Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№249 (28727) 30 ЖЕЛТОҚСАН СƏРСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Жаѕа Жыл – жарќын мереке

Маќсатымыз – ілгерілеу 4-бет Бала жанын жараламайыќ 5-бет Толќында туып, теѕізде тербелген 6-бет Ќаллекиліктердіѕ кезекті жеѕісі 11-бет

● Мемлекет мерейі

ЄЎМЫРНАМА ЄИБРАТТАРЫ Нўрсўлтан Назарбаев туралы «ЖЗЛ» сериясынан жарыќ кґрген кітапты оќыєаннан кейінгі толєаныс Сауытбек АБДРАХМАНОВ.

Сенім

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Думан» ойын-сауық кешенінде өткен Астананың жаңажылдық кешіне қатысты, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Жиналғандарға сөз арнаған Мемлекет басшысы алдағы жылды республикамыз өз Тəуелсіздігінің

25 жылдығы аясында өткізетінін айтты. Ұлы мерекені лайықты қарсы

Телефон арќылы сґйлесті Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Əзербайжан Республикасының Президенті Ильхам Əлиевпен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Əзербайжан Президенті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевты алдағы Жаңа жылмен құттықтады. Мемлекеттер басшылары əңгіме барысында екіжақты

ынтымақтастықтың қазіргі мəселелерін талқылады. Телефон арқылы сөйлесуге Əзербайжан жағы бастамашы болды.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 26 желтоқсан

№1071

Астана, Үкімет Үйі

Инвестициялық омбудсменді тағайындау туралы

2015 жылғы 29 қазандағы Қазақстан Республикасы Кəсіпкерлік кодексінің 314-бабына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Əсет Өрентайұлы Исе ке шев инвестициялық ом будсмен болып тағайын далсын. 2. «Инвестициялық омбудсменді тағайындау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 5 ақпандағы №32 қаулысының күші жойылды деп танылсын (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2015., №3, 16-құжат). 3. Осы қаулы 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жария лануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МƏСІМОВ.

Конституция – Ўлы Дала елініѕ ќўндылыєы Кеше еліміздің саяси жүйесінде айрықша орынға ие Конституциялық Кеңесте салтанатты жиын өтіп, онда Қазақстан Республикасы Конституциялық Кеңесінің 20 жылдығы атап өтілді. Шараға Мемлекеттік хатшы Гүлшара Əбдіқалықова мен Президент көмекшісі – Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Нұрлан Ермекбаев, Президент Əкімшілігі Басшысының орынбасары Марат Бекетаев, Конституциялық Кеңестің Төрағасы мен мүшелері, орталық мемлекеттік органдардың бірінші басшылары, еліміздегі жетекші оқу орындарының басшылары, көрнекті заңгер-ғалымдар мен халықаралық ұйымдар жəне құқық қорғау мекемелерінің өкілдері қатысты. Нұрлыбек ДОСЫБАЙ, журналист.

Отырысты ашқан Конституция лық Кеңестің Төрағасы Игорь Рогов шараға қатысушыларды айтулы күнмен құттық тап, Кеңестің осы кезге дейін атқарған қызметіне тоқталып өтті. «Конституциялық Кеңес бүгінге дейін 150-ден астам мем лекеттік маңызы жоғары шешім шығарған болса, оның басым бөлігі нормативтік қаулылар болып табылады. Сондай-ақ, оған қоса елдегі конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы Парламентке

жыл сайынғы жолдаулар мен өзге де актілері бар», деді Кеңес Төрағасы. Сонымен қатар, ол мұндай шешімдер қолданыстағы құқық жүйесінің дамуына, өмірде кездесетін қиын дықтардың заңды жолмен шешілуіне, мемлекеттік органдардың, демократиялық институт тардың жəне азаматтық қоғам құрылымдарының қызмет атқаруына оң ықпалын тигізетіндігіне тоқталып, сөз кезегін Гүл ша ра Наушақызына берді. Мемлекеттік хатшы жиынға қатысушыларды құттықтай келе, былай деді: (Соңы 5-бетте).

алу үшін бүкіл еліміз жұмыла еңбек ететін болады. Егемендік жылдары жаңа ел қалыптасты, оған барша қазақстандықтардың күш-жігері арқылы қол жеткізілді. Көпэтносты жəне көпконфессиялы халқымызға

бірлескен жұмыс үшін зор алғысымды білдіргім келеді, – деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев баршаны алдағы Жаңа жылмен құттықтады жəне елімізге игілік, əр үйге татулық пен келісім тіледі.

Қайырымдылық кешінен түскен қаражат түгелімен «Мейірімділік» Ерікті қоғамы» қорына аударылады. –––––––––––––––––––––– Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Ертеѕгі кїнге сенім жоєары Елбасы ќўттыќтауы осыны аѕєартты

Жаңа жыл алдында Парламенттің бірлескен отырыс өткізетін үлкен залында кеше тағы бір жиын болды. Бұл жолғы қос палата депутаттары жəне Сенат пен Мəжіліс аппараты қызметкерлерінің қатысуымен өткен отырыста Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бүкіл депутаттық корпусқа, Сенат пен Мəжіліс аппараттарының қызметкерлеріне жаңажылдық құттықтауы жария етілді. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыпов жиынды сөз сөйлеп аша келіп, Қазақстан Президенті, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Жаңа жыл мерекесіне орай, Парламент депутаттарына жəне Сенат пен Мəжіліс аппаратының қызметкерлеріне арнайы құттықтау жолдағанын жеткізді. Сөйтті де, сөзді Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевқа берді. Төрағаның оқылу ын дағы құттықтау мəтінінде былай делініпті: «Қазақстан Республикасының Парламентіне! Құрметті депутаттар, құрметті Парла мент Сенатының жəне Мəжілісінің аппарат қызметкерлері! Өтіп бара жатқан жыл Қазақстан үдемелі даму жолымен батыл ілгерілей түсті. Президент сайлауы өтіп, ол қоғамымыздың тұтастығын, елді

толайым жаңғырту үшін таңдап алған бағытымыздың дұрыстығын дəлелдеп берді. Бұл жыл тарихи жадыны жаңғырту, мемлекеттілікті, жалпыұлттық бірлікті нығайту рухында өтті. Фашизммен соғыстағы Ұлы Жеңістің 70 жылдық мерейтойы, Ата

Заңымыздың 20 жылдығы айрықша маңызды оқиғаларға айналды. Қазақ хандығының 550 жылдығын жəне Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығын салтанатты түрде атап өттік». (Соңы 5-бетте).

Айналасы екі айдың ішінде басылымға жазылымның жайын қамдаумен еліміздің барлық өңірлерінде түгелдей болып шықтық. Бірер облысқа екі реттен баруға да тура келді. Оқырмандармен көптеген кездесулер өткізілді. Əкімдермен əбден əңгімелескеніміз тағы рас. Сол жүрісіміздің нəтижесі де, шүкіршілік, жақсы болғалы тұр. Алдыңғы күні, яғни 28 желтоқсанда облыстардағы меншікті тілшілерімізден түскен мəліметтердің өзі газет таралымы қазір-ақ 200 мыңдық межені еркін еңсергенін көрсетеді. «Қазпошта» қаптың түбін қаққанда, бұған дейін есепке алынбай келген «Эврика пресс», «Номад пресс», «Ernur press», «Alash press», «Евразия пресс», «Казах пресс» сияқты серіктестіктер жан-жақтан жүргізген жазылымды қосқанда желтоқсанның соңғы күндерінде келер жылғы оқырмандар қатарына шамамен он мыңдай, кейде тіпті одан да көп сан қосылатынын тəжірибеден жақсы білеміз. Оқырмандармен кездесулер жылда ұйымдастырылады. Оқырмандарды газетке жазылуға насихаттау жылда жүргізіледі. Соның өзінде де биылғы жазылымның жайы басқашалау болар-ау, жұртшылықтың көңілкүйі өзгерер-ау деп ойлағанбыз. Неге басқашалай болмасын, неге көңіл-күй өзгермесін, егер сан түрлі себептерге, соның ішінде мұнай мен газдың, металдың барлық түрлерінің бағасы құлдырап түсіп кетуіне байланысты елдің экспорттық əлеуеті əжептəуір əлсіресе, бюджет кірісі 40 пайызға азайса, егер мемлекет қаржы жетімсіздігін нақты сезініп отырса, содан барып көп ақшаны қажет ететін күрделі құрылыстардың біразы қазірше салынбай қоя тұратыны, тіпті құрылысы басталып қалған нысандардың да біразы тоқтатыла тұратыны, қысқасы көрпеге қарай көсілуге тура келетіні ашық айтылып жатса? Жоқ, олай емес. Халықтың көңіл-күйі өзгермеген. Шүкіршілігі – сол шүкіршілік. Тəубешілігі – сол тəубешілік. Дастарқаны – сол дастарқан. Құдалығы – сол құдалық. Тойы

– сол той. Тіпті, теңге бағамының өзгеруі де шетелден тауар таситын аз ағайыннан басқаның уайымына айнала қоймаған. Сонда не, халық қазіргі жағдайдың күрделілігін онша түсінбей отыр ма? Жоқ, түсініп отыр. Əлемдік дағдарыстың бұл толқыны бұрынғылардан қатты соғатынын, екпіні бірнеше жылға жететінін біліп те отыр. Түсіне тұра, біле тұра еңсесін биік ұстап отыр. Ең əрі барғанда «Көппен көрген ұлы той» деп отыр. Осындай жағдайда да халықты əлеуметтік қолдау саясаты жалғасып жатқанына, бюджет қызметкерлерінің, мұғалімдердің, дəрігерлердің жалақысы орташа есеппен алғанда үштен бір бөліктей өсетініне разылығын айтып отыр. Неге бұлай? Себеп көп. Қай іске де кеңдікпен, сабырмен, төзімділікпен қарайтын қайран халқымыздың далалық дара даналығы бір себеп. Жаратқан Иеміздің қазақтың жерінің астын да, үстін де қымбат қазынаға толтырып қойған жомарттығының арқасында қолымыз жетіп отырған байлыққа сену бір себеп. Бір үйдің баласындай, бір қолдың саласындай тату-тəтті тұрып, берекелі тіршілік құрып жатқан халықтың уақыт сынынан өткен достығына, бірлік бар жерде тірлік болатынына сену бір себеп. Себептердің себебі – Қазақстан халқының Елбасына сенімі. (Соңы 2-3-беттерде).

● Өңір өмірі

Соны серпіліс сезіледі Əрине, осының бəрі кəсіпкерлердің жаңашыл жобаларының жемісі екені даусыз. Сондай өзгеше жобаның бірі – түйе жəне қой жүндерін өңдейтін фабрика. Мұны Əлімжан Балжігітов дейтін іскер кəсіпкер қолға алды. Оның көптен ойында жүрген жобасы алдымен төрт түлік ұстаушылардың қызығушылығын оятты. Өйткені, тек Атырауда ғана емес, іргелес өңірлерде де түйе мен қой жүнін өңдейтін фабрика кездеспейді. Осы олқылық төрт түлік ұстайтын əр отбасының қорасында тең-тең жүннің текке жиналуына сеп болары даусыз. Осы себептен болар, кəсіпкер жобасына «Атырау» əлеуметтіккəсіпкерлік корпорациясы АҚ қолдау танытты. Сөйтіп, аталған корпорация мен «Достан Ата» шаруа қожалығы бұл жобаны іске асыру үшін 2 432,0 млн. теңге жаратты.

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Қай істі болсын, қолға алу үшін алдымен ынта қажет екен. Мұны бұрын мұнай-газ жəне балық өнеркəсібімен ғана танымал болған Атыраудың бүгінгі əлеуметтік-экономикалық өркендеуіндегі соны серпілістен байқауға болады. Иə, бұған дейін бұл өңірде «қара алтын» қайнары мен су айдынынан сүзілген маржан тектес балық өнімдеріне ғана басымдық берілуші еді. Енді мұнайлы өңірдің бүгінгі қарқынды дамуында бетбұрыс басталды. Нақтылай айтқанда, соңғы жылдары дамуы кенжелеп қалған ауыл шаруашылығы саласына деген көзқарас түптамырымен өзгерді. Тек соңғы бір-екі жылдың ішінде үдемелі индустриялық-инновациялық да му бағдарламасымен іске қосылған жобалардың нəтижесінде Атырау өңірі азықтүлікпен өзін өзі толық қамти алатын деңгейге көтерілді. Тіпті, құс фабрикаларында миллиондап

шығарылатын жұмыртқаның артылған бөлігі өзге өңірлерге жіберіледі. Бұрын-соңды кездеспеген сан алуан түрлі

көкөніс салаттары мен ешкі мен сиыр сүтінен иогурт секілді таңсық өнімдердің бірнешеуі шығарылады. Бұрыннан қалбырға

тек төрт түлік еті ғана салынады деуші едік. Енді қалбырға қазыны да салып шығаруға болатынына Атырауда көз жетті.

(Соңы 11-бетте).

–––––––––––––

Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.


2

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

ЄЎМЫРНАМА Нўрсўлтан Назарбаев туралы «ЖЗЛ» сериясынан

(Соңы. Басы 1-бетте). Халық Нұрсұлтан Назарбаевтың елді бұдан да қиын, бұдан да күрделі жағдайлардан алып шыққанын, абыроймен алып шыққанын жақсы біледі. Содан да əлемдік дағдарыс дауылының бастапқы толқындары бой көтере бастағаннан-ақ етек-жеңді қымтауды ойластырған халық Елбасынан кезектен тыс Президент сайлауын өткізуді, өзінің дауысқа түсуін сұрады, ақыр аяғында тіпті талап та етті. 2015 жылғы Президенттік сайлауда Қазақстан халқының өзінің кемеңгерлігін бүкіл əлемге əйгілегені, ел бірлігіне беріктігі мен кемел келешекке сенімін көрсеткені, сайлауға бір кісідей (95,21 пайыз) қатысып, бір адамға бір кісідей (97,75 пайыз) дауыс беру арқылы ынтымақшылдықтың, ауызбірліктің ғажайып үлгісін танытқаны, Елбасының инаугурация рəсімінде толқи, тебірене тұрып: «Өмірін халқының бақыты жолына арнаған жанға бұдан зор құрмет болмайды. Мен үшін ел сенімінен асқан мəртебе жоқ, сол сенімді ақтаудан артық бақыт жоқ. Сол себепті, мен Қазақстанның жарқын болашағы жолында қандай тəуекелге де дайынмын» деп айтқаны баршаға белгілі. Сондықтан да, Елбасына сенген, елім деген Ердің соңынан ерген, екі тізгін, бір шылбырды қолына берген халқымыз алдан тосар қиындықтарға қасқая қарсы қарап тұр. Бұл белестен қайта ширығып, шынығып шығатынына сеніп тұр.

Бедел

Ел сенімін күшейтетін себептердің бірі – Нұрсұлтан Назарбаевтың бүкіл əлем алдындағы биік беделі. Осыдан біраз бұрын Мақат Садықтың «Қазақстан» арнасындағы «Сіз не дейсіз?» атты авторлық бағдарламасына шақырылғанбыз. Сонда сөздің бір ретінде Елбасының дүние дидарындағы оқшау орнына мысал ретінде мына жайды айтып едік. Жақсылық көбейген сайын, игілік келген сайын бəріне бойымыз үйреніп барады. Бəрі де осылай болуға тиістідей көріп барамыз. Мысалы, Ақорда сайтына АҚШ Президенті Барак Обаманың өз бастамасы бойынша Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа телефон соққаны, əңгіме барысында Қазақстан – АҚШ қарымқатынастарының жай-күйі қозғалғаны, оған қоса Украинадағы дағдарысты жағдай талқыланғаны, біздің Елбасымызға осы ахуалды реттеуге атсалысу жөнінде өтініш айтылғаны туралы шағын хабар ілінді, ол кешке телеарналардан берілді, таңертең газеттерде жарияланды. Соған қарап «Обама Назарбаевқа телефон соғыпты ғой» деп қана қоя салатындарымыз да аз емес арамызда. Ал бағасын білген адамға АҚШ-тай ұлы елдің басшысының тəуелсіздік алғанына ширек ғасыр да толмаған, небəрі 17 миллион ғана халқы бар, экономикасы əлі де шикізат бағасына тəуелділіктен құтыла қоймаған жас мемлекеттің басшысына өзі хабарласып, Қазақстанның əлемдік қауіпсіздікті нығайту ісіне жұмсаған күш-жігерін жоғары бағалауы, Нұрсұлтан Назарбаевтың халықаралық аренадағы бөлекше беделін, сыртқы саясаттағы орасан тəжірибесін, дипломатиялық дарынын адамзатты алаңдатып тұрған үлкен дауды шешуге жұмсауын, яғни Украинадағы қақтығысты бейбіт жолмен шешу ісіне атсалысуын сұрауы бүкіл мемлекеттің мəртебесін өсіретін, əрқайсымыздың мерейімізді тасытатын жай. Мемлекет басшысының Украинаның оңтүстікшығысындағы бітімге əкелген белсенді қызметіне кейіннен бүкіл əлем куə болды. Бұл жөнінде Нұрлан Онжановтың биыл Астанадағы «Фолиант» баспасынан шыққан «Бітімгер. Дипломат жазбалары» атты кітабында жан-жақты айтылған. Нұрсұлтан Назарбаевтың қазіргідей күрделі кезде Қытайға барса да, Англияға барса да, Францияға барса да миллиардтаған инвестициялармен, көптеген ірі жобалар жөніндегі меморандумдармен оралып жүруінің басты себебі де бүкіл əлем алдындағы саңлақ саясаткер, сенімді басшы ретіндегі асқан абыройында жатыр. Асқан абырой əрқилы жағдайда танылады. Соның бірі – берік брендке айналған ұғымдар аясында ұлықталу. Берік брендтердің бірі – «ЖЗЛ». Осы лай айтылады. Біреуге «Жизнь замеча тельных людей» сериясының кітап тары» деп ежіктей сөйлеу жөн білетін адамның көңіліне келер еді. 18901924 жылдары Ф.Ф.Павленков баспасы бастап, 1933 жылы Максим Горький бастамашылығымен қалпына келтірілген, 1938 жылдан бері «Молодая гвардия» баспасы шығарып жүрген бұл серияға кейіпкер болып ену, шын мəнісінде, тарихқа ену. Оның аясында осы 125

жылдың ішінде басылған жалпы таралымы 100 миллион дананы құрайтын 1400ден астам кітапта арғы-бергіде адамзат тарихында ірі ізін қалдырған, адамзат баласын ірі ісімен таң қалдырған тұлғалардың бəрі де қамтылған дей аламыз. Бұл серия кітаптарының өзіндік беті қалыптасқан, бəрі де өмірбаяндық деректерді жолымен, жөнімен, қисынымен келтіре отырып, өнегені алға тартады. Олардың ойы орнықты, сөзі салмақты, дерегі дəйекті, берер бағасы байыпты. «Бір кем дүние» дегендей, серияның атына тағылар жалғыз айып тек өмірден өткен жəне өмірден өткеніне біраз болған адамдар жайында ғана жазатындығы еді. «Сонда қалай, бүгінгі таңдағы адамзаттың ерен перзенттерінің еңбегі кезінде еленбей қала бере ме?» деген сыңайда сын айтылып та қалатын. Осыдан он жыл бұрын «Молодая гвардия» сол түйінді де тамаша тарқатты: бізбен замандас аса ірі тұлғалар туралы əңгімелейтін «ЖЗЛ: биография продолжается» деген атпен кітаптар шығара бастады. Осы жылдарда «Өмірбаян өрілуде» атымен Евгений Примаков, Владимир Путин, Фидель Кастро, Жерар Депардье, Михаил Калашников, Маргарет Тэтчер (2010 жылы), Габриэль Гарсиа Маркес (2012 жылы) сияқты атын бүкіл əлем білетін бірегей тұлғалардың өмірі жайында кітаптар жарияланды. Өзіміздің қолымыз жеткендерді ғана айтып жатырмыз. Жақын күндерде бізге Мəскеуден осы сериямен шыққан «Нұрсұлтан Назарбаев» атты кітап келіп түсті. Авторлары – Валерий Михайлов пен Тайыр Мансұров. Саяси ғылымдар докторы, еуразиялық интеграция жəне Қазақстан – Ресей қарымқатынастары туралы бірқатар кітаптардың авторы, көптеген жылдар бойы Қазақстанның Ресей Федерациясындағы елшісі, Солтүстік Қазақстан облысының əкімі, ЕурАзЭҚ Бас хатшысы, Еуразия экономикалық комиссиясының энергетика жəне инфрақұрылым жөніндегі алқа мүшесі (министр) қызметтерін атқарған Тайыр Мансұровты оқырмандарымыз жақсы білуге тиіс. Көзі қарақты қазақ Валерий Михайлов есіміне де құрметпен қарайтыны анық. Халқымыздың шамамен үштен біріндейін баудай орып түсірген 30шы жылдардағы алапат ашаршылық туралы тұңғыш кітапты («Хроника великого джута») жазған автор осы В.Михайлов. Оның бұл деректі еңбегі Қазақстаннан өзге елдерде (Ресей, Германия, Ұлыбритания) 9 рет басылғанын айтудың өзі жеткілікті. В.Михайловтың «ЖЗЛ» сериясына кітап жазу жөнінде тамаша тəжірибесі бар. Ол осы сериядан шыққан «Лермонтов», «Боратынский» кітаптарының авторы. «Лермонтовты» оқыдық. Қазақстандық автордың ақын өмірінен соншама дерекке қол жеткізгенінің өзіне қайран қалдық. «Боратынский» қазірше қолымызға тие қойған жоқ. Баспасөзде жарияланған пікірлер өте жоғары екендігін көрдік.

Тўлєа

Атақты баспаның біздің Елбасымызға осыншалық ықылас түсіруінің өзіндік тарихы бар. Нұрсұлтан Назарбаевтың «Əділеттің ақ жолы» («Без правых и левых») деген кітабы осы баспадан сонау 1991 жылы, Тəуелсіздікке дейін-ақ шыққан болатын. «Еліміздегі қазіргі саяси жетекшілердің арасында біздің таңдауымыз неге Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевқа түскенін алдын ала түсіндіріп жатуды қажет деп санамас та едік. Бірақ ол нəрсенің басы ашық, мұның себебі, Советтік Қазақстанның Тұңғыш Президентінің өз республикасында да, бүкіл елімізде де, шетелде де кеңінен танымал болып отырғандығында ғана емес (Сөз реті келгенде айта кетейік, оның халық арасында жəне түрлі саяси күштер арасында ие болған жоғары рейтингіне өзінің мемлекеттік қызметін Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы міндетімен ұштастыра жүргізуі кедергі жасап жүрген жоқ). Кеңінен танымал болудың да түр-түрі бар екені айдай анық нəрсе. Біздің көзқарасымыз бойынша, ең жаман нəрсе – кеңінен танымал болудың қара бастың қамын жеуге айналып кетуі. Ондай кезде мақсатқа жету үшін кез келген құралды пайдалануды ақтап алатын белгілі заң күшіне енбей тұра алмайтыны сөзсіз. Ал нағыз кеңінен танымал болу дегеніміз əрқашан өзге мақсаттарға, адам үшін өзінің жеке басының «менінен» мейлінше жоғары тұратын теңдесі жоқ асыл қасиеттер мəн-мағынасына айналатын абзал мақсаттарға ұдайы талпынудың нəтижесі болып табылады», деп жазған еді баспа кітаптың кіріспесінде. Баспаның: «Саясаттың алабажақ аспанында оның жұлдызы үміттің нұрын шашады» («На пестром политическом небосклоне его звезда излучает свет надежды») деп сол замандаақ жазғанына бүгінде қайран қалмасқа қайран жоқ. Ең алдымен айтарымыз – кітап авторларының кейіпкердің ел өміріндегі, Еуразиялық кеңістіктегі, əлемдік ауқымдағы орнын, салмағын, атқарар рөлін дəл бағамдай білетіндігі. Шын мəнісінде, өзіңмен бір ауаны бірге тыныстап жүрген замандасқа белгілі бір

арақашықтықтан қарай алу оңай да емес. Дұрысы – қиын-ақ. «Тарихтан мына жай жақсы белгілі: өзінің ерен тұлғаларын, халықтардың, елдер мен бүкіл адамзат қоғамдастығының жасампаздық жолын айқындайтын ең жарқын қайраткерлерін уақыттың өзі іздеп табатын сияқты. Ондай ерен тұлғалар тарихи үдеріске ерекше қажет болған тұста дер кезінде шығады» (5-бет) деп басталатын кітап əр халық өз тағдырын өзі жасайтынын, өз тарихының ең қиын, бетбұрысты белестерінде қоғамды басқаруға жəне оны алдан шыққан мəселелерді шешуге жұмылдыруға ғана емес, сонымен бірге халық тағдырын ерекше қуатпен, барынша толық түсінуге, оның бүкіл негіз-арқауын, рухани, материалдық тұрғыдағы тереңдігін пайымдауға, тарихи, саяси, экономикалық, мəдени келешегін көре білуге де қабілетті көсемдерді ортасынан алып шыға алатынын айтады. Нұрсұлтан Назарбаев өзінің тарихи миссиясы болашаққа ұмтылған жаңа, тəуелсіз Қазақстанды қалыптастыру, құру, орнықтыру, дамыту, өркендету екендігін жасампаз саясаткер ретінде əу бастан барынша байыптай алған бақытты басшы. «Саясаттың биік парызы миллиондаған адамдардың тағдыры үшін жауаптылықты түсіне білуде», дейді Нұрсұлтан Əбішұлының өзі. Конфуцийге телінетін, «Өзгерістер уақытында өмір сүргір!» делінетін қытай қарғысы бар. Біздің Елбасымыз сол сөздің өзін алғысқа айналдыра алған адам. Қазақстан – өзгерістер уақытынан ұтысқа шыққан мемлекет. Назарбаев – өзгерістер уақытындағы аласапыранды ұлт тарихындағы ұлы белеске айналдыра алған адам. Назарбаев өзгерістер уақытында өмір сүріп қана қойған жоқ, Назарбаев жаңа мемлекет құруды өзгерістер уақытында бастады. «Кеңес империясының құландыларында пайда болған жаңа мемлекеттер басшыларының арасында бұлғақ кезеңінің сынына шыдас бергендер аз болғанын бəріміз білеміз. Талайлардың сол салмақтан белі қайысып кетті. Бұрынғы державаның аумағында өңірлік жəне азамат соғыстарының өрті бұрқ ете қалды, қақтығыстар орын алды, экономика мен мəдениеттің күрт құлдырауы басталды. Жаппай жұмыссыздық, өндірістің тұралауы, қайыршылық кеше ғана қалыпты өмір сүріп жатқан мың-мыңдаған адамдардың өмірін тас-талқан етіп, күнкөріс үшін азапты күреске айналдырды. Мұның бəрі негізінен əміршілердің саяси сығырлығының, дəрменсіздігінің, ерік күші кемдігінің жəне біліксіздігінің тікелей салдарынан болып еді» дейді авторлар. Нұрсұлтан Назарбаев туралы кітапта дəл осы жайларды алдымен басын аша айтып алу керек. Өйткені, Назарбаев мемлекет құруды сан ғасыр бойы империя болып келген Ресейдің жерінде, сонау 1945 жылдан бері Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі болып келген, өнеркəсібі өркендеген Украина мен Белоруссияның жерінде немесе соңғы хандығы ХХ ғасырдың 20-шы жылдарында ғана құлатылған Өзбекстанның жерінде бастаған жоқ. Назарбаев мемлекет құруды сол мемлекеттің атын иеленетін ұлт сол елдегі халықтың 40 пайызына да жетпейтін жерде бастады. Бұл шын мəнінде, қиямет-қайым іс болатын. Осының бəріне бір адамның қалай шыдағанына, осының бəрін бір адамның қалай атқара алғанына тіпті ақыл жетпестей. Бірақ, дəл солай болды. Ол бəрін де жасады. Елді тыныштандырды. Жүйені ауыстыруға кірісті. Нарықты енгізді. Сырттан инвестиция сүйрелеп, іштен жекешелендіру жүргізіп, тұралап қалған өндіріске жан бітірді. Өтпелі кезеңдегі қиындықтардан есеңгірей жаздаған халықтың есін жиғызды. Аяғынан тұрғызды. Елдің еңсесін көтерді. Көп тілді, көп дінді елді бір ділді елге айналдыра алды. Мемлекеттің шекарасын шегендеді. Таспен емес, доспен шегендеді. Өз қолына өзі түсіп тұрған алапат қарудан – атом бомбасынан өзі бас тартып, аждаһаның аранына өз қолымен құм құйды, сөйтіп, адамзат тарихында жалпы қарудан бас тартқан бірінші басшыға айналды, өзінің елін жаһандық ядролық қауіпсіздікке нақты бет бұрған тұңғыш елге айналдырды, бүкіл əлемге үйренерлік үздік үлгі көрсетті. Қазақстанды тұңғыш рет азиялық мемлекет, тұңғыш рет ТМД мемлекеті, тұңғыш рет халқының негізгі бөлігі мұсылман дінін ұстанатын мемлекет, тұңғыш рет түркітілдес ұлт ұйыстырып отырған мемлекет Еуропаға төбе би болатындай – ЕҚЫҰ-ға төрағалық ететіндей жағдайға жеткізді. Елдің етектегі басын төрге жеткізді. Елін əлемдік қаржы дағдарысының қыспағынан бір рет емес, екі рет емес, үш рет алып шықты. Кітапта осының бəрінің бастауы Нұрсұлтан Назарбаевтың ғұмырының о бастан ғибраттылығында жатқандығы келісті көрсетілген.

Єўмыр

«Бұл серия кітаптарының өзіндік беті қалыптасқан, бəрі де өмірбаяндық

кітапта Нұрсұлтан Əбішұлының бөлекше өмір жолы мен Қазақстанды түбегейлі жаңғыртуға бағытталған ауқымды мемлекеттік қызметі, оның сыртқы саясаттағы барша жұрт мойындаған табыстары тыңғылықты əрі толық ашылған. Біз бұл басылымды АҚШ Конгресінің кітапханасына, сондайақ, Ұлыбританияның, Германияның, Италияның, Испанияның, басқа да елдердің танымал кітапханаларына жібереміз. Əрине, Ресей мен ТМД елдерінің кітапханалары, сондай-ақ, орталық газеттер, журналдар, телевидение мұндай маңызды басылыммен бірінші кезекте қамтамасыз етілетін болады», деді.

деректерді жолымен, жөнімен, қисынымен келтіре отырып, өнегені алға тартады», дедік жоғарыда. Мұнда да солай, əрине. Кітап кейіпкердің балалық ша ғын баяндау дан, өскен ортасын əңгімелеуден басталады. Əжесі Мырза баланың немересіне Нұрсұлтан деп нұр лы да сырлы ат қоюы, ата-анасы Əбіш пен Əлжанның жан жарастығы, өмір бойы қажымай-талмай еңбек етуі, қара танымаған Əбіштің сан түрлі жеміс ағаштарын будандастырып, бір бұтаққа алма, бір бұтаққа алмұрт өсіріп қоятын қасиеті, Нұрсұлтан Əбішұлының өзі «кесек-кесек кесіп сөйлейтін, тіліп айтатын адам еді» деп еске алатын анасы Əлжанның асыл қасиеттері тамаша ашылған. Кітап тарауларының атауларының өзі шымыр да жұмыр. «Алатау» деп аталған алғашқы тарау «Родом из детства», «Истоки», «Дом», «Незабываемое»,

Нұрсұлтан Назарбаевтың бүкіл өмір жолын бір-ақ сөзбен сипаттауға тура кел-

Сусловтай сұңғыла саясаткердің алдында сөзін өткізген, Үкіметке Кармет бойынша арнаулы қаулы қабылдайтын еткізген, ақыры Теміртауды түлеткізген күрес. Орталық Комитет хатшысы, Үкімет басшысы қызметтерінде көзбояушылыққа, асырып жазушылыққа, жауырды жаба тоқушылыққа қарсы күрес. Желтоқсан оқиғасынан кейін бүкіл халықтың атына қара күйе жақпақ болған, тұтас ұлтқа ұлтшылдық таңбасын таңбақ болған қаулының күшін жою жолындағы күрес. Абай туған, Мұхтар туған өлкеде қырық жыл бойы Жер-ананы тітіретіп тұрған сынақ полигонын жабу жолындағы күрес. Бұл нартəуекелдің ісі еді. Кітапта Президент Кеңсесінің бастығы Махмұт Қасымбековтің: «Аса қуатты Одақтық орталықты арқа тұтып тұрғандарға қарсы шығу үшін адамға қаншалықты ерлік қажет еді десеңізші?! Одақ құрамындағы

«Уш коныр», «Школа», «Выпускной класс» деген сияқты шағын тараушалармен ілгері ұмтылдырып отырады. Біз бұл кітапта авторлардың өзімізге жақсы белгілі деректерді талай тұста əңгімелейтініне түсіністікпен қарауға тиіспіз. Өйткені, «ЖЗЛ» сериясы ең алдымен бері қойғанда ТМД кеңістігіндегі оқырмандарға, əрірек барғанда дүние жүзіндегі белгілі дүкендер, кітапханалар арқылы əлем оқырмандарына тарайтынын есте ұстау жөн. Кітап тек орыс тілінде жарияланғанның өзінде де солай болады. Ал оның кейіннен (бəлкім, толықтырылған, жаңартылған нұсқасы) өзге тілдерге де аударылатынына сенеміз. Біз осы мақаланы жаза отырып «Молодая гвардия» ашық акционерлік қоғамының бас директоры В.Ф.Юркинмен телефон арқылы тілдескен болатынбыз. Сонда Валентин Федорович: «Нұрсұлтан Назарбаевтың өмірбаянын жарыққа шығару біздің баспамыз үшін үлкен мерей. Мен ол кісімен «Без правых и левых» деп аталатын алғашқы кітабы шыққан кезден бері таныспын. Онда Нұрсұлтан Əбішұлы ел ыдырап жатқан тұстағы жаппай берекесіздік пен қатерлі құбылулар кезінде əділеттен таймайтын, таңданарлықтай реалистік позициясын негіздеген болатын. Жаңа

се, ол сөз осы сөз. Күрес. «Қалай десек те, есімде қалған ең əуелгі əсерлерімді, бəлкім, Алатау жоталарының ғажайып сұлулығын суреттеуден бастағаным жөн болар еді. Əйтсе де, басқа бір сезім – ұдайы ашқұрсақ жүруім санамда күштірек жатталып қалыпты», деп өзі айтқанындай, соғыстан кейінгі, əсіресе, өзі ересек тартқан елуінші жылдардағы күнкөріс үшін күрес. Мектепті күміс медальмен бітіре тұрып (артық қылам деп тыртық қылып алған ауыл мұғалімінің «көмегімен» алтын медальдан қағылғаны біздің оқырмандарға белгілі) тамыртаныстықтың, жең ұшынан жалғасудың кесірінен 1 балл жетіспей университетке түсе алмай қалғаннан кейін өзін-өзі көрсету үшін күрес. Желкілдеген жас жігіт күнінде жер түбіндегі Днепродзержинскіге жетіп, жетпіс жеті атасы кəсіп етіп көрмеген металлург мамандығының жалына жармасқанында «Қазақтар босбелбеу екен, қиындыққа шыдамайды екен» деген қаңқу сөзге қалдырмау үшін ұлттық намыс жолындағы күрес. Магниткада от-жалынның ортасында жарқылдап жүрген жерінен сыртынан тон пішіп, «аппаратчик» ете қойғысы келген қалком хатшысымен əділдік үшін күрес. Туған комбинатының көсегесін көгертуді ойлап, жанайқайын сонау Мəскеуге жеткізген,

ең ірі республикалардың бірінің басшысы, басқасын былай қойғанда, ет пен сүйектен жаралған, отбасы, бала-шағасы, жақындары мен достары бар адам екенін де ұмытуға болмайды... Əскерилерге мінез көрсету арқылы оның қызмет мансабына да, өзінің жеке өміріне де қаншалықты бəлекет тілеп алуы мүмкін екенін шамалау қиын емес... Сол тұста КСРО-да билік құрып тұрған коммунистік партияның күшін білетіндер мұндай қадамдардың қаншалықты қиындыққа толы екенін де жақсы түсінеді» (243-244-беттер) деген сөздері орынды келтірілген. Күрес, күрес... Тіпті ажал аждаһасының аузын жауып, қазақ жерін қатерлі қарудан тазартар тұста да Назарбаев атомның аласталғанына, қарудан құтылғанына қуанып қоя салған жоқ, сол қарудан бас тарту арқылы өз елінің аумақтық тұтастығына, қауіпсіздігіне əлемдегі ядролық державалардың тарапынан сенімді кепілдік алу үшін күресті. Авторлар былай дейді: «Мемхатшы Кристофер салған беттен Назарбаевқа Ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа қол қоюды ұсынды, оның орнына 140 миллион долларлық экономикалық көмек көрсетілетінін жəне ол қару құрылғыларын бөлшектеу үшін Нанн-Лугар бағдарламасы бойынша 85 миллион долларлық алғашқы транш

Кїрес


www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

ЄИБРАТТАРЫ

3

жарыќ кґрген кітапты оќыєаннан кейінгі толєаныс бөлінетінін айтты. Алайда, таңданарлығы сол, Қазақстан Президенті құжатқа қол қоюдан бас тартты. Ол мемхатшыны əлем картасының алдына алып келді де, өзінің республикасының жан-жағында тұрған Ресейді, Қытайды жəне Иранды көрсетіп, Қазақстанға бəрінен бұрын қауіпсіздік кепілдігі керек екенін қадап айтты. Оның үстіне, Назарбаев мұндай құжатқа тек ең жоғары деңгейде – АҚШ Президентімен ғана қол қоятынын нақпанақ аңғартты. Уоррен Кристофердің барлық уəждері мен қолданған амалдарын Назарбаев кері серпіп тастап, айтқанынан қайтпады. Мемлекеттік хатшының оның сөзінің дұрыстығын мойындамауға əдді қалмады. Қарамағындағыларға: «Бұл адам – оңай шағылмайтын жаңғақ» дегенді ғана айтты. «Нью-Йорк таймс» газеті өз елінің мемхатшысының сапары туралы «Бүгін Қазақстан президенті

екі ел ірге ажыратқан тұста теріскейдегі көршіміз бізге біраз уақыт бойы «рубль аймағында бола бересіздер» деп сендіріп келіп, аяқ астынан ақшасын ауыстыра қойса, ескі үлгідегі рубль банкноттарын Қазақстанға вагон-вагонымен тоғыта бастаса, əуежайларда, темір жол вокзалдарында əлгі жүктерді ұстап қалуға тиісті милиция бригадаларын қоюға тура келсе, арбасу емей немене, Ресей басшылығы үкімет басшысының орынбасары арқылы Қазақстанның рубль аймағында қала алмайтынын естірткен кезде өкініш білдірген түр танытқан Назарбаев іс жүзінде содан талай ай бұрын ұлттық валюта енгізуге дайындық жөнінде құпия жарлыққа қол қойған болса, елдің Монета сарайын жасақтауға жасырын кіріссе, болашақ банкноттардың дизайнын бекітіп, оны Англияда жасата бастаса, оны басуға 7 миллион доллар

Алматыға келіп, Ресейдің Қазақстан территориясына байланысты талап қоюы мүмкін еместігі жөнінде екіжақты келісімге қол қоюы – айтуға оңай. ГКЧП бүлігі кезінде жер жүзіне жария етілген мына бір жайдан оқырмандарымыздың хабардар болғанын қалаймыз. «Кейіннен қазақстандық тарихшылар көп адам біле қоймайтын фактіні атап айтты: 20 тамыздың кешінде АҚШ-та Н.Ə.Назарбаевтың ұстамды позициясы жəне оның ГКЧП-ны қолдаудан бас тартуы күштердің ара салмағын демократия жағына қарай ойыстырып жібергені жөніндегі ақпарат ресми түрде таратылды» (145-бет), делінген осы кітапта. Бұлар да біздің мақтана айта алатын сөздеріміз. Жер шарының алтыдан бір бөлігін алып жатқан алып мемлекеттің аттан аууын бастап берген бұл бүлікті басуда Қазақстан басшысының шешуші рөл

адам Нұрсұлтан Назарбаев бола алар еді деп санағаным тегін емес. 1991 жылдың тамызындағы ГКЧП авантюристерінің қаскүнемдігі менің бұл ойымды жүзеге асыртпай тастады» (155-бет) деген сөзі келтірілген. Иə, империялық сана-сезім мұндайға жол бермеу үшін соңғы тұяқ серпуінше жанталаса қарсыласып бақты. Мұны да біле жүруге тиіспіз. Біз біле жүруге тиісті тағы бір жай мынау. Үш славян республикасы басшыларының Белая Вежадағы оңаша мəмілесінен кейін Орталық Азия республикаларының басшылары Ашғабатта бас қосып, қалыптасқан тосын жағдайды талқылауға мəжбүр болған еді. Сол тұста КСРОның діни белгі бойынша бөліну қаупі де төнген. Нұрсұлтан Назарбаев екі жақты да Алматыға алып келіп, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығын құру жөніндегі декларацияға қол қоюға жеткізді. Авторлардың «Н.Ə.Назарбаев өзін КСРО күйреуінің ең жауапты сəтінде дана да көреген саясаткер ретінде танытты. Шынтуайтында, посткеңестік кеңістіктің Батыс-Шығыс кіндігі бойынша да қақ жарылмауында дəл Қазақстан Президенті шешуші рөл атқарды» (156бет) деп жазатыны сондықтан. Тіресу мысалының тағы бірі – тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында Қазақстанда биліктің екі тармағының арасындағы қарама-қайшылық. Партиялық диктат жойылғаннан кейін Қазақстанда барша өкімет билігін кеңестер өз қолына алуға кіріскен еді. Егемендіктің елең-алаңында қабылданған жаңа Конституцияның өзінде «Жоғарғы Кеңес» тарауы «Президент» тарауының алдына қойылғаны сол тұстағы парламенттің республикадағы жо ғар ғы билікке ұмтылуының нақты дəлелі болатын. Ондай қосөкіметтік жағдайда істің берекелі жүруі мүмкін емес еді. Нұрсұлтан Назарбаев бұл мəселені бүкілхалықтық талқылауға салып, бүкілхалықтық референдумда жаңа Конституция қабылдау жолымен, елде президенттік билік жүйесін ел халқының мақұлдауымен енгізу арқылы шешті. Осылайша парламенттік қызметтің артық сая силануының да алды оратылды. Президенттік билік институты Қазақстанда жаңа мемлекеттілік құрудың негізіне айналды.

Маќтаныш

Құрама Штаттармен саясат ойынында жеңіп шықты», деп жазды» (260-бет). Бізге əңгімелеп шыққан «Өмір өткелдері» атты сұхбат кітабында газеттің сол сөзін еске салғанымызда Президент бұл жайында: «Сендер, журналистер, сондай əсерлі сөздерге құмарсыңдар ғой. АҚШтай елді саясатта жеңіп жату ойымызда да болған жоқ, біздің бар ойлағанымыз мың өліп, мың тірілген халқымыздың тыныш, қауіпсіз өмірін қамтамасыз етудің жайы ғана еді» (323-бет) деп қана қойған-ды. Қысқасы, Назарбаев атом қаруын құрдан-құр беріп қойған жоқ, оны сол арқылы елінің таңы тыныш атуына, кеші бейбіт батуына кепілдік алатынына сенімді болғанда ғана берді. Бүгінде Қазақстан ядролық қауіпсіздік жолындағы əлемдік қозғалыстың толық мойындалған көшбасшысы.

Тіресу

«Өмірбаян өрілуде» деп аталады серия. Сол өріліп жатқан өмірбаянның əр өрнегінде дерлік күресу де бар, тіресу де бар. Назарбаев өмірінің барша драматизмі кітапта жақсы ашылған. Бір ғана теңгені енгізудің хикаясын алайықшы. Мұнда күресумен, тіресумен бірге тіпті арбасу да бар дей аламыз. Арбасу емей немене, егер

ақша тауып, ол ақшаның 60 пайызын Ил-76 ұшағымен Қазақстанға таси бастаса, тіпті облыс əкімдерін де «Бұл жүк Президент Резиденциясына арналған жиһаз-жабдықтар» деп алдауға тура келсе... Осының бəріне қаншалықты ақыл, қаншалықты айла, қаншалықты салқын сабыр керек десеңізші! Жаңағы құпия операцияларға қатысты адамдардың біреуінің болмаса біреуі ғана бір адамға тіс жарса-ақ «Ортақ экономикалық кеңістікті жақтаймыз деп жүрген Назарбаевтың Кремльді алдап соғуға астыртын əрекет етіп жатқаны» жөнінде əңгіме дүркірей жөнелетін еді. Мұхиттың ар жағынан келе сала қайта туған пайғамбардай пір тұтылған Солженицыннің «Ресейдің көсегесін қайтсек көгертеміз?» атты сала құлаш трактатындағы қазақтар малының тұяғы тиген жердің бəрін өздеріне меншіктей берген деп көкуінен кейін кешегі күнді көксеген кейбіреулердің ел теріскейіндегі облыстарға дау айта бастағаны да есте. Сол тұста Назарбаев Горбачев пен Ельцинге бұл сөздер Қазақстанда орынды алаңдаушылық туғызып отырғанын, баршаға бірдей келеңсіз жайларға соқтыруы мүмкін екенін ескерткені, артынша вице-президент А.Руцкой бастаған ресейлік саясаткерлер делегация сы

атқарғаны жөніндегі ресми ақпарат енді «ЖЗЛ» арқылы ХХ ғасыр шежіресінде өз орнын алатын болады. Рас, неге екені белгісіз, кітап авторлары ГКЧП бүлігіне Горбачевтің, Ельциннің, Назарбаевтың Мəскеу сыртында оңаша кездесуі, онда ел экономикасын реформалауға, мемлекет өмірін демократияландыруға кедергі келтіріп отырған кісілерді орнынан босату, ел үкіметінің басшылығына Назарбаевты қою жөнінде уағдаластық жасалғаны, ол əңгіменің жазып алынып, КГБ басшылығына жеткізілгені себепкер болғаны, содан кейін Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитет дегенді құруға дайындық басталғаны туралы бүгінде əбден расталған жайды айналып өтіп кеткен. Бүгінде əбден расталған дейтініміз – бұл жөнінде Горбачев та жазды, Ельцин де жазды, Назарбаев та жазды, басқалар да жазды. Жаһандық геосаяси аса ірі оқиғаға айналған КСРО ыдырауының себептері көп. Сол көп себептің біреуі – Кеңес Одағы сынды державаның Үкімет басшысы қызметіне қазақ азаматы Нұрсұлтан Назарбаевтың келу мүмкіндігі. Кітапта Горбачевтің бұл жөніндегі: «Жаңа Одақтық шартқа қол қойылардың қарсаңында менің жаңарған Одақтағы үкімет басшысы қызметіне ең лайықты

«ЖЗЛ» сериясынан Абай, Əуезов, У əлих анов , Сəт баев , Сейфу ллин, Төреқұлов, Кенесары, Шəкəрім туралы кітаптардың шығуы тарихи-мəдени оқиғалар қатарынан болса, Нұрсұлтан Назарбаев туралы кітаптың шығуы саяси оқиға. Бұл арқылы біздің Елбасымыздың əлемдік геосаясаттағы орны бұрынғыдан да айшықты ашыла түсті. Жаңа кітап Нұрсұлтан Назарбаевты бүгінгі заман саясаткерлерінің арасындағы дара ойшыл екенін де тамаша танытады. Елбасымыздың КСРО-ның тарау себептері туралы байсалды саясаткерлермен, талдамашылармен полемикасы да назар аударарлық. Олардың біразы мұның себебін түптеп келгенде қоғамның мемлекет тұрғысынан ойлай алатын бөлігінің асып-сасуы мен іріп-шіруінің тұсында биліктегі төбе топтың рухани жəне мемлекеттік тұрғыдан сатқындық танытуына əкеліп тірейтін. Назарбаев іс жүзінде «бəрі де əлдеқайда қарапайым əрі əлдеқайда күрделі болды» деп санайды. Ойын нақты дəлелдейді. Ұлттық саясаттағы омақаса құлаудың себептерін Назарбаев басшылықтың теориялық тұрғыдан тұрлаусыздығымен түсіндіреді, теория айналып келгенде істегі əлсіздікке ұрындырды дейді. Авторлар кейіпкер ойын былай жеткізеді: «Ол ХХ ғасырдың аяқ шенінде этностардың жандануы жаһандық ауқымда бой көрсетуі тіпті де тегін емес деп санайды. Бұл жандану, əлемде болып жатқан үдерістердің бəрін қоса келгенде, идеологиямен де, экономикамен де, саясатпен де байланысты. Өткен ғасыр марксизмнің ең іргелі постулаттарының бірі – таптық сананың ұлттық санадан басымдығы жөніндегі ұғымның қателігін көрсетіп берді, деп санайды Назарбаев. Бүгінде отарсыздандыру үдерісінің табиғаты атымен бөлек болғаны жəне марксистік доктрина пайымдағаннан басқа нəтижелерге əкеліп соқтырғаны басы ашық жай. Марксистердің еуропацентризмі ұлттық үдерістердің мəнін түсінбеуден танылды» (160-бет). «Қысқасы, Н.Ə.Назарбаевтың əділ айтқанындай, «КСРО-ның ыдырауының планетадағы басқа өңірлердегі оқиғалардан айырмашылығы сонда, бұл ыдырау өзінің іргетасы болмаған, қағидатты түрде жаңа мемлекеттердің құрылуына алып келген жоқ, бұл ыдырау терең тарихи тамырлары бар, бір кезде жоғалған мемлекеттіліктің қайта жаңғыруына алып келді. Біз КСРО ыдырауының күрделі, жан-жақты үдерісі ғана жүрген жоқ, сонымен бірге мемлекеттіліктің қалпына келуінің, оның заңды деп танылуының үдерісі де жүрді дей аламыз» (172-бет). Мұндай озық ойларды барша басқа мəселелер бойынша да ойып-ойып ала беруге болады. Елбасымыздың: «Қарапайым адамдар,

халық тар қашанда саясаткерлерден гөрі ақыл ды келеді. Баяғы заманның данагөйлері бекер айтпаған: егер халықты басқарғың келсе, халықтың соңынан ере біл», «Экономика адамның ақылы, ал мəдениет жаны екендігі бұрыннан белгілі. Олардың бірі жетіспей тұрса біздің өміріміз толыққанды бола алмайды», «Дəстүр мен мəдениет – ұлттың генетикалық коды», «Бір-бірімен діндер емес, адамдар мен мемлекеттер қырқысады», «Егер саясаттың негізінде бейбітшілікке жəне бітімгершілікке шынайы ұмтылыс болса, ондай саясат о баста діттеген жеріне жетеді» деген сөздері осының дəлелі.

Тўѕєыш

В.Михайлов пен Т.Мансұров кітабының тағы бір құндылығы – біздің Елбасымыз туралы əлемдегі ең атақты адамдардың айтқандарын орайлы тұста сыналап отыратындығы. Кітапты оқу барысында сіз Назарбаевтың бойына өзі туған жердегі таудың биіктігі мен өзі өскен, жігіт, азамат болып қалыптасқан жердегі даланың кеңдігі қатар қонғанына, Қасым-Жомарт Тоқаев айтқандай, ойына Шығыстың даналығы мен Батыстың прагматизмі бірдей сіңгеніне, ал өзі екі саяси жүйенің – тоталитаризм мен демократияның, екі экономикалық жүйенің – жоспар мен нарықтың от пен судай шарпысқан шағында шарболаттай шыңдалғанына қайта-қайта көз жеткізесіз. Бүгінгі əлем саясаткерлерінің арасында Назарбаевтың көргенін көре алған адам некен-саяқ. Батысты жақсы білгендері Шығысты жақсы біле алмайды, капитализмді түсінетіндері социализмді сезіне алмайды, жоспар мен нарықты үйлестіре білетін экономистер де сирек, демократияны қолдан қуалап орнатуды жақтайтындар тоталитаризм салған тыртықтардың қандайлық терең екенін ұғына қоймайды, елінде мұсылмандар мен христиандар, иудейлер қатар өмір сүретін мемлекеттер басшылары да көп емес, оған қоса екі тілді бірдей меңгеріп, екі тілде суырыла сөйлеген, екі мəдениеттен бірдей сусындаған адамның артықшылығы да айқын. Мұның бəрі Нұрсұлтан Назарбаевтың бойында да бар, ойында да бар. Ол бір тұлғаға Кешені де, Бүгінді де, Болашақты да тоғыстырып тұр. Қай заман туралы сөйлеуге де, қай қоғам туралы толғануға да, қай адам туралы пікір айтуға да, қай ортада, қай мінберде сөз алуға да құқылы. Біле білсек, осының бəрі елге біткен ерен бақ. «Республика басшысы ретінде ол əлемде болып жатқан үдерістердің мəнін ұғуға жəне Қазақстанды халықаралық экономика мен əлемдік қоғамдастық өмірі жүйесіне кіріктірудің жалғыз дұрыс жолын таңдауға ерекше тыңғылықтылықпен қарады. Бүгінде Нұрсұлтан Назарбаев осынау аса күрделі міндеттің үдесінен абыроймен шыққаны – өз еліне қазіргі əлемде лайықты орын алып бергені баршаға айдан анық» (384-бет) деп жазады авторлар. Бұл орайда кітапта француз тарихшысы Эллен Каррер д’Анкосстың «Н.Ə.Назарбаевтың көшбасшылық феноменінің, саяси ықпалының құпиясы неде?» деген сұраққа жауабы орынды келтірілген: «Нұрсұлтан Назарбаевтың ерік күшінің арқасында ғана екі алыптың – Ресей мен Қытайдың – арасында өзінше, өзіне ғана тəн ырғақпен дамып келе жатқан держава пайда бола алды, менің ойымша, ол мемлекет аса қуатты екі өркениеттің – Еуропа мен Азияның қатар өмір сүруі мен одан əрі өзара кірігуінің тамаша түпбейнесі болып табылады. Бұл қуатты елде... жылдар бойы даналық жинаған, сонымен бірге бойы күш-жігерге толы көшбасшы бар» (404-бет). «Молодая гвардия» баспасының жаңа кітабында баяндалған жайлар Нұрсұлтан Назарбаевтың өмірі шын мəнінде өнегелі өмір екенін даусыз дəлелдейді. Біз Елбасының атына мінгесіп біраз елге барған адамбыз. Нұрсұлтан Əбішұлының əлемнің ең қуатты, ең бай ел деріне жасаған ресми сапарларынан талай репортаждар жазғанбыз. Прези денттің алдына кірудің, жұмыс графигіне қосылудың қиындықтарына қарамастан, үздік-создық болса да басаяғы үш жылдың ұзына бойында талай рет сағаттап сұхбат алған кездеріміз көз алдымызда, жадымызда. Сол сапарлардың бəрінде, сол сұхбаттасу сəттерінің бəрінде Елбасының асқан ақылына, барынша білімділігіне, кеңдігіне, шешендігіне, адам таң қаларлықтай мықты жадына қайран қалумен келеміз. Қазақтың қара тіліне соншама жүйріктігіне де, біз қағазға түсіріп берген мəтіндерді жөндеуіне, толықтыруына да, сондайақ, кəсіп иесіне көбірек сеніп, «Менің жазғандарымды еркін редакциялай бер» деген кеңдігіне де тəнті болғанбыз. Бізді қойшы, Нұрсұлтан Назарбаевтың феномені əлемдегі ең мықты деген саясаткерлердің өзін мойындатқан. 2010 жылы Тбилисиге арнайы барып, ішкі саясаттың да, сыртқы саясаттың да жілігін шағып, майын ішкен адамдардың бірімен – Грузияның бұрынғы президенті Эдуард Шеварднадземен кеңінен сұхбат құрған

болатынбыз. Біздің баратынымызға орай ол кісі əбден-ақ дайындалыпты. «Өзімнің досым, көрнекті саясаткер, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевты даңқты мүшелтойымен құттықтаймын!» деп басталатын екі беттік хатын əзірлеп те отыр екен. Хатында Елбасы еңбегіне ерекше баға берген. «Осыны Нұрсұлтан Əбішұлына менен сəлем айтып, жеткізуіңізді сұраймын» деді. Сол арада оқып шығып, «Қарсы болмасаңыз, бұл жазғаныңызды біз газетке жариялайық. Еліміз, Елбасымыз туралы сіздей жаһанға аты мəлім саясаткердің аузынан айтылған баға біз үшін қымбат», дедік. «Қарсы емеспін. Оған қоса былай деп айтайын: Қазақстан – ұлы мемлекет, оны ұлы адам басқарады», деді Эдуард Амвросиевич. «Тура осылай жазайық па?», деп нақтыладық. «Тура осылай жазыңыз», деп нықтады əр сөзін санап сөйлейтін, сезімге сараң саясаткер. 2015 жылы ел мерейін тасытқан оқиғалардың бірі ретінде бағалануға лайықты осы бағалы басылым жайындағы пікірді келер жылға қалдырмай-ақ қояйық деп, оқырманға жақсы жаңалықты тезірек жеткізейік деп, қағазға шұғыл түсірілген осы толғанысымызды сондай сөздің тағы біреуімен түйіндейік. Озық ойлы оқшау ұлттың ұлы перзенті, Нобель сыйлығының лауреаты Шимон Перес айтады: «Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев – біздің дəуіріміздің ұлы жасампазы. Қирату оңай, жасау қиын. Оның жасампаздығын шын мəнінде ұлы жасампаздық деуге болады» (13-бет). В.Михайлов пен Т.Мансұров Ресейдің белгілі саясаткері Юрий Солозобовқа сілтеме жасай отырып, мына бір жайға орынды назар аудартады. Біздіңше, мұны аудармай келтірген жөн: «Показахски в сочетании «Первый Президент Республики Казахстан» слово «тунгыш» означает нечто другое, чем просто «первый»: «Это «первенец», долгожданный и выстраданный. Так, в самом официальном титуле... прозвучала и воплотилась многовековая мечта казахского народа о независимой государственности на исторической земле предков» (214-бет). Нұрсұлтан Назарбаев – біздің бірінші Президентіміз емес, ол – біздің Тұңғыш Президентіміз. Тəуелсіз мемлекеттің көзін ашып көрген Тұңғышы. Кейінірек бұл ұғымды сығымдап сыйдырған «Елбасы» сөзі орнықты. 2010 жылы «Егемен Қазақстан» шығарған «Елбасы» жинағындағы алғысөзде біз: «Ел басшысының бəрін Елбасы деуге болмайды. Елбасы – елдің басы. Елдіктің басы. Елдің, елдіктің басында, бастауында тұрған адам. Ел болуды бастап берген, елді орнатып берген адам. Елбасы – Мемлекетқұрушы», деп жазған екенбіз. Елбасы – елдіктің символы. Елбасын асқақтату арқылы біз ел ретінде өзімізді өзіміз асқақтатамыз. Елбасын ардақтау, оның қадір-қасиетін білу дəл қазір қай кездегіден де маңызды. Назарбаевтың атына айтылған сөздің бəрін Нұрсұлтан Əбішұлының жеке өзіне тиесілі көру – күрделі мəселенің бетінен қалқу. Назарбаев ешкімнің де мадақтауына, мақтауына мұқтаж емес. Бұл адамның ұғымдардың басқа категориясына ауысқанына да, əлемдік орбитаға көтеріліп кеткеніне де талай жылдың жүзі болды. Біздің Елбасымыз бүгінде жаһандық деңгейдегі санаулы саңлақ саясаткерлердің бірі. Назарбаевтың бағасын қазірдің өзінде тарих беріп үлгерді. Мəселе басқада. «Мүсіреповті мақтағанымыз – Мүсіреповпен мақтанғанымыз» деп Зейнолла Қабдолов айтқандай, Елбасын мақтау – еліміз үшін мақтану. Еліміздің, өзіміздің қадірімізге жету. Айтқанбыз, тағы да айтамыз: «Президент туралы сөз Елбасының өзінен бұрын елдің өзіне көбірек керек. Келешегіміз үшін керек. Қадым заманнан қағанын қадірлеп, ханын қасиет тұтқан елдің болашақта да биліктің бағасын білетін, халықтың өзі сайлап, екі тізгін, бір шылбырды қолға берген адамын қалтқысыз құрметтеу, ел басшысына тақ тұру дəстүрі орныға түсуі үшін керек. Басшысына тақ тұратын ел – басына бақ тұратын ел». Əлемдік кітап шығару жүйесіндегі ең мықты баспалардың бірінің – «Молодая гвардияның» басты брендіне айналған «Жизнь замечательных людей» сериясымен жарық көрген «Нұрсұлтан Назарбаев» кітабы бізді басымыздағы бақты бағалауға шақыратындығымен де құнды. Ғұмырнама ғибраттары бізді ұлттық мақтаныш сезіміне бөлейді. Осындай перзент тудыра алған елдің, асылын ардақтай алған елдің, басшысын бағалай алған елдің ертеңі еңселі болатынына сендіреді. Жаңа жылымыз жақсылығы көп жыл болсын, еліңізді жаңа жеңістерге жеткізе беріңіз, аса құрметті Нұрсұлтан Əбішұлы!


4

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

МАЌСАТЫМЫЗ – ІЛГЕРІЛЕУ

Біз тойшыл халықпыз ғой. «Бұдан жаман күнімде де тойға барғанмын», – деп сөйлейді қазекем. Ал сол тойларымыз кеше қалай өткізілуші еді жəне бүгін қалай өткізіліп жүр? Мысал үшін ата-аналардың ең үлкен қуаныштары – ержеткен ұлдарын үйлендіру, бойжеткен қыздарын ұзату тойларын алайық. Кеңес заманында ауылда екі жастың шаңырақ құру тойы қыста кеңшардың асханасында немесе кеңірек үйлердің бірінде жасалатын. Ал жазда тойлы үйдің жанынан іші атшаптырым шатыр тігілетін. Қолдан-қолға өтіп, талай тойдың куəсі болған сондай шатырдың жыртықтарынан жаңбырлы кеште су сорғалап ағып, тойшы қауымды əлекке түсіріп те жататын... Жас жұбайлардың некелерін қиғызу үшін азаматтық хал актілерін тіркеу орны – «АХАТ»-қа апарып-əкелуге сол кездің көз қызықтыратын, тайпалған «темір тұлпары» – «Волга» автомобилі түгіл, желдей жүйткитін жорға – «Жигулиді» табудың өзі де оңай емес тұғын. Дастарқан мəзірі де қазіргіден əлдеқайда жұпынылау болатын. Ал қазір ауылдағы талай ағайындарымыз балаларының үйлену тойларын ауылда емес, аудан орталығындағы немесе Петропавл мен Көкшетау қалаларындағы мейрамханалар мен дəмханаларда өткізуге көшіп алыпты. Ал жас жұбайларды «АХАТ» пен мешітке апарып, ресми жəне діни неке қию рəсімдерін өткізуге, сосын оларды қала ішінде қыдыртуға «Жигули» түгіл, «Волга» да «жарамай» қалып, жалдау ақысының «қауып алатын» қымбаттығына қарамастан, ұзындығы есік пен төрдей, түсі сүттей ақ, шетелдік лимузин жалдап жүрміз. Той дастарқанына құстың сүтінен басқасының бəрін қойып, «Тойбастар» деген жаңа дəстүр де шығарып алып, асабалар мен əнші-бишілерге де аянбай шашылатын, тіпті, той

өмір шындығы екендігіне шəк келтіру қиын. Адам жаратылысы солай – жақсылыққа тоймайсың, ертеңгі күн бүгінгіден де жақсырақ бола түссе екен деп тілейсің, ал күні кеше бастан кешкен мехнатты, көрген қиындықты есіңе алғың да келмейді. Азаттық таңы енді ғана атқан елең-алаң шақта, күйреген Кеңес Одағының қирандысында жеке шаңырақ көтерген жас, тəуелсіз еліміз экономикалық дағдарыс қыспағында қалғанда қандай хал кешкенімізді жадымызға түсірсек, біз – бүгінде самайларын ақ қырау шалған аға ұрпақ өкілдері Алла тағалаға тəубе айтпай қоймаймыз. Сондықтан да, бүгінде көшеде аяқ астында жататын ас атасы – нанды көрсек, обалсынып, еңкейіп, қолымызбен көтеріп

сарқылмайтын көл, таусылмайтын байлық жоқ. Оның үстіне заман құбылып тұр. Елбасымыз келесі жылға арналған, кезекті Жолдауында атап айтқанындай, «көрпеге қарап көсілетін» кез туды. Жəне бұл жалғыз біздің елдің басындағы жағдай емес, дүниежүзін жаппай қамту сипатына ие жаһандық дағдарыс болып табылады. «Қара алтынға» баланған мұнайдың жəне басқа да экспорттық өнімдеріміздің бағасының күрт құлдырауы, жетекші державалар арасындағы санк циялар «соғысы» қасиет ті қарашаңырағымыз – Қазақстанымызға да салқынын тигізбей қоймады. Ел қазынасына түсетін қаржы көлемі елеулі мөлшерде кеміп кетті. Сондықтан да, осыған дейінгі

алып, биіктеу жерге қойып жүреміз. Сол қасиетті тағамды қадірлемей, лақтырып тастап кеткен кейінгі ұрпақ өкілдерінің тəрбиесінің кемдігіне налимыз. Бүгінгі заманның адамы түгіл, көше кезген бұралқы иттері мен мысықтары да нанды менсінбейтін масқара мінезге көшкенін көріп, жанымыз түршігіп: «Осындай асылығымызды кешіре гөр!..» – деп, Жаратушы иеге іштей жалбарынамыз. Бұған қоса, өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарында жылу мен жарық қа жарымай, қаладағы сал қын пəтерімізде тоңыпжаурап, қараңғыда қамығып отырғанымызды естен шығармағандықтан, қазір күндізгі жа рық мезгілде текке жанып тұрған электр шамдарын көрсек, ерінбей барып, сөндіріп жүреміз. Мұнымызды кейбір жастар сараңдыққа балап, жақтырмаған сыңай танытып, қабақтарын тыржитып жатады... Дана халқымыз «Қанағат қарын тойғызады, қанағатсыздық жалғыз атын сойғызады» дейді. Өйткені,

аста-төк ысырапшылығымызды тыймасақ, кейін бармағымызды тістеп, өкініп қалуымыз ықтимал. Тойшылдықтан ойшылдыққа қарай ойысатын күн туды. Бұл орайда кейінгі кезде біздің Қызылжар өңірінде оң өзгерістер барлығы байқалады. Баяғыдай тарихи тұлғалардың мерейтойларында Астана мен Алматы қалаларынан жəне облыстардан кемінде отыз-қырық қонақ шақырып, аудандарға киіз үйлер тіккізіп, ай далада сахна құрғызып, айтыс өткізіп, ат шаптырып, оңды-солды шашылу тыйылды. Ал осындай шараларды өткізуде темірдей тəртіп орнатамыз десек, əлі де көп болып ойланарлық жайттар бары анық. Мəселен, алашқа танымал ақын-жазушылардан да, ғұлама ғалымдардан да, ел билеуге араласқан қайраткер тұлғалардан да кенде емес біздің Қызылжар өңірінде атақты да ардақты жерлестеріміздің ірілі-ұсақты мерейтойларының қайсысын қалай, қандай дəрежеде атап өту қажеттігін Үкіметтің тиісті қаулысына сүйеніп, нақты айқындап, бұлжытпай ұстанар қағидат ретінде белгілеп алсақ, артықтық етпесі анық. Бұл мəселе алдағы уақытта облыс əкімдігі жанынан құрылатын консультативтік-кеңесші, байқаушы орган – Қоғамдық кеңестің қарауына енгізілсе, құба-құп. «Күндерде сонау қара тапсырған ел Тағдырын Абылайдай данасына» деп, ұлы Мағжан ақын жырлағандай, осынау алмағайып заманда халқымыз өз тағдырын сеніп тапсырған

Кґппен кґрген ўлы той Кəрібай МҰСЫРМАН,

Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі.

өткізу үшін миллиондаған теңге кредит алып, тыраштанатын болдық. Петропавл қаласында қазір екі жүзден астам мейрамхана мен дəмхана бар көрінеді. Алайда, əсіресе, жұма, сенбі күндері солардың ешқайсысы бос болмайды: кілең қазақ ағайындар думандатып, той жасап жатады. «Кедей бай болам дейді, бай Құдай болам дейді» демекші, қалтасындағы мол ақшаның «буымен» танауларын көкке көтеріп, талтаңдай басып жүрген қайсыбір ағайындар ақшаларын аямай шашатын əйгілі алпауыттардан қалысқылары келмей, балаларының үйлену тойларын Түркия сияқты шетелдік курорттарда өткізетін болыпты... Міне, сондықтан да Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсім, реформалар, даму» атты Жолдауындағы: «Небəрі ширек ғасырда Қазақстан жаһандық шаруашылық байланыстарға қосылған егемен ұлттық экономика жəне ұлттардың əлемдік отбасының толыққанды қатысушысына айналған мемлекет ретінде қалыптасты. Біз бəріміз бірге көптеген сынақ тарға төтеп бердік, шынықтық жəне нығайдық. Біз өзіміздің бүкіл тарихымызда көз көрмеген табысты экономикалық даму қарқынына қол жеткіздік. Біздің халқымыз бұған дейін ешқашан бүгінгідей жақсы өмір сүрген емес», – деген сөздері көз алдымызда адам танымастай өзгерген

Ел мїддесі жолында еѕбек етеміз Қонысбек ЫБЫРАЕВ,

облыстық мемлекеттік кірістердепартаменті басшысының орынбасары.

Тұңғыш Президент күні қарсаңында ел назарына ұсынылған маңызды мемлекеттік құжат 5 халықтық реформаны жүзеге асыратын 100 ұлт қадамының қисынды жалғасы болып табылады. Жолдауда айтылған мəселелер солтүстікқазақстандықтар салық қызметкерлері тарапынан да үлкен қолдау тауып, ертеңге деген нық сенімдерін арттыра түсті. Болжауы қиын жаңа қатерлердің алдын алу үшін алдын ала ойластырылған тың шешімдер Қазақстан мүддесіне қызмет етіп, халықтың тұрмыс-тіршілігін жақсарта түсері сөзсіз. Елбасының Үкіметке берген тапсыр маларының қайқайсысы болсын өзекті, ерекше

мəнге ие. Еліміздің алдында тұрған ұлан-ғайыр міндеттерді орындау мақсатымен 7,5 триллион теңгенің бағытталуы бұрын-соңды болмаған жайт. 2007-2009 жылдардағы дүниежүзілік қаржы дағдарысы туындаған кезде ІЖӨ-нің 14 пайызы – жұмыспен қамтуды қолдауға, жолдарды жөндеуге жəне салуға, қалалар мен ауыл дарды көріктендіруге, шағын жəне орта бизнесті өркендетуге жұмсалса, қазіргі мүмкіндіктеріміз біртұтас ісқимыл стратегиясы ретінде ор нығып, орасан маңызды сипатқа ие. Экономикалық қиындықтарды жеңудің екі жоспарын əзірлеп, дəйектілікпен жүзеге асыра білудің арқасында тəжірибеміз де, іскерлік күшқуатымыз да то лықты. Бұл жолы дағдарысқа қарсы алдын алу стратегиясы алғаш рет қолданылып, оны ілгерілетудің басым бағыттары белгіленді.

Президент ұзақ мерзімді, орта мерзімді жəне таяу болашаққа арналған іс-қимыл стратегияларында үздіксіз жаңғырту реформаларын алға тартып, кең ауқымды қадамдар жасауға жұмылдырып келеді. Алдымызда бес қағидат бойынша дағдарысқа қарсы жəне құрылымдық кешенді жаңаруларды жүзеге асыру

талаптары тұр. Ал қаржы секторын тұрақтандыру, оны жаңа жаһандық жағдайға сəйкестендіру, бюджет саласын оңтайландыру, экономикалық бəсекелестікті ынталандыру тұ рақты экономикалық өсімді қам тамасыз етудің негізгі көздері болып саналары даусыз. Алдағы онжылдықта экономиканың жыл сайынғы өсімін 5 пайызға ұлғайту, өңделген тауарлардың экспортын 2015 жылмен салыстырғанда екі есе көбейтіп, оны жылына 30 миллиард долларға дейін жеткізу, 600 мыңнан астам жаңа жұмыс орындарын құру, еңбек өнімділігін екі еседен астам арттыру саласында орасан зор жұмыстар күтіп тұр. Сонымен бірге, бюджеттің кіріс базасын өсіру үшін тиімсіз салықтық жеңілдіктерді жою, «көлеңкелі экономикаға» ымырасыз тосқауыл қою

Елбасымыздың көрегендігінің арқасында Тəуелсіздік жылдарында талай тар жол, тайғақ кешуден сүрінбей, алға аршынды қадам басып, Көк байрағымызды көкке желбіретіп өттік. Қазіргі қилы кезеңнен де абыроймен өтетінімізге сеніміміз кəміл. Өйткені, жаһандық дағдарыс Мəңгілік Ел болуға бастаған нұрлы жолымызға бөгесін жасап жатқанымен, кезінде жас мемлекетіміздің келешегін ойлаған кемел басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың кемеңгерлік бастамасымен құрылған Ұлттық қорымыз тағы да сын сағатта «қауіпсіздік жастықшасы» рөлін атқарып, бұдан əрі де еш іркілмей, орнықты дамуымызға мықты негіз болып тұр. Əлемдегі талай елдер қаржы тапшылығынан əлеуметтік бағдарламаларын қысқартып жатқан қазіргі кезде біздің Елбасымыз өз Жолдауында келесі жылдан бастап мұғалімдер мен дəрігерлердің, əлеуметтік қызметкерлердің, «Б» корпусындағы мемлекеттік қызметшілердің еңбекақылары, зейнеткерлердің зейнет ақылары, студенттердің стипендиялары жəне əлеуметтік жəрдемақылар елеулі мөлшерде көбейтілетіндігін жария етті. Бұған қоса, 2017 жылдан бастап баршаға арналған тегін кəсіптік-техникалық білім беру бағдарламасы жүзеге асырылып, «екі қолына бір күрек» таппай жүргендерге оңтайлы мүмкіндік туғызылмақшы. Мұның бəрі – ел қамын жеген Ері жəне «бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып», ортақ мақсатқа жұмылған дана халқы бар, қазынасы мол, əлеуеті зор тəуелсіз мемлекетіміздің ғана қолынан келіп отырған, досты сүйіндіріп, дұшпанды күйіндіретін игіліктер. Көне грек аңызындағы феникс атты ғажайып құс сияқты, ақиық Жұбан ақынның сөзімен айтқанда, «мың өліп, мың тірілген», жаны сірі де ойшыл, қанағатшыл қазақта «Көппен көрген ұлы той» деген мағынасы терең сөз бар. Бағзы заманда тұлпарларының тұяқтарының дүбірі төрткіл дүниені түгел тітіреткен Тоныкөк пен Күлтегін сынды даңқты бабаларымыздың аманаттарына адалдық танытып, Мəңгілік Ел болуды асыл мұрат, асқақ мақсат етіп отырған жеңімпаз да жасампаз алаш жұрты жадында жаңғыртып ұстайтын, ұлағатты ұғым бұл. Темірқазық жұлдыздай жаңылдырмас айқын бағыты, көш бастаған көреген көшбасшысы, көпэтносты болғанымен, бір атаның балаларындай жарасқан ынтымақшыл халқы бар егемен еліміз қазіргі жаһандық дағдарыстың қиындықтарын да ерлікпен еңсеріп, белестен белеске, асудан асуға аса беретіндігіне еш күмəніміз болмасын! ПЕТРОПАВЛ.

жолдары ұсынылды. Бүгінде бюджетке салым түсімдерінің төмендегені жасырын емес. Ал бұл шығындарды Ұлттық қор есебінен жабу тығырықтан шығудың жолы саналмайды. Бұдан былай оның қаржыларын ағымдағы шығындарға пайдалану тоқтатылады. Керісінше, республикалық, жергілікті қазынаны үздіксіз толықтырудың барлық мүмкіндіктері жан-жақты қарастырылады. Бұл орайда, мемлекеттік кірістер мен шығыстардың оңтайлы жүйесін қалыптастыруда салықтық əкімшілендірудің тиімділігі басты назарға алынады. Басы артық шығындар бюджеттен шығарылады. Бір сөзбен айтқанда, салық саласының мөлдірлігі арттырылып, толық көлемде төлеу мүмкіндігі қарастырылатын болады. Бүгінгідей сын сағатта əрбір қазақ стандыққа зор жауапкершілік артылады. Қазақстанның бəсекеге қабілетті ел қатарына қосылуы, ісіміздің өнімді, затымыздың өтімді болуы – өз қолымызда. Солтүстік Қазақстан облысы.

Басты миссия Асхат БЕКЕНОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

«Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсім, реформалар, даму» атты Елбасы Жолдауында халықтың көкейіндегі өткір мəселелер қозғалды. Ең алдымен, мені мұндағы қоғам дамуына қиындық туғызып жатқан аса күрделі кезеңде алпауыт елдердің өзара текетіресулері салдарынан туындаған қаржы дағдарысы туралы, өзара бірлік пен жауапкершілік жайында қозғалған тұжырымдары қатты толғандырды. «Біріміз – бəріміз үшін, бəріміз – біріміз үшін» деген қағиданың нақ осы сəтте біз үшін аса маңызды рөл атқаратынын шегелеп жеткізді. Мынадай алабөтен құбылулар тұрмысты түбегейлі өзгертпей тұрмайтынын, экономикалық, əлеуметтік тəуелділіктер барынша айқындала түсетінін ескертті. М.Тэтчердің мынадай бір сөзі бар: «Экономикалық, əлеуметтік тəуелділіктен асқан дүниеде басқа тəуелділік жоқ», деген. Сондықтан мұны тек бір формацияға ғана тəн болып келетін құбылыс деп есептемеймін. Ол баяғы социалистік қоғамнан бермен қарай бізге етене таныс ұғым, кеңестер елінің қитұрқы саясаты сонымен жүзеге асты. Он бес одақтас республиканы бір-біріне экономикалық, əлеуметтік жағынан байлап-матап, өзара тəуелді етті. Соның ішінде Қазақстан одақ үшін ең ірі шикізат аймағы болып саналғаны мəлім... Əрине, бүгінде оқшау, томаға-тұйық өмір сүріп отырған ешбір ел жоқ. Тіпті, əлемдегі ең дамыған мемлекеттердің өзі солай, дүниежүзілік нарықтың заңына байлаулы болғандықтан, тəуелділік қамытын біржола сыпырып кете алмайды. Бірақ, кім қалай жəне қаншалықты кіріптар, міне, мəселе осы жағынан аса маңызды болмақ. Қазақстан сыртқа экономикалық жағынан қаншалықты тəуелді болып отыр? Мəн берілуге тиісті басты сауал осы. Бұл ретте Мемлекет басшысы əлемнің қазір шапшаң қарқынмен өзгеріп, басқаша дəуір туып келе жатқанына айрықша көңіл бөле келіп, Жолдауда: «Біздің көз алдымызда өзгеше мүмкіндіктері мен тəуекелдері бар жаңа жаһандық нақты ахуал пайда болуда. Бүгінде Қазақстан экономикасына əлемдік рыноктордағы құлдырау туындатқан бірқатар сыртқы факторлар теріс əсерін тигізуде. Жаһандық дағдарыстардың шығу төркіні біздерге байланысты емес. Жаһандық дағдарыстар ықпалынан ешкім де сақтанып қала алмайды», деуі өмір шындығының сынқатерлеріне нақты мүмкіндіктеріміз негізіндегі біртұтас іс-қимыл стратегиясын қарсы қоюмыз керектігін ұғындырады. Қазіргі жаһандық дағдарыс үркіп, артқа тартқыншақтайтын қауіп емес, оны əуелі алдағы жаңа мүмкіндіктер, бұйығы, бірқалыпты ырғақтың орнына серпінді сергектік талап етілетін кезең деу əлдеқайда миға қонымды. Елбасымыздың көреген саясатының арқасында Қазақ Елі де дағдарысты еңсеруде индустриялық-инновациялық дамудың екінші бесжылдығына аяқ басты. Яғни, Қазақстан шикізат ресурстарына ғана қарап қалған ел болмауы керек. Осы бағытта дайын өнім өндіру дəстүрі біртіндеп қалыптасу үстінде. Оған соңғы уақыттағы отандық өнімге деген сұраныс пен қажеттіліктің арта түсіп отырғанын мысалға келтірсек, еліміздің тыныс-тіршілігі жерасты байлықтарына тəуелді деген пікірдің жаңсақ ұғымға айнала бастағанына куə боласыз. Бұған ел өңірлерінде қаншама өндіріс ошақтарының ашылып, тоқтаусыз жұмыс істей бастауы нақты дəлел болмақ. Осы орайда азық-түлік қауіпсіздігіне байланысты ойларымызбен бөлісе кетудің сəті туып тұрған сияқты. Алысқа ұзаудың қажеті жоқ, қала дүкендеріндегі сөрелер баяғыда көршілердің өнімдеріне сықиып тұратын. Қазір халық мысалы, Ресейде өндірілген өсімдік майына қарағанда, Өскеменнің өнімін артығырақ санайды. Бағасына байланысты таңдау емес, бұл сапаға орныққан сенім. Сол сияқты бүгінде Ақмола облысындағы «Родина» шаруашылығының сүт өнімдеріне сұраныстың күн сайын артуы отандық өнім сапасының өзге елдермен бəсекеге қабілетті бола бастауының жарқын көрінісі. Ет, балық, көкөніс, жеміс-жидек те солай. Қытай, Өзбекстан, Қырғызстан өнімдерін ішкі рыноктан отандық тауарларымыз ығыстыра бастаса, бұл бағытта əжептəуір жұмыстар атқарылып жатыр деген сөз. Біз, əрине, бұл жерде күнделікті халық тұтынатын азық-түлік тауарлары төңірегінде ғана ойларымызбен, өзгеге кіріптарлық пен тəуелділіктің басым сипат алып кетпеуі тұрғысындағы пікірлермен бөлістік. Қазақстанда жасалған өнімдер ғана сатылатын дүкендердің жер-жерде, өңірлерде ашыла бастауын жақсылықтардың нышаны деп бағалаудамыз. Соның бірі, жақында ғана Астанада ашылуының символикалық үлкен мəні бар. Өйткені, Қазақстанның атын өз өнімдерімен таныстыратын, насихаттайтын бірден-бір жер, ол – астанасы

болмақ. Ел жүрегінде бастау алған іс кейін еліміздің əр аймағында жалғасын тауып жатса, нұр үстіне нұр емес пе? Президент Жолдауында осыған арнайы айрықша көңіл бөлінді. «Қуатты ел болу – бəсекеге қабілетті болу деген сөз. «Қазақстанда жасалған» əрбір бұйымда төрт қасиет – сапалы, ыңғайлы, əдемі жəне арзан болуы керек. Сонда ғана ісіміз өнімді, затымыз өтімді болады. Өзімізді өзіміз қамшылауымыз керек, бізді сырттан келіп ешкім жарылқамайды» делінген мұнда. Осы төрт қасиеттің жеке-жеке анықтап көрсетілуі тегін емес. Өйткені, қай заттың да халық сапалы болуын, ұзақ уақыт тұтынылуын талап етері сөзсіз. Тұтынуға ыңғайлылық, тиімділік, заманауи талғамға сай болу өнімге өз тұтынушыларымызбен қатар басқалардың да қызығушылығын арттыратын факторлар. Ал енді сол затың оған қоса əрі дизайнымен көз тартып, əдемі жасалса, отандық өнімнің бағының жануы дегеніміз осы емес пе? Ең бастысы, қарапайым халық үшін бұл өнімдердің бағасы қолжетімді, арзан болса дейсің. Бұл үшін Елбасы кəсіпкер азаматтарға үлкен жауапкершілік артылып отырғанын жеткізді. Олардың аяққа нық тұруларына барлық жағдай жасалғанын айтты. Жекешелендірудің жаңа легіне бизнес өкілдерінің барынша белсенді қатысуына, қаржыны заңдастырып, ашық жұмыс істеуіне мəн берді. Мемлекет жекешелендіру мен экономикалық ырықтандыру бойынша бұрын-соңды тарихымызда болмаған қадамдарға барып отырғанын мəлімдеген Елбасы іскер азаматтарды капиталдарды заңдастыруға, жекешелендіру тендерлеріне белсенді қатысуға шақырды. Өйткені, экономикалық тығырықтан осы жолдар ғана алып шығары сөзсіз. Бірталай нысанды, мұнан басқа да ірі ошақтарды ұстап тұрудың, игілікке қызмет еткізудің мұндай əдіс-тəсілі əлемдік үрдісте ежелден бар. Бұдан олардың ертеңіне ешқандай қауіп жоқ. Сондықтан өз басым Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың Жолдауындағы көпшіліктің көңілін айрықша аудартатын тараудың бірі осы деп білемін. Мұның ар жағынан кəсіпкерлік, іскерлік мəдениетке жаңаша көзқарастың қалыптасып келе жатқаны байқалады. Өркениетті елдердің барлығында жағдай басында дəп осылай болған. Алдымен жеке бастың мүддесінен басталып, аяғы мемлекеттік, елдік мұраттармен жалғасқан іскерлік бастамалар баяны бірте-бірте біздің ортамыздан да бой көтеретініне, тіпті жеке инвесторлар келешекте жол, газ құбыры, ауруханалар, мектептер жəне басқа да нысандар құрылысына ғана емес жəне соларды қайта жаңғыртуға, техникалық қызмет көрсетуге тартыларына сеніміміз мол. ...Қазіргі жағдай экономиканың иммунитетін барынша дамытып, тұрақтандыруды талап етуде. Қаржы дағдарысы əлемдік кеңістікте ортақ құбылыс саналғанмен, онымен күрес əр елде əртүрлі формада жүруі тағы заңды. Мұнда Қазақ Елінің бағыты айқын деп есептеймін. Бұл ретте Елбасы Жолдауында көтерілген мəселелерді осылай ортаға салу арқылы, халыққа кеңінен насихаттай беруіміз керек. Ел басшысының: «Ең жақсы жоспар – уақыт талабына бейімделе алатын жоспар» деген ойын толығымен құптаймын. Өйткені, əлемдегі ең дамыған, дəулетті 30 елдің қатарына қосылу идеясы негізінен жан-жақты ескерілген осындай тұщымды жоспарлар арқылы жүзеге аспақ. Ал мұндайда адамның алдағы күндерге сенімі үлкен рөл атқарады. Жолдаудың əрбір тарауын, əрбір абзацын зердеге тоқи келе, неге көбірек мəн беруіміз керек деген сауал көбірек толғандырды. Əрине, мұны талдап, түсіну үшін барлық адамның саясаткер болып кетуі міндетті емес. Бірақ, соған қарамастан, мұндағы тұжырымдардың бəрі көпшілікке ашық, айқын. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың: «Біздің мақсатымыз – елі бақытты, жері гүлденген қасиетті Отанымыз Қазақстанды «Мəңгілік Ел» ету! ...Біз бұл мақсатымызға міндетті түрде жетеміз» деген жігерлі сөзімен рухтандым. «Ұлттық валютамыз – теңгеге сенуіміз қажет» деген жолдар көңілімді қатты аударды. Ұлттық идеяға, теңгеге сенім ұялата білу дегеніміз – ұлы миссия ғой. Соған адал қызмет ету өзін Қазақстанның патриотымын деп санайтын əрбір азаматтың ұдайы сеніміне, айнымас парызына айналып отырса дейміз.


Ертеѕгі кїнге сенім жоєары (Соңы. Басы 1-бетте). Жəне де онда елді ин дустриялық-инновациялық жəне инфрақұрылымдық дамыту ісінде маңызды нəтижелерге қол жет кізілгені, мемлекет өзінің əлеуметтік міндеттемелерінен бас тартпағаны жəне қазақстандықтардың ертеңгі күнге нық сенімді екендігі айтылған. Құттықтауда сонымен қатар Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы экономикалық интеграция одан əрі жал ғас қандығы, еліміз Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше бол ғандығы, сондай-ақ, Қазақстан сыртқы нарықтардағы қолайсыз ықпалдарға қарамастан экономикалық жəне əлеуметтік тұрақтылықты сақтап қалғандығы ерекше аталған. Бұған республика Парламен тінің заң шығарушылық жемісті жұмысы елеулі септігін тигізгендігі де назардан тыс қалмаған. «Ағымдағы əлеуметтікэкономикалық шаралар үшін де, 5 институттық реформаны жүзеге асыру үшін де жедел жəне сапалы құқықтық негіз қаланды. Осы орайда, бүкіл депутаттық корпусқа, Сенат жəне Мəжіліс аппараттарының қызметкерлеріне сындарлы жұмысы жəне мемлекетіміздің өркендеуіне қосқан баға жетпес үлестері үшін ризашылығымды білдіремін. Сіздерді келе жатқан Жаңа жылмен шын жү ректен құттықтаймын. Баршаңызға мықты денсаулық, республикамызды дамыту жолындағы еңбектеріңізге кəсіби табыс, отба сылық игілік пен бақ-береке ті леймін», делінген құттықтау мəтінінде. Бұдан кейін міңберге көтерілген Мəжіліс депутаты Қуаныш Сұлтанов өз сөзінде құттық таудың маңызы ерекше екендігін тілге тиек етті. «Біріншіден, Елбасы өзінің құттықтауы арқылы Парламентке зор құрмет əрі сенім көрсетті. Екіншіден, өзі тұсауын кесіп, жол болсын айтқан тəуелсіз

мемлекетіміздің 25 жылдығы қарсаңында еліміздің алдында тұрған келелі міндеттер мен айшықты мақсаттарға жаңа серпін беріп отыр»,- деді депутат. Бұл ретте Тұңғыш Президенттің орасан мемлекеттік қайраткерлік еңбегінің арқасында ұлтымыз ұзақ ғасырлар бойы армандаған 100 жылдықтарға татырлық жаңа теңдесі жоқ жетістіктерге қол жеткізгендігі де ерекше аталды. Қ.Сұлтанов əрі қарай сөзін былайша өрбітті: «Біз жаңа Қазақстан болып түледік. Біздің алдымызда жаңа ұрпақ өсті. «Есе тиер, енші шалар, Ел болсам деп ойлаушы ем. Қазақпын деп айта алар, Мен болсам деп ойлаушы ем», деген арманға жеткізіп, Нұрсұлтан Əбішұлы тарихымызда тұңғыш рет БҰҰ-ның мінберінен əлемге мемлекеттік тілімізде сөз сөйлеп, ұлттың мəртебесін көтерді. Елбасының «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясының білікті насихатшысы, рухани тірегі болып, келер жылды да жаңа тарихымыздың жарқын бетіне айналдыруға күш-жігерімізді аянбай жұмылдыратындығымызға сендіріп, Нұрсұлтан Əбішұлына Жаңа жылда зор денсаулық, сарқылмас күш-қуат, жаңа өрлеу тілеуге рұқсат етіңіздер. Қазақстан жасасын!». Елбасы қос палатаның осы жылдағы жұмысына бір неше рет жоғары бағасын бергендігін, бұл жолғы тікелей құттықтауында ерекше ризашылығын білдіргендігі Мəжіліс Төрағасының аузымен айтылды. «Бұл біз үшін зор абырой, сонымен қатар үлкен міндет. Баршаңыздың атыңыздан Елбасына біздің жұмысымызды жоғары баға лағаны үшін жəне бүгінгі құттықтауы үшін алғыс айтуға рұқсат етіңіздер. Біз болашақта да Президентіміздің сенімді тірегі ретінде ел мүддесі үшін адал қызмет етеміз», деді Қабиболла Қабенұлы жиынды ресми түрде жаба отырып.

Конституция – Ўлы Дала елініѕ ќўндылыєы (Соңы. Басы 1-бетте). – Конституциялық Кеңес ел Президентінің «ҚР Конституциялық Кеңесі туралы» Конституциялық заң күші бар 1995 жылғы 29 желтоқсандағы Жарлығына сəйкес құрылғаны белгілі. Осы уақыт аралығында Кеңес еліміздің мемлекеттілік құқығы туралы таным-түсінігін əлем жұртшылығына паш етіп, Қазақстанды демократиялық құндылықтарды дəріптей білетін, азамат құқығын сақтай отырып, конституциялық түсініктің кеңейе түсуін тиісті деңгейге шығара алды. Оған қоса, əрбір қоғам мүшесінің азаматтық құқының қорғалуына кепіл болды əрі оның толық жəне жан-жақты қамтамасыз етілуінде аталған ұйымның қызметі өлшеусіз. Ал еліміздің мемлекеттілік құқының əлемдік дəреже-деңгейде танылуында да аз жұмыстар атқарылмады. Оған Елбасы Жарлығымен ағымдағы жылды ел «Конституциясының 20 жылдығы» деп атап, ойдағыдай өткеруіміз дəлел. Сондай-ақ, осы бағытта ұйымдастырылған халықаралық деңгейдегі жиын, конференцияларда əлемнің көптеген елдерінде мойындалған құқық саласының майталман мамандары мен білікті сарапшыларының пікір білдіргені сөзімізді нақтылай түсетіні шүбəсіз, – деді Гүлшара Наушақызы. Орайы келгенде өз ойымен бөліскен Жоғарғы Сот Төрағасы Қайрат Мəми де қазіргі кезде қолданыстағы Конституциямыз Ұлы Дала елінің демократиясына негізделген басты құндылықтарымыздың бірі екендігін ерекше атап өтті. – Тəуелсіздік алған жылдардан кейінгі Конституциямыз бүкілхалықтық референдумда қабылданып, жиырма жылдан бері мемлекет пен қоғамның құрылысы мен жүйесіне мінсіз қызмет етіп келеді. Ең жоғарғы санаттағы Ата Заңымыз еліміздің демократиялық, зайырлы, құқықтық жəне əлеуметтік мемлекет ретінде құрылуын айқындап берді. Бұл құжаттың басты ұстанымы – елдің тұтастығын, жарасымдылығы мен татулығын, ынтымақ-бірлігін көздің қарашығындай аман сақтау болып

5

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

табылады. Тəуелсіздік жылдары тұғыры – берік, мақсаты – айқын əлемдік стандарт пен демократия қағидаттарына негізделген мемлекеттік басқару нысандары қалыптасты. Соған сəйкес, біртұтас тепе-теңдік негізінде барлық басқару органдарының өзара ісқимылы жаңа жүйеге орнықты. Ол азаматтар мен заңды тұлғалардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғауда оңтайлы іс көрсетіп келеді. Осы аталған барлық жетістіктердің басында Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Əбішұлы тұрғаны баршамызға мəлім. Конституцияның мызғымастығы халық пен мемлекеттің, биліктің біртұтастығы жəне оның барлық тармақтарының үйлесімді жұмыс істеуі Елбасымыздың сындарлы саясатының нақты нəтижесі екені сөзсіз. Ал Конституциялық Кеңес өз кезегінде еліміздің барлық өңірлерінде заңның үстемдік құруына ұйытқы болып, өзіне тиесілі міндеттерді мінсіз атқарды. Еліміздегі аса маңызды мəселелердің дер кезінде оңтайлы шешілуіне орасан зор үлес қосты, – деді Қайрат Əбдіразақұлы. Айтулы жылдың құрметіне орай ұйымдастырылған алқалы жиынға қатысушылардың қатарында Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Марат Сəрсембаев та мінберге шығып, өз ойын ортаға салды. Отырысқа қатысқан түрлі мемлекеттік мүдделі мекеме, құрылым өкілдері мен жоғары лауазымды тұлғалар Конституциялық Кеңес мүшелері мен оның қарамағындағы қызметкерлерді 20 жылдық төл мерекелерімен марапаттай отырып, атқарған шаруаларына оң бағаларын берді. Сондайақ, пікір білдірушілер тарапынан Конституциялық Кеңестің ғылыми қауымдастық, мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің белсенді қатысуымен əзірленген құқықтық ұстанымдары өзінің жиынтығында Конституцияның прогрессивтік əлеуетін іске асырудың, оның тұрақтылығы мен серпінділігін, бірегей функциялары мен қоғамға аса қажеттілігін арттырудың пəрменді құралына айналғандығын тілге тиек етті.

 Жемқорлық – індет, жою – міндет

Жемќорлыќќа жол бермеу іс-ќимылы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Алматы қаласы бойынша департаментінің бастығы Шаттық ӨТЕЕВПЕН əңгіме. – Шаттық Тынымбайұлы, Мемлекет басшысының бес институттық реформасын жүзеге асырудағы «100 нақты қадам» Ұлт жос пар ындағы мемлекеттік қызмет жүйесін дамытудың мəселелеріне тоқталсаңыз? – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев 2015 жылы 30 қара шада «Қазақстан жаңа жа һандық нақты ахуалда: өсу, реформалар, даму» атты Жолдауында негізгі реформалардың бірі – экономиканың, қоғам мен мемлекеттің тұрақтылығын қамтамасыз ету мен «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асыруда айрықша жұмыстар атқарылып жатқандығына тоқталды. Олар ауқымы жағынан 90-шы жылдары жүргізілген реформалар ауқымына сəйкес. Мемлекеттік жəне корпоративтік менеджментті, қаржы жəне фискальдық секторларды неғұрлым тереңірек реформалау мейлінше қажет. Сонымен қатар, 2016 жылдан Ұлт жоспары шеңберінде қабылданған жаңа заңдар жұмыс істей бастайды. Мемлекет басшысы 2015 жылы 6 мамырдағы Үкіметтің кеңейтілген отырысында бес институттық реформаны жүзеге асыратын «100 нақты қадамды» белгіледі. Ондағы негізгі мəселелер мемлекеттік қызметшінің ынтасы мен кəсіби деңгейін арттыра отырып, оған жүктелген кез-келген міндеттемелерді жүзеге асыруда оңтайлы шешім қабылдауға жол ашады. Мысалы, мемлекеттік қыз метке баратын үміткерлер үшін департамент тарапынан қолжетімді мемлекеттік қызметке орналасу жөніндегі бос орындарға жарияланған хабарландыруларды іздеу жүйесінің кең аудиторияға арналған қанатқақты жобасы жасалды. Мемлекеттік қызметке орналасқысы келетін əрбір азамат департаменттің almatyanticorruption.gov.kz. сайтында жергілікті атқарушы органдарға ҚР заңнамасына сəйкес жұмысқа орналасу үшін бос орындарға таңдау жасай алады. – Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу мəселелеріне көп көңіл бөлінеді. Іс жүзінде қандай нақты шаралар жүргізілуде? – Елбасының халық пен қоғам

алдына қойған тапсырмалары аясында, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, болдырмау, қарсы тұру, сондай-ақ жаңа қабылданған «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл» заңдары мен 2014 жылы 26 желтоқсанда Елбасы бекіткен 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияның мақсаттары мен міндеттерін қоғаммен ықпалдастықта күшейте отырып, жемқорлыққа қарсы жаңа бағыттары бойынша департамент тарапынан жұмыстар атқарылуда. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияда көзделген шараларға байланысты мемлекеттік органдар, саяси партиялар, үкіметтік емес ұйымдар, білім, денсаулық сақтау, əлеуметтік, кəсіпкерлік сала

ұйым дар арасынан беделді 24 ұйыммен сыбайлас жемқорлық əрекеттердің алдын алуға бағытталған іс-шараларда бірлесіп жұмыс жүргізу бағытында жыл басында келісімге қол қойылған болатын. Қазіргі кезде үкіметтік емес ұйымдармен бірлесе отырып, жұмыстар атқарудамыз. Сыбайлас жемқорлыққа

мекемелері мен жұртшылықтың, соның ішінде, атап айтсақ: «Нұр Отан» партиясы Алматы қалалық жəне аудандық филиал дары, «Халықаралық құқық қорғау орталығы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы бірінші медиа-орталығы», «Жарасым», т.б. қоғамдық ұйымдарының қатысуымен жəне қолдауларымен ауқымды жұмыстар жүзеге асырылуда. Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Алматы қаласы бойынша департаменті Алматыдағы үкіметтік емес

қарсы мəдениетті қалыптастыру, ескерту жүйесін жəне құқық бұзушылықты туындататын себептер мен жағдайларды азайту мақсатында департамент тарапынан Алматы қалалық «Нұр Отан» партиясы, саяси партиялар, үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің, Білім басқармасына қарасты 201 мектеп тің , 86 колледждің 40-қа жуық ЖООның оқытушылары мен студент жастарының, 100-ден астам медициналық, квазимемлекеттік мекемелері қызметкерлерінің қатысуымен 350-ден астам

семинар-кеңес, конференция, кездесу, дөңгелек үстел, брифинг, тікелей желі, флешмобтар өткізілді. Шаралардың барлығы бұқаралық ақпарат құралдарында мақала, сұхбат, арнайы репортаж, хабарлама түрінде жарияланды. Сонымен қатар, «Мой мир», «Антикоррупционер Алматы», «TWITTER» «Vkontakte», «Facebook», «Instagram», «EL.KZ», «Yvision», «Youtube», «Kaztube», «Kivvi.kz» əлеуметтік желілерде департамент тарапынан жарияланған материалдар мен өткізілген іс-шаралармен танысқандардың саны 14 000-ға жуық. – Қолданыстағы заңнамалық актілерге сəйкес «Үкімет азаматтар үшін» мемлекеттік корпорациясы құрылуда. Мемлекеттік қызметтер көрсету салаларында кезекті кедергілер туындамай ма? – Транспарентті жəне халыққа есеп беретін мемлекет құру мақсатында Канададағы Canada Service жəне Австралиядағы Centrelinк үлгісі бойынша мемлекеттік қызметтің бірың ғай провайдеріне айналатын «Үкімет азаматтар үшін» мем лекеттік корпорация құрылады. Халыққа қызмет көрсететін барлық орталықтар бір жүйеге топтастырылады. Біздің азаматтарымыз ISO 9000 мемлекеттік қызмет түрлерін бір жерден алу мүмкіншілігіне ие болады. Ол мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасын көтеріп, азаматтар мен шенеуіктердің сыбайлас жемқорлық əрекеттерінен аулақ болуына мүмкіндік береді. – Жақында Елбасы «Мемлекеттік қызмет туралы» жаңа заңға қол қойды. Бұл жаңа заңда қандай өзгешеліктер мен жаңалықтар бар? – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев тың тапсырмасына сəйкес Мемлекеттік қызмет істері жəне сы байлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі тарапынан «Мемлекеттік қызмет туралы» заң жобасы əзірленген болатын. Заң жобасы Сенаттың жалпы отырысында қызу талқыланып, үстіміздегі жылдың 23 қарашасында «Мемлекеттік қызмет туралы» заңға Президент қол қойды. Жаңа заңның өзгешеліктеріне тоқталсам, онда кəсіби мемлекеттік аппарат құру реформасына сəйкес, мемлекеттік аппаратты кəсібилендіру мəселесі

нақтыланған. Мемлекеттік қызметке білімі мен қабілеттілігіне қарай тəжірибелі үміткерлер бастап қыда конкурс арқылы жұмыс қа қабылданып, кəсіби қызметін тек төменгі лауазымдардан бастауы тиіс. Олардың əрі қарай мансаптық өсуі мемлекеттік қызмет моделіне сəйкес оңтайлан дырылған тəртіппен жəне қысқа уақыт ішінде жүзеге асырылады. Конкурсқа төменгі лауазымдардағы тəжірибелі мемлекеттік қызметшілер қатыса алады. Алдымен мемлекеттік органның қызметкерлері арасынан үміткерлер іріктелініп алынады. Лайықты үміткерлер болмаған жағдайда басқа мемлекеттік органдар қызметкерлері арасынан іріктелініп алынады. – Жыл басынан бері сыбайлас жемқорлыққа қатысты заң бұзушылықтарға қатысты лауазымды тұлғаларға қандай шара қолданылды? – Жыл басынан бері 130ға жуық қылмыстық іс соттың қарауына жіберілді. Сотқа дейінгі тергеудің нəтижесі бой ынша ҚПК 200 тармағына сəйкес тергеушілер тарапынан қылмыстың өсу жағдайын жоюға байланысты 91 ұсыныс енгізілді, қылмыстық құқық бұзушыларға ықпал жасағандар ішінен 78 іс қаралды. Сотқа жіберілген барлық шығындар 3 миллиард 242 миллион 985 теңге қалпына келтірілді. Сондай-ақ, мемлекеттік сатып алудың мониторингі бойынша 49 ұсыным хат енгізілді. Жыл басынан үнемделген бюджет қаржысының көлемі 280 000 000 теңге болды. Мемлекеттік қызмет көр сету салаларын тексерудің қорытындысы бойынша 109 лауазымды тұлға тəртіптік жауапкершілікке тартылды. Оның ішінде: «Мемлекеттік қызмет көрсету» заңын бұзғаны үшін – 45, «Мемлекеттік қызмет жəне Ар-намыс» кодексі талаптарын бұзғаны үшін 38, Тəртіптік кеңестің ұсынысы бо йынша 26 лауазымды тұлға тəртіптік жауапкершілікке тартылды. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

АЛМАТЫ.

 Еркін елдің ертеңі

Бала жанын жараламайыќ Егемен еліміздің ертеңі – балалар, олар біздің болашағымыз. Ал келешектің жарқын болуы үшін өскелең ұрпақтың тəрбиесі мен тыныс-тіршілігін басты назарда ұстау қажет. Осы орайда «Правовой медиа-центр» қоғамдық қорының директоры Диана ОКРЕМОВАНЫ əңгімеге тартқан болатынбыз.

– Қазіргі таңда əлеуметтік мəселелер арасында балаларға қатысты кикілжіңдер өршіп тұр. Олардың ішінде жасөспірімдер суициді, қылмыс, зорлықзомбылық оқиғалары бірінің ізін бірі суытпай орын алып жатқандығы қоғам дертіне айналып барады. Бұл ретте бала психологиясына ғаламтордың кері əсер ететіндігі жөнінде ғалымдар дабыл қағуда. Осы туралы не айтар едіңіз? – Иə, рас айтасыз. Мен ең негізгі дереккөзі баланың күнделікті қолданып жүрген ғаламторға қосылған құрылғысы дер едім. Қазір көпшілік арасында баланы «қолында планшетпен дүниеге келіпті» деп əзіл-шынын аралас мадақтау кең етек алып кетті. Бəзбіреулер перзенттерінің жасына толмай ұялы телефон немесе планшетті игере алғанын мақтаныш көреді. Шын қуанып, оларды жастайынан сол затқа өздері үйір етеді. Мен ата-аналарға осы істерінің үлкен қателік екендігін айтпақпын. Біріншіден, ғаламтор арқылы коммуникативтілігін жоғалтатын балалар өзгелермен бетпе-бет байланысқа түсуден тыйылады. Осыдан келіп, шынайы өмір виртуалды əлеммен алмасады. Екіншіден, ғаламтордағы қажетті-қажетсіз ақпараттарды бала ажырата алмағандықтан, санаға небір зиянды деректер ұялай береді. Ал оның соңы суицид, жасөспірімдер қылмысы секілді өкінішті жағдайларға апарып соқтырады. Осы себепті, елімізде Үкімет тарапынан көптеген шаралар қолға алынып, балалардың ғаламтордағы ақпараттары қадағаланып, тіпті,

оларды зиянды ақпараттан қорғау туралы заң жобасы əзірленген болатын. Десек те, əлемдік проблема болып отырған ғаламтор кесірін балаларға тигізбеу жолы ауыр да күрделі екендігін мойындауымыз қажет. Сондықтан, тəрбие тал бесіктен басталатынын кез келген ата-ана білетін болса, бірінші кезекте үйдегі тыныс-тіршілік бақылауға алынуы тиіс. – Ғаламтордағы ақпараттардың басым көпшілігі бұқаралық ақпарат құралдары арқылы беріліп отырады. Одан бөлек, кез келген отбасынан табылатын теледидардағы мəліметтер де БАҚ өкілдері тарапынан беріледі. Қазіргі уақытта балалар санасын уламау жолында журналистерге артылар жүк те салмақты деп ойлаймын. – Иə, бұл мəселеде тілшілер тарапынан өте сақтық қажет. Осы ретте айтарым, бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінен бірінші кезекте «зияныңды тигізбе!» деген қағиданы ұстануды сұраймын. Себебі, үлкен болашақ күттіретін балалардың тағдырын жастайынан талқандап жіберу үшін бір ғана сəтсіз материал жариялаудың өзі жетіп жатыр. Ондай жағдайлар елімізде баршылық. Жалпы, журналистің этика қағидаттарын сақтамауы салдарынан балалар біршама зардап шегуде. Бір ғана мысал келтірейін, бірде еліміздегі интернаттардың біріне тілші барады. Ол интернат жайында жазғысы келген болар. Мекеме директорының рұқсатымен сондағы тəрбиешілерден сұрақжауап алады. Белгілі болғандай, тəрбиешілердің біреуі бір қыз жайында ағынан жарылады.

Оны достарының келеке ететіні жөнінде айтылады. Содан əлгі журналист мақалаға аянышты қыздың тағдырын қоса жазған. Материал жарыққа шыққаннан кейін бір жұма өтпей мекеме ішінен қыздың өлі денесі табылған. Ал бұл істі өзінің достары жасағаны анықталады. Бастапқыда құқық қорғау органдары тілшіні жауапқа тартпақ болады. Дегенмен, тілші тарапынан заңсыздық əрекеттері болмағандықтан, оны босатқан. Осындай жағдайды ешкім күтпегені рас қой? Бұл ретте БАҚ қызметкері не туралы жəне кім туралы жазып жатқанына баса назар аударуы тиіс. ЮНИСЕФ-тің этикалық стандарттарына сай, тілші жасөспірімге қатысты қандай да бір ақпарат дайындау кезінде үлкен жауапкершілікті сезінуі міндетті. Десек те, бұл қағидаттарды елемейтін, тереңіне үңіле бермейтін жандар бар. Мысалы, біз журналистерге балалар суицидін жазғанда мақала басында бажырайтып сурет қоймауын түсіндіреміз. Оның соңы адамдарды ғалымдар дəлелдеген «Вертер синдромы» секілді ауруларға шалдықтырады.

Тілшілер жағы қоғам арасында резонанс тудыру, өз жазғандарының оқылымды болуы үшін жанын салады. Жұрттың қызығушылығын аудару мақсатында қолына пышақ ұстап тұрған, мойнында арқан оралған немесе биіктен секіргелі тұрған баланың суретін қоюға машықтанып алды. Содан кейін оның рейтингі жоғары болып шыға келеді. Бірақ, осы арқылы қаншама тағдырлардың талқандалатынын түсіне бермейді. Австралияда баспасөзде балалар суицидін жариялауға қатаң тыйым салынған. Сол себептен де, оларда суицид фактісі басқа елдердікінен əлдеқайда аз. Біздің елде де ондай ақпараттар беруді тоқтату қажет. Себебі, ғаламтор бала санасын торлайтыны өз алдына, оларды қоғамнан алшақ етеді. Балалар тақырыбының қызықты екендігі рас, тек мақалада оларды құрбан немесе қорғансыз етіп, аянышты халде көрсетудің керегі жоқ. Бала да адам, ол да қоғамның бөлшегі. Оның да құқы мен өзіндік орны бар. Бұл ретте баланың сюжетте басты рөлде болатын кезінде сенсация жасаудың қажеті шамалы. Менің əр журналиске балаға қатысты деректерді жариялайтын кезде өздерін олардың

орнына қойып көруге кеңес берер едім. Əр тілші өзінің жүрек үніне құлақ түруі міндетті. Сол жұмыстың нəтижесі балалар болашағына балта шаппайтынын алдын ала ойлауы керек. Осындай жағдайлар себебінен бүгінгі таңда елімізде балаларға қатысты кез келген мəселе заң бойынша қатаң бақылауда. Əсіресе, мүгедек балалар мен күрделі ауруға шалдыққан (АИТВ), атаанасынан айырылғандар, т.б. мүшкіл халге тап болғандар туралы ақпарат беруде жеті рет өлшеп, бір рет кескен дұрыс. – Десек те, балаларға қатысты өзекті проблемаларды халыққа айтып отырмаса тағы болмайды. Перзенттерін қандай да бір жағдайлардан қорғау үшін журналистер елді хабардар етіп отыруы тиіс емес пе? – Иə, бұл мəселенің екінші жағы да жоқ емес. Қоғам үшін аса қажетті жəне оның салдары жақсылық əкелетін жағдайларда балаға қатысты мəліметті жариялауға əбден болады. Бұл ретте Болгария елінде болған мына бір оқиғаны мысалға алсақ. Осыдан бірнеше жыл бұрын журналист мүгедек жəне жетім балалар үйінің жай-күйі туралы сенсациялық репортаж жасаған болатын. Онда балалардың адам төзгісіз жағдайда өмір сүріп жатқандығы жөнінде кеңінен айтылады. Көпшілік арасында қызу пікірталас туындап, баршаның назары осы мекемеге ауды. Осы ақпараттың арқасында əлем онда не болып жатқандығын біліп, тексерулер мен көптеген шаралар қолға алынды. Соның нəтижесінде, балалар құқы қорғалды. Ондағы жасөспірімдердің қиын жағдайы жарияланды. Бірақ, мұндай оқиғалардың басым көпшілігі алдын ала ойлануға міндеттейді. Осы əңгіме төңірегінде тілшілерге жауапкершілік жүгін сезінуді, атааналардан балаларына мұқият болуды сұраймын! – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».


6

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

 Өнеге өрнектері Қазақта абыз деп ұзақ жасаған, өмірден түйгені көп, ел ішінде мəртебесі биік, аузы дуалы ақылман адамды атаған ғой. ХХ ғасырда да жасы тоқсанға ілінген ұлт мерейін үстем етіп, парасат-пайымы, адами қасиеттерімен, қоғамдағы қайраткерлігімен абызға айналған ақсақалдар болған. Соның бірі – өмірінің байламында адамгершілік, жанашырлық, бауырмалдықты ту етіп өткен абыз Ата – Қазақстанның халық жазушысы, көрнекті ақын, қазақтың Айвазовскийі атанған Əбу Сəрсенбаев. Олай дейтініміз, ол кісінің абызға тəн асыл қасиеттерін дəлелдеушілер аз емес. Мəселен, қазақтың көрнекті əдебиет зерттеушісі, сұлу сөздің сардары атанған, академик Зейнолла Қабдолов: «Əбу Сəрсенбаевтың тоғыздан тоқсанға дейінгі саналы өмір жолы – тап-таза адамдық, азаматтық сапар. Ол тоғыз жасында теңіз жағасындағы балық, батағасында табырашы бала болып, тұңғыш рет еңбекпен табысты. Адамды адам ететін – еңбек, еңбек есейткен кісілікті кісі қайтадан ардан туады да, арман қуады. Арман, яки асқақ мақсат адамды азаматқа айналдырады. Азаматтың асыл мұраты халық қамы, елге қызмет ету» десе, қазақтың Шер-ағасы Мұртаза: «Отанды, ұлтты, əдебиетті, оның болашағын сүю үшін көп айқайдың керегі жоқ. Əбекеңдікіндей тынымсыз, жанашыр, табанды əрекет керек. Қазір көзі тірі жүрген ақын-жазушыларда Əбу Сəрсенбаев маңдайынан сүйіп, басынан сипамағаны кемде-кем. «Жақсы адам қартайса – қазына» деген осы. Тоқсаннан аса көз жұмған Əбекем қазына еді» дейді. Ал қазақтың үлкен ақыны Дихан Əбілев: «...Ұлы Абай «Өлмейтұғын артына сөз қалдырған» деп қандай сөзге, қандай ақынға бағыттап айтты екен десек, мен «Ақша бұлттың» авторы Əбу Сəрсенбаевты айтар едім» десе, ойшыл, ұлт ақыны Қадыр Мырза Əлі кезінде: «Əбеке, орның бөлек қой, Бөлек қой орның əманда. Құдайдай адам керек қой, Құдайсыз мына заманда!» деп жырлаған. Əбу ата əр жылдары Алматыға арман қуып, қарлығаш өлеңдерін қолтықтап келген қаншама қыз-жігіттерге қол ұшын беріп, көмегін аямаған. Солардың қатарында қазақтың бірқатар қабырғалы қаламгерлері бар. Қазақтың көрнекті жазушысы Сайын Мұратбеков: «Əбекең бұл өмірден өткенінше ұзақ жылдар бойында маған əкемдей жақын адам болды. Əдебиет жолына түсіп, қаз тұруыма, буыным қатайып, есеюіме бірден-бір қамқор болған жан еді...», деп толғанса, қайсар ақын Темірхан Медетбек: «Менің əдебиеттегі жолымның сəтімен басталуына бірден-бір себепші – Əбу Сəрсенбаев болды...», дейді. Ал сыршыл ақын Қанипа Бұғыбаева: «Менің екінші ұлы əкем Əбу ағай мен Лəзиза апам. Екеуі мені өз баласындай көріп, тілімді, қылығымды қызықтап жыр оқып, əн салғанда мен жұмаққа енгендей күй кештім. Бұл сəбилік таза құрсақтағы күйдей алаңсыз өткен күндерім еді...», деп еске алса, белгілі жазушы Софы Сматаев: «Əбу аға менің рухани əкем еді...», деп тебіренеді. Иə, Əбекеңнің осындай номенклатурасында тұрған ақын, жазушылар жетіп-артылады. Толқында туып, теңізде тербеліп өскен, туғанына 110 жыл толып отырған абыз Атаның өнегелі жолын биыл артында қалған қалың жұрты кең көлемде атап өтті. Өзі туып-өскен Атырау облысы, Құрманғазы ауданында ерекше құрмет көрсетілсе, туған ортасы – Жазушылар одағының Əдебиетшілер үйінде еске алу кеші салтанат құрды. Бұл жолы біз «Сəлем саған, жалғыз қызым, Жалғыз қызым – жан кесегім! Сенсің менің бақ жұлдызым, Күндей көркем келешегім», деп жырға қосқан ақынның көзі, Əбу атаның жалғасы, бай мұрасын жинақтаушы Райхан Əбуғалиқызы СƏРСЕНБАЕВА апайға жолығып, бір-бірінен бөліп қарауға келмейтін ата-анасының ғибратты өмірі, өнегесі жайлы сыр суыртпақтап, əңгіме-дүкен құрған едік ...

Толќында туып, теѕізде тербелген – Райхан апай, қазақта «Əке – балаға сыншы» деген ұлағатты сөз бар. Бала да ата-анасына сын көзбен қарап, жақсысын үйренеді, жаманнан жиренеді. Осы реттен келгенде əкеңіздің өнегелі өмірі тек сізге емес, бүтін бір ұрпаққа үлгі-өнеге болатындай. Əкеңіз қандай адам еді? – Меніңше, кез келген бала үшін ата-анасы – ол құрылысшы бола ма, яки ғалым, академик, жазушы бола ма – əркімнің өз əкесі өзіне ардақты, өзіне əулие ғой. Менің де əкем солай. Əкемнің сондай сыйлы, құрметті болуы тек ұрпағына ғана емес, артында қалған ағайын-туған, елжұртына мерей, мақтаныш. Ал бұл қандай ғанибет десеңізші! Əкешешемнің арқасында қазақтың игі жақсыларын көрдім, солардың ғибратын тыңдадым. Қазақта «көргені жақсы», «көргенді жердің баласы» деген сөз бар. Мен сол көргені жақсының қатарынанмын. Əкем өте қарапайым, жүрегі жұмсақ, мейірімді, қолынан келсе кез келген адамға жақсылық жасасам деп отыратын жан еді. Анам Лəзиза екеуі ерлі-зайыпты өмірдің тамаша үлгісін көрсетіп кетті. Ол дегеніңіз, көкірек көзі бар, тағылым аламын деген балаға таптырмайтын үлгі-өнеге емес пе? Иə, мен сондай шуақты отбасында тəрбиеленгеніме шүкіршілік етемін. – Бір ғажабы, тағдыр «Егемен Қазақстан» газеті мен Сəрсенбаевтар əулетінің үш бір дей мүшесін байланыстырған екен. Əбу ата газеттің атауы «Еңбекшіл қазақ» кезінде 1934-1936 жыл дары тілші болса, қазақ журналистикасында əйелдер арасынан шыққан алғашқы қарлығаштардың бірі – анаңыз Лəзиза Серғазина 1938-1949 жылдары осы редакцияда тілші, бөлім меңгерушісі болып ең қиын кезеңдерде қызмет істейді. Ал Əбу ата 8 жасынан бауырына басып өсіріп, тəрбиелеген туған інісі Харистің қызы Шолпан апай да бізде 40 жыл машинистка болды. – Иə, Шолпан немере сіңлім ғой. Əкем он екі қыздан кейін дүниеге келсе, інісі Харис он төртінші перзент. Харис ағай соғыста жүргенде əйелі қайтыс болып, 1941 жылы туған Шолпанды жаны ашыған адамдар балалар үйіне өткізеді. 1949 жылы əкем Шолпанды іздеп тауып, Алматыға əкеліп, бауырына басады. Шешеміз Лəзиза машинка басатын болғандықтан, оқуды бітірген соң оған да басуды үйретіп, «Социалистік Қазақстанға» жұмысқа кіргізеді. Содан Бақыт деген жігітке тұрмысқа шықты, бүгінде балалы-шағалы. Ал Харис ағай соғыстан аман-есен келген соң үйленеді. Одан туған Минажді де əкей қолына алып, оқуға түсіріп, үйлендіріп, екі жыл қолында тұрғызып, содан кейін пəтер əперіп бөлек шығарды. Ленинградқа аспирантураға жіберіп, қорғатты. Бүгінде інім география ғылымдарының докторы,

профессор, ҚазҰУ-да сабақ береді. Ал Харис ағай болса бертінде 93 жасқа келіп, 2001 жылы дүниеден өтті. Міне, осы екі мысалданақ əкемнің өте бауырмалдығын көруге болады. Ол ешқашан адам баласын бөлмейтін, көңілі кең еді. Өз жақындары ғана емес, əсіресе, Алматыға ақын, жазушы боламын деп келген қаншама жастың қиялына қанат бітіріп, үлкен өмірге, өнерге жолдама беріп, қамқорлық жасады десеңізші. – Енді Лəзиза апайға келсек, тарихтан да белгілі, атақты адамдардың сенімді, шын жанашыр құдай қосқан қосақтары болған ғой. Əбу атаның бақыты шығар, сонау 1933-1934 жылдары қазақтан шыққан оқыған, сауатты əйелдердің тым аз кезінде көзі ашық, көкірегі ояу, оның үстіне нəзік жандыларға қол емес мамандық иесімен тағдыр қосуы əр азаматтың пешенесіне жазыла бермесе керек. Өзіңіз тарихтан білесіз, ол уақыттарда қазақтың зиялы азаматтары оқыған татар, орыс қыздарына үйленіп жатуы соның айғағы емес пе. – Анам Лəзиза Мешiтбайқызы киелi Кереку жерiнiң тумасы, қазақ қыздарынан шыққан алғашқы кəсiби журналист, ақын, жазушы, аудармашы, өз заманындағы ақылды, оқыған əйелдің бірі еді. Əкесі Мешітбай қажылыққа барған. Ыстамбұлда оншақты жыл тұрып, ондағы діни оқу орнын бітірген. Он жылдан кейін елге оралып, өз қаражатына мешіт салып, балалар оқытады. Апай 1969 жылы Меккеге барғанда күнделігіне: «Біздің əулеттен қажылыққа барған алтыншы адаммын» деп жазып қойыпты. Қызым, анамызға кеңінен тоқталып жатқаным, менің де, əкемнің жеке шығармашылық өмірінде де ол кісінің орны ерекше зор. Əкем анамызды Лəзиза апай деп айтқызып, өзі де солай атайтын. Кейде Бабажан деуші едік. Ол кісі менің екінші анам. Туған анам дүниеден өткенде өте кішкентай болсам керек, есімде қалмапты. 1927 жылы туған бауырым Дəрмен əкем соғыста жүргенде қайтыс болады. Мен 1930 жылы туыппын. Бес жасымнан асырап, тəрбиелеген соң, ол кісіні туған анамдай көрдім. Басқадай ойлаған да емеспін. Лəзиза апай болса ерте тұрмысқа шыққанмен, көп ұзамай күйеуі қайтыс болып, менімен жасты Бекен деген баласымен қалады. Партия қатарына өткен соң білімін тереңдету мақсатында 1930 жылы Алматыдағы Коммунистік жоғары оқу орнына (КомВУЗ) түседі. Əкеммен 1933 жылы сонда оқып жүргенде танысып, 1936 жылы үйленіп, шаңырақ құрады. Анамыз тəрбиелі, көргенді əулеттен шыққан, ерекше талантты, өз заманының оқымыстысы саналған. Ол кісіде ата қанынан, ана сүтінен бойына сіңген табиғи мəдениеттілік бар еді. Рухани əлемі ұшан-теңіз, көкжиегі кең,

көңілді əңгіме де, əдемі əн де айта білетін. Жаны да сұлу, ақжарқын, ашық мінезді, думаншыл жəне де тез ұғып алатын қағілез еді. Ол кісі кітапты, əсіресе, батыс классиктерін көп оқитын. Əрі ісмер, көйлектерінің бəрін өзі тігіп алатын. Маған да тігіп беретін. Үйдің шаруасына да тап-тұйнақтай. 1933-1937 жылдары Алматы облыстық «Сталин жолы» газетінде əдеби қызметкер, жауапты хатшы, 1938-1949 жылдары «Социалистік Қазақстан» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі болады. Газеттің 25 жылдық мерейтойында əйел журналистердің арасында тұңғыш «Қызыл жұлдыз» орденімен марапатталады. 1949 жылы «Қазақстан əйелдері» журналына жауапты хатшы болып тағайындалып, содан зейнетке шықты. Бүгінгідей теледидар, интернет жоқ кезде күрделі халықаралық тақырыпқа жазғандықтан əріптестері: «Біздің апай международник», – деп күледі екен. Əкем анамызды ерекше жақсы көретін. Өзі де көркем, сүйкімді, бетінде меңі бар еді. Кейде ойлаймын, əкем анамыздың осы меңін жақсы көрді ме деп. Өйткені, меңі туралы көп айтатын. Шашы қою болатын. Қашанда суретке шашыңды жайып түсші деп өтінсе, «жоқ, қазақта əйел заты күйеуі өлгенде ғана шашын жайған» деп көнбейтін. Тек соғысқа аттанарда ғана шашын жіберіп суретке түсуге келісім беріпті. Ол суретті өзімен майданға ала кетіп, жанқалтасынан тастамаған. Соғыстан келген соң үлкен сүйіспеншілікпен: «осы суреттің құдіреті мені аман алып қалған» деп отыратын. Ең бастысы, екеуінің бір-біріне деген махаббаты, сыйластығы керемет, адам қызығатындай еді. Лəзиза апай да «Əбеке» деп сыйлайтын. Шаруаға тез, жазғаны да жылдам болатын. Кейде өзіне өзі: «қалай тез жазып тастадым» деп таң қалатын. Əкем он бір жасынан жетімдіктің дəмін ерте татып, қаршадай бала кезінде-ақ еңбекке араласып, содан жүрегі тоқтағанға дейін қолынан қаламын тастамай кетті. Екеуі елу шақты жыл домбыраның қос ішегіндей татутəтті ғұмыр кешіп, анамыз 1982 жылы 73 жасында дүниеден өткенде көп жоқтады. Сізге əкемнің күнделіктерінен сол жоқтауларды оқуға берер едім, бірақ «баспаға əзірлеп басамыз» деп Мереке Құлкенов балам алып кетті. Лəзиза апай да көзі жұмылғанша күнделік жазды. (Апай 1939 жылдан 1982 жылға дейін жазған күнделігін ұқыптап қаттап, бір үлкен қорапқа салып қойыпты.) Ол кісі өмiрден өткеннен кейiн əкем «Ғасыр мен ғасыр беттессе» кiтабында: «Лəзиза менiң жарым ғана емес, кеңесшiм де, көмекшiм де едi. Кезiнде өзi де өлең жазды. Кейiн өлеңдi бiржола қойып, төл əдебиетiмiздi көркем аудармашылығымен байытып, қарымды қаламгерге айналды. Менiң бүкiл еңбегiм алдымен

Лəзиза марқұмның сынынан өтетiн»,– деп ағынан жарылғаны бекер емес. Шынында да, анамыз əкейге көп көмектесті. Жазғандарын алдымен апайға оқытатын, бірақ көбінесе ол кісіге ұнамай жататын. Содан қайтадан жазып, екеуі бір пікірге келетін. Əкем ақын, жазушы болған соң сөйлемдері күрделі, ал шешей журналист қой, қысқа, нақты, бірекі сөйлемге ойларын сыйғызып жіберетін. Сондықтан ол кісінің жазғаны көбірек ұнайтын. Жалпы екеуміз бір-бірімізді түсінуші едік. Білімді, жақсы адам қашанда жақсылығын көрсетеді ғой. Кейде шаршап келгенімде жатып демалып ал деп, жанашырлық танытатын. Айттым ғой, ол кісі жоғары мəдениеттің адамы деп. Көп əйелдерден анамды жоғары санай тынмын. Басқалардан пендешілік сезіліп тұрса, ол кісіде ұсақтық мінез байқал майтын. Перзенті ретінде Лəзиза апайға мен де қарыздармын. Өйткені, ол кісіні сыйламауға, жақсы көрмеуге болмайтын. – Шолпан апай да өте қонақжай деп отыратын... – Иə, шешеміздің көңілінің дархандығы ғой, үйден қонақ арылмайтын. Мына үйге 1965 жылы көшіп келді. Əкем елдің бəрін үйге шақыра беретін. Құдайдың құтты күні үйде кісі. Дастарқан басында төрт-бес адам отырмаса, тамағынан ас өтпейтін. Сонда үйге қанша адам келіп, кетіп жатса да шаршағанын сездірмейтін, қабақ шытпайтын. Ал оның бəрін күтетін əйел ғой. Тамақ жасау, кірқоң, жұмысы тағы бар. Шаршайды. Кейде ойлаймын, біз ол кісіні шаршатып жібердік пе деп. Кейде сондай шаршағанда күйіп кетіп: «Бұл үй ме, əлде «проходной двор ма?» дейтін еді, жарықтық. Онысы рас. Жалпы екеуінің де мінездері ұқсас, екеуі де үлкен жүректі, ерекше мейірімді еді. Басқаларға жақсылық сыйлаудан жандары лəззат алатын. Кейін анамыз ауыра бастағанда, бір жылдай сол кісіні күтуге келіп-кетіп жүрдім. Жиырма жылдан аса енеммен бірге тату-тəтті тұрдық. Ақылды кісі еді, бір күні: «Райхан, байқаймын қатты қиналып жүрсің. Біз бір күнімізді көрерміз. Ата-анаңды барып күте ғой», деп рұқсатын берді. Содан əкейдің үйінде қалдым. – Лəзиза апайдың шыққан кітаптары бар ма? – Тек аудармалары. МиклухоМаклай, Ликстановтың «Малышок» хикаяты 1952 жылы 25 мың данамен жарық көрді. 1979 жылы В.Лацистің «Дауыл» романының екінші бөлімін əкем екеуі аударды. – Күнделіктерін шығаруды қолға алып жатқан жоқсыз ба? – Амандық болса шығарамын. Компьютерге басқанның өзінде 100 баспа табақтан асты. Қазір мұндай жақсы дүниені басып шығаруға адамдар табылады деп ойлаймын. Соғыс кезінде екеуінің жазысқан хаттарын да бастырып қойдым.

– Əкеңіздің мұрағаттарын ақтарып отырып, осы уақытқа дейін айтылмай қалған, жұрт біле бермейтін еңбектерін байқай алдыңыз ба? – Мына бір еңбегі бұрын айтылмаған тың дерек деп ойлаймын. Баршаға аян, Кеңес Одағы кезінде Мəскеуде əр респуб ликаның он күндігі өтетін. 1958 жылғы онкүндікті өткізу жөнінде 1956 жылы Қазақстан Жазушылар одағының секретариаты арнайы қаулы шығарады. Осы қаулыдағы Қазақстан ақын-жазушыларының кітаптарын орыс тіліне аударып, жарыққа шығару əкеме жүктеледі. Ол туралы күнделігінде: «... Аса жауапты да, аса қиын тапсырма болатын. Қазақ ақын-жазушыларының кітаптарын орыс тіліне аудару үшін жақсы аудармашыларды табу қиынға түсті. Бірде Орталық комитетке, бірде Баспасөз, мəдениет министрліктеріне, бірде баспаларға жүгіріп, əбден табанымнан тоза жүріп, тапсырманы орындауға тура келді», дейді. Сөйтіп, комиссия мүшелері кітаптары Мəскеудің алты ірі баспасынан шығатын ақын-жазушылардың тізімін бекітіп береді. Тек орыс тілінде жарық көрген «Қазақ поэзиясының антологиясының» өзі 608 баспа табақ болған. Бұл дегеніңіз екі жылға қандай ауқымды жұмыс. Соны жалғыз атқарады. Онда бүгінгідей ұялы телефон жоқ, кеңбайтақ Ресейдің қалаларындағы аудармашылармен хабарласу үшін «Главпочтампқа» баратын, сонда сағаттап отыратын. Əкейдің табанды еңбегінің арқасында тапсырма дер кезінде орындалған. Ол оңай жұмыс па?!. Міне, сол жылы осындай қыруар шаруаны тиянақты орындағаны үшін əкемді Ленинградтың 250 жылдығына Қазақстан делегациясына қосады. Тағы бір тың дерек деп ойлаймын, бірде үйге жазушы Кəмен Оразалин келді. Өзінің Мұхтар Əуезовке амандаса бар ғанын, екеуі бір ауылдың адамдары болғандықтан, елдегі жағдайды сұрастырып отырғанда, көзі үстел үстінде жатқан əкемнің «Толқында туғандар» кітабына түседі. Содан Мұхтар аға кітапты қолына алып: «Ақын дардың барлығы өлең жазды ғой. Тайыр Жароков, Диқан Əбілов, т.б. Бірақ романға бірінші болып Əбу келді. Оның «Толқында туғандары» жаңа туынды. Жəне де тың тақырып. Каспийдің балықшылары өмірінен жазыпты. Мұнда біз білмейтін балықшыларға қатысты көптеген сөздер, сөз тіркестерін байқадым. Ондай сөздер бізде жоқ. Бəлкім Қазақстанда бұл еңбектің бағасына жете алмас, бірақ ертең Мəскеуде өтетін Қазақстанның он күндік декадасында орыстар қызыға оқитын болады», дейді. Айтқандайын, Мəскеуге барғанда Ресей жазушылары кітапқа жоғары баға береді. Əкемнің осы еңбегін Зейнолла Қабдолов Айвазовскийдің «Девятый валымен» салыстырып: «...Теңіздің құдіретін бірі қылқаламмен, бірі қаламмен қандай əдемі жеткізген» деп айтады. Ол кезде бəрі жас. Содан кейбір қатарластары əкемді Айвазан деп кеткен. – «Өлімнің де өз өмірі бар» деп Қанипа ақын айтпақшы, Əбу атаның артында бар дүниесіне ие болып, көзінің қарашығындай сақтаған ұрпағы барына шүкіршілік айтамыз. Өмірде өзіңіз де көріп жүрсіз, кейбір ақын, жазушылардың қолжазбалары жоғалып немесе қолды болып, яки балалары орысша оқығандықтан жазған-сызғандарын түсінбей, жинақтай алмай жатқандар да кездеседі. Атамыздың арамыздан кетке ні не жиыр ма жыл өтсе де, ата-анаңыздың дүниелерін түгендеп, қыруар шаруа бітіріпсіз. – Сіз оны айтасыз, Зейнолла Қабдолов қайтыс болғанда жары Сəулені, Əбдіжəміл Нұрпейісовті, Қалижан Бекхожиннің жары Заиданы, Жұмекен Нəжімеденовтің жары Нəсіпті көңіл шайға шақырдым. Сонда Əбдіжəміл «Райханау, Əбекеңнің осыншама дүниесін қалай сақтап отырсың?..», деп таңғалды. Əрине, балаларым: «Мама, мына ескі жиһаздарды ауыстырайықшы», деп өтініп қоймағанда: «Жоқ, бұл дүниелер əкемнің тірі кезінде қалай тұрды, солай қалады», деп көнбедім. Оның үстіне, үйге көптен бері келмеген адамдар келсе: «Ой, барлығы сол қалпында тұр ғой. Ата мен əже шығып кетіп, қазір келетіндей əсер алып тұрмыз», дейді. Мен өзі ағылшын тілінің маманымын. Ағылшындарда ата-анаға деген құрмет ретінде көзі тірісіндегі əкешешесінің заттары қалай тұрса, өзгертпей бір ұрпақтан екінші ұрпаққа солай жеткізеді екен. Соның да əсері болды ғой деймін. Ең жүрекке салмақ салары, əкем Лəзиза апай дүниеден

өткенде: «Бүгін Лəзиза қайтыс болды. Əкесі Мешітбайдың аты өшті. Ертең Райханым өлгенде, менің де атым өшеді...» деп жазып қойғаны. Сонда: «Папа неге өшеді?.. Артыңызда кітаптарыңыз бар ғой. Мынандай байлығыңыз тұрғанда, атыңыз өшуші ме еді?» дедім. Балаларым атасының жазғандарының бəрін оқыды деп айта алмаймын, бірақ қалай болғанда да сақтауға тырысады. Əкем қайтыс болған соң екі жылдай жоқтап, жылап жүрдім. Содан жылауды қойып, əкемді білетін көзкөргендерден естелік жинастырайын деген тоқтамға келдім. Ол кезде Зейнолла Серікқалиев «Раритет» баспасын ашқан, сол баспадан «Тоқсан толғау» деген кітап шығардым. Сондай бір жақсы естелік болып қалды. Бірде ауылымыздан шыққан сенатор ініміз Сəрсенбай Еңсегеновпен Зейнолла Серікқалиевтің 70 жылдық мерейтойында таныстым. Жақсы жігіт екен. «Қарағым, əрі-бері өткенде аталарыңның терісі сіңген үйіне келіп-кетіп тұрсаңдаршы», деп едім: «Келеміз, апа!» деп қалған. Бір күні хабар ласып, «Сəлем бердік, апа, есік ашасыз ба?» дегені. Біздің жақтың сəлем беруі де ерекше ғой. Жүрегіме жақын сөзді естігенде, көңілім босап, өзімді əзер ұстадым. Содан бері сол баламның қамқорлығын көп көріп келемін. Министрлікке хат жазып, үш кітабын шығарды. Астанадан хабарласып: «Апай, атаның кітаптары шықты, елге барып көрсетіп қайтсақ қайтеді?» деген соң, елге бардық. Əкемнің аяқ басқан жерлерін көріп, əкеммен қауышқандай əсерде қайттым. Сөйтсем, əкемді елі ұмытпаған екен, құшақ жая қарсы алды. Ақын атындағы мектепте мұражайы, бірнеше ауылда көше аттары берілген, Мақаш округінде келбетті мүсіні тұр. Мен де құр қол бармай, облыстық мұражайға «Қазақстанның халық жазушысы» атағы берілгендегі куəлігін, бірнеше дипломдар мен Алғыс, Құттықтау хаттарын, Жеңістің 50 жылдығында Елбасы берген алтын сағаты мен сыйға тартқан радиоқабылдағышты туған жерінде көзіндей тұрсын деп сыйға тарттым. 85 жаста ел аралау оңай емес. Бірақ туған елдің жылы құшағына көміліп, сағынышымды басып, жақсы көңілде келдім. – Райхан апай, Əбу ата Лəзиза апайсыз қанша жыл өмір сүрді? – Шешей қайтыс болғанда екеуміз де қатты қиналдық. Салмағым 68 килодан 42-ге бірақ түсті. Өйткені, əкем жалғыз қалды. Лəзиза апайдың бұрынғы күйеуінен туған ұлдан бір ұл, бір қыз немересі қолында еді, олардың жағдайы да маған қарады. Содан қызды тұрмысқа бердім, ұлды үйлендіріп, үлкен өмірлік жолға салдым. Əрине, апайдың туғантуыстары «қалай болады екен» деп отырды. Сөйтіп, бір үлкен сыннан өттім. Қазір ойлаймын, апайдың алдындағы міндетімді, парызымды орындаған шығармын деп. 1995 жылдың қараша айында əкем дүниеден өтті. М.Əуезов атындағы драма театрда халқы қоштасты. Қоштасу р əс імін е М емл е кет басш ысы Н.Ə.Назарбаев қатыс ты. Меніңше, жаны жəннатта болғыр əке-анамды жеке-дара бөліп қарау мүмкін емес. Олар бақилық өмірде де Кеңсайда қатар жатыр. – Райхан апай, өзіңіз туралы аз-кем айта отырсаңыз? – Кеңес Одағы кезінде туып, тəрбие лен гендік қой. Қазақша білгенмен, орыс мектебінде оқыдым. Əкем соғысқа кетіп бара жатқанда да, хат жазғанда да «орыс тілін үйреніңдер, ертең күнкөре алмай қаласыңдар» деген ғой. Ал соғыста табаны Еуропаға тигенде «Ау, біз қазақ бір-ақ тіл білеміз, мына жақтағы жұрт төрт-бес тіл біледі екен. Шет тілін үйреніңдер», деп өзі келген соң маған Шет тілдері институтының ағылшын тілі факульте тіне түсуге кеңес берді. Бітірген соң Павлодардың Құлмағанбет деген заңгер жігітіне тұрмысқа шығып, екі ұл, бір қыз сүйдік. Білім министрлігінде инспектор, Ы.Алтынсарин атындағы Білім беру ұлттық академиясында халықаралық сектордың меңгерушісі болдым. Одақ бойынша тұңғыш рет ағылшын, қазақ, орыс, неміс суретті сөздіктердің авторымын. Екі рет қайта басылды. Жолдасым 2000 жылы дүниеден өтті. Кенже балам Мирас, қызымның қызы – жиен мен жиеншармен бірге тұрамыз. Екінші ұлым Дəрменнің екі баласы бар. Келін екеуі де жұмыс істейді. – Апай əсерлі де тағылымды əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Тауар ґндірушілермен əріптестік меморандумы

«Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Ахметжан Есімов Қостанай, Павлодар жəне Қарағанды облыстарының əкімдерімен жəне сол өңірлердің тауар өндіруші компания басшыларымен кездесті. Онда Ахметжан Есімов елімізде өтетін ЭКСПО-2017 көрмесінің жай-жапсарын пысықтап, аталған аймақтардың кəсіпкерлерімен халықаралық мамандандырылған көрменің құрылысына тарту туралы меморандумына қол қойды. Жиында «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ басқарма төрағасы: «Бүгін біз өңірлермен əріптестік туралы меморандумдарға қол қоямыз. Осылайша біз Мемлекет басшысының отандық кəсіпкерлерді ЭКСПО нысандарының құрылысына тарту жөніндегі тапсырмасын орындадық. Осының нəтижесінде Қазақстанның əрбір өңірінде жаңа жұмыс орындары ашылды деуге болады. Бүгінгі күнге дейін отандық бизнес субъектілерімен 15 млрд. теңгеден астам сомаға жұмыстар орындалып, қызметтер көрсетілді», – деді. Сондай-ақ, шарада облыс əкімдері сөз алып, ЭКСПО-2017 көрмесінің құрылысын жүргізу барысында аймақтардың белсенділігін баяндап, көрме кезінде шетелдік қонақтарға көрсететін қызмет түрлерін айтты. Жалпы, бүгінгі таңда ЭКСПО-2017 нысанда рының құрылысына бас мердігер ретінде 232 отандық тауарөндірушілер тартылған. Сонымен қатар, аталған ұлттық компания кəсіпкерлермен жалпы сомасы 31,754 млрд. теңге болатын келісімшарт жасаған. Бүгінгі күні ЭКСПО құрылыс алаңдарында көрме кешенінің барлық павильондары бойынша нөлдік циклдегі монолитті темір бе тон жұмыстарының (паркингтердің) құрылысы бойынша жұмыстар 100 пайыз аяқталған. Ал ғимарат каркастарының металл конструкцияларын монтаждау 81 пайызға орындалып отыр. Кездесу барысында Ахметжан Есімов ЭКСПО-2017 көрмесіне 100 ел мен 10-нан астам халықаралық ұйымдар, 10 инновациялық технологиялардың көшбасшы компаниялары қатысады деп жоспарланып отырғанын айтты. Талғат РАЙЫМБЕК, «Егемен Қазақстан».

Мемлекеттік тілдегі мектеп-лицей Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Бұланды ауданының орталығы Макинск қаласында 420 орындық мектеп-лицей жұмысын бастады. Оқу орнын Қанат Темірбеков басқаратын «Темір 2011» ЖШС бір жылдың ішінде салып бітірді. Мемлекеттік тілде оқытатын білім ордасының жалпы құны – 1 миллиард теңге. Сондай-ақ, мектеп жанындағы шағын орталық алдағы 1 қаңтардан 50 бүлдіршінді қабылдайды. Жаңа білім ошағы барлық қажетті жабдықтармен қамтамасыз етілген. Мұнда 37 мұғалім дəріс береді. Жұртшылықты қуанышқа бөлеген салтанатта Ақмола облысының əкімі Сергей Кулагин балаларға қамқорлық жасау Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың мемлекеттік саясатының басым бағыттары екендігін атап өтті. «Біздің облысымызда білім беру саласының материалдықтехникалық базасын жақсартуда қыруар жұмыстар атқарылды, – деді ол. – Соңғы үш жылдың өзінде ғана өңірде 5110 орындық 15 мектеп, 2200 орындық балалар бақшасы қатарға қосылды. Алдағы мерзімде тағы да 3120 орындық білім беру мекемесі есігін ашады. Тəрбие ошақтары өз қызметін үлгілі дəрежеде атқарады деп сенемін». Əкім балалар мен жиналған қауымды Жаңа жылмен құттықтап, мектеп директоры Қайрат Муəлиевке «ПАЗ» автобусының кілтін тапсырды.

Ақмола облысы, Бұланды ауданы.


Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 22 желтоқсан

№1027

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың резервтерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 25 сәуірдегі № 325 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың резервтерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 25 сәуірдегі № 325 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2015 ж., № 27-28, 168-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың резервтерін пайдалану қағидаларында: 2-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «3) Қазақстан Республикасының ресми гуманитарлық көмегі - басқа мемлекеттердің аумағында әлеуметтік, әскери, экологиялық, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою мақсатында Қазақстан Республикасы басқа мемлекеттерге өтеусіз көрсететін көмек.»; 4-тармақ мынадай мазмұндағы 1-1) тармақшамен толықтырылсын: «1-1) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған мақсаттарға арнайы резервтен қаражат бөлінген;» 24-тармақ мынадай мазмұндағы жетінші бөлікпен толықтырылсын: «Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған мақсаттарға арнайы резервтен қаражат бөлінген жағдайда, тиісті мемлекеттік орган осы тармақта көзделген құжаттарды ұсынады.»; 26 және 27-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «26. Бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті орган ұсынылған өтінішхаттың негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің және жергілікті атқарушы органдардың шұғыл шығындарға арналған резервтерінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы резервінде көзделген шекте ақша бөлудің мүмкіндігі не мүмкін еместігі туралы қорытынды береді. 27. Мемлекеттік органның өтінішхатына оң қорытынды болған кезде Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе тиісті жергілікті атқарушы органның тиісінше Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның шұғыл шығындарға арналған резервтерінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы резервінен ақша бөлу туралы шешімінің жобасын заңнамада белгіленген тәртіппен осы мемлекеттік орган дайындайды. Бұл ретте Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе тиісті жергілікті атқарушы органның тиісінше Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе тиісті жергілікті атқарушы органның шұғыл шығындарға арналған резервтерінен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған мақсаттарға арнайы резервтен ақша бөлу туралы шешімінің жобасына осы мемлекеттік орган бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органның ақша бөлу туралы оң қорытындысының көшірмесін қоса береді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның тиісті қаулысымен қаражат бөлінген мемлекеттік орган Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе тиісті жергілікті атқарушы органның резервінен шұғыл шығындарға арналған резервтерінен және Қазақстан Республикасы Үкіметінің арнайы резервінен бөлінген қаражатты тиісті қаулыларда көрсетілген мақсаттарға пайдалануды және түпкілікті нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз етеді.»; көрсетілген қаулыға қосымшада: 26-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «26. «Азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорларын қалыптастыру және пайдалану қағидаларын бекіту, Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану және «Бюджеттің атқарылуы және оған кассалық қызмет көрсету ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 26 ақпандағы № 220 қаулысына толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 9 қазандағы № 1280 қаулысының 2-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 74, 1075-құжат).». 2. Осы қаулы 2015 жылғы 28 мамырдан бастап қолданысқа енгізілетін 1-тармақтың он төртінші және он бесінші абзацтарын қоспағанда, алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 22 желтоқсан

№1030

Астана, Үкімет Үйі

«Назарбаев Зияткерлік мектептері» мамандандырылған білім беру ұйымдарында дарынды балалардың оқуын төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау ережесі мен мөлшерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 наурыздағы № 317 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» мамандандырылған білім беру ұйымдарында дарынды балалардың оқуын төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау ережесі мен мөлшерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 наурыздағы № 317 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 15, 113-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: тақырып мынадай редакцияда жазылсын: «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау қағидалары мен мөлшерлерін бекіту туралы»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау қағидалары мен мөлшерлері бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген «Назарбаев Зияткерлік мектептері» мамандандырылған білім беру ұйымдарында дарынды балалардың оқуын төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау ережесі мен мөлшерінде: тақырып мынадай редакцияда жазылсын: «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің – Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау қағидалары мен мөлшерлері»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау қағидалары мен мөлшерлері (бұдан әрі - Қағидалар) «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 4-бабының 5-1) тармақшасына сәйкес әзірленді және «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасы Түңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру грантын тағайындау тәртібі мен мөлшерлерін айқындайды.»; 2-тармақта: бірінші абзацтағы «Ережеде» деген сөз «Қағидаларда» деген сөзбен ауыстырылсын; 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің - Елбасының «Өркен» білім беру гранты (бұдан әрі - грант) - «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымында (бұдан әрі - мектеп) дарынды балалардың оқуына ақы төлеу үшін Қазақстан Республикасының Президенті тағайындайтын грант;»; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. «Білім беру ұйымдарының оқушылары болып табылатын, Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының 7-9 және 11-сыныптарында оқуға үміткер және жұмыс органы айқындаған талаптарға сәйкес құжаттар берген Қазақстан Республикасының азаматтары (бұдан әрі - үміткерлер) конкурсқа қатысуға жіберіледі.»; 11-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «11. 8-9 және 11-сыныптарда оқуға үміттенетін білім беру ұйымдарының оқушыларына арналған конкурс екі кезеңнен тұрады және жұмыс органы айқындайтын тәртіппен өткізіледі.»; 13-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «13. Комиссия нақты мектептер бойынша бөлінген гранттар шегінде екінші кезең нәтижелері бойынша неғұрлым жоғары балл жинаған 8-9 және 11-сыныптарда оқуға үміткерлерге грант тағайындайды.»; 16-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Екінші кезеңнің қорытындысы бойынша әрбір пән бойынша ықтимал ең жоғары балдың отыз бес және одан да көп пайызын жинаған, бірақ бос орындардың болмауына байланысты мектепке қабылданбаған 8-9 және 11 сыныптарда оқуға үміткерлер резервтік тізімге енгізіледі.»; 17-тармақта: екінші абзацтағы «Ереженің» деген сөз «Қағидалардың» деген сөзбен ауыстырылсын; үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «8-9 және 11-сыныптарда оқу үшін резервтік тізімнен кандидатты айқындау кезінде екінші кезеңнің қорытындысы бойынша балл саны тең болған жағдайда үміткерлерге грант осы Қағидалардың 13-тармағында көзделген тәртіппен тағайындалады.»; ескертпе* мынадай редакцияда жазылсын: «Ескертпе: *дәлелді себептерге сырқаттану, жақын туыстарының қайтыс болуы, еңсерілмейтін күш мэн-жайлары (форс-мажор), оқушының шет елге оқуға кетуі жатады.»; 21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «21. Гранттың мөлшерлері: 1) жатақханада тұруды есептемегенде жылына 1 656 433 (бір миллион алты жүз елу алты мың төрт жүз отыз үш) теңгені; 2) жатақханада тұруды есептегенде жылына 2 554 900 (екі миллион бес жүз елу төрт мың тоғыз жүз) теңгені құрайды. Гранттың мөлшерлері жыл сайын индекстеуге жатады.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 23 желтоқсан

№1033

Астана, Үкімет Үйі

Өнеркәсіп саласындағы қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы 10-бабының 2) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті тау-кен және химия өндірістерін пайдалану жөніндегі қызметті жүзеге асыратын лицензиар; 2) облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың және астананың жергілікті атқарушы органдары заңды тұлғалардың түсті және қара металдардың сынықтары мен қалдықтарын жинау (дайындау), сақтау, өңдеу және өткізу жөніндегі қызметін жүзеге асыратын лицензиар; 3) Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті энергиямен жабдықтау мақсатында электр энергиясын сатып алу жөніндегі қызметті жүзеге асыратын лицензиар болып айқындалсын. 2. Мыналардың күші жойылды деп танылсын: 1) «Өнеркәсіп саласындағы қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № 1796 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 8, 179-құжат); 2) «Өнеркәсіп саласындағы қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № 1796 қаулысына өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 8 қазандағы № 1066 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 58, 803-құжат). 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 23 желтоқсан

7

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

№1034

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 23 желтоқсандағы №1034 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Қазақстан Республикасында мемлекеттiк жер кадастрын жүргiзудiң ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 20 қыркүйектегі № 958 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 38, 389-құжат). 2. «Жер учаскесiн немесе жер учаскесiн жалдау құқығын сату жөнiндегi сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) ұйымдастыру және өткiзу ережесiн бекiту туралы» Қазақстан

Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 13 қарашадағы № 1140 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 43, 464-құжат). 3. «Iшкi сауда ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 21 сәуірдегі № 371 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 18, 208-құжат). 4. «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзi болып табылатын сумен жабдықтаудың ерекше маңызды топтық және оқшау жүйелерiнен ауыз су беру жөнiндегi қызметтердiң құнын субсидиялау ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 12, 113-құжат). 5. «Жер учаскесіне сәйкестендіру құжаттарының нысандарын бекіту, Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу және кейбір шешімдердің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 6 маусымдағы № 511 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 5-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 21, 209-құжат). 6. «Жеке тұрғын үй құрылысы үшiн жер учаскелеріне құқық беру ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 1 тамыздағы № 726 қаулысы. 7. «Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2006 жылғы 1 тамыздағы № 726 қаулысына өзгерiс пен толықтыру енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 29 желтоқсандағы № 1323 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2006 ж., № 50, 550-құжат). 8. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 30 сәуірдегі № 352 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 23-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 13, 157-құжат). 9. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 20 қыркүйектегі № 958 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 28 қазандағы № 1000 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 41, 471-құжат). 10. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 18 наурыздағы № 262 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 15, 137-құжат). 11. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 20 наурыздағы № 276 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 5-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 15, 144-құжат). 12. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 1 тамыздағы № 726 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 26 маусымдағы № 621 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 31, 321-құжат). 13. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 20 сәуірдегі № 367 және 2005 жылғы 21 сәуірдегі № 371 қаулыларына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 28 маусымдағы № 637 қаулысының 1-тармағының 2) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 31, 324-құжат). 14. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 20 қыркүйектегі № 958 қаулысына толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 3 қыркүйектегі № 818 қаулысы. 15. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне толықтыру мен өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 18 қыркүйектегі № 855 қаулысының 1-тармағының 1) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 39, 418-құжат). 16. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 наурыздағы № 426 қаулысының 1-тармағының 3) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 17, 148-құжат). 17. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 29 қаңтардағы № 40 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 8, 97-құжат). 18. «Жобалау қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру», «Құрылыс-монтаж жұмыстарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 7 қазандағы № 1036 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 54, 521-құжат). 19. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 ақпандағы № 146 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 246-құжат). 20. «Мемлекет бақылайтын акционерлік қоғамдардың, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің және мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларының орындалуы бойынша есептерді әзірлеу және ұсыну қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 20 маусымдағы № 672 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 41, 541-құжат). 21. «Мемлекет бақылайтын акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің, мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын әзірлеу, бекіту, сондай-ақ оларды іске асырудың мониторингі мен оны бағалау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 20 маусымдағы № 673 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 41, 542-құжат). 22. «Ішкі сауда ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 21 сәуірдегі № 371 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 30 маусымдағы № 738 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 44, 588-құжат). 23. «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзі болып табылатын сумен жабдықтаудың ерекше маңызды топтық және оқшау жүйелерінен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 23 тамыздағы № 943 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 52, 720-құжат). 24. «Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1297 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 1, 13-құжат). 25. «Аумақтық сулар алып жатқан жер учаскелерін жасанды ғимараттар салу үшін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1419 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 5, 87-құжат). 26. «Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1421 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 5, 89-құжат). 27. «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзі болып табылатын сумен жабдықтаудың ерекше маңызды топтық және оқшау жүйелерінен ауыз су беру жөніндегі қызметтердің құнын субсидиялау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 19 сәуірдегі № 489 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 43, 588-құжат). 28. «Жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер учаскелеріне құқық беру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 1 тамыздағы № 726 қаулысына өзгеріс енгізу және «Оралмандарға жеке тұрғын үй салу үшін жер телімдерін беру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 9 шілдедегі № 748 қаулысының күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 12 маусымдағы № 784 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 57, № 777-құжат). 29. «Іздестіру қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру», «Үлескерлердің ақшасын тарту есебінен тұрғын ғимараттар құрылысын ұйымдастыру жөніндегі қызметке лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жобалау қызметіне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру», «Құрылыс-монтаж жұмыстарына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы» 2010 жылғы 7 қазандағы № 1036 және «Жергілікті атқарушы органдар көрсететін әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік қызметтердің стандарттарын бекіту туралы» 2011 жылғы 7 сәуірдегі № 394 қаулыларына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 тамыздағы № 1128 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 68, № 990-құжат). 30. «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзi болып табылатын сумен жабдықтаудың ерекше маңызды топтық және оқшау жүйелерiнен ауыз су беру жөнiндегi қызметтердiң құнын субсидиялау ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 14 қыркүйектегі № 1201 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 71, 1032-құжат). 31. «Үлескерлердің ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттар құрылысын ұйымдастыру жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 4 желтоқсандағы № 1530 қаулысының 3-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 2, 24-құжат). 32. «Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерді ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 4 қарашадағы № 1297 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 1637 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 4, 80-құжат). 33. «Кепiлдiк беру және сақтандыру қорларын қалыптастыру және пайдалану қағидаларын, олардың мөлшерiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы № 1644 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 4, 87-құжат). 34. «Мемлекет бақылайтын акционерлiк қоғамдардың және жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктердiң, мемлекеттiк кәсiпорындардың даму жоспарларын әзiрлеу, бекiту, сондай-ақ оларды iске асырудың мониторингi мен оны бағалау қағидасын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 20 маусымдағы № 673 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 желтоқсандағы № 1710 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 6, 126-құжат). 35. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне өзгерiстер енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 23 шілдедегі № 735 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 13-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 42, 623-құжат). 36. «Аумақтық сулар алып жатқан жер учаскелерін жасанды ғимараттар салу үшін беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1419 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 тамыздағы № 769 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 43, 637-құжат). 37. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 22 қарашадағы № 1254 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 66, 895-құжат). 38. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 28 ақпандағы № 166 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 13, № 115-құжат). 39. «Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 185 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 15, № 128-құжат). 40. «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласында сараптамалық жұмыстар мен инжинирингтiк көрсетілетін қызметтерді жүзеге асыратын сарапшыларды аттестаттау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 186 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 15, № 129-құжат). 41. «Қазақстан Республикасының аумағында жылжымайтын мүлік объектілерінің мекенжайын айқындау жөнінде анықтама беру», «Сәулет-жоспарлау тапсырмасын беру» және «Тіреу және қоршау конструкцияларын, инженерлік жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты емес қолданыстағы ғимараттардың үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялауға (қайта жоспарлауға, қайта жабдықтауға) шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 наурыздағы № 237 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 21, 157-құжат). 42. «Жер қатынастары, геодезия және картография саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 16 сәуірдегі № 358 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 28, 233-құжат). 43. «Кәсіпкерлік қызметті қолдау саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 4 мамырдағы № 434 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 32, 286-құжат). 44. «Ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзi болып табылатын сумен жабдықтаудың ерекше маңызды топтық және оқшау жүйелерiнен ауыз су беру жөнiндегi қызметтердiң құнын субсидиялау ережесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 5 сәуірдегі № 248 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 шілдедегі № 799 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 46-47, 466-құжат). 45. «Қазақстан Республикасында мемлекеттік жер кадастрын жүргізудің ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 20 қыркүйектегі № 958 қаулысына толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 қыркүйектегі № 980 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 55-56, 542-құжат).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 23 желтоқсан

№1035

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 23 желтоқсандағы №1035 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 9 сәуірдегі № 397 қаулысымен бекiтiлген Аумақты дамытудың өңiраралық схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары 1. Осы Аумақты дамытудың өңiраралық схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң) 19-бабының 3-3) тармақшасына сәйкес әзiрлендi және екi және одан да көп облыс (не олардың бөлiктерi), агломерациялар, сондай-ақ әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердiң шекараларын есептемегенде, әлеуметтiк-экономикалық немесе экологиялық аудандар үшiн аумақты дамытудың өңiраралық схемаларын әзiрлеу және келiсу тәртiбiн белгiлейдi. 2. Аумақты дамытудың өңiраралық схемасы Қазақстан Республикасының аумағын ұйымдастырудың бас схемасына сәйкес әзiрленедi, екі және одан көп облыс (не олардың бөліктері), агломерациялар, сондай-ақ әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктердің шекараларын есептемегенде, әлеуметтік-экономикалық немесе экологиялық аудандар аумақтарындағы өзара келісілген (топтастырылған) сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi үшiн қызмет етедi және: 1) жоспарланатын аумақты аймаққа бөлуді; 2) аумақтың қала құрылысын игеруді және дамытуды; 3) қоныстандыру, өңірлік және өңіраралық маңызы бар өндіргіш күштерді, көліктік, инженерлік, әлеуметтік және рекреациялық инфрақұрылымдарды орналастыру жүйесін кешенді дамыту жөніндегі шараларды; 4) табиғатты ұтымды пайдалану, ресурстармен қамтамасыз ету, қоршаған ортаны қорғау жөніндегі шараларды айқындайды. 3. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi жөнiндегi уәкiлеттi орган (бұдан әрі – тапсырыс беруші) жергілікті атқарушы органмен бірге аумақты дамытудың өңiраралық схемаларын әзiрлеу жөнінде тапсырыс беруші болып табылады. Тапсырыс беруші әзiрлеушiні (бac жобалаушыны) айқындайды. 4. Тапсырыс беруші әзiрлеушiнің (бac жобалаушының) қатысуымен жобалауға арналған тапсырманы жасайды. Жобалауға арналған тапсырмада аумақты дамытудың өңiраралық схемасының құрылымы, бастапқы деректердi алу тәртiбi және жұмыстардың басқа да шарттары айқындалады, аумақты дамытудың өңіраралық схемасы келiсуден және жобаларды кешендi қала құрылысы сараптамасынан өткiзу тәртiбi нақтыланады. Шегінде аумақты дамытудың өңiраралық схемасы әзірленетін аумақтың шекарасы жобалауға арналған тапсырмада белгіленеді. 5. Аумақты дамытудың өңiраралық схемасын жобалауға арналған тапсырманы сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган бекiтедi. 6. Аумақты дамытудың өңiраралық схемасын жобалауға арналған бекiтiлген тапсырма негiзiнде әзiрлеушi (бac жобалаушы) негiзгi орындаушылар мен қосалқы орындаушылардың жұмыстарды орындауының кезеңдері, дәйектілігі мен мерзiмдерi айқындалатын жұмыстардың жоспарын дайындайды. 7. Әзірлеу процесінде әзірлеуші (бас жобалаушы) аумақты дамытудың өңiраралық схемасының жобасын сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті органмен алдын ала келісуді жүзеге асырады. 8. Алдын ала келісудің нәтижелері бойынша сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті орган аумақты дамытудың өңіраралық схемасының жобасын белгіленген тәртіппен мүдделі орталық атқарушы органдарға түпкілікті қарауға және келісуге жолдайды, олар материалдарды алғаннан кейін он күн мерзімде өз қорытындыларын жолдайды. 9. Аумақты дамытудың өңiраралық схемасын әзірлеуге арналған бастапқы материалдарды мүдделi орталық атқарушы органдар, сондай-ақ тиiстi жергіліктi атқарушы органдар жобалауға арналған тапсырмаға сәйкес дайындайды және жұмыстар жоспарында белгiленген мерзiмдерде әзiрлеушiге (бас жобалаушыға) бередi. 10. Аумақты дамытудың өңiраралық схемаларының жобасы Қазақстан Республикасының Үкiметiне енгiзілгенге дейiн сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi жөнiндегi уәкiлетті орган Заңның 20-бабының 11-8) тармақшасына сәйкес бекітетін қағидаларға сәйкес кешенді қала құрылысы сараптамасынан өтедi. 11. Аумақты дамытудың өңіраралық схемаларының жобалары сәулет, қала құрылысы және құрылыс iстерi жөнiндегi уәкiлетті орган құратын сараптама комиссиясының міндетті кешендi қала құрылысы сараптамасынан өтеді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 23 желтоқсандағы №1035 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 9 сәуірдегі № 397 қаулысымен бекiтiлген Өңірлер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары 1. Осы жекелеген өңiрлер (облыстың немесе оның қандай да бiр бөлiгi) аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 44-бабының 4-тармағына сәйкес әзiрлендi және облыс не оның бiр бөлiгi аумағының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзiрлеу және келiсу тәртiбiн белгiлейдi. 2. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі жергілікті атқарушы орган өңірлер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзірлеу бойынша тапсырыс беруші (бұдан әрі – Тапсырыс беруші болып табылады. Тапсырыс беруші әзірлеушіні (бас жобалаушыны) айқындайды. 3. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемалары (аудандық жоспарлау жобалары) Қазақстан Республикасының аумағын ұйымдастырудың бас схемасына және аумақты дамытудың тиісті өңіраралық схемасына (сол аумақ үшін бар болса) сәйкес әзірленеді. 4. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемалары (аудандық жоспарлау жобалары) сол өңір аумағындағы әлеуметтік-экономикалық, өндірістік-шаруашылық және табиғи-климаттық жағдайларды, оның аймаққа бөлінуін ескере отырып, мемлекеттік қала құрылысы саясатының мақсаттарын айқындайды, сондай-ақ мынадай негізгі бағыттарды белгілейді: 1) қоныстандыру жүйесін жетілдіру; 2) елді мекендерді, өндірістік, көліктік, инженерлік, әлеуметтік және рекреациялық инфрақұрылымдарды дамыту; 3) аумақтарды табиғи және антропогендік, техногендік құбылыстар мен процестердің қауіпті (зиянды) әсерлерінен қорғау; 4) қала құрылысы құралдарымен және әдістерімен экологиялық ахуалды жақсарту; 5) тарихи-мәдени мұра объектілерін және (немесе) қорғалатын ландшафттық объектілерді сақтау; Аумақтарды пайдалануға қойылатын шектеулерді ескере отырып, аумақтардың функционалдық аймаққа бөлінуі және оларды пайдаланудың қарқындылығы айқындалады. Аумақтардың қала құрылысын жоспарлаудың кешенді схемалары сол өңірдегі елді мекендердің, қала маңы аймақтарының шекараларын белгілеу, резервтік аумақтарды қоса алғанда, аумақтарды кешенді дамыту үшін ресурстармен қамтамасыз ету жөніндегі ұсыныстарды, сондай-ақ аумақтық көліктік жоспарлау мен жол қозғалысын ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстарды қамтуға тиіс. 5. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын (аудандық жоспарлау жобаларын) жасау кезінде пайдаланылатын арнайы (салалық) немесе өзге қала реттеуші құжаттаманы әзірлеу Қазақстан Республикасының заңнамасына, Қазақстан Республикасының аумағында қолданылатын сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттiк және мемлекетаралық нормативтерге, сондай-ақ арнайы нұсқаулықтар мен салалық нормативтердiң талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. 6. Тиісті облыстың жергілікті атқарушы органдары тапсырыс беруші ретінде облыстың ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктері аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын (аудандық жоспарлау жобаларының) әзірлеуді ұйымдастырады және әзірлеушіні (бас жобалаушыны) айқындайды. 7. Тапсырыс беруші әзiрлеушiнің (бас жобалаушының) қатысуымен жобалауға арналған тапсырманы жасайды. Жобалауға арналған тапсырмаға қойылатын жалпы талаптар мен бастапқы деректердiң тiзбесi сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы мемлекеттiк нормативтерде (құрылыс нормаларында және қағидаларында) белгiленедi. Тапсырыс беруші бұрын берiлген жобалауға арналған тапсырманы немесе бастапқы деректердi өзгерткен кезде осы уақытқа дейiн толық немесе iшiнара орындалған жобалау жұмыстарын ескере отырып, тапсырыс беруші қосымша шарт (келiсiм) бойынша осы жұмыстардың төлемін жүргізеді. 8. Заңнамада белгiленген тәртiппен айқындалған әзiрлеушi (бac жобалаушы) ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларының (аудандық жоспарлау жобаларының) құрамында арнайы бөлiмдердi әзiрлейтін жобалау ұйымдары-қосалқы мердiгерлер үшiн тапсырыс беруші болып табылады. 9. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын (аудандық жоспарлау жобаларын) әзiрлеу кезiнде әзiрлеушi (бac жобалаушы) тиiстi облыстың не оның бөлiгiнiң аумағындағы тарих, археология, қала құрылысы және сәулет, монумент өнерi ескерткiштері орналасқан карта-схемаларды жасайды. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларында (аудандық жоспарлау жобаларында) тарих пен мәдениеттің жылжымайтын ескерткiштерi және мемлекеттiк табиғат-қорық қоры объектiлерiн қорғау аймақтары (қорғалатын аймақтар, құрылысты реттейтiн аймақтар және қорғалатын табиғи ландшафт аймақтары) ескерiлуге тиiс. Бұл мақсатпен жобалардың құрамында орындалатын графикалық материалдарға ескерткiштердi қорғау аймақтарының қажеттi элементтерi енгiзiлуге, ал түсiндiрме жазбаларда осы аймақтарда белгiленген режимдi қамтамасыз ететiн талаптар көрсетiлуге тиiс. 10. Қалалар мен ауылдық елді мекендер қолайсыз табиғи жағдайлары бар аумақтарда орналасқан жағдайда, ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларының (аудандық жоспарлау жобаларының) құрамында аумақты инженерлiк дайындау, аумақ пен көрсетiлген елдi мекендердi табиғи, сол сияқты адамның шаруашылық қызметiнен туындаған қауiптi геологиялық және гидрогеологиялық процестерден қорғау жөнінде жобалық шешiмдер әзiрленедi. 11. Курорттық ресурстары бар облыстар мен аудандарға, курорттық қалаларға және курорттық үлгідегi басқа да елді мекендерге арналған жобалау жұмыстары аумақты функционалдық медициналық аймақтарға бөлу, курорттық және рекреациялық ресурстарды бағалау жөніндегі материалдарды, сондай-ақ курорттарды санитариялық қорғаудың белгiленген округтарын ескере отырып орындалуға тиiс. 12. Тапсырыс беруші ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын (аудандық жоспарлау жобаларын) әзiрлеу барысында жобалау аумағы мен объектiлерiне зерттеп-қарау жүргiзуде, қосымша бастапқы деректердi жинауда, сондай-ақ аяқталған жобаларды келiсуден өткiзуде әзірлеушіге (бac жобалаушыға) көмек көрсетедi. Тапсырыс беруші жобалау барысын бақылауды жүзеге асырады, эскиздік материалдарының сапасын бақылау мақсатында жобаларды зерделейді, екі жақты актілерді мiндеттi түрде ресiмдей және әзiрлеушiмен (бac жобалаушымен) жобалық өнiмдердiң орындалған көлемi үшiн тиісті есеп айырысуды жүргiзе отырып, жобалау жұмыстарын шартқа сәйкес тоқтата тұрады, белгiленген тәртiппен жобалау материалдарына сараптама жүргiзедi. 13. Ведомстволық бағыныстағы әкімшілік-аумақтық бірліктер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемалары (аудандық жоспарлау жобалары) тиісті жергілікті атқарушы органдар құратын сараптама тобы жүзеге асыратын міндетті кешенді қала құрылысы сараптамасынан өтедi.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 23 желтоқсан

№1042

Астана, Үкімет Үйі

«Қарағандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорнына берілген, таратылған шахталар қызметкерлеріне келтірілген залалды өтеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 мамырдағы № 488 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi туралы» Қазақстан Республикасының Заңын одан әрi iске асыру жөніндегі кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 9 сәуірдегі № 397 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2004 ж., № 16, 208-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: 1) 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған: 1) Аумақты дамытудың өңіраралық схемаларын әзірлеу және келісу қағидалары; 2) Өңiрлер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары бекітілсін.»; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген Аумақты дамытудың өңіраралық схемаларын әзірлеу және келісу қағидалары осы қаулыға 1-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын; 3) көрсетілген қаулымен бекітілген Өңiрлер аумақтарының қала құрылысын жоспарлаудың кешендi схемаларын әзiрлеу және келiсу қағидалары осы қаулыға 2-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қарагандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорнына берілген, таратылған шахталар қызметкерлеріне келтірілген залалды өтеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 мамырдағы № 488 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 33, 313-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген «Қарагандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорнына берілген, таратылған шахталар қызметкерлеріне келтірілген залалды өтеу қағидаларында: 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Таратылған шахталар қызметкерлеріне «Қарағандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорны төлейтін залалды (зиянды) өтеу сомалары осы Қағидаларға 1-косымшада көрсетілген лауазымдар мен кәсіптер, осы Қағидаларға 2-қосымшага сәйкес қызмет түріне қарамастан Қарағанды облысының аумағында орналасқан, жерасты тәсілімен тас көмірді өндірумен айналысатын ұйымдар бойынша инфляцияның болжамды деңгейінің орташа мәніне пропорционалды түрде жыл сайын ұлғайтылады.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі тиісті жылға бекітілген қаржыландыру жоспарына сәйкес ай сайын 7-күніне дейін «Қарагандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорны қаржыландыруды жүзеге асырады.»; 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. «Қарагандышахтатарату» республикалық мемлекеттік мамандандырылған кәсіпорны бөлінген қаражат бойынша ай сайын Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігіне келесі айдың 20-күніне дейін өткен айдың есебін ұсынады.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

«Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметi туралы» Қазақстан Республикасының Заңын одан әрi iске асыру жөніндегі кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 9 сәуірдегі № 397 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 24 желтоқсан

№1045

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында бортсеріктердің жұмысын ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 29 сәуірдегі № 471 қаулысының күші жойылды деп тану туралы

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасының азаматтық авиациясында бортсеріктердің жұмысын ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 29 сәуірдегі № 471 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 36, 437-құжат) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 24 желтоқсан

№1051

Астана, Үкімет Үйі

«Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымына зерттеу университеті мәртебесін беру және оның Даму бағдарламасын бекіту туралы «Ғылым туралы» 2011 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан Республикасы Заңының 3-бабына, «Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011 – 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 7 желтоқсандағы № 1118 Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымына зерттеу университеті мәртебесі берілсін. 2. Қоса беріліп отырған «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы зерттеу университетінің 2016 – 2020 жылдарға арналған даму бағдарламасы бекітілсін. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 24 желтоқсандағы №1051 қаулысымен бекітілген «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы зерттеу университетінің 2016 – 2020 жылдарға арналған даму бағдарламасы 1. Кіріспе Қазіргі әлемде әлемдік деңгейдегі зерттеу университеттерінің, көшбасшы университеттердің елдің жоғары білім беру жүйесін дамыту, оның жаһандық бәсекеге қабілеттілігін және білімге негізделген экономикаға көшуін қамтамасыз ету үшін маңызы өте зор. Өткен ғасырдың 70-ші жылдарының басында зерттеу университеттерін айқындау үшін Карнеги Қоры (Carnegie Foundation) «АҚШ-тың жоғары білім беру мекемелерінің сыныптамасын» әзірледі, онда зерттеу университетінің мынадай өлшемшарттары берілген: 1) университетте докторантураның болуы, оның ішінде олар бойынша PhD дәрежесі берілетін ғылыми бағыттардың белгілі бір саны; 2) университет алған федералдық ғылым және білім гранттарының айқындалған көлемі; 3) университетте бакалаврларды даярлау бағдарламаларының болуы; 4) ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар (бұдан әрі – ҒЗТКЖ) жүргізуді федералдық қаржылық қолдау көрсеткіші бойынша жетекші университеттердің тізіміне ену. Бүгінгі таңда заманауи зерттеу университетіне тән негізгі белгілер ретінде мыналарды бөліп көрсетуге болады: 1) зерттеу университетінің білім беру бағдарламаларына да, ғылыми зерттеулерді жүргізуге де қатысатын профессор-оқытушылар құрамы (бұдан әрі – ПОҚ) (орта есеппен оқытушылық қызметке жұмыс уақытының 25-75 %-ы бөлінеді); 2) жүргізілген зерттеулердің жоғары деңгейі; 3) өз ғылыми-зерттеу базасын (кітапхана ресурстары, ақпараттық қамтамасыз ету, зертханалық жабдықтар және басқалар) дамытуға арналған инвестициялар; 4) бакалавриат бағдарламаларының және жоғары оқу орнынан кейінгі бағдарламалардың болуы. Зерттеу университетінде оқыту әр алуан болады және элиталық мамандарды (PhD дәрежесін бере отырып) даярлауды да, сол сияқты келешекте кәсіби тұрғыда ғылыми және білім беру қызметімен айналысуды жоспарламайтын студенттердің базалық жоғары білім алуын да қамтиды. Қазақстан озық халықаралық тәжірибе үлгісі бойынша зерттеу университеттерін құруға ұмтылуда. Қазіргі уақытта мұндай университеттерді құру үшін заңнамалық негіз қалыптасқан. Айталық, «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес – бұл Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен, бес жылға арналған даму бағдарламасын және мамандықтардың үш және одан да көп тобы бойынша жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің дербес әзірленген білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын, жаңа білімді жинақтау мен трансферттеу үшін іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеу нәтижелерін пайдаланатын жоғары оқу орны. «Ғылым туралы» 2011 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес зерттеу университеті Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен университетті дамыту бағдарламасын іске асыратын әрі іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерді және өзге де ғылыми-техникалық, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды ұйымдастыруға және жүргізуге қатысатын жоғары оқу орны болып табылады. «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымының (бұдан әрі – Университет) Зерттеу университетін дамытудың 2016 – 2020 жылдарға арналған осы бағдарламасы университеттің Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаевтың төрағалығымен өткен Жоғарғы қамқоршылық кеңесінде бекітілген 2013 – 2020 жылдарға арналған стратегиясына сәйкес әзірленген. Зерттеу университеттері экономикаға, сондай-ақ ұлттық инновациялық жүйелерді қолдау үшін жаңа ілімдерді шоғырландыруға қажетті кәсіпқойларды, жоғары деңгейдегі мамандарды, ғалымдар мен зерттеушілерді даярлауда маңызды рөл атқарады. Олар өте зиялы болуымен, басқару дербестігімен, жоғары мемлекеттік қаржылық қолдау көрсетілуімен ерекшеленеді. Зерттеу университетінің негізгі міндеті жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің барлық деңгейлеріндегі ғылыми қызмет пен білім беру процесін интеграциялау болып табылады. 2. Ағымдағы ахуалды талдау 2.1 Зерттеу университеттерін құру жөніндегі әлемдік тәжірибе Университет бүкіл адамзат тарихында алғаш құрылған және уақыт сынынан өткен маңызды мекемелердің біріне айналды. Бүгінгі таңда зерттеу университеттері XXI ғасырдағы жаһандық білім экономикасында университеттердің жеке санаты ретінде жетекші орынға ие болып отыр. Зерттеу университеттері, әдетте, елдің барлық университеттерінің жалпы санының аз ғана бөлігін құрайды. Мысалы, АҚШ-та 4800 жоғары оқу орнының ішінде тек 150-ге жуық әлемдік деңгейдегі зерттеу университеті бар, Қытайда – жоғары оқу орындарының жалпы саны шамамен 5 мың болса, зерттеу университеті 100-ге жуық (әрқайсысының жылдық бюджеті 1 миллиард АҚШ доллары мөлшерінде), ал Үндістанда қазіргі кездегі 18 мың жоғары оқу орнының ішінде осындай университеттердің саны шамамен 10. Әлемде зерттеу университеттері санының аз болуының басты себебі қаржылық және адами ресурстардың («үздік ақыл-ой иелері») шектеулі болуында. Көптеген елдерде бұл оқу орындары іргелі, әрі қолданбалы бірегей зерттеулер көлемін жүргізеді және өз ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу үшін қаражатты көбірек алады. Мысалы, АҚШ-та зерттеу белсенділігі рейтингі бойынша алғашқы 100 университет елдің жоғары мектептері жүйесіндегі барлық ғылыми зерттеулердің 80 %-ын орындайды, ал алғашқы жиырмалыққа кіретін университеттер ғылыми зерттеулердің 30 %-ын іске асырады. Мысалы, әйгілі Силикон алқабымен жиі байланыстырылатын Стэнфорд университетінің (Stanford University) ғылыми зерттеулерінің бюджеті 2012 жылы 1,2 миллиард АҚШ долларынан асты. Университетте бакалавриат бағдарламалары бойынша 7 мыңға жуық студент және магистратура мен докторантура бағдарламалары бойынша 8,8 мыңнан астам студент білім алады. Әйгілі Массачусетс технологиялық институтында (Massachusetts Institute of Technology – MIT) ғылыми зерттеулердің бюджеті 682 млн. жуық АҚШ долларына жуық және университетте бакалавриат бағдарламалары бойынша 4,5 мың студент, магистратура мен докторантура бағдарламалары бойынша 6,6 мың студент білім алады. Бұл ретте MIT-та 3500 ғылыми қызметкер және 1022 оқытушы жұмыс істейді, 3000 магистрант ғылыми қызметкерлердің ассистенттері ретінде зерттеулерді орындауға тартылады, ал 731-і оқытушылардың ассистенттері болып жұмыс істейді. АҚШ-тың зерттеу университеттері АҚШ пен әлемдегі ғылымның, техника мен технологиялардың дамуына зор ықпал етеді. Осы университеттерде көптеген құнды ғылыми жаңалықтар жасалады, олардың авторлары Нобель сыйлықтарына ие болады, осы университеттердің қызметкерлері іргелі зерттеулерінің нәтижелерін ең беделді «Nature and Science» ғылыми журналында, сондайақ цитаталық индексі жоғары басылымдарда жариялайды. Көбінесе АҚШ-тың ғылыми зерттеу жоғары оқу орындарын қаржыландырудың қомақты үлесі ғылыми зертханалардың ғылыми жобаларын іске асыру шеңберінде мемлекетке тиесілі. АҚШ-тың алғашқы ұлттық зертханалары ғылыми-саяси мақсаттарда жиырмасыншы ғасырдың 50-жылдарының соңында құрылған болатын. АҚШ-тың мемлекеттік ведомстволары көптеген озық жаңалықтар мен технологиялық жаңалықтардың қаржылық демеушілері мен тұтынушыларына айналды. Атом қаруын, зымыран технологияларын жасап шығару, адамның Айға ұшуы, интернет жасау жөніндегі ауқымды ғылыми жобаларды мемлекеттік ведомстволар – Энергетика министрлігі, Әуеде ұшу және ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі ұлттық басқарма, Қорғаныс министрлігі қаржыландырған. Қазіргі уақытта АҚШ-тың ұлттық ғылыми зертханалар жүйесі елдің түкпір-түкпіріндегі 17 зерттеу орталығын біріктіреді. Ұлттық зертханалар ұлттық қауіпсіздік, энергетика, қоршаған ортаны қорғау және басқа да салаларды қоса алғанда, елдің ұлттық басымдықтарына тиесілі проблемаларды шешуге күш салады. Ұлттық зертханалар университеттермен тығыз байланыста жұмыс істейді; мұндай ынтымақтастық алдыңғы қатарлы пәнаралық зерттеулерді жүргізу үшін әртүрлі салалардан университеттердің біліктілігі жоғары мамандарын біріктіруге, ортақ ғылыми-техникалық инфрақұрылымның негізінде бірлескен бағдарламалар мен жобаларды іске асыруға мүмкіндік береді. Айталық, АҚШ-тың озық ұлттық зертханаларының бірі болып табылатын Берклидегі Лоуренс атындағы Ұлттық зертхана Калифорния университетінің құрамына кіреді және оны басқаратын да осы университет. Осындай нысандағы университеттердің басты ерекшелігі өнеркәсіппен тығыз байланыста болуында. Мысалы, Массачусетс технологиялық институтының (Massachusetts Institute of Technology) шамамен 700 корпорациямен байланысы бар. Білімнің, ғылым мен өндірістің интеграциясы ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін дамыту мен арттырудың шешуші факторына айналуда. Ғылымды қажет ететін технологияларды дамыту деңгейі қазіргі уақытта елдің экономикалық дамуы мен ғылыми-өндірістік әлеуетінің сипаттамасы болып табылады. Интеграцияланған ғылыми-білім беру құрылымдары еңбек нарығында талап етілетін сапалық тұрғыдан жаңа мамандарды даярлауды қамтамасыз ететінін, ал жаңа білімді пайдалануға негізделген өндірістегі технологиялық өзгерістер елдің экономикалық өсуіне ықпал ететінін озық әлемдік тәжірибе растап отыр. 2.2 Назарбаев Университетінің зерттеу университеті ретінде пайымы Елдің жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру саласындағы білім беру саясаты білімнің, ғылым мен өндірістің интеграциясындағы әлемдік үрдістерді ескере отырып іске асырылады. Ел Президенті Н. Назарбаевтың пайымдауынша, Қазақстанда халықаралық деңгейдегі зерттеу университетін құру қажеттілігі пісіп жетілді. Бұған 1993 жылдан бері «Болашақ» бағдарламасының табысты іске асырылуы нәтижесінде алынған елдегі адами ресурстардың жоғары әлеуеті қолдау болады. Аса маңызды ұлттық жоба ретінде құрылған университеттің міндеті – Қазақстанның халықаралық деңгейдегі алғашқы зерттеу университеті болу, себебі оның қызметіне елдің негізгі басымдықтарын, оның ішінде зерттеушілік әлеуетті жедел арттыру, елді индустриялықинновациялық дамыту, инновациялық экономика талаптарына сай келетін білім беруге көшуді қамтамасыз ету сияқты басымдықтарды іске асыруға байланысты болып отыр. Осы міндетті іске асыру үшін университет академиялық және ғылыми көшбасшылыққа, олардың интеграциясына қол жеткізуге, сондай-ақ ғылымды өндіріске енгізуге, сондай-ақ денсаулық сақтау саласында қызметтер көрсетудің моделі қызметін атқаруға тиіс. Университеттің ғылыми қызмет саласында дамуы екі бағыт бойынша жүзеге асырылатын болады. Біріншіден, бұл ғылымды әлемдік зерттеу университеттерінің әдеттегі үлгісімен дамыту, бұл үлгі бойынша ғылыми қызметті ең бастысы ПОҚ пен зерттеушілер қалыптастырады. Осыған байланысты Университет өз мектептерінің ПОҚ бәрін зерттеу қызметіне тартуға ұмтылады. Қазіргі сәтте бұл оқытушылардың 80 %-ына жуығы зерттеу жұмыстарына тартылған. Бұдан басқа, Университет профессорларының оқытушылық жүктемесі көп емес, бұл көптеген халықаралық зерттеу университеттеріне тән. Бұл сапалы білім беру мен терең зерттеу жұмыстарының жүргізілуін қамтамасыз етеді. Зерттеу университеттері студенттерді ПОҚ және ғылыми қызметкерлермен бірге ғылыми-зерттеу жұмысына тартады. Магистратура және докторантура студенттердің ғылыми жобаларына қатысуы білім беру бағдарламаларының міндетті шарты болып табылады. Екіншіден, Университеттің мектептері мен ғылыми орталықтары жүзеге асыратын ғылыми қызмет ғылыми қызметкерлер мен ПОҚ қана мүдделерін қамтымайды, сонымен қатар Қазақстан Республикасының ұлттық ғылыми басымдықтарын да ескереді. Университет өз идеяларын қалыптастырудан бастап Университет төңірегінде зияткерлікинновациялық кластер құру арқылы түпкілікті өнімді өткізуге дейін қатыстырылады. Жоғарыда аталған міндеттермен қатар, Университет денсаулық сақтау саласында қызметтер көрсету моделін жасауға ұмтылады. Зерттеу университетінің денсаулық сақтау жүйесі денсаулық сақтау саласындағы озық тәжірибе орталығына айналуға тиіс. 2.3 Табыстың түйінді факторлары Халықаралық сыныптағы зерттеу университеттерін құру мен олардың табысты қызметінің әлемдік тәжірибесіне сәйкес Университет Қазақстанда алғаш рет тиімді басқару жүйесін, стратегиялық әріптестік моделін енгізген болатын, оған «ең үздік ойшылдар» тартылады. 2.3.1 Құқықтық негіз және басқару жүйесі Университет қызметінің нормативтік құқықтық базасын қамтамасыз ету, университеттік басқарудың халықаралық қағидаттарын енгізу, академиялық еркіндік пен дербестіктің дамуын қамтамасыз ету мақсатында 2011 жылы 19 қаңтарда «Назарбаев Университеті», «Назарбаев Зияткерлік мектептері» және «Назарбаев Қоры» мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң) қабылданды. Заң академиялық еркіндік, білімнің, ғылым мен өндірістің интеграциясы, дербестік және өзін-өзі басқарушылық, шешімдер қабылдаудың алқалылығы, әлеуметтік жауапкершілік және ашықтық қағидаттарына негізделген Университеттің құқықтық мәртебесін және қызметі мен оны құрудың айрықша құқықтық режимін айқындайды. Заң басқарудың жаңа нысандарын белгілейді. Жоғары қамқоршылық кеңесі (бұдан әрі – ЖҚК) Университеттің, Зияткерлік мектептердің және Қордың жоғары басқарушы органы болып табылады, олардың қызметін бақылауды жүзеге асырады, ұзақ мерзімді стратегияларын бекітеді, Қамқоршылық кеңестердің мүшелерін тағайындайды және Назарбаев Университетін, Назарбаев

(Соңы 8-бетте).


8

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 7-бетте). Зияткерлік мектептерін және Назарбаев Қорын құру жөнінде шешімдер қабылдайды. Елбасы – Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ЖҚК-ның бірінші төрағасы болып табылады. Университеттің басқарушы органы болып табылатын, жалпы басшылықты жүзеге асыратын Қамқоршылық кеңес Университеттің саясатын айқындайды, оның бюджетін бекітеді, сондай-ақ Университеттің негізгі басшыларын қызметке тағайындайды. Университеттің ағымдағы қызметіне басшылық жасау үшін атқарушы орган – Басқарушы кеңес құрылды. Бұдан басқа, академиялық және ғылыми қызметті ұйымдастыру жөнінде жүргізілген жұмыс шеңберінде Академиялық кеңес және Ғылыми кеңес құрылды. Бұл жаңа құқықтық жүйе, атап айтқанда, жаңа Заңда белгіленген оның институционалдық дербестік, академиялық еркіндік қағидаттары мен басқару жүйелері басқа қазақстандық университеттерге модель қызметін атқаруы тиіс. 2.3.2 «Университеттердің әріптестігі» моделі Университеттің 2013 – 2020 жылдарға арналған стратегиясы өзінің ұлттық бренді бар, халықаралық деңгейдегі зерттеу университетін құруды көздейді. Бұл ретте Университеттің басқару құрылымы корпоративтік және академиялық басқарудың халықаралық қағидаттарына сәйкес келетін болады. Әлемнің танымал білім беру мекемелерімен ынтымақтастықты дамытпайынша, әлемдік деңгейдегі университет құру мүмкін емес. Мұны толып жатқан тиісті мысалдарға бай әлемдік тәжірибе айқын растап отыр. Сондықтан халықаралық әріптестіктің дұрыс әзірленіп жасалған стратегиясы және оларға ұсынылатын шетелдік әріптестермен ынтымақтастықтың моделі мен тетіктерін нақты түсіну университетті дамытудың негізгі қағидаттарын табысты іске асырудың кепілі болып табылады. Университет «Университеттердің әріптестігі» даму моделі бойынша жұмыс істейді және әлемнің танымал университеттерімен ынтымақтасады. Университеттердің әріптестігі – бұл университетті дамытудың және мол оқытушылық тәжірибе берудің, ғылыми зерттеулер жүргізудің, ғылым мен инновацияларды өндіріске енгізудің озық практикасы. Әріптестік қарым-қатынастар университеттің халықаралық білім беру кеңістігінде белгілі болуына және танылуына септігін тигізеді. Әріптестікке жоғары білім беру саласындағы халықаралық рейтингтерде жетекші орынға ие болған әлемдік университеттер тартылды. Университет өз әріптестерінің бакалавриат, магистратура, докторантура оқу бағдарламаларын әзірлеудегі, ғылым мен білім беру процестерін басқарудағы, шетелдік ғылыми сарапшыларды тартудағы, ғылыми зерттеулерді дамытудағы тәжірибесін пайдаланады. Бұл ретте шешімдер қабылдау мен өзара іс-қимыл жасасудың негізгі сәттерін әріптес университеттердің өктемдігі емес, Университеттің өзі айқындайды. Университетің әріптестері: Кембридж Университеті, Колорадо Тау кен ісі университеті, Дъюк Университеті, Сингапур Ұлттық Университеті, Лондон Университет Колледжі, Пенсильвания Университеті, Питтсбург Университеті, Висконсин-Мэдисон Университеті, Уорик Университеті және Берклидегі Лоуренс ұлттық зертханасын, Аргон Ұлттық Зертханасын, Питтсбург Университетін, Питтсбург Университетінің медицина орталығын, Жапония ұлттық онкология институтын және басқаларды қоса алғанда, ғылыми зерттеулер саласындағы әріптестер. 2.3.3 «Үздік ақыл-ой иелерін» тарту Зерттеу университетін құрудағы ең маңызды буын Университеттің талантты студенттерін, ПОҚ, ғылыми және әкімшілік қызметкерлерін – «үздік ақыл-ой иелерін» бір мезгілде шоғырландыру болып табылады. Университет үшін ең маңызды міндеттердің бірі жоғары деңгейдегі ПОҚ тарту және сақтау болып табылады. 2014 жылдың қорытындысы бойынша Университеттің ПОҚ 300-ден астам адамды құрайды, олардың 90 %-ы PhD ғылыми дәрежесіне ие және 84 %-ы шет елдерден келгендер (АҚШ, Канада, Ұлыбритания және тағы басқа). Кәсіптік біліктілігі жоғары ПОҚ тарту және тұрақтандыру білім беру процесінің нақты рәсімдері мен процестерінің, заманауи зертханалық және зерттеу базасының болуы, ғылыми идеяны түпкілікті өнімге енгізу мүмкіндігі жолдарымен, сондай-ақ әлеуметтік саясат арқылы жүзеге асырылады. Университетте қалыптастырылған кадрлық саясатқа сәйкес магистратура, PhD докторантура бағдарламалары бойынша оқуды жалғастыруды, сондай-ақ докторлықтан кейін зерттеулерді және ғылыми тағылымдамаларды жалғастыруды мақсат етіп қойған қызметкерлерге қолдау көрсетіледі. Осы мақсатта Университет «Талап» стипендиясын тағайындады. Университет жаңа идеялар мен жаңалықтар ашуға әлеуеті мол, ең үздік, дарынды студенттерді таңдап алуға тырысады. Барлық студенттер әріптес жоғары оқу орындарының қатысуымен қабылдау емтихандарының күрделі жиынынан өтеді. Беделі мен халықаралық танылуының артуына орай оқуға түсетін студенттердің, оның ішінде шетелдік студенттердің сапасы өсуінің оң үрдісі қалыптасатын болады. 2.4 Академиялық даму Университетте профессорлар-оқытушылар құрамы, Академиялық кеңес және қабылданған рәсімдер мен саясаттар арқылы жүзеге асырылатын академиялық қызметті ұйымдастыру мен басқарудың заманауи жүйесі қалыптасқан. Университетің академиялық қызметін басқару жүйесін ұйымдастырудың ерекшелігі академиялық еркіндік пен дербестіктің, Заңда берілген академиялық бағдарламаларды дербес әзірлеу құқығының болуы, сондай-ақ айқын түзілген есептілік жүйесі болып табылады. Университеттің білім беру процесі саясатын анықтаудың алқалылығы мен ашықтығын қамтамасыз ету үшін халықаралық практикаға сәйкес Академиялық кеңес және Профессорлароқытушылар сенаты (бұдан әрі – сенат) сияқты алқалы органдар құрылды. Академиялық кеңестің өкілеттіктері жоғары сапалы білім беруді қамтамасыз ету мақсатында академиялық процеске, оның сапа стандарттарына, зерттеулерге, оқу жоспарларына, сондайақ академиялық қолдауға қатысты мәселелер жөнінде ұсынымдар әзірлеу болып табылады. Академиялық кеңестің құрамына президент, провост, академиялық мәселелер жөніндегі вицепровост және ғылым жөніндегі вице-провост, студенттер істері және халықаралық ынтымақтастық жөніндегі вице-президент, мектептер декандары және сенат мүшелері кіреді. ПОҚ сенатқа мүше болу арқылы ПОҚ-ға, академиялық мәселелерге, Университет қызметіне және студенттерге қатысты жүргізілетін саясатты қалыптастыруға қатысу мүмкіндігі бар. Қазіргі уақытта Университеттің 7 мектебі 16 бакалавриат, 17 магистратура және 2 докторантура бағдарламалары бойынша білім береді. 2015 – 2016 оқу жылында Университетте 688 тыңдаушы Университет алдындағы дайындық бағдарламасында, 2158 студент бакалавриат бағдарламасы бойынша, 479 магистрант пен 70 докторантура бағдарламалары бойынша білім алуда. Университетің мектептері ұсынатын білім беру бағдарламалары әрбір мамандық бойынша әзірленген және бекітілген оқу жоспарларымен, академиялық күнтізбе және сабақтар кестесімен регламенттеледі. Университет мектептерінің оқытушылары оқытатын пәндері бойынша курстарды, оқу-әдістемелік материалдарды өздері әзірлеген, олардың бір бөлігі шетелдік әріптес жоғары оқу орындары ұсынымдарының негізінде әзірленген. Университетің білім беру бағдарламалары университет алдындағы дайындық бағдарламасын, инженерлік-техникалық, жаратылыстану ғылымы, әлеуметтік-гуманитарлық бағыттар бойынша бакалавриат бағдарламаларын, білім беру, бизнес әкімшілендіру және мемлекеттік саясат саласындағы магистратура және докторантура бағдарламаларын қамтиды. Оқыту процесі дәрістер, зертханалық және жеке сабақтар, кейстер мен топтық жобаларды орындау, проблемалық міндеттерді шешу және эксперименттер жасау комбинациясы пайдаланылатын шетелдік әріптестердің заманауи технологияларына негізделген. Бағдарламалар коммуникативтік, сыни ойлау, проблемаларды айқындау және шешу, сондай-ақ командада жұмыс істей білу дағдыларын дамытуға бағытталған. Бұдан басқа, Университетің басқа мектептерінің бағдарламаларынан оқу бағдарламалары мен пәндерді таңдап, басқа мектепте алынған кредиттерді кейіннен қайта тапсыру құқығы берілген. Мектептердің оқу жоспарларына қазақ тілі кіргізілген, ол студенттердің білім деңгейлеріне байланысты сараланған түрде жүргізіледі және пәндерді (қазақ тілі, қазақ әдебиеті және мәдениеті, іскери қазақ тілі, кәсіби қазақ тілі) кеңінен таңдау ұсынылады. Мектептердің базасында халықаралық стандарттарға сәйкес 60-тан астам заманауи зертхана, оның ішінде вибрациялық емес эксперименттер, электрондық микроскопия, оптикалық микроскопия, жалпы физика, органикалық химия, физикалық және талдамалық химия, химиялық синтез, робот техникасы және мехатроника, биохимия және физиология, молекулярлық және жасуша биологиясы, микробиология, биотехнология, биология, термодинамика, сұйықтықтар мен газдар механикасы, электрондық шеберхана, инженерлік шеберхана, компьютерлік зертханалар және т.б. сияқты зертханалар құрылды. 2.4.1 Мектептер Университет мектептерінің өзіндік басқару құрылымдары бар. Шешімдер мектептерде құрылған комитеттердің шеңберінде алқалы түрде қабылданады. Дайындық мектебі Орта мектептен Университет жүйесіне біртіндеп көшуді қамтамасыз ету үшін бакалавриат бағдарламаларына түскен студенттер академиялық ағылшын тілі, сыни ойлау дағдыларын және негізгі пәндер бойынша білімдерін жақсарту үшін бір жылдық университет алдындағы дайындық бағдарламасынан өтеді. Лондон Университет Колледжі (University College London) бірінші кезеңде Университет алдындағы дайындық бағдарламасын іске асыру жөніндегі халықаралық әріптес болып табылады. 2015 – 2016 оқу жылынан бастап Университет Уорик Университетімен (University of Warwick) әріптестікте әзірленген өз университет алдындағы дайындық бағдарламасы бойынша оқытуды жүргізеді. Оқу бағдарламасын жетілдірудің шеңберінде әрбір Мектептің бакалавриат бағдарламасының және сапаны қамтамасыз ету жүйесінің талаптарына сәйкес оқыту процесіне деген инновациялық тәсілдер енгізілген. Инженерия мектебі Инженерия мектебінің (бұдан әрі – ИМ) халықаралық әріптесі Лондон Университет Колледжі (University College London) болып табылады. ИМ мына төрт пән: химия-технологиялық инжиниринг, инженерлік механика, азаматтық, электрондық және электрлік инжиниринг бойынша оқытуды ұсынады. ИМ жоғары деңгейдегі ғылыми зерттеулері халықаралық танылған инженерия пәндері бойынша Қазақстандағы сараптамалық білімдердің орталығы болуға ұмтылады. Ғылым және технологиялар мектебі Ғылым және технологиялар мектебі (бұдан әрі – ҒТМ), Қазақстан Республикасында, Орталық Азия мен Еуразияда ғылым және технологиялар бойынша жетекші орталық болуға ұмтылады. ҒТМ-дағы жаратылыстану ғылымдары саласындағы бакалавриат бағдарламалары болашақта қоғамның ең қиын проблемаларын шеше алатын мамандардың жаңа буынын даярлау мақсатында әзірленген. Бұл бағдарламалар болашақта технологиялар саласында жетекші сараптамалық көшбасшы болуға ниетті адамдар үшін жаратылыстану және есептеуіш ғылымдар мен математиканың негізгі базасында әзірленеді. Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар мектебі Гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар мектебі (бұдан әрі – ГӘҒМ) әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар бойынша жан-жақты білім беруді қамтамасыз ете отырып, қоғамның барлық салаларында көшбасшыларды даярлауды жүзеге асырады. ГӘҒМ-ды дамыту ВисконсинМэдисон Университетімен (University of Wisconsin-Madison) ынтымақтастықта жүзеге асырылады. ГӘҒМ бакалавриат бағдарламаларының 6 мамандығы: саясаттану, экономика, антропология, әлеуметтану, тарих, философия және дінтану, әлемдік тілдер, әдебиет және мәдениет бойынша студенттер даярлауды жүзеге асырады. Жоғары мемлекеттік саясат мектебі. Жоғары мемлекеттік саясат мектебін (бұдан әрі – ЖМСМ) құрудың мақсаты – мемлекеттік саясат саласында шешімдер қабылдайтын адамдар үшін мемлекеттік басқару мен зерттеулер саласында кәсіптік білім беру арқылы басқарушылық дағдыларды қалыптастыру. Осы мақсаттарға жету үшін ЖМСМ-ды дамыту Ли Куан Ю атындағы Сингапур ұлттық университетінің Мемлекеттік саясат мектебімен (Lee Kuan Yew School of Public Policy, National University of Singapore) ынтымақтастықта жүзеге асырылады. Жоғары бизнес мектебі. Жоғары бизнес мектебінің (бұдан әрі – ЖБМ) мақсаты – біліктілігі жоғары ПОҚ қалыптастыру және Мектептің зерттеушілік әлеуетін дамытумен қатар табысты бизнес көшбасшыларының жаңа буынын даярлау. ЖБМ Дьюк Университетінің Фукуа Бизнес мектебімен (Fuqua Business School, Duke University) стратегиялық ынтымақтасу арқылы 2013 жылдың наурыз айында Executive MBA бағдарламасын іске қосты. 2014 жылы қыркүйекте «Full-time MBA» MBA күндізгі оқыту бағдарламасы жұмысын бастады. ЖБМ-ның базасында сондай-ақ «Жол картасы – 2020» шеңберінде шағын және орта бизнестің топ-менеджментін оқыту жүргізілуде. Жоғары білім беру мектебі. Жоғары білім беру мектебі (бұдан әрі – ЖББМ) магистратура мен докторантура бағдарламаларын 2013 жылдың тамызында ашты. ЖББМ ғылыми зерттеулер және оқыту сапасы арқылы өзгерістер әкелетін әлемдік деңгейдегі беделді жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру мектебі болуға ұмтылады. Мектеп сондай-ақ барлық деңгейлерде – мектепке дейінгіден бастап университеттік деңгейге дейін білім беру саласындағы зерттеу әзірлемелерін ілгерілетуге және енгізуге ұмтылады. Кембридж Университеті (Ұлыбритания) мен Пенсильвания Университеті (АҚШ) Жоғары мектептің стратегиялық әріптестері болып табылады. Университет моделін Қазақстанның басқа университеттеріне таратуда, сондай-ақ білім беру саласында көшбасшылардың жаңа буынын даярлау мақсатында білім беру саласындағы кадрларды оқыту мен қайта даярлауда ЖББМ жетекші рөл атқарады. Медицина мектебі Медицина мектебі (бұдан әрі – ММ) стратегиялық әріптес Питтсбург Университетімен бірлесіп құрылған. ММ өз мансабын білім беру және пациенттерге күтім көрсету саласындағы ғалымдар ретінде құруға мүмкіндік алатын түлектерді дайындайтын медициналық білім берудің бірегей моделін дамытатын болады. ММ студенттерінің бірінші тобы оқуды 2015 жылдың тамыз айынан бастады. Оқу жоспары сыни тұрғыдан ойлай алатын және өзгеріп отыратын медицина ғылымындағы қиындықтарды жеңу үшін өмір бойы білім алу жүйесіне, сондай-ақ практикалық ортадағы өзгерістерге дайын тұратын, денсаулық сақтау саласындағы болашақ көшбасшыларды – медик студенттерді дамытуға жәрдемдесуге бағытталады. Бұдан басқа, ММ магистратура, PhD және медбикелік іс бағдарламаларын әзірлеу мен енгізуді жоспарлауда. Тау-кен ісі мектебі Кейіннен бакалавриат мектептерінің тізімін Тау-кен ісі мектебі толықтыратын болады, ол Инженерия мектебімен бірге өнеркәсіптің өндіріс салаларына қажетті ұлттық кадрларды дамытудағы Қазақстанның талпынысына өз үлесін қосатын болады. 2.4.2 Алғашқы түлектердің жетістіктері 2015 жылғы 15 маусымда Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаевтың қатысуымен Университет студенттерінің алғашқы оқу бітіру рәсімі өтті. Салтанатты рәсімге студенттер, олардың ата-аналары, ПОҚ, ірі ұлттық компаниялардың жетекшілері мен басқа да қонақтар қатысты. Бакалавриат пен магистратура бағдарламаларының 493 түлегінің 200-ден астамы шетелдік жоғары оқу орындарындағы жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларына, сондай-ақ Назарбаев Университетінің бағдарламаларына түсті, олардың арасынан Massachusetts Institute of Technology, Stanford University, Columbia University, University College London, University of Warwick, University of California Berkley, London School of Economics and Political science, Technical University of Munich, Seoul National University, Purdue University, University of Pittsburg сияқты беделді әлемдік университеттерді атап көрсетуге болады. 2.5 Университетте ғылымды дамыту 2.5.1 Университеттің ғылыми жүйесі Бүгінгі күні Университетте Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Жоғары ғылымитехникалық комиссия белгілеген ұлттық басымдықтардың шеңберіндегі ғылыми міндеттерді шешу

30 желтоқсан 2015 жыл

үшін жаңа технологиялар мен жабдықтарды пайдалана отырып, әлемдік деңгейдегі озық ғылыми зерттеулер белсенді түрде жүргізілуде: 1) табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, шикізат пен өнімді қайта өңдеу; 2) энергетика және машинажасау; 3) ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар; 4) өмір туралы ғылымдар; 5) елдің зияткерлік әлеуеті. Университеттің интеграцияланған ғылыми жүйесі мыналарды қамтиды: тұтастай алғанда академиялық процестердің, зерттеу қызметінің және ұсыныстар әзірлеу мен ғылыми-зерттеу әзірлемелерін өндіріске енгізу жөніндегі ұсынымдар арасындағы өзара байланысты тұйықтайтын Университеттің мектептері, «National Laboratory Astana» жеке мекемесі, «Nazarbayev University Research and Innovation System» жеке мекемесі. 2.5.2 «National Laboratory Astana» жеке мекемесі Халықаралық озық тәжірибені және 2011 жылдан бері өсіп келе жатқан отырған ғылымизерттеу әлеуеті мен тиісті инфрақұрылымды ескере отырып, Университет ұлттық зертхана – «National Laboratory Astana» ЖМ-ны (бұдан әрі – NLA) құру туралы шешім қабылдады. NLA «Өмір туралы ғылымдар орталығы» жеке мекемесін қайта ұйымдастыру мен қайта атау арқылы 2015 жылғы 31 наурызда құрылған болатын. NLA-ның қызметі ел аясындағы міндеттерді шешуге бағытталған, бұл әртүрлі салалардағы жетекші отандық және шетелдік ғалымдардың, біліктілігі жоғары мамандардың күштерін біріктіре отырып, Қазақстан Республикасын ғылыми-техникалық дамытудың басым бағыттары бойынша пәнаралық зерттеулерді жүргізуге мүмкіндік береді. NLA миссиясы – технологиялардың дамуына, «жасыл экономикаға» ауысуға және өзінің жоғары деңгейдегі зерттеушілік, академиялық және клиникалық қызметімен кең танылған халықаралық санаттағы институттың қалыптасуына ықпал ететін ең өзекті ғылыми және технологиялық проблемаларды шешу мақсатында пәнаралық іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулерді жүргізу болып табылады. NLA пайымы – әлемдік тануға қол жеткізу, инновациялық және «жасыл экономикадағы», денсаулық сақтаудағы, энергетикадағы жоғары сапалы ғылыми зерттеулер мен технологияларды ұсыну болып табылады. NLA-ны стратегиялық дамыту озық әлемдік ғылыми орталықтармен, институттармен, сондай-ақ танымал зияткерлік-инновациялық кластердің жетекші ұжымдарымен және мамандарымен бірге «NLA» ЖМ-нің лайықты ғылыми-материалдық базасын, зияткерлік ортасы мен кооперациясын құру, ғылыми жаңалықтарды кейіннен коммерциялық бәсекеге қабілетті өнімге айналдыру арқылы жүзеге асырылатын болады. NLA басымдықтары өмір туралы ғылым, энергетика, жер туралы ғылым, ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар салаларын қамтиды. Өмір туралы ғылымдар Аталған басымдықтың аясында трансляциялық медицина, табиғи қартаю процесі, денсаулықты жаһандық сақтау, геномдық және дербес медицина, биоинформатика, регенеративтік медицина және жасанды органдар, биоинженерия, жасуша терапиясы және инновациялық жасуша технологиялары сияқты салаларда зерттеулер жүргізіледі. Осы басымдықтың пайымдауы болып биомедициналық ғылымның заманауи жетістіктерін клиникалық практикаға енгізу, сондай-ақ Қазақстанда бәсекеге қабілетті биомедицина саласын құру есебінен экономиканы әртараптандыру арқылы өмір сүру, денсаулық және ұзақ өмір сүру сапасын жақсартуға қол жеткізу болып табылады. Энергетика және жаңа материалдар саласындағы зерттеулер Энергетика саласындағы зерттеулердің негізгі салалары жаңартылатын энергетика, энергия сақтау, физика және жоғары энергиялар техникасы, елдің энергетикалық теңгерімін сандық модельдеу және оның қоршаған орта мен климатқа әсері технологиялары саласындағы іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулер болып табылады. Жер және ғаламдық қоршаған орта туралы ғылым Басымдық шеңберінде орнықты даму мақсатында жер асты және жер беті ресурстарын басқару үшін жер туралы ғылымның пәнаралық зерттеулері саласында озық бағыт құру жоспарланып отыр. Негізгі салалар су ресурстары, гидрология, қоршаған орта химиясы, гидрогеология, биоэкология, экожүйелік зерттеулер, қоршаған ортаны инженерлік қорғау, геоақпараттық жүйе және экологиялық қолдану үшін жерді қашықтықтан зондтау, жерді пайдалану, климаттың өзгеруі, топырақтану, сандық модельдеу, биоремедиация, экологиялық микробиология және т.б. болып табылады. Ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар Компьютерлік ғылымдар (computer science), есептеу математикасы (computational sciences), есептеу инфрақұрылымы мәселелерінде қолдау мен қызмет көрсетуді ұйымдастыру, сондай-ақ тәуелсіз зерттеулер жүргізу және оларды индустрия мен мемлекеттік секторға одан әрі енгізу үшін технологиялар әзірлеу саласында жетістіктерге жету арқылы «NLA» ЖМ зерттеулерін жетілдіру көрсетілген басымдықтардың негізгі міндеттері болып табылады. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (бұдан әрі – АКТ) секторы халықаралық және республикалық деңгейлерде де экономиканың барынша жылдам дамып келе жатқан секторларының бірі болып табылады. Информатика, ақпараттық технологиялар және робототехника саласындағы тәжірибені пайдалану есебінен ғылымның, индустрияның және қоғамның өзекті мәселелерін шешу мақсатында озық зерттеулер жүргізілетін болады. 2.5.3 Әлеуметтік-экономикалық даму саласындағы зерттеулер Университеттің 2013 – 2020 жылдарға арналған Стратегиясына сәйкес Перспективалық зерттеулер институтын (бұдан әрі – ПЗИ) құру жоспарлануда. ПЗИ екі негізгі бағыттар бойынша дамитын болады: 1) қазіргі уақытта Қазақстан мен бүкіл әлем бетпе-бет келіп отырған өзекті проблемаларды шешуге бағытталған пәнаралық зерттеулерді қолдау; 2) гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар саласындағы зерттеулерге қолдау көрсету. ПЗИ тақырыптық зерттеу орталықтарын ұйымдастыратын және Қазақстанның ғылымын дамытуға үлес қосатын Университеттің ПОҚ мүшелеріне қаржыландыру ұсыну жолымен қолдау көрсететін болады. Ұсынылып отырған қаржы қаражаты зерттеушілерге ұзақ мерзімді және көлемді қаржыландыруды алуға өтінімді әзірлеуге және бүкіл әлем бойынша ең озық зерттеу орталықтарымен байланысты жақсартуға көмектеседі. Бастапқы кезеңде ПЗИ-дағы зерттеулер өңірлік зерттеулер (Қытай және Еуразия/Ресей), денсаулық сақтау, экономикалық даму мен өсу, тұлғалық даму мен еңбек нарығы (ЖББМ мен ҰТО базасында), сондай-ақ Университеттің еншілес ұйымы «Ұлттық қаржы менеджменті орталығы» акционерлік қоғамымен (бұдан әрі – ҰТО) ынтымақтастықта қаржы менеджменті орталығын, өңірлік өсу және бәсекеге қабілеттілік орталығын құру сияқты бағыттарда жүргізіледі деп болжанып отыр. 2.5.4 Ғылыми қызметті ұйымдастыру Университеттің ғылыми орталықтары мен мектептеріндегі зерттеулерді басқаруды Университет пен оның ұйымдарының ғылыми саясаты мен ғылыми қызметі мәселелері бойынша шешім қабылдайтын негізгі орган – Ғылыми кеңес жүзеге асырады. Ғылыми кеңестің құрамына мыналар кіреді: президент, провост, ғылым жөніндегі вицепровост, ғылыми орталықтардың басшылары, мектептердің декандары және декандардың ғылыми мәселелер жөніндегі орынбасарлары және Университет пен оның ұйымдарының өзге де лауазымды тұлғалары. Университетте әлемдік зерттеу университеттерінің таңдаулы тәжірибесіне сай келетін ғылыми қызметті қаржыландыру мен қолдаудың өз саясаты мен жүйесі қалыптасуда. Университеттегі ғылымды қолдау және қаржыландыру жүйесінің өзегі профессорлар мен ғалымдардың бірлескен жобалары болып табылады. Университеттің ПОҚ ғылыми және ғылымитехникалық жобаларды іске асыруға белсенді түрде қатысады. ПОҚ мүшелері конкурстық негізде ғылыми зерттеулер жүргізу үшін, оның ішінде көлемдері бойынша неғұрлым қомақты сыртқы қаржыландыруға беруге ғылыми өтінімдерді дайындау/пысықтау үшін Университеттен бастапқы гранттар алуға құқығы бар. Университетте ғылыми зерттеулерді ілгерілетудің жалпы жүйесі схема түрінде 1-суретте берілген. Барлық ғылыми өтінімдер тәуелсіз халықаралық сараптамадан өтеді, оның нәтижесін Ғылыми кеңес қарайды. Ғылыми өтінімдердің халықаралық сараптамасын 3500-ден астам сарапшырецензенттердің базасы бар, 100-ден астам АҚШ университеттерін біріктірген Oaks Ridge Associated Universities (ORAU) консорциумы жүргізеді.

3) лицензиялық келісімдерді жасау; 4) стартап-компанияларды құруға және дамытуға көмектесу; 5) маркетингтік зерттеулер жүргізу; 6) жобалық командалар үшін бизнес менторлар мен бизнес әріптестерді іздеу және тарту. Бизнес-инкубаторда компанияларға технологиялық бизнес-инкубациялау қызметтері ұсынылатын болады, оның барысында идеялар ресімделеді, жобаның бизнес-жоспары нақтыланады, зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың қажетті кезеңдері жүргізіледі. Бұдан кейін жоба келесі кезеңге өтеді және өнеркәсіптік үлгілерді тәжірибелік және пилоттық өндіруді жүзеге асыру, қолданылатын жаңа технологияларды тестілеу үшін технопаркке орналастыруға жіберіледі. Бүгінгі таңда бизнес-инкубация кезеңінде (1-3 жыл) жоғары технологиялық старт-ап компаниялар орналастырылатын зерттеулер мен өндірістердің әртүрлі үлгілеріне арналған, икемді қолданылатын үй-жайлары бар, жалпы алаңы 2300 шаршы метр, көп функциялы ғимараттан тұратын Пилоттық Технопарк жұмыс істейді. Технопарк мына қызметтерді көрсету арқылы коммерциялауға жататын ғылыми зерттеулердің нәтижелерін іске асыруға байланысты жұмыстарды жүзеге асырады: 1) жоба мақсаттарына офистік және өндірістік үй-жайларды беру; 2) жобалық компанияларды жалпы пайдаланылатын жабдықтармен және тәжірибелік үлгілерді, прототиптерді, пилоттық (шағын сериялы) өндірісті құруға арналған жабдықтармен жарақтандыру; 3) ғылыми зерттеулер нәтижелерінің технологияларын коммерцияландыру және трансферттеу жұмыстарын жүргізу; 4) энергия үнемдеудің озық технологияларын өндіру, модификациялау, тестілеу және енгізу үшін алаңдар құру; 5) тәжірибелік өндіріс процесінде консультациялық, ұйымдастырушылық және өзге де қолдау көрсету. Назарбаев Университеті кластерінің қалыптасуы мен дамуында «Astana Business Campus» ғылыми паркі маңызды рөл атқаруға тиіс. Ғылыми парктің миссиясы білімді, бизнесті және мемлекетті интеграциялау тұжырымдамасын іске асыруды және инновациялық қызметті жандандыруға, бәсекеге қабілеттілік деңгейін арттыру мен ұлттық экономиканы әртараптандыруға бағытталған синергетикалық тиімділікке қол жеткізуді білдіреді. Ғылыми паркте ғылыми-зерттеу және білім беру қызметімен бірге инжинирингтік, тәжірибелікөнеркәсіптік және инвестициялық қызмет белсенді түрде жүргізілетін болады. Astana Business Campus идеясы қарапайым – шетелдік және отандық компанияларды, ғылымды қажетсінетін шағын және орта бизнесті, ғалымдардың венчурлық қорларын, бизнесмендерді, қаржыгерлерді, студенттерді, өнертапқыштарды бір жерге біріктіру. Astana Business Campus аумағы кластерлік аймақтарға бөлінетін болады. Салалық кластерлер жаңа қазақстандық экономиканың қажеттіліктеріне сәйкес құрылатын болады және бірінші кезеңде Astana Business Campus-та бірінші кезеңде мынадай кластерлер ұйымдастырылады: биомедициналық кластер, геологиялық кластер, жоғары технологиялар кластері, әлеуметтікіскерлік аймақ. Назарбаев Университетінің технопаркін құру ғылыми парктің пилоттық жобасы болып табылады, онда резиденттерге-стартаптарға және шағын инновациялық компанияларға дамудың барлық кезеңдерінде қолдау шараларының кешенін жүзеге асыру, резиденттер мен сыртқы компанияларға бизнес ұсыну және мамандандырылған сервис көрсету, ғылыми-техникалық қызметтің нәтижелерін коммерцияландыру және пайданы түрлендіру көзделеді. 3. Бағдарламаның мақсаттары, міндеттері мен оны іске асыру нәтижелерінің көрсеткіштері Мақсат: Білім беру, ғылыми-зерттеу базасы мен ғылыми және инновациялық қолдау жүйесін дамыту арқылы оны әлемдік деңгейдегі зерттеу университеті ретінде қалыптастыру. Нысаналы индикаторлар: Зерттеу университеті қызметінің көрсеткіштері оның іргелі және қолданбалы зерттеулерінің кең ауқымын іске асыру, білім беруді жетілдіру және технологияның экономикаға тиімді трансфертін қамтамасыз ету қабілеттілігін көрсетеді.

Нысаналы индикатор

Өлшем бірлігі

2016

Жоспарлы кезеңде 2017 2018 2019

Соңғы 3 жыл ішінде Web of Science немесе Scopus деп индекстелетін халықаралық рейтингтік журналдарқатыкемінде кемінде да жарияланған ғылыми насы 1:3 1:3 мақалалар санының ғылыми-педагогикалық қызметкерлердің жалпы санына арақатынасы Соңғы 5 жыл ішінде Web of Science немесе Scopus деп индекстелетін халықаралық рейтингтік кемінде кемінде бірлік журналдарда жарияланған 2.0 2.0 ғылыми мақалалардан дәйексөз келтірудің орташа деңгейі Ғылыми-педагог қызметкерлердің бір бірлігіне шаққанда соңғы 3 жыл ішінде жеке компанияларға, ұйымдарға кемінде кемінде кемінде және қорларға (оның 300 мың 300 мың 300 мың ішінде халықаралық) теңге теңге теңге жұмыстарды орындау/ қызметтер көрсету нәтижесінде алынған табыс сомасы

2020

кемінде кемінде кемінде 1:3 1:3 1:3

кемінде кемінде кемінде 2.0 2.0 2.0

кемінде кемінде кемінде 300 мың 300 мың 300 мың теңге теңге теңге

Міндеттер және жылдар бойынша нәтижелердің көрсеткіштері 1-міндет. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің барлық деңгейлерінде ғылыми қызмет пен білім беру процесінің интеграциясын күшейту Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің барлық деңгейлерінде ғылыми қызмет пен білім беру процесінің интеграциясын күшейту өзекті міндет болып табылады. Толықтай біріктірілген зерттеу университеті студенттердің, оқытушылардың және ғылыми зерттеушілердің институционалдық шекаралар ішінде еркін әрі жиі ауысуды қамтамасыз етеді. Жетекші зерттеу университеттерінің үлгісіне сәйкес оқытушылар Университеттің ғылыми қызметкерлерімен қатар ғылыми зерттеулердің түрлі бағдарламаларына қатысып, ғылыммен айналысатыны болжануда. Зерттеу университетінің студенттері бакалавриат деңгейінен бастап, алғашқы күнінен ғылымизерттеу мәдениетіне тартылатын болады, білім жолында ғылыми міндеттерді шешумен айналысатын оқытушылармен және зерттеушілермен бірге аудиториялар мен зертханаларда жүргізілетін ғылыми зерттеулерге қатысу мүмкіндігін алады. Университет ең кемінде мынадай көрсеткіштерге қол жеткізуді жоспарлап отыр:

Нысаналы индикатор

Жоспарлы кезеңде

Өлшем бірлігі

Білім алушылардың жалпы контингентінің үлесінен жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларында білім алатын магистрдың және докторанттың үлесі Ғылыми-зерттеу қызметіне тартылған оқытушыпрофессорлар құрамының үлесі

2016

2017

2018

2019

2020

%

кемінде 10 %

кемінде 12 %

кемінде 15 %

кемінде кемінде 15 % 15 %

%

кемінде 70 %

кемінде 70 %

кемінде 70 %

кемінде кемінде 70 % 70 %

2-міндет. Ғылыми қызметті күшейту Ғылыми көшбасшылыққа қол жеткізу және Қазақстанның Университетке салып жатқан инвестициясын ақтау үшін екі табысты зерттеуді іске асыру қажет: Университетке халықаралық деңгейде бәсекеге түсуге мүмкіндік беретін озық зерттеулер, сондай-ақ қысқа мерзімді перспективада нәтижелері Қазақстанға және әлемге өте пайдалы болып табылатын зерттеулер. Осы міндеттердің аясында мынадай көрсеткіштерге қол жеткізу жоспарланып отыр: 1-сурет. Ғылыми зерттеулерді ілгерілету жүйесі Сыртқы тәуелсіз агенттіктің көмегімен жобалардың ішкі сараптамасын жүргізудің негізгі мақсаты – бұл ғылыми жобалардың ішкі сапасын қамтамасыз ету және Университеттен тысқары жерде оның жоғары ғылыми беделін қалыптастыру. Университеттің ғылым менеджменті жүйесін, гранттарды әкімшілендіруді, ішкі сараптама және ғылыми зерттеулерді өзіндік қолдау инфрақұрылымын жетілдіру мақсатында Университетте оқытушылар мен зерттеушілер үшін «бір терезе» қағидаты бойынша жұмыс істейтін орталық құрылым ретінде Ғылым жөніндегі орталық офис құрылды. Ғылым жөніндегі орталық офис ғылыми жобаларды қаржыландыратын әлеуетті грант берушілермен және демеушілермен қарым-қатынасқа жауапты. Сонымен қатар, ғылым жөніндегі орталық офис демеуші ұйымдармен келіссөздер жүргізу және олармен зерттеуге келісімшарттар жасасу, жобаларды іс жүзінде іске асыру сатысында басқару және зерттеушілерге демеушілер алдында есептілікті дайындауға көмек көрсетуге жауап береді. 2.6 Интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесі Университеттің стратегиялық мақсаттарының бірі денсаулық сақтау саласында қызметтер көрсету моделін құру болып табылады. Алға қойылған мақсатты іске асыру Ұлттық медициналық холдингтің (бұдан әрі – ҰМХ) медициналық ұйымдарын, Өмір туралы ғылымдар орталығын (бұдан әрі – ӨҒО) және ММ қамтитын интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесін (бұдан әрі – ИАДЖ) құру және дамыту арқылы жүзеге асырылатын болады. ИАДЖ мақсаты зерттеушілер мен дәрігерлердің күшін біріктіре отырып, клиникалық диагностика мен емдеудің жетістіктеріне қол жеткізу; экономикалық тұрғыдан тиімді медициналық қызмет көрсетудің сапасын көтеру және жетістіктерін ілгерілету; кадрлық әлеуетті, денсаулық сақтау жүйесі кәсіпқойларының жаңа буынын, сондай-ақ іргелі және қолданбалы ғылымдар мен клиникалық медицина саласында жұмыс істейтін ғалым дәрігерлерді оқыту және даярлау; Университеттің интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесі брендін құруға және нығайтуға дарынды зерттеушілер мен клиницистерді тарту. ИАДЖ кеңесі – Университет президентіне есеп беретін және бағынатын атқарушы басшылықтың ішкі тобы құрылды. Кеңес жүйелі түрде отырыстар өткізетін кеңесші орган болып табылады және шешімдер қабылдау мен ИАДЖ коммуникациясы үшін тұғыр қызметін атқарады. Осы комитеттің негізгі міндеттерінің бірі ӨҒО, ҰМХ және ММ интеграциялауға байланысты саясат пен рәсімдерді уақтылы және рет-ретімен енгізу болып табылады. Үйлестіру комитетінің маңызды құзыреті ынтымақтастықты ынталандыру және емдеудің, зерттеулер мен білім берудің пәнаралық тәсілдерін табу болып табылады. Медициналық қызметтердің әлемдік нарығындағы бәсекеге қабілеттілік әлемдік ғылыми клиникалық қауымдастық пен құрылған бәсекеге қабілетті ҰМХ клиникаларының артықшылықтары бар интеграциясына негізделеді, олардың ең маңыздылары практиканы, ғылым мен білімді интеграциялау қағидаттарының негізінде тиімді клиникалық (халықаралық деңгейде сертификатталған медициналық бағдарламалардың көп деңгейлі толық спектрі) және ғылымибілім беру қызмет болады. Университеттің интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесі Қазақстанның, Орталық Азияның, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінің денсаулық сақтау жүйесінде алдыңғы қатарға шығады және әлемдік ғылыми-клиникалық кеңістікте өз ұстанымын нығайтатын болады, медициналық практиканы, ғылым мен білімді интеграциялаудың, инновациялық клиникалық бағдарламаларды іске асырудың негізінде саланың тиімді түрде жүйелі жаңартылуына мүмкіндік береді, сондай-ақ денсаулық сақтау жүйесіне технологиялардың тиімді трансфертін қамтамасыз етеді. 2.7 Инновациялар және ғылымды өндіріске енгізу «Nazarbayev University Research and Innovation System» жеке мекемесі «Nazarbayev University Research and Innovation System» жеке мекемесі (бұдан әрі – NURIS) 2012 жылғы 25 қыркүйекте «Энергетикалық зерттеулер орталығы» жеке мекемесін қайта құру және атауын өзгерту жолымен құрылды. NURIS-тің негізгі мақсаттары ғылыми-зерттеу, ғылыми-техникалық, білім беру және ғылыми-сервистік қызметті қамтитын ғылым мен білім беру саласындағы қызметті жүзеге асыру, сондай-ақ Университетің техникалық оқу және ғылыми-зертханалық эксперименттік базасын қамтамасыз ету болып табылады. NURIS қызметінің басым бағыттарының бірі университеттің айналысында ғылымды қажетсінетін және жоғары технологиялық компаниялардың белдеуін дамытуды, ғалымдар үшін қолайлы жағдайлар жасауды, университеттің базасында жаңа технологиялық зерттеулерге инвестициялар тартуды, Қазақстанда инжинирингтік әлеуетті дамытуды және жаңа технологияларды трансферттеу мен коммерциялауды, Назарбаев Университетінің түлектері үшін жаңа жұмыс орындарын құруды қамтамасыз ететін Университеттің зияткерлік-инновациялық кластерін құру болып табылады. Университеттің мектептері мен зерттеу орталықтары, коммерциялау офисі, бизнес-инкубатор, технопарк және «Astana Business Campus» ғылыми паркі кластердің негізгі элементтері болып табылады. Коммерцияландыру офисінің мақсаты – шағын инновациялық кәсіпорындар құру, зияткерлік меншікті иелену құқығын беру, сондай-ақ инновациялық технологияларды трансферттеу арқылы Университеттің инновациялық жүйесі шеңберінде құрылған өнертабыстардың нәтижелерін коммерцияландыру. Бизнес-инкубатор – инновациялық жобаларды орындайтын стартап-компаниялардың құрылуы мен тиімді қызмет етуі үшін қолайлы жағдайларды жасауға мамандандырылған Университеттің зияткерлік қызметінің нәтижелерін коммерциялауға ықпал ететін Университеттің инновациялық инфрақұрылымының объектісі. Бизнес-инкубатордың қызметіне мыналар кіреді: 1) Назарбаев Университетінің базасында іске асырылатын инновациялық жобаларды бизнес инкубациялау мәселелері бойынша консультациялар жүргізу; 2) инновациялық жобаларды іске асыруға сыртқы қаржыландыру көздерін тарту;

Нәтиже көрсеткіші Ғылыми-зерттеу жобаларының жалпы саны Әлемнің танымал университеттерінен келген PhD дәрежесі бар ОПҚ үлесі Соңғы 3 жыл ішінде Web of Science немесе Scopus деп индекстелетін халықаралық рейтингтік журналдарда жарияланған ғылыми мақалалардың жалпы үлесінен шетелдік оқытушылармен/ зерттеушілермен бірлескен авторлықтағы ғылыми мақалалардың үлесі

Өлшем бірлігі саны %

Жоспарлы кезеңде 2016 2017 2018 2019 2020 кемінде кемінде кемінде кемінде кемінде 100 100 100 120 150 кемінде кемінде кемінде кемінде кемінде 90 % 90 % 90 % 90 % 90 %

Нәтиже көрсеткіші Ұлттық медициналық холдингтің клиникаларын JCI аккредиттеу және қайта аккредиттеу Питтсбург Университетінің медицина орталығымен ынтымақтастықта Ұлттық ғылыми онкологиялық орталық ашу

Өлшем Жоспарлы кезеңде бірлігі 2016 2017 2018 2019 2020 саны 1 саны

1

4. Қаржыландыру көздері мен көлемі Аталған бағдарламаны іске асыру үшін 2016 жылдан бастап Университетте тиісті білім деңгейі бойынша немесе дайындық бөлімінде білім алуға ақы төлеу үшін мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберіндегі білім алушыларға берілетін грант мөлшеріне «1,05» жоғарылататын коэффициентін белгілеу арқылы қаржыландыру қажет етіледі. 5. «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы зерттеу университетінің даму бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары

Р/с №

Іс-шаралар

Аяқтау нысаны

Жауапты Орындау орындаумерзімі шылар 1 2 3 4 5 1-міндет. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің барлық деңгейлерінде ғылыми қызмет пен білім беру процесінің интеграциясын күшейту 1 Университеттің ғылыми есеп/жарияланым/ мектептер, 2016 – 2020 қызметкерлері мен ПОҚ-ның патенттер «NLA» ЖМ, жылдар бірлескен жобаларын іске асыру «NURIS» ЖМ 2 Ғылыми-педагогикалық іс-шаралар провост 2016 – 2020 қызметкерлерді кәсіби дамыту офисі жылдар бойынша іс-шаралар 3 Бакалавриат, магистратура және оқу курстары провост 2016 – 2020 докторантура бағдарламаларына офисі жылдар арналған зерттеу әдістері бойынша жыл сайынғы негізде оқу курстарын қайта қарау 4 ПОҚ мүшелерінің жұмыс ПОҚ мүшелерінің провост 2016 – 2020 жүктемесі/жүйесі өнімділігінің жұмыс жүктемесінің офисі жылдар моделін жыл сайынғы негізде моделі қайта қарау 2-міндет. Ғылыми қызметті күшейту 5 «NLA» ЖМ ғылым салаларында есеп/жарияланым/ «NLA» ЖМ 2016 – 2020 зерттеулерді ұйымдастыру және патенттер жылдар жүргізу 6 Әлеуметтік-экономикалық даму есеп/жарияланым Универ2016 – 2020 саласындағы зерттеулерді ситет жылдар ұйымдастыру және жүргізу 7 Жаңа ғылыми зертханаларды ғылыми «NLA» ЖМ 2016 – 2020 салу және жарақтандыру зертханалар жылдар 3-міндет. Зияткерлік-инновациялық кластерді құру және дамыту коммерцияландыру «NURIS» 2016 – 2020 8 ЗИК-тің негізгі элементтерін: офисі, тәжірибелікЖМ жылдар коммерцияландыру офисін, тәжірибелік-эксперименттік эксперименттік цех, цехты, бизнес-инкубаторды, бизнес-инкубатор, технопарк, ғылыми технопаркті, ғылыми паркті парк дамыту 1 2 3 4 5 9 Бизнесті, оның ішінде шетелдік R&D офистері, «NURIS» 2016 – 2020 бизнесті Университеттің индутәжірибелік ЖМ жылдар өндірістер стриялық алаңында ғылыми бөлімшелерді, тәжірибелік өндірістерді, жоғары технологиялық компанияларды құруға тарту 10 Старт-ап компанияларды құру старт-ап компани«NURIS» 2016 –2020 ялар ЖМ жылдар 11 Коммерцияландыру жобаларын жобалар «NURIS» 2016 – 2020 қаржыландыру ЖМ жылдар 4-міндет. Әлемнің жетекші университеттерімен және ғылыми ұйымдарымен халықаралық ынтымақтастықты күшейту 12 Мектептерге жоғары білікті ПОҚ мектептердің жаңа Жалдау 2016 – 2020 жалдау ПОҚ жөніндегі жылдар комитет 13 Әлемнің үздік университеттерінің жоғары оқу орнынан мектептер 2016 – 2020 жылдар кейінгі білім беру 200-топ санына кіретін әріптесуниверситеттердің қатысуымен бағдарламалары жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын әзірлеу 5-міндет. Интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесін құру бойынша жұмыс 14 ҰМХ клиникаларын сертификаттар ҰМХ және 2016 жыл аккредиттеуге дайындау және оның еншіоны алу лес ұйымдарының басшылары 15 ҰМХ Ұлттық ғылыми онкология НУ шешімі ҰМХ 2019 – 2020 орталығын ашу басшысы жылдар Ескертпе: аббревиатуралардың толық жазылуы: «NLA» ЖМ – «National Laboratory Astana» жеке мекемесі NURIS – «Nazarbayev University Research and Innovation System» жеке мекемесі ПОҚ - профессорлар-оқытушылар құрамы Университет – «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы ЗИК – зияткерлік-инновациялық кластер НУ – Назарбаев Университеті ҰМХ – «Ұлттық медициналық холдинг» акционерлік қоғамы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 24 желтоқсан №1053 Астана, Үкімет Үйі

Жеке сот орындаушысының алименттерді және жалақыны өндіріп алу туралы атқарушылық құжаттар бойынша мәжбүрлеу шараларын қолдануына байланысты қызметіне ақы төлеу мөлшерін белгілеу туралы «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы» 2010 жылғы 2 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 117-1-бабының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Жеке сот орындаушысының алименттерді жэне жалақыны өндіріп алу туралы атқарушылық құжаттар бойынша мәжбүрлеу шараларын қолдануына байланысты қызметіне ақы төлеу бір атқарушылық іс жүргізуге 5 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде белгіленсін. 2. Осы қаулы 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 25 желтоқсан

№1058

Астана, Үкімет Үйі

Жауынгерлік қол атыс қаруы мен оның патрондарын әзірлеу, өндіру, жөндеу, алу және оның саудасы жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті жауынгерлік қол атыс қаруы мен оның патрондарын әзірлеу, өндіру, жөндеу, алу және оның саудасы жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиар болып айқындалсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

%

кемінде кемінде кемінде кемінде кемінде 30 % 35 % 40 % 40 % 40 %

2015 жылғы 25 желтоқсан

3-міндет. Зияткерлік-инновациялық кластерді құру және дамыту Зияткерлік-инновациялық кластерді құру Университеттің стратегиялық мақсаттарының бірі болып табылады. ЗИК-ті құру Университеттің әлемдік деңгейдегі зерттеу университеті ретінде қалыптасуына ықпал ететін Назарбаев Университетінің білімді, ғылым мен инновацияларды интеграциялау процесіндегі негізгі кезең болып табылады. Осы бағыттың шеңберінде мынадай көрсеткіштерге қол жеткізу жоспарланып отыр:

Нәтиже көрсеткіші Зияткерлік меншік объектілеріне қорғау құжаттары Назарбаев Университеті және оның ұйымдарының базасында құрылған стартаптар Зияткерлік-инновациялық кластердің «қоғамдастығының» мөлшері Зияткерлік-инновациялық кластердің жаңа инновациялық жобалары

Өлшем бірлігі 2016 бірлік 6

Жоспарлы кезеңде 2017 2018 2019 8 10 15

2020 20

саны

3

5

8

12

14

саны

3

7

15

25

35

саны

12

18

20

25

30

4-міндет. Әлемнің жетекші университеттерімен және ғылыми ұйымдарымен халықаралық ынтымақтастықты күшейту Әлемдік деңгейдегі зерттеу университеті ретінде қалыптасу пайымдауын дамыту және іске асыру жолында Университет озық әлемдік практикаға сүйенуді, үздік оқытушылар мен ғалымдарды барынша тарту мүмкіндігін пайдалануды, сондай-ақ әлемдік академиялық және ғылыми қоғамдастықтың белсенді қатысушысы болуды жалғастыратын болады.

Нәтиже көрсеткіші Әлемнің үздік 200 университетінің қатарына кіретін шетелдік әріптес ЖОО қатысуымен әзірленген жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларының үлесі Ғылыми-педагогикалық қызметкерлердің жалпы санына шаққанда шақырылған шетелдік оқытушылар мен зерттеушілердің үлесі Жетекші университеттермен және ғылыми ұйымдармен жасалған ынтымақтастық туралы жаңа меморандумдардың саны

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Өлшем бірлігі %

%

Саны

2016 70 %

Жоспарлы кезеңде 2017 2018 2019 70 % 75 % 75 %

7

9

11

Астана, Үкімет Үйі

«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті босатылатын оқ-дәрілерді, қару-жарақтарды, әскери техниканы, арнайы құралдарды жою (құрту, кәдеге жарату, көму) және өңдеу жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиар болып; 2) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Төтенше жағдайлар комитеті босатылатын оқ-дәрілерді, қару-жарақтарды, әскери техниканы, арнайы құралдарды жою (құрту, кәдеге жарату, көму) және өңдеу жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензия беруді өтініш берушінің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкестігі бөлігінде келісетін мемлекеттік орган болып айқындалсын. 2. «Босатылатын оқ-дәрілерді, қару-жарақтарды, әскери техниканы, арнайы құралдарды жою (құрту, кәдеге жарату, көму) және қайта өңдеу бойынша қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 15 мамырдағы № 489 қаулысының 2-тармагының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 33, 499-құжат) күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2020 75 %

кемін- кемін- кемін- кемін- кемінде 15 де 15 де 15 де 15 де 15 % % % % % 5

№1059

Босатылатын оқ-дәрілерді, қару-жарақтарды, әскери-техниканы, арнайы құралдарды жою (құрту, кәдеге жарату, көму) және өңдеу жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы

13

5-міндет. Интеграцияланған академиялық денсаулық сақтау жүйесін құру Питтсбург Университетінің медицина орталығымен әріптестікте Ұлттық ғылыми онкологиялық орталық құру академиялық денсаулық сақтау жүйесін дамыту жолындағы маңызды оқиға болып табылады. Орталықтағы ерте диагностика мен ерте профилактикалық емдеу адамдардың өмір сүру ұзақтығын ұлғайтуға мүмкіндік береді және елімізде онкологиялық аурулардан болатын өлім көрсеткішін төмендетуге көмектеседі. Бүгінгі таңда Ұлттық медициналық холдингтің бес орталығы медициналық ұйымдар үшін «Алтын стандарт» болып табылатын JCI халықаралық аккредиттеуден (Халықаралық аккредиттеу жөніндегі америкалық бірлескен комиссия) өтті. Медициналық мекемелердің үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық медициналық холдингтің орталықтары белгіленген мерзім ішінде қайта аккредиттеуден өту арқылы өздері алған мәртебелерін растайтын болады.

2015 жылғы 25 желтоқсан

№1060

Астана, Үкімет Үйі

Монтаждауды, реттеуді, жаңғыртуды, орнатуды, пайдалануды, сақтауды, жөндеуді және сервистік қызмет көрсетуді қоса алғанда, оқ-дәрілерді, қару-жарақ пен әскери техниканы, олардың қосалқы бөлшектерін, жиынтықтаушы бұйымдары мен аспаптарын, сондай-ақ оларды өндіруге арналған арнайы материалдар мен жабдықтарды әзірлеу, өндіру, жөндеу, алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті монтаждауды, реттеуді, жаңғыртуды, орнатуды, пайдалануды, сақтауды, жөндеуді және сервистік қызмет көрсетуді қоса алғанда, оқ-дәрілерді, қару-жарақ пен әскери техниканы, олардың қосалқы бөлшектерін, жиынтықтаушы бұйымдары мен аспаптарын, сондай-ақ оларды өндіруге арналған арнайы материалдар мен жабдықтарды әзірлеу, өндіру, жөндеу, алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиар болып айқындалсын. 2. «Монтаждауды, реттеуді, жаңғыртуды, орнатуды, пайдалануды, сақтауды, жөндеуді және сервистік қызмет көрсетуді қоса алғанда, оқ-дәрілерді, қару-жарақ пен әскери техниканы, олардың қосалқы бөлшектерін, жиынтықтаушы бұйымдары мен аспаптарын, сондай-ақ оларды өндіруге арналған арнайы материалдар мен жабдықтарды әзірлеу, өндіру, жөндеу, алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 мамырдағы № 531 қаулысының 2-тармағының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 35, 517-құжат) күші жойылды деп танылсын.

(Соңы 9-бетте).


(Соңы. Басы 8-бетте). 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 25 желтоқсан

№1061

Астана, Үкімет Үйі

«Ұлттық басқарушы холдинг, Ұлттық холдингтер, ұлттық компаниялар және акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде ұлттық басқарушы холдингке, ұлттық холдингке, ұлттық компанияға тиесілі ұйымдар жүзеге асыратын тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алудың үлгі ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 28 мамырдағы № 787 қаулысына өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Ұлттық басқарушы холдинг, ұлттық холдингтер, ұлттық компаниялар және акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде ұлттық басқарушы холдингке, ұлттық холдингке, ұлттық компанияға тиесілі ұйымдар жүзеге асыратын тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алудың үлгі ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 28 мамырдағы № 787 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 27-28, 245-күжат) мынадай өзгеріс пен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ұлттық басқарушы холдинг, ұлттық холдингтер, ұлттық компаниялар және акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде ұлттық басқарушы холдингке, ұлттық холдингке, ұлттық компанияға тиесілі ұйымдар жүзеге асыратын тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алудың үлгі ережесінде: 2-тармақ мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын: «10-1) стратегиялық жоба – ұлттық басқарушы холдинг немесе дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей ұлттық басқарушы холдингке тиесілі ұйымдар айқындайтын, мынадай өлшемшарттарға сай келетін жоба: жоба құны (сметалық және (немесе) бағалау) ағымдағы жылдың басына ұлттық басқарушы холдингтің немесе дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей ұлттық басқарушы холдингке тиесілі ұйымның жеке капиталының жиырма бес пайызынан асады; экспортқа бағдарлануы және/немесе импортты алмастыруы;». 18-тармақтың 29) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «29) инвестициялық стратегиялық жобаларды, сондай-ақ стратегиялық жобаларды іске асыру мақсатында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу;». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 25 желтоқсан

9

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

№1063

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2015 жылғы 25 желтоқсандағы №1063 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң күшi жойылған кейбiр шешiмдерiнiң тiзбесi 1. «Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарын жөндеу мен күтіп ұстауға арналған қаржыландыру нормативтерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 cәуірдегі № 423 қаулысы. 2. «Кемелермен тасымалдауға арналған қауіпті жүктердің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 27 мамырдағы № 517 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 22, 272-құжат). 3. «Техникалық регламенттерді әзірлеу, сараптау, қабылдау, өзгерту және жою ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 20 маусымдағы № 517 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 20, 231-құжат). 4. «Сыртқы экономикалық қызметке катысушылардың (мәлімдеушілердің) фирмаішілік экспорттық бақылау жүйесіне қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1375 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 50, 634-құжат). 5. «Импорттаушылардың (түпкі пайдаланушылардың) кепілдік міндеттемелерін ресімдеу және олардың орындалуын тексеру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 12 наурыздағы № 244 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 14, 129-құжат). 6. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне толықтырулар мен өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 16 қаңтардағы № 13 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін толықтырулар мен өзгерістердің 1-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 1-2, 5-құжат). 7. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне толықтырулар мен өзгерістер енгізу және күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 10 желтоқсандағы № 2071 қаулысының 1-тармағының 1) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 58, 504-құжат). 8. «Тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді сатып алудың жылдық, орта мерзімді, ұзақ мерзімді бағдарламаларын, жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер туралы және кадрлардағы жергілікті қамту жөніндегі міндеттемелердің орындалуы туралы есептерін жасаудың және ұсынудың нысандары мен қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 965 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 52, 497-құжат). 9. «Пайдалы қазбалар қорларының мемлекеттік балансы бойынша мемлекеттік органдарға ақпарат беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 22 желтоқсандағы № 1395 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 6, 75-құжат). 10. «Жер қойнауын пайдалану құқығын беруге арналған конкурс шартына енгізілетін жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде тауарлардағы, жұмыстардағы және көрсетілетін қызметтердегі ең аз жергілікті қамтуды есептеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 27 қаңтардағы № 36 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 15, 179-құжат). 11. «Авиациялық техникаға техникалық қызмет көрсетуді және жөндеуді жүзеге асыратын ұйымдарға қойылатын сертификаттау талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 сәуірдегі № 446 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 35, 418-құжат). 12. «Әуеайлақтың (тікұшақ айлағының) жарамдылығын сертификаттау және сертификат беру қағидасын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 2 шілдедегі № 760 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 45, 606-құжат). 13. «Қазақстан Республикасының азаматтық авиация ұйымдарында авиациялық жанаржағармай материалдары мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың, құюға беруге дайындаудың және олардың сапасына бақылау жүргiзудiң қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 14 шілдедегі № 796 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 46, 627-құжат). 14. «Қазақстан Республикасының азаматтық әуе кемелерінің ұшуға жарамдылығының нормаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 шілдедегі № 859 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 50, 672-құжат). 15. «Қазақстан Республикасының азаматтық әуе кемесінің ұшуға жарамдылығын сертификаттау және сертификат беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 25 тамыздағы № 962 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 52, 728-құжат). 16. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 11 сәуірдегі № 441 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 3-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 42, 563-құжат). 17. «Дәлдігі жоғары спутниктік навигация жүйесі ұлттық операторының спутниктік навигациялық қызметтерді ұйымдастыру және ұсыну қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 мамырдағы № 645 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 51, № 691-құжат). 18. «Инновациялық гранттар берудiң басым бағыттарын айқындау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 18 маусымдағы № 800 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 57, № 783-құжат). 19. «Қазақстан Республикасының аумағында, сондай-ақ ғарыш кеңістігінде ғарыш жүйелерін құру және пайдалану (қолдану) қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 26 маусымдағы № 839 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 58, № 802-құжат). 20. «Жер қойнауын пайдалану құқығын беруге арналған конкурс шартына енгiзiлетiн жер қойнауын пайдалану жөнiндегi операцияларды жүргiзу кезiнде тауарлардағы, жұмыстардағы және көрсетiлетiн қызметтердегi ең аз қазақстандық қамтуды есептеу қағидасын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 27 қаңтардағы № 36 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 7 тамыздағы № 1028 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 65, 925-құжат). 21. «Шет елде инженерлiк-техникалық персоналдың біліктілігін арттыруға, жоғары білікті шетелдік мамандарды тартуға, консалтингтік, жобалық және инжинирингтік ұйымдарды тартуға, басқарушылық және өндiрiстiк технологияларды енгiзуге инновациялық гранттар беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 9 тамыздағы № 1035 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 66, 932-құжат). 22. «Технологияларды сатып алуға, өнеркәсіптік зерттеулер жүргізуге, бастапқы даму кезеңінде жоғары технологиялық өнiм өндiру жөніндегі қызметті қолдауға, шет елдерде және (немесе) өңірлік патенттік ұйымдарда патенттеуге инновациялық гранттар беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 9 тамыздағы № 1036 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 66, 933-құжат). 23. «Технологияларды коммерцияландыруға арналған инновациялық гранттар беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 9 тамыздағы № 1037 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 66, 934-құжат). 24. «Салалық конструкторлық бюролардың жұмыс істеуі қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 10 қыркүйектегі № 1170 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 70, 1013-құжат). 25. «Технологиялық бизнес-инкубациялау қызметтерін көрсету, сондай-ақ мұндай қызметтер құнын айқындау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 20 қыркүйектегі № 1226 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 71, 1044-құжат). 26. «Қазақстан Республикасының аумағында ғарыш зымыран кешендерін құру және пайдалану (қолдану) қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 1 қазандағы № 1249 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 72-73, 1053-құжат). 27. Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Тасымалдаушының әлеуметтік мәні бар қатынастар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыруына байланысты залалдарын субсидиялау ережесін бекіту туралы» 2004 жылғы 11 қарашадағы № 1188 және «Залалдары бюджет қаражаты есебінен субсидиялауға жататын әлеуметтік мәні бар облысаралық қатынастар бойынша темір жолда жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушыларды айқындау жөніндегі ашық тендер негізінде конкурс өткізу қағидасын бекіту туралы» 2011 жылғы 1 тамыздағы № 886 қаулыларына өзгерістер және толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 7 желтоқсандағы № 1560 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 3, 44-құжат). 28. «Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде пайдаланылатын тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің және оларды өндірушілердің тізілімі» мемлекеттік ақпараттық жүйесі арқылы жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 14 ақпандағы № 133 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 16, 278-құжат). 29. «Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 14 ақпандағы № 134 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 16, 279-құжат). 30. «Қазақстан Республикасының автомобиль жолдарын жөндеу мен күтіп ұстауға арналған қаржыландыру нормативтерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 сәуірдегі № 423 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 26 ақпандағы № 183 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 17, 304-құжат). 31. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 19 сәуірдегі № 379 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 2-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 27, 418-құжат). 32. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі № 405 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 1-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 28, 434-құжат). 33. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 мамырдағы № 533 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 35, 518-құжат). 34. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 10 шілдедегі № 706 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 8, 9, 10 және 11-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 40, 603-құжат). 35. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне өзгерiстер енгiзу туралы»

Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 23 шілдедегі № 735 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 39 және 61-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 42, 623-құжат). 36. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Қазақстан Республикасының азаматтық әуе кемелерiнiң ұшуға жарамдылығының нормаларын бекiту туралы» 2011 жылғы 26 шiлдедегi № 859 және «Қазақстан Республикасының әуе кеңiстiгiнде ұшудың негiзгi қағидаларын бекiту туралы» 2012 жылғы 18 қаңтардағы № 103 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 шілдедегі № 752 қаулысы 1 тармағының 1) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 42, 631-құжат). 37. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 11 қарашадағы № 1202 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 63, 873-құжат). 38. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Әуеайлақтың (тiкұшақ айлағының) жарамдылығын сертификаттау және сертификат беру қағидасын бекiту туралы» 2011 жылғы 2 шілдедегі № 760 және «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту және «Жеке және заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 25 қарашадағы № 1257 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 67, 898-құжат). 39. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 20 желтоқсандағы № 1363 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 24, 25, 26, 32 және 33-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 72, 951-құжат). 40. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Қазақстан Республикасының азаматтық әуе кемесiнiң ұшуға жарамдылығын сертификаттау және сертификат беру қағидасын бекіту туралы» 2011 жылғы 25 тамыздағы № 962 және «Азаматтық авиация саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту және «Жеке және заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» 2012 жылғы 13 қыркүйектегі № 1195 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 желтоқсандағы № 1392 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 74, 968-құжат). 41. «Кең таралған пайдалы қазбалары бар, конкурсқа шығарылуға тиісті жер қойнауы учаскелерін қоспағанда, жер қойнауы учаскелерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 желтоқсандағы № 1416 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 74, 981-құжат). 42. «Технологияларды коммерцияландыруға инновациялық гранттар беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 12 ақпандағы № 85 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 5, 55-құжат). 43. «Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, зерттеп-қарау және жөндеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 17 ақпандағы № 95 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 6, 63-құжат). 44. «Көмірсутек шикізатын қоспағанда, жер қойнауын пайдалану саласындағы мемлекеттiк көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 26 ақпандағы № 154 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 12, 107-құжат). 45. «Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлiгi өнеркәсiп және экспорттық бақылау саласында көрсететін мемлекеттiк қызметтер стандарттарын бекiту, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң «Өнiмнiң транзитiне рұқсат беру ережесiн бекiту туралы» 2008 жылғы 11 ақпандағы № 130 және «Импорттаушылардың (түпкі пайдаланушылардың) кепілдік міндеттемелерін ресімдеу және олардың орындалуын тексеру ережесін бекіту туралы» 2008 жылғы 12 наурыздағы № 244 қаулыларына өзгерiстер енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 26 ақпандағы № 155 қаулысының 2-тармағының 2) тармақшасы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 12, 108-құжат). 46. 1-тармақтың 3) тармақшасын қоспағанда, «Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі техникалық реттеу және метрология саласында көрсететін мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 4 наурыздағы № 175 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 14, 121-құжат). 47. 1-тармақтың 2) тармақшасын қоспағанда, «Туризм саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 192 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 15, 133-құжат). 48. «Экспорттаушы 2020» және «Өнімділік 2020» бағдарламалары шеңберінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі көрсететін мемлекеттік қызметтер стандарттарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 20 наурыздағы № 252 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 22, 166-құжат). 49. «Автомобиль көлігі саласында мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 26 наурыздағы № 265 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 24, 175-құжат). 50. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде пайдаланылатын тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің және оларды өндірушілердің тізілімі» мемлекеттік ақпараттық жүйесі арқылы жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу қағидаларын бекіту туралы» 2013 жылғы 14 ақпандағы № 133 және «Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу қағидаларын бекіту туралы» 2013 жылғы 14 ақпандағы № 134 қаулыларына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 31 мамырдағы № 602 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 37, 363-құжат). 51. «Кең таралған пайдалы қазбалары бар, конкурсқа шығарылуға тиісті жер қойнауы учаскелерін қоспағанда, жер қойнауы учаскелерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 желтоқсандағы № 1416 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 30 маусымдағы № 746 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 44, 431-құжат).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 26 желтоқсан

№1072

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру және пайдалану қағидаларын бекіту туралы» 2011 жылғы 1 желтоқсандағы №1420 және «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидаларын бекіту туралы» 2013 жылғы 2 шілдедегі №673 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1) «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру және пайдалану қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы №1420 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., №5, 88-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй беру және пайдалану қағидаларында: 2-тармақ мынадай мазмұндағы 7) тармақшамен толықтырылсын: «7) ведомстволық тұрғын үй қоры - мемлекеттік мекемелердің теңгерімінде тұрған, тұрғынжай комиссиясының шешімі бойынша ротация тәртібімен лауазымға тағайындалатын мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін орындау кезеңінде түру үшін одан әрі жекешелендіру құқығынсыз беруге арналған қызметтік тұрғынжайлар.»; 6-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6-1. Мемлекеттік мекемелердің тұрғын үй қорынан тұрғын жайлар, осы Қағидалардың 6-2 және 6-5-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, осы мекеменің осы елді мекендегі тұрғын үйге мұқтаж қызметкерлерінің пайдалануына беріледі.»; мынадай мазмұндағы 6-5-тармақпен толықтырылсын: «6-5. Ведомстволық тұрғын үй қорынан тұрғынжайлар ауысу тәртібімен лауазымға тағайындалған, осы елді мекендегі тұрғын үйге мұқтаж мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін орындау кезеңіне пайдалануға беріледі.»; 2) «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 шілдедегі №673 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., 14 40, 585-құжат). көрсетілген қаулымен бекітілген Мемлекеттік тұрғын үй қорынан берілетін тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидаларында: 2-тармақта: 7) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «7) қызметтік тұрғын үй – мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан берілетін және өздерінің еңбек қатынастарының сипатына байланысты міндеттерін орындауы кезеңінде, оның ішінде мемлекеттік қызметшілердің ротациясын жүзеге асырған кезде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының халықты жұмыспен қамту туралы заңнамасына сәйкес жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының азаматтарын қоныстандыруға арналған айрықша құқықтық режимі бар тұрғын үй;»; мынадай мазмұндағы 15) тармақшамен толықтырылсын: «15) ведомстволық тұрғын үй қоры - мемлекеттік мекемелердің теңгерімінде тұрған, тұрғын үй комиссиясының шешімі бойынша ауысу тәртібімен лауазымға тағайындалатын мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін орындау кезеңінде түру үшін одан әрі жекешелендіру құқығынсыз беруге арналған қызметтік тұрғын үйлер.»; 4-тармақтың бірінші бөлігінің бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «4. «Тұрғын үй қатынастары туралы» 1997 жылғы 16 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік мекемелердің қызметкерлері мен судьялар, егер олар мемлекеттік қызметте, бюджеттік ұйымдарда, мемлекеттік кәсіпорындарда немесе судья лауазымында (мемлекеттік сайланбалы қызметте болу мерзімін қоса алғанда) кемінде он жыл (жиынтығында) жұмыс істесе, сондай-ақ, егер еңбек қатынастары мынадай негіздер бойынша:»; 10-тармақ мынадай мазмұндағы 8-1) тармақшамен толықтырылсын: «8-1) ауысу тәртібімен лауазымға тағайындалған мемлекеттік қызметшілерге лауазымдық міндеттерін орындау кезеңіне ведомстволық тұрғын үй қорынан берілген;»; 2. Осы қаулы 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 26 қараша

№1105

Астана қаласы

Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қағидаларын және ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметтерін енгізу күнін бекіту туралы «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабы 1-тармағының 8-5) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Мыналар: 1) қоса беріліп отырған ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қағидалары; 2) ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметтерін енгізу күні 2016 жылдың 1 қаңтары болып бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті (Т.Б. Қазанғап): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін Республикалық құқықтық ақпарат орталығына ресми жариялауға оның көшірмелерін баспа және электрондық түрде жіберуді; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернетресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген ісшаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялауға жатады. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушы

А. РАУ.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі __________________ Е. Досаев 2015 жылғы 4 желтоқсан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 26 қарашадағы № 1105 бұйрығымен бекітілген Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Байланыс туралы» 2004 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабы 1-тармағының 8-5) тармақшасына сәйкес әзірленді (бұдан әрі – Заң) және абоненттік нөмірді ұялы

байланыс желілерінде көшіру, абоненттік нөмірлердің орталықтандырылған дерекқорының жұмыс істеу және оның ресурстарына қол жеткізуге рұқсат беру, сондай-ақ абоненттік нөмірлерді көшіруге қатысушылардың арасындағы ұйымдастырушылық-техникалық іс-қимыл мен өзара есептесу тәртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) абоненттік нөмірді көшіру – абоненттің басқа ұялы байланыс операторымен ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы жаңа шарт жасасу кезінде оған ұсынылатын, ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді сақтап қалу және пайдалану бойынша көрсетілетін қызмет; 2) абоненттік нөмірлердің орталықтандырылған дерекқоры (бұдан әрі - АНОДҚ) – осы қағидалар айқындайтын мәліметтерді қоса алғанда, ұялы байланыстың абоненттік нөмірлері туралы ақпаратты қамтитын дерекқорларды басқарудың аппараттық-бағдарламалық кешені; 3) АНОДҚ операторы – АНОДҚ қалыптастыруды, оның жұмыс істеуін, оны қолдап отыруды және дамытуды қамтамасыз ететін және оның ресурстарына қол жеткізуді ұсынатын ұйым; 4) абоненттік нөмірді көшіруге қатысушылар – ұялы және тіркелген байланыс операторлары, абонент және АНОДҚ операторы; 5) абонентті сәйкестендіру картасы – абонентті сәйкестендіретін және абонентке ұялы байланыс операторының қызметтеріне қатынауды қамтамасыз ететін (SIМ/R-UIМ – карта және басқалары) абоненттік құрылғының бір бөлігі болып табылатын микропроцессорлық модульді білдіретін жеке қатынау карточкасы; 6) бағыттау нөмірі (routing number, RN) – ұялы байланыс желілерінде және ортақ пайдаланылатын телекоммуникация желісінде ұялы байланыстың көшірілген абоненттік нөміріне шақырулар жасау үшін қолданылатын адресті ақпарат. Бағыттау нөмірі (routing number, RN) префикстен (бір оналтылық санау жүйесіндегі «D» цифры) және ондық санау жүйесіндегі екі таңбалы ұялы оператор желісінің кодынан тұрады; 7) бастапқы оператор – абонентке бірінші рет абоненттің нөмірін көшіру жүзеге асырылған нөмірлеу ресурсы алғашқы рет берілген ұялы байланыс операторы; 8) донор-оператор (бұдан әрі - донор) – байланыс жүйесінен абоненттік нөмірді көшіру жүзеге асырылатын ұялы байланыс операторы; 9) қысқа мәтіндік хабарлама (SMS, USSD) – белгілі бірізділікпен терілген әріптерден және (немесе) сандардан және (немесе) символдардан тұратын және ұялы байланыс операторы желісінің техникалық мүмкіндіктерімен және абоненттік құрылғымен мүмкін болатын көлемдегі ақпараттық хабарлама; 10) қате көшіру – ұялы байланыс операторларымен абоненттің өтінімісіз абоненттік нөмірді көшіру; 11) реципиент-оператор (бұдан әрі - реципиент) – байланыс желісіне абоненттік нөмірді көшіру жүзеге асырылатын ұялы байланыс операторы; 12) ұялы байланыс қызметтерін көрсетуді тоқтату – шығыс байланысты шектеу; 13) «All Call Query» технологиясы (барлық шақыруларға арналған сұрату) – тасымалданған нөмір туралы ақпарат алу және шақыруды бұдан әрі бағдары бойынша маршруттау үшін шақыруды басатмалаушының жүйесі тасымалданған нөмірлердің операциялық дерекқорына сұрау салуды жүзеге асыратын, ұялы байланыстың тасымалданған абоненттік нөмірлеріне трафик өткізу үшін шақыруларды тікелей маршруттау әдісі. Осы Қағидаларда пайдаланылатын өзге ұғымдар мен анықтамалар Заңға сәйкес қолданылады. 3. Абонентке абоненттік нөмірді көшіру бойынша қызметті ұялы байланыс операторлары өтеусіз негізде көрсетеді. 4. Абоненттік нөмірді көшіру қызметі абонентке күнтізбелік 60 күн ішінде бір реттен жиі көрсетілмейді. 2. Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру тәртібі 5. Абоненттік нөмірді көшіру реципиентке қызмет көрсету орнына абоненттің осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіруге өтінім (бұдан әрі-өтінім) беруі жолымен жүзеге асырылады. 6. Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірлерді көшіруді ұялы байланыс операторлары мына мерзімдерде абоненттің өтінімі негізінде қамтамасыз етеді: 1) жеке тұлға үшін: ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 5 жұмыс сағатына дейін; ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 6 ай өткен соң 2 жұмыс сағатына дейін; ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 12 ай өткен соң 90 минутқа дейін; 2) заңды тұлға үшін: 9 жұмыс сағатына дейін. Бұл ретте мерзімі абонент өтінім берген күнінен және уақытынан бастап есептеледі. Реципиенттің өтінімді қабылдауы реципиенттің жұмыс кестесіне сәйкес жүзеге асырылады. Донордың нөмірді көшіру мүмкіндігін тексеру осы Қағидалардың 15-тармағында көрсетілген мерзімдерде жүзеге асырылады. 7. Абоненттік нөмірді көшіру мынадай шарттар болған кезде жүзеге асырылады: 1) ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіруге өтінімнің дұрыс толтырылуы. Бұл ретте дұрыс толтыру мағынасы өтінімнің дұрыс және анық толтырылуын білдіреді; 2) абоненттің дербес деректерінің дұрыстығы. Бұл ретте оның мағынасы мыналарды білдіреді: донор мен абонент арасында жасалған ұялы байланыс қызметтерін көрсету шартына сәйкес көшіруге арналған өтінімде көрсетілген тұлғаға көшірілетін абоненттік нөмірдің тиесілігін растау (өтініш берушінің деректерін донордағы абонент туралы мәліметтермен сәйкестендіру); 3) абоненттік нөмірді көшіру мүмкіндігін растау – қателікпен көшіру жағдайларын қоспағанда, соңғы көшіру сәтінен бастап кемінде күнтізбелік 60 күн өтті; 4) абоненттік нөмірді көшіруге берілген белсенді өтінімдердің болмауы. 8. Реципиент абоненттің өтінімін дұрыс толтыруын тексереді, осы өтінімді тіркейді және АНОДҚға сұрау салу жібереді. 9. АНОДҚ-ға жіберілетін абоненттік нөмірді көшіруге сұрау салу мынадай мәліметтерді қамтиды: 1) жеке тұлғалар үшін: абоненттік нөмірі; ЖСН және (немесе) жеке басын куәландырушы құжаттың нөмірі; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаның (жеке кәсіпкерлердің) атауы; абоненттік нөмір немесе абоненттік нөмірлер тізбесі; заңды тұлғаның БСН; жеке кәсіпкерлер үшін ЖСН; абоненттік нөмірлерді толығымен немесе ішінара көшіруді таңдау туралы нұсқау. Бұл ретте абоненттік нөмірді толығымен көшіруді таңдау абонент абоненттік нөмірлер тізбесінде көрсеткен барлық абоненттік нөмірлерді көшіруді көздейді. Абоненттік нөмірлердің біреуі бойынша көшіруден бас тартылған жағдайда, өтінім тізбеде көрсетілген барлық абоненттік нөмірлер бойынша толығымен қабылданбаған болып есептеледі. Абоненттік нөмірді ішінара көшіруді таңдау абонент абоненттік нөмірлер тізбесінде көрсеткен абоненттік нөмірлердің донордың көшіруге растауы болған бөлігін ғана көшіруді көздейді. Бұл ретте бір немесе бірнеше абоненттік нөмірлер бойынша бас тарту тізім бойынша донордың көшіруге растауы алынған абоненттік нөмірлерді көшіруден бас тарту болып табылмайды. 10. Реципиенттен абоненттік нөмірді көшіруге сұрау салуды алған кезде АНОДҚ: 1) абонент мәліметтерін дұрыс толтырылуын; 2) осы Қағидалардың 7-тармағы 3) тармақшасының сақталуын; 3) аталған абоненттік нөмірді көшіруге белсенді өтінімдердің болуын тексеруді орындайды. 11. Тексерудің нәтижелері бойынша АНОДҚ абоненттік нөмірді көшіру туралы реципиенттің сұрау салуын растайды немесе келесі жағдайларда реципиентке абоненттік нөмірді көшіруден бас тарту туралы еркін нысанда хабарлама жібереді: 1) өтінімдегі барлық қажетті жолдардың толтырылмағаны; 2) алдыңғы абоненттік нөмірді көшіру жүзеге асырылған мерзімнен 60 күнтізбелік күн өткен жоқ; 3) аталған абоненттік нөмірді көшіруге арналған белсенді өтінім айқындалды. 12. Осы Қағидалардың 10-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген негіздеме бойынша абоненттік нөмірді көшіруден бас тарту туралы АНОДҚ-дан хабарлама алғаннан кейін реципиент дереу кемшіліктерді жояды және сұрау салуды қайтадан АНОДҚ-ға жібереді. Осы Қағидалардың 10-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген негіздемелер бойынша абоненттік нөмірді көшіруден бас тартылған жағдайда, реципиент SMS жіберу жолымен абоненттік нөмірді көшіруден бас тарту туралы абонентті хабарландырады. 13. АНОДҚ-дан абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды растауды алғаннан кейін реципиент абонентпен ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы шарт жасасады және жаңа абонентті сәйкестендіру картасын береді. Реципиент және абонент арасында байланыс қызметтерін көрсету туралы шарт Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 171 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізбесінде № 10999 болып тіркелген) Ұялы байланыс қызметтерін көрсету қағидаларына (бұдан әрі-Ұялы байланыс қызметтерін көрсету қағидалары) сәйкес жасалады. 14. Абоненттік нөмірді көшіру туралы реципиенттің сұрау салуын растаған жағдайда, АНОДҚ абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды донорға жібереді. 15. АНОДҚ-дан сұрау салуды алған кезде донор осы Қағидалардың 7-тармағында көзделген абоненттік нөмірді көшіру шарттарының сақталуына қатысты сұрау салуды тексеруді орындайды. Жеке және заңды тұлғалардың өтінімдері бойынша донордың сұрау салуды қарау мерзімі донордық АНОДҚ-дан сұрау салуды алған сәтінен бастап есептеледі және мыналарды құрайды: 1) жеке тұлға үшін: ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 4 жұмыс сағатына дейін; ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 6 ай өткен соң 60 минутқа дейін; ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қызметі енгізілген күнінен бастап 12 ай өткен соң 30 минутқа дейін; 2) заңды тұлға үшін: 8 жұмыс сағатына дейін. 16. Тексерудің нәтижелері бойынша донор абоненттік нөмірді көшіру туралы реципиенттің сұрау салуын растайды немесе АНОДҚ-ға осы Қағидалардың 15-тармағында көрсетілген негіздемелер бойынша көрсетілген абоненттік нөмірді көшіруден бас тарту туралы еркін нысанда хабарлама жібереді. 17. Абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды растаған жағдайда донор АНОДҚ мен абонентке шығыс байланыс қызметтерін бұғаттауды, көшірілетін абоненттік нөмір бойынша төлемдерді қабылдауды тоқтатуды қамтитын абоненттік нөмірді техникалық көшіруді бастау туралы еркін нысанда хабарлама жібереді. 18. Егер донор абоненттік нөмірді көшіруге сұрау салуды алған сәттен бастап осы Қағидалардың 15-тармағында көрсетілген уақыт ішінде абоненттік нөмірді көшіруді растауы немесе бас тартуы туралы АНОДҚ хабарландырмаса, АНОДҚ абоненттік нөмірді көшіруге сұрау салудың расталғаны туралы реципиентке автоматты түрде хабарлайды. 19. Донордан абоненттік нөмірді көшіруге сұрау салуды растауды алғаннан кейін АНОДҚ абоненттік нөмірді техникалық көшіруді бастау туралы реципиентке хабарлайды. 20. Донордың абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды қарау нәтижелері бойынша реципиент абонентке абоненттік нөмірді көшіруді растау туралы SMS жібереді. Донор осы Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген негіздемелер бойынша абоненттік нөмірді көшіруден бас тартқан жағдайда реципиент бас тарту себебін көрсете отырып, SMS жіберу арқылы абонентті көшіруден бас тарту туралы хабарландырады. 21. АНОДҚ-дан абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды растауды алған сәттен бастап 30 минуттың ішінде реципиент: 1) биллинг жүйелері мен абоненттерді сәйкестендіру дерекқорын қоса алғанда, абоненттік нөмірді өзінің дерекқорына енгізу бойынша қажетті іс-қимылдарды орындайды; 2) АНОДҚ-ға абоненттік нөмірді өз желісінде тіркеу туралы еркін нысанда хабарлама жібереді; 3) SMS жіберу арқылы абонентті ұялы байланыс қызметтерін көрсетуді бастау туралы хабардар етеді. 22. Реципиенттен абоненттік нөмірді тіркеу туралы хабарлама алғаннан кейін АНОДҚ: 1) абоненттік нөмірді көшіру туралы деректерді АНОДҚ-ға енгізеді; 2) донорға абонентті ажырату қажеттігі туралы еркін нысанда хабарлама жібереді; 3) барлық байланыс операторларын көшірілген абоненттік нөмір бойынша бағыттауды өзгерту қажеттілігі туралы хабарландырады. 23. АНОДҚ-дан хабарламаны алған сәттен бастап 30 минуттан кешіктірмей байланыс операторлары көшірілген абоненттік нөмір бойынша бағыттаудағы өзгерістерді орындайды және өз желілерінде бағыттауды өзгерткені туралы АНОДҚ-ға растау жібереді. 24. АНОДҚ-дан хабарламаны алған сәттен бастап 30 минуттан кешіктірмей донор абоненттік нөмірді өз биллиг жүйесінен жоюды, байланыс қызметтерін ажыратуды және абонентті ажыратқаны туралы АНОДҚ-ға еркін нысанда хабарлама жібереді. 25. Донордан абонентті ажыратқаны туралы хабарлама және байланыс операторларынан көшірілген абоненттік нөмір бойынша бағыттауды өзгерту туралы растау алғаннан кейін АНОДҚ донорға абоненттік нөмірді көшірудің сәтті аяқталғаны туралы хабарлама жібереді. 26. Абоненттік нөмірді көшіруді жүзеге асыруға қажетті уақыттың барлық кезеңінде абонент кіріс байланыс қызметтерімен қамтамасыз етіледі. 27. Абоненттік нөмірді көшіру қызметтерінен абоненттің бас тартуы донор абоненттік нөмірді көшіру туралы сұрау салуды растағанға дейін мүмкін. 3. АНОДҚ жұмыс істеуі және оның ресурстарына қол жеткізуге рұқсат беру тәртібі 28. АНОДҚ абоненттік нөмірді көшіруді қамтамасыз ету үшін байланыс операторларымен ұсынылатын қажетті ақпаратты жинау, өңдеу, сақтау мен жіберу процестерін автоматтандыруды және үйлестіруді жүзеге асырады. 29. Көшірілген абоненттік нөмірлер туралы мәліметтерді өзгертуге, көшіру процесіне, абоненттік нөмірді көшіру қызметін көрсетуді уақытша тоқтата тұру мен көшірілген абоненттік нөмірді бастапқы операторына қайтаруға қатысты ақпаратпен алмасу АНОДҚ арқылы жүзеге асырылады. 30. АНОДҚ-дағы ақпаратты және мәліметтерді жинауды, сақтауды, өңдеуді, жіберуді қоса алғанда, АНОДҚ қалыптастыруды, жүргізуді, жұмыс істеуін және сүйемелдеуді, сондай-ақ АНОДҚға қол жеткізуге рұқсат беруді АНОДҚ операторы «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» 2013 жылғы 21 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Дербес деректер туралы заң) талаптарын сақтаумен қамтамасыз етеді. 31. Ұялы байланыстың абоненттік нөмірлері туралы ақпаратты және осы Қағидалардың 9-тармағында белгіленген АНОДҚ-ға енгізілетін басқа мәліметтерді ұялы байланыс операторлары Дербес деректер туралы заңның талаптарын сақтай отырып ұсынады. 32. Байланыс операторларының АНОДҚ-ға қолжетімділігін АНОДҚ операторы байланыс операторлары мен АНОДҚ операторы арасында жасалған шартқа сәйкес қамтамасыз етеді. 33. АНОДҚ-да: 1) басқа ұялы байланыс операторларымен ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы жаңа шарттар (бұдан әрі - жаңа шарттар) жасаған кезде абоненттерде сақталатын көшірілген абоненттік нөмірлер; 2) абоненттік нөмірді көшіру күні мен уақыты; 3) нөмірлеу ресурсының ұялы байланыс операторларына тиесілігін көрсете отырып, ұялы байланыс операторларына белгіленген тәртіппен бөлген нөмірлеу туралы ақпарат сақталады және (немесе) өңделеді. 34. АНОДҚ жұмыс істеуін және сүйемелдеуді қамтамасыз ету мақсатында АНОДҚ операторы мынадай іс-шараларды жүзеге асырады: 1) АНОДҚ тәулік бойы жұмыс істеуін қамтамасыз ету;

2) ұялы байланыс операторларынан келіп түсетін ақпаратты жинау, сақтау және өңдеу; 3) АНОДҚ-дағы ақпаратты қорғауды қамтамасыз ету; 4) байланыс операторларына абоненттік нөмірді көшіруді және дұрыс бағыттауды жүзеге асыру үшін қажетті АНОДҚ қамтылған ақпаратқа қол жеткізуге рұқсат беру. 35. АНОДҚ-дағы ақпаратты қорғау, сондай-ақ оған қол жеткізу Қазақстан Республикасының заңнамасы мен осы Қағидаларда белгіленген талаптарды сақтаумен жүзеге асырылады. 36. АНОДҚ және байланыс операторларының локальдық дерекқорлары арасындағы өзара іс-қимыл IP VPN (меншікті виртуалды желілер) бойынша, ақпараттық жүйелердің WEB, SOAP немесе SFTP интерфейстері арқылы жүзеге асырылады. 4. Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірлерді көшіруге қатысушылардың арасындағы ұйымдастырушылық-техникалық өзара іс-қимыл және өзара есептесу тәртібі 37. Байланыс операторлары: 1) дауыстық шақырулар мен SMS хабарламаларды RN бағыттау нөмірін, Ек елдің кодын және Nұлт ұлттық (мәні бар) телефон нөмірін қамтитын 14 символдан тұратын нөмір форматында бағыттауды: RN + Ек + Nұлт, мұнда RN = КНп + XX, үш символдан тұрады; КНп – он алты цифрдан құрылған, «D» мәні бар, көшірілген нөмірлердің префиксі; XX – ұялы байланыс операторы желісінің екі цифрдан тұратын коды; Ек – дүниежүзілік нөмірлеудің жетінші жиынтық аумағына кіретін елдерге арналған (Қазақстан Республикасы және Ресей Федерациясы) елдің коды, Ек=7; Nұлт = DEF + Х1Х2Х3Х4Х5Х6Х7; DEF – географиялық белгілі аумаққа байланыссыз ұйымдастырылған географиялық анықталмайтын нөмірлеу аумақтарының ұялы байланыс операторларына бөлінетін үш цифрдан тұратын код; Х1Х2Х3Х4Х5Х6Х7 – абоненттің ұялы байланыс желісіндегі жеті цифрдан тұратын нөмірі. 2) өзінің көшірілген нөмірлердің локальдық дерекқорларын пайдаланумен көшірілген абоненттік нөмірге қосылуларды бағыттау кезінде All Call Query технологиясын қолдануды қамтамасыз етеді. 38. Ұялы байланыс операторлары: 1) АНОДҚ операторына осы Қағидалардың 9-тармағының 1) және 2) тармақшаларына сәйкес абоненттік нөмірлер туралы мәліметтерді ұсынуды; 2) көшірілетін абоненттік нөмірлерді өзінің нөмірлеу ресурсына енгізуді және жасалған шарттың қолданыста болу мерзімінде ұялы байланыс қызметтерін көрсету Қағидаларында белгіленген тәртіппен ұялы байланыс қызметтерін көрсетуді; 3) реципиенттің басқа ұялы байланыс операторының желісіне көшіруге жататын абоненттік нөмірді беруін; 4) абоненттік нөмірді көшіруді жүзеге асыру мен өзінің желісінде көшірілген абоненттік нөмір бойынша қызметтерді тиісінше көрсетуге өз желілерінің техникалық дайындығын; 5) пайдаланылатын технологияға, ұялы байланыстың көрсетілетін қызмет түріне, абоненттің байланыс қызметтеріне ақы төлеу әдісіне байланыссыз абоненттік нөмірлерді ұялы байланыс желілерінде көшіруді; 6) абоненттік нөмірлерді ұялы байланыс желілерінде көшіру шарттары туралы халыққа ақпарат беруді. 39. АНОДҚ операторы: 1) АНОДҚ қалыптастыруды, жұмыс істеуі мен сүйемелдеуді және абоненттік нөмірлерді көшіруді жүзеге асыру үшін ұялы байланыс операторларының оның ресурстарына қол жеткізуін; 2) абоненттік нөмірлерді көшіруді жүзеге асыру процесінде орын алатын ұялы байланыс операторлары арасындағы өзара іс-қимылды; 3) көшірілген абоненттік нөмірлер туралы ақпаратты өзектілендіру (деректерді синхрондау) үшін АНОДҚ-ға қосылған байланыс операторларының локальдық дерекқорларымен АНОДҚ өзара іс-қимылын; 4) көшірілген абоненттік нөмірлер туралы ақпаратты АНОДҚ-ға енгізуді (ақпаратты абоненттік нөмірлерді көшіру рәсімі процесінде жаңарту); 5) көшірілген абоненттік нөмірлер туралы деректерді санкцияланбаған қол жеткізуден қорғауды; 6) байланыс операторларын көшірілген абоненттік нөмірге қызмет көрсететін ұялы байланыс операторының ауысуы туралы хабарландыруды қамтамасыз етеді. 40. Абоненттік нөмірлерді көшірген кезде ұялы байланыс операторлары өзара іс-қимылды тек қана АНОДҚ арқылы жүзеге асырады. 41. Ақпаратпен алмасуды қоса алғанда, абоненттік нөмірлерді АНОДҚ-ға көшіру процесі автоматтандырылған режимде жүзеге асырылады. 42. Ұялы байланыс операторлары өз желілерінде абоненттік нөмірдің көшірілуін қамтамасыз ету бойынша барлық шығындарды дербес өтейді және АНОДҚ-дағы ақпаратқа қол жеткізуге рұқсат бергені үшін АНОДҚ операторына ақы төлеуді жүзеге асырады. 43. АНОДҚ жұмыс істеуін және АНОДҚ-ға қолжетімділікті қамтамасыз етудің бағаларын қалыптастыруды АНОДҚ операторы Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 29 желтоқсандағы № 178 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік монополия субъектісі өндіретін және өткізетін тауарларға баға белгілеу қағидаларына сәйкес жүзеге асырады (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10150 болып тіркелген). 44. Байланыс операторларының және АНОДҚ операторының өзара іс-қимыл және өзара есептесу процесі байланыс операторлары мен АНОДҚ операторы арасында жасалған шарттың талаптарымен айқындалады. 45. Абоненттік нөмірді ұялы байланыс желілерінде көшірген кезде абоненттің дербес шотында жұмсалмаған ақшалай қаражаты айқындалған жағдайда, ақшалай қаражатты қайтару абоненттің өтініші негізінде жүргізіледі. 5. Абоненттік нөмірді қайтару тәртібі 46. Абоненттік нөмірді көшіргеннен кейін абонент оны бір жылдан артық қолданбаған жағдайда бұл нөмір бастапқы операторына қайтаруға жатады. Бұл ретте реципиент АНОДҚ-ға абоненттік нөмірді бастапқы операторға қайтару туралы сұрау салу жібереді. 47. АНОДҚ-ға абоненттік нөмірді кері қайтару мүмкіндігін тексереді: 1) нөмірдің реципиентке тиесілігі; 2) белсенді нөмірді көшіру процесінің болуы немесе болмауы; 3) нөмірді кері қайтаруға сұрау салу форматының дұрыс толтырылуы. 48. Сұрау салуды растаған жағдайда АНОДҚ операторларды желідегі конфигурацияның өзгеруі мен бағыттауды өзгерту қажеттілігі туралы хабарландыра отырып, реципиент пен бастапқы операторға нөмірді кері қайтару туралы еркін нысанда хабарлама жібереді. 49. Бастапқы оператор қайтарылған абоненттік нөмірді алғаны туралы реципиентке АНОДҚ арқылы еркін нысанда хабарлайды. 50. Абоненттік нөмірді қателікпен көшірген жағдайда, реципиент АНОДҚ-ға анықталған қателік және абоненттік нөмірді қайтару туралы хабарландыру жібереді. 51. АНОДҚ абоненттік нөмірді қайтару мүмкіндігін, абоненттік нөмірдің донорға тиесілігін, белсенді көшіру процесінің болуын тексереді. Тексеру сәтті орындалған жағдайда, АНОДҚ реципиентке абоненттік нөмірді кері қайтару туралы сұрау салуды растау және донорға қате нөмірді кері қайтару туралы хабарландырулар жібереді. Қате көшіруді кері қайтаруға арналған сұрау салуда қателер анықталған жағдайда, АНОДҚ реципиентке қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді қайтарудан бас тарту туралы хабарлама жібереді. Реципиент қателерді жояды және сұрау салуды қайтадан АНОДҚ-ға жібереді. 52. АНОДҚ-дан қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтару туралы хабарлама алғаннан кейін донор сұрау салуды тексеруді орындайды. Тексеру мерзімі 30 минутты құрайды. 53. Абоненттік нөмірдің қателікпен көшірілуі анықталған жағдайда мұндай абоненттік нөмірді кері қайтару процесіне донор абоненттің жазбаша өтінішінің немесе донордың ақпараттықанықтамалық қызметіне жүгінуі негізінде бастамашылық етеді. 54. Донор қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтару туралы сұрау салуды АНОДҚға жібереді. 55. Қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтаруға сұрау салуды алған кезде АНОДҚ абоненттік нөмірді көшіру мүмкіндігіне қатысты: 1) абонент мәліметтерін толтырылуын; 2) осы абоненттік нөмірді көшіруге белсенді өтінімдердің болуын тексеруді орындайды. 56. Тексеру сәтті орындалған жағдайда, АНОДҚ сұрау салуды алғанын донорға растайды және оны қателікпен көшірілген абоненттік нөмірі бар ұялы байланыс операторына жібереді. 57. Қате көшіруді кері қайтаруға арналған сұрау салуда қателер анықталған жағдайда, АНОДҚ себебін көрсете отырып, донорға қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтарудан бас тарту хабарлама жібереді. 58. АНОДҚ-дан қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтару туралы хабарлама алғаннан кейін ұялы байланыс операторы сұрау салуды тексеруді орындайды, бұл ретте тексеру мерзімі 30 минуттан аспауы тиіс. 59. Қателікпен көшірілген абоненттік нөмірі бар оператор тексерудің нәтижелері бойынша АНОДҚ-ға қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтару процесін бастау немесе себебін көрсете отырып, одан бас тарту туралы растау жібереді. 60. Қателікпен көшірілген абоненттік нөмірі бар оператор 30 минут ішінде қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтаруы немесе бас тартуы туралы АНОДҚ хабарландырмаған жағдайда, АНОДҚ донорға қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтаруды растау туралы автоматты түрде хабарлайды. 61. АНОДҚ-дан қателікпен көшірілген абоненттік нөмірді кері қайтару туралы хабарламаны алған сәттен бастап донор 30 минут ішінде абонентке көрсетілетін қызметті іске қосуды жүргізеді. Көрсетілетін қызметтер сәтті қосылғаннан кейін донор АНОДҚ-ға абоненттік нөмірді іске қосу туралы растау жібереді. 62. АНОДҚ қателікпен көшірілген абоненттік нөмірі болған операторға абоненттік нөмірді іске қосу аяқталғаны және операторларға желідегі бағыттаудың өзгергені туралы хабарлама жібереді. Бұл ретте қателікпен көшірілген абоненттік нөмірі болған оператор 30 минут ішінде абоненттік нөмірді ажыратады. 63. АНОДҚ-дан хабарламаны алған сәттен бастап байланыс операторлары 30 минуттан кешіктірмей көшірілген абоненттік нөмір бойынша бағыттаудағы өзгертулерді орындайды және АНОДҚ-дан хабарламаны алған сәттен бастап 1 сағаттан кешіктірмей АНОДҚ-ға өз желілерінде бағыттауды өзгерткені туралы растау жібереді. 64. Қателікпен көшірілген абоненттік нөмірге көрсетілетін қызметтерді, тарифтік жоспарын, балансын донор қателікпен көшіру орындалған сәттегі қалпына келтіреді. Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіру қағидаларына қосымша Нысан ____________________________ (реципиент-оператордың атауы) ____________________________ (абоненттің Тегі, Аты, Әкесінің аты (болған кезде), тұрғылықты мекенжайы, абоненттің байланыс телефоны) Ұялы байланыс желілерінде абоненттік нөмірді көшіруге өтінім Абоненттік нөмірді мынадай мәліметтердің негізінде ______________________ -дан _____________________ -ға көшіруді сұраймын: (донор-оператордың атауы) (реципиент-оператордың атауы) Абоненттің Тегі, Аты, Әкесінің аты (болған кезде) / ұйымның атауы Жеке басты куәландыратын құжат/тіркеу органы берген заңды тұлғаны тіркеу туралы анықтама ЖСН /БСН Абоненттік нөмір/ абоненттік нөмірлердің тізбесі

Абоненттік нөмірді көшіруден бас тартуға негіздеме болмаған кезде: Донор-оператормен ұялы байланыс қызметтерін көрсету туралы шартты бұзуды сұраймын Көшірілген абоненттік нөмірді тарифтік жоспарына қосуды сұраймын:

___________________ (донор-оператордың атауы) ___________________ (тарифтік жоспардың атауы) ________________________ (тарифтік жоспардың коды)

Абонент толтырады Мен, ________________ (абоненттің Т.А.Ә.А.) абоненттік нөмірді көшіруді жүзеге асыру мақсатында реципиентоператорға, донор-операторға, АНОДҚ операторына «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» 2013 жылғы 21 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес менің дербес деректерімді өңдеуге өз келісімімді беретінімді растаймын.

___________________ (абоненттің қолы)

Заңды тұлға-абонент толтырады Абоненттік нөмірлерді толығымен көшіруді таңдау. НЕМЕСЕ Абоненттік нөмірлерді ішінара көшіруді таңдау.

________

_______

Абоненттің Т.А.Ә.А.

Қолы

Реципиент-оператордың жауапты тұлғасының лауазымы Т.А.Ә.А.

Қолы Күні Ұйым мөрі

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 22 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №12464 болып енгізілді.


10

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 10 қараша

№1061

Астана қаласы

Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 1-тармағының 41-31) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Азаматтық авиация комитеті (Б.К. Сейдахметов): 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернетресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген ісшаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4 Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушы

Ж.ҚАСЫМБЕК.

30 желтоқсан 2015 жыл

4. Қорытынды ережелер 37. Пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар: 1) пайдаланушының өтінімі бойынша; 2) пайдаланушыға жүргізілген тексеру нәтижелері бойынша уәкілетті органның шешімі бойынша енгізіледі. 38. Пайдаланушы уәкілетті органға Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге өтінімді жібереді. 39. Пайдаланушы атауының, оның мәртебесінің, ведомстволық тиесілігінің өзгеруі (егер олар сертификаттау талаптарына сәйкессіздіктерге әкеп соқтырмайтын болса), әуе кемелерін пайдалануды тоқтатқан жағдайда, пайдаланушы сертификатына және пайдалану ерекшеліктеріне тиісті өзгерістер енгізіледі. Өзгерістерді енгізу мерзімі өтінімді алған сәттен бастап он жұмыс күнін құрайды. 40. Пайдаланушы пайдаланғанмен бір типтегі әуе кемелерін меншікке, экипажсыз жалға алған жағдайда, уәкілетті орган өтінімді алған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде: 1) ұсынылған құжаттарды қарайды; 2) әуе кемесін тексеруді жүргізеді, оның нәтижелері бойынша пайдаланушының пайдалану ерекшеліктеріне тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі. 41. Пайдаланушы бұрын өзі пайдаланбаған басқа типтегі әуе кемелерін меншікке, экипажсыз жалға алған жағдайда, уәкілетті орган өтінімді алған сәттен бастап отыз жұмыс күні ішінде: 1) ұсынылған құжаттарды қарайды; 2) нәтижелері бойынша пайдаланушының пайдалану ерекшеліктеріне тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін бөлігінде пайдаланушыға тексеруді жүргізеді. 42. Егер: 1) осы сертификаттық талаптарға сәйкессіздікті әкелетін болса; 2) өтініш беруші ұсынған құжаттар Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес Пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге арналған құжаттардың тізбесіне сәйкес келмесе; 3) мәлімделген әуе кемесі басқа пайдаланушының сертификаты немесе куәлігінің пайдалану ерекшеліктеріне енгізілсе, мәлімделген әуе кемесін пайдаланушы сертификатының пайдалану ерекшеліктеріне енгізуден бас тарту жүргізіледі. 43. Уәкілетті орган мәлімделген әуе кемесін пайдаланушы сертификатына енгізуден бас тартқан жағдайда, өтініш берушіге өтінімді алған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде жазбаша түрде дәлелді бас тарту беріледі. Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 1-қосымша Нысан Пайдаланушы сертификатын алу үшін өтінім Алғаш рет беру / кезекті беру (керегінің астын сызу)

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрінің міндетін атқарушы _________________ М. Құсайынов 2015 жылғы «25» қараша Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 10 қарашадағы № 1061 бұйрығымен бекітілген Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» 2010 жылғы 15 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Заң), Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1992 жылғы 2 шілдедегі қаулысымен ратификацияланған Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның 6-қосымшасы талаптарына сәйкес әзірленді. 2. Қағидалар жолаушыларды, багажды, жүкті және почта жөнелтілімдерін коммерциялық тасымалдауды (әуе тасымалдары) жүзеге асыратын авиакомпаниялардың азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау, оларға сертификат (бұдан әрі - пайдаланушы сертификаты) беру, оны тоқтата тұру және қайтарып алу тәртібін айқындайды. 3. Пайдаланушы сертификаты қолданылу саласы мен мерзімі көрсетіліп, екі жыл мерзімге беріледі және басқа тұлғаға беруге жатпайды. 4. Халықаралық коммерциялық тасымалдау құқығын беретін пайдаланушы сертификатын алғаш рет алған авиакомпания Халықаралық азаматтық авиация ұйымында (бұдан әрі - ИКАО) тіркеледі. Авиакомпанияға үш әріптік код пен телефонның шартты түрде шақыру белгісі беріледі. Тіркеу азаматтық авиация саласындағы уәкілетті органның (бұдан әрі - уәкілетті орган) ИКАО жіберілетін сұрауы арқылы жүзеге асырылады. 5. Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау үшін «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Кодексінің 476-3-бабы 2-тармағымен айқындалатын тәртіпте және мөлшерде алым алынады. 6. Сертификаттау мынадай тәртіпте жүзеге асырылады: 1) өтiнiмдi беру алдындағы кезең; 2) өтініш берушінің уәкілетті органға құжаттармен бірге өтінім беруі; 3) құжаттаманы бағалау және шешім қабылдау; 4) уәкілетті органның өтініш берушіге сертификаттық тексеру жүргізуі; 5) шешім қабылдау және пайдаланушы сертификатын беру (беруден бас тарту). 7. Сертификаттау мен пайдаланушы сертификатын берудің жалпы мерзімі – өтінім берілген сәттен бастап күнтізбелік тоқсан күн. 8. Қағидаларда мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады: 1) азаматтық әуе кемелерiн пайдаланушының сертификаты – уәкiлеттi орган берген, сертификаттау талаптарына және Қағидаларға сәйкестiгiн куәландыратын құжат; 2) өтінім – өтініш берушінің азаматтық әуе кемелерін пайдаланушының сертификатын алу үшін уәкілетті органға жазбаша жүгінуі (бұдан әрі - өтінім); 3) өтініш беруші – азаматтық әуе кемелерін пайдаланушының сертификатын алу үшін уәкілетті органға жүгінген Қазақстан Республикасының жеке немесе заңды тұлғасы; 4) сертификаттық талаптар – «Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыларға қойылатын сертификаттық талаптарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 153 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11459 болып тіркелген) әуе тасымалдарын, авиациялық жұмыстарды жүзеге асыратын азаматтық әуе кемелерінің пайдаланушыларына қойылатын талаптар; 5) сертификаттық тексеру – уәкілетті орган жүзеге асыратын өтініш берушінің құралдарын, жабдықтарын, пайдалану рәсімдерін, технологиялық процестерін, құжаттамасын, ұйымдық құрылымын, әкімшілік, ұшу және жер бетіндегі персоналының құзыретін сертификаттық талаптарға сәйкестігіне және сәйкессіздіктер бар болған кезде – уәкілетті орган бекіткен түзету іс-қимылдарының жоспарын (бұдан әрі - түзету іс-қимылдарының жоспары) орындауға (қолдануға) тексеру. 2. Сертификаттауды жүргізу тәртібі 1-параграф. Өтiнiмдi беру алдындағы кезең 9. Өтiнiмдi беру алдындағы кезең өтініш берушінің уәкілетті органға пайдаланушының сертификатын алу ниеті туралы алдын ала жүгінуін қарастырады, онда оған ұшулардың рұқсат етілген түріне, өтінімді қарастырған кезде қолданылатын рәсімдерге және өтініш беруші ұсынатын мәліметтерге қатысты толыққанды ақпарат беріледі. Өз кезегінде, өтiнiш беруші алдын ала бағалау үшін пайдалануға жоспарланатын әуе кемелерінің түріне, оның ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қаржы-экономикалық жағдайына және ұсынылатын тасымалдауларға сәйкес келетін маршруттардың құрылымына, тасымалдаулардың жоспарланатын рентабельдiгiне, бiлiктi персоналдың бар болуына, қажеттiлiктерге немесе сұранысқа ие және қоғам мүдделеріне жауап беретін қызмет көрсетудің деңгейіне қатысты ақпаратты ұсынады. 10. Алдын ала бағалау нәтижелері бойынша оң немесе теріс қорытынды туралы уәкілетті орган жүгінген күннен бастап он жұмыс күні ішінде өтініш берушіге хабардар етеді. Оң қорытынды пайдаланушыны сертификаттауға дайындауды бастау үшін негіз болып табылады. 2-параграф. Өтінімді және құжаттарды беру 11. Өтініш беруші ұшуларды орындауды бастаудың жоспарланған күніне дейін күнтізбелік тоқсан күн бұрын Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша пайдаланушы сертификатын алу үшін өтінімді уәкілетті органға жібереді. 12. Өтінімге Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес Пайдаланушы сертификатын алуға өтінімге қоса берілетін құжаттардың тізбесіне сәйкес құжаттар қоса беріледі. 13. Кезекті пайдаланушы сертификатын алу үшін өтініш беруші Қағидалардың 11 және 12-тармақтарында көрсетілген өзгерістер болған және/немесе толықтырулар енгізілген құжаттармен бірге өтінімді береді. 3-параграф. Құжаттаманы бағалау және шешім қабылдау 14. Уәкілетті орган ұсынылған құжаттарды қарайды, олар бойынша Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес «Пайдаланушы сертификатын алуға арналған өтінім бойынша шешім» нысан бойынша тиісті шешім қабылдайды. Қараудың барынша ұзақ мерзімі – жиырма жұмыс күні, өтінім мен қоса берілген құжаттар Қағидалардың талаптарына сәйкессіздіктер анықталған жағдайда өтініш берушіге анықталған сәйкессіздіктерді жою мүмкіндігі беріледі, бұл ретте жою мерзімі он жұмыс күніне белгіленеді. 15. Қағидалардың 14-тармағымен белгіленген мерзімде өтініш беруші анықталған сәйкессіздіктерді жоймаған жағдайда, өтініш берушіге бас тарту себептері көрсетіліп, өтінімді қараудан бас тарту туралы шешім жіберіледі. 16. Өтінім мен құжаттар Қағидалардың талаптарына сәйкес келген жағдайда, уәкілетті органмен өтініш берушіге сертификаттық тексеру кезеңіне көшу туралы шешім жіберіледі және оны өткізу үшін Комиссия (бұдан әрі - Комиссия) құрылады. 4-параграф. Сертификаттық тексеруді өткізу 17. Сертификаттық тексеру мемлекеттік авиация инспекторлары үшін уәкілетті орган әзірлеген нұсқамалық материалды пайдалана отырып, пайдаланушының белгіленген сертификаттау талаптарына сәйкестігіне, оның ішінде ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін оның қаржы-экономикалық жағдайына жүзеге асырылады. 18. Ұшу және жер бетіндегі қызметтерді тексеру қойылған міндеттерді шешу үшін авиация персоналының, жердегі құралдардың және жабдықтардың дайындық дәрежесін айқындау мақсатында жүргізіледі. Бұл ретте ғимараттар мен құрылыстардың тиісінше жабдықталғаны және олардың тікелей мақсаты бойынша пайдаланылуы тексеріліп, расталады. 19. Пайдаланушы сертификатын алғаш рет алған кезде өтініш берушіні сертификаттық тексеру мыналарды қосымша қамтиды: өтініш берушінің ұшуларға басшылық ету жүйесін көрсету, суға мәжбүрлі қонуды көрсетуге еліктеу, авариялық көшіруді көрсету. 20. Сертификаттық тексеру нәтижелері бойынша Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша екі данада Сертификаттық тексеру актісі (бұдан әрі - Акт) жасалынады, онда өтініш беруші объектілерінің нақты жай-күйі, қорытындылар, ұсынымдар мен пайдаланушының сертификатын беру мүмкіндігі немесе мүмкін еместігі туралы қорытынды көрсетіледі. Актіге Комиссияның мүшелері қол қояды және танысу үшін өтініш берушіге беріледі. 21. Сертификаттық тексеруді жүргізу кезінде сәйкессіздіктер анықталған жағдайда, өтініш беруші Актіге қол қойылған күннен бастап он жұмыс күні ішінде уәкілетті органға бекіту үшін оларды жою бойынша түзету әрекеттерінің жоспарын ұсынады. Сертификаттық талаптарға сәйкессіздіктерді жойғаннан кейін өтініш беруші уәкілетті органға тексеру үшін растаушы құжаттаманы қоса бере отырып, түзету іс-қимылдарының жоспарында белгіленген мерзімдерде түзету әрекеттерінің орындалуы туралы анықтаманы ұсынады. 22. Пайдаланушы сертификаттау талаптарына сай болған жағдайда, уәкілетті орган пайдаланушы сертификатын беру туралы шешім қабылдайды. 5-параграф. Шешім қабылдау және пайдаланушы сертификатын беру (беруден бас тарту) 23. Пайдаланушы сертификатын беру үшін пайдаланушы сертификатын беру мүмкіндігі туралы қорытындымен Комиссия жасаған Сертификаттық тексеру актісі негіз болып табылады. Уәкілетті орган сертификат беру туралы шешім қабылданған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша пайдаланушы сертификатын және пайдалану ерекшеліктерін ресімдеуді және беруді жүргізеді. 24. Уәкiлеттi органның басшысының немесе оны алмастырушы тұлғаның қолымен және уәкілетті органның мөрімен расталған пайдаланушы сертификатының көшiрмесi және онымен байланысты пайдалану ерекшеліктерінің көшірмелері әуе кемесінің бортында болады. 25. Егер: 1) өтініш беруші ұсынған құжаттар топтамасы Қағидалардың 11 және 12-тармақтарының талаптарына сәйкес келмесе; 2) өтініш берушінің қызметі сертификаттық талаптарға сәйкес келмесе; 3) өтініш берушіге қатысты қызметтердің осы түрлерін көрсетуге тыйым салатын сот шешімі болса, пайдаланушы сертификатын беруден бас тарту жүргізіледі. 26. Пайдаланушы сертификатын беруден бас тарту туралы шешім қабылданған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде уәкілетті орган өтініш берушіге жазбаша түрде дәлелді бас тартуды жібереді. 27. Пайдаланушы сертификатта белгіленген пайдалану талаптары мен шектеулерді сақтайды. 3. Пайдаланушы сертификатын тоқтата тұру және қайтарып алу тәртібі 28. Уәкілетті орган: 1) пайдаланушы сертификаттық талаптар мен шектеулерді сақтамаған; 2) Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлері туралы заңдарының талаптарына сәйкес сақтандыру қамтамасыз етілмеген; 3) инспекциялық тексеру кезінде, оның ішінде шетел мемлекеттерде белгіленген бірінші деңгейдегі немесе ұшулардың қауіпсіздігіне әсер ететін бұзушылықтар анықталған; 4) пайдаланушы жазбаша өтініш берген жағдайда, пайдаланушы сертификатының қолданылуын тоқтата тұрады. 29. Инспекторлық ұйғарымның белгіленген мерзімде орындалмауы сертификаттың қолданылуын тоқтата тұру немесе қайтарып алу үшін негіз болып табылады. 30. Пайдаланушы коммерциялық әуе тасымалдарын алты айдан астам мерзімге тоқтатқан жағдайда, уәкілетті орган пайдаланушы сертификатын қайтарып алады. Уәкілетті орган көрсетілген мерзім басталғанға дейін отыз жұмыс күні бұрын пайдаланушыға сертификатты кері қайтарып алу мүмкіндігі туралы хабарлайды. 31. Қағидалардың 28-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда, уәкілетті орган пайдаланушының анықталған бұзушылықтарды жою сәтіне дейін тоқтата тұру себептерін көрсете отырып, пайдаланушы сертификатының қолданылуын тоқтата тұрады. Инспекторлық ұйғарым берілген немесе тексеру нәтижелері туралы актімен танысқан күннен бастап он жұмыс күндік ішінде пайдаланушы уәкілетті органға бұзушылықтарды жою бойынша түзету әрекеттерінің жоспарын және бұзушылықтар жойылғаннан кейін жоспармен белгіленген мерзімдерде растайтын құжаттаманы қоса бере отырып, түзету әрекеттерінің орындалуы туралы анықтаманы ұсынады. Егер пайдаланушы жоспарда белгіленген мерзімдерде пайдаланушы сертификатының қолданылуын тоқтата тұруға душар еткізген анықталған бұзушылықтарды жоймаса, уәкілетті орган пайдаланушы сертификатын қайтарып алады. Пайдаланушы сертификатының қолданылуын тоқтату Қағидалардың 28-тармағында көрсетілген барлық жағдайларда, алты айдан аспайтын мерзімде жүзеге асырылады, одан кейін уәкiлеттi орган пайдаланушының сертификатын кері қайтарып алады. 32. Пайдаланушы сертификатының қолданылуы тоқтатылған жағдайда уәкілетті орган тарапынан оны қайта жаңарту пайдаланушы түзету әрекеттері жоспарының жоспарда белгіленген мерзімдерде орындалуы туралы анықтаманы бергеннен кейін ғана растайтын құжаттаманы қоса берумен және пайдаланушыны уәкілетті орган тексергеннен кейін жүзеге асырылады. 33. Уәкілетті орган пайдаланушы сертификатының қолданылуын қайта қалпына келтіру немесе қайта қалпына келтіруден бас тарту туралы шешімді тексеру аяқталған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде пайдаланушыға жазбаша нысанда хабарлайды. 34. Пайдаланушы сертификатының қолданылуы тоқтатыла тұрған немесе ол қайтарып алынған жағдайда, уәкілетті орган қабылданған шешім туралы пайдаланушыға және әуе қозғалысына қызмет көрсету органына дереу хабарлайды. 35. Пайдаланушы сертификаты қайтарып алынған жағдайда, пайдаланушы сертификаттың түпнұсқасын уәкілетті органға дереу қайтарады. 36. Уәкілетті орган қайтарып алу туралы шешім қабылданған сәттен бастап он жұмыс күні ішінде бұл туралы ИКАО хабарлайды (халықаралық әуе тасымалдарын жүзеге асыратын пайдаланушы үшін).

1. Жалпы ақпарат 1. Компанияның ресми атауы және саудадағы атауы (егер өзгеше болса): 1) № ________________________________________ ПС өтініш беруші; 2) пайдаланушы «_____________________________________________»; 3) телефон, факс: ______________________________________________; 4) электрондық поштасының мекенжайы: __________________________. 2. Заңды мекенжайы, телефоны және факсы: ______________________. 3. Қызметтік қосымша мекенжайы: _______________________________. 4. Жұмысты бастайтын болжамды күні: ____________________________. 5. Бастапқы сертификаттау кезінде, ұшу-пайдалану агенттігі үшін сұралатын шартты белгілер. 6. ИКАО/ИАТА коды (3 әріптік/2 әріптік, бар болса): ________________________________________/__________________________. 7. Басшылар мен негізгі қызметкерлер. Лауазымы

Т.А.Ә.А.

1 1) Пайдаланушының басшысы 2) Ұшу қауіпсіздігі жөніндегі қызмет басшысы немесе тағайындалған жауапты тұлға 3) Ұшу қызметінің басшысы 4) Ұшуға жарамдылықты қолдау жөніндегі басшысы 5) Жер үсті қызмет көрсету жөніндегі басшы немесе тағайындалған жауапты тұлға 6) Персоналды даярлау жөніндегі қызметтің басшысы немесе тағайындалған жауапты тұлға 7) Авиациялық қауіпсіздік қызметінің басшысы немесе тағайындалған жауапты тұлға 8) Бортсеріктер қызметінің басшысы (жолаушыларды тасымалдауды жүзеге асыратын пайдаланушылар үшін) 9) Сапаны бақылау қызметінің басшысы немесе тағайындалған жауапты тұлға

2

Телефоны, факсы, электрондық поштасы 3

__________________________ 20__ жылғы «___» ______ № ________________ (уәкілетті органның атауы) бұйрығына сәйкес мынадай құрамдағы Комиссия: Төраға: ____________________________________________________________ (Т.А.Ә.А., лауазымы) Комиссия мүшелері: __________________________________________________ (Т.А.Ә.А., лауазымы) __________________________________________________ (Т.А.Ә.А., лауазымы) __________________________________________________ (Т.А.Ә.А., лауазымы) өтініш беруші _______________________________________________________ (заңды тұлғаның атауы) Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыға қойылатын сертификаттау талаптарына сәйкестігіне сертификаттық тексеру жүргізді. Қорытындының мәтіні:__________________________________________ Төраға: _________________________________ _________________________ (Т.А.Ә.А.) (қолы) Комиссия мүшелері: ______________________ _________________________ (Т.А.Ә.А.) (қолы) Актімен таныстым: Жауапты тұлға: ________________________ ________________________ (Т.А.Ә.А.) (қолы) Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 5-қосымша Нысан Пайдаланушы сертификаты және пайдалану ерекшеліктері Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы ПАЙДАЛАНУШЫ СЕРТИФИКАТЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Уәкілетті органның атауы ПС Пайдаланушының атауы Пайдаланудағы жедел байланыс: KZ-01/001 ТЖА (коммерциялық атауы) Жедел басшылықпен дереу байҚолданылу мерзімінің Пайдаланушының мекенжайы: ланысуға мүмкіндік беретін байаяқталу күні: Телефон: ланыс ақпараты ______________ Факс: көрсетілген. E-mail: Осы сертификат ___________________ қоса беріліп отырған пайдалану ерекшеліктерінде айқындалғандай. Ұшуды орындау жөніндегі нұсқауға және Қазақстан Республикасы азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына сәйкес коммерциялық әуе тасымалдарын жүзеге асыру құқығы берілгенін куәландырады. Берілген күні: Лауазымы: Т.А.Ә.А. және қолы: МО Уәкілетті органның атауы

А бөлігі - Жалпы ережелер 1. Осы пайдалану ерекшеліктері Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы ____________ № _______ бұйрығымен бекітілген Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына және Халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияға (Чикаго, 1944 ж.) 6-қосымшаға (I бөлім) сәйкес беріледі. 2. Пайдаланушы «________» ұшуды орындауға даярланған. 3. Пайдаланушы «________» коммерциялық әуе тасымалдарын орындау үшін мынадай өндірушілер мен модельдердің әуе кемелерін пайдалануға рұқсат етіледі: Ішкі және (немесе) халықаралық әуе желілерінде ұшу үшін:

3. Әуе кемелері мен болжамды ұшулар аудандары туралы ақпарат 10. Әуе кемелері туралы мәліметтер (меншікті, жалға алынған): 1) Түрі, моделі және версиясы бойынша әуе кемелерінің саны, сондай-ақ ұлттық айырым және тіркеу белгілері; 2) Жолаушы креслоларының саны және/немесе пайдалы жүктелуі (кг., тонна); 3) Әуе кемесінің рұқсат етілген ең ауыр ұшып көтерілу салмағы (MTOW). 11. Әуе кемесін (кемелерін) жалға алу туралы келісімдердің деректері, келісім мерзімі, әуе кемелерін иеленушінің атауы мен заңды мекенжайы: __________________________________________________________________ . 12. Ұшудың болжамды ауданы (аудандары): Кариб өңірі (CAR), Африка және Үнді мұхиты өңірі (AFI), Еуропа өңірі (EUR), Таяу Шығыс және Азия өңірі (MID/ASIA), Солтүстік Америка өңірі (NAM), Солтүстік Атлант өңірі (NAT), Тынық мұхиты өңірі (PAC), Оңтүстік Америка өңірі (SAM) (керегінің астын сызу). 4. Пайдалану ерекшеліктерінің жобасы 13. Пайдаланушы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес «Пайдаланушы сертификаты және пайдалану ерекшеліктері» нысан бойынша құрастырылған, пайдалану ерекшеліктері жобасын ұсынады, оларда ұшу/жұмыстар түрлері көрсетіледі: 1) тұрақты/тұрақты емес коммерциялық әуе тасымалдары; 2) жолаушылар; 3) жүк; 4) өзгелері (авиациялық жұмыстар). 14. Пайдалану ерекшеліктерінің жобасы арнайы рұқсаттарды/ мақұлдауларды (әр әуе кемесіне толтырылады) қамтиды: 1) Көріну қашықтығы (RVR) (метр); 2) Шешім қабылдаудың қатысты биіктігі DH (метр/фут); 3) Көрініс шектеулі болғанда ұшып көтерілу LVTO RVR (метр); 4) Кеңейтілген пайдалану мүмкіндіктері; 5) Ең төменгі навигациялық сипаттамаларға қойылатын талаптар MNPS; 6) Аймақтық дәл навигация P-RNAV (Precision RNAV); 7) Аймақтық базалық навигация B-RNAV (Basic RNAV); 8) Талап етілетін навигациялық сипаттамалар (RNP); 9) Тігінен эшелондаудың қысқартылған минимумы (RVSM); 10) Әуе қозғалысы туралы ақпарат беру және соқтығысудың алдын алу жүйесі (TCAS); 11) Жерге жақындау туралы сигнал берудің электрондық жүйесі (EGPWS); 12) Жаһандық навигациялық спутниктік жүйе (GNSS); 13) Қашықтан әрекет ететін навигациялық жүйелер (LRNS); 14) Жан-жаққа бағытталған АЖЖ-радиомаяк (VOR); 15) Инерциялық тірек блогы (инерциялық өлшегіш)/Инерциялық тірек жүйесі (IRU/IRS); 16) Қашықтықты өлшеу жабдығы (DME); 17) Электронды ұшу құжаттамасы (EFB); 18) Қауіпті жүктер; 19) Қосалқы әуеайлаққа кететін уақыт ұлғайтылған ұшуды орындау (EDTO): шекті уақыт _____ (минут), қашықтық ______ (теңіз милі NM); 20) Қосалқы әуеайлаққа кететін уақыт ұлғайтылмаған ұшуды орындау (non-EDTO) ______ (минут); 21) Қосалқы әуеайлаққа дейін ұшатын ең көп уақыт ________ (минут); 22) Тұрған жерін айқындаудың жаһандық жүйесі бойынша қонуға бет алу (GPS Approach) (қолданылатынының астын сызу, қажет болған жағдайда толтыру). Арнайы шектеулер: ____________________________________. 5. Авиациялық персоналдың даярлығы туралы ақпарат 15. Персоналдың ұсынылатын даярлығы (ұшу персоналына арналған пилотаждық тренажерлар және/немесе кабина персоналына арналған тренажерлық қондырғылар): 16. Пайдаланушы сертификатын алуға өтініш беру ниетін растау. Күні:

Т.А.Ә.А. және лауазымы:

17. Уәкілетті орган енгізетін мәліметтер: Өтініш пен құжаттардың келіп түскен күні: Тіркеу нөмірі: Жауапты лауазымды тұлға:

Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 2-қосымша Пайдаланушы сертификатын алуға өтінімге қоса берілетін құжаттардың тізбесі 1. Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау үшін алымның төленгенін растайтын құжат. 2. Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәліктің* көшірмесі немесе анықтама; Ескертпе: *«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актiлерiне заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкiлдiктердi есептік тіркеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2012 жылғы 24 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы қолданысқа енгізілгенге дейін берілген заңды тұлғаны (филиалды, өкілдікті) мемлекеттік (есептік) тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәлік заңды тұлғаның қызметі тоқтатылғанға дейін жарамды болып табылады. 3. Пайдаланушының бірінші басшысы қол қойған, қызметтің сертификаттық талаптарға, Нұсқаулардың ережелеріне сәйкестігі туралы декларация және осы сәйкестікті тұрақты қолдау міндеттемесі. 4. Өтініш беруші жарғысының және құрылтай шартының көшірмелері. 5. Өтініш берушінің ақпараты, ол мыналарды қамтиды: 1) өтініш берушінің негізгі деректері мен құрылтайшылары; 2) жоспарланатын коммерциялық әуе тасымалдарының / жұмыстарының түрлері; 3) ұшу жұмысын ұйымдастыру; 4) ұшуға жарамдылықты қолдау жүйесі; 5) ұшуды қамтамасыз ету; 6) ұшу персоналы мен техникалық персоналдың әзірлігі; 7) техникалық қызмет көрсету объектілерінің әзірлігі; 8) әуе кемелерінің әзірлігі; 9) авариялық эвакуацияны көрсету және демонстрациялық ұшуды өткізу жоспары. 6. Ұйымдық құрылымы, басқару құрылымы мен қызметі, Т.А.Ә.А., білімі, біліктілігі және жұмыс тәжірибесі көрсетілген жауапты тұлғалар. 7. Мынадай басшылардың және/немесе жауапты тұлғалардың тағайындалуын растайтын құжаттар: ұшу қауіпсіздігі бойынша қызмет; ұшу қызметі; ұшуға жарамдылықты қолдау бойынша қызмет; жер үсті қамтамасыз ету бойынша; персоналды даярлау бойынша; авиациялық қауіпсіздік бойынша; бортсеріктер қызметі (бар болса); сапаны бақылау бойынша. 8. Түрі, моделі, сериясы, ұлттық және тіркеу белгілері көрсетілген әуе кемелерінің тізімі. 9. Авиациялық персонал бойынша ақпарат. 10. Ұшуды жүргізу бойынша нұсқау. 11. Сертификатталған ең ауыр ұшып көтерілу салмағы 5700 кг. жоғары әуе кемелерін пайдаланатын пайдаланушылар үшін ұшу қауіпсіздігін басқару бойынша нұсқау. 12. Техникалық қызмет көрсетуді реттеу бойынша пайдаланушының нұсқауы. 13. Әуе кемелеріне техникалық қызмет көрсету бойынша бағдарлама (регламент). 14. Қазақстан Республикасының сақтандырудың міндетті түрлері туралы заңдарына сәйкес пайдаланушыны оның қызметкерлерінің алдында міндетті сақтандырудың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру полистерінің көшірмелері. 15. Пайдаланушының басшысы бекітетін әуе кемелерін бояу үлгілері мен мәтіндік сипаттамасы. 16. Пайдаланушының авиациялық қауіпсіздік бағдарламасы; 17. Ұшуды жер үстінде қамтамасыз ету бойынша ақпарат; 18. Жұмыс түрлері көрсетілген сыртқы ұйымдармен техникалық қызмет көрсетуге жасалған шарттардың тізбесі. 19. Сыртқы ұйымдармен ұшуға жарамдылықты қолдауға жасалған шарттардың көшірмелері. Жоғарыда көрсетілген құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің қолымен және мөрімен куәландырылады. Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 3-қосымша Нысан Пайдаланушы сертификатын алуға арналған өтінім бойынша шешім 20__ жылғы «___» __________ № _____ ___________________________________________________________________ (өтініш берушінің атауы) коммерциялық әуе тасымалдарын жүзеге асыруға азаматтық әуе кемелерін пайдаланушы сертификатын алуға арналған өтінімін қарап, сіз ұсынған құжаттар Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына сәйкес (сәйкес емес) (құжаттар сәйкес келмеген жағдайда сәйкессіздік тармағы/тармақтары көрсетіледі) келетінін хабарлаймыз. Сертификаттық тексеру кезеңіне көшу туралы хабарлаймыз (сәйкес болған кезде). МО

Сертификаттық тексеру акті

Пайдалану ерекшеліктері (пайдаланудағы талаптар мен шектеулер)

2. Техникалық қызмет көрсету және өтініш беруші тасымалдарының түрлері 8. Пайдаланушы: техникалық қызмет көрсетуді өз бетімен жүзеге асыруды/техникалық қызмет көрсетуді шарттар негізінде орындауды жоспарлап отыр (керегінің астын сызу). 9. Тасымалдаудың ұсынылған түрлері: жолаушылар және жүк/жүк/пошта жөнелтілімдері (керегінің астын сызу).

Қолы:

Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 4-қосымша Нысан

Уәкілетті органның лауазымды тұлғасы не ол уәкілеттік берген тұлға ___________________ ____________________ (Т.А.Ә.А.) (қолы)

Өндіруші

Моделі

1

2

Барынша жүк көтерімділігі мен жолаушы сыйымдылығы 3

1-бағанда әуе кемесін өндіруші зауыт көрсетіледі; 2-бағанда әуе кемесінің үлгісі және мемлекеттік тіркеу нөмірі көрсетіледі; 3-бағанда тоннамен немесе килограммен көрсеткіш және жолаушылар орындарының саны көрсетіледі. ______________________________ (лауазымы)

___________ (Т.А.Ә.А.)

Берілген күні: 20__ ж. «___» __________

_________ (қолы) МО

Уәкілетті органның атауы Пайдалану ерекшеліктері (пайдаланудағы талаптар мен шектеулер) В бөлігі – Маршруттардағы рұқсаттар мен шектеулер (ұшақтар) Берілетін уәкілетті орган туралы байланыс ақпараты Tелефон: __________________; Факс: _____________; E-mail: _____________ ПС №: ____ Пайдаланушы атауы: _______________________ Күні: ___________ Коммерциялық атауы (бар болса) Қолы:_________ _________________________________ МО Әуе кемесінің моделі: Тіркеу нөмірі: Ұшу түрлері: Коммерциялық әуе тасымалдары: Тұрақты; Тұрақты емес; Жолаушылар; Жүктер; Өзгелер ________________ Ұшу ауданы(-дары): Арнайы шектеулер: Арнайы рұқсаттар: Иә Жоқ Арнайы бекітулер Ескертпелер Қауіпті жүктер Қауіпті жүктерді тасымалдау ИКАО Техникалық нұсқаулықтарының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады Нашар көрінетін жағдайларда ұшу: Қонуға бет алу және қону; САТ RVR: м.; DH м .(фут); Ұшып көтерілу Кеңейтілген RVR:______ м пайдалану мүмкіндіктері RVSM Қолданылмайды EDTO Шекті уақыт: _______ мин. Қолданылмайды Қосалқы әуеайлаққа дейінгі ұшудың ең ұзақ уақыты: _______ мин. PBN жағдайларында ұшу үшін навигациялық ерекшеліктер Ұшу жарамдылығын сақтау EFB Өзгелер Уәкілетті органның атауы

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Аралдар проблемасы ќайта ґршитіндей Қытайдың жағалау күзетінің əскери кемесі Шығыс Қытай теңізіндегі даулы аралдар маңына жақын келген. Бұл даулы аралдарды жапондар Сенкаку, ал қытайлар Дьоюйдао деп атайды. Жапонияның жағалау күзеті аталған ауданға Қытайдың əскери қарулы кемесі алғаш рет барып отырғанын хабарлады. Қытай тарапының жағалау күзеті өз кемелерінде стандартты құрал-жабдықтар орнатылғанын жəне Қытай аумағына жататын теңіз аймағында жүрген кемелері ешқандай заңсыз іс-қимылға бармағанын мəлімдеді. Бұл даулы аралдар ХІХ ғасырдың соңында Қытаймен соғыс кезінде жеңіске жеткен Жапонияға өткен екен. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аралдар америкалықтарға қарады, кейіндеп Жапонияға берілген болатын. Бейжің аталған аралдарды өздеріне қайтаруды талап етеді.

Содырлар жетекшілерініѕ бірі ўсталды АҚШ-тың арнайы қызметі Ирактың Киркук провинциясында «Ислам мемлекеті» терроршыл топтары жетекшілерінің бірі Əбу Омар аш-Шишаниді ұстады. Бұл жөнінде «ELN» ақпарат агенттігі хабарлады. Операция барысында, сондай-ақ, «Ислам мемлекетінің» екі командирі тұтқынға алынып, жеті содырдың көзі жойылған. Биылғы жылдың қазан айында аш-Шишани Ресейге шабуыл жасаймыз деп «қорқытқан» еді. Əбу Омар аш-Шишани (нақты аты-жөні Тархан Батирашвили) 1986 жылы Панкис шатқалындағы бір елдімекенде туған. Грузия армиясында қызмет еткен, кейін ол заңсыз қару сақтағаны үшін бас бостандығынан айырылған. 2012 жылы Түркия арқылы өтіп, Сирия мен Ирактағы соғыс қимылдарына қатысқан.

Тґбелеске екі мыѕ жасґспірім ќатысќан Американың Кентукки штатындағы Сейнт-Мэттьюс қаласында 2 мыңға жуық жасөспірім қатысқан төбелес болды. Тəртіп орнатуға 60-тан астам полиция қызметкері жұмылдырылды. Жас мөлшері 13-20-лар арасындағы бозбалалар төбелесі қаладағы сауда орталығы мен көшеде сенбі күні кешкісін басталыпты. Қалалық полиция басқармасының ресми өкілі Деннис Макдональдтің хабардар етуінше, төбелестен ешқайсысы қамауға алынбаған.Төбелестің шығуына не себеп болғаны тексеріліп жатыр. Полицейлер бұл оқиғаның алдын ала жоспарланған акция екенін жоққа шығармайды. «Бұл көтеріліске ұқсап кетті. Полицияда 35 жыл қызмет еткен мен мұндай жағдаймен алғаш рет кездесіп отырмын», – деді Д.Макдональд.

Қысқа қайырып айтқанда:

● Британдық Джон Биден деген саяхатшы ескек қайықпен Тынық мұхитын жалғыз өзі Сан-Францискодан Австралиядағы Кэрнске дейін кесіп өтті. Ол ашық теңізде 209 күн болып, 7400 мил жол жүріпті. ● Иесі Жанна д’ Арк болуы мүмкін сақина Лондондағы аукционда сатылмақ. Бұл зергерлік бұйым ХV ғасырда жасалған сияқты. Оған өлім жазасы орындалғаннан кейін сақина король Генрих VІІ-нің қолына өткен көрінеді. ● «Барселона» командасының шабуылшысы Лионель Месси 2015 жылдың үздік футболшысы атанды. Үздік футбол клубы атағына «Барселона» ие болды. Ал жаттықтырушылардан Бельгия құрамасының бапкері Марк Вильмотс үздік деп танылды. ● АҚШ-та алапат құйын-дауылдан құрбан болғандар саны 40 адамнан асты. Күшті жел ғимараттардың шатырын ұшырып, ағаштарды құлатты, электр желілері үзілді. Бірқатар əуежайларда рейстер кейінге шегерілді.

Пайдалану ерекшеліктері (пайдаланудағы талаптар мен шектеулер) В/1 бөлігі – Маршруттардағы рұқсаттар мен шектеулер (тікұшақтар) Берілетін уәкілетті орган туралы байланыс ақпараты Tелефон: __________________; Факс: _____________; E-mail: _____________ ПС №: ____ Пайдаланушы атауы: _______________________ Күні: ___________ Коммерциялық атауы (бар болса) Қолы:_________ _________________________________ МО Әуе кемесінің моделі: Тіркеу нөмірі: Ұшу түрлері: Коммерциялық әуе тасымалдары: Тұрақты; Тұрақты емес; Жолаушылар; Жүктер; Өзгелер ________________ Ұшу ауданы(-дары): Арнайы шектеулер: Арнайы рұқсаттар: Иә Жоқ Арнайы бекітулер Ескертпелер Қауіпті жүктер Қауіпті жүктерді тасымалдау ИКАО Техникалық нұсқаулықтарының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады Нашар көрінетін жағдайларда ұшу: Қонуға бет алу және қону; САТ RVR: м.; DH: м. (фут); Ұшып көтерілу Кеңейтілген пайдалану Б бұлт.:___ м. (фут); Көр.: мүмкіндіктері ___ м.; PBN жағдайларында ұшу үшін навигациялық ерекшеліктер ____ сыныптағы ҰТС тікұшақтарымен АҰҚ бойынша ұшу Сыртқы ілмектегі жүкпен ұшу Ұшу жарамды-лығын сақтау EFB Өзгелер Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 6-қосымша Нысан Уәкілетті органның лауазымды тұлғасына Пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге өтінім ___________________________________________________________________ (өтініш берушінің толық атауы) пайдаланушы сертификатының пайдалану ерекшеліктеріне өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуді сұраймын. Ұшуды бастаудың жоспарланған күні: ____________________________ ___________________________________________________________________ (өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілген кезде жаңа пайдалану жағдайларында ұшуды бастаудың жоспарланған күні көрсетіледі) Басшы ________________________________________________________ (лауазымы / қолы / күні) М.О. Азаматтық әуе кемелерін пайдаланушыны сертификаттау және оған сертификат беру қағидаларына 7-қосымша Пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге арналған құжаттардың тізбесі 1. Әуе кемесін пайдаланушы сертификатына енгізген кезде өтініш беруші пайдаланушы сертификатына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге өтінім мен бірге мынадай құжаттарды ұсынады: 1) әуе кемесін мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің көшірмесі; 2) ұшуға жарамдылық сертификатының, радиостанцияға арналған рұқсатының (лицензияның) және әуе кемесі тұрған жердегі шу бойынша сертификатының көшірмелері; 3) ұшуға жарамдылықта ұстау туралы мәліметтер; 4) әуе кемесіне техникалық қызмет көрсету туралы мәліметтер; 5) ұшу және техникалық құрам туралы мәліметтер; 6) Қазақстан Республикасының міндетті сақтандыру түрлері туралы заңдарына сәйкес пайдаланушыны оның қызметкерлері алдындағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандырудың сақтандыру полистерінің көшірмелері; 7) ұшуды орындау жөніндегі нұсқауға, техникалық қызмет көрсетуді реттеу жөніндегі пайдаланушы нұсқауына, техникалық қызмет көрсету бағдарламасына, ең аз жабдықтардың тізбесіне (MEL) тиісті өзгерістер мен толықтырулар. 2. Экипажсыз жалға алған әуе кемесін пайдаланушы сертификатына енгізген кезде өтініш беруші, осы тізбенің 1-тармағында көрсетілген құжаттарға қосымша мыналарды ұсынады: 1) әуе кемесінің түрі, моделі және сериялық нөмірі туралы мәліметтер; 2) әуе кемесі иесінің тегі (атауы) және мекенжайы; 3) тіркелген мемлекеті, ұлттық және тіркеу белгілері туралы мәліметтер; 4) уәкілетті орган берген әуе кемесінің ұшуға жарамдылығы сертификатын жарамды деп тану туралы шешімнің көшірмесі (басқа мемлекетте тіркелген әуе кемесін жалға алған жағдайда); 5) әуе кемесін пайдалану бойынша бақылауға, техникалық қызмет көрсетуге және ұшу жарамдылығын сақтауға жауапты тараптар, сондай-ақ жалға алу мерзімі көрсетілген әуе кемесін экипажсыз жалға алу туралы шарттың көшірмесі; 6) ұшу орындалатын аудандар. 3. Жоғарыда көрсетілген құжаттардың барлық көшірмелері өтініш берушінің қолымен және мөрімен куәландырылады. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 22 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №12452 болып енгізілді.

Сыбайлас жемќорлыќќа салынєандары їшін... Сербияда сыбайлас жемқорлыққа қарсы жүргізілген ауқымды іс-шаралар барысында 80 адам ұсталды. Олардың арасында бұрынғы министрлер мен қала басшылары, бұрын үкіметте жауапты қызметтер атқарған шенеуніктер де бар. Сербиялық бұқаралық ақпарат құрал да ры ның хабарларына қарағанда, елдің ауыл жəне орман шаруашылығының эксминистрі Слободан Милосавльевич пен жемқорлыққа қарсы күрес ведомствосының бұрынғы басшысы Зорана Маркович те қамауға алынған. Бұлардың барлығына қызмет өкілеттігін асыра пайдалану, заңсыз жолмен алынған қаражатты заңдастыру, тағы басқа да қылмыстарға қатысты айыптар тағылып отыр. Құқық қорғау органдарының мəліметі бойынша, олар мемлекетке жалпы көлемі 70 миллион доллардың зиянын келтірген.

Киберќылмыс жасады деген айып таєылды АҚШ билігінің сұрау салуы бойынша, Израильде тұтқындалған ресейлік Алексей Бурковқа киберқылмыс жасады деген айып тағылды. Мұны Ресейдің Израильдегі елшілігі хабарлады. «Тағылған айып компьютерлік мəліметтер базасының бұзылуына байланысты», – деді Ресей елшілігі консулдық бөлімінің басшысы Руслан Кандауров осы туралы. Сонымен бірге, ол жексенбі күні Израильде Бурковты АҚШ-қа экстрадициялау ісіне қатысты тыңдау өткенін атап өтті. Отырысқа ресейлік дипломаттар да қатысқан. Кандауровтың сөзіне қарағанда, ресейлікті экстрадициялау мəселесін қарау 21 қаңтарға дейін қалдырылған. Оны қамауда ұстау мерзімі де сол күнге дейін ұзартылып отыр. Ресей азаматы Алексей Бурков 13 желтоқсанда Бер-Гурион əуежайында паспорттық тексеруден өту кезінде ұсталған еді.

Ќарауыл неге оќ атты? Қырғызстанда ұлттық ұланның əскери қызметшілері арасында атыс болып, оның салдарынан бір сарбаз қаза тапты жəне тағы бірі жарақат алды. «Новости» агенттігі таратқан ақпарат бойынша, оқиға жергілікті уақыт бойынша сағат 04.00 шамасында болған сияқты. Ұлттық ұланның №714 əскери бөлімінде күзетте тұрған қарауылға шабуыл жасалған. Қарауыл оғынан келісімшартпен қызмет ететін екі əскери қызметші ауыр жарақат алған. Оның бірі ауруханаға апара жатқан жолда қайтыс болды. Екіншісі, жансақтау бөлімінде жатыр. Əскери ведомство өкілінің айтуынша, қарауыл мен əскери қызметшілер арасында жанжал шығып, оның соңы адам өліміне соқтырып отыр. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


30 желтоқсан 2015 жыл

www.egemen.kz

татарларының тарихы мен мəдениеті: өткені мен бүгіні» тақырыбын дағы ғылыми-зерт теу жұмыстарының қорытындысы – осының барлығы жоғары деңгейде ұйымдастырылды. Жыл соңында Абай театрында балет бишілері қорытынды концерт береді. «Нұр Отан» – Қазақстан жаны» жобасы аясында Тəуелсіздік күніне арнап, «Отан шуағы» атты қазақ балетін

елді мекендерден ғалымдар келіп қатысты. Жиында басқа өңірлерден келген ғалымдар ғана емес, «Ертіс бойында орналасқан Семей қаласы татарларының тарихы мен мəдениеті: өткені мен бүгіні» тақырыбындағы ғылымизерттеу жұмыстарының қорытындысының лауреаттары да қатысты. Олардың қатарында экономикалық лицейдің

Еліміз мəѕгілік болсын

 Өнер Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театры 29 қараша мен 6 желтоқсан аралығында Мəскеуде өткен XIII Халықаралық «Золотой витязь» театрлар форумында бас жүлдеге ие болды. Жақында Ресей Федерациясы астанасында өткен театрлардың аламан бəйгесіне Сербия, Болгария, Белоруссия елдері ұжымдарымен қатар Қазақстаннан Қаллеки театры да өз өнерін паш еткен болатын. Комиссия мүшелері бір жыл бедерінде 120-ға жуық қойылымды тамашалап, олардың ішінен 25 спектакльді форумға қатысуға лайықты деп тапты. Міне, сол санаулы театрлардың ішінде елордалық Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театры сахналаған «Тыраулап ұшқан тырналар» (Авторы: В.Ежов) лирикалық драмасының болуы мəдени өміріміздегі айтулы оқиғаның бірі саналады. Өйткені, қойылым қазылар алқасының шешімімен «Золотой витязь – 2015» кубогын, яғни Гран-приді жеңіп алды. Соған орай біз спектакльдің қоюшы режиссері, Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрының көркемдік жетекшісі Талғат ТЕМЕНОВТІ əңгімеге тартқан едік.

«Тихий Дон» спектаклі үшін кіші бас жүлдені, ал біздің ұжым үлкен бас жүлдені қанжығасына байлады. Театрлар фестивалінің жабылу рəсімі Кіші театрда 5 желтоқсанда, ал марапаттау салтанаты 6 желтоқсанда бес мың адам сиятын «храм Христа Спасителя» кафедральды соборындағы үлкен концерттік залда өтті. Бізді мұнда халықтың барынша дайындалып, өте жарасымды сəн-салтанатпен келуге тырысып-бағатыны қызықтырды. Осы үрдіс əбден тұрақты дəстүрге ай на ла бастаған. Сахнада өнер көрсетушілердің санының өзі мұнда 200-ден асып жығылды. – Əсіресе, осы сапар жайында Ресей басылымдары айрықша жылы лебіз білдірген жоқ па? – Мысалы, кеше ғана маған құттықтау хат келді. Мəскеуден. «Литературная газетаның» соңғы нөмірінде біз туралы көлемді «Честь имею» деген мақала жарық

Ќаллекиліктердіѕ кезекті жеѕісі Семей қаласында орналасқан Шығыс Қазақстан облыстық татар қоғамдық бірлестігі – Қазақстандағы ресми түрде ашылған алғашқы ұйымның бірі. Жақында ғана өзінің 25 жылдығын атап өткен бірлестік жетекшісі Ками лия Исмаилова еңбекқор əрі қайы рымды жанның бірі, ол «Ерен еңбегі үшін», «Қазақ стан халқы Ассамблеясына – 20 жыл», «Қазақстан Республикасының тəуелсіздігіне – 20 жыл» мерекелік медальдарының иегері жəне Татарстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, облыстық əкімдікке қарасты «Дарынды балаларға арналған Шығыс Қазақстан облыстық арнайы балет мектебінің» директоры. Камилия ханымның еңбекқорлығы арқасында бүгінде балет өнерін 5000-нан аса бала меңгеріпті. Бұлардың барлығы да бұрынғы Семей полигоны жерінде туыпөскенмен, қасиетті Абай, Шəкəрім, Мұхтар елінің дарынды тұлғалары екендігін дəлелдеп Мəскеуде, Франция, Швейцария сияқты түрлі елдердің байрақты сындарында бəйгелерге қол жеткізген, болашақтарынан көп үміт күттіретін жастар. – Келер жылды табысты əрі сəтті қадамдармен бастау үшін біз өткен жылға көз салып, атқарған жұмыстарымыз жайлы айта кетуді жөн санадық, – дейді Камилия Рашитқызы. – Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына орайластырылған 2015 жыл мерекелік шараларға толы болды. Татар халқы мұражайының 20 жылдығы, Сабантой, «Татар қызы» байқауы, татар халқының аспаздық шеберлігіне арналған байқау, «Ертіс бойында орналасқан Семей қаласы

ұйымдастырдық. Халықаралық достық тақырыбында американың «City Dance» балет мектебі мен Астана қаласында жобаға қатысты. Өскеменде «Нұр Орда» мектебі аясында хореографиялық класс ашып отырмыз. Алдағы уақытта Семей қаласында интернат үйін салу да жоспарымызда бар. Сонда алыс ауылдардағы талантты балалар да балет өнерін үйреніп, саламатты өмір салтына дағдыланар еді. Біз ұйымдастырған «Бидің ғажайып əлемі», «Əлем халықтарының билері» жобасына 3000-нан аса ауыл балалары қатысты. Олардың бұл өнерге деген қызығушылығы өте жоғары. 2015 жылы «Без границ» атты балалар мен жасөспірімдердің фестивальконкурсында І дəрежелі үш дипломға ие болдық. Біздің жыл сайын халықаралық сайыстарда осындай деңгейге көтерілуімізге облыс əкімі Даниял Ахметов, облыстық білім басқармасының басшысы Айжан Садықова, қала əкімі Ермак Сəлімовтің үлесі зор еңбегі зор дей аламын. Міне, 2016 жылға да қадам бастық. Халқымызға жаңа жылда жаңа табыстарға қол жеткізіңіздер дегім келеді. Денсаулықтарыңыз мықты болып, отбасыларыңыз аман-есен болсын. Айта кету керек, жақында татар қоғамдық бірлестігінің 25 жылдығына орай «татар диаспорасының тарихимəдени мұрасы жəне қазіргі заман» конференциясы ұйымдастырылған еді. Басты мақсаты Қазақстандағы татар диас порасының этникалық мəдениетін сақтау жəне дамыту болып табылады. Бұл кон ференцияға Қазан, Мəскеу, Павлодар, Семей, Өске мен сияқты көптеген

оқушысы Руслан Ахметшинді ерекше атап өтуге болады. Жиынға облыс əкімінің орынбасары Жақсылық Омар, Қазан қаласындағы Бүкілодақтық татар конгресі атқару комитетінің төрағасының орынбасары Данис Шакиров қатысты. Жиынның өз мазмұнына сай өтуіне педагогика ғы лымдарының кандида ты, доцент Мəдина За ри фова да үлес қосты. Татарстанның Қазақстандағы ресми өкілі Рүстем Валли улов тан, Татарстан Республикасы ның Президенті Рустам Миннихановтан, Қазақстандағы татар-башқұрт қауымдас тығының өкілі Тауфик Каримовтен, облыс басшысы Даниял Ахметов, қала əкімі Ермак Сəлімовтен жиынға қатысушыларға арнайы сыйлықтар мен марапаттар табыс етілді. Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары Ералы Тоғжанов өзінің шынайы құттықтаулары мен тілегін жеткізді. Ресей Федерациясының еліміздегі елшісі Михаил Бочарников те жылы лебізін білдірген. Мерекелік концертте қалалық филармонияның əртістері, татар өнер мектебі мен балет мектебінің шəкірттері өз өнерлерін ортаға салды. «Иртыш моннары», «Ляйсан», «Истəлəк» ансамбльдерінің əнбилері көпшіліктің көңілінен шықты. Татарстан халқына еңбек сіңірген əртіс Фердинанд Фатхи өзінің ерекше даусымен жиналғандарды тəнті етті, оған қол соғып, би билемеген адам қалмады. Раушан НҰҒМАНБЕКОВА.

СЕМЕЙ. ––––––––––––

Суретті түсірген автор.

Соны серпіліс сезіледі (Соңы. Басы 1-бетте). Бұл жобаның бір аймақтың ғана емес, əзірге ел көлемінде де теңдесі табыла қоймайды деуге болады. Өйткені, былтырғы күзде қадасы қағылып, Елбасының қатысуымен өткен телекөпір кезінде іске қосылған жобаның ерекшелігі көп. Жаңашылдығымен, іскерлігімен танылып, жақында ғана «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған Əлімжан Балжігітовтің айтуынша, фабрикада жылына 100 тонна түйе жəне 350 тонна қой жүні алғашқы өңдеуден өткізіледі. Дəлірек айтқанда, фабрика желісіне түскен жүн əбден жуылып, сапа шарттарымен топ-топқа бөлінеді. Сонымен бірге, мұнда жуылған жүнді буу мен тарау жұмыстары да қоса атқарылады. Жүнді бояу да осы фабрикада іске асырылады. Ең басты ерекшелік – фабрикада 400 000 метр көрпе мен жамылғылар шығару қолға алынуда. Фабрика жұмысын жолға қойған «Caspiy Lana Atyrau» ЖШС атқарушы жиректоры Назгүл Балапанқызының мəлім еткеніндей, фабриканың құрылыс жұмыстарына өз елімізде шығарылған

сапалы өнімдер қолданылды. Тек технологиялар ғана өзге елдерден алынды. Мəселен, жүн жуу цехына қажетті құрал-жабдықтар мен қондырғыларды əкелу үшін қытайлық «QingdaoYuanQuanMachineryCO» компаниясымен, тоқыма цехы үшін жаңа технологияны жеткізуге италиялық VICOTEXSRL компаниясымен келісімшарт жасалды. Жеңіл өнеркəсібі қарқынды дамыған елдердің қатарындағы Италияның білікті мамандары отандық 70 маманды жаңа кəсіпті игеруге баулуда. Жұмысын енді бастаған фабриканың бастапқы өңдеуден өткізілетін өніміне Ресей, Қытай жəне Моңғолия елдері қызығушылық танытса, италиялық Whiteblack Di Luca Mattia Bezzi компаниясымен келісімшарт жасалыпты. Бұл компания Атыраудағы фабриканың дайын өнімдерін шетел нарығына шығаруға ынта танытыпты. Иə, енді бұдан былай төріңізде Атырауда шығарылған көрпе мен жамылғылар тұрса, таңғалмаңыз! АТЫРАУ.

11

– Талғат Досымғалиұлы, Мəскеудің бір басында 225-ке таяу театр бар деп айтып отырсыз, сондай мықтылардың уысынан мынадай ірі кубокты олжалаған Қаллеки театрының жеңісі – жалпы, қазақ театрының жеңісі ретінде қабылдануда. Құтты болсын! Бұл фестивальдің басқа халықаралық жобалардан ерекшелігі неде? – Мұның шын мəніндегі негізгі атауы VI славян форумы деп аталады. Соның бағдарламасына енген «Золотой витязь» театрлар фестивалінің ерекшелігі, бұл шараға бұрын тек славян халықтары ғана қатысып келсе, биыл оған Орталық Азия мемлекеттері арасынан біздің театр тұңғыш рет шақырылып отыр. Белгілі театртанушы Константин Щербаков төрағалық еткен қазылар алқасы құрамында «Золотой витязь» кинофорумының вице-президенті, украиналық Алексей Колесниктің, тележурналист, «ARTИСТ» медиажобасының көркемдік жетекшісі Александр Мяг ченковтың, сербиялық драматург, продюсер Йован Марковичтің, К.Сарафова атындағы Ұлттық кино жəне театр академиясының профессоры, болгариялық драматург Маргарит Николовтың, дін қайраткері Леонид Каюровтың болуы, сондай-ақ қатысушыларға фестивальдің құрылтайшылары, демеушілері атынан Ресей президенті Владимир Путиннің, сондай-ақ Орыс православ шіркеуінің патриархы Кириллдің, Ресей Кинематографистер одағының төрағасы Никита Михалковтың, «Золотой витязь» халықаралық кинофорумының президенті Николай Бурляевтың, тағы басқалардың арнайы құттықтау хат жолдауы Олег Табаковтан бастап орыстың белгілі театр жəне кино актерлері Зинаида Кириенко, Алексей Петренко, Николай Губенколар т.т. алтын дипломмен марапатталған фестивальдің халықаралық сипаты мен мəртебесін барынша аша түскені рас. Спектакльдер Мəскеудің бірнеше сахнасында қатар өтіп жатты. Қазылар алқасы бəріне үлгеруге тырысып, зыр жүгірді. Өкінішке қарай, біздің оларға түгел қатысуға уақытымыз да, мүмкіндігіміз де болмады. Фестиваль күндері бір минут бос уақыт таппадық. – Сіздерді қай театр қарсы алды? – Спектакльдер шамамен оншақты театрдың сахнасында қойылса керек. Тіпті, кей театрларда қатарынан екі спектакльдің өтуі осыған мұндағы халықтың əбден еттерінің үйреніп кеткендігін көрсетті. Мұндай үлкен додаға алғаш рет куə болып отырмын. Декорациямызды өзіміздің көлігімізбен алып бардық. 30 қарашада «Тыраулап ұшқан тыр налар» спектаклі Проханов жетекшілік ететін «Театр Луны» сахнасында көңілдегідей ойналды. Мəскеудің ең айтулы театрларының бірін басы бүтін билеп-төстеуімізге толықтай мүмкіндік туғызған олардың қонақжай көңілі үшін қатты ризамыз. Дүйсенбі күні атбасын тірегенімізге қарамастан театрдың контролеріне дейін есіктің алдында басын иіп тұрды. Бізге аяқтарынан тік тұрып қызмет көрсетті. – Ал спектакльді мəскеуліктер қалай қабылдады? – Пьесаны қазақ тіліне белгілі театр сыншысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Əшірбек Сығай аударған болатын. Қазақ солдаты Пернебек Боранбаев пен неміс қызы Инганың арасындағы сүйіспеншілік пен асқақ

сезімді баяндайтын спектакльді фестивальге таңдаудағы себеп – екінші дүниежүзілік соғыстың жарасы əлі толық жазылып біткен жоқ. Өйткені, бұл адам шығыны жағынан тарихтағы ең сұмдық қасірет десек, ал дерек бойынша, 27 млн. 090 мың жауынгердің ғұмырын жалмаған алапат майданнан тыс бейбіт тұрғындарды қоса есептегенде, бұл соғыс мұнан да қисапсыз жанның өмірін қиды. Осының негізінде елімізде көптеген тарихи құнды еңбектер жарық көрді, қаншама əдеби-көркем шығармалар дүниеге келді. Ал, спектакльге келсек, адам бойындағы бір-біріне керағар қасиеттер: махаббат пен жауыздық, адамгершілік пен қатыгездік, өшпенділік пен Отанға деген сүйіспеншілік арқылы адамзат баласына ортақ сыр ортаға салынады. Партер, бельэтажға дейін адам сыймай кетті. Жəне сол күні біздің актерлер керемет шабытпен арқаланып ойнады. Өздерін емін-еркін ұстап жүрді. Қазақстаннан барған əртістердің фойедегі концертіне жұрт жан-жақтан жұмыла жиналды. Орысша шырқалған əндер ешкімді бейжай қалдырмады. Олардың өздері бұрын-соңды бастан кешпеген тəтті əсерге бөленгенін көрдік. Спектакль жүріп жатқанда жұрт қайта-қайта қол соғып, қолпаштағаны желпіндіріп жіберді. Мəскеудің өзінен осалдарға негізі бұлай қошамет көрсетуі екіталай, ендеше біздің өнеріміз олар үшін тосын сый болғаны рас. Кей тұста, мысалы, Тілектес Мейрамов ойнап тұрғанда демдерін іштеріне жұтып, майдан туралы əндерге халық қатты қызықты. Осының бəрі театрдың ішкі өз мəдениеті қалыптасқанын аңғартты. – Театрдан кімдер ерекше марапатқа ие болды? – Қазақстандағы театр өнерінің тарихы əрі кетсе 100 жыл болар, ал Мəскеудегі театр өнерінің тарихы одан да ұзақ мерзімді қамтуына қарағанда, мұндағы халықты болмашы жылтырақпен таңғалдыру, бөлек сезімге бөлеу өте қиын. Мұнда əлем көз тігетін Үлкен, Кіші театрлар, тамыры тереңде жатқан Вахтангов атындағы театр жəне бар. Бəрінің құрылғанына 100 жылдан асып кеткен. Кіші театрдың негізі осыдан 150 жыл бұрын қаланған. Мұнда атақты актриса Александра Яблочкина өзінің бүкіл саналы ғұмырын өткізген. Олардың өнер жолы бүгінде осы салада тер төгіп жүрген өнерпаздардың бəріне үлкен мектеп... Мəскеудің бір өзінде іріліұсағын, жекеменшігін қоса есептегенде 225 театр бар. Яғни, бұл жағынан Ресей жүрегін жаулап алу кез келген театрдың маңдайына жазыла бермейтін бақ. Бірақ соған қарамастан Дондағы Ростов театры

көріпті. Фестиваль туралы автор өз ойын спектакльдегі полковник Лукяновтың сөзімен түйіндейді. «Честь имею» дейді. Осы бір ауыз сөзге өнердің барлық мағынасы сыйып кетіп тұрған сияқты. Фестивальдің ұйымдастырушысы, Ресей халық əртісі Николай Бурляев: «Сіздердің өнерлеріңіз Лукяновша айтқанда, «Честь имею» деген құрметке əбден лайық болды» деді. Əрине, барынша аяғынан тік тұрған, қай жағынан алсаң да қалыптасқан қазіргі Ресейдің театр қайраткерлері жағалай жағымпаздық танытатындай ешкімге мұқтаж да, ешнəрсеге зəру де емес. Орыс халқының отансүйгіштігі мен патриотизмі ерекше рухқа ие. «Біз орыспыз», «Отанға қызмет етеміз» дейтін ұрандар атойлайды қандарында. Ал енді осындай сезімдегі халықтың ыстық ықыласына бөлену оңай ма? Сондықтан біздің театрдың алдында орыс театрының бас киімін шешіп, сəлем беруі біз үшін зор қуаныш. Ең соңында сахнаға көтеріліп бара жатқанда: «Рас па, өтірік пе?» деген екіұдай ой құшағында толқыдым. Бүгінгі қазақ театрының, қазақ спектаклінің орыс материалындағы ойыны көңіл төрінен орын тепті. Қазылар алқасы мүшелерінің бəрінің ойы мен таңдауының бізге түскені тəнті етті. Бұл спектакльдің ерекшелігі – Валентин Ежовтағы басты кейіпкер Петр Бородинді менің өзгертіп, Пернебек Боранбаев етіп қазақыландырғаным олардың сүйіспеншілігіне кері əсерін тигізе қойған жоқ. Мұнда: «Қарағандыны сағындым. Туған жерімді сағындым. Шайтанкөлді сағындым» дейтін, Қасым Аманжоловтың өлеңінен бастау алатын əсерлі жолдар бар. Ежов мəтінінде жоқ тағы да біраз өз тарапымыздан алып-қосқандарымыз жеткілікті, бірақ оған обалы не керек, сарапшылар шүйлігіп, «шығармаға қиянат келтіріпсіздер» деп қарсы пікір айта қоймады. Соғыс туралы орыс əндері топтамасын біздің əртістер шырқағанда залдағы көрермен орындарынан тік тұрды. Алқа Төрағасы, Ресейдің еңбек сіңірген қайраткері Константин Щербаков: «Қазақ театры бүгінгі күні үлкен биікке көтерілді» деді. «Сергей Соловьевтің шəкірті, Роллан Быковтың өкіл баласындай болған Əзірбайжан Мəмбетовтің жолын жалғастырушы, сахнада тұрған мына кісі... » деп мені айрықша таныстыруы қандай құрмет. Мұнда жəне жай қатысқандары үшін дипломға ие болғандар көздеріне жас алып, ерекше толқыды. Қола, күміс, алтын дипломдар табысталды. Сол алты дипломның өзі көп болған жоқ. Соның ішіндегі алты дипломның үшеуін бізден Əбілмансұр Серіков – Пернебек рөлі, Ақмарал Танабаева Инга бейнесін

сомдағаны, ал Қазақстанның халық əртісі Тілектес Мейрамов полковник Лукяновты ойнағаны үшін алды. Жəне солардың бəрін залдағылар сүйіспеншілікпен қабылдады. Өзім мұны біздің театрдың ғана емес, жалпы қазақ театр өнерінің үлкен қуанышы деп ойлаймын. Театр сыншысы Олег Пивоваров: «...Осыншама халықтың жүрегін жаулап, ықылас-пейіліне бөлену, қазылар алқасының бəрінің басын игізу, бұл – кез келгеннің қолынан келмейтін дүние» деді. – Спектакльді қай тілде ұсындыңыздар? – Біз қазақ тілінде ойнадық, бірақ залда синхронды аударма жүріп отырды. – ТМД елдерінен кімдер қатысты? – Белоруссиядан театр қатысты... Кезінде кеңес көрермендеріне «Война и мир» киноэпопеясы арқылы танымал болған Наталья Бондарчук (Атақты режиссер С.Бондарчуктың қызы) отыз жылдан бері Мəскеуде бір театрды басқарады екен. Н.Бондарчук сахнаға шығып: «Мен алғаш рет мынадай жоғары марапатқа ие болғаныма сондай қуаныштымын. Рахмет!» деп көзіне жас алғанда, расында əжептəуір ойланып қалдық. Мəскеудің бір басында осыншама театр орын тепсе, соның бəрі оған қатыса алмайды, олар іріктеледі екен. Лайықты деп табылғаны ғана жолдамаға қол жеткізеді. Ал, енді іріктеуден өткеннен кейін, қатысқаны үшін ғана диплом алғанын осыншалық мəртебе санаған мынадай нағыз өнер тарланына не дейсіз? Таңғаласыз ба, жоқ па? Николай Бурляев біздің Елбасымызға ерекше көңілін білдірді, ол кісімен бірге əн салғанын мақтанышпен алға тартты. Көзімнің анық жеткені, мəскеулік актерден, режиссерден: «Нұрсұлтан Назарбаев сияқты басшыларыңыз бар, сіздер қандай бақытты жансыздар» деген лебізді естиміз үнемі. –Театрдан қанша адам қатыстыңыздар? –35 адам бардық. Бұл ретте Астана қалалық əкімдігіне, мəдениет басқармасына алғысымыз шексіз. Егер олар бізге қаржылай қолдау көрсетпегенде, бағдарламаға жазылғанмен жолымыз түспес еді. Мысалы, Грузия осыдан екі жыл бұрын жүлдеге ие болыпты, бірақ осы жолы олар қаржы дағдарысына байланысты қатыса алмай қалды. Əйтпесе, Тбилиси театры келеді деп күтіліпті. ...«Золотой витязь» тек театр саласы бойынша ғана емес, сонымен қатар кино, бейнелеу өнері, əдебиет саласын қатар қамтиды. Болгарияда, Хорватияда, Уфада, Самарада өткізіліп жататын бұл форумның ауқымы өте кең əрі тұрақты дəстүрге айналған. – Мəскеуде қанша күн болдыңыздар? – Мен осының алдында «Звездная маска» театрлар фестиваліне қазылар алқасының мүшесі ретінде қатыстым. Онда Ресейдің түкпір-түкпірінен келген театрлар өнер көрсетті. Отызға тарта спектакль сарапқа салынды. Кей күндері қатарынан үш спектакльді тамашалауға тура келді. Бұл таза ресейлік театрлар қатысатын жоба. Өйткені, əңгіменің басында айтып өткенімдей, мұнда театрлардың көптігінен аяқ алып жүре алмайсыз. Шамамен Ресейде мыңға жуық театр бар. Қорғаныс министрлігі ұйымдастырған бұл шара Ұлы Жеңіске арналды. Ресей Армиясы театрының сахнасының үлкендігі сондай, мұндағы спектакльдерге кəдімгі танкілер шығарылады. Содан-ақ, əлеуетін байқай беріңіз. Оның 1450 орындық залы бар. Бұл соғыстың алдында салынған театр. Өзі Суворов алаңында орналасқан. Екі залында спектакльдер кезектесіп өтіп отырды. Білесіз бе, əйгілі актер Владимир Зельдин жасы 100-ден асқанына қарамастан əлі күнге дейін осы ұжымда өнер көрсетіп жүр. Ғажап емес пе? – Алдағы жоспарларыңыз қандай? – Мəскеуде тұратын қандасымыз Олжас Жанайдаровтың «Жұт» спектаклін Башқұртстаннан келген Айрат Абулшахманов қоюда. Жаңа жылға дейін бітуі керек. Тағы бір премьера – Жабал Ерғалиевтің «Есігімді қаққан кім?» туындысы лаңкестікке, зорлық-зомбылыққа қарсы, түрлі діни ағымдардың жетегіне еріп кетіп жатқан жастарымыздың проблемасына арналған қойылым. Мұнымен қоса балалар үшін тың дүниелерімізді ұсынамыз. Сонымен, жыл аяғына дейін 4 жаңа қойылым əзірленуде. Алда мұнан да басқа жоспарларымыз көп. 25 жылдығымызды лайықты атап өтуіміз керек. Əзекеңнің, Əзірбайжан Мəмбетов шығармашылығына арнап халықаралық фестиваль өткізсек пе деген ойдамыз. Оған Мəскеуден театр ұжымдарын қатыстыру жоспарымызда бар. Əңгімелескен Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».


12

www.egemen.kz

Заѕ жобасы ќаралды

Парламент Сенаты Əлеуметтік-мəдени даму жəне ғылым комитетінің кеңейтілген отырысында «Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Қайта құру жəне Даму банкі арасындағы Қарыз туралы келісімді (Еңбек дағдыларын дамыту жəне жұмыс орындарын ынталандыру жөніндегі жоба) ратификациялау туралы» заң жобасын қарады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі.

Қазақстан мен Халықаралық Қайта Құру жəне Даму Банкі арасындағы келісімге 2015 жылғы 20 шілдеде Астанада қол қойылған келісімнің мақсаты

жұмыспен қамту мен нысаналы бенефициарлардың еңбек дағдылары саласындағы нəтижелерді жақсарту мен техникалық жəне кəсіптік білім берудің,

30 желтоқсан 2015 жыл

оқытудың жəне жоғары білім беру бағдарламаларының өзектілігін арттыру болып табылады. Жобаның құны 25 345 миллион теңге – 137 миллион АҚШ доллары, оның ішінде сыртқы қарыздарды республикалық бюд жеттен қоса қаржыландыру есебінен 6,8 миллиард теңге – 37 миллион АҚШ доллары, сыртқы қарыз есебінен 18,5 миллиард теңге – 100 миллион АҚШ доллары. Жобаны 2020 жылғы 30 маусымда аяқтау жоспарланып отыр. Құжат палатаның қарауына жіберілді.

 Теледидар терезесі

Шырєалаѕды ґмір соќпаќтары

Жеѕіс туы ќашанда ќастерлі

Қарулы Күштеріміздің Əскери-тарихи мұражайы бағалы жəдігермен толықты. Мұражай қорына 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысының басты жəдігері – Жеңіс туының көшірмесі берілді. Өткен аптада Мəскеудегі ТМД қорғаныс министрлері кеңесінің отырысы шеңберінде Ресей Қорғаныс министрі Сергей Шойгу Қазақстан Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетовке Жеңіс туының телнұсқасын табыстады. «Батырымыз, ұрпағымыз Рақымжан Қошқарбаев тіккен Жеңіс туының көшірмесі мұра жай ға тапсырылды. Балаларымыз, болашағымыз үшін бұл ұрпақтарымыздың жетістіктері мен олардың қандай батыл болғандары туралы естеліктің нышаны бол мақ», – деп атап өтті ҚР ҚК Бас штабы бас тығының орынбасары – ҚР ҚК БШ Тəрбие жəне идео логиялық жұмыстар департаментінің бастығы, генерал-майор Мұхамеджан Таласов. Соғыс алаңында қасқайып тұрып шайқасқан

ата-бабаларымыздың батылдығы біте қайнасқан еліміз, қазақстандық армияның тарихы үшін Тудың шежірелі мəні өте зор. Енді жəдігер Қарулы Күштердің Əскери-тарихи мұражайында лайықты орын табады. Ол кеңес халқының, оның адамгершілік жəне моральдық рухының қуаттылығы мен мызғымастығының жарқын символы ретінде ҰОС-қа арналған экспозицияда орналастырылады, сондай-ақ, өскелең ұрпаққа əскери-патриоттық тəрбие беруде пайдаланылады. «Соғыс сұрапыл болды. Миллиондаған адамның өмірін қиды. Бұл туды Мəскеуден бастап сонау Берлинге дейін жауынгерлеріміз соғыс майданынан алып өтіп, фашистік Германияның туын тікті. Бұл тумен жауынгерлеріміз өмірін қиып, айқасқа аттанды

жəне өздерінің əскери борышын атқарды. Жеңіс туы – жеңіске қол жеткізгеніміздің нышаны іспетті», – деп ағынан жарылды Ұлы Отан соғысына қатысушы Олег Линик. Туды табыс ету бойынша ресми іс-шараға Ұлы Отан соғысы, Ауған соғысының ардагерлері, Халық қаһарманы, армия генералы Сағадат Нұрмағамбетов атындағы «Жас ұлан» республикалық мектебінің тəрбиеленушілері, сондайақ, 68665 əскери бөлімінің əскери қызметшілері қатысты. Қазірде ҚР ҚК Əскери-тарихи мұражайының қорында 6 000-ға жуық жəдігер бар екенін жəне толықтырылып жатқанын атап өткен жөн. Еліміздің түкпіртүкпірінен əртүрлі адамдар, көне заманнан бастап қазіргі күнге дейін тəуелсіз Қазақстан Қарулы Күштерінің құрылуы кезеңдерінен сыр шертетін тарихи құндылығы бар бағалы заттарды мұражайға тапсыруда.

Іс-шараның басты мақсаты, өзінің барлық саналы өмірін елі не жəне халқына қызмет етуге арнаған, соғыс жəне еңбек ардагерлеріне материалдық

көмек көрсету болып табылады. «Біз, бүгінгі дамыған қоғамда өмір сүруімізге сүбелі үлес қосқан аға буынымызға ерекше назар аударғымыз келіп тұр», – деп атап өтті «Ауыл» партиясы төрағасының бірінші орынбасары Т.Ғабділəшімов. Партияның бағдарламасында

зейнеткерлер мен соғыс жəне еңбек ардагерлерінің өмір сүру деңгейін көтеру өзекті мəселе ретінде қарастырылған. «Біз болашақта да аға буынымыздың өмірінің лайықты деңгейде болуына ерекше назар аударамыз», деп атап өтті партияның орталық аппаратында. «Егемен-ақпарат».

Сенсорлыќ бґлме ашылды Қазақ онкология жəне радиология ҒЗИ-да ашылған теңдесі жоқ мұндай психологиялық тынығу əрі сергу сенсорлық бөлмесі Қазақстанда бірінші рет тəжірибеге еніп отыр. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Бəрімізге белгілі, қатерлі ісік диагнозын естіген адам күй зеліске түсіп, өмірге деген қызығу шылығын жоғалтады. Ал баласы обыр дертіне шалдыққан ата-ананың жағдайы тіптен ауыр. Міне, осындай сары уайымға салынған немесе ұзақ уақыт бойғы ем курстарынан əбден шаршаған науқастарға сенсорлық бөлмеде кешенді арнайы психологиялық көмек беріледі. Ал оның дəстүрлі психологиялық емдеу тəсілінен айырмашылығы қандай? Біріншіден, бұл сенсорлық бөлмеге кірген жанның көңіл-күйі бірден көтеріледі. Бастапқыда біз сурет көрмесіне кіріп кеткендей болдық. Сөйтсек, бұл балалардың қолынан шыққан тырнақалды туындылары екен. Ал екінші бөлмеге кірсеңіз, өзге əлемде жүргендей сезімде боласыз. Себебі, айналаңыздың бəрі қызылдыжасылды түске боялған. Балаларға арналған «Қуыршақ театры» да осында. Балықтар суда жүзіп жүр. Тегін ойыншықтар, бала санасын жетілдіруге арналған ойындар.

Тіпті, арнайы жаттығу жасайтын орын да бар екен. Бөлме арнайы жабдықталған. Психокөмек көрсетудің арнайы жоспары құрылған. Музыка мен арт терапия жəне өзге де емдеу тəсілдері күн сайын ауысып отырады. Ұзақ уақыт ем алып шаршаған жанның миы тынығып, денесі босаңсиды. Өмір сапасы жақсарады. Екіншіден, балалар ойнап отырып ойланады. Психолог Ильмира Рамазанқызының айтуынша, баласы науқастанғанда ата-ана оның денінің саулығын ғана ойлап, интеллектуалды дамуын, білімін жетілдіру жағын ұмыт қалдырады. Тіпті, 10 жасар баланың 10-ға дейін санай алмайтын кезі жиі кездесіп жатады екен. Ал бұл жер – балалар үшін білімін жетілдіру, даму орны. Олар сазбалшықтан түрлі дүниелер жасайды. Тренингтерге қатысып, ойлау жүйесін дамытады. Өзіне деген сенімділікті нығайтады. – Маған бұл жер өте қатты ұнады, – деді баласы осында емделіп жатқан ақтөбелік ана Светлана Сыздықова сенсорлық бөлмеге кірген сəттегі ойымен бөлісіп. – Ең бастысы, баламның жүзіне күлкі үйіріліп, қуаныштан жүзі

«Шырғалаң» – мемлекеттік орган қызметкерлерінің қалыптасуы, кəсіби өсуі туралы сыр шертетін детективті кино жанрында түсірілген қазақстандық көркем хикая.

Онда орган қызметкерлерінің бүгінгі өмір жолдары өріледі. Фильм барысында өз ісіне үлкен жауапкершілікпен қарайтын, жүктелген міндеттерін қауіпқатерлерге қарамай адал ниетпен

орындайтын қызметкерлердің бейнесі сомдалады. Əр бөлім өзіндік ерекшелігімен, образ ашудағы соны жаңалығымен қызықтыратыны сөзсіз. Хикая кейіпкерлері қылмыс құрылымының шырғалаңдарын шешуге арналған түрлі оқиғаларды бастан кешіреді. Оқиға əуелі қаржы полициясында сегіз жылдан астам еңбек еткен Жомарт, Əділет жəне Қанат есімді үш достың

Аян ƏБДУƏЛИ.

«Егемен-ақпарат».

Ардагерлер əрдайым назарда Жақында «Ауыл» партиясының өкілдері Астана қала сының Қарттар үйіне барды.

«Қазақстан» телеарнасы жақында жаңа телехикаяның тұсауын кеседі. Көрермендер достық, сатқындық жəне махаббат тақырыбына құрылған шытырман оқиғалы туындымен танысып, оның ішкі иіріміне бойлайды.

басқа мемлекеттік құрылымға ауысуы туралы ойларынан басталады. Мақсаттарын жүзеге асырмақ болған жігіттер Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне жұмысқа тұру үшін емтихан тапсыруға дайындалады. Мұнда олар полиграфта тестілеуден өтулері тиіс. Байқаудың барлық кезеңі аяқталғанда Жомарт пен Əділет тапсырмаларды ойдағыдай орындап шыққандарын біледі. Сөйтіп, мемлекеттік органда қызметтерін жалғастыруға мүмкіндік алады. Ал Қанат болса, полиграфтағы тестілеуден өте алмай қалады. Дəл осы сəттен бастап, үш достың өмір жолы өзгеріп, келешектегі тағдырлары да күрделене түседі. Үлкен шеберлікпен түсірілген туындының көрермендерді еліктіріп əкететін тұстары да өте көп. Шиеленісті оқиғалардың барысы жанды баурап, басты кейіпкерлердің өміріндегі шырғалаңды сəттер ойды сан-саққа жетелейді. Еріксіз оларға деген алаңдаушылық сезімін туғызады. Фильмнің оқиға желісі көрермендерін табатыны ақиқат. «Шырғалаң» хикаясының алғашқы сериясы жаңа жылдағы 14 қаңтар күні сағат 21.05-те «Қазақстан» телеарнасында көрсетіледі. «Қазақстан» ұлттық арнасы алдағы жылы да көрермендерін жаңа жобалармен қуанта бермек.

бал-бұл жанды. Онкологиялық диагнозбен күресу, əрине, оңай емес. Сондықтан, психологиялық мұндай көмектің орны бөлек. Бір айта кетерлігі, аталмыш емдеу орнында емделу кезінде науқастарға жəне оның туыстарына психологиялық көмек көрсету басты орынға қойылған. Оның бірденбір дəлелі – осы сенсорлық бөлме. Себебі, туыстары мен науқастың көңіл-күйі оның еміне тікелей əсер етеді. Сол үшін психикалық əрі əлеуметтік көмек берудің кешенді жүйесі ұйымдастырылды. Зерттеулерге сүйенсек, сенсорлық бөлмеде психокөмек көрсету өзге əдістермен салыстырғанда жақсы нəтиже береді. Қазақ онкология жəне радиология ҒЗИ-дың директоры Қуаныш Шадыбайұлының айтуынша, алдағы уақытта бұл игі істі аймақтарда да қолға алу жоспарға енгізілген. Онкопсихолог Ильмира Рамазанқызы бұл жобаның артықшылығын: «Қатерлі ісікпен күресу оңай шаруа емес. Əсіресе, баласы онкологиялық дертке шалдыққан ата-аналардың салы суға кетеді. Бірінші байлық – денсаулық. Бұл даусыз. Бірақ, балаға да, ересек жанға да рухани өсу, қолдау, сергу қажет. Дəл осы қажеттердің бəрі сенсорлық бөлмеде жинақталған», деп түсіндірді.

ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі Қазақстан Республикасының құзыретті органы ретінде, Қазақстан Республикасының Энергетика министрі міндетін атқарушының 2015 жылғы 23 шілдедегі № 495 бұйрығына сəйкес жер қойнауын пайдалану құқығын алу үшін қайталама конкурс (бұдан əрі – конкурс) жариялайды. I. Жер қойнауын пайдалану құқығын алуға арналған конкурс мына мекенжай бойынша өткізіледі: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 19-үй, Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі. Конкурсты өткізу уақыты – осы хабарламаны жариялаған күннен бастап 2016 жылғы 29 сəуірге дейін. Конкурсқа қатысуға өтінімдер беру мерзімі 2016 жылғы 29 қаңтарда сағат 16.00-ге (қоса алғанда) дейін мына мекенжайға: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр көшесі, 19-үй, ҚР Энергетика министрлігі. II. Конкурсқа шығарылатын кен учаскелерінің тізбесі: № Пайдалы Кен орнының, Орналасқан жері Жер қойнауын Қол қойылатын Облысы Географиялық координаттары солтүстік ендігі жəне қазбалар жер қойнауы пайдалану бойынша бонустың бастапқы шығыс бойлығы түрі учаскесінің атауы операциялар түрі мөлшері (теңге) 1. Көмірсутегі Имашев кен орны Атырау 46°40′54′′ 48°32′05′′ Барлау 5 549 600 шикізаты 46°42′52′′ 48°41′36′′ 46°37′20′′ 48°42′00′′ 46°39′00′′ 48°33′50′′ *ескертпе – 1 нүктеден 2 нүктеге дейін келісімшарттық аумақ ҚР мен РФ арасындағы Қазақстан – Ресей мемлекеттік шекарасы туралы 2005 жылғы 18 қаңтардағы шартына сəйкес Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының мемлекеттік шекараларын бойлай өтеді. III. Конкурстың негізгі шарттары Конкурсқа қатысуға «2010 жылы 7 қыркүйекте Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Ресей Федерациясы Үкіметі арасында Имашев трансшекаралық газ конденсаты кен орнын геологиялық зерттеу жəне барлау бойынша бірлескен қызмет туралы келісім» бойынша уəкілетті ұйым немесе оператор екенін растайтын құжаты бар заңды/жеке тұлға жіберіледі. IV. Конкурсқа қатысу құқығы үшін 100 (жүз) айлық есептік көрсеткіштер (АЕК) көлеміндегі жарна мұнай секторы ұйымдарының тізбесінде бар жер қойнауын пайдаланушының конкурсқа қатысуы кезінде 206111 «Мұнай секторы ұйымдарынан түсетін басқа да салықтық емес түсімдер» бюджет түсімі сыныптамасының кодына, ал мұнай секторы ұйымдарының тізбесінде жоқ жер қойнауын пайдаланушының конкурсқа қатысуы кезінде 206108 «Мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, республикалық бюджетке түсетін басқа да салықтық емес түсімдер» бюджет түсімі сыныптамасының кодына аударылады. Банк деректемелеріне қатысты мəселелер бойынша заңды немесе жеке тұлғаның тіркелу орны бойынша салық органдарына хабарласу керек. V. Конкурсқа қатысуға берілетін өтінім «Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңыңың 48-бабында анықталған мəліметтерді қамту керек. Өтінімде көрсетілген мəліметтерді растайтын, тиісті түрде куəландырылған құжаттар өтінімге қоса беріледі Өтініш беруші «Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 48-бабының талаптарын сақтаған жағдайда өтінім қарауға қабылданады. 48-баптың талаптарына сəйкес келмейтін өтінім қабылданбауға тиіс. Құзыретті орган «Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабына сəйкес өтінім қабылдаудан бас тартуға құқылы. Конкурсқа қатысу жарнасы қайтаруға жатпайды. VI. Құзыреттi орган конкурсқа қатысуға берiлген өтiнімнiң қабылданғаны жəне қатысуға жіберілгені туралы өтінім берушіні конкурсқа қатысуға өтінімдер қабылдау аяқталған күннен бастап бір ай мерзімде ресми түрде хабардар етеді. VII. Конкурсқа қатысуға жіберілген өтінім берушіге жер қойнауын зерттеу мен пайдалану жөнiндегi уəкiлеттi орган өтінім беруші өтініш жасағаннан кейін бір ай ішінде шығарылатын жер қойнауы учаскесi бойынша геологиялық ақпарат топтамасын ақыға бередi. Өтінім беруші алынған геологиялық ақпаратты жариялауға немесе үшінші тұлғаларға беруге құқығы жоқ. Геологиялық ақпарат топтамасының құны қайтаруға жатпайды. Геологиялық ақпарат топтамасының сатып алу мəселелері бойынша Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму бойынша министрлігінің Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетіне хабарласу керек (анықтама телефондары: +7 (7172) 74 34 64, 74 33 05) Геологиялық ақпаратты пайдалану құқығы үшін төлем республикалық бюджетке «Жер қойнауы туралы ақпаратты пайдалануға алғаны үшін төлем» 201903 кодына аударылады. Банк деректемелеріне қатысты мəселелері бойынша заңды немесе жеке тұлғаның тіркелу орны бойынша салық органдарына хабарласуы керек. VIII. Жер қойнауын пайдаланушы келісімшарттық аумақтағы бұрын бұрғыланған барлық ұңғымаларды балансқа қабылдауға, олар бойынша мониторинг жүргізуге міндетті. IX. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде келісімшарттық міндеттемелерде қазақстандық мазмұн бойынша қолданылатын республиканың тұтынатын ең аз пайыздық мөлшері: Жұмыстар Қызметтер Кадрлар (жұмыстардың жалпы (қызметтердің жалпы (жұмыс істейтін персоналдың жалпы санынан пайыз бойынша) құнынан) құнынан) жоғары деңгейдегі басшылар орташа деңгейдегі басшылар білікті жұмысшылар 50% 50% 50% 50% 50% X. Конкурс жеңімпаздары («Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 52-бабында көзделген мынадай өлшемдер негізінде конкурстық ұсыныстарды қарау негізінде анықталатын болады: • қол қойылатын бонустың мөлшері; • өңірдің əлеуметтік-экономикалық дамуына жəне оның инфрақұрылымын дамытуға арналған шығыстардың мөлшері бойынша айқындалады. XI. Қол қойылатын бонусты төлеу мерзімі (Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 315-бабы). 1) белгіленген соманың елу проценті – салық төлеушіні Қазақстан Республикасының жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасында белгіленген тəртіппен конкурс жеңімпазы деп жарияланған күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде; 2) белгіленген соманың елу проценті – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт күшіне енген күннен бастап күнтізбелік отыз күннен кешіктірілмей төленеді. Сонымен қатар конкурс шарттарымен www.energo.gov.kz веб-сайтында танысуға болады. Анықтама үшін телефондар: +7 (7172) 976948, 976860, 976991.


 Бəрекелді!

Шарапаты мол шара 2016 жылы Ќызылорда ќаласындаєы їй ќўрылыс комбинаты облыс тўрєындарыныѕ тўрєын їйге ќажеттілігін 30%-єа дейін жабатын болады

Бұйыртса Қызылорда қаласындағы үй құрылыс комбинаты – «РМЗ-Шапағат» ЖШС-нің өндірістік қуаттылығы 2016 жылы 20 мың шаршы метр тұрғын үй құрылысын салуға жетпек. «Бəйтерек» холдингінің қолдауымен «Қазақстанның Даму Банк» АҚ-тың еншілес құрылымы – «ҚДБ-Лизинг» АҚпен қаржыландырылған жоба биылғы желтоқсанда Елбасының қатысуымен өткен «Қазақстанды жаңа индустрияландыру. 2015 жыл қорытындысы» тақырыбындағы жалпыұлттық телекөпірінің барысында пайдалануға берілді. Марат АҚҚҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Жобаның құны шамамен 1,5 млрд.теңгені құрайды, оның 884 млн. теңгесі – лизинг затының (жабдық)

құны, оған қаражат «Өнімділік-2020» мемлекеттік бағдарламасын іске асыру аясында «ҚДБ-Лизинг» АҚ-пен 7 жыл мерзімге, жылдық 5% мөлшерлемесі бойынша берілді. Осылайша бүгінгі таңда

«ҚДБ-Лизинг» АҚ, «WEILER» неміс ком паниясы мен «РМЗ-Шапағат» ЖШС арасында қол қойылған келісімшарт аясында қаңқалы-панельді, ірі панельді үйлердің құры лысында қолданылатын құрастырылмалы темір-бетон жəне бетон өнімдер шығаратын технологиялық желілердің жеткізілуі іске асырылады. Жылына 35 мың шаршы метр тұрғын үй салу жəне 126 718 шаршы метр бос плиталарды шығару жоспарлы қуаттылығына комбинат 2018 жылы шығуды жоспарлап отыр. Бұл орайда «РМЗ Шапағат» ЖШСнің бас директоры Мұрат Жаханов: «Лизингке алынған технологиялық желілер заманауи сапа талаптарына сəйкес келеді жəне өнімнің кең ассортиментін шығаруға мүмкіндік береді. «Бəй терек» холдингінің еншілес құрылымы – «ҚДБ-Лизинг» компаниясының арқасында біз өңірдегі маңызды өндірісті уақтылы ұйымдастырып, іске қоса алдық», дейді. Ал «ҚДБ-Лизинг» АҚ басқарма төрағасы Алексей Боев: «Мемлекеттік индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына байланысты индустриялық құрылыс комбинаттарын құру «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы аясында тұрғын үй құрылысындағы қазақстандық қамту үлесін арттыруға мүмкіндік беретін, сондай-ақ жаңа жұмыс орындарын ашатын басым бағыттардың бірі», деп алдағы кезде атқарылатын шарапаты мол шара туралы сөз түйіндеді.

Бала кґзіндегі баќыт Атырау мўнайшылары 1300 балаєа жаѕажылдыќ шырша шараларын ґткізді Бұл дүниеде баланың қуанғанына ештеңе жетпейтін шығар-ау, сірə. Əсіресе, асыр сала ойнайтын балауса кезінен өмірдің ауыр тауқыметіне ұшыраған балдырғандарға бақыт сыйлаудың өзі неге тұрады?! Атыраудағы «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамы 1300 бала үшін «Балаларға бақыт сыйла» атты жаңажылдық шырша мерекесін өткізді. Жаңа жыл қарсаңындағы Аязата мен Ақшақардың қатысуымен өткізілген шаралар шоғыры С.Қазыбаев атындағы балалар үйіндегі ата-ана қамқорлығынан шет қалған жəудір көзді тəрбиеленушілер мен мүмкіндігі шектеулі, сонымен бірге, көпбалалы отбасылардың балаларына арналды.

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

С.Қазыбаев атындағы балалар үйінің тəрбиеленушілері үшін мұнайшылардың жөні тіптен бөлек. Олай дейтініміз, мұнда тəрбиеленетін ата-ана қам қорлығынсыз қалған балалар отандық мұнайшылардың қарашаңырағы – «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамының əр мүшесін өз ата-анасынан кем көрмейді. Мұнайшылардың ұдайы қамқорлығына алынған аталған мектеп-интернаттағы 50 тəрбиеленуші əр мерекені, жазғы мезгілді көңілді өткізу мүмкіндігіне ие болып отыр. Мұнайшылар бұл мектеп-интернатқа ұдайы келеді. Жəне бос келмейді. Мереке сайын осындағы əр бала ның көңілін шарықтататын сый-сияпатын ала келеді. Жазғы демалыс сəттерінде балалардың сауықтыру орындары мен лагерьлерде тегін демалуына жолдама береді. – Бұл біздің кəсіпорынның шефтік көмегіне алынған білім ошағы болған соң, мұндағы əр балаға мерекелік көңіл-күй сый лауға ұмтыламыз. Себебі, ата-ананың аялы алақан жылуын сезіне алмаған балалардың тағдыры баршаны ойлантатыны секілді, біз де олардың қабағына кірбің

13

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

түспесе екен дейміз. Əрине, ата-ана орнын алмастыра алмағанымызбен, жүрек жылуына бөленгенін, ағысы асау өмірден өз орнын табуына септігіміз тигенін қалаймыз, – дейді «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамы бас директорының орынбасары Рысты Тасмағамбетова. Мұнайшылар ұжымының демеушілігімен М.Өтемісұлы атындағы облыстық драма театрына жиналған 500 баланың əрқайсысының тағдыры бөлек: біреулерінің мүмкіндігі шектеулі, олардың арасында ата-анасының көмегінсіз орнынан қозғала алмайтындары да, арбаға таңылып, тіпті, медицина қарқынды десек те, қапелімде шипасы табыла қоймайтын ауыр сырқатқа шалдыққандары бар, енді бір тобы ата-ана қамқорлығынан айырылғандар болса, көпбалалы отбасында тəрбиеленіп отырғандары жетерлік. Мəселен, 33 жастағы Салтанат Өрбісінова 6 баланың анасы, балаларының үлкені 7 жаста болса, ең кішкентайының өмірге келгеніне енді ғана 6 айдан асыпты. Көпбалалы отанасы бұл шараға балаларының қатысып, Аяз ата мен Ақшақар бастаған, ертегі кейіпкерлері қостаған театрландырылған көріністерді тамашалағанына қуанышын жасыра алған жоқ. Сол секілді екі немересін

жетектеп, Дамбы ауылынан асыға жеткен Жұмасұлу Қошанова да балалармен бірге қуанып, жаңажылдық шырша шарасының қызығын айтып тауыса алмайды. «Ой, айналайындарым-ай, мына өмірде баланың қуанған сəтіне куə болу əр ата-ана үшін қайталанбас бақыт ғой. Бүгін немерелерім үшін ең қуанышты күнге айналды, естерінен оңайлықпен шыға қоймас мереке болды», – дейді ол. Осы шараға үш жастағы Фатима есімді қызын көтеріп келген жас ана Мөлдір Қуанғалиеваның қайсарлығы таңдандырды. Фатима аяғын баса алмағандықтан, өздігінен жүруі əзірге мұңға айналып тұр. Отбасында тек күйеуі Қанатбек қана жұмыс істейді. Ота ғасы ның табысымен күн көріп отырған жас отбасы жалдамалы пəтерде тұрады. «Фатиманың өз аяғымен жүргенін көргім келеді. Қызымның сырқатына шипа табылар ма деген үмітімді əлі де үзгім келмейді», деп бала болса да аяғына тік тұруды армандап отырғандай сыңай танытқан қызын айналып-толғана бастады ол. Бəлкім, күн сайын қызының жанарына мұң ұяламасын деп, көңілін осылай аулайтын шығар, бəлкім, қызының өмір сүруге талпынысын осылай оятатын шығар, қалай болғанда да дəл бүгін кішкентай Фати маның қуанғанын жасыра алмай, бар аналық мейірімін төгіп отыр ған Мөлдір Қуанғалиеваның да арманы орындаларына сенгіміз келді. – Əлемдегі қаржы дағдарысы барша үшін оңай болып тұрған жоқ. Дағдарыс созыла бермейтін шығар, дегенмен, біздің кəсіпорын қиындыққа тап болып, қолдау күтіп отырған балалардың қуанышқа бөленіп жүруі үшін көмегін жалғас тыра береді. Өйткені, балалар қиындық көрмесе екен, тағдырдың ауыр соқ қысына ұшырамаса екен дейміз. Олардың жүрегінде үміт сəулесі оянып, елдің келешегіне, олар ды ұдайы қолдаушылардың бар екеніне сенімі нығайса екен деймін. Біз балаларды ешқашан қиындыққа қалдырмаймыз, – дейді «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамы бас директорының орынбасары Əнуар Жақсыбеков. Ел игілігі үшін жаздың аптабы мен қыстың қақаған аязына төзе еңбек етіп, отандық экономиканың өркендеуіне лайықты үлесін қосып жүрген атыраулық мұнайшылар «Балаларға бақыт сыйла» шарасына қатысушы 1300 баланың əрқайсысына жаңажылдық тарту жасады. АТЫРАУ.

«Бəйтерек» холдингінің еншілес компаниясы «Қазақстанның Даму банкі» (ҚДБ) жылды шығынсыз, ірі индустриялық жобалардың өскелең портфелімен аяқтап отыр. 2016 жылы ҚДБны несиелік үдерісте түбегейлі өзгерістер күтіп тұр. Елдегі жаңа индустрияландырудың бас банкіне өзгеру не үшін қажет? ҚДБның басқарма төрағасы Болат ЖƏМІШЕВ «Егемен Қазақстанға» осылар жөнінде əңгімелейді.

бірінші транш бойынша дедлайн игеру келер жылдың маусымына, екіншісі бойынша – қыркүйегіне келеді. Банкаралық несиелеу шеңберінде жобаларды қаржыландыруды шұғыл түрде аяқтау міндеті қойылып отырғандықтан, бүгінгі күннің өзінде екі транш қаржыларының 60%-ға жуығы игерілді, əріптес банктер 58 млрд. теңгеден асатын сомадағы займдарға 63 жобаны қаржыландыруды бастады. – Бүгінде айтылып жүрген трансформация ҚДБ үшін қаншалықты көкейкесті? – Біздің жағдайда келесі жылдан бастап банк жұмысындағы түбегейлі өзгерістер туралы айтуға болады. Биыл біз сондай трансформация үшін негіз қаладық. Əңгіме ҚДБ-ның ұйымдық құрылымдарын қайта құру арқылы шешуші бизнес үдерістерді оңтайландыру туралы болып отыр оның өзі қабылданатын инвестициялық шешімдердің шапшаңдығы мен сапасын айтарлықтай арттыруға, түрлі банктік процедуралар барысында займшылардың уақыттары мен шығындарын үнемдеуге жағдай жасайды. Халықаралық консультанттармен бірге біз несиелік үдерістің осал тұстарын анықтадық, атап айтқанда, өтінімдерді неғұрлым тиімді бастапқы іріктеу қажет екенін білдік. Нəтижесінде өтінімдерді алдын ала қарау сатысында сауалдама жүргізуді енгізу жөнінде шешім қабылданды, оның өзі клиенттің тарапынан несиеге өтінім беру қажеттігінде өзіндік бағалау болып табылмақ. Біз тікелей несиелік талдауды былай құрамыз: ықтимал заемшы жобалар «тура мəреге» шығып, несиелік үдеріске қосылған банктің құрылымдық бөлімшелерінен оң қорытынды алғаннан кейін ғана түрлі банктік сараптамаларға шығындар жұмсай бастайды. – Банк қаржылық тұрғыда қаншалық тұрақты? Стресс-тестілеу жүргізіле ме? Ол нені анықтады? – Ағымдағы ахуалды ескере отырып, ҚДБ оқиғалардың түрлі қолайсыз модельдерін негізге алу арқылы тұрақты түрде стресс-тестілеу жүргізіп отырады. Қазіргі уақытта банк капиталдың жəне борыштық жүктеменің жеткіліктілігіне қатысты нормативтерге төтеп беруде. Яғни, ҚДБ, сөз жоқ, қаржылай тұрақты. Сонымен бірге, ссудалық портфельдің 70 пайызы жəне банк міндеттемелерінің шамамен дəл осындай үлесі шетелдік валютада көрініс тауып, өз капиталы теңгемен есеп айырысатын болғандықтан ұлттық валютаның айтарлықтай құнсыздануы ҚДБ-ның қаржылық көрсеткіштеріне əсер етпей қала алмайтынын да атап өту керек. Валюталық бағам өскен жағдайда біз нормативтерде белгіленген шектерге барынша жақындай түсеміз. Сондықтан, мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде жобаларды қаржыландыру көлемін ұлғайту жөнінде қойылған міндеттерді орындай алуымыз үшін сатылап капиталдандыру ҚДБ үшін көкейкесті болып табылады. Біз ҚДБ-ның түпкі акционері ҚР Үкіметі деп түсінеміз – жыл соңына дейін банк капиталына 40 млрд. теңге бағытталатын болады. – БЖЗҚ-ны Ұлттық банк құрылымынан шығару жəне оның активтерін

Маќсат – шыєынєа жол бермеу – Болат Бидахметұлы, сұхбатты жаңа жыл қарсаңындағы дəстүрлі сауалдан бастағым келеді. Еліміздің қаржы жүйесі үшін күрделі 2015 жылды ҚДБ қандай нəтижелермен аяқтап отыр? – Ең басты нəтиже – валюталық сілкіністер мен экономиканың барлық секторларындағы іскерлік белсенділіктің төмендеуіне қарамастан, біз шығынсыз қызметті қамтамасыз ете алдық. ҚДБ стратегиясына сəйкес, рентабелділігі жоғары емес жобаларды қаржыландырғандықтан, біз барынша табыс табуды мақсат етпейміз, бірақ оған қоса, шығынға да жол бермеуге тиіс екенімізді атап өткім келеді. Оң қаржы нəтижесіне қол жеткізу үшін заемшылармен үлкен жұмыс жүргізілді, атап айтқанда: валюта бағамының өзгерісіне сезімтал жобалар бойынша заемдарды қайта құрылымдау жүргізілді; шетелдік валютада қаржыландырылған өзге жобалар бойынша біз неғұрлым арзан қаржыландыру көздерімен алмастыру жолдарын таптық. Бұл шаралар несиелік портфельдің сапасын сақтап қалуға жағдай жасады – жұмыс істемейтін заемдар үлесі жыл қорытындысы бойынша 4 пайыздан аспайды. Жалпы алғанда, банк қызметтің шешуші жоспарлы көрсеткіштерін орындады, ал кейбір көрсеткіштер бойынша біз оза отырып, алға жылжудамыз. Атап айтқанда, несиелік портфель қаңтарқараша айларының қорытындысы бойынша бүтіндей жылға жоспарланған 963 млрд.теңгенің орнына 1,3 трлн.теңгеден асып түсті. – Банктің жыл басынан бері қаржыландырылған жобалары туралы егжейтегжейлі айтып өтсеңіз. Олардың қоғамға, жалпы ел экономикасына қандай əсері болды? – Алдыңғы жылмен салыстырғанда несиелік өтінімдерді мақұлдау динамикасының айтарлықтай өскенін атап көрсеткім келеді. Жыл басынан бері 250 млрд. теңгеден асатын займдар сомасына он жеті инвестициялық жоба мен экспорттық операцияларды (2014 ж. – сегіз), сондай-ақ, 9 млрд. теңгеден асатын займдар сомасына он лизингтік мəмілені (2014 ж. – алтау) қаржыландыру туралы шешім қабылданды. Металлургия, мұнай өңдеу жəне мұнай-химия, машина жасау, азық-түлік өнеркəсібі, құрылыс индустриясы, көлік саласы ұсынған мақұлданған жобалардың салалық құрылымы ұлғайды. Бүтіндей бір салаларды дамыту үшін маңызды төмендегідей капитал сыйымды жобалар қаржыландырылады немесе қазірдің өзінде қаржыландырыла бастады:  Батыс Қазақстан облысында Еуро-5 стандартты мотор отыны өндірісі («Конденсат» АҚ),  Маңғыстау облысында азот тыңайтқыштарын өндіру бойынша қуат тарды ұлғайту («ҚазАзот» ЖШС),  Жамбыл облысында натрий цианиді өндіру бойынша зауыт құрылысы («Talas Investment Company» ЖШС),  Павлодар облысында теміржол доңғалақтары өндірісінің толық циклын құру («Проммашкомплект» ЖШС). Егер осы жобаларды жүзеге асырудағы əлеуметтік-экономикалық əсер туралы айтар болсақ, онда əңгіме тек жаңа жұмыс орындарын ашу туралы ғана емес, сонымен бірге, импортты алмастыру, жоғары қосылған құндағы қазақстандық тауарлар экспортын дамыту жөнінде болып отыр, оның өзі қазіргідей шикізат бағасы төмен болып тұрған жағдайда өте маңызды. Мəселен, минералды тыңайтқыштар өндіру бойынша «ҚазАзоттың» қуатын 2018 жылға қарай үштен бірге, 400 000 тоннаға дейін ұлғайту Қазақстанға осы өнімді əкелуді қысқартып қана қоймай, (елдің азот тыңайтқышына деген ішкі қажеттілігінің жартысына дейіні импорт есебінен қанағаттандырылады), сонымен бірге, Ресейге, Балтық маңы мен Орталық Азия елдеріне экспортты ұлғайтуға жағдай жасайды. «Конденсат» АҚ-тың қуаттарында 200 000 тоннаға дейінгі көлемде мотор отыны өндірісін іске қосу еліміздің батыс өңіріне жоғары октанды ресейлік бензин импортын қысқартатын болады. – Мемлекет экономиканы қолдауға «ҚДБ»-ны қоса алғанда, даму институттары арқылы айтарлықтай қаржы бөлді. Осы жеңілдікті ресурстар қалай жұмсалуда? – Біз «Нұрлы Жол» бағдарламасы жəне индустрияландырудың екінші бесжылдығы (ИИДМБ-2) шеңберінде Ұлттық қордан бөлінген қаржыларды игеруде жоғары қарқын сақтап отырмыз. ҚДБ төмендегі мақсаттарға арналған Ұлттық қордың

жалпы көлемі 260 млрд. теңге қаржысының операторы болып табылады:  100 млрд. теңге – коммерциялық банктер арқылы өңдеу өнеркəсібіндегі жобаларды несиелеу,  85 млрд. – жұмыс істеп тұрған автомобиль жəне жолаушылар вагондары өндірісін қолдау, жоғары қосылған құндағы қазақстандық тауарлар экспортын дамыту,  75 млрд. – индустрияландырудың екінші бесжылдығының жобалары. Қазіргі уақытта ИИДМБ-2 жобаларына қарастырылған барлық 75 млрд.теңге қаржыландыру үшін қолдауға ие болды, ҚДБ-ның өз қаржыларын қоса алғанда, 111 млрд. теңге займдар сомасына бес жоба бойынша шешімдер қабылданды. ИИДМБ-2 бағдарламасының шарттарына сəйкес біз Ұлттық қордың 75 млрд. теңге қаржысына 150 млрд. теңгеден кем емес көлемде өз қатысуымызды қосуымыз керек. Бүгінгі күні (17 желтоқсандағы жағдай бойынша) Ұлттық қор қаражатының 47 млрд. теңгесі игерілді. Қолдау тапқан жобалардың екеуі (Ақтөбе рельс-арқалық зауыты құрылысы жəне Павлодар қаласында теміржол доңғалақтары өндірісінің толық циклын құру) нөлден (greenfield) басталатын жобалар болып табылады. Жұмыс істеп тұрған өндірістерге қолдау көрсетуге бөлінген 85 млрд. теңгенің 50

ҚДБ. 2015 ЖЫЛ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ жұмыс істеп жаңа тұрған жоба жоба Заемдардың жалпы сомасы 256 млрд.теңге жоба қолдау тапты

Металлургия

Мұнай өңдеу және мұнай-химия

Машина жасау

Тамақ өнеркәсібі

Құрылыс индустриясы

Көлік

Жұмыс істеп тұрған жоба

Жаңа жоба

«Проммашкомплект» ЖШС «Қазақстан Алюминийі» АҚ

«Аллюр» компаниялар тобы» АҚ

«Өскемен титан-магний комбинаты» АҚ

«АрселорМитталТеміртау» АҚ «ҚазАзот» ЖШС

«Қазцинк» ЖШС

«Конденсат» АҚ

«Talas Investment Company» ЖШС «ҚазТрансГазАймақ» АҚ

«Қазфосфат» ЖШС

«Orda Glass» ЖШС «Кентау трансформатор зауыты» АҚ

«Жолаушылар лизингтік вагон компаниясы» АҚ

«RG Brands Kazakhstan» ЖШС

млрд-ы 35 млрд. жəне 15 млрд. теңге болатын екі транш түрінде өңдеу өнеркəсібіндегі қазақстандық тауарлар экспортын ынталандыруды қарастырады. Бірінші транш толық игерілді. Бұл бағыт бойынша барлығы жалпы қаржыландыру көлемі 48 млрд.теңге шамасында болатын 13 өтінім қолдау тапты. Шешуші теміржол бағыттары бойынша шапшаң қозғалысты кеңейту үшін «ТұлпарТальго» жолаушылар вагондары өндірісіне бөлінген 5 млрд. теңге толық игерілді. Жеңілдікті несиелеуге барлығы 26 млрд. теңге қарастырылған: бірінші транш – 15 млрд., екінші – 11 млрд. Екінші траншты игеруге біз келесі жылы кірісетін боламыз. Бірінші транш қаржыларынан биылғы жылдың 17 желтоқсанындағы жағдай бойынша 13,7 млрд. теңге сомасындағы 4347 займ коммерциялық əріптес банктермен келісілді. Яғни, бағдарлама бойынша бірінші транш қаражатының 90%-дан астамы бүгінде Даму банкімен келісілді. Іс жүзінде алты əріптес банк жалпы көлемі 12,5 млрд. теңге болатын 3971 займ берді. Егер өңдеу өнеркəсібіндегі ірі жобаларды коммерциялық банктер арқылы несиелеуге келсек, бұл қаржыларды

«Баян-Сұлу» АҚ «Маслодел» ЖШС

Қазақстанның Даму банкі

басқаруға жеке компанияларды тарту жоспарлануда. Ол бүтіндей алғанда, елдің қаржы жүйесі үшін, оның ішінде ҚДБ үшін не береді? Зейнетақы жиналымдарының сақталуында тəуекелдер бар ма? – Ел заңнамаларына сəйкес зейнетақы жиналымдарының сақталуына мемлекет кепілдік береді. БЖЗҚ – ұзақ мерзімді индустриялық жобаларды қаржыландыру үшін қажетті Қазақстандағы «ұзын» ақшалардың ең басты көзі. Сондықтан, біздің елімізде толыққанды қаржы нарығының дамуы өте маңызды. Ол сонымен бірге, зейнетақы жиналымдарын инвестициялау туралы шешімнің əкімшілік жолымен, қандай да бір кабинеттерде емес, нарықтық қағидаттарда қабылданғанын білдіреді. Егер зейнетақы жиналымдарына қатысты инвестициялық шешімдер ашық нарық жағдайында болса, онда банктің несиелік рейтингі елдің егемен рейтингі деңгейінде тұрғанын ескергенде, ҚДБ ол қаржыларды орналастыру үшін неғұрлым тартымды нысандардың (эмитенттердің) біріне айналмақ. Əңгімелескен Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан».


14

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

ОБЪЯВЛЕНИЕ Государственное учреждение «Управление здравоохранения Кызылординской области» объявляет конкурс на занятие вакантной должности руководителя государственного коммунального предприятия на праве хозяйственного ведения

ХАБАРЛАНДЫРУ «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасы» мемлекеттік мекемесі шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны басшысы бос лауазымына орналасуға ашық конкурс жариялайды Кəсіпорынның атауы: «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының «Қызылорда облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны. Кəсіпорынның орналасқан жері: Қазақстан Республикасы, Қызылорда облысы, индексі 120016, Қызылорда қаласы, Ғ.Мүсірепов көшесі, №75. Негізгі қызметі: кəсіпорын қызметінің мақсаты – облыс тұрғындарына мамандандырылған стационарлық жəне амбулаториялық көмек көрсету болып табылады. «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының «Қызылорда облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорнының бас дəрігері. Лауазымдық жалақысы 150 000,00 теңге (экологиялық коэффициентті есепке алмағанда). «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының «Қызылорда облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорнының дара басшылық негізінде бас дəрігер басқарады, оны денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті орган тағайындайды. Қызметтік міндеттері: кəсiпорынның бас дəрігері кəсiпорынның қаржы-шаруашылық қызметiне жəне мүлкiнiң сақталуына, сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-əрекеттi ұйымдастыруға дербес жауапты болады, дара басшылық қағидаттарында əрекет етедi жəне кəсiп орын қызметiнiң барлық мəселелерiн Қазақстан Республикасының заңнамасымен жəне бекітілген жарғысымен айқындалатын өз құзыретiне сəйкес дербес шешедi, кəсiпорынның атынан сенiмхатсыз əрекет етедi жəне оның мүдделерiн барлық органдарда бiлдiредi, Қазақстан Республикасының заңнамасымен бекiтiлген шектерде кəсiпорынның мүлкiне билiк етедi, шарттар жасасады жəне өзге де мəмiлелер жасайды, сенiмхаттар бередi, банктiк шоттар ашады, кəсiпорынның барлық қызметкерлерi үшiн мiндеттi бұйрықтар шығарады жəне нұсқаулар бередi, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексiне сəйкес кəсiпорынның қызметкерлерiн жұмысқа қабылдайды жəне олармен еңбек шарттарын бұзады, көтермелеу шараларын қолданады жəне егер Қазақстан Республикасының заңнамасымен жəне бекітілген жарғысымен өзгеше көзделмесе оларды жазаға тартады, тиiстi саланың уəкiлеттi органы басшысының ұсынымы бойынша қызметке тағайындайтын жəне қызметтен босататын кəсiпорын қызметкерлерiнiң номенклатурасы оның жарғысында белгiленедi, белгiленген еңбекақы төлеу қоры шегiнде еңбекақы төлеу нысанын, штаттық кестенi, лауазымдық айлықақылардың мөлшерлерiн, кəсiпорынның қызметкерлерiне сыйлықақы беру жəне өзге де сыйақы жүйесiн бекiтедi, өзiнiң орынбасарларын қызметке тағайындау жəне қызметтен босату үшiн тиiстi саланың уəкiлеттi органына кандидатуралар ұсынады, өзiнiң орынбасарлары мен кəсiпорынның басқа да басшы қызметкерлерiнiң құзыретiн белгiлейдi, Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық бiлiмнiң, «Денсаулық сақтауды

ұйымдастыру» («Қоғамдық денсаулық сақтау», «Денсаулық сақтау менеджментi») мамандығы бойынша бiлiктiлiк санатының болуы немесе «Қоғамдық денсаулық сақтау» («Денсаулық сақтау менеджментi») мамандығы бойынша магистратураның жəне денсаулық сақтау ұйымдарында кем дегенде 5 жыл еңбек өтiлiнiң болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (Жалпы жəне ерекше бөлімдер), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 2 шілдедегі № 267 Заңын, «Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы № 413ІV Заңын, «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 15 наурыздағы №349-І Заңын жəне Қазақстан Республикасының осы кəсіпорынның қызметі саласындағы қатынастарды реттейтін нормативтікқұқықтық актілерін білетіндігі тексеріледі. Сондай-ақ, мемлекеттік басқару органы бекіткен тиісті кəсіпорын басшысының біліктілік талаптары мен лауазымдық нұсқаулығының негізінде конкурсқа қатысушылардың кəсіби білімі анықталады. Конкурсқа қатысқысы келген азаматтар «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасы» мемлекеттік мекемесіне келесі құжаттарды тапсырады: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; 3) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 4) білімі туралы құжаттардың көшірмесі; 5) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе жеке еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнына қабылданғаны жəне одан босатылғаны туралы бұйрықтардың көшірмесі; 6) денсаулық туралы белгіленген нысандағы анықтама. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, осының алдындағы жұмыс орнының басшылығынан кепілдеме жəне т.с.) беруіне болады. Осы қағидалардың талаптарына сəйкес барлық құжаттар дайын болғанда комиссия құжаттар қабылдау аяқталған күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде құжаттар тапсырған тұлғаны конкурсқа қатысуға жіберу туралы шешім қабылдайды. Конкурсқа қатысуға жіберілген тұлғалардың тізімі бекітілгеннен кейін, комиссия конкурсқа қатысушылар ұсынған құжаттарды зерделейді жəне күнтізбелік 10 күн ішінде конкурсқа қатысушылармен əңгімелесу өткізеді. Конкурс «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасы» мемлекеттік мекемесінде Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, № 27-үй мекенжайы бойынша өтеді. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар аталмыш хабарландыру жарияланған мерзімнен бастап 15 күнтізбелік күн аралығында Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, № 27 үй мекенжайы бойынша тапсырылуы тиіс. Қосымша анықтама үшін телефон: 8(7242) 40-04-51, ішкі 3005, 3009. Аталмыш лауазымға орналасқан азамат үшін көтерме шығындар төленбейді, тұрғын үй жəне жеңілдіктер ұсынылмайды.

Наименование предприятия: государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Кызылординская областная инфекционная больница» управления здравоохранения Кызылординской области». Место нахождения предприятия: Республика Казахстан, Кызылординская область, индекс 120016, город Кызылорда, ул. Г. Мусирепова, №75. Основная деятельность: целью деятельности предприятия является – оказание специализированной стационарной амбулаторной медицинской помощи населению области. Главный врач государственного коммунального предприятия на праве хозяйственного ведения «Кызылординская областная инфекционная больница» управления здравоохранения Кызылординской области». Должностной оклад 150 000,00 тенге (без учета экологического коэффициента). Государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Кызылординская областная инфекционная больница» управления здравоохранения Кызылординской области» на основе единоначалие возглавляет главный врач, назначаемый уполномоченным органом в области здравоохранения. Функциональные обязанности: главный врач предприятия несет персональную ответственность за финансово-хозяйственную деятельность и сохранность имущества предприятия, несет персональную ответственность за организацию противодействия коррупции на предприятии, действует на принципах единоначалие и самостоятельно решает все вопросы деятельности предприятия в соответствии с его компетенцией, определяемой законодательством Республики Казахстан и утвержденным уставом, без доверенности действует от имени предприятия и представляет его интересы во всех органах, в пределах, установленных законодательством Республики Казахстан, распоряжается имуществом предприятия, заключает договоры и совершает иные сделки, выдает доверенности, открывает банковские счета, издает приказы и дает указания, обязательные для всех работников предприятия, в соответствии с Трудовым кодексом Республики Казахстан принимает на работу и расторгает трудовой договор с работниками Предприятия, применяет меры поощрения и налагает взыскания на них, если иное не предусмотрено законодательством Республики Казахстан и утвержденным уставом, номенклатура работников предприятия, которые назначаются на должность или освобождаются от должности уполномоченным органом соответствующей отрасли по представлению руководителя, устанавливается в утвержденном уставе, утверждает форму оплаты труда, штатное расписание, систему премирования и иного вознаграждения работников предприятия в пределах установленного фонда оплаты труда, представляет уполномоченному органу соответствующей отрасли кандидатуры для назначения на должность и освобождения от должности своих заместителей, устанавливает компетенцию своих заместителей и других руководящих работников предприятия, осуществляет иные функции, предусмотренные законодательством Республики Казахстан.

Требования к участникам конкурса: высшее медицинское образование, наличие квалификационной категории по специальности «Организация здравоохранения» («Общественное здравоохранение», «Менеджмент здравоохранения») или магистратура по специальности «Общественное здравоохранение» («Менеджмент здравоохранения») и стаж работы в организациях здравоохранения не менее 5 лет. - проверка знаний Конституции Республики Казахстана, Гражданского кодекса Республики Казахстана (Общая и особенная части), Закона Республики Казахстан от 2 июля 1998 года «О борьбе с коррупцией», Закона Республики Казахстан от 1 марта № 413-ІV «О государственном имуществе», Закона Республики Казахстан от 15 марта 1999 года № 349-І «О государственных секретах» и нормативных правовых актов Республики Казахстан, регулирующих отношения в сфере деятельности данного предприятия. Также определяются профессиональные знания участников конкурса на основании квалификационных требований и должностной инструкции руководителя соответствующего предприятия, утвержденных органом государственного управления. Граждане, желающие принять участие в конкурсе, представляют в управление здравоохранения Кызылординской области следующие документы: 1) заявление об участии в конкурсе: 2) резюме на государственном и русском языках; 3) автобиографию, изложенную в произвольной форме; 4) копии документов об образовании; 5) копию трудовой книжки (при наличии) или индивидуального трудового договора либо выписки из приказов о приеме и увольнении с последнего места работы: 6) справку о состоянии здоровья по установленной форме. Участник конкурса может представить дополнительную информацию, касающуюся его образования, опыта работы, профессионального уровня (копии документов о повышении квалификации, присвоении ученых степеней и званий, научных публикациях, рекомендации от руководства предыдущего места работы т.п.). При наличии всех документов, а также соответствии лица требованиям комиссия принимает решение о допуске подавшего документы лица к участию в конкурсе в течении 5 рабочих дней со дня окончания приема документов. Кандидаты, допущенные к участию в конкурсе, проходят собеседование в течении 10 рабочих дней после окончания срока приема документов в государственное учреждение «Управление здравоохранения Кызылординской области» по адресу: город Кызылорда, проспект Абая, 27. Необходимые для участия в конкурсе документы должны быть представлены в течении 15 календарных дней с момента публикации данного объявления в управление здравоохранения Кызылординской области по адресу: город Кызылорда, проспект Абая, № 27. Телефон для справок: 8 (7242) 40-04-51, вн. 3005, 3009. Лицу, занявшему данную вакантную должность, подъемные расходы не оплачиваются, жилье и льготы не предоставляются.

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы мына мүлікке сауда-саттық жариялайды: Лот №1 – Жер телімі, жалпы алаңы 8,0 га кадастрлық нөмірі 03-047-062-207, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Қарасай ауданы, Елтай ауылдық округі. Жер телімінің мақсатты тағайындалуы – тауарлы ауыл шаруашылығын жүргізу. Бастапқы баға – 61 400 000 (алпыс бір миллион төрт жүз мың) теңге. Сауда-саттық əдісі – голланд. Кепілді жарна бастапқы бағаның 5%-ын құрайды. Бастапқы бағаның 5% мөлшеріндегі кепілді жарна «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасының шотына енгізілуі тиіс, төменде көрсетілген деректемелер бойынша. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер үшін қажетті құжаттардың тізімін алуға сенім білдірілген тұлғаға хабарласу керек. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер Алматы қ., Абай д-лы, 109 «В», 1004-бөлмеде 2016 жылғы 11 қаңтарда сағат 18.00-ге дейін қабылданады. Сауда-саттық лот бойынша голланд əдісімен 2016 жылғы 12 қаңтарда сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Қарасай ауданы, Қаскелең қ., Абылай хан к-сі, 157. Сауда-саттық аяқталғаннан кейін түпкілікті баға ұсынған саудасаттық қатысушысы банктің чек түріндегі немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген басқа қолма-қол ақшаның толық көлемінде сатып алу сомасын бес жұмыс күні ішінде есеп айырысу тəсілімен енгізуі қажет. Сенім білдірілген тұлғаның деректемелері: «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы Төремұратов Азат Болатұлы, Алматы қ., Абай д-лы, 109В, шот KZ246010011286000043, БСН 940140000385, Кбе 14. Сауда-саттық өткізу мəселесі бойынша анықтама алу телефондары: 8 (727) 330 16 80, 330 17 57, 330 17 83.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

2014-2016 жылдарға арналған Жекешелендірудің кешенді жоспарын іске асыру шеңберінде жекешелендіру объектілерін сату туралы мəліметтер (2015 жылғы 20 мамырдан бастап 28 желтоқсан аралығындағы жағдай бойынша) № Ұйым БСН р/с 1 930940000560

Атауы

Объектінің өңірі

Меншік түрі

«Қазаэрожоба» ғылыми-зерттеу жəне жобалау-іздестіру институты» АҚ

Алматы қ.ə.

Республикалық меншік

2

020340003721

Мойынқұм ауданының «Мойынқұм-сəулет» ЖШС

Жамбыл облысы

Коммуналдық аудандық

3

071040021334

«Кадрларды даярлау жəне қайта дайындау орталығы» ЖШС

Павлодар облысы

Коммуналдық облыстық

4

060240001665

«ЛТД Тұрмыс» ЖШС

Коммуналдық аудандық

5

060540006314

«Шу Сервис» ЖШС

Оңтүстік Қазақстан облысы Жамбыл облысы

6

050540002538

«Сарыкөл» газеті редакциясы» ЖШС

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

7

091040015056

8

971040001407

«Лашын» футбол клубы «Жамбыл облысы əкімдігінің денешынықтыру Жамбыл облысы жəне спорт басқармасы» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кəсіпорны «Т.И.Батуров атындағы Жамбыл ГРЭС» АҚ Жамбыл облысы

9

020840001911

Түркістан қаласының «Муниципалдық базар» ЖШС

10 030340002448

11 090140014306 12 010940001834 13 960440000479

«Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі Индустриялық даму жəне өнеркəсіп қауіпсіздігі комитетінің «Жезказганретмет» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны «Наурызым ауданы əкімдігінің «Наурызым тынысы» газеті аудандық редакциясы» ЖШС «Рудненский рабочий» қалалық газетінің редакциясы» ЖШС

Оңтүстік Қазақстан облысы Қарағанды облысы

Коммуналдық аудандық

Коммуналдық облыстық «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ («Самұрық-Энерго» АҚ) Коммуналдық аудандық Республикалық меншік

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық Коммуналдық аудандық

14 101240010651

«Рудный қалалық телерадиохабар тарату редакциясы «Рудный дауысы» ЖШС «Жасыл Кентау» ЖШС

15 111240014537

«ASTANA SERVICE» басқарушы компаниясы» ЖШС

Оңтүстік Қазақстан облысы Астана қ.ə.

16 070640000360

«Жаңатас-несие» микрокредиттік ұйымы» ЖШС

Жамбыл облысы

«Қазагро» ҰБХ

17 070840008899

«Шаруа финанс» микрокредиттік ұйымы» ЖШС

Қарағанды облысы

«Қазагро» ҰБХ

18 071140021635

«Түлкібас-агро» микроқаржы ұйымы» ЖШС

Оңтүстік Қазақстан облысы «Алға аудандық «Жұлдыз-Звезда» газеті ЖШС Ақтөбе облысы «Олимп» кəсіби регби клубы» ММ, Алматы облысының денешынықтыру Алматы облысы жəне спорт басқармасы коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны «Жылыой тазалық» ЖШС Атырау облысы

«Қазагро» ҰБХ

19 120940016479 20 111140001501 21 060340008829 22 121040014581 23 091040003306

«Шалқар ауданының білім бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Тұлпар» спорт сауықтыру лагері коммуналдық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны «Солтүстік Қазақстан облысы муниципалды телерадио каналы» ЖШС

Коммуналдық аудандық Коммуналдық облыстық Коммуналдық аудандық

Ақтөбе облысы

Коммуналдық аудандық

Солтүстік Қазақстан облысы Оңтүстік Қазақстан облысы

Коммуналдық облыстық

24 100840017122

Мақтаарал ауданының тұрғын үй коммуналдық шаруашылық бөлімінің «Мақтаарал-Жасыл желек» ЖШС

25 990240002374

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы Жамбыл об- Жамбыл облысы лысы саламатты өмір салтын қалыптастыру мəселелерінің орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы коммуналдық мемлекеттік кəсіпорны «Біржан-Атырау» ЖШС Атырау облысы

26 040240000271

«Астана» ƏКК

27 080840012511

Төле би ауданының «Өркен» ойын-сауық орталығы мемлекеттік коммуналдық қазыналық кəсіпорны

Оңтүстік Қазақстан облысы

28 970840000386

«КАСКОР-ТРАНССЕРВИС» АҚ

Маңғыстау облысы

Коммуналдық аудандық Коммуналдық облыстық «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) Коммуналдық аудандық

29 051140006291

«Саламатты өмір салтын қалыптастыру орталығы» ЖШС

Астана қ.ə.

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) Коммуналдық облыстық

30 070540005754 31 020440006472

Жамбыл облысы Алматы қ.ə.

«Тараз» ƏКК Республикалық жеке меншік

32 080840006953 33 100140001517 34 130440008607

«ТАРАЗ ИНВЕСТ КОНСАЛТ» ЖШС «Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігің шаруашылық жүргізу құқығындағы «Қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебі» республикалық мемлекеттік кəсіпорны «Астана-ЕРЦ» ЖШС «Велес Актобе LTD» ЖШС «Горкомхоз-Павлодар» ЖШС

Астана қ.ə. Ақтөбе облысы Павлодар облысы

Коммуналдық аудандық «Актөбе« ƏКК Коммуналдық аудандық

35 930440000364

«№1 автобус паркі» ЖШС

Павлодар облысы

Коммуналдық аудандық

36 001040002167

«Əулиекөл« газеті» ЖШС

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

Оңтүстік Қазақстан облысы Алматы қ.ə. Шығыс Қазақстан облысы Шығыс Қазақстан облысы

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) «НИХ «Зерде» АҚ Коммуналдық аудандық

37 040240007685

«Ақ берен» ЖШС

38 090440001325 39 010140000609

«Халықарылық ақпараттық-технологиялар университеті» АҚ Ұлан ауданы əкімдігінің «Ұлан жолдары» ЖШС

40 010340002226

«Нарын-Сервис» ЖШС

41 051140002249

«АстанаСтройИнжиниринг» ЖШС

Астана қ.ə.

Коммуналдық облыстық

42 051140003930

«Семей таңы-Вести Семей» газеттері» ЖШС

Коммуналдық аудандық Коммуналдық облыстық

Коммуналдық аудандық

43 060840005991

«Ақпараттық-техникалық сервис» ЖШС

Шығыс Қазақстан облысы Павлодар облысы

44 120340010061

«Амангелді арайы» газетінің редакциясы» ЖШС

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

45 031240002398

«Алматы вагон жөндеу зауыты» АҚ

Алматы қ.ə.

46 070140009544

«Біздің Торғай» ЖШС

Қостанай облысы

«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ («Қазақстан темiр жолы» ҰК) Коммуналдық аудандық

47 110540002422

«Атырау» ауылшаруашылық компаниясы» ЖШС

Атырау облысы

«Атырау« ƏКК

48 090540015120 49 071140005237

«Бартоғай ГЭС» ЖШС «Оқу клиникалық орталығы» ЖШС

Алматы облысы Астана қ.ə.

«Жетісу« ƏКК Коммуналдық облыстық

50 111140001551

Маңғыстау облысы

Коммуналдық облыстық

51 031140003045

«Манғыстау облысының мемлекеттік-жекеменшік əріптестік аймақтық орталығы» АҚ «Əулиекөл-сервис» ЖШС

Қостанай облысы

Коммуналдық аудандық

52 990240008462

«Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университеті» АҚ

Алматы қ.ə.

Республикалық меншік

53 990440003736

Батыс Қазақстан облысы əкімдігі денсаулық сақтау басқармасы «Облыстық саламатты өмір салтын қалыптастыру орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кəсіпорны «Тарбағатай жолдары» ЖШС

Батыс Қазақстан облысы

Коммуналдық облыстық

Шығыс Қазақстан облысы

Коммуналдық аудандық

54 091040013852

Сатушы/Меншік иесі «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті» ММ, Астана қ. «Мойынқұм ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Жамбыл облысы, Мойынқұм ауданы «Павлодар облысының қаржы басқармасы» ММ, Павлодар қ. «Шымкент қаласы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Шымкент қ. «Шу ауданы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Жамбыл облысы. «Сарыкөл ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Қостанай облысы, Сарыкөл ауданы, Сарыкөл қ. «Жамбыл облысының қаржы басқармасы» ММ, Тараз қ. «Самұрық-Энерго» АҚ, Астана қ.

Сатуға, %

Бастапқы баға, тг.

Сату бағасы, тг.

Сату күні

570 000 000,00

570 005 000,00

7/3/2015

жеке тұлға

Жеңімпаз түрі

Астана қ.ə.

Жеңімпаз өңірі

Сауда-саттық қатысушылары 1

51,00

4 072 095,00

292 334,88

7/7/2015

жеке тұлға

Жамбыл облысы

1

100,00

103 185 505,00

5 727 773,04

7/7/2015

жеке тұлға

Павлодар облысы

1

51,00

361 313 539,20

379 605 037,12

7/8/2015

заңды тұлға

2

10,00

3 471 000,00

520 978,48

7/8/2015

жеке тұлға

Оңтүстік Қазақстан облысы Жамбыл облысы

50,00

460 500,00

557 205,00

7/14/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

2

2 600 000,00

89 275,79

7/15/2015

жеке тұлға

Жамбыл облысы

2

3

50,00

2 448 757 000,00

2 469 307 200,00

3/31/2015

заңды тұлға

Алматы қ.ə.

1

«Түркістан қаласы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Түркістан қ. «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті» ММ, Астана қ.

100,00

42 889 843,00

64 366 089,19

7/23/2015

жеке тұлға

4

1 300 000 000,00

1 300 000 000,00

3/26/2015

заңды тұлға

Оңтүстік Қазақстан облысы Алматы қ.ə.

2

«Наурызым ауданының экономика, қаржы жəне кəсіпкерлік бөлімі» ММ. «Рудный қаласының қаржы басқармасы» ММ, Қостанай облысы, Рудный қ. «Рудный қаласының қаржы басқармасы» ММ, Қостанай облысы, Рудный қ. «Кентау қаласы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Оңтүстік Қазақстан облысы, Кентау қ. «Астана» ƏКК» АҚ, Астана қ.

50,00

190 000,00

755 000,00

8/11/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

4

50,00

4 937 919,00

5 974 881,99

8/26/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

2

50,00

8 869 190,00

10 731 719,90

8/26/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

2

50,00

1 022 101,00

1 236 742,21

9/1/2015

жеке тұлға

2

49,00

78 400,00

78 400,00

8/28/2015

заңды тұлға

Оңтүстік Қазақстан облысы Ақмола облысы

«Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ, Астана қ. «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ, Астана қ. «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ, Астана қ. «Алға ауданының қаржы басқармасы» ММ. «Алматы облысының қаржы басқармасы» ММ, Талдықорған қ. «Жылыой ауданының қаржы басқармасы» ММ, Атырау облысы, Жылыой ауданы, Құлсары қ. «Шалқар ауданының қаржы басқармасы» ММ, Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы, Шалқар қ. «Солтүстік Қазақстан облысының қаржы басқармасы» ММ, Петропавл қ. «Мақтаарал ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Оңтүстік Қазақстан облысы, Мақтаарал ауданы, Жетісай қ. «Жамбыл облысы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Жамбыл облысы, Тараз қ.

49,00

6 250 000,00

6 250 000,00

7/2/2015

жеке тұлға

Алматы қ.ə.

49,00

2 940 000,00

2 940 000,00

7/21/2015

жеке тұлға

Астана қ.ə.

21,00

6 250 000,00

6 250 000,00

5/29/2015

жеке тұлға

Алматы облысы

100,00

2 420 491,00 16 325 448,00

2 435 000,00 16 600 000,00

9/11/2015 9/15/2015

жеке тұлға заңды тұлға

Ақтөбе облысы Алматы қ.ə.

ЖШС қатысушысына сату ЖШС қатысушысына сату ЖШС қатысушысына сату ЖШС қатысушысына сату 1 2

100,00

33 688 784,00

37 105 105,00

9/16/2015

жеке тұлға

Атырау облысы

2

6 934 000,00

909 879,48

9/16/2015

жеке тұлға

Ақтөбе облысы

1

49,00

6 305 000,00

6 320 000,00

9/18/2015

жеке тұлға

3 369 171,00

4 076 696,91

9/29/2015

жеке тұлға

Солтүстік Қазақстан облысы Оңтүстік Қазақстан облысы

2

100,00

82 128 865,00

2 100 000,00

9/29/2015

жеке тұлға

Жамбыл облысы

3

276 294 200,00

276 294 200,00

9/30/2015

заңды тұлға

Атырау облысы

1

236 805,00

558 373,82

9/30/2015

жеке тұлға

Оңтүстік Қазақстан облысы

4

576 080 800,00

576 080 800,00

9/30/2015

заңды тұлға

Маңғыстау облысы

1

«Локомотив» АҚ, Астана қ. «Мақтаарал ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Оңтүстік Қазақстан облысы, Мақтаарал ауданы, Жетісай қ. «Қазмұнайгаз - қайта өңдеу жəне маркеттинг» АҚ, Астана қ. «Астана қаласының қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Тараз« ƏКК« АҚ, Тараз қ. «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті» ММ, Астана қ. «Астана қаласы қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Актөбе» ƏКК» АҚ, Ақтөбе қ. «Павлодар қаласының қаржы басқармасы» ММ, Павлодар облысы, Павлодар қ. «Павлодар қаласының қаржы басқармасы» ММ, Павлодар облысы, Павлодар қ. «Əулиекөл ауданы əкімдігінің қаржы бөлімі» ММ, Қостанай облысы, Əулиекөл ауданы, Əулиекөл ауылы. «Ремлокомотив» АҚ, Астана қ. «НИХ «ЗЕРДЕ» АҚ, Астана қ. «Ұлан ауданының қаржы басқармасы» ММ, Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы, Қ.Қасенов кенті «Қатонқарағай ауданының қаржы басқармасы» ММ, Шығыс Қазақстан облысы, Қатонқарағай ауданы, Үлкен Нарын ауылы «Астана қаласының қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Шығыс Қазақстан облысы қаржы басқармасы» ММ, Шығыс Қазақстан облысы, Семей қ. «Павлодар облысының қаржы басқармасы» ММ, Павлодар қаласы, Павлодар қ. «Амангелді ауданының қаржы басқармасы» ММ, Қостанай облысы, Амангелді ауданы, Амангелді ауылы «Қазақстан темiр жолы» ұлттық компаниясы» АҚ, Астана қ. «Жангелдин ауданының қаржы басқармасы» ММ, Қостанай облысы, Жангелдин ауданы, Торғай ауылы «Атырау» ƏКК» АҚ, Атырау қ. «Жетісу» ƏКК» АҚ, Талдықорған қ. «Астана қаласының қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Астана қаласының қаржы басқармасы» ММ, Астана қ. «Əулиекөл ауданының қаржы басқармасы» ММ, Қостанай облысы, Əулиекөл ауданы, Əулиекөл ауылы «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті» ММ, Астана қ. «Батыс Қазақстан облысы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Батыс Қазақстан облысы, Орал қ. «Тарбағатай ауданы əкімдігінің экономика жəне қаржы бөлімі» ММ, Шығыс Қазақстан облысы, Ақсуат ауылы

100,00

13,40

2

100,00

35 890 000,00

74 615 499,41

10/6/2015

жеке тұлға

Астана қ.ə.

6

100,00

36 138 910,00 597 893 400,00

3 613 891,00 598 393 400,00

10/7/2015 10/13/2015

жеке тұлға заңды тұлға

Алматы қ.ə. Алматы қ.ə.

1 1

42,25 100,00 100,00

31 031 493,00 34 419 877,00 107 940 000,00

37 548 106,53 34 419 877,00 119 003 850,00

10/30/2015 11/3/2015 11/3/2015

заңды тұлға заңды тұлға заңды тұлға

Алматы қ.ə. Ақтөбе облысы Павлодар облысы

2 1 3

100,00

1 175 646 000,00

1 176 357 000,00

11/3/2015

заңды тұлға

Павлодар облысы

2

100,00

700 000,00

1 250 000,00

11/6/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

2

100,00

124 191 900,00

124 200 000,00

11/18/2015

жеке тұлға

Қызылорда облысы

2

33,30 100,00

734 282 854,00 13 327 000,00

734 285 000,00 13 327 000,00

11/20/2015 11/20/2015

заңды тұлға жеке тұлға

Алматы қ.ə. Шығыс Қазақстан облысы

2 2

70,00

9 668 610,00

9 668 610,00

1/5/2015

Ж.К.

Шығыс Қазақстан облысы

2

49,00

14 745 000,00

14 745 000,00

7/1/2015

жеке тұлға

Астана қ.ə.

100,00

55 288 512,00

55 500 000,00

2/20/2015

жеке тұлға

ЖШС қатысушысына сату Шығыс Қазақстан облысы 2

100,00

57 500 000,00

7 659 548,62

11/24/2015

жеке тұлға

Павлодар облысы

1

100,00

1 157 413,00

2 593 679,00

11/24/2015

жеке тұлға

Костанай облысы

5

100,00

4 620 287 000,00

4 700 000 000,00

11/12/2015

заңды тұлға

Алматы қ.ə.

2

49,00

328 555,00

2 555 000,00

11/27/2015

заңды тұлға

Қостанай облысы

5

49,00

100 000,00

100 000,00

8/5/2015

заңды тұлға

Атырау облысы

20,00 49,00

9 265 000,00 12 413 000,00

8 338 500,00 12 413 000,00

12/8/2015 6/30/2015

жеке тұлға заңды тұлға

Алматы қ.ə. Астана қ.ə.

51,00

227 672 670,00

8 196 217,00

12/15/2015

заңды тұлға

Маңғыстау облысы

100,00

4 018 392,00

5 700 000,00

12/22/2015

жеке тұлға

Қостанай облысы

2

100,00

1 458 000 000,00

1 621 000 888,00

12/22/2015

заңды тұлға

Алматы қ.ə.

1

17 666 406,00

17 667 000,00

12/23/2015

жеке тұлға

Павлодар облысы

1

386 100,00

1 612 835,52

12/24/2015

жеке тұлға

Шығыс Қазақстан облысы

6

100,00

ЖШС қатысушысына сату 6 ЖШС қатысушысына сату 1


«Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» республикалық газеттерінде 2015 жылғы 22 желтоқсанда жарияланып, 2016 жылғы 29 қаңтарға тағайындалған «ҚазТрансОйл» АҚ Акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысы туралы ақпараттық хабарламаның күн тəртібіне толықтыру енгізу туралы хабарлама «ҚазТрансОйл» акционерлік қоғамы осы хабарламамен 2016 жылғы 29 қаңтарда 15 сағат 00 минутта Қазақстан Республикасы, 010000, Астана қаласы, «Есіл» ауданы, Қабанбай батыр даңғылы, 19-үй, «Б» бөлігі, 3-қабат, мəжіліс залы мекенжайында болатын Қоғам Акционерлері кезектен тыс жалпы жиналысының күн тəртібіне қосымша мəселе енгізілгені туралы өз акционерлеріне хабарлайды. «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 43-бабының 1-тармағына сəйкес Қоғамның ірі акционері – «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ күн тəртібіне мына мəселені енгізеді: «ҚазТрансОйл» АҚ Директорлар кеңесінің тəуелсіз директоры емес сондай-ақ «Самұрық-Қазына» АҚ тобының қызметкері емес мүшесіне өз міндеттерін орындағаны үшін оларға сыйақы төлеу жəне шығыстарын өтеу мөлшері мен шарттарын белгілеу туралы. Толықтыруды қоса алғандағы күн тəртібі: 1. «ҚазТрансОйл» АҚ Директорлар кеңесі мүшелерінің өкілеттігін мерзімінен бұрын доғару туралы. 2. «ҚазТрансОйл» АҚ Директорлар кеңесінің сан құрамын, өкілеттік мерзімін белгілеу, оның мүшелерін, соның ішінде Директорлар кеңесінің төрағасын сайлау туралы. 3. Тəуелсіз директорларға өз міндеттерін орындағаны үшін сыйақы жəне өтем төлеу мөлшерін жəне шарттарын белгілеу туралы. 4. «ҚазТрансОйл» АҚ Директорлар кеңесінің тəуелсіз директоры емес мүшесіне, сондай-ақ «СамұрықҚазына» АҚ тобының қызметкерлеріне өз міндеттерін орындағаны үшін оларға сыйақы төлеу жəне шығыстарын өтеу мөлшері мен шарттарын белгілеу туралы. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы мына мүліктерге сауда-саттық жариялайды: Лот №1 – Өндірістік база, атап айтқанда: Литер А, жалпы алаңы 3471,9 ш.м.; Литер Б, жалпы алаңы 2401,0 ш.м.; Литер Р, жалпы алаңы 2156,4 ш.м.; Литер Ə, жалпы алаңы 849,1 ш.м., сəйкесетін жер үлесінің жалпы алаңы 0,7233 га бөлінбейтін жер телімінде жалпы алаңы 1,703 га (кадастрлық нөмірі 20-315-038-193, мақсатты тағайындалуы – өндірістік базаны пайдалану жəне қызмет көрсету үшін), аталған жылжымайтын мүліктермен аумақтық жəне функционалды байланысты, жер пайдалану шекарасына сəйкес, орналасқан мекенжайы: Алматы қ., Қазан к-сі, 34. Бастапқы баға – 468 687 000 (төрт жүз алпыс сегіз миллион алты жүз сексен жеті мың) теңге. Лот №2 – Бөлінетін жер телімі, жалпы алаңы 30 га (жер телімінің кадастрлық нөмірі 03-051-225-319, мақсатты тағайындалуы – тауарлы ауыл шаруашылығын жүргізу), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар

15

www.egemen.kz

30 желтоқсан 2015 жыл

ауданы, Қайнар ауылдық округінің аумағындағы аудан қорының жері. Бастапқы баға – 58 519 000 (елу сегіз миллион бес жүз он тоғыз мың) теңге. Сауда-саттық əдісі – ағылшын. Кепілді жарна бастапқы бағаның 5%ын құрайды. Бастапқы бағаның 5% мөлшеріндегі кепілді жарна «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасының шотына енгізілуі тиіс, төменде көрсетілген деректемелер бойынша. Сауда-саттыққа қатысу өтінімдеріне қажетті құжаттар тізілімін алу үшін сенім білдірілген өкілге бару керек. Сауда-саттыққа қатысуға өтінім дер Алматы қ., Абай д-лы, 109В, 1004-бөлмеде 2016 жылғы 13 қаңтарда сағат 18.00-ге дейін қабылданады. №1 лот бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2016 жылғы 14 қаңтарда сағат 11.00-де мына мекенжайда болады: Алматы қ., Абай д-лы, 109 «В», 1004-бөлме.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: МПЦ, МПДЦ, «Шар-Жаңа Өскемен» ГИД желісі құрылғыларына сервистік қызмет көрсету. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 28 800 000 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Жеткізудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 20 қаңтарды қоса есептегенде сағат 11.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl. kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 11.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 12.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: Өскемен қ., Меновное ауылындағы ДТЖ үшін тұрақжайлар жалдау (автобаза жəне АУП) + коммуналдық қызметтер. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 23 718 750 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 1 ақпаннан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 19 қаңтарды қоса есептегенде сағат 9.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl. kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 9.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 10.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

№2 лот бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2016 жылғы 14 қаңтарда сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Талғар қ., Тəжібаев к-сі, 4. Сауда-саттық аяқталғаннан кейін түпкілікті баға ұсынған сауда-саттық қатысушысы банктің чек түріндегі немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген басқа қолма-қол ақшаның толық көлемінде сатып алу сомасын бес жұмыс күні ішінде есеп айырысу тəсілімен енгізуі қажет. Сенім білдірілген тұлғаның дерек темелері: «Қазақстан Халық Бан кі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы Төремұратов Азат Болатұлы, Алматы қ., Абай д-лы, 109В, шот KZ246010011286000043, БСН 940140000385, Кбе 14. Сауда-саттық өткізу мəселесі бойынша анықтама алу телефондары: 8 (727) 330 16 80, 330 17 57, 330 17 83.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: АБТЦ-М құрылғысына сервистік қызмет көрсету. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 102 397 500 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 20 қаңтарды қоса есептегенде сағат 09.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl. kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 09.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 10.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: СЦБ жəне ЭИ зертханаларын аккредиттеу, персоналды оқыту. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 24 000 000 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 20 қаңтарды қоса есептегенде сағат 10.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

 Құттықтаймыз!

Биология єылымыныѕ білімпазы

Қазақстанның биология ғылымына өл шеусіз еңбек сіңірген көрнекті ғалым, білікті ұйымдастырушы Сардарбек Əбиев мерейлі 70 жасқа толып отыр. Ол елімізде эксперименттік микология мектебін қалыптастырған айтулы тұлға, биология ғылымдарының докторы. Сардарбек Əбиұлы 1946 жылғы 1 қаңтарда Қызылорда облысындағы Жаңақорған ауда нының Өзгент ауылында дүниеге келген. 1969 жылы Алматыдағы Қазақ ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетін үздік бітірді. Содан бері ғылым саласына табан аудармай атсалысып ғылым докторы, профессор атанып, өзі таңдап алған саланың дамуына мол үлес қосып келеді. Негізгі ғылыми еңбектері Қазақстанның табиғи жəне мəдени өсімдіктерін ауруға шалдықтыратын саңы рау құлақтарды зерттеуге арналған. Осы бағытта ұланбайтақ еліміздің барлық аймақтарына, сондай-ақ халықаралық деңгейде ұй ым дастырылған экспедицияларға қатысып, өсімдіктің па разитті саңырауқұлақтары жайында жан-жақты мəліметтер жинап, іс жүзіне енгізген білімпаз ғалым. 2004 жылы Сардарбек Əбиев жетекшілік еткен Ботаника жəне фитоинтродукция институты Халықаралық бизнес

жəне басқару жоғары институты (Женева, Швей цария) сараптау кеңесінің шешімімен «Өте жоғарғы іскерлік беделі үшін» алтын медалімен марапатталды. Ол шетелдерде өткен халықаралық форумдарда (микологиялық конгресс, Тель Авив, 2001 ж., Ботаникалық бақтарды сақтау жəне дамыту симпозиумы, Кейптаун, 2003 ж.) баяндамалар жасап, биіктен көрінді. Қытайдың Шанси жəне Бейжің университеттерінде студенттерге ботаника, микология, фитопатология, өсімдіктер систематикасы мен биогеоценологиясы, Қазақстан биоресурстары, қоршаған орта жəне биоалуан түрлілікті қорғау пəндері бойынша дəріс оқып, ризашылыққа бөленді. С.Əбиев ұзақ жылдар бойы Ботаника институтының споралы өсімдіктер зертханасында кіші, аға ғылыми қызметкер, меңгеруші болып істеді. Ал 1995-2005 жылдары аралығында Ботаника жəне фитоинтродукция институтының директоры қызметін атқарды. Ол 193 ғылыми мақаланың, 8 монографияның, тағы басқа еңбектердің жəне «Фитопатология» атты екі бөлімнен тұратын оқулықтың авторы. Сардарбек Əбиұлы 2 ғылым докторын, 9 ғылым кандидатын жəне 6 PhD докторын дайындады. Бүгінгі мерейтой күні ардақты ағамыз Сардарбек Əбиұлына ғылым жолында табысқа жетуге жəне қажымас қайрат пен қуатты денсаулық тілейміз. Ізгі ниетпен, Гүлнара СИТПАЕВА, Ботаника жəне фитоинтродукция институтының бас директоры, биология ғылымдарының докторы.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: АБТЦ-М жүйесін автоматты бұғаттау жабдығын жөндеу. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 10714285,2 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 19 қаңтарды қоса есептегенде сағат 14.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 14.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 15.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ мына қызметтерді сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды: Өлшеу аспаптарына метрологиялық қызмет көрсету. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 9 576 000 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Қызметтер Өскемен қаласында көрсетілуі тиіс. Қызмет көрсетудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 20 қаңтарды қоса есептегенде сағат 14.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 14.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 20 қаңтарда сағат 15.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

Аршалы ауданының əкімдігі 2015 жылғы 18 желтоқсанда ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізуге жалға жер учаскелерін беру бойынша конкурс жеңімпаздарын жариялайды: 1) № 1 лот ЖҚ «Семак»; 2) № 7 лот «Агромикс» ШҚ; 3) № 4 лот «Азаров» ЖҚ; 4) № 5,2 лот «Арғымак» ЖҚ; 5) № 3 лот «Руслан» ШҚ; 6) № 6 лот «Алиев» ШҚ.

Акимат Аршалынского района объявляет победителей конкурса по предоставлению земельных участников в аренду для ведения сельскохозяйственного производства состоявшегося 18 декабря 2015 года: 1) Семак Анатолий Иванович лот №1; 2) КХ «Агромикс» лот № 7; 3) ИП «АЗАРОВ В.В.» лот № 4; 4) ИП «Арғымак» лот № 5,2; 5) КХ «Руслан» лот № 3; 6) КХ «Алиев» лот № 6.

 Құттықтаймыз!

Баќ пен беделге ие

2016 жылғы 3 қаң тарда Нұрмаханбет Молдалыұлы Исаев 60 жасқа толады. Ол 3-сыныпты мемлекеттік əділет кеңесшісі, прокуратура органының құрметті қыз меткері. Нұрмаханбет Молда лыұлы 2006 жылдан бастап үш жыл бойы Павлодар облысының прокуратурасына басшылық етті. Қазіргі кезде ол Қазақстан Республикасы Бас про курорының орынбасары қызметінде. «Əр адамға бақ пен бедел ақылмен, ізденіспен, адал еңбекпен келеді» дегендей ардақты азамат Нұрмаханбет Исаев көп жылдар бойы өзіне

тапсырылған міндетті абыроймен атқарып келеді. Құрметті Нұрмаханбет Мол далыұлы, сізді Павлодар облысы прокурату ра сының ұжымы атынан 60 жасқа толу мерейтойыңызбен шын жүректен құт тықтаймын. Елі міздің заңдылықты қа да ғалау саласында кір шіксіз еңбек етіп, кəсі би іскерлігіңіз бен парасаттылығыңыздың ар қа сын да қызметте жоғары дəрежеге қол жеткізіп, көп ші ліктің арасында зор бе делге ие болып отыр ғаныңыз бəрімізге мəлім. Сізге мықты денсаулық, ұзақ ғұмыр, сарқылмас күш-қуат, отбасыңызға құт-береке, бақыт жəне елі міздің көркеюі жолында жүзеге асырылатын игі істеріңізге қайсарлық, төзімділік, қажырлылық пен тұрақтылық тілеймін. Ізгі ниетпен Павлодар облысының прокуроры Мұхтар ЖӨРГЕНБАЕВ.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ жанар-жағармай материалдарын сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 110 024 358,76 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Жеткізу орны: «Шар-Жаңа Өскемен» теміржол желісі. Жеткізудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 19 қаңтарды қоса есептегенде сағат 10.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852.

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ электр энергиясын сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 52 000 000 теңге ҚҚС-ын есепке алмағанда. Жеткізу орны: «Шар-Жаңа Өскемен» теміржол желісі. Жеткізудің талап етілетін мерзімі 2016 жылғы 25 қаңтардан бастап 2016 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Тендерге қатысуға Директорлар кеңесінің 2015 жылғы 6 наурыздағы №4 хаттамасының шешімімен (бұдан əрі – ереже) жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-тың тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама топтамасын 2016 ж. 19 қаңтарды қоса есептегенде сағат 11.30ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесінен сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-ға мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 11.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2016 жылғы 19 қаңтарда сағат 12.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, МТЖ бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 705 852. «Бағалы қағаздар нарығы туралы» ҚР Заңының 18-2-тармағына сəйкес, «Алматытемір» акционерлік қоғамы 2015 жылғы 25 желтоқсанда облигацияларды ұстаушылардың жалпы жиналысының отырысында қоғамның облигациялар шығарылымының проспектісіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы, ҰСН KZ2C0Y17C783, қабылданған шешімдер жөнінде хабарлайды. Қосымша ақпарат алу үшін мына телефондарға хабарласуды сұраймыз: +7-727-379-19-75, 379-24-65,393-7358, эл. почта: zhetysu2003@mail.ru

В соответствие со ст.18-2 Закона РК «О рынке ценных бумаг», Акционерное общество «Алматытемір» уведомляет о принятых решениях на заседании общего собрания держателей облигаций 25 декабря 2015 года, о внесении изменений и дополнений в проспект выпуска облигаций общества, НИН KZ2C0Y17C783. За дополнительной информацией просим обращаться по тел.: +7-727379-19-75, 379-24-65,393-73-58, эл. почта: zhetysu2003@mail.ru

Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті жəне «Қазақстан Республикасы ҰҚК органдарының ардагерлері» республикалық қоғамдық бірлестігі генерал-лейтенант Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиевке анасы Қалампыр Дубайқызы ЖАНҚҰЛИЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы «Сырбар» сыртқы барлау қызметінің басшылығы мен ұжымы Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиевке АНАСЫНЫҢ өмірден өтуіне байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Жамбыл облысының əкімдігі мен мəслихаты облыстың құрметті азаматы Аманжол Қазбекұлы Жанқұлиевке АНАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


16

www.egemen.kz www.egemen.kz

 Қазақстан қалалары

30 желтоқсан 2015 жыл

Петропавл

Суреттерді түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

 Тағзым

 Тосын табиғат

Дара дарынєа ќўрмет

Жолаушылардыѕ жїргенінен тўрєаны кґп

Атырауда Жўмекен Нəжімеденовтіѕ еѕселі ескерткіші бой кґтерді «Егемен Қазақстан».

Қазақ əдебиетінің қабырғалы қаламгері, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Жұмекен Нəжімеденовтің шығар машылығы алуан қырлы десек артық бола қоймас. Халқына қалдырған мұрасы мол. Поэзия дағы отты жырларымен бірге прозадағы елеулі еңбегі де бір бөлек дара дарынның еңселі ескерткіші Атырауда бой көтерді. Ескерткіш қаладағы көрікті нысан санатындағы Салтанат сарайы алдында еңсе тіктеп тұр. Қоладан құйылған ескерткіштің биіктігі тұғырымен бірге 8 метрді құрайды, ал туындының авторы – белгілі мүсінші Нұрлан Далбай. Оның ашылу салтанатына жұртшылық өкілдері көп жиналды. – Биыл Əнұран авторларының бірі, талантты тұлға Жұмекен Нəжімеденовтің туғанына 80 жыл толды. Осыған орай, осы жыл Атырауда Жұмекен жылы болып өтті. Жұмекен ағамыз əкесінен ерте қалған. Нəжімеден атамыз ұлы Сабыр соғысқа кетіп бара жатқанда жалғыз ұлының ізін сорға түсіріп алған. Жұмекен де Сабыр əкесінің жалғыз ұлы болып өтті. Өмірдің тауқыметін тартқан қиын кезеңде менің анам Жұмекенді арқалап өсірген екен. Мұны ақынның жұбайы Нəсіп апамыз ұдайы айтып отырады. Жұмекен ағамыз өзінің шығармашылығымен əдебиеттің

«Егемен Қазақстан».

биік шыңына көтерілді. Оның поэзиясының ең үлкен шыңы – еліміздің Мемлекеттік Əнұраны. Жыл басынан бері облыста Жұмекен шығармашылығына арналған 80 түрлі іс-шара өтті. Сол іс-шаралардың үлкен тұғыры – бүгін ашылған еңселі ескерткіші. Ақын аты асқақтай берсін! – деді облыс əкімі Бақтықожа Ізмұхамбетов. Жұмекен Нəжімеденов ескерткішінің ақ жамылғысын ашу рəсімін облыс əкімі мен соғыс жəне еңбек ардагері Орынғали Қарасаев атқарды. Бұдан кейін жұмекентанушы ғалым, филология ғылымдарының докторы Қадыр Жүсіп шайыр жөнінде тебірене сөйледі. Ал облыс əкімінің орынбасары Шыңғыс Мұқанның айтуынша, өңірде Жұмекен Нəжі меденовтің шығармашылығы кеңінен насихатталып келеді. Есімін есте қалдыру шаралары да қолға алынды. Қазір облыста ақын аты 8 көше мен 1 мектепке, Құрманғазы ауданындағы 1 ауылға берілген. Елінің ертеңіне сенген ақын рухын асқақтатқан өнер туындысы Жұмекен Нəжімеденовтің бейнесін, мінезін, өмірде қалдырған ізін көрсететіндей етіп сомдау үшін оның жары Нəсіп апай да ақылкеңесін беріпті. Қайталанбас дара дарынның кіндік қаны тамған өңір оған деген құрметін еңселі ескерткіш орнатумен білдірді.

Суретті түісірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

Оралхан ДƏУІТ,

АТЫРАУ.

 Естідіңіз бе?

Халыќ санын кґбейтетін заѕ

Əзербайжандаєы наурыз мерекесі

Ќытайда соѕєы 40 жылда алєаш рет барлыќ отбасына екі баладан тууєа рўќсат берілді Қытайдың жоғары заң шығарушы органы отбасын жоспарлау туралы заңның жаңа жарияланымын бекітіп, барлық отбасына екі рет балалы болуға рұқсат берді. «Синьхуа» агенттігінің хабарлауынша, аталған заң 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді. Мамандар жаңа саясаттың арқасында, Қытай халқының саны 2029 жылы рекордтық деңгейге жетіп, 1,45 млрд. адамды құрайтынын айтуда. Еламан ҚОҢЫР,

«Егемен Қазақстан».

Осы жылдың қазан айында Қытай Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бесінші пленумында «бір отбасы – бір бала» саясатын жеңілдету мəселесі қаралған болатын. Соның негізінде мемлекет барлық ерлізайыптыға екі балаға дейін дүниеге

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

əкелуіне мүмкіндік беруді қолдап, осындай шешім шығарды. Ресми деректерге қарағанда, 40 жыл бойы қолданыста болған «бір отбасы – бір бала» саясаты Қытайда 400 млн. адамның өмірге келуіне тосқауыл болған. Қытайдың денсаулық сақтау жəне бала тууды шектеу ісі жөніндегі мемлекеттік комитеттің мəлімдеуінше, қазіргі таңда бұл елде бір баласы бар

жəне тағы да бала тууға жарамды 140 млн. əйел бар. Жаңа заңнан кейін соның 90 млн.-ға жуығы екінші рет балалы болуға оң ниет танытуы мүмкін. Осындай шаралардың нəтижесінде 2050 жылға қарай Қытайда еңбекке жарамды халық саны тағы 30 млн.-ға көбеймек. Айта кетейік, Қытайда 1970 жылдардың соңында қабылданған шектеуге сəйкес əр отбасына бір баладан артық тууға рұқсат берілмеген еді. Бұл тəртіпке бағынбағандар айыппұл төлеп, басқа да қатаң жазаларға тартылып отырды. Тек кейбір отбасылар ғана арнайы себептермен екінші рет балалы болуға мүмкіндік алатын. Ал бірнеше жыл бұрын Қытайда егер ата-ананың екеуі де өз отбасында жалғыз болса екінші балаға рұқсат беру туралы шешім шықты. Сондай-ақ, ауылдық жерлердегі отбасылар да бірінші сəби қыз бала болған жағдайда екіншісіне мүмкіндік алды. Алайда, бұл саясат гендерлік баланстың бұзылуын жəне халықтың жаппай қартаюын тежей алмады. Соған орай, 2013 жылы билік жұбайлардың кем дегенде біреуі үйінде жалғыз бала болса, ондай отбасыларға екі бала тууға рұқсат берді. Ал енді жаңа жылдан бастап Қытайдағы барлық отбасы осындай мүмкіндікке ие болмақ.

алдаєы 2016 жылы ќатарынан 8 кїн тойланєалы тўр Əзербайжанның министрлер кабинеті 2016 жылдың Наурыз мейрамы, рамазан жəне құрбан айт күндері қамтылған мерекелік күнтізбесін жариялады. Енді үкімет қаулысына сəйкес, елде Наурыз мейрамы 20, 21, 22, 23, 24 наурыз күндері тойланатын болады. Сол сияқты, рамазан мерекесіне 12-13 шілде, ал құрбан айтқа 12-13 қыркүйек күндері белгіленіп, олардың бəрінің демалыс күндері болып табылатындары атап өтілген. Əзербайжан Еңбек кодексіне сəйкес, 2016 жылдың 20 наурызы жексенбіге тура келетін болғандықтан, 25 наурыз демалыс күн болып белгіленді. Сол сияқты 2627 наурыз күндері сенбі мен жексенбіге сəйкес келетін болғандықтан, елдегі жұрт қатарынан 8 күн бойы Наурыз мерекесін тойлайтын болып отыр. Мұрат АЙТҚОЖА.

Табиғатты түсіну қиын ғой. Таразда қар еріп, жер былжырап жатыр. Ал, облыс орталығынан 50-60 шақырым қашықтықтағы Жуалы ауданында ақ түтек боран көз аштырар емес. Қатар жатқан Жуалы мен Түлкібас аудандарындағы асуларда қыстың күндері қиын жағдай қалыптасып, көлік қатынасы жиі-жиі тоқтап қалатыны жыл сайын қайталанады. Биыл да сол жағдай. Соңғы екі аптада Тараз бен Шымкенттің арасында қатынаған көліктердің жүргенінен тұрғаны көп. Техниканың дамыған заманында Табиғат – Анаға қарсы тұру тіптен мүмкін болмай тұр. 18 желтоқсаннан бері Жамбыл облысында қар құрсауында қалып қойған 337 адам құтқарылды. Оның 30-ы жас балалар екен. Жалпы алғанда, соңғы он күнде төтенше жағдай қызметіне көмек сұраған 1470 қоңырау түсіпті. – Боран кезінде қар күреу тіптен мүмкін емес. Боран жолды лезде-ақ жауып, бітеп тастайды. Əйтпесе техниканың бəрі сақадай-сай тұр. Дəл қазір Жуалы ауданының алты ауылына қатынау мүлдем қиынға айналды. Əйтсе де əскери техникалардың көмегімен бұл ауылдарға 3 тонна азық-түлік жөнелтілді. Жол бойында 17 жылыту пункттері жұмыс істеуде. Ауа райын болжаушы стансалардың мəліметтеріне жəне төтенше жағдайлар жөніндегі қызметтің тұрғындардың ұялы

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87 Электронды пошта: egemenkz@maіl.ru. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-54-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-69-31; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (775) 336-47-57;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 54-31-56; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Жамбыл облысы.

 Жастықтың жұлынқұрты

Нашаќорлыќќа ќарсылыќ ќадамы Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жақында Қазақстан халқы Ассамблеясы ғимаратында «Нашақорлық – қоғам қасіреті» атты əдебимузыкалық композициялардың облыстық байқауы ұйымдастырылды. Бұл орайда облыстық халық шығармашылығы үйі жастар арасында саламатты өмір салтын қалыптастыруға жəне насихаттауға баса назар аударып келеді. Жыл сайын бұл шаралардың ұйымдастырылу түрі өзгертіліп отырады. Бұрындары акциялар, театрландырылған қойылымдар, фестивальдар түрінде өткізіліп келсе, биыл жастардың бағыты əдеби-музыкалық композицияларға аударылды. Енді жасөспірімдердің есірткі, темекі сияқты зиянды заттардан бойын аулақ ұстауын алдын-ала насихаттау мақсатында «Нашақорлық – қоғам қасіреті» əдебимузыкалық композициялар облыстық байқауының ұйымдастырылуы соның айқын дəлелі. Нашақорлықпен күрестегі негізгі мақсат – жоғары көркемдік дəрежедегі əдебиеттер мен музыка арқылы жəне өңірдің белсенді жастарының қатысуымен саламатты өмір салтын жан-жақты насихаттау болып табылады.

Байқауға облыстың Хромтау, Əйтеке би, Қарғалы, Шалқар, Мұғалжар, Ойыл аудандары мен Ақтөбе қаласынан құрамында 90-нан астам мүшесі бар 9 команда қатысты. Командалардың шеберлігі композицияның тұтастығы, музыкалық шешімі, орындау шеберлігі, сөйлеу мəнері бойыша бағаланды. Облыстық əдеби-музыкалық композициялар байқауы бір кезеңнен тұрады. Барлық қатысушы командалар байқауға жақсы дəрежедегі дайындықпен келіп, жауапкершілік танытты, көрермендерді баурап алды. Жастар тақырыпқа сай костюмдер дайындап, буклеттер таратып, декорацияларды да қолдана білді. «Нашақорлық – қоғам қасіреті» əдеби-музыкалық композициялар облыстық байқауының Гран-при жүлдесін Мұғалжар ауданы Жем қалалық мəдениет үйінің «Жігерлі жастар» тобы жеңіп алды. Байқауға қатысқан командалардың барлығы да дипломдармен марапатталды. «Нашақорлыққа жол жоқ!» деген пікірді жадыда жаңғыртты. Ақтөбе облысы.

 Қылмыс

2 тонна бекіре мен 24 кило ќара уылдырыќ

Атыраудаєы арнайы алаѕныѕ пеш отына жаєылды Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Жайық пен Каспийдің айдынында ғана кездесетін бекіре тұқымдас балықтарды аулауға, өнімдерін заңсыз саудалауға мораторий жарияланса да оны қылмыстық жолмен пайда көзіне айналдыратындар бар. Былтыр оңай олжаға кенелгісі келгендерден бекіренің бел кеспесі мен қара уылдырығы тəркіленген екен. Енді сол өнімдер Атыраудағы қоқысты қайта өңдейтін арнайы алаң пешіне жағылды. Мамандандырылған табиғат қорғау прокуратурасының арнайы өкілі Ақтан Қуановтың журналистерге мəлім еткеніндей, сот шешімімен тəркіленген өнімдер бекіре шабағын өсіретін зауыттың тоңазытқышында сақталыпты. Жақында тəркілеудегі өнімдерді сақтау мерзімі өтіпті. Содан соң арнайы комиссия оны жою жөнінде ұйғарым жасапты. Арнайы пештегі отқа тасталған бекіре тұқымдас бағалы балықтың жалпы

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

телефондарына жіберген SMS хабарларына сапарға шыққан жолаушылар мұқият қарап, сақ болса дұрыс болар еді, – дейді Жамбыл облыстық төтенше жағдайлар жөніндегі департамент басшысының орынбасары, полковник Талғат Сабиров. Қазір жолаушыларды қар «тұтқынында» қалдырмау үшін жергілікті əкімдік пен төтенше жағдай қызметі қолынан келгеннің бəрін жасауда. Бұл бағыттағы жұмыстарға 120 адам мен 23 техника жұмылдырылған. Жуалыда жолаушылардың жүргенінен тұрғаны көп.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Суретті түсірген Рахым ҚОЙЛЫБАЕВ.

салмағы 2 тоннадан астам болса, қара уылдырықтың мөлшері 24 килоны құрады. Жою шарасына əртүрлі бақылаушы жəне құқық қорғау органдары өкілдерінен құралған арнайы комиссия мүшелері куə болды. АТЫРАУ.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 8 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №722 ek

Profile for Egemen

30122015  

30122015

30122015  

30122015

Profile for daulet
Advertisement