың шотына төленеді. Кепілді жарнаны алушы – «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ; банк - «Қазкоммерцбанк» АҚ; ИИК KZ529261501102032004, БИК KZKOKZKX, БИН 050540004455; КБе 16, КНП 171; төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Қатысушыларға кепiлдi жарнаның кез келген санын енгiзуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқын береді. Аукционға қатысу үшін мына құжаттарды: жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкес тендіру нөмірін (ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін;

байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, e-mail); ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін тізілім вебпорталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының өтінімді қатысу жəне тіркеу бойынша талаптарды сақтамауы, сондай-ақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сауда-саттық басталуға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға жіберілген қатысушыға тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат етіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы ақпараттық хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап екі минут ішінде қатысушылардың бірде-бі реуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы Қағидаға сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін екі минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы саудасаттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбiр сатылған жекешелендiру объектісі бойынша аукцион нəтижелерi аукцион нəтижелерi туралы электрондық хаттамамен ресiмделедi, оған сатушы жəне жеңiмпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткiзiлген күнi тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелерi туралы хаттама аукцион нəтижелерiн жəне жеңiмпаз сатушының жекешелендiру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою мiндеттерiн белгiлейтiн құжат болып табылады. Жеңiмпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткiзiлген күннен бастап күнтiзбелiк он күннен аспайтын мерзiмде Көкшетау қаласы, М. Əуезов көшесі, 230, 13-кабинет мекенжайында қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғанын жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қо сымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан жəне 8(7162) 256556, 254715 телефондары арқылы алуға болады.


www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылы 21 сəуірде сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылығы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекеше лендіру объектілерін сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады (өзгертулермен жəне толықтырулармен, бұдан əрі – Ережелер). Сауда-саттықтың ағылшын əдісі мен электрондық аукционға мына республикалық меншіктегі объектілер қойылады: 1) Ваз-21214 автокөлігі, 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M211DE, Қарағанды облысы, Шахтинск қаласы, Парковая көшесі, 11. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша статистика департаменті» РММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 358000 теңге, кепілді жарна – 53700 теңге. 2) Ваз-213100-01-05 автокөлігі, 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M033NS, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 214000 теңге, кепілді жарна – 32100 теңге. 3) Hyundai Sonata автокөлігі, 1997 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M005NS, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 216000 теңге, кепілді жарна – 32400 теңге. 4) Ваз-21213 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M029NS, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 186000 теңге, кепілді жарна – 27900 теңге. 5) Уаз-22069 автокөлігі, 2001 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M752DE, Қарағанды облысы, Балқаш қаласы, «Балқаш» алыстағы позициясы. Баланс ұстаушы –«Қазаэронавигация» ШЖҚ РМК Қарағанды филилалы. Бастапқы (алғашқы) баға – 298000 теңге, кепілді жарна – 44700 теңге. 6) Ваз-21103 автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M021NS, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау

көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 135000 теңге, кепілді жарна – 20250 теңге. 7) Ваз-21099 автокөлігі, 1996 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M785DE, Қарағанды облысы, Балқаш қаласы, «Балқаш» алыстағы позициясы. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» ШЖҚ РМК Қарағанды филиалы. Бастапқы (алғашқы) баға – 177000 теңге, кепілді жарна – 26550 теңге. 8) Hyundai Accent автокөлігі, 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 778AA09, Қарағанды облысы, Бұқар жырау ауданы, «Сарыарқа» əуежайы. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» ШЖҚ РМК Қарағанды филиалы. Бастапқы (алғашқы) баға – 512000 теңге, кепілді жарна – 76800 теңге. 9) ПАЗ-3205 автокөлігі, 1995 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M784DE, Қарағанды облысы, Балқаш қаласы, «Балқаш» алыстағы позициясы. Баланс ұстаушы – «Қазаэронавигация» ШЖҚ РМК Қарағанды филиалы. Бастапқы (алғашқы) баға – 273000 теңге, кепілді жарна – 40950 теңге. 10) Ваз-21213 автокөлігі, 2000 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M044NS, Қарағанды облысы, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 152000 теңге, кепілді жарна – 22800 теңге. 11) Ваз-21070 автокөлігі, 2000 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M777NS, Қарағанды облысы, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 102000 теңге, кепілді жарна – 15300 теңге. 12) Chevrolet-Starcraft автокөлігі, 1994 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M050AY, Қарағанды облысы, Қа рағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қа рағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 2092000 теңге, кепілді жарна – 313800 теңге. 13) BMW-520 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі

M099NS, Қарағанды облысы, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы аудан, Бұқар жырау көшесі, 17. Баланс ұстаушы – ҚР ҰҚК «Қарағанды облысы бойынша департаменті» ММ. Бастапқы (алғашқы) баға – 380000 теңге, кепілді жарна – 57000 теңге. Сауда-саттықтың ағылшын əдi сiн қолдана отырып аукцион өткiзу кезiнде жекешелендiру объектілерінің бастапқы бағасы алғашқы бағаға тең болады. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталғанға дейін екі сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператордың «Ақпараттықесептеу орталығы» АҚ-тың (бұдан əрі – бірыңғай оператор) деректемелеріне енгізіледі: БСН:050540004455; ЖСК KZ529261501102032004; БСК: KZKOKZKX; банк атауы «Қазкоммерцбанк» АҚ; ТТК: 171; БеК: 16. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – ЖСН), тегі, аты, əкесінің атын (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – БСН), толық атауы, бірінші басшының тегін, аты, əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректері (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚмен қол қойылған осы Қағидаға қосымшаға сəйкес объект бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінімді тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін тізілімнің веб-порталы үш минут ішінде өтінім берілген сату объектілері бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілімнің дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Қатысушының осы Қағиданың

23-1 жəне 23-2 тармақтарында көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның саудасаттық басталғанға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталының өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Тізілімнің дерекқорында бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəліметтер болған жағдайда, тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберуді жүзеге асырады. Тізілімнің дерекқорында бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, тізілім веб-порталы қатысушының өтінімін кері қайтарады. Тізілімнің веб-порталы автоматты тексеру нəтижелері бойынша тізілімнің веб-порталында көрсетілген қатысушының электрондық мекенжайына өтінімді қабылдау не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жібереді. Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектілерінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен саудасаттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Бірыңғай оператор тізілім вебпорталының жұмыс істеуін қамтамасыз етеді, сондай-ақ сауда-саттыққа қатысушылардың кепілді жарналарын қабылдайды, сатушының шотына сауда-саттықта жеңген қатысушының кепілді жарнасын аударады жəне сауда-саттықтың басқа қатысушыларына кепілді жарналарды қайтарады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда осы жекешелендіру объектісі

бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектілерінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, онда бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аук цион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткізілген күні тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісінің сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қарағанды қаласы, Қазыбек би ауданы, Костенко көшесі, 6-үй, 11-кабинет мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7212) 42-57-53 телефоны арқылы алуға болады.

Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 21 сəуірде сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысмен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасымен республикалық меншіктегі объектілерді сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аук ционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1-л от . Ваз-21060 автокөлігі, мем. нөмірі В 041 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 154 026 теңге. Бастапқы баға – 154 026 теңге. Кепілді жарна – 23 104 теңге. 2-л от . Ваз-21060 автокөлігі, мем. нөмірі В 038 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 154 026 теңге. Бастапқы баға – 154 026 теңге. Кепілді жарна – 23 104 теңге. 3-л от . Ваз-21060 автокөлігі, мем. нөмірі В 036 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 154 026 теңге. Бастапқы баға – 154 026 теңге. Кепілді жарна – 23 104 теңге. 4-л от . Ваз-21060 автокөлігі, мем. нөмірі В 035 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 154 026 теңге. Бастапқы баға – 154 026 теңге. Кепілді жарна – 23 104 теңге. 5-л от . Ваз-21060 автокөлігі, мем. нөмірі В 034 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 154 026 теңге. Бастапқы баға – 154 026 теңге. Кепілді жарна – 23 104 теңге. 6-л от . Ваз-21213 автокөлігі, мем. нөмірі В 026 NS, 2003 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 378 114 теңге. Бастапқы баға – 378 114 теңге. Кепілді жарна – 56 717 теңге. 7-л от . Ваз-21213 автокөлігі, мем. нөмірі В 013 NS, 2003 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 378 114 теңге. Бастапқы баға – 378 114 теңге. Кепілді жарна – 56 717 теңге. 8-л от . Ваз-21103 автокөлігі, мем. нөмірі В 009 NS, 2003 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 229 463 теңге. Бастапқы баға – 229 463

теңге. Кепілді жарна – 34 420 теңге. 9-лот. Газ-322132-24 автокөлігі, мем. нөмірі В 043 NS, 2002 жылы шығарылған, Талдықорған қаласы, Жансүгіров к-сі, 68/70. Алғашқы баға – 204 626 теңге. Бастапқы баға – 204 626 теңге. Кепілді жарна – 30 694 теңге. 10-лот. Орталық монша, жалпы ауданы – 314,6 ш.м., Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Басши ауылы, Асқарбек көшесі, 291-үй. Алғашқы баға – 1 613 860 теңге. Бастапқы баға – 1 613 860 теңге. Кепілді жарна – 242 079 теңге. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1-лот. Skoda Superb автокөлігі, мем. нөмірі В 032 CS 05, 2008 ж.ш., Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1-үй. Алғашқы баға – 873 000 теңге. Бастапқы баға – 4 365 000 теңге. Ең төменгі баға – 253 824 теңге. Кепілді жарна – 130 950 теңге. 2-лот. FORD FOCUS автокөлігі, мем. нөмірі B 001 DM, 2006 ж.ш., Талдықорған қ., Ескелді би к-сі, 1-үй. Алғашқы баға – 908 000 теңге. Бастапқы баға – 4 540 000 теңге. Ең төменгі баға – 264 000 теңге. Кепілді жарна – 136 200 теңге. 3-лот. Shevrolet Niva 2123 автокөлігі, мем. нөмірі B 043РК05, 2008 ж.ш., Талдықорған қ., Гайдар к-сі, 17үй. Алғашқы баға – 417 810 теңге. Бастапқы баға – 2 089 050 теңге. Ең төменгі баға – 228 582 теңге. Кепілді жарна – 62 672 теңге. 4-лот. Ваз-21099 автокөлігі, мем. нөмірі B 965 КP, 2003 ж.ш., Алакөл ауданы, Достық стансасы, Əлібаев к-сі, 14-үй. Алғашқы баға – 257 197 теңге. Бастапқы баға – 1 285 985 теңге. Ең төменгі баға – 39 741 теңге. Кепілді жарна – 38 580 теңге. Назар аударыңыз! Сатып алушы заңда белгіленген тəртіппен жер телімім сатып алады жəне жеке ресімдейді. Аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталғанға дейін екі сағат бұрын, аяқталады. Сауда-саттыққа қатысу үшін кепілді жарналар мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы

«Ақтөбе халықаралық əуежайы» АҚ 2014 жылғы қоғамның қызметі туралы жыл сайынғы есеп бойынша тыңдау өткізу туралы тұтынушыларға жəне өзге мүдделі тұлғаларға хабарлайды. «Ақтөбе халықаралық əуежайы» АҚ-тың орналасқан жері: Ақтөбе қ., авиақалашық. Тыңдау 2015 жылғы 23 сəуірде жергілікті уақытпен сағат 14.00-де қоғамның əкімшілік ғимаратында болады. Реттелетін қызметтер түрі: əуе кемелерінің ұшуын жəне қонуын қамтамасыз ету, авиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, əуе кемесінің нормадан жоғары тұруына тұрақ ұсыну, базалық əуеайлақта əуе кемесінің тұрағына орын ұсыну, электр энергиясын беру жəне бөлу. Анықтама алу телефоны: 8 (7132) 22-81-66.

бірыңғай оператордың шотына төленеді: Кепілді жарнаны алушы – «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ; банк - «Қазкоммерцбанк» АҚ; ИИК КZ529261501102032004; БИК: KZKOKZKX; БИН:050540004455; Кбе:16; КНП: 171; төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Назар аударыңыз! Қатысушының талаптарды сақтамауы, сондайақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталғанға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есепайырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін ( пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді объект бойынша тізілімнің вебпорталында тіркеу қажет. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін

«АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212- офис, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 «Еуразиялық банк» АҚ-тың Алматы қ. №6 филиалында), «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-пен ірі мəміле жасау туралы шешімді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларын иеленуші Aquila Gold B.V. акционері қабылдағаны жөнінде хабарлайды.

куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Аукционға қатысушылар аукционға бір сағат қалғанда аукциондық залға кіреді, ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып кіреді. Аукцион хабарламада көрсетілген уақытта басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер аукцион залында аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, онда бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелндіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аук цион қатысу шылардың біреуі ұсын ған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі

АО «АК Алтыналмас» (Жамбылская область, г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в Филиале №6 АО «Евразийский банк» г.Алматы), сообщает о принятии Aquila Gold B.V., акционером, владеющим всеми голосующими акциями общества, решения о заключении крупной сделки с АО «Народный Банк Казахстана».

қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап екі минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы осы Қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін екі минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткізілген күні тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукцион өткізетілетін жер: Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Тəуелсіздік көшесі, 75, 211-бөлме. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты 8(7282) 24-53-29, 24-24-91 телефоны жəне www. gosreestr. kz сайты арқылы білуге болады.

АО «АК Алтыналмас», г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 95064000810, Кбе17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в Филиале №6 АО «Евразийский банк» г.Алматы, БИК EURIKZKA, извещает держателей привилегированных акций о выплате дивидендов с 08.04.2015 г. по привилегированным акциям за первый квартал 2015 г. Размер дивиденда 125 тенге в расчете на одну акцию. Дивиденды выплачиваются в безналичной форме – перечислением на банковские счета акционеров.

13

Шетелдік веб-сайттарда орналасќан кўжаттарды заѕсыз тїрде ќабылдаєан тўлєалардыѕ назарына! 2015 жылғы 12 наурызда Қазақстан Республикасы АҚШ, НьюЙорк қ. Оңтүстік аймағының Аймақтық сотына Сізге қарсы талапарыз ұсынды. Іс Қазақстан Республикасы Does 1-100 Inclusive, No. 15 Civ/ 1900 (ER) (S.D.N.Y. 2015)-ға қарсы ретінде ресімделді. Талапарыздың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, көруге болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Толықтыра келе, Сізге қатысты Уақытша шараларды қамтамасыз ету жəне сотпен тыйым салу туралы өтінішхат (бұдан əрі – «Өтінішхат») ұсынылды. Өтінішхаттың жəне қоса берілген құжаттардың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Өтінішхат Негіздемелер ұсыну туралы бұйрық бойынша берілген, сондықтан іс жеделдетілген тəртіпте қаралатын болады. Біржақты уақытша сотпен тыйым салу Сізге, сіздің үлестес тұлғаларыңызға, жұмысшыларға, агенттер мен өкілдерге жəне сіз Қазақстан Республикасының компьютерлік желісінен материалдарды жəне Қазақстан Республикасының лауазымды тұлғаларының Gmail есеп жазбаларын сізбен бірлесе пайдалануға, жариялауға, таратуға, басып шығаруға, көрсетуге, айырбастауға, бөлуге, қабылдауға, көшіруге, шолуға, қолжетімділікке, қандай да бір түрмен басқалар үшін қолжетімділікті қамтамасыз етуге немесе қолжетімділікті ұсынуға қатысқан барлық тұлғаларға шығарылды. Негіздемелер ұсыну туралы бұйрықтың көшірмесін мына сілтеме бойынша өтіп, табуға болады: www.facebook.com/KazakhstanvDoes. Сот тараптарды Уақытша сотпен тыйым салуға сəйкес 2015 жылғы 20 наурызда 14.00 сағатта Нью-Йорк қ. Оңтүстік аймақтық сотының ғимараты, АҚШ, 40 Фолей Сквер, Нью-Йорк қ., НЙ, 10007 мекенжайы бойынша келуге міндеттеді. Егер Сіздің атыңыздан заңгер өкілдік етсе, бізге бұл туралы хабарландыруды сұраймыз жəне біз сіздің адвокатыңызға Сот тағайындаған күнге жəне уақытқа қатысты хабарлаймыз. Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle LLP 101 Парк Авеню Нью-Йорк қ., НЙ 101-78 – 0061 Жак Семмелманның назарына jsemmelman@curtis.com Қазақстан Республикасының адвокаттары Назар аударыңыз, түзету! Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру «Егемен Қазақстан» газетінің 2015 жылғы 28 наурыздағы № 56 санында Астана қаласының уақыты бойынша 10.00 сағатта www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында 2015 жылғы 29 сəуірге белгіленген сауда-саттық өткізу туралы ақпараттық хабарламасына мынадай өзгеріс енгізіп: «Күзет» мамандандырылған күзет бөлімшесі» АҚ ұйымы бойынша «Кепілді жарна» сөзіндегі кепілді жарна сомасы «84 583 000 теңгеден» «59 460 000 теңге» сөзіне ауыстырылып оқылуын сұрайды. Анықтама үшін телефондар: 8(7172) 717280, 717184. Назар аударыңыз, түзету! Қостанай мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті «Егемен Қазақстан» газетінің 2015 жылғы 21 наурыздағы №54 санында жарияланған ақпараттық хабарламасына мынадай түзету енгізіп: 1.Ақпараттық хабарламаның 5-тармағындағы «Бастапқы баға –646 000 теңге» сөзі «Бастапқы баға – 6 460 000 теңге» деп оқылуын сұрайды. «Сорос-Қазақстан Қайырымдылық қоры» Корпоративтік қорының 2014 жылға Жылдық есебі «Сорос-Қазақстан Қайырымдылық қоры (СҚҚ)» Корпоративтік қоры – 1995 жылы «Ашық қоғам» Институтымен құрылған қазақстандық үкіметтік емес қайырымдылық қоры. Қордың миссиясы – Қазақстанда ашық қоғам қағидаларын жылжыту. Қаражат Сорос-Қазақстан Қоры қызметінің Жарғысы мен бағдарламалық бағыттарына сəйкес гранттарға, түрлі шаралар мен əкімшілік шығыстарға жаратылды. СҚҚ саяси партиялар мен қозғалыстардың қызметін қаржыландырмайды жəне қолдамайды. 2014 жылға бөлінген қаражат (теңге): «Қоғамдық саясат» бастамасы 77 092 418 «Баршаға ашық қоғам» бастамасы 90 960 196 «Жергілікті бюджет» бастамасы 62 081 290 «Адам құқықтары» бағдарламасы 108 706 800 БАҚ бағдарламасы 60 382 854 Жастар бағдарламасы 64 589 406 «Ашықтық жəне есептілік» бағдарламасы 51 112 255 Өзге бағдарламалық шығыстар 23 879 712 «Білім беру» жүйелік бағдарламасы 5 117 423 Əкімшілік шығыстар 160 320 232 Барлығы: 704 242 586 Қор қызметі жəне есеп туралы толық ақпаратты www.soros.kz сайтынан ала аласыздар.

Хабарландыру 2013 жылдан бастап бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп тұрған «Асыл-Арман НС» ЖШС сатылады. Бағасы келісімді. Байланыс телефоны: 87012083007.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің басшылығы мен ұжымы «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ басқармасының төрағасы Нұрлан Жамбылұлы ҚАППАРОВТЫҢ кенеттен қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Солтүстік Қазақстан облысының əкімдігі «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық атом компаниясы» акционерлік қоғамының басқарма төрағасы Нұрлан Жамбылұлы ҚАППАРОВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туысқандарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық атом компаниясы» акционерлік қоғамының басқарма төрағасы Нұрлан Жамбылұлы ҚАППАРОВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туысқандарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Ғалымдардың Еуразиялық экономикалық клубы» қауымдастығы «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасы Нұрлан Жамбылұлы ҚАППАРОВТЫҢ дүниеден озуына байланысты марқұмның туыстары мен жақындарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының минералдық шикізатты кешенді қайта өңдеу жөніндегі ұлттық орталығының басшылығы мен ұжымы ҚР Минералдық ресурстар академиясының президенті, Халықаралық минералдық ресурстар академиясының бірінші вице-президенті, «ҚР МШКҚӨ ҰО» РМК «Қазкерн» минералды шикізаттардың экономикасы жəне геология институты филиалының директоры, академик Ғинаят Рахметоллаұлы БЕКЖАНОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туысқандарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Алматы облысы бойынша департаментінің басшылығы мен ұжымы қаржы полициясының полковнигі Талғат Бекбауұлы СƏДУАҚАСОВТЫҢ қайғылы қазаға ұшырауына байланысты марқұмның туған-туысқандары мен жақындарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. О.Жəутіков атындағы республикалық мамандандырылған физика-математика орта мектеп-интернаты мен «Келешек-РФММ» мектеп ұжымы Ардақ Қасенқызы Алмабаеваға інісі Рысхан Қасенұлы АЛМАБАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Шеврон» компаниясы Еуразиялық бөлімінің басшылығы мен ұжымы компанияның қызметкері Анна Абсалямоваға інісі Артур Равильұлы АБСАЛЯМОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика жəне саясаттану факультетінің ұжымы саясаттану кафедрасының профессоры, саяси ғылымдар кандидаты Мəулен Тайлақұлы Илиповке анасы Жұмажан ТӨЛЕНДІҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады


14

www.egemen.kz

31 наурыз 2015 жыл

 Алыстағы ағайын

ы у я о б ќ а п п ѕа і н м е т к ґ К

Көршіміз Ресейдің Челябі облысындағы Нағайбақ ауданын біраз қандастарымыз жайлап отыр. Шашырамай, тұтас тұрып жатқандықтан, осы облыстағы 36 мың қазақтың арасында ұлттық дəстүр-салттың сақталуына үлес қосып отырғандар да сол ағайындар. Арсланбай ауылын бүкіл Челябі облысы біледі. Өйткені, бұл ауылда қазақтан өзге ұлт тұрмайды. Қашаннан «Сексен үй қызыл қазақ» атанған ауыл. Кеңес өкіметі кезінде «қызыл» сөзін қосып айтпаса, құлақтың құрышы қанбайтындай көрінді. Сонда белсенділер Арсланбай ауылында отырған қазақтарға бір ұжымшар құрып, атын «Қызыл қазақ» қойған екен. Содан бері Арсланбаймен бірге ауылдың «Қызыл қазақ» аты да қалмай келеді.

Наєайбаќтаєы Наурыз Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Ақжайықтың жағасын жайлаған қазақтардың бұл маңға қашан қоныстанғанын бүгінгі ұрпақтары дəл айтып бере алмайды. Қазақ ауыз əдебиетінің інжумаржаны «Қыз Жібек» эпосының оқиғасы дəл осы маңда өткен. Төлегеннің руын шежіреден тарқатып, Жағалбайлының ішінде Бескүрек деген атадан тарайтынын да үлкендер айтып отырады. Соған қарағанда, қандастарымыз оңтүстік Оралдың шұрайлы жеріне жылқы жайғанына талай ғасырлар өткен. Тек империяның күштеуімен қазақтар құнарлы жерден шөлейтке қарай ығыса берген... Наурыз мерекесін на ғайбақтық қандастарымыз жыл сайын атап өтеді. Селоларда тұратын қазақтар, татарлар, башқұрттар жиналып, аудан орталығы Фершампенуаз селосына келіп, ұлттық тағамдардан дастарқан жаяды, ұлттық қолөнерін көрсетеді. Ормандай орыстың ішінде жүрсе де, мұндағылар қазақ тың ұлттық тағамдарын қастерлейді. Мүшеленіп асылған жылқы еті, бауырсақ, жент, құрт, ірімшік секілді ұлттық тағамдарымыз мерекелік дастарқан бай лығын асырады. Сонымен қатар, қазақ, татар, нағайбақ, башқұрт əуендері əз Наурыздың əрін келтірді. Нағайбақ ауданындағы Наурыз мерекесі биыл тағы бір шарамен толыға түсті. Арсланбай ауылының қарт тұрғыны Нүркеш Жапаровтың «Асыл аймақ, құт мекенім, ауылым» атты өлең кітабының тұсаукесері өтті. Аудан басшысы Қайырбек Сейілов кітапты жұртшылыққа таныстырып, авторды құттықтады. – Ауданымызда, тіпті облыс көлемінде қазақ мəдениетіне қатысты шараның ешқайсысы Нүркеш ағамыздың қатысуынсыз өткен емес. Облыста Нүкеңді ақын деп таниды. Мына

кітаптан ауылдың адамдарының, замандастарымыздың бейнесін көреміз. Туған жерді, ауылды жырлайды. Бұл кітап аудан мəдениетіне қосылған үлес болып отыр, – деді Қайырбек Хакімұлы. Нүркеш Жапаров ақсақалдың тырнақалды шығарған өлеңдер жинағына жазған алғысөзінде белгілі ақын Ақылбек Шаяхмет: «Нүркеш ақынды қазіргі уақытта бірде бір қазақ мектебі түгіл қазақ сыныбы болмаған, қазақ басылымы болмаған қазақ ауылының ұстазы да, театры да жалғыз өзі деп айтуға болады» деп бағалаған екен. Тарихи отаннан жырақ жүрген Нүркешке Ақжайық өзенінің бойы кір жуып, кіндік кескен туған жер саналады. Ол туған ауылын емірене өлеңге қосады. Ауылын мақтан ете отырып, елдің қамын да ойлайды. Ақынның адамгершілік, өмір жайында да, айналасынан ұққанын өлеңмен өріп, ой түйіп отырады. «Адамға неге керек балажандық, Бала үшін намыстандық, шала жандық. Өсірдік, өндірдік те қоя бердік, Ал енді сол баладан немене алдық», дейді. Əрине, ақын өлеңдері кемшіліксіз де

емес. Бірақ «орыс арасында отырып, қазақ тілінде жырлайтын ақын – сол ортаның олжасы» деген кітап алғысөзінде айтылған түйінмен келіспеуге болмайды. Тағы бір қызығы, Нүркеш Жапаров өзінің жазған өлеңдерін белгілі бір əннің əуеніне салып айтады. Ол көбіне халық əні «Тобылғы сайдың» əуенін пайдаланады екен. Бұл сырт тағы қандастарымыздың арасында сақталып қалған халықтық өнер мұрамыздың бірі деуге болады. Кітаптың жарық көруіне Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының Қостанай облыстық филиалы мен Челябі қаласындағы «Азамат» қазақ ұлттық-мəдени орталығы мұрындық болыпты. Оған Магнитогорск қаласындағы кəсіпкер қандастарымыз Құрамыс Ноқаев пен Нұрлыбек Борантаев демеушілік жасады.

Фотоэтюд  Тосын табиғат

 Бəрекелді!

ҚОСТАНАЙ – ЧЕЛЯБІ – ҚОСТАНАЙ. –––––––––––

Суретте: Нағайбақ ауданының басшысы Қайырбек Сейілов пен кітап авторы Нүркеш Жапаров жəне нағайбақтық қазақ бауырлар кітап тұсаукесерінде.

Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

«Егемен Қазақстан».

Əсілі, көгілдір көктем келгенде Нұрланның жанды дауысын естіп, мейірім шуағы төгілген жүзін, əп-əдемі өзіне ғана тəн həм жарасымды қимылын көру де бір ғанибет! Талдықорғандағы Мəдениет сарайын лықа толтырған елді еліте Нұрлан Өнербаевтың репертуарындағы «Құстар», «Атажұрт», «Қарағым-ай», «Анашым», «Ауыл түні», «Ана туралы жыр», «Ай дүние-ай», «Қайран дүние», «Сұлулық», «Аққуым» деген əндер ағытылып бергенде сілтідей тынған жұрт іштерінен «тағы, тағы айта түссе екен» деген тілектерін ұғындырып бақты. Бұл өнерге деген ілтипаттың, құрметтің белгісі екені хақ. Негізі мерекелік концерт майдангерлерге, тыл еңбеккерлеріне деп арналғандығын естіген қариялар кəрілікті бір сəт болса да серпіп тастап ат арылтып ауылдардан қалаға келгендері əнші үшін құрмет. Аңғарымпаз жан əн əуеніне елін ұйытып қана қоймай байыпты, байсалды қимылымен ыстық ықыласына да бөлене білді. ТАЛДЫҚОРҒАН.

 «Егеменге» елден келді

Абайлаѕыз, алаяќтыќ

ґмірімді саќтап ќалды дейді Орал ќаласыныѕ тўрєыны

Теѕдесі жоќ ота

Құқық қорғау органдары анықтағандай, ағымдағы жылдың 26 наурызынан бастап əртүрлі электрондық пошталардан (www. prokuror.gov.kz@mail.ru, service@prokuror. kz жəне т.б.) Бас прокуратураның атынан келесі мазмұндағы жалған хаттар жолданып отырған: «Сізге Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының 18.03.2015ж. №530491 алаяқтық бойынша қозғалған қылмыстық іс бойынша тергеу нəтижелері туралы ақпараттың көшірмесін жолдаймыз. Қосымша: 4-парақта». Осыған орай, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының мұндай хатты дайындамағанын жəне таратпағанын хабарлаймыз. Ақпарат таратылған электрондық пошталар прокуратура органдарына тиесілі емес. Мұндай хаттарды алған жағдайда оларды ашпауға кеңес береміз, өйткені, оларды алаяқтар қылмыстық мақсаттарда пайдаланып отыр. Сондай-ақ, файлдарда компьютер иесінің мəліметтер базасын басқаруға мүмкіндік беретін зиянды бағдарламалар болуы мүмкін. Сондықтан, Бас прокуратура азаматтарға мұқият болуды жəне алаяқтардың арбауына түсіп қалмауды сұрайды. Осындай хаттар келген жағдайда Бас прокуратураның сенім телефонына қоңырау соғу қажет – 8 (7172) 71-26-20. Қазіргі уақытта осы дерек бойынша тексеріс жүргізілуде. Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы.

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

28-29 наурызда жоғарғы қысым аймағының оңтүстік сілемінде қалған Маңғыстау облысының барлық жерінде дерлік шығыс, оңтүстік-шығыс бағытындағы жел көтеріліп, желдің ең жоғарғы жылдамдығы Түпқараған, Маңғыстау аудандарында 25 м/с-қа дейін жетті. Шаңды дауыл көтеріліп, көріну қашықтығы кей жерлерде 200 м-ге дейін төмендеді.

Сол бір əн...

 Сақтансаң – сақтайды

Меншік иесі:

Шаѕды дауыл

Жетісу жерінде Ұлы Жеңістің 70 жылдығына арналған 70 шараны Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген артисі Нұрлан Өнербаев бастады.

Газетіміздің Орал қаласындағы тілші қосынына жасы алпысты алқымдап қалған азамат келді. Өзін таныстырды. Аты-жөні Самат Бекмағамбетов екен. Жасы елудің сегізіне шығыпты. Шаруаңызды айта отырыңыз дедім мен заманы бір жасы өзім құралыптас азаматқа. Оның айтайын деген əңгімесінің ұзын-ырғасы төмендегідей болып шықты. Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Ол бас миында пайда болған ісіктен біраз уақыт қатты қиналып зардап шегіп келіпті. Тіпті, өмірден күдерін үзгендей мазасыз да азапты күй кешеді. Өйткені, басын қорғасындай жайлаған ауыр дерт оның жанын қайда қоярға жер таптырмайды. Күндіз күлкі, түнде ұйқыдан айырылады. Өзімен өзі ышқынып, тістенеді. Оған қойылған диагноз өте ауыр əрі күрделі болғандықтан облыстағы мамандар ота жасау үшін оған елордасы Астанада орналасқан Ұлттық ней рохирургия орталығына

барып емделуге жолдама береді. Сəтін салғанда, оның мұнда өмірден үзіле бастаған үміті қайта жалғанады. Саматтың айтуынша, аталған орталықтағы Серік Ақшолақов бастаған нейрохирургтер жасаған теңдесі жоқ ота елімізде тұңғыш рет іске асыпты. Біз бұл деректің мəнісіне тереңірек қанығу мақсатында Ұлттық нейрохирургия орталығының баспасөз қызметі мамандарына хабарласқан едік. «Егемен» арқылы оларға алғысы мен ризашылығын жеткізуді қажет деп тапқан, бүгінде дертінен мүлдем айыққан жанның айтқаны айна-қатесіз рас

болып шықты. Нақтырақ айтқанда, бастың сол жақ қуысында оның маңдайға түйісетін тұсында пайда болған қатерлі ісікті микрохирургия жолымен сылып тастау тəсілі отандық медицина тарихында алғаш рет атқарылыпты. Бұл үшін бұған дейін қолданылып көрмеген тың тəсіл – нейронавигациялық жүйе пайдаланылыпты. Отаның мұндай түрінде науқастың сана-сезімі сол кезде жоғалмай сақталады екен. Иə, жасыратын ештеңесі жоқ, мамандардың мəлімдеуінше, Ұлттық орталыққа келген кезде Самат Бекмағамбетовті қос бірдей қатер күтіп тұрыпты.Оның біріншісі, өмірмен қоштасу болса, екіншісі, тірі қалған күннің өзінде де ғұмыр бойы мүгедек болып қалу қаупі. Дегенмен, қазақстандық білікті нейрохирургтер – Серік Ақшолақов пен Нұржан Рыскелдиевтің, Айдос Досқалиев пен Ғабит Ілиясұлының жəне анестезиологтер Марс Нұрдинов

пен Бауыржан Қонақбаевтың кəсіби шеберліктері оны мұндай қатерлерден сақтап қалыпты. Екі сағатқа созылған ота жақсы нəтиже беріпті. Мəселе, отаның өте күрделілігі мен аса нəзіктігінде. Оның үстіне Брокка орталығына тым жақын орна ласқаны да мəсе ле ні қою ла та түсіпті. Жо ға ры да ай тылғандай, нейронавигациялық жүйе қол даныл маған жағдайда пациенттің бері салғанда өмір бақи мылқау болып қалуы да əбден мүмкін екен. Əрі ота кезінде науқасқа нейрофизиологиялық бақылау бір мезгілде жүргізіліп отырған. Сонымен бірге ота үстелінде жатқан жанмен нейрохирургтер сөз сөйлеу байланысына шығу арқылы оған тікелей бақылау жасап отырған. Бұл əдіс мидағы сөз қоз ғалысы орталығына зақым келмеуіне септігін тигізген. Əрі науқастың өмір сапасын сақтап қалуына оң ықпал еткен. «Егеменнен» елге келген азамат Самат Бекмағамбетовтің ойы орнықты, пікірі байыпты сөзі салмақты екені де бірден байқалады. Оның жанарында өмірге құштарлықтың сөнбес шоғы маздап тұр.

Маңғыстауда шаңды дауыл наурыздың 28-і күні кеште басталды. Көз көрсетпейтін ақ шаң, əсіресе, Шетпе, Ақтау, Жетібай, Жаңаөзен үстін тұмшалап алған. Секундына 25 метрлік жылдамдықпен ұйтқи соққан суық жел мен оған ілесе алақұйын болған шаң адамдардың жүріп-тұруына, көліктердің қозғалысына кері əсерін тигізуде. Ал тұрғындардың хабарлауынша, «Маңғыстаудың қыры» саналатын Бейнеу ауданының кейбір аумақтарына қыс қайта оралып, аяздан су қатып, үскірік бет қаратпай тұрды. Қатты желдің жəне жолды анық көрсетпей бүркеп алған шаңның əсерінен жексенбі күні Жетібайдағы вахталық жұмысына бара жатқан жұмысшыларды тиеген автобус аударылса, Мұнайлы ауданында екі жеңіл көлік соқтығысып қалды. Абырой болғанда, адам шығыны жоқ. Ал осы күні Құрық ауылындағы 1988 жылы салынған, бірақ осыдан бірнеше жылдар бұрын күрделі жөндеуден өткен №6 орта мектептің шатыры ұшып кеткен. Ұшқан шатыр көлемі 1070 шаршы метрді құрады. Тығыз шаруа болмаса, жолға, тіпті кө шеге шығудың қауіптілігі туындады. Осыған орай, құқық қорғаушылар жол-көлік

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Маңғыстау облысы. ––––––––––––––––

Суретті түсірген Талант ҚҰСАЙЫН.

ОРАЛ.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

қатынастарының қауіпсіздігі шараларын шұғыл қолға алды. – Наурыз айының жылы болып өткен бірінші жартысынан кейін, Маңғыстау облысына тəн, əсіресе, көктем маусымында қайталанғыштығы жоғары синоптикалық жағдай орын алды. Ресейдің Еуропалық бөлігінен жылжыған скандинавтық қуатты суық антициклон ағыны еліміздің батыс аймағында тұрақтады. Сондайақ, жоғары қы сым əсерінен суық арктикалық шептердің облыс көлеміне ығысуы, ауа температурасының күрт төмендеуіне əкеліп соқтырды. Келесі тəулікте, 31 наурыз күні Қара теңізден жылжыған циклонның əсерінен Ақтау қаласы жəне облысымызда аздаған қар аралас жауын-шашын күтіледі, түнде ауа температурасы 0-5 ºС, кей жерлерде -8 ºС дейін болмақ, дейді инженер-синоптик Д.Илиясова. Маңғыстауда жел мен шаң таңғаларлық құбылыс емес, алайда, бұл жолғы шаңның түрі бөлек болып тұр. Соңғы екіүш жылдан бері жауын-шашыны жеткіліксіз болып, жері жұтаң тартқан өңір тұрғындарын көктемнің ала шаңмен басталуы абыржытып отыр.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Дастан КЕНЖАЛИН.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 7 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №529 ek

Profile for Egemen

31032015  

3103201531032015

31032015  

3103201531032015

Profile for daulet
Advertisement