Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №212 (28435) 30 ҚАЗАН БЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

ЕЛБАСЫНЫЅ ЕРЕН ЕЅБЕГІНІЅ ЕРЕКШЕ СЫЙЛЫЄЫ Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Ислам қаржылары бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығымен марапатталғаны мəлім. Бұл туралы 28 қазанда Біріккен Араб Əмірліктерінің Дубай қаласында өткен 10-шы Дүниежүзілік ислам экономикалық форумында (ДИЭФ) белгілі болған еді. Елбасы мұнда аталған ауқымды басқосуға қатысу үшін ресми сапармен келген-тін. Сөйтіп, Елбасының қызметі жоғары ауқымда бағаланатыны тағы да тиянақтала түссе, бұл марапат өз кезегінде ел тұрғындары арасында үлкен серпіліс туғызды. Бұған редакциямызға жан-жақтан келіп жатқан үнқосулар мен құтты болсын айтулар дəлел.

Жаћандыќ кґшбасшы

Дүниежүзілік ислам экономикалық форумы Қазақстан Пре зиденті Нұрсұлтан Назарбаевтың исламдық қаржыландыруды дамытудағы сіңірген еңбегін осындай жоғары марапатпен атап өтті. Бүгінгі таңда ислам қар жы ла ры бойынша халықаралық сыйлық – «Global Islamic Finance Awards» (GIFA) ислам банк жүйесі мен қаржы саласындағы наградалардың бірі болып табылады. Жыл сайынғы сыйлықты тапсыру салтанаты

шеңберінде ислам бан кингі мен қаржылары саласын дағы үздік халықаралық жəне өңірлік тəжірибелер атап өтіліп, бизнес көшбасшылары институттары марапатталады. Мұндағы мақсат ислам ұстанымдарына сəйкес келетін жəне ислам банк жүйесі мен қаржысына үйлесетін əлеуметтік жауапкершілікті ілгерілету болып табылады. 10-шы Дүниежүзілік ислам экономикалық форумы аясында оған қатысушылар Отанымыздың

Əр кїнніѕ ашыќ сəті Оны тиімді пайдаланєан шаруашылыќтар астыќ жинауды аяќтап шыќты

исламдық қаржыландыруды дамыту ісіндегі, сондай-ақ, Нұрсұлтан Назарбаевтың осы бағыттағы ерекше рөлін атап көрсетті. Елбасына «Ислам қаржылары бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығы табысталды. Ал бұл форумның басты мақсаттары мұсылман елдері мен бүкіл əлемде сауда-саттық пен бизнес-мүмкіндіктерді кеңейту арқылы адамдардың əл-ауқатын арттыру болып табылады. (Соңы 2-бетте).

 Оймақтай ой Өмір еңбексіз ештеңе бермейді. ГОРАЦИЙ.

Ќўттыќтау жеделхатын жолдады Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Бразилия Федеративтік Республикасының Президенті лауазымына қайта сайлануына байланысты Дилма Руссеффке құттықтау жеделхатын жолдады, деп хабарлады Қазақстан Президентінің баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қазақстан халқы жəне жеке өз атынан жолданған құттықтауында бұл жеңіс Д.Руссеффтің қоғамдағы беделінің, сондай-ақ, Бразилияны əлеуметтік-экономикалық дамытуды жəне оның халықаралық аренадағы орнын нығайтуды көздеген саясатын қолдаудың жарқын дəлелі екенін атап өткен. «Қазақстан мен Бразилияның

арасындағы достыққа негізделген өзара тиімді ынтымақтастық бұдан əрі де екі мемлекет халықтарының игілігі үшін дами беретіндігіне сенімдімін», – делінген жеделхатта. Соңында Қазақстан Президенті Д.Руссеффке мықты денсаулық, сарқылмас күш-қуат, жауапты қызметінде табыс, ал достас Бразилия халқына татулық пен бақ-береке тіледі.

Ґзгерістермен ґлшенген бюджет

депутаттар тарапынан тїсіністікпен ќабылданды Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен палатаның кешегі жалпы отырысында дамуға ресми көмек, мемлекеттік басқару жүйесін одан əрі жетілдіру, сот төрелігін іске асыруды одан əрі жеңілдету, төрешілдік ресімдерді азайту мəселелеріне қатысты заң жобалары қаралды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Ең алдымен депутаттар «Қазақстан Республикасының 20142016 жылдарға арналған республикалық бюджеті туралы» Заңға өзгерістер енгізу туралы» заң жобасын талқыға салды. Ұлттық экономика министрі Ер болат Досаевтың айтуынша, бұл түзетулер 2014 жылы əлемдік экономикадағы ахуалдың, соның ішінде, Еуроаймақтағы дағдарысты жағдайлардың нашар лауымен жəне өндірістің қысқаруымен сипатталады. ХВҚ болжамдарына сəйкес, үстіміздегі жылы əлемдік экономика 3,3

пайызға өскенімен, бұл алдын ала жасалған болжамға қарағанда 0,1 пунктке төмен. Бұл ретте Ресей экономикасының өсімі 0,2 пайыз деңгейінде күтіліп отыр. Мұнай бағасы барреліне 115,1 доллардан 85,4 долларға дейін төмендеген. Сондай-ақ, сыртқы сауда айналымы 88,5-тен 80,4 миллиард АҚШ долларына дейін азайған. Қара алтын мен металға əлемдік бағаның төмендеуіне қоса, Ресейге экспорт та 20,0 пайызға құлдырап отыр. Соның салдарынан ІЖӨ өсімі 4 пайызды ғана құрамақ. Өткен жылы ол 5,7 пайыз болғаны белгілі. (Соңы 7-бетте).

● Қазіргі таңда республика бойынша құны 5,6 млрд. тең геге бағаланған 949 нысан заңдастырылды. Қаржы министрлігі баспасөз қызметінің мəліметіне қарағанда, мүлікті заңдастыру бойынша жергілікті атқарушы органдар жанындағы комиссияларға 6 014 өтініш келіп түскен. ● Соңғы 4 жылда елімізде автомобиль өндірісінің көлемі 10 есеге өскен. Инвестициялар жəне даму вице-министрі Альберт Рау атап өткендей, үстіміздегі жылдың 9 айында сырттан 122 мың көлік сатып алынған. ● Астанада коммуналдық жаңа автопарктің құрылысы қарқынды жүргізіліп жатыр. Қалалық жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасының хабарлауынша, индустриалды парк аумағында орналасқан бұл құрылымның жалпы ауданы – 7,4 гектар. Ол 150 автобусқа есептелген. ● Алматы-Өскемен бағытына қатынайтын «Тұлпар-Тальго» пойызы ел игілігіне берілді. «Қазақстан теміржолы» ҰК баспасөз қызметі оның Алматыдан Өскеменге дейінгі аралықты 17 сағат 45 минутта жүріп өтетінін, жолай Сарыөзек, Үштөбе, Матай, Ақтоғай, Аягөз, Шар стансаларына аялдайтынын мəлімдеді. ● Оңтүстік Қазақстанның Төле би ауданында 8737 бизнес субъектілері бар. Аудан əкімі Əуелхан Тұрғынбековтің айтуынша, 9 айда аталған сала бойынша өндiрiлген өнiм жəне көрсетілген қызметтер көлемі 25 млрд. 739 млн. теңгені құраған. Бұл өткен жылдың есепті кезеңімен салыстырғанда 3 млрд. 572 млн. теңгеге артық. ● Батыс Қазақстанда көтерме сауда көлемі 196,1 млрд. теңгеге жетті. Облыстық статистика департаментінің дерегінде көрсе тілгендей, жекеменшік кəсіпорындар 179,2 млрд. теңгенің, ал басқа елдердің заңды тұлғалары мен азаматтары 16,9 млрд. теңгенің саудасын жасаған. ● Маңғыстау облысында өнеркəсіптік кəсіпорындар 1,87 трлн. теңгенің өнімін шығарған. Облыстық индустриялық-инновациялық даму басқармасының бас шысы Жеңісбек Сағындықов аймақта өңдеу өнеркəсібінде 9 айда 78,8 млрд. теңгенің өнімі тұтыну шыға жол тартқа нын, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 14,4 пайызға көп екенін жеткізді. ● Биыл Павлодар облысында моноқалаларды дамытуға 2 636,0 млн. теңге бөлінген. Өңірлік экономика жəне бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Талғат Шəріпов көрсетілген қаржының ішінде 2 487,9 млн. теңге республикалық бюджеттен, ал 148,1 млн. теңге жергілікті бюджеттен қаралғанын айтты. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттарының деректері бойынша дайындалды.

Пəрменді шараларды ќажетсінетін сала Сенатта денешынықтыру мен бұқаралық спортты дамыту жəне саламатты өмір салтын қалыптастыруға арналған Үкімет сағаты өтті, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі.

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Қызылжар өңірінің диқандары ауа райының қолайсыздығын бірінші рет өткеріп отырған жоқ. Орақ науқаны биыл күрделі жағдайда өтуде. Соған қарамастан əр күннің ашық сəтін тиімді пайдаланып, алдымен көп жылғы істəжірибелеріне сенді. Жауапты науқанға ыждағатты дайындық шаралары, атап айтқанда, арзандатылған бағамен 72 мың тонна дизель отынының алынуы, астық кептіруге 18 мың тонна жағармайдың бөлінуі, астық жинауға 2500 заманауи комбайндардың қосылуы ортақ мақсат жолындағы күресті жеңілдете түсті. Ауыл шаруашылығы басқармасының жедел ақпараттарына қарағанда 2674,6 мың гектар алқаптың дəнді дақылдары жиналып, барлық егістіктің 81 пайызын құраған.

Ор таша түсім 15,4 центнерден айналады. Жаз-күз маусымдарының жауын-шашынды келуі, оның соңы қарға айналуы еңбек қарқынын төмендеткені, астық сапасына кері əсер еткені рас. Алайда, кейбіреулердің дабыратып жүргеніндей, егін жинау деректері күмəн тудырмауы керек. Біз өз сөзімізге жауап береміз дейді, жергілікті атқарушы органдар басшылары. Аққайың ауданына қарасты «Гагарино» ЖШС-нің жетекшісі Серғазы Қарымсақов жауапты науқанның үлкен қиындықпен өткенін, əдеттегі 10-15 күннің орнына бір айға дейін созылып кеткеніне қарамастан 680 гектар бидайды, 200 гектар арпаны, 430 гектар рапсты жинап алғанын, мемлекет тарапынан берілген субсидияның үлкен демеу жасағанын, орақ ірі шаруашылықтарда жоғары қарқынмен жүргізілгенін жеткізді.

Сыйымдылығы 3,7 миллион тоннаға жететін 58 элеваторға 1,3 миллион тонна жаңа астық түссе, 74 пайызы үшінші сыныпқа жатады. 2,8 миллион тоннаға жуық астық шаруашылықтар қамбаларында сақтаулы. Ылғалды дəнді кептірумен 274 агрегат айналысады. Бүгінге дейін 365 мың тонна тұқым құйылып алынды. «Азық-түлік келісімшарт кор порациясы» АҚ облыстық өкілдігінің директоры Рустам Жанатаевтың айтуынша, үшінші сыныпты бір тонна бидайдың нарықтағы бағасы 42 мың теңге төңірегінде болса, төртінші, бесінші сыныптар 35-30 мың теңгемен қабылданады. Арпаның бағасы да көтеріңкі. Ауа райының күрделілігіне қарамастан 400-ге жуық ірі серіктестік жауапты науқанды толық аяқтап шықты.

Жарты єасырєа созылєан достыќ

Кґкесіне кґше атын əперем деп...

Солтүстік Қазақстан облысы.

Бїгінгі нґмірде: Біз дəрі-дəрмекті дўрыс ќолданып жїрміз бе?

6-бет

7-бет

8-бет

Парламент Сенатының Əлеуметтік-мəдени даму жəне ғылым комитеті Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы атты Жолдауын іске асыру аясында денешынықтыру мен бұқаралық спортты дамытуды жəне саламатты өмір салтын қалыптастыруды заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету тақырыбына арналған Үкімет сағатына палата Төрағасының орынбасары Қайрат Ищанов қатысты. Кездесуді аша келіп, Əлеуметтік-мəдени даму жəне ғылым комитетінің төрағасы Ақан Бижанов Парламент «Денешынықтыру жəне спорт туралы» арнайы заң қабылдағанын жəне ол қолданыста екенін, əлемдік жəне отандық тəжірибеге сəйкес

спортты одан əрі дамытуға бағытталған бірнеше халықаралық келісімдер ратификацияланғанын, елімізде спорт инфрақұрылымын дамыту мен халықаралық деңгейдегі спортшыларды даярлау жөнінде қарқынды жұмыстар жүргізіліп жатқанын атап өтті. Денешынықтыру, бұқаралық спорт жəне саламатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға назар аудара отырып, А.Бижанов министрліктер, əкімдіктер жəне жұртшылық тарапынан спорт инфрақұрылымын қалыптастыру, ауылдық жерлерде спорт əдіскерлері институтын қалпына келтіру, бұқаралық спортты дамыту, əсіресе, халықтың аз қамтамасыз етілген бөлігі үшін спорт ғимараттарының қолжетімділігі

жө нінде пəрменді шаралар қабылдау талап етілетінін айтты. «Денсаулықты шыңдауда бұқаралық спорттың маңызы зор, жастарды жаман əдеттен жирендіретін, ауру-сырқаудың алдын алатын, өмір сүру сапасын арттыратын жəне ғұмырын ұзарту секілді көптеген мəселелерін шешуде адам денесінің мүмкіндіктерін арттырудың құралы», – деді комитет төрағасы. Мəдениет жəне спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы негізгі, Білім жəне ғылым министрі нің орынбасары Есенғазы Иманғалиев қосымша баяндама жасады. Сенатор С.Бектұрғанов бұқаралық спорттың өзекті мəселелерін нормативтік құқықтық қамтамасыз ету, сондай-ақ, саламатты өмір салтын қалыптастыру туралы əңгімеледі. Қызу талқылауға Сенат депутаттары, Астана қаласы əкімінің орынбасары Аида Балаева,

Бокстан олимпиялық даярлық орталығының директоры, Олимпиада чемпионы Ермахан Ыбырайымов жəне Футбол федерациясы ассоциациясы президентінің орынбасары Аллен Шайжүнісов қатысты. Сөз сөйлегендер денешынықтыру жəне бұқаралық спорт саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру барысы, саламатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі шаралар туралы пікір алмасты. Кездесуді қорытындылай келіп, А.Бижанов бұқаралық спортты дамыту жəне қазақстандық спорттың бəсекеге қабілеттілігін арттыру біздің мемлекетіміздегі маңызды міндеттерінің бірі екенін, оны табысты іске асыру барлық деңгейдегі мемлекеттік басқару органдарының, оқу мекемелерінің, еңбек ұжымдарының жəне еліміздің барша аза маттарының белсенді іс-əрекетіне тікелей байланысты екенін атап көрсетті.


2

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

ЕЛБАСЫНЫЅ ЕРЕН ЕЅБЕГІНІЅ Жаћандыќ кґшбасшы (Соңы. Басы 1-бетте).

Сондай-ақ, мұсылман əлемінде инвесторлар мен түрлі елдерден əріптестер тарту арқылы саудасаттық жəне экономикалық қызмет үшін жағдайлар туғызу көзделеді. Идеялар, ақпараттар мен білімдер алмасу арқылы стратегиялық одақтастық желісін нығайту мен ілгерілету де осы қатарға кіреді. Мұсылман жəне мұсылман емес бизнесмендер арасындағы үнқатысу мен ынтымақтастықты ілгерілету де мұсылман жəне мұсылман емес əлем арасын байланыстырушы көпір қызметін атқаратыны түсінікті. Қазақстан өз аумағында исламдық қаржыландыруды белсенді дамытып келеді. Астана ислам банкингі үшін қажетті барлық жағдайларды жасап отыр. Мұны ДИЭФ сарапшылары жан-жақты атап өтті. Президент Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның жəне өзінің жеке басының осы бағыттағы еңбегі үшін «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығын иеленіп отыр. Бұл – ислам қаржыгерлері Нұрсұлтан Назар баевтың жаһандық көшбас шы лығын толықтай таныды деген сөз. ДИЭФ-те оған жиналған жоғары мəртебелі меймандардың көзінше 2014 жылы ислам қаржыландыруында аса көп еңбек сіңірген ел Қазақстан екені жария етілді. Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаевқа осы қызметі үшін де аталған жоғары марапат табысталды. Осы жерде атап өтетін бір жайт, ислам қаржыландыруы Қазақстанға Ислам даму банкі Алматыда өзінің офисін ашқан 1997 жылы келген болатын. Мұның үстіне, Қазақстан ТМД кеңістігіндегі жəне Орталық Азиядағы мемлекеттер ішінде ислам қаржыларын заңнамалық тұрғыдан бекіту бойынша шаралар

қабылдаған алғашқы мемлекет болды. 2009 жылдың 12 ақпанында «Қазақстан Республикасының ислам банкін ұйымдастыру мен оның қызметі жəне исламдық қаржыландыруды ұйымдастыру мəселелері жөніндегі кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң қабылданды. Исламдық қаржыландыру Қазақстанда белсенді дами түсуде. Мұнда Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың салмақты да сарабдал саясатының қызметі зор. Исламдық қаржыландырудың Қазақстанда белсенді дамуы елдің индустриялық жедел өсуіне де оң ықпалын тигізіп отыр. Алғашқы ислам банкі – «Əл-Хилəл» («Жарты Ай») Қазақстанда 2007 жылы құрылды. Банктің Алматыда бас офисі, ал Астана мен Шымкент қалаларында екі филиалы бар. Қазіргі кезде «Əл-Хилəл» банкінің Қазақстан Республикасындағы капиталдандырылуы 176 миллион долларды құрайды жəне бұдан да өсе беретін болады. Бүгінге дейін шамамен 20 кəсіпорын қаржыландырылған. Банктің негізгі клиенттері Қазақстан экономикасының көтерме сауда, байланыс қызметі, көлік қызметі, қаржылық делдалдық, құрылыс, тамақ жəне ауыл шаруашылығы, т.б. салаларындағы компаниялар болып отыр. Қазіргі кезде банк жалпы сомасы 80 миллион долларды құрайтын 7 жобаны қаржыландыруды қарастырып, мақұлдады. Бұдан бөлек, қарауда тағы да жалпы сомасы 150 миллион доллар көлеміндегі 10 жоба бар («Теміржол жөндеу» АҚ, «Самұрық-Қазына Девелопмент» ЖШС, «Интергаз Централ Азиа» АҚ, «Астана Солар» ЖШС жəне т.б.). Самат МҰСА, «Егемен Қазақстан».

Əлемдік ќоєамдастыќ мойындаєан мемлекетпіз Егор КАППЕЛЬ,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

Мен ең алдымен Қазақстан халқын Елбасының «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығын алуымен шын жүректен құттықтағым келеді. Аталған сыйлық тек 2011 жылы ғана тағайындалғандықтан, Н.Ə.Назарбаев алғашқы алғандардың бірі болып саналады. Бұл ретте сыйлықтың тек ислам елдері тарапынан ғана емес, сонымен қатар халықаралық қоғамдастық тарапынан мойындалғанын ерекше атап кеткім келеді. Оның үстіне, бұл Қазақстанның, оның билігінің дұрыс көпвекторлы саясат ұстанып келе жатқандығының көрінісі де. Жалпы, Дүниежүзілік ислам экономикалық форумы ислам елдерінің экономикасын жандандыруға, өмір сүру деңгейін жақсартуға бағытталған. Сонымен қатар, форум мұсылмандар мен мұсылмандар еместердің арасындағы үнқатысу алаңы да болып табылады. Міне, осындай маңызды шараға Елбасының арнайы барып қатысуы, жаһандық деңгейдегі сыйлыққа ие болуы еліміздің бейбітшілікті қалаған ел екендігін айқындап тұрған жоқ па. Бұған қоса, Қазақстан – этносаралық татулық пен бейбітшілік саясатын жүргізіп келе жатқан бірден-бір

ел. Əлемдік қағамдастық тарапынан мойындалған бұл саясат мұсылман елдері тарапынан да қолдау тапты. Бүгінгі таңда Қазақстанда Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съездері өткізіліп келеді. Астана төрі барлық тараптардың үнқатысу алаңына айналып отыр. Қазақстан Орталық Азия аймағында көшбасшы болып табылады. Сондықтан да еліміз аймақ пен араб əлемі арасындағы исламдық қаржыландыру мəселесі бойынша көпірі немесе орталығы болуға лайық деп ойлаймын. Исламдық қаржыландыру этикалық нормаларға негізделген деп нық сеніммен айтуға болады. Есірткі, қару-жарақ немесе алкоголь өнімдерін шығаруға қаржы салмайды əрі қаржыландыруды əділ жүргізіп келеді. Оның үстіне өсімқорлық деген мұнда атымен жоқ. Елімізде «Əл-Хилəл» банкі 2007 жылы ашылған-ды. Ал 2009 жылы исламдық даму банкіне қатысты заңдық құжат та қабылдаған болатынбыз. Одан кейін де исламдық қаржыландыру бойынша кейбір заңнамалық актілеріне де өзгерістер енгізгенбіз. Қазіргі таңда құны 85 миллион долларлық 7 жоба мақұлданып, қаржыландырылды. Одан басқа құны 150 миллион доллар болатын 10 жоба қаралып, жақын уақытта шешімін табуы тиіс.

Биік белес Владислав КОСАРЕВ, Парламент Мəжілісінің депутаты.

Елбасымыздың «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» халықаралық сыйлығына ие болуы – Президенттің халқы үшін сіңірген еңбегіне берілген жоғары баға. Еліміз барлық салада жан-жақты дамып келеді. Мысалы, біздер Иранға теңіз жолымен де, теміржолмен де бара алатын болдық. Біздің өз жолымыз бар, ол жол Мемлекет басшысының Жол даулары мен «Қазақстан-2050» Стратегиясында айқындалған. Осының барлығы ел азаматтары үшін, ел халқы үшін жасалып жатыр. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың ерен еңбегін қазақстандықтар ғана емес, əлемдік қоғамдастық мойындап отыр. Елбасына исламдық қаржыландыру саласындағы сыйлықтың берілуі соған нақты дəлел болып табылады.

Исламдыќ ќаржыландыруда кґш басында тўрмыз Еңлік НҰРҒАЛИЕВА,

«Еуразиялық құқық қорғау орталығы» қоғамдық қорының президенті.

Жақында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев 10-шы Дүниежүзілік ислам экономикалық форумына қатысты. Форум аясында Елбасын «Global Islamic Finance Award» ұйымының «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығымен марапаттау рəсімі өтті. Біздің Президентке осы сыйлықты берудің өзі көп жыл бойғы жүргізілген жұмыстардың нəтижесі деп ойлаймын. 2009 жылдан бастап Қазақстан ТМД жəне Орталық Азия бой ынша исламдық қаржылан дырудың негізгі қағидаларын ұстанып келе жатыр. Біз

ислам банктерінің қаржыландырылуын, лизинг беруді, сақтандыруды исламдық қаржыландыру қағидаларына сəйкес жасап келеміз Бұл нені білдіреді? Бұл – ислам банктерін қаржыландыруда шариғаттың қағидаларын ұстану деген сөз. Ол Қазақстанға ғана емес, басқа мемлекеттерге де өте тиімді жəне пайдалы. Бірақ, басқа мемлекеттер бұл бағытта қарқынды жұмыстар жасап жатыр деп айта алмаймын. Əсіресе, біздің Орталық Азияда. Ал Қазақстанда осы шариғат қағидаларымен қаржыландырудың жүріп жатқанына бірнеше жылдың жүзі болды. Қазақстан бұл үдерісте өзге мемлекеттерге қарағанда, көшілгері тұр. Исламдық қаржыландыру дегеніміз біз үшін өте тиімді.

Əсіресе, шағын жəне орта бизнес үшін ауадай қажет. Себебі, банк өзі ақша береді де, сол қаржының қалай игеріліп, іске асырылып жатқанын өзі қадағалап отырады. Яғни, бұл бөлінген қаржының алдын ала белгіленген мүддеге сəйкес бағытталуын бақылау үшін де аса қажет. Сондай-ақ, банктің алған қосымша қаржысы осы қадағалау мен несие берген адаммен бірге жұмыс жасаумен жүзеге асырылады. Содан соң бұл жүйе ішімдік, темекі өнімдерін жасайтын кəсіпкерлерді қаржыландырмайды. Бүгінде Қазақстанда бірнеше банк осы шариғат қағидасымен жұмыс жасап жатыр. Демек, Президентке берілген сыйлық Қазақстанның шариғат қағидасымен қаржыландыруға көш ке ніне жəне

Елбасының осы мəселеге сіңірген көп еңбегіне орай, ислам əлемі тарапынан көрсетілген құрмет деуге болады. Біздің мемлекет, бірқатар банк осы қағидамен жұмыс жасап жатқандықтан, шариғаттың қағидалары елімізде жақсы дамып келеді. Алайда, өте тиімді болған күннің өзінде де барлық банк бұл қағидаға көшкен жоқ. Сондықтан, бұл бағыттағы жұмыстарды əлі де жүйелі ету үшін екінші деңгейлі банктерді де осы жүйеге көшіру керек деп ойлаймын. Сондайақ, берген қаржының көлемін анағұрлым өсіру керек деп есептеймін. Бұл жүйемен тек біздің еліміз аумағында ғана емес, Еуразиялық экономикалық одаққа мүше елдер кеңістігі аясында да қарқынды жұмыстар жүргізілсе деген ниет бар. Бұл бірнеше банктің төңірегінде ғана қалып қоймай, исламдық қаржыландыру үдерісін одан ары дамыту үшін де аса маңызды болар еді.

Отанымызєа деген сый-ќўрметтіѕ айшыќты белгісі Жанаргүл ҚҰСМАНҒАЛИЕВА,

«Саясаттанушылар конгресі» қоғамдық бірлестігінің директоры.

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшб асшы» сый лығ ымен марап атталуы біз үшін күтпеген оқиға емес. Бұл – заңдық тұрғыдағы үдеріс. Мұны Қазақстанның экономика саласындағы жеткен жетістіктерінің, исламдық қаржыландыру жүйесін дамыту

бағытындағы қадамдарының, бұл жолдағы Елбасының зор үлесінің ислам əлемі тарапынан бағалануы мен мойындалуы деп түсінуіміз керек. Себебі, бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп келеді. 2009 жылы Қазақстанда исламдық қаржыландыру жүйесін жүйелендіруге өзгерістер мен толықтырулар енгізуге қатысты жаңа заң қабылданған болатын. 2010 жылы Президент Н.Назарбаев өзінің халыққа арнаған Жолдауында 2020 жылға дейін Алматы қаласында өңірлік

Ґѕірлік ќаржы ќўрылымын дамытуєа ќосылєан їлес Видади САЛАХОВ,

Қазақстандағы əзербайжан этномəдени бірлестігінің төрағасы.

Мемлекет басшысы Дүниежүзілік ислам экономикалық форумындағы сөзінде еліміз жаңа индустриялық бағдарламасы бойынша БАƏ, Иран, Түркия жəне Малайзия елдерімен белсенді жұмыстар жүргізіліп жатқанына тоқталды. Осы мемлекеттермен жалпы көлемі 1 миллиард доллардың перспективалы жобасы жүзеге асырылып жатқанын атады. Алдағы кезеңдерде өзге елдермен де осындай ірі жобалардың талайы қолға алынатынына сенімдіміз. Бүгінде елімізде ауыл шаруашылығы мақсатындағы 90 миллион гектарға жуық жер бар екен. Ал дүниежүзінде азық-түлік тапшылығын сезініп

отырған елдер де бар. Бұл Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына қатысушы біршама мемлекеттерге де қатысты. Егер біздер ауыл шаруашылығы салаларын ойдағыдай дамытып, жаңағы жерлерді ұтымды пайдалана жəне игере білсек, еліміз азық-түлік қауіпсіздігінің орталығына айналар еді. Осы экономикалық форум барысында Елбасымыз «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығымен марапатталды. Аталған сыйлыққа исламдық қаржы құрылымдарын дамытуға үлес қосқан тұлғалар ие болады. Президентіміз Н.Ə.Назарбаевтың ықпал етуімен елімізде «Əл-Хилəл» банкі ашылды. Сонымен қатар, қазіргі кезде банктің Астана мен Шымкент қалаларында филиалы жұмыс істейді. Ал оның бас кеңсесі Алматыда орналасқан.

Ислам банкі орталығын құру туралы стратегиялық міндет жүктеген еді. Бұған қоса, 2010 жылы Алматыда бірінші Ислам банкі – «Əл Хилəл» құрылды. Бұл банктің филиалдары Астана мен Шымкентте орналасқан. Ал Қазақстанның Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына төрағалық етуі кезінде бұл ұйым ұйымдастырған барлық іс-шаралар аясында исламдық қаржыландыруды дамытуды негізгі мəселе ретінде қоюының өзі біраз жайтты аңғартады деп ойлаймын.

Бұған қоса, еліміз Біріккен Араб Əмірліктерімен тұрақты байланыс орнатып, əріптестікті одан əрі дамытуды үнемі назарда ұстап келеді. Қазіргі таңда біздің еліміздің аумағы шеңберінде жүзеге асырылуы тиіс бірнеше маңызды жоба бар. Оларға «Абу-Даби Плаза», «Ақтау Сити», Каспийді игеру сынды жобаларды жатқызуға болады. Демек, Н.Назарбаевқа берілген марапат – Елбасының жеке өзіне жəне Қазақстанға көрсетілген зор сыйқұрмет.

Халыќќа адал ќызмет етудіѕ нəтижесі берекелі Яхия қажы ИСМАЙЛОВ,

Шейх Кунта қажы атындағы мешіттің бас имамы, ҚХА мүшесі.

Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев Дубайда өткен Дүниежүзілік ислам экономикалық форумында сөйлеген сөзінде жиынға қатысушылардың назарын бірқатар мəселелерге аударды. Мысалы, əлемдік энергетикалық ресурстардың 70 пайызына иелік ететін Ислам Ынтымақтастығы Ұйымына мүше елдерге əлемдік ішкі жалпы өнімнің 7,5 пайызы ғана тиесілі екен. Бүгінде мұсылман əлемі кедейшілік пен экологиялық проблемаларға душар болып отырғаны рас. Президентіміз осы жəне басқа да сынқатерлерді еңсеру үшін елдер арасында өзара ынтымақтастық болуы қажет деп есептейтінін білдірді. Мұсылман қауымын, оның ішінде

қазақстандықтарды ерекше қуантқан бір мəселе – Елбасымызға «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» халықаралық сыйлығының салтанатты жағдайда табыс етілуі дер едік. Өйткені, Президентіміз ТМД елдері арасында бірінші болып біздің еліміздің Ислам банктерімен ынтымақтастық орнатуына ықпал етті. Сондай-ақ, Қазақстанда «Əл-Хилəл» банкінің ашылуы да көп мəселеден хабар беріп тұр. Халыққа адал қызмет көрсетудің нəтижесі берекелі болатыны бар. Қаржы-экономикалық дағдарыс кезінде əлемдегі көптеген банктер шығынға батқанын көпшілік біледі. Ал Ислам банктері қаржы дағдарысы жылдарында да табысқа қол жеткізіп отырды. Бұл негізінен исламдық қаржы институттары жүйесінің ойдағыдай жүргізіп жатқан саясатына байланысты.


www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

ЕРЕКШЕ СЫЙЛЫЄЫ

Марапат – баршамыз їшін зор маќтаныш

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа 10-шы Дүниежүзілік ислам экономикалық форумының шеңберінде «Исламдық қаржы бойынша жаһандық көшбасшы» сыйлығының берілуіне орай брифинг болды. Оған мемлекет жəне қоғам қайраткерлері, Парламент депутаттары қатысты. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Алғашқы сөзді Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары, бұрынғы сенатор Анатолий Башмаков алды. Ислам экономикалық форумы 2003 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Ал аталмыш сыйлық исламдық қаржыландыру бойынша ең үздік институттарға, мекеме-ұйымдарға, ең үздік мемлекет жəне үкімет басшыларына 2011 жылдан бері тапсырылып жүр. Үздік мемлекет басшыларын таңдау критерийлерінің қатарына ұлттық экономиканың даму қарқыны ғана емес, азаматтық қоғамның сапасы, мəдениеттің, білімнің даму барысы сияқты кешенді дүниелер жатады. Осы критерийлермен қарастырғанда, білікті сарапшылардың біздің Мемлекеттің басшысын таңдап отырғаны – бұл Қазақстанның серпінді дамып келе жатқанын тану деп ойлаймын, деді А.Башмаков. Келесі кезекте ол сыйлық алатын жеңімпаздарды халықаралық исламдық қаржыландырудың штаб-пəтері Лондон қаласында орналасқан консалтингтік фирмасы анықтайтынын айтты. Қазақстан дамушы экономикалар арасында өте күрделі жəне жаһандық экономикалық дағдарыс жалғасып келе жатқан 2014 жылы сырттан төнген түрлі қауіптерге тойтарыс бере отырып, дамудың қарқынын тоқтатпады. Бұл біздің сыртқы саясатымыздың көпвекторлы болғандығының арқасында қол жеткізілген табыс екендігі сөзсіз. Осыдан екі-ақ апта бұрын Елбасы Брюссельде болып, Қазақстан мен Еуроодақтың ынтымақтасу мəселелері бойынша келіссөздер жүргізген. Енді, міне, Дубайда Қазақстан экономикасының Ислам əлемі елдерімен ынтымақтасу мəселелері туралы келіссөздер жүргізуде. Осындай жанжақтылық, көпвекторлық – біздің Елбасы қол

жеткізіп отырған жоғары табыстар. Осының бəрі, сайып келгенде, Президенттің «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыруының қадамдары, деді ҚХА Төрағасының орынбасары. Сонымен қатар, бұрынғы сенатор біздің Елбасымыздың экономикалық дамуды үнемі алға қойып отырса да елдің гуманитарлық тұрғыдан да дамуын ешқашан ұмытпайтынын атап көрсетті. Бұған мысал ретінде Ұлытаудың баурайында берген сұхбаты мен 2015 жылды Қазақстан халқы Ассамблеясының жылы деп жариялаған Жарлығын атауға болады, деді ол. Кейбіреулер ойлағандай, Президент тек экономикалық дамуды мұрат тұтпайды, ол экономиканы дамыту арқылы елдің дамуын, адамдардың жоғары тұрпаттағы стандарттарға жетуін қалайды, деген А.Башмаков сөзінің соңында жоғары дəрежедегі сыйлықпен барлық қазақстандықтарды құттықтайтынын жеткізді. Екінші болып сөз алған Мəжіліс депутаты Розақұл Халмұрадов исламдық қаржыландыру бойынша ең дамыған ел деп Қазақстанды тану – бұл біздің Президенттің көшбасшылық жетістіктерін мойындау деген сөз екенін айтты. Сонымен бірге, бұл біздің Отанымыз – Қазақстанды жалпы ислам əлемінің сөзсіз танығаны деп санауымыз керек. Осы хабарды естігенде мен «Мəңгілік Елдің» азаматы екеніме, Нұрсұлтан Назарбаевтай біздің Елбасымыз болғанына шын жүрегімнен қатты қуандым. Мен кеше оқыған намазымда да Алладан Елбасымызға ұзақ ғұмыр, зор денсаулық, барлық игі істерінің орындала беруіне өзің жар бола гөр деп тіледім, деді ол. Одан əрі депутат Парламенттің 4-ші жəне 5-ші шақырылымдарында Елбасының тапсырмасына сəйкес исламдық қар жы ландыру бойынша арнайы заң қабылдағандарын айтты. Соның алғашқысы 2009 жылы қабылданған Ислам банктерін ұйымдастыру мен

олардың қызметі туралы заң болатын. Осы заң Қазақстанда ислам банктерін ұйымдастыруға жол ашты. Инвес тиция тарту мақсатында оларға тиісті жеңілдіктер беру қарастырылды. Жалпы, «Əл-Хилəл» деген Ислам банкі ТМД елдерінің арасында ең бірінші болып Қазақстанда 2007 жылы ашылған болатын. Оның негізгі офисі Алматыда, ал Астана мен Шымкент қалаларында филиалдары жұмыс істейді. Осы күнге дейін олар бірқатар жобаларды қаржыландырды, қазір де сол жұмыстармен айналысуда, деді депутат. О л , со н ы мен қа т а р , п а л а т а б и ы л И слам Ы нтымақтастығ ы Ұй ы мы н ың мамандандырылған мекемесі болып саналатын «Ислам ұйымымен азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ынтымақтастық келісімі» деген келісімшартты ратификациялағанын атап өтті. Бұл ұйымның штаб-пəтері Астана қаласында орналасқан. Оның мақсаты – ауыл шаруашылығына жаңа технологиялар алу, «ноу-хау» жаңалықтарды енгізуге ықпал ету. Сондай-ақ, бұл ұйым шетелдерде қиындықтар туындағанда азық-түлікпен гуманитарлық көмектер ұйымдастыруды мақсат етеді. Міне, осылар Елбасы Н.Назарбаевтың тікелей берген тапсырмасының негізінде жасалып жатқан шаруалар болатын. Ислам əлемі осының бəрін көріп, біліп отыр, сол себепті де Елбасымызға жаһандық көшбасшы сыйлығын беріп отыр. Мұны барлық қазақстандықтардың ислами құндылықтарды құптап, қайырымдылық шараларға дайын болғандығы үшін беріліп отырған сыйлық деп қабылдауымыз керек, деді Р.Халмұрадов. Сөз кезегі өзіне тигенде Мəжіліс депутаты Ахмет Мурадов Елбасының осындай сыйлыққа ие болғанын бəріміз де зор мақтанышпен қабыл алдық, деді. Бұл – біздің Президентімізді қазір барша жаһанның мойындап отырғандығының бір көрінісі. Өзінің Дүниежүзілік ислам экономикалық форумында сөйлеген сөзінде Нұрсұлтан Əбішұлы ислам əлемі жаһандық энергетикалық ресурстардың 70 пайызына иелік етіп отырғанын, алайда, ол əлемдік ІЖӨ-нің 7,5 пайызына жəне жаһандық тауар айналымының 11,2 пайызына

Салиќалы саясаттыѕ арќасында ќол жеткен табыс Шерзод ПУЛАТОВ,

Астана қаласы өзбек этномəдени бірлестігінің төрағасы.

Қазақстан Президентінің əлемдік Ислам қаржыландыру сыйлығына ие болуын үлкен жетістік деп санаймыз. Бұрын бұл сыйлықты санаулы ғана адам алған. Мұндай маңызды марапат осы салаға көп үлес қосқан адамдарға беріледі. Елбасымыз исламдық қаржы жүйесінің дамуына 1997 жылдан бастап өз үлесін қосып келе жатыр. Елімізде ислам қаржылық жүйесіне байланысты тиісті заң қабылданып, кейін оған толықтырулар мен өзгерістер енгізілді. Сондай-ақ, еліміз Біріккен Араб Əмірліктерімен келісімге келіп, 2010

жылы «Əл-Хилəл» аталатын алғашқы ислам банкін құрды. Бұл банк бүгінде жиырма кəсіпорынды қаржыландыруда. Сонымен қатар, банк құны 150 миллион АҚШ долларына бағаланатын 10 жобаға қаржы бөлу мүмкіндігі бар екендігін мəлімдеді. Елімізде ислам банкінде жəне басқа да исламдық қаржы институттарында əртүрлі исламдық қаржы құралдары енгізілуде. Мысалы, осындай қаржы мекемелерінде «сукук» деп аталатын исламдық құнды қағаздар, «иджара» аталатын жалға беру, «вакала» атты ислам банк қызметінің ауқымында агенттік қызмет көрсету, жəне басқа да исламдық қаржы құралдары іске асырылуда. Келешекте елімізде өзге де

исламдық банктермен бірлесіп исламдык қаржы институттарын ашу жоспары бар. Ал Алматы қаласын өңірлік қаржы орталығы ретінде дамытудың 2015 жылға дейінгі жоспарында ислам қаржы құралдарын енгізу жəне дамыту жөнінде бірнеше іс-шаралар белгіленген. Соның ішінде болашақта Қазақстан Батыс Еуропа жəне басқа да елдерде кеңінен тараған ислам қаржы құралдары нарығын енгізу арқылы Таяу Шығыстың мұсылман мемлекеттері мен Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен үлкен көлемде инвестиция тарту көзделуде. Міне, осындай ауқымды іс-шаралар біздің Президентіміздің салиқалы саясатының арқасында болып жатқанын ерекше атап өткім келеді.

ғана иелік ететінін өкінішпен атап өтті. Біздің Президентіміз осының түрлі себептері барын айта отырып, соның бірі ислам əлемі елдеріндегі өзара тығыз ынтымақтасудың төмен екенін атады. Осылай дей келіп, депутат өзінің араб елдерінің көбінде болғанын айтты. Олардың бəрі де Қазақстанға жақсы көзқараста екенін көзіміз көрді. Ислам даму банкінің де біздің елімізде қызу жұмыс істеп, өте үлкен жо баларды қаржыландырып жат қаны соның бір көрінісі деп білемін. Соның ішінде бұл банк инфрақұрылымдық, мəдени жəне білім беру салаларындағы жобаларды қаржыландыруда. Сон дықтан біз Ислам əлемі елдерімен ынтымақтасуды серпінді түрде жандандыруымыз керек деп ойлаймын. Меніңше, сыйлық беру комиссиясының біздің Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевты таңдау себебі оның жаһандық қабілеті мен іскерлігін танудан туындап отыр. 2011 жылы бұл сыйлықты Малайзияның экс-Премьерминистрі Абдулла Ахмад Бадауи алған еді. Онда да бұл қайраткердің осы елдегі ислам банкингі инфрақұрылымын дамытуға қосқан айрықша үлесі аталып өткен. Сондай айрықша еңбек Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа қатысты да айтылды, деді мəжілісмен. Бұл сыйлық – біздің бəрімізге де ортақ қуаныш. Сол үлкен жетістікке Елбасы Н.Назарбаевтың басшылығымен құрылған Қазақстан халқы Ассамблеясының қатарында жүріп өзіміз де азғантай үлесімізді қосқаныма қуанамын, деді Ахмет Мурадов сөзінің соңына қарай. Сонымен қатар, ол ислам қаржыландыру институттарының өзі білетін озық əдістері туралы да айтты. Соның ішінде өздерінің клиенттеріне қатысты ислам дініне сəйкес адалдық пен əділеттік қағидаттарының қатты ұсталатынын тіліне тиек етті. Брифингке қатысушылар өз дерінің сөздерін айтып болған соң, журналистердің көптеген сұрақтарына жауап берді. Брифинг барысында, бұлардан басқа, Мəжіліс депутаты Егор Каппель, экс-сыртқы істер министрі Төлеутай Сүлейменов те сөйледі.

3

Ќазаќстандаєы Ислам банкі Соңғы жылдары көптеген елдер жедел қарқынмен дамып келе жатқан исламдық қаржы рыногына қызығушылық танытып отыр. Ондағы мақсат – Парсы шығанағындағы елдердің инвесторларын тарту, сондай-ақ, мұсылман хал қы тарапының сұранысын қанағаттандыру. Осыған байланысты халықаралық көлемдегі ірі жиындар өткізілуде жəне келіссөздер белсенді түрде жүргізіліп келеді. Сонымен қатар, үкіметтік деңгейде арнайы жұмыс топтары құрылып, исламдық қаржы бойынша заңнамалар əзірленуде, рынокты зерттеу жұмыстары қолға алынуда. Қазақстанға исламдық қаржыландыру 1997 жылдың тамызында келген еді. Бұл сол уақытта Ислам даму банкіне (ИДБ) мүше мемлекеттер үшін Алматыда өзінің өңірлік офисін ашуымен тікелей байланысты. Аталған офис ТМД, Қытай, Моңғолия, жəне Шығыс Еуропа өңірінде тұратын мұсылман қауымына қызмет көрсетеді. Атап өтейік, 2006 жылдың 27 ақпанында Центр Кредит Банкі бір жыл мерзімге жалпы көлемі 38 миллион доллар болатын исламдық қаржыландыруды тарту жөніндегі келісімге қол қойды. Бұл келісімді ұйымдастырушы жəне мəміленің инвестициялық агенті ABN AMPO болды. Осылайша, Центр Кредит Банкі қазақстандық банктердің ішінде аталған қаржы құрылымының мүмкіндігін пайдаланған алғашқы банк саналды. Жасалған мəміле құрамына 10 исламдық қаржы институты кірді. Олардың арасында Abu Dhabi Islamic Bank, Commercial Bank of Qatar, Boubyan Bank, Dubai Bank PJSC, Habib Bank, тағы басқа банктер бар. Ал 2007 жылдың 19 наурызында Альянс Банк «мурабаха» (сауданы қаржыландыру) үл гісі бойынша исламдық қаржыландыру келісімін жасады. Мəміле өз уақытында ойдағыдай жабылды. Жасалған дебюттік қаржы көле мі алғашқы белгіленген көрсеткіштен үш есе асып түсіп, 150 миллион АҚШ долларын құрады. Заем екі транштан құрымдалған: А транш 370 күн мерзімді, В транш екі жыл мерзімді қамтыды. Мəмілеге Таяу Шығыс өңірінен 19 банккредитор қатысты, оның 12-сі Альяс Банкті алғаш рет инвестициялап отыр. Сондай-ақ, екі банк қазақстандық рыноктың жаңа инвесторы болып табылады. Ислам банкінің Қазақстан қаржы институттарымен ынтымақ тастығы жалғасын тауып келеді. Мысалы, «ТұранƏлемБанкі» АҚ-тың 250 миллион АҚШ долларына жасаған исламдық мəмілесі 2007 жыл бойынша Қазақстандағы үздік мəміле деп танылды. Аталған мəмілені «ТұранƏлемБанкі» АҚ 2007 жылдың 10 шілдесінде ойдағыдай жаба білді. Қазақстан ТМД жəне Орталық Азия кеңістігінде исламдық қаржыландыру шарасын заңнамалық деңгейде енгізген алғашқы мемлекет болып табылады. Оған 2009 жылдың 12 ақпанында қабылданған «ҚР Ислам банктері қызметін жəне

исламдық қаржыландыруды ұйымдастыру мəселелері бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң қабылданғаны дəлел болады. Осы құжатта исламдық банктің елімізде қызмет етуінің барлық талаптары көрсетілген. Соны мен бірге, исламдық инвес тициялық қорларды басқарушы компаниялардың басқару функциялары реттелген. Бұдан бөлек, заңға сəйкес исламдық банктер құрған арнайы қаржы компаниялары, сондай-ақ, «Самұрық-Қазына», «ҚазАгро» жəне олар дың жүз пайыздық еншілес компаниялары исламдық құнды қағаздар да шығара алады. Исламдық қаржыландыру туралы заңда исламдық банктің операция жасау түрлері де қарастырылған. Атап айтқанда, заңды жəне жеке тұлғалардан пайызсыз депозиттер қабылдау, заңды жəне жеке тұлғалардың банктік есеп-шоттарын ашу жəне жүргізу, заңды жəне жеке тұлғалардан инвестициялық депозиттер қабылдау, тағы басқалар. Құжатта исламдық банктердің қысқа мерзімге қайтарымымен ақшалай несиелер беру жайы да қарастырылған. Біздің елімізде алғашқы «Əл-Хилəл» ислам банкі 2007 жылы Қазақстан Рес публикасы Үкіметі мен Біріккен Араб Əмірліктері Үкіметі арасындағы «Қазақстан Республикасында Ислам банкін ашу туралы» келісім негізінде құрылды. Ондағы мақсат – Қазақстанда исламдық қаржыландыру қағидаттарын дамыту жəне жеке, сондай-ақ, корпоративтік клиенттер үшін шариат қағидаттары мен ережелеріне сəйкес келетін банк өнімдерін үлкен көлемде ұсыну. Банктің Астана мен Шымкент қалаларында филиалдары бар. Бас офисі Алматыда орналасқан. Қа зақстандағы «Əл-Хилəл» банкінің қазіргі кездегі капиталы 176 миллион АҚШ долларын құрайды, алдағы уақытта оның көлемі өсе түспек. Банк 20-ға жуық кəсіпорынды қаржыландырды. Банктің негізгі клиенттері ел экономикасының көтерме сауда, байланыс жəне көлік қызметі, құрылыс, тамақ, ауыл шаруашылығы, тағы басқа салалардағы компаниялар болып табылады. Бүгінде Банк жалпы көлемі 80 миллион АҚШ доллары болатын 7 жобаны қаржы ландыруды қарады жəне мақұлдады. Со ны мен қатар, қазіргі кезде 150 миллион долларды құрайтын 10 жобаны қарастырмақ. Еліміздің Премьер-Министрі Кəрім Мəсімов осы жыл дың 28 қыркүйегінде «Əл-Хилəл Банк» директорлар кеңесінің төрағасы Ахмед Аттик əл-Мазури мырзаны қабылдаған еді. Кездесу барысында исламдық қаржы ландыру саласындағы екіжақты ынтымақтастықты тереңдету жəне Қазақстанда «Falah Growth Fund» бірлескен инвестициялық қордың қызметін кеңейту мəселелері талқыланғанын атап өткен жөн. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».


4

www.egemen.kz

НЎРЛЫ ЖОЛ:

30 қазан 2014 жыл

ЖАЛПЫХАЛЫЌТЫЌ ЄАСЫР ЌЎРЫЛЫСЫ Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде Инвестициялар жəне даму бірінші вицеминистрі Жеңіс Қасымбек баспасөз мəслихатын өткізді. Ол Көлік инфрақұрылымын дамыту бағдарламасы жөнінде əңгімелеп, журналистердің сұрақтарына жауап берді.

Баєдарлама таныстырылды Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Жаєдай жаќсарєаныныѕ кґрсеткіші Нұрлан МОЛДАТАЕВ,

«ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы» АҚ Қостанай облыстық филиалы директорының орынбасары.

Еліміз жер жүзіндегі аса дамыған отыз елдің қатарынан орын алу үшін дамудың жолына түсті. Өндіріссіз, ауыл шаруашылығы жетістіктерінсіз эко номикалық даму жүзеге аспайды. Ал сапалы жол болмай, тасымал жолдарын реттемей экономиканың қай саласы да алға баспайды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан халқы на жолдаған «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында: «Көлік инфрақұрылымы – индус триялық экономика мен қоғамымыздың тамырына қан жүгіртетін жүйе. Сапалы заманауи магистральдарсыз дамыған ел болмайды деп мен талай рет айттым», деген еді. Экономика дамыған сайын тасымал көбейді. Қостанай облысы үстінен өтетін республикалық жолдарда қазір күндіз-түні ағылатын автокеруен толастамайды. Олардың барлығы халық тұтынатын тауарлар, құрылыс материалдары, азық-түліктерді солтүстіктен оңтүстікке, оңтүстіктен солтүстікке жеткізіп беріп отырады. Олар кідіріссіз жүруі үшін де көлік инфрақұрылымын дұрыс тау керек тігі негізгі өзекті мəселелердің біріне жатады. Қостанай облысынан Ақтөбеге, Ресейге, Астанаға, Қызылжарға жəне Көкшетауға жет кіз е тін бес күрежол шығады. Олар облыс өңіріндегі ірілі-уақты 9516 шақырым жолдың 1400 шақырымын құрайды. Бұл жолдарды жөндеуге биыл 960 миллион теңге қаржы бөлінген болатын. Осы қаржыға Қарабұтақ-Федоров жолының – 51, Сарыкөл-Солтүстік Қазақстан облысы бағытының 23 шақырымы орташа жөндеуден, ал ҚарабалықКомсомол-Денисов арасындағы 10 шақырымы күрделі жөндеуден

өтті. Негізі Қостанай облысынан өтетін жолдардың барлығы дерлік өткен ғасырдың 60-70-ші жылдары салынған, сондықтан олардың тозығы да жеткен. Көп тұстары жөндеуді қажет етеді. Жол құрылысы жұмыстарының орташа жөндеу деп аталатын технологиясын пайдаланып отырмыз. Мұның мəнісі, жолдарды жөндегенде сыпырып алынған бұрынғы қабатын қайтадан өзіне сіңіру болып табылады. Бұл материалдық жағынан əрі арзанға түседі əрі жолды күрделі жөндегенге дейін лаждауға мүмкіндік береді. Қостанай облысы үшін көлік инфрақұрылымын жасауда біткен негізгі үлкен іс бар. Облыс орталығының айналасынан алты жол өтпесі жасалды. Бұл маңызды іс 2010-2014 жылдардың еншісіне тиді. Осы уақыт аралығында жүргізілетін жоспарлы жұмыстар үшін республикалық бюджеттен 12 миллиард 900 миллион теңге бөлінген болатын. Осы қаржыны биыл толық игеріп, желтоқсанның ортасында, яғни Тəуелсіздік күніне қарсы оның біткені туралы есеп беріп, тапсырамыз. Яғни алты жол өтпесі

толық халық игілігіне айналатын болады. Осы алты жол өтпесінің екеуін қайтадан жаңғырттық, қалған төртеуі жаңадан салынды. Олардың барлығы да Қостанай қаласының іші-сыртындағы айналма жолдардың жүгін жеңілдету, қаланың экологиялық жағдайын серпілту үшін жасалды. Экономиканың өсуіне орай, жыл өткен сайын автомобильдің қандай түрі де көбейіп келеді. Статистика мəліметтері бойынша, Қостанай қаласының сыртындағы көпірден бір сағатта жүк таситыны бар, жеңіл көлігі бар – барлығы 3 мыңға жуық машина өтеді екен. Осыдан үш жыл бұрын қаланың шыға берісінде, Тобыл өзенінің үстінен ұзындығы 313 метр болатын заманауи көпір салынды. Көпір салынбас бұрын Тобыл өзенінің суы көтерілетін көктем айларында машиналар өте алмай, олардың барлығы қаланың ішкі жолдарын пайдаланатын. Ауыр жүк машиналары қаланың ішімен жүргендіктен көше тез бүлінетін, оның үстіне түтіннен қаланың ауасы ластанатын. Қазір осының барлығы да орнына келді. Еуразиялық экономикалық одақ

күшіне енгенде жүк таситын көліктер қазіргіден де көбеюі ықтимал. Сол кезде Қостанай көпі рі нағыз игіліктің нысаны болады. Сонымен қатар, Қостанай қаласының сыртындағы ƏулиекөлҚостанай, Қостанай-Рудный, Қостанай-Федоров, МичуринСадовый-Сергеевка жолдарына жол өтпелері салынды. Бұл жол-көлік қатынасын барынша жеңілдетті. Бұрындары Майкөл жəне Ударник ауылдарындағы теміржолдың үстінен өтетін жол өтпесі тозып тұратын. Осы екеуін де қайта жаңғырттық. Қостанай қаласының іргесінде, Қостанай-Рудный тасжолының бойына орналасқан Краснопартизан ауылы бар. Ауыл болған соң тұрғындар мал ұстайды. Оларды өріске жаярда тасжолдың үстінен айдап өтетін. Ол үлкен тасжолдағы көлік қозғалысына кедергі келтіретін, сонымен қатар, малдың да, жанның да қауіпсіздігіне қатерлі еді. Биыл жолдың астынан ені 4 метр, биіктігі 2,5 метр мал өтпесі салынды. Қостанай қаласының айналасындағы айналма жолдардың барлығын жарықтандыру да біткен істің бірі болды. Қазір Əулиекөл бағытындағы негізгі жолдан Речнойға, қаланың шетіндегі саяжай қоғамдастығына дейін жəне Федоров бағытына шығар тұс – барлығы 8 шақырым жол түнде күндізгідей жап-жарық болып тұрады. Бұл жол қауіпсіздігі үшін өте тиімділігін көрсетіп отыр. Айналма жолдардағы жол өтпелері де, жарықтандыру жұмыстары да еуростандартқа сай жүргізілді. «Жол – экономиканың күретамыры» деген қағидат бұрыннан қалыптасқан. Жол сапалы болса көлік қозғалысы жақсарады, жол-көлік оқиғасы азаяды, жүк тасымалы жақсарады. Көліктің көбеюі жолдарға күш салары анық. Еуразиялық экономикалық одақтың күшіне енуі жол құрылымына жаңа міндеттер жүктейтіні қазірден белгілі болып отыр. Соған байланысты алдағы жылы Ресейге шығатын жолдағы Қайрақ кеден бекетіндегі өткізу пунктін еуростандартқа сай жасайтын боламыз. Жол, көпір салу халық жадында қасиетті, сауапты іс саналады. Сонымен қатар, бұл технологияларды меңгеруді, іс ке адалдық пен ұқыптылықты қажет ететін күрделі шаруа. Соңғы кездері жол құрылысында техникаларымыз да жаңа рып, мамандардың келуі де жақсарды. Қостанай автомобиль жолдары колледжінде мамандар сапалы дайындалады. Жұмыстың ауырлығына қарай олардың айлық жалақысы да жоғары. Тақтайдай тегіс даңғыл жолдар жол-көлік қозғалысын жеңілдетумен қатар, жолаушыны шаршатпайды. Жолаушыға қолайлы жол экономиканың дамуына да оңтайлы мүмкіндік жасайды. Жолаушы жолына қарап сол өңірдің жағдайын таниды. Бұл орайда, Қостанай қысыла қоймайды. ҚОСТАНАЙ.

Вице-министр көлік саласындағы жергілікті атқарушы органдарға Үкіметтен берілетін функциялар мен міндеттер жөнінде айта келіп, күн тəртібіндегі негізгі тақырыпқа ойысты. «Жыл басында Мемлекет басшысы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамыту жəне интеграциялаудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасын бекіткен болатын. Бұл бағдарлама ел экономикасының кешендерін қалыптастыруды, өндірістердің орналасу схемаларын жүйелеуді, еліміздің индустрияландыру картасын тиімді жүзеге асыру шараларын ескере отырып, өңірлердің инфрақұрылымдарын өзара байланыстыратындай етіп дайындалған. Бұйыртса, 2020 жылға қарай Қазақстан Орталық Азия өңіріндегі негізгі логистикалық оператор болуды көздеп отыр», деді. Əуелі ел теміржолдарының жағдайы жөнінде айтқан вицеминистр, саладағы активтердің жаңарып, жаңғыру үдерістеріне де тоқталды. «Теміржол саласының алдында 2020 жылға қарай 6 мың шақырымға жуық теміржолды жаңғырту, инфрақұрылымды дамыту жəне транзиттік көліктік əлеуетін арттыру міндеті тұр. Биыл 22 тамызда жалпы ұзындығы 1250 шақырым болатын Жезқазған – Бейнеу жəне Арқалық – Шұбаркөл теміржол учаскелері уақытша пайдалануға берілді. Осы жолдарда 3,5 мың жаңа жұмыс орындары ашылды. 204 тұрғын үй,

2 мектеп жəне 3 балабақша салынды. Бұл жол Қарағанды, Қызылорда, Ақтөбе, Маңғыстау жəне Қостанай облыстарының əлеуметтік салаларын жақсартатын болады», деді Ж.Қасымбек. Оның сөзіне қарағанда, бұл бағыттарда 2018 жылға қарай 24 млн. тонна жүк тасымалданатын болады. Бұл көрсеткіш 2023 жылға қарай 30 млн. тоннаға жеткізілмек екен. Теміржолдардан кейін автожолдар жөнінде баяндап, 2020 жылға дейін елімізде 30 мың шақырымға тарта жол жөнделетінін жеткізді. «Мемлекеттік бағдарлама аясында 2020 жылға дейін 30 мың шақырымға тарта автожолды жөндеу жоспарланып отыр. Бұл көрсеткіштерге қол жеткізу үшін бірқатар ірі жобалар жүзеге асырылады. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» жобасы аяқталуға жақын. Оның жалпы ұзындығы сегіз мың шақырымнан асады. 2800 шақырымы Қазақстан аумағы арқылы өтеді. Жоба жүзеге асырыла бастағалы 1727 шақырым жол жөнделді», деді Ж.Қасымбек. Ал биылғы жыл соңына дейін тағы 157 шақырым жолда жөндеу жұмыстары аяқталады. Сөйтіп, Шымкент пен Ресей шекарасы аралығындағы учаскені толық пайдалануға беру көзделген. Былтырғы жылы орталықоңтүстік, орталық-шығыс жəне орталық-батыс дəліздерін салу жұмыстары басталған-ды. Бұл жолдар Астана арқылы өтетін барлық халықаралық бағыттарды жандандыруға мүмкіндік береді. Атап айтқанда, 4 мың шақырымға

жуық республикалық маңыздағы жол қалпына келтіріліп, салынады. Бұл жобалар 2020 жылға қарай автокөлік тасымалын 1,5 есеге арттыратын көрінеді. Баспасөз мəслихатында вице-министр елімізде ақылы болатын жолдар жөнінде де айтып өтті. «I жəне II санаттағы автомобиль жолдарын күтіп-ұстауға жұмсалатын қаржы тапшылығын қысқарту мақсатында республикалық жолдарда ақылы жүйе енгізуді жоспарлап отырмыз. Астана –Теміртау, Астана – Павлодар, Алматы – Қапшағай жолдары ақылы болады. Жалпы, алдағы уақытта республикалық жолдардың 30 пайызына ақылы жүйе енгізетін боламыз», деген ол, жыл басынан бері Астана – Бурабай ақылы автожолынан 886 млн. теңгеден астам қаражат жиналғанын жеткізді. Енді жыл соңына дейін бұл көрсеткіш 1,1 млрд. теңгеге жетеді деген болжам бар. Алдағы 6 жылда еліміздің əуе компаниялары 61 ұшақ сатып алады. «Əуе кемелерінің паркін жаңарту маңызды мəселелердің бірі. Жыл басынан бері əуе компаниялары 8 қазіргі заманғы ұшақ сатып алды. 2020 жылға дейін батыста жасалған 61 əуе кемесін алу жоспарланып отыр. Бұл ретте, «Эйр-Астана» компаниясы бойынша ұшақтар орта есеппен 6 жыл пайдаланылған, ал «Скат» компаниясы бойынша 15 жылды құрайды», деді вице-министр. Сөйтіп, 2020 жылға дейін тағы да жаңа 75 халықаралық əуе қатынасын ашу жоспарланып отырғанын атап өтті.

Кґкшетау кґшелері кґркеюде Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Көкшетау күн өткен сайын көркейіп келеді. Мұны жаңадан салынған тұрғын үйлердің сəнді сəулетімен қоса, жол құрылысындағы игі істерден де көруге болады. Мұны жұртшылық мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қаржылық көмектің артқандығымен байланыстырады. Үстіміздегі жылы Көкшетау көшелерін жөндеуге 1 миллиард 409 миллион теңге бөлінуі жұмысымызға серпін қосты, дейді бізбен əңгімесінде қала əкімі Жомарт Нұрғалиев. Қаржының толық игерілуі қатаң бақылауға алынған. Осының нəтижесінде орталықтағы Абай көшесі танымастай өзгерді. Жоспарлы кесте бойынша көшенің 2190 метрі күрделі жөндеуден өткізілді. Осы орайда, келісімшартты мойнына алған «Көкшетау жолдары» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі бюджеттен бөлінген 346 мың теңгені барынша ұқыпты жұмсап, сапалық көрсеткіштер бойынша талап деңгейінен көрінгенін айту қажет. Бұл жұмыс жалғасын табуда. Себебі, Абай көшесін қайта құру ісі 2013-2015 жылдарды қамтиды. Мұнда жалпы заманауи стандарттағы 3752 метрлік жол салынады. Бағдарламаның алғашқы, 2013 жылы көшені 10,5 метрден 14 метрге кеңейту арқылы, 1000 метрлік ауқымды игердік. Қосымша 100 миллион теңге бөлінуі нəтижесінде асфальтталған көшенің жиегіне бордюрлер орнатылып, суағарлар жаңартылды жəне Вернадский көшесіне дейінгі бөлігіне электр шамдары тартылды. Сондай-ақ, бүгінгі күні Горький көшесі мен Вернадскийге дейінгі аралық толық асфальтталып, бордюрлер қойылып, тротуарлар мен көлік тұрақтары салынды. Бұған қоса, осы бөліктегі жылу жүйелерін жөндеу, жарық беру бағаналарын орнату жұмыстары толық аяқталды. Біз қала əкімдігі ұйымдастырған пресс-тур барысында қа ланың орталық аймағында ғана емес, орталық базар жəне

шеткі көшелерінде де қыруар жұмыстар атқарылғанын көрдік. Мəселен, Калинин, Байтұрсынов, Есенберлин, Мирзоян атындағы көшелерге күрделі жөндеу жүргізіліпті. Осы аралықтағы жауапты істі бас мердігер, «Көкшетауавтожолдары» ЖШС 130 миллион теңге қаржыны игеру арқылы, тыңғылықты атқарып шыққан. Мұнда да жол бойындағы қосымша нысандар көз тартады. Қазір жол жолақтары мен арнайы белгілердің орнатылып жатқанының куəсі болдық. «Көкшетауавтожол» жəне «Көкшетау Жолдары» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері Сүлейменов, Пушкин, Шевченко, Құсайынов, Сабатаев, Біржан сал, Қуанышев, Абылай хан даңғылы, Набережная, Уəлиханов көшелері мен «Көкшетау Су арнасы» мекемесі ауданындағы 50 мың шаршы метр жолдарды ағымдағы жөндеуден өткізген. Мұнда да қажетті қолайлылықтар жасалған. Осы істерді атқаруға мемлекеттің 130 мил лион теңге қаржысы жұмсалыпты. Біздің көлігіміз орташа жөндеуден өткізілген Сəдуақасов жəне Куйбышев көшелері бойымен жүріп өтті. Бұрын кедір-бұдыры көп жол танымастай өзгеріп, көңіл өсіреді. Жол құрылысынан хабардар кісі 3530 метрлік жөндеу ісіне 535 миллион теңге қаржы жұмсалуынан-ақ жұмыстың сапасына кінə арта алмайды деп ойлаймыз. Жаяу жүргіншілер де енді тақтайдай əсем жолды пайдаланады.

Қала əкімінің тұрғындар жиналысындағы есебінде мектептер аймағындағы, саябақтар мен аула ішіндегі жолдарға қатысты сындар көп айтылатын. Бұл бағытта да оң өзгерістер байқалады. Жол бастаушыларымыз журналистер тобын Зеренді бағытындағы саябақ ауданына бастап жүрді. Біз көрген көшелердің барлығы əжептəуір тəртіпке келтіріліп қалыпты. Мұндағы ағымдағы жөндеу жұмыстарына 19 миллион теңге жұмсалған екен. Бұл іс алдағы кезде жалғасын табатыны айтылды. Осы жерде, саябақтың негізгі көшелеріне шлагбаум түріндегі тосқауылдар қойылып жатқанына қолдау білдіруге тиіспіз. Бұл қысқы кезеңде кішігірім үй-жайлар мен мүліктердің қолды болмауын жəне жолдардың қалыпты ұсталуын қамтамасыз ететіні белгілі. Сапар барысында бас мердігер «Көкшетауавтожол» мекемесі аулалар арасындағы жəне кірме жолдарды ағымдағы жөндеу жұмыстарын аяқтауға жақын екендігін білдік. Ал, Абай жəне Əуелбеков көшелерінің аралығы, облыстық мұрағаттың (Кенесары көшесі), жоғары техникалық мектеп, №1 жəне №8 орта мектептердің кірме жолдарына қазірдің өзінде асфальт төселіп, тиісті жол белгілері орнатылып қойылды. Жалпы, бұл бағыттағы жұмыс қаланың 11 көшесіндегі кірме жолдарды қамтиды екен. КӨКШЕТАУ.


5

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

ИГІЛІКТІ ІСТЕР, ІЗГІЛІКТІ ІЗДЕНІСТЕР «Инфраќўрылымдыќ триада – агломерацияларды, кґлікті, энергетиканы ырєаќты дамытуды ќамтамасыз ету керек»

Н.НАЗАРБАЕВ.

(2012 жылєы 14 желтоќсандаєы Ќазаќстан халќына Жолдауынан).

Алматыєа экологиялыќ тиімді кґліктер əкелінді Қала əкімі Ахметжан Есімов еуропалық сапа бойынша құрастырылған жаңа автобустармен танысып, биылғы жылы осындай көліктердің тағы 100 данасы қалаға жеткізілетіндігін айтты.

Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Алматыда экологиялық таза қоғамдық көлiк жүйесiн дамытудың кешендi бағдарламасы əзiрленiп, қала бюджетiнен экологиялық таза көлiктi дамыту саласына бiрталай инвестиция құйылды. Бұл қомақты қаржы муниципалды парктiң құрылуына, трамвай паркiнiң жаңартылуына жұмсалды. Сонымен қатар, қоғамдық көлiктердiң қатары газбен жүретiн экологиялық таза автобустармен толықтырылып жатыр. Осы орайда «Астана» алаңында тағы жаңа 30 автобустың таныстырылымы өттi. Жаңа автобустарды аралап көрген шаһар басшысы Ахметжан Есiмов Алматы сияқты алып қалаға газбен немесе электр қуатымен жұмыс iстейтiн автобустар мен троллейбустардың қажет екендiгiн тiлге тиек еттi. Сонымен Алматы көшелерiне экологиялық тұрғыдан аса тиімді тағы 30 жаңа автобус шықты. Қытайдан мұндай автобустың 100 данасы жеткiзiлген. Немiс

технологиясы бойынша Қытайда құрастырылған автобустарда арнайы билет алатын валидаторлар мен аялдаманы хабарлайтын жүйе орнатылған. Барлық талаптарға жауап беретiн еуростандарттағы көлiктер мүмкiндiгi шектеулi жандарға да еш қиындық тудырмайтындай жабдықталуда. – Қала əкімдігі қоғамдық көлікті жаңарту жұмысын жүргізіп келе жатқанына 3 жылдың жүзі болды. Ауаға тарайтын зиянды қалдықтар мен улы газдың 80 пайызы автомобильдерге тиесілі болғандықтан, бір жағынан экологиялық таза көлікке ауысу, екінші жағынан қоғамдық көліктер паркін заманауи техникамен жаңартып алуды көздеп, осындай тəуекелдерге барып отырмыз. Бұл автобустар экологияға оң ықпал етедi. Өйткенi, бұлар тек қана газбен жүредi. Жанар-жағармайды да қажет етпейдi. Жəне тиiмдiлiгi сол, ауаға улы заттар шығармайды, – дедi қала əкiмi. Журналистермен кездескенде қала басшысы келешекте ескі автобустармен жолаушы тасымалдап

жүрген жекеменшік автопарктердің барлығы да экологиялық таза көлікке көшірілетіндігін, ол үшін екіжақты жұмыстар атқарылып жатқандығын жеткізді. Ол үшін бұған дейін өз тиімділігін көрсеткен муниципалды облигациялар жүйесі қайта іске қосылмақ. Сонда жекеменшік автопарктер жеңілдетілген жəне арзан несие арқылы өз парктеріндегі көлік терді жаңалай алады, сонымен қатар, экологиялық көлікке ие болады. Одан өзге қазіргі таңда қалада экологиялық таза 200 автобусы бар 2 автопарк жұмыс істеп отырғандығын, жыл соңына дейін тағы да 100 автобус əкелетіндігін айтты. Қаланың коммуналдық көлік қызметінде бүгінде 850 экологиялық таза жаңартылған автобустар мен трамвай, троллейбустар бар. Қала көліктерін газға көшіру экологиялық жағынан ғана емес, экономикалық жағынан да тиімді. Мəселен, 100 шақырымға шаққанда газбен қозғалатын көліктер 40 пайызға арзан екендігін мамандар алға тартып отыр. Еуропа қайта құру жəне даму банкінен алынған займға қала əкімдігі осындай жаңа автобустар мен троллейбустар алып отыр. Бүгінгі таңда троллейбустарға жұмсалған қаражат банкке қайтарылған. Ал автобустар үшін алынған несиенің алдыңғы 400 көлікке берілгені 2019 жылы, ал кейінгілері үшін қарастырылған несие 2022 жылға дейін жабылады. Бұдан бөлек метро құрылысы жалғасын тауып, жеңiл рельстi көлiк түрiн енгiзу жоспары дайындалып жатыр. Сонымен, сұйытылған газ, яғни метанмен жүретiн автобустар өзiнiң тиiмдiлiгiн көрсеттi. Олар жазғы аптап ыстық пен қақаған қыста да ыңғайлы. АЛМАТЫ. ––––––––––––––

Техникалыќ реттеу ретке келтірілуде Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Қазақстанда үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының бірінші кезеңі нəтижелі аяқталып келеді. Онда атқарылған жұмыстардың жемісін ел көре бастады. Мемлекеттік бағдарламаның жүзеге асырылуы тек өз елімізді ғана емес, бірқатар көрші елдерге де шапағатын тигізді. Ендігі кезекте аталған бағдарлама бойынша іске қосылған зауыт-фабрикалардың шығарған заттарын сынақтан өткеріп, халықаралық талаптарға сай стандарттау шарасы кезек күттірмейді. Осыған орай Инвестициялар жəне даму министрлігінің Технологиялық реттеу жəне метрология комитетінің төрағасы Біржан Қанешевке хабарласып, салада атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде сұраған едік. Елімізде ұлттық жəне Кеден одағы деңгейінде жұмыс істейтін 600-ден астам сынақ орталықтары бар. Қазіргі уақытта Кеден одағының техникалық регламенттері қабылда нып жатыр. Бүгінгі күні 34 регламент

Суреттерді түсірген Юрий БЕККЕР.

күшіне енген. Олар азық-түлік жəне ауыл шаруашылығы өнімдері, электр техникасы, төмен вольтті құрылғылар салаларын қамтиды. Машина жасау құрал-жабдықтары бойынша техникалық регламентті орындау үшін сынақ базасын жетілдіру керек. Өнім қауіпсіздігі көрсеткіштерін тексеретін тиісті зертханаларды құру қажеттілігі бар, деді Б.Қанешев. Комитет төрағасының айтуына қарағанда, сынақ зертханалары өзіміздің аккредиттеу орталығымен аккредиттеледі екен. «Дегенмен, елімізде барлық бағыттар бойынша сынақ зертханалары құрылмаған. Үдемелі индустриялық-инновациялық даму2 мемлекеттік бағдарламасы аясында сынақ орталықтарын дамыту жəне жабдықтау бойынша қаржы бөлуді қарастырып отырмыз. Екіншіден, метрология саласындағы біздің эталондарымызды жыл сайын жаңартып жатырмыз. Олар өздерінің халықаралық прототиптерімен салыстырылып отыруы тиіс, деп толықтырды сөзін ведомство басшысы. Əйткенмен, комитеттің кешенді жоспарында да, 2015-2019 жылдарға арналған

Доѕєада жаѕа мўнай жинау жїйесі іске ќосылды Маңғыстау өңірінде еңбек етіп жатқан компаниялардың бірі – «Maersk Oil» компаниясы. Тəулігіне 70 мың тоннадан астам мұнай эквивалентін өндіретін халықаралық мұнай жəне газ компаниясы ретінде танымал бұл компания Қазақстанмен бірге Данияда, Ұлыбританияда, Катарда, Алжир мен Бразилияда мұнай өндіру ісімен айналысса, Ангола, Норвегия, АҚШ-тағы Мексика шығанағында, Гренландияда, Ирактың Күрдістан аймағында, өзге де мұнай өндіретін мемлекеттерде іздеу-барлау жұмыстарын жүргізеді. Негізгі мақсаты күрделі əрі қоры аз кен орындарын коммерциялық жағынан сəтті кен орындарға айналдыру болып табылатын аталмыш компания Маңғыстау жеріндегі Доңға кен орнында сəтті жұмыс жүргізіп келеді. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Компания «Partex Corporation» мен «Oman Oil Company Limited» компанияларымен бірге Доңға кен орнында жаңа мұнай жинау жүйесіндегі 15 желінің алғашқысын пайдалануға берді. Жаңа мұнай жинау жүйесінің құрылысы 200 құбыр бұрғылау жұмыстарын, 135 шақырым жол жəне 150 шақырым электр желісі, 17 МВт электрстансасы, мұнай дайындау жəне сақтау нысандар құрылысын қамтитын «Доңға кен орнын өңдеу – II сатысы» жобасының шеңберінде жүзеге асырылды. Жаңа мұнай жинау жүйесі аз ғана құбыр материалын жəне ілмекті білікті пайдалана отырып негізгі коллекторға қосылған жəне тиімдірек орналасқан көптеген ұңғымаларға қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ол бұдан бұрын қолданылған жинау жүйесімен салыстырғанда, технологиялық бақылау мен қауіпсіздікті күшейтіп, үнемділікті қамтамасыз етеді. «Доңға кен орнын өңдеу – II сатысы» шеңберінде таяу уақытта ұңғыма алаңындағы қауіпсіз құбырлар көмегімен жаңа мұнай жинау жүйесіне барлық ұңғымаларды қосу жоспарланған. Жаңадан қосылған 18 шақырым

үдемелі индустриялық-инновациялық даму-2 мемлекеттік бағдарламасында да тиісті шаралар қарастырылыпты. Егер де қандай да бір өнімді сынақтан өткізуге арналған зертхана болмаса, оны шетелге шығарып тексеру қажеттігі туындайды. Ал бұл қосымша шығындарды керек етеді. Сондықтан, елімізде тиісті зертханалық базаның болғаны жөн екен. Негізінен, саланың кешенді жоспарында сынақ зертханалары базасын дамыту мəселелері толық қарастырылған. Еліміздің білікті мамандары мен сала жетекшілері дамыған елдердегі сынақ зертханаларына сараптама жасай келіп, елімізде бой көтеретін зертханаларды халықаралық талаптар үддесінде жабдықтауға күш салып отыр. «Үдемелі индустриялық-инновациялық даму-2 бағдарламасының аясында біз жоғары оқу орындары жанындағы зертханаларды дамытуды қарастырып отырмыз. Жалпы, елімізге бүгінгі күні кем дегенде 20 жаңа зертхана құру керек. Олар құрал-жабдықтар, сынақ жүргізуге қажетті заттармен толық қамтылады. Сонымен қатар, 2020 жылға дейінгі кешенді жоспар аясында біз зертханаларды құрумен қатар инфрақұрылымды да дамытуды жоспарлап отырмыз. Бұған қоса, мамандардың жаңа құрылғылармен жұмыс істеуі үшін оларды оқытатын боламыз. Ол жоспарда қарастырылған. Заңнамаға тиісті өзгерістер енгізілетін болады», деп қорытты сөзін комитет төрағасы.

мұнай жинау жүйесі екінші саты кезеңінде бұрғыланған 14 жаңа ұңғыманы іске қосатын болады. – Біз, «Доңға кен орнын өңдеу – II сатысы» шеңберінде өнім өндірісін əрі қарай тұрақты ұлғайтуды қамтамасыз ететін нысандарды пайдалануға беріп

отырмыз. Барлық мұнай дайындау жəне сақтау ны сан дарымыздың толық жобалық қуаттылықтарына шығуын асыға күтеміз, – дейді «Maersk Oil» компаниясының Қазақстандағы басқарушы директоры Карстен Ейнсен.

Өндіріске жаңа технологияларды енгізуде белсенділігімен, жаңашылдығымен көрініп жүрген компания Доңғадағы жетістіктерді жалғастырамыз деп отыр. Маңғыстау облысы.

Отандыќ жəне шетелдік электр энергиясы жетістіктері Кеше Алматыдағы «Атакент» көрме кешенінде электр энергиясының үш бағыты Power Kazakhstan, Lighting Kazakhstan и ReEnergy Kazakhstan бойынша көрмелер ашылды. Көрме үш күнге созылады. Power Kazakhstan электр энергиясы, электр техникасы, энергиялық машина жасау саласы бойынша жұмыс жасаса, Lighting Kazakhstan – жарықтандыру, жарық техникалары, диодты технологиялармен, ReEnergy Kazakhstan бағыты жаңғырмалы энергия көздері, энергия сақтау, энергия тиімділігі, ресурсты сақтау жөніндегі өнімдерді таныстыру бойынша ашылды. Көрмелердің біріккен кешенінде 14 елден 180 компания өз өнімдерімен бөлісіп, ақпарат жəне тəжірибе алмасуда. Олардың ішінде Австрия, Германия, Польша, Чехия жəне

басқа да елдер бар. Электр энергиясы экономика дамуы мен оны қамтамасыз етудің маңызды секторы болып табылады. Сол себепті аталмыш көрме қолданыстағы электр энергиясы жабдықтарының түрін кеңейту мақсатында жəне тəжірибе алмасу үшін таптырмас алаң болып отыр. Сонымен қатар, ЭКСПО-2017 көрмесі алдында электр энергиясы тиімділігі жəне экология тақырыптарына ерекше мəн берілуде. Себебі, ЭКСПО-2017 көрмесінің «Болашақ энергиясы» ұранымен өтетіндігі белгілі. Ал ол мамандандырылған көрме Қазақстан мен əлем елдерінде

баламалы энергияның дамуына септігін тигізеді деген үлкен үміт бар. Энергетика вицеминистрі Талғат Ақсамбиевтің айтуынша, энергия саласы Қзақстандағы өнеркəсіп өндірісінің артуы жағдайында экономиканың өмірлік маңызды секторлары мен экономикалық даму факторларының бірі болып табылады. Электр энергиясы саласындағы кəсіби іс-шараның жыл сайын өтуі еліміздің энергиялық кешеніне жақсы əсерін тигізеді, электрлі техникалық өнімдерді əкелетін əлеуетті жеткізушілер мен өндірушілер арасында қарымқатынас орнатады. Бұл өз кезегінде өндірілетін энергиялық жабдықтардың түрлерін арттыруға əкеледі. «Егемен-ақпарат».


6

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

 Достық дəнекері

 Мəселенің мəнісі

Биыл Қазақстан мен Оңтүстік Корея мемлекетінің арасындағы əлеуметтік һəм экономикалық əріптестіктің орнағанына 22 жыл толды. Соңғы уақытта екі елдің арасындағы мəдени байланыстың тамырына қан жүгіріп келеді. Бұған дəлел жуырда Астанадағы Оңтүстік Корея елшілігінде «Корей ертегілері» кітабының тұсауы кесілді. Осы орайда біз аталған елдің төл мұрасын тұңғыш рет қазақ тіліне тəржімалап, оқырманға ұсынған белгілі шығыстанушы Дастан АҚАШПЕН əңгімелескен едік.

Елтанудыѕ ґзегі – ертегілер

– Дастан мырза, қазақ пен корей мəдениеті, əдет-ғұрпы, тұрмыс-тіршілігі қаншалықты ұқсас? – «Үлкенге құрмет, кішіге ізет» қағидасы бұл елде де қатаң сақталған. Қонақ күту, қонаққа сый жасау, оны шығарып салу, келін түсіру, келінді екі жеңгесінің екі жағынан ұстап тұруы, үйге ақ құю, малдас құрып жер үстелде тамақтану, үлкенге арнайы барып сəлем беру, сырқатқа шалдыққанның көңіл-күйін сұрау, кішіге қамқорлық, ер адам мен əйел адамның отбасындағы рөлі бəрі-бəрі бір-біріне ұқсас. Айта берсек ұқсастық көп. Өз басым Оңтүстік Кореяның Кёнджу қаласын аралап жүріп мынадай бір қызықты жайтқа тап болдым. Аталған қалада Чонма чон деп аталатын патшалар қабірі тұрған арнайы жерді аралап жүргенде, бізбен бірге еріп жүрген жолсерік корей зираттары төбешік болып келетінін, əрі жер астында бірнеше қабаттан тұратын зираттың бар екенін айтты. Адамның мəйіті тереңдеу қойылады екен. Анықтап айтсақ, сонау VII ғасырда өмір сүрген корейдің Шилла патшалығының мəйітті жерлеу мəдениеті мен біздің арғы бабаларымыз сақтар, қаңлы жəне үйсіндердің бұл тараптағы ғұрып-дəстүрі қатты ұқсас. Қазақ жерінде пайда болған салтдəстүр Қытай асып, тұтас Азияға тарады деп тұспал жасауға болады. Корей патшалары қайтыс болғанда оларды өздерінің мал-мүлкі, ыдыстары мен тамақ тары мен жəне құлдарымен бірге көмген. Ал сақтар мен ғұндар өз кезегінде «патшаға о дүниеде ат пен қызметшілері əрі тұрмыстық заттар қажет болады» деп түсінгені белгілі. Жалпы аталған аймақтан бұрынғы ата-бабамыздың іздерін тапқымыз келсе қазақ-корей ғалымдары бірлесіп, жіті зерттеу жүргізуі қажет. Екі елдің бүгінгі байланыстары бұл сонау бұрынғы мəде ниеттердің ықпалы мен байла ныстарының əлі де үзілмей келе жатқандығының бір белгісі іспетті. – Ал осы ресми корей билігінің Қазақстан туралы көзқарасы қандай? – Оңтүстік Корея Қазақстанды ядролық қарудан бас тартқан ел ретінде қатты құрметтейді əрі өзінің стратегиялық серіктесі санайды. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың бұл тарапта ұстанған саясатын қырғи-қабақ көршісі Солтүстік Кореяға үлгі ретінде көрсетіп, Пхеньянның да осы жолға түскенін қалайды. Біле білсеңіз, Қазақстан мен Корея Республикасының дипломатиялық жəне саяси қарым-қатынастары сындарлы диалог негізінде құрылған. Қазақстан Еуропалық Қауіпсіздік жəне Ынтымақтастық Ұйымы төрағасының қызметінде сəтті жұмыс жасаған Азиядағы

бірден-бір ел екенін корей тарапы жақсы біледі. Орталық Азия елдерінің ішінде сөзден іске көшіп, əлемдік маңызы бар əр бастамасын жүзеге асыра білетін Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының экономикалық жəне əлеуметтік кеңесінің құрамына мүше болып, өзін іскерлік қырынан танытты. ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу мəртебесіне ие болды. Еліміздің осындай жетістіктерін Оңтүстік Корея жоғары бағалайды. – Оңтүстік Кореяның тілін, ділін, дəстүрін жетік білесіз. Көп жылдар бойы бұл халықтың табиғатын тануда талмай ізденгеніңізді білеміз. Сіздіңше, корей халқының өзгелерден ерекшеленетін тұстары бар ма? – Корейлер кез келген дүниені (ұсақ-түйегінен бастап ірісіне дейін) сапалы жасауға тырысады. Мысалы, 1950-1953 жылдар аралығындағы Корей соғысы кезінде Солтүстік Корея бауырлас елдің 80 пайыз территориясын бомбылап, ғимараттары мен жолдарын талқандап кетті. Əсіресе, жолдың жағдайы қиын болатын. Өйткені, Корея жерінің 85 пайызы таулы-жартасты жыныстан тұрады. Сөйтсе де сол жылдары қайта жөндеуден өткен жолдар əлі күнге дейін мызғымай тұр. Сол кездегі мынадай оқиғаны айтып берейін. Соғыс Оңтүстік экономикасын қатты тұралатып кетеді де, жол салу кезіндегі алғашқы жылдары олар Францияның көмегіне жүгінуге мəжбүр болды. Негізінде француздардың корей жолдарының құрылысын жүргізуге ынта танытуы тегін емес. Француз билігі осы арқылы Корей түбегіне саяси ықпал еткісі келген болатын. Жол құрылысы кезінде француздар корей елінің көптеген құнды жəдігерлерін, ескерткіштерді қолды қылады. Бұлардың көпшілігі əлі күнге дейін қайтарылған жоқ. Өзге елдің тарихи жəне мəдени мұраларын ұрлаутонау бүтін бір елдің мəдениетіне жасалған қастандық деп білемін. Мұнысын олар мойындамай отырғаны да бүгінгі күннің шындығы. Корейлер табиғатпен үндесуді, онымен біте қайнасуды ұнататын халық. Соғыстан кейін Сеул билігі əр таудың басына тал егіп, таудың басындағы тал-теректі күтіп-баптауды бір-бір ауылға жүктейді. Қазіргі корейлердің əкелері мен шешелері, аталары мен əжелері таудың басына шығып, өздері отырғызған жас көшеттерге су құйып, тамырын құнарландырып отырған. Табиғатқа жанашырлықпен қарау уақыт өте келе мемлекеттік саясатқа айналды. Қазіргі кезде корей елі тұтастай «жасыл жұмақ». Менің білуімше сол уақыттан бері (195053) егілген тал-теректің саны бүгінгі күні бірнеше миллионнан асыпты. Керемет қой! Табиғатанаға деген мұндай қамқорлық екінің бірінің қолынан келмесі анық. Корейлердің қанына сіңген бұл қасиет қазіргі таңда олардың қолынан шыққан технологияда да көрініс табуда. Корейлердің көптеп тал егу себебінің тағы бір себебі мынада. Сөзімнің басында Корей түбегі негізінен тау-тастан тұратынын айттым. Ал жаңбырлы уақытта таудан аққан сел мен домалаған тас оның аясындағы ауыл-аймаққа қауіпті екені белгілі. Ал ағаш атаулы сел мен тастың жолын бөгеп, табиғи апаттың болмауына ықпал

еткен. Қазіргі Кореяда дəл мұндай апаттардың сирек болуының бір себебі осында. Бүгінгі таңда бұл елде бірыңғай тал егу жұмысы тоқтатылып, денсаулыққа пайдалы жəне жеміс беретін талдарды отырғызу науқаны жүріп жатыр. Əсіресе, оттегіні молынан бөлетін ағаштар отырғызу жаппай қолға алынған. – Біздің білуімізше, қазір корей кəсіпкерлері елімізде жел, күн энергиясын дамытудың үлкен мүмкіндіктері бар екенін айтуда жəне бұл тарапта қуатты үнемді пайдалануға болатын жобаларын ұсынып жатыр... – Меніңше, олар өз жобаларын ұсынар болса, біз бұдан бас тартпауымыз керек. Жалпы Оңтүстік Корея инвестициясының құлашы кең. Қытайдың тауары бармаған əлемдік базар қалмаса, корейдің инвестициясы бармаған əлемде мемлекет жоқ. Қазіргі күні Алматы мен Астанада корейлердің ірі қаржылық орталықтары, сақтандыру əрі құрылыс компаниялары көптеп ашылып жатыр. Екі елдің кəсіпкерлері заманауи бизнес жобалар жасауда. Шынтуайтында, қазақ жеріне соны технологияны, озық тұрмыстық техниканы əкелген де осы корейлер. Бұған Елбасымыздың арқасында жүзеге асып отырған жағымды инвестициялық саясат кеңінен жол ашуда. – Сізді оқырман Мұхтар Əуезовтің «Көксерек» повесін алғаш рет корей тіліне тəржімалаған білікті аудармашы ретінде таниды. Жақында Астанадағы «Корей мəдениеті» орталығында «Корей ертегілері» кітабының тұсауы кесілгені белгілі. Не үшін əдеби шығармаларының бірін емес, ертегілерін аудардыңыз? – Меніңше, белгілі бір халықты тану үшін оның фольклорына үңілген дұрыс. Өз басым бұл ертегілерді қазақ балалары Шығыс ертегілерімен таныссын деп аудардым жəне кешегі ұлт жанашырлары секілді қазақ баласының білім көкжиегін кеңейтуді мақсат тұттым. Ел Еуропа деп жатқанда мен Шығысты ұсынғым келді. Осылайша бір елдің төл мұрасы – ертегілерін аударып шықтым. Əрине, мұнымен шектеліп қалмау қажет. Болашақта қытай жəне жапон ертегілерін неге аудармасқа? Мұндай бастамалар ел мен елдің арасындағы мəдени байланыстарды күшейте түседі. Қанша экономикалық қарым-қа тынас десек те, мəдениетсіз жəне достықсыз инвестициялық жобалар шешімін таппайды. Ертегілердің тұсаукесерінде корей елінің елшісі Пэк Чу Хен мырза сөз сөйледі. Тұсаукесер Астанада «Корей мəдениеті» орталығында «Фолиант» баспасының мұрындық болуымен ұйымдастырылды. Осы шараға қолдау білдірген елшілікке, корей мəдениеті орталығы мен баспаға алғысымды айтамын. Əрине, мұнымен тоқтап қалғым жоқ. Алдағы уақытта сөздігім шығады. Бүгінге дейін 400-ден аса қазақ мақалдарын корей тіліне аудардым. Бұдан сырт қазақ классиктерінің шығармаларын аударуды жүзеге асырудамын. Жуырда бəрі кітап болып басылады. Əрине, мемлекет тарапынан қолдау болса артық етпес еді. Əйткенмен «өзім дегенде өгіздей күшім бар». Еңбегім жеміссіз емес, нəтижесін беріп жатыр. Əңгімелескен Айгүл СЕЙІЛОВА, «Егемен Қазақстан».

Ќылмыс жасап алып, жїйкесі «сыр бергендер» кґп

Кеше Бас прокурор Асхат Дауылбаевтың төрағалығымен Бас прокуратураның алқа мəжілісі өтті. Онда 2005-2013 жылдар аралығында жəне 2014 жылдың 8 айында белгілі бір қылмыс жасаған соң жүйке ауруымен сырқаттанып қалған адамдарға медициналық шараларды мəжбүрлеп қолдану деректері бойынша қозғалған істер заңдылығына жасалған талдау қорытындылары талқыланды. Алқа жұмысына Жоғарғы Соттың, Ішкі істер, Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігінің өкілдері мен бейнеконференциялық байланыс арқылы облыс прокурорлары қатысты. Отырыста қылмысты жасаған соң жүйкесі сыр тартып қалған адамдарға медициналық емдеу шараларын мəжбүрлеп тағайындау жөніндегі сот тəжірибесіне Бас прокуратураның жүргізген тексерістерінің қорытындылары айтылды. Бас прокурор осы санатқа жататын сот актілерінің заң дылығын қамтамасыз ету дің, қылмыс жасаған соң дереу жүйке ауруына ұшыраған

кінəлі адамдардың қылмыстық жауапкершіліктен жалтаруына жол бермеудің өзектілігін атап өтті. Мұндай жағдайда қылмыстық іс уақытша тоқтатыла тұруы керек, ал кінəлі адамдар сауыққан соң сот алдында жауап берулері тиіс. Сондықтан аталған істер бойынша қозғалған өндірістер емдеу тоқтатылған сəттен бастап қайта жаңартылуы қажет. Алайда жазаның бұлтартпас қағидасы əрқашан жүзеге аса бермейтіндігі тексеріс барысында белгілі болды. Сот тəжірибесін зерделеу кезінде қылмыс жасады деп айыпталып отырған адамдардың жауапкершілік пен жазадан жалтарып кетуіне

əкеліп соққан біршама заң бұзушылықтар анықталды. Науқас адам жазылғанға дейін қылмыстық істі тоқтата тұрудың орнына, айыпталушылар сот шешімімен мəжбүрлі емдеуге жіберіліп немесе қылмыстық жауапкершіліктен заңсыз босатыла берген. Мəселен, қылмысты жасаған соң жүйке ауруымен «сырқаттанып» қалған 35 адамның 21-і ауыр, 9-ы аса ауыр қылмыс жасаған. Мұндай жағдайлардың басым бөлігі Алматыда (8 адам), Оңтүстік Қазақстан (7) жəне Алматы облыстарында (6) орын алған. Тергеу барысында «кенеттен» жүйке ауруына ұшыраған 11 адамның қылмыс жасаған сəтте мемлекеттік органдарда ұзақ уақыт бойына лауазымды қызмет атқарып келгендігі анықталған. Олардың арасында 3 əкім, 3 əскери қызметші, 2 бас дəрігер, 2 бухгалтер жəне 1 пойыз бастығы бар. Тіпті сот арқылы тұрғылықты жері бойынша емдеу тағайындалған жүйке аурулары

бар адамдар азаматтық-құқықтық мəмілелер жасап, өндірістерде жұмыс істеп, автокөлік құралдарын жүргізіп келген. Ал жол полициясы органдары бұған көз жұма қараған. Заңда көрсетілгендей, ішкі істер органдары сотқа көлік құралын басқаруға денсаулығы жарамайтын адамдардың көлік басқару құқықтарын тоқтату туралы талап арыз енгізулері тиіс. Бұл, əсіресе, жүйке ауруларымен сырқаттанған адамдарға қатысты. Осындай 208 дерек анықталды. Тек прокурорлардың араласуынан кейін 115 адамның көлік басқару құқықтарын тоқтату туралы сотқа талап арыз енгізілді, бүгінде олардың 61-і қанағаттандырылды. Талқылау қорытындысы бойынша Бас прокурор аталған санатқа жататын істер бойынша соттар жіберген заң бұзушылықтарды анықтау туралы Жоғарғы Сотқа хабарлауды тапсырды. Əсіресе, сыбайлас жем қорлық қылмыстарына қатысы бар адамдарды мəжбүрлеп емдеу мерзімін созу туралы денсаулық сақтау мекемелері ұсыныстарының негізділігін мұқият зерттеу қажеттілігіне назар аударды. Ішкі істер министрлігіне жүйке ауруына шалдыққан азаматтарды көлік құралын басқару құқығынан айыруға шаралар қабылдау, сондай-ақ жүйке ауруларымен сырқаттанған адамдардың қоғамдық қауіпті əрекеттерін уақтылы ескерту мақсатында денсаулық сақтау мекемелерімен тығыз іс-қимыл жасасуды қамтамасыз ету ұсынылды, деп хабарлады Бас прокуратураның баспасөз қызметі. «Егемен-ақпарат».

 Басты байлық

Біз дəрі-дəрмекті дўрыс ќолданып жїрміз бе?

Қолыңыздағы препараттың жалған жолмен жасалмағандығына сенімдісіз бе? Дəрілерді сатып алғанда неге мəн беру керек? Генериктер түпнұсқа дəрілерден несімен ерекшеленеді? Осы сынды сауалдар Дəрі-дəрмек ақпараттық-талдау орталығының Call-қызметіне күн сайын келіп түседі. Соңғы 10-15 жылда дəрілік заттардың түрлері қарқынды түрде көбеюде. Дəріханаға кірсеңіз болғаны, препараттың сансыз көп атауына тап боласыз. 1995 жылы республикада дəрілік заттардың, негізінен генериктік аналогтардың 600 атауы ғана тіркелген болатын. Сол жылдары өмірге қажетті көптеген дəрідəрмектерге халықтың қолы жетпейтін еді. Десе де, еліміздің фармацевтика саласы жедел дамып, 2001 жылға қарай Қазақстан Республикасында дəрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдардың 4 мыңнан астам атауы тіркелді, олардың негізгі бөлігін алыс жəне жақын шетелдерде өндірілетін препараттар құрады. Бүгінде Қазақстан Республикасы дəрілік заттардың мемлекеттік тізімінде əлемнің 80нен астам мемлекетінде өндірілетін 7 мыңнан астам дəрі-дəрмек бар, олар аурулардың барлық түрлері бойынша емделушілердің қажеттілігін өтейді. Сонымен қатар, кейбір препараттар бойынша елімізде 50-ден астам генериктік аналог бар. Сондықтан халыққа дəрінің əсер етуші заттарын немесе халықаралық патенттелмеген атауын білмей, тек сатылымдағы атауына сүйеніп шешім қабылдау қиынға соғады. Қазір Қазақстан фармацевтика нарығындағы генериктер үлесі 85–87% құрайды. Жалпы генерик дегеніміз не? Генериктік препараттың құрамында түпнұсқадағыдай белсенді зат болады, бірақ бағасында, көмекші заттарында, дəрілік пішінінде жəне түсінде, өндіру технологиясында

жəне т.б. айырмашылықтары болуы мүмкін. Генериктер мен түпнұсқа дəрінің жағымсыз əсерлері де бірдей болады. Қазір АҚШ немесе Швеция сынды ауқатты елдердің өзінде генериктерді түпнұсқаларына қарағанда жиірек пайдаланады. Генериктердің басты артықшылықтарын атап өтейік: • генериктердің бағалары түпнұсқа препараттардың бағаларымен салыстырғанда айтарлықай арзан, бұл олардың халықтың барлық санаттары үшін қолжетімділігін білдіреді (халықаралық ұсынымдарға сəйкес, генериктердің құны түпнұсқа препараттың бағасының 70%-нан артық болмауы тиіс); • генериктер дəрігерлерге қымбат түпнұсқа препараттардың ең жаңа генериктерін пайдалана отырып, тіпті экономикасы мешеу елдерде де «барлығын жəне жақсы емдеуге» ұмтылуға ынталандырады; • генериктер тиімділік пен қауіпсіздік тұрғысынан жақсы зерттелген, дəрігерге жəне емделушіге таңдау мүмкіндігін береді; • генериктердің нарықтағы «қысымы» түпнұсқа препараттарды өндіретін компанияларды жаңа келешегі зор əзірлемелерді анағұрлым белсенді игеруге мəжбүрлейді. Сонымен бірге, генериктік аналогтардың құнын төмендетуге ынталандырады. Қорытындылай келе, түпнұсқа препараттың генериктен айырмашылығы – бағасында. Бірақ оның емделуші үшін тиімділігі мен көтерімділігі жағынан дəлелді негізі бар. Генериктердің түпнұсқа дəрілермен салыстырғанда анағұрлым төмен тиімділігі туралы БАҚ белсенді насихаттап жүрген пікірлердің көбінесе негізсіз екендігін ескеру керек, өйткені генериктерді шығаратын ірі өндіруші-фирмалар дəрі-дəрмектерді өндіру технологиясын ең жоғары деңгейде, GMP (Good Manufacturing Practice) стандарттарына сəйкес қатаң бақылайды. Дəрі-дəрмекті сатып алған кезде не нəрсеге назар аудару қажет? Қадірменді оқырмандар, келесі қарапайым ережелерге назар аударыңыздар! Дəрі-дəрмекті тек қана дəріханадан сатып алу керек. Оларды ғаламтор арқылы немесе хабарландырулар бойынша сатып алмағаныңыз абзал. Бірден қаптамасына назар аударыңыз. Ол сапалы қатырма қағаздан жасалуы, препараттың атауларында (халықаралық

патенттелмеген жəне саудалық) қателер болмауы, жазулары – анық, өшірілмеген, бояулары мен таңбалары – қанық болуы тиіс. Таңбалануы (соның ішінде штрихкоды) анық əрі жақсы оқылуы қажет. Аңдатпасы (аннотациясы) орыс жəне қазақ тілдерінде терілуі тиіс. Ішкі қаптамасындағы (блистердегі) немесе құтысы мен қатырма қағаздан жасалған қорабындағы сериясын, шығарылған күні мен жарамдылық мерзімін тексеріңіз. Олар бір-біріне сəйкес келуі тиіс. Қажет болған жағдайда сəйкестік сертификатының көшірмесін сұраңыз. Сертификатта нұсқалған серия препараттың қаптамасында көрсетілген серияға сəйкес келуі тиіс. Сонымен бірге, жалған дəрінің тағы бір белгісі – препараттың (таблетканың, ерітіндінің, суспензияның жəне т.б.) түсінің медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулықта сипатталған түсіне сəйкес келмеуі. Препараттың шынайылығына күмəнданған жағдайда, оның жалған еместігін анықтау мен толық химиялық талдауды қамтитын жанжақты сараптама жүргізу үшін Ұлттық дəрілік заттарды сараптау орталығына хабарласуыңызға болады. Қосымша ақпаратты Сіздер ДАТО Call-қызметінің жұртшылыққа арналған бірыңғай тегін телефон желісі арқылы алуларыңызға болады – 8 800 080 88 87 (Қазақстан бойынша қоңырау шалу тегін). Call-қызметке қоңырау шалу арқылы Сіздер дəрілік заттарды дұрыс қолдану, препараттардың тиімділігі мен мүмкін жағымсыз əсерлері туралы, сондай-ақ азаматтардың дəрі-дəрмекпен қамтылу құқықтары жайлы толық жəне дұрыс ақпарат ала аласыздар. Сонымен бірге, əр адам ДАТО-ның ресми сайтында сұрақ қойып, жауап ала алады – www.druginfo.kz. Қымбатты қазақстандықтар, өз өмірлеріңізді, өз денсаулықтарыңыз бен жақындарыңыздың денсаулығын қастерлеңіздер, медициналық көмек алуға өз құқықтарыңызды біліңіздер! Біздің қызметіміз – Сіздерге арналады! ҚР ДСƏДМ «Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығы» РМК Дəрі-дəрмек ақпараттық-талдау орталығы.


 Есімі елдің есінде Бір-бірімізден мың шақырым шалғайда тұрсақ та Кəкімбек Салықұлы екеуміздің көңіліміз жарасқан шынайы достығымыз жарты ғасыр жəне бес жылға созылды. Бұл енді өнегелік жөнінен көңілді көншітуі өз алдына, ұрпақтарымызға үлгі еткендей таңғажайып қарымқатынас болды. Сол ардақты Кəкеңнің өмірден озғанына бір жыл болды. Кəкеңмен мен 1958 жылдың қоңыр күзінде Жезқазғанда таныстым. Қазақ кен-металургия институтын тəмамдасам да, «Лениншіл жас» редакциясының қызметке шақыруын хош көріп, жастар газетінің əдеби қызметкерімін. Əлқисса, содан өмірімдегі тұңғыш шығармашылық сапарға қияндағы Ұлытау өңіріне аттандым. Уақыт қара күз еді... Сол сапардан мен рухани баюмен қоса жаңа достар тауып қайттым. Сол дос тықтың одан əрі өрбуіне «Жезқаз ған жігіттері» атанған топтама очерк терімнің жастар газетінде жариялануы да мұрындық болды. Олардың кейіпкерлері – ескі кенші Оразбек Дүйсенбаев ақсақал, Садық Асатов, Далабай Оспанов, Жолдасбек Жақыпбаев, Далабай Ешпанов сынды кен қазу ісінің білгірлері. Осы азаматтардың Орекең нен өзгесі оншақты жылда шахта ғана емес, үлкен кеніштердің, соңынан

Жарты єасырєа созылєан достыќ Медеу СƏРСЕКЕ.

комбинаттың білікті басшылары атанды. Кəкеңмен де осы жолы дидарласқан едім. 1968 жылдың жазы. Кəкімбек Салықұлы ол кезде Қазақстан КП Жезқазған қалалық комитетінің бірінші хатшысы. Кəкеңмен кабинетінде кездестік. Жұқалтаң денесі толыпты, қою шашы бұрынғыдай мол қалпы, тек самай тұсына бірлі-жарым күміс пайда болған. Бұл енді тынымсыз ауыр жұмыстың əсері. – Өлең əлемі қалай, Кəке? Жазыла ма? – Көңіл шіркін құйқылжып шарқ ұрғанда бірнеше шумақ қағазға түседі. Көбіне жолда келе жатқанда, иə домбыра шертіп демалып отырғанда өлең жазамын... Мына қызметім мазасыз, күн сайын неше түрлі оқиғамен шұғылдануға тура келеді... – деп жымиған Кəкең бетіме қарады. – Жə, бізге нендей шаруамен келдің?.. – Екі-үш жыл болды, Кəке, Қаныш ағамыздың өмір жолын зерттеуге кіріскеніме, – деп ізденіс жоспарымды қысқа қайырып, Жезқазғанға бір айлық шығармашылық іссапармен келгенімді айттым. Кəкең менің шығармашылық жоспары ма айран-асыр қуаныш білдірді. Геологиялық барлау экспедициясының бастығы В.И.Штифановқа телефон шалып, менің ізденіс жұмысыма қолғабыс етуін тапсырды. Сапарым сəтті жүріп жатқан күндердің бірінде Кəкеңнің өзі мейманханаға іздеп келіп, дəмге шақырды. – Медеу досымыз сонау Абай елінен игі мақсатпен келіп отыр. Жезқазғанның мыс көмбесін əлемге əйгілеген Қаныш ағамыз туралы əдеби еңбек жазбақ, – деді отырысты бастар кезде. Осы сəт менің ойыма Қаныштың: «Жезқазған – ешқашанда соңғы бекет болып қалмайды. Ол – Қазақ даласының кіндік ортасы...» – деген сөзі оралды. Кəкең СОКП ОК-де инспектор, Қарақалпақ обкомының бірінші хатшысы міндеттерін абыроймен атқарды. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесіне үш мəрте депутат болып сайлан ды. Ал ақындық өнер тумысынан дарығанымен Кəкең ақын ретінде де Жезқазғанда кенші болып жүріп таныл ды. Алғашқы өлеңдер жинағы «Сыр» 1977 жылы жарық көріп, одан кейін де сол өңірде отырып бірнеше өлең кітабын жариялады. Солардың шоқтығы биігі, əрине, атақты «Жезкиік». Арада біраз жылдар өтті. Қарақалпақстаннан кейін Кəкімбек Салықов КСРО Жоғарғы Кеңесінің Экология жəне табиғатты қорғау бөлімін басқарды. Одақ тарады. Қазақстан тəуелсіз республика атанды. Кəкең Мəскеуді тастап, Алматыға қайтты. Су шаруашылығы министрлігінің Арал комитетін басқарып жүрген. Мен Алматыға арнайы барып, Мəриям Мəженқызы екеуін Семейге шақырдым. Ерлі-зайыпты Салықовтар Семейге 1994 жылғы қазан айында келді. Досжаранды жинап, үйде қарсы алдық. Əн мен поэзия жарысқан көңілді отырыс болды. Осындай кездесулер келесі күні Абай мұражайында жəне өзге жерлерде жалғасты. Кəкеңе бір ай бұрын Алматыда, Қаныш ағайдың ортаншы күйеу баласы Ора зай Батырбековтің үйінде болған əңгімені айттым. Ол болса халықаралық қор құрып, Қ.И.Сəтбаевтың ғылыми мұрасын елге əйгілеу əрі жүз жылдық тойын əзірлеу шаралары еді. Сəтбаевтар сол қорға басшылық етуді маған жүктеуге өзара пəтуаласыпты. Мен соны естігенімде: «Басшылық қабілет менде жоқ. Ал, қор халықаралық деңгейде жүргізілетін үлкен жұмыс. Сондықтан да бұл міндетті ойдағыдай атқарар

7

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

Қанекеңнің мұрасына адал қайраткер бір інісі бар. Ол – Кəкімбек Салықов», – деген едім. Таңертеңгілік мезгіл еді, Кəкең екеуміз менің жұмыс кабинетімде отырғанымызда: «Медеу, сенің бұрнағы күнгі Сəтбаев қоры туралы хабарың менің көкейімнен кетер емес, арнайы қор құрмай, ол кісінің мол мұрасын, сірə, ұлықтай алмаймыз. Қысқасы, мен сол қорды басқаруға келістім», деді. Содан 1995 жылдың 14 шілде күні ҰҒА-ның президенті К.Сағадиев Ғалымдар үйінің мəжіліс залында Сəт баев қорының құрылтай жиынын аш ты. Ака демик Шапық Шөкин мін бер ге көтеріліп, күллі ғалымдар атынан Кəкімбек Салықұлын қордың президентіне ұсынды. Жиылған жұрт қолдады. Осылайша қам-қарекетке толы күн дер дің бірінде қазақ ғалымының мерейтойын ЮНЕСКО басшылығының назарына жеткізу туралы ізгі ой Кəкеңе сап ете қалсын. Бұл идеяны ҰҒА басшылары бірден қолдады. Үкімет адамдары да бейтарап қалған жоқ. Сол ой Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың құлағына шалынғанда, əділін айту керек, Қазақстан ғылымын дүниежүзілік деңгейге көтеріп, өрісін əйгілеу мүмкіндігін ол кісі бірден ұғып, барынша ықылас танытқанын айтуға тиістімін. 1997 жылдың қараша айында шақырылған ЮНЕСКО-ның Бас конференциясына Қазақстан Үкіметі атынан сол кездегі Премьер-Министрдің орынбасары И.Тасмағамбетов қатысқан еді. Қазақ халқының ұлы перзенті, академик Қаныш Имантайұлы Сəтбаевтың туғанына 100 жыл толу мерекесін халықаралық ұжым 1999 жылы кең түрде атайтын күнтізбегіне енгізіп, мерейтойын ЮНЕСКО-ның штаб-пəтерінде өткізу жөнінде қарар қабылдады. Мұндай айранасыр қуанышты біздің халық тегінде: «Ақ түйенің қарны ақтарылды!», деп біріненбірі сүйіншілеп жар сала хабарлаған. ЮНЕСКО конференциясының шешімі жария болған соң-ақ мерекеге əзірлік басталды. Ал қор сол жылдары Қанекең туралы үлкенді-кішілі 30 шақты кітап шығарды. Бұл болса Кəкімбек Салықұлының қажырлы қайратымен жүзеге асқан игі іс. 1998 жылдың қараша айында Елбасы Павлодарға іссапармен барғанда комиссия мүшелерін сонда шақырып, Сəтбаев тойының əзірлігіне байланысты қордаланған мəселелерді тал қы лауға арналған жиын өткізді. «Өз деріңізге мəлім, дарындыларды күншілдер қудалап, кемеңгерлерімізге күн көрсетпеген кертартпа қоғамда өмір сүрдік. Қ.И.Сəтбаевтың басынан кешкен түрлі сүргіндер, жазалаулар, ең аяғы ұлы еңбегінің лайықты бағасын алмау себебі де осында. Сондықтан да біз келешек ұрпаққа ұлағат ету үшін оның ғылыми еңбектерін, асыл сөздерін, ғұмыр жолын кеңірек насихаттауымыз қажет, жас жеткіншектер біздің халықтан осындай алып тұлға туғандығын білуге тиіс. Менің кəміл сенген ойымша, Қаныш Имантайұлы Сəтбаев – кешегі Кеңес Одағының ұлы адамдарының бірі ғана емес, жылнамаға көшпек ғасырдың ұлы тұлғасы. Данышпан перзентіміз Одақ көлеміндегі ең озық геология мектебін берік қалап кетті. Қазақ қауымынан мұндай биік деңгейге көтерілген одан асқан тұлғаны мен білмеймін!» деді Президент. Елбасының сол жиында қадала айтқан жəне пікірі: «Сəтбаевты ұлықтау арқылы біз ЮНЕСКО деңгейінде қазақ халқының осындай кемеңгер перзент туғанын көрсетеміз, оның өмір жолын қайыра жариялап, еңбектерін кең түрде

насихаттау да қазақ халқының рухани ділін, республикамыздың ғылыми, біліми деңгейін танытамыз, қазақ даласының əлемге əйгілі ұлы перзенттер туғызғанын əйгілейміз», деген болатын. Той мəресі Жезқазғанда басталды. Ол – болса геолог Сəтбаевты əлемге танытқан қазыналы өлке – Ұлытау өңірі еді. Қаныштай ұлыға орнатылған қола ескерткішті салтанатты ашу сəтін де. Кəкімбек ақын тебірене сөйлеп, құттықтау сөзін «Жезқазғаның бас иіп тұр алдыңда» деп өлеңін оқыды. Сол күні дүниеге келген өлеңнің соңғы екі шумағы мынау: «...Албырт күнде жеке дара алысқан, Жолы ашылды мыс молайтқан табыстан. Сол еді ғой жеті қабат жердегі Шексіз қазына кілтін тапқан данышпан. Қаныш аға, қайта туып қалдың ба?! Əлем құрған салтанатқа қандың ба?! Тəжім етіп, алғыс айтып ардақтап, Жезқазғаның бас иіп тұр алдыңда!..» ...Алматыдағы зор салтанаттан кейін Үкімет Парижге жасақтаған ғалымдар делегациясының төрт мүшесі Алматы əуежайынан шығып Парижге келдік. Қазақстандық делегацияны ЮНЕСКОның Бас директорының орынбасары, ғылым докторы М.Иаккарино мырза қабылдады. Одан əрі мəдени бағдарлама басталады. «Əлемдік астана» атанған Парижге келіп, оның тарихи орындарын, мəдени мұрағаттары мен атақты мұражайларын көрмей кетуге бола ма? Көрдік, бардық, мейлінше араладық. Кəкімбек ақын қалт еткен сəт тусаақ отыра қалып, өлең жазады. Кеште де, ертеңгілікте де сол əдетінен айнымайды. Жазғанын күн сайын маған оқиды. Парижге келген күннің ертеңінде біздің елшілік делегация мүшелеріне дастарқан жайып, қабылдау жасады. Сол кеште Кəкең оқыған өлеңнің шағын үзігін келтіремін: «Сəлем Париж! – əлемдік биік төрім, Салтанатқа дəл осы үмітті едім. ЮНЕСКО «Сəтбаев тойын» жасап, Ардақтады қазақтың білікті ерін. Қазақстан құлашы кең екенін, Барлық елмен терезем тең екенін, Бір көрсетті дүбірлі Қаныш тойы, Көгілдір ту сəні боп мерекенің. ...Бар ғаламға танытқан Қаныш елін, Қасымда жүр Талғатым – ғарышкерім. Қаны қызу қаламгер Медеу де бар, Сəтбаевтың көркейткен намыс төрін. ...Алып келсек алысқа мұраны асыл, Түсінгеннің тілегін құп аласың. Қаныш аға тебіренген есіміне, Бір теңселттік Эйфельдің мұнарасын». Сəтбаев мерекесінің Париждегі күндерінің басты жиыны 16 сəуірде өтті. Ертеңгілік сағат онда ЮНЕСКО-ның 7-ші қабатындағы кең залында «Қазақстан ғылымы кеше жəне келешекте» деген тақырып бойынша ғылыми конференция жұмысын бастады. Біздің делегация құрамынан 9 адам мінберге шығып, ЮНЕСКО-ның өз ғалымдарынан да 6 ғылым докторы сөз алып, Қазақстан мен күллі адамзат ғылымының сан-салалы өрісі мен байланысы жайында келелі ой толғады. Ұлттық Ғылым академиясының қазіргі құрылымы, тарихы мен ғылыми басты жетістіктерін делегация басшысы, академик А.Қошанов сөз етті. Ортамыздағы жалғыз əйел, ғалым-биолог Клара Төлемісова өзі көп жылдан бері шұғылданатын ілімнің түйінді жайттары туралы хабарын залдағы жұрт зор ықыласпен тыңдады; академик Қ.И.Сəтбаев өмір бойы беріле шұғылданған геология ілімінің басты жетістіктері жайында, əсіресе оның

металлогениялық тұжырымдамалары хақында академик А.Абдулин хабарлама жасады. Кəкімбек Салықұлы өзін суда жүзген балықтай сезінетін Арал апатының өзекті проблемасын көлденең тартты. Қазақстанның сансалалы өндірісінде қолданылатын жаңа технологиялар жайында сол саласының білгірі, ғылым докторы В.Дробжев сөз ұстады. Ядролық физиканың елдегі түбегейлі зерттеулері туралы институт директоры, академик Ж.Тəкібаевтың шəкірті Қ.Қадыржанов ініміз өз сөзін: «Біздің институттың негізін қалаушы академик Қ.И.Сəтбаев» – деп бастап, неше түрлі слайдтарды экраннан көрсетіп тұрып, əлемдік күрделі зерттеу ге қазақстандық физиктер қосқан жаңалықтарды саралап берді. Мен де қазақстандық ғалымдардың соңын ала мінбеге көтеріліп, Қаныш елінің тарихын əрбірі дəуірлік мəнге тең жеті ұлы ісін саралап, 11-12 минут шамасында даралап атап, сол еңбектерді шетел тілдеріне аудару мəселесін көтердім... Менің топшылауымша, біздің топтан мінберге шыққан шешендердің бəрінен де тыңдаушылар назарын көбірек ұстаған ғарышкер Талғат Мұсабаев ініміз болды... ...2013 жылғы 27 қарашаның кіші бесіні. Демалып жатқан бөлмеде тұрған телефон безектеп мені төсектен тұрғызды. Сөйтсем, асыл Кəкең Алматыға барған сапарында күйеу баласы Мараттың үйінде отырып, ауырмай-сырқамай кенеттен опат болыпты. Тілім байланып, көз жасыма ерік бердім. Содан бір сəтте есімді жиып, Астанаға ұшатын ертеңгілік ұшаққа билет қаузадым. Кешке таман тосын ой туып, компьютерге отырдым да Кəкеңе арнаған қоштасу сөзімді жаздым: Жезқазғанның жер астында, 1958 жылдың қара күзінде Кəкеңмен танысқанымды айтып, одан əрі: «Ұлытауда басталған достығымыз Қарағанды мен Мəскеуде, Алматы, Астана, Париж, Павлодар мен Семейде жалғасып, небір қилы кезеңдерін бірге өткіздік. Өзіміз ғана емес, үй-ішіміз болып араластық. Мерейтойлар ғана емес, өмірдің елеулі кезеңдерін, қиын асу-белдерді бірге өткіздік. Кəкеңнің ақылы, абырой-беделі мен өмірлік тəжірибесі менен көш бойы озық. Оған енді кіршіксіз ақ пейілін, адами тазалығын, ақындық ұшқыр дарынын қосыңыз. Қысқасы, Кəкең маған ақылшы аға ғана емес, жанашыр дос болды. Қайран Кəке, не деймін, қара лы хабарыңды естіп, жан-жүйем егілгені сонша, қапелімде не дерімді білмей қапада отырмын. Үмітім Ерлан мен Майрада. Ардақты доспен өткізген əрбір кездесу, ыстық қауышулар, бірге жасаған ұлан-ғайыр істер, əсіресе Қаныш ұлыны ұлықтау жолындағы ұлан-асыр еңбегі – халық жадында. Көңілді жұбатар жұбаныш Кəкеңнің рухани мұрасы – кітаптары», деп жаздым. Кəкең өмірден озғанда Астанадағы үйіне егіле жеттім. Мəриям жеңгейдің қасында отырып, «Мəке, сабыр етіңіз. Кəкең ешкімге масыл болмай, ауырдым деп қу жанын қинамай, баласының үйінде шай ішіп отырып, қисая кеткені – ақ өлім! Бұл да асыл текті адамдарға ғана бұйыратын қаза!..» – дегенімде Мəкең де маған қарап: «Апыр-ай, Медеу, кешеден бері бұл не жаза, қапылыста қасында болмадым деп қайғырып отырғанымда, мына сөзің көңілімді дауалады. Шынында да Кəкімбектің өмірден озуы – ақ өлім. Бұл да, сірə, жақсыларға тəн қаза...» – деп ризалық білдірді. Осыған орай, өз басымнан кешкен жайт есіме түсті. 53 жыл ерлі-зайыпты болып өмірді бірге өткізген қосағым Клара Дүйсебайқызы небəрі төрт-ақ күн ауырып, жүрек талмасынан 2012 жылы қаза болғанда, Қазақстанның 8-9 қаласынан топырақ салуға келген қарамы мол дос-жаранның алды болып ұшақпен жеткен Кəкең марқұм еді. Топырақ сала аттанып кетпей, бір апта бойы қасымда тапжылмай отырған да қамкөңіл Кəкең еді. Қаралы митингіде Кəкең де сөйлеп, Клараға арнаған қоштасу өлеңін оқыды. Он шақты шумақ қайғылы жырдың бастапқы үш шумағын ғана келтіремін, осыдан-ақ ардақты Кəкеңнің менің отбасыма, маған деген ақ ниеті айқын көрінсе керек: «Беу, Медеу, асыл досым-ай! Жан жарың өтті өмірден. Зор қайғы жұттық осылай, Клараң кетпей көңілден. Мейірман сұлу жан еді. Жүзінен төккен нұр-жылу, Болды ғой Саған жан емі, Жарты ғасыр бір жүру. Əнші еді-ау, мөлдір гүлкөңіл, Əуенін ел-жұрт құмартқан. Кете де қоймас тым жеңіл, Сандуғаш үні құлақтан...». Айтып-айтпай не керек, бүгінгі заманда сексен жастың төріне шығу аз ғұмыр емес. Кəкең болса естияр жасқа ілінгеннен-ақ, бозбала кезінен білім соңына түсіп, еңбек жолында да өз қатарының алдына шығып, күллі өмірін туған елінің дегдар ісіне кіршіксіз адал жəне қарымды еңбегімен өрнектеген айтулы азамат. Сол жайтты қазасына жиналған мың қаралы топтың алдында небір сөз саңлақтары, ел жайсаңдары айтты. Қазақстанның он шақты қаласынан келген ескілі-жаңалы достары, əкімдер мен министрлер, ел ардагерлері, ақындар мен ғалымдар жарыса айтып, зор құрметпен айшықтады. Қанында қазақ ділі мол əрбір азамат Кəкеңше еңбек етіп, Кəкеңше өмір сүріп, ел тарихында қалса игі деген үкілі үмітпен естелік-эссемді аяқтаймын... СЕМЕЙ.

Ґзгерістермен ґлшенген бюджет (Соңы. Басы 1-бетте).

Сонымен, 2014 жылға арналған республикалық бюджеттің кірісі 2014 жылдың бекітілген жоспарына қарағанда 420 742 279 мың теңгеге азая отырып, 3 940 411 953 мың теңге сомасында айқындалып отыр. Ал оның шығыс бөлігі 65 520 203 мың теңгеге ұлғая отырып, 7 190 297 568 мың теңгені құрамақ. Ұлттық қордан 325 миллиард теңге көлеміндегі нысаналы трансферт мынадай жобаларға жұмсалмақ: банк секторын сауықтыру «Проблемалы кредиттер қоры» АҚты капиталдандыруға 250 миллиард теңге; «Ұлттық мұнай-химия технопаркі», «Қорғас-Шығыс қақпа сы» жəне «Астана – жаңа қала» АЭА аума қ тарына инфрақұрылым салу үшін «Самұрық-Қазына» ұлттық əлауқат қоры» АҚ жарғылық капиталын ұлғайтуға, сондай-ақ, 2015-2019 жылдарға арналған ҮИИМБ жобаларын қаржыландыру үшін «Бəйтерек» ҰБХ» АҚ-ты капиталдандыруға 75 миллиард теңге бағытталатын болады. Бұл жерде 2014 жылға арналған республикалық бюджет тапшылығы 1 082 849 054 мың теңгені немесе ІЖӨнің 2,6 пайызын құрайтын болады. Заң жобасы бойынша тағы бір баяндамашы болған Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов бюджеттің кіріс бөлігіндегі 420 миллиард теңге шығындарды жабу мақсатында 260 миллиард теңге шығыстарды қасқартуға жəне бюджет тапшылығын 164 миллиард теңгеге ұлғайтуға тура келгендігін алға тартты. Жалпы, қаржы өткен жыл бюджеттерінен үнемделген, яғни Үкімет резерві, кейбір жобалар мерзімін кейінге қалдыру, мемлекеттік сатып алулардан үнемдеу сияқты қаржылардан жинақталыпты. Ал Ұлттық банк төрағасы Қайрат Келімбетов ақша-кредит саясатына кеңінен тоқталды. Оның сөзіне қарағанда, жылдық инфляция қыркүйекте 7,4 пайыз болса, жыл басынан бергі ақша массасы 16 пайызға өсіпті. Тағы бір белгілісі, 2014 жылдың қаңтар-қыркүйегінде Ұлттық банктің валю талық активтері 13,1 пайызға көтеріліп, 28 миллиард АҚШ доллары болыпты. Осы уақыт аралығында Ұлттық қордың шетелдік валютадағы қаржысы 7,6 пайызға өсіп, 76,2 миллиард долларды құраған. Жалпы алғанда, еліміздің халықаралық резерві 104,2 миллиард АҚШ долларына жеткені атап өтілді. Бұдан кейін депутаттар көкейлеріндегі сұрақтарын қойды. Мəселен, Мұхтар Тінікеев Ұлттық қордан 325 миллиард теңге мақсатты трансферт ретінде бөлінсе, соның 250

миллиарды проблемалы кредиттерге бағытталатынын айта келіп, жекеменшік банктердің мəселесін мемлекет қаржысы есебінен шешу қаншалықты қисынды? – деген сауал қойды. Ұлттық банк төрағасының түсіндіруінше, бөлінген қаржы «Қазкоммерцбанк» пен БТА банктерге жұмсалатынын көлденең тартты. Өйткені, бұл қаржы институттарының проблемалы кредиттері 62 пайызға жетіп отыр екен. Жоғарыда аталған екі банкті қоспағанда, биыл жұмыс істемей тұрған кредиттердің көлемі 15 пайыз болса, келесі жылы оның көлемін 10 пайызға төмендету межеленіпті. Жалпы, Ұлттық банк төрағасы бұл ретте «Қазкоммерцбанк» пен БТА банкін біріктіру арқылы олардың бұл саладағы үлестерін 22 пайызға жеткізу көзделіп отырғандығын, ал қолдау қаржысы 10 жыл мерзімге берілетінін, егер қайтара алмаған жағдайда, кепілде тұрған акциялары мемлекет меншігіне өткізілетінін атап көрсетті. Бұдан кейін палата «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкі меті арасындағы дипломатиялық өкілдіктердің ғимараттарын салу үшін жер учаскелерін өзара беру туралы келісімді ратификациялау тура лы» заң жобасын қарап, мақұлдады. Ол бойынша Қазақстан тарапы Қытайға осы елдің елшілігін салу үшін Астана қаласы Тəуелсіздік даңғылы алаңынан 49 жыл мерзімге 3 гектар жерді пайдалануға береді. Сол сияқты Қытай тарапы да Қазақстан елшісі резиденциясын салу үшін Бейжің қаласының 3-дипломатиялық ауданынан алаңы 0,2316 гектар жəне Елшілік ғимаратын салу үшін 1 гектар жерді жоғарыдағыдай шартпен беретін болады. Сонымен қатар, депутаттар «Дамуға ресми көмек туралы» заң жобасын жəне оның кейбір заңнамалық актілерге өзгерістерді көздейтін ілеспе сін қарап, мақұлдады. «Энергия үнемдеу жəне энергия тиімділігін арттыру туралы» Заңға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да қолдау тапты. Палата, сондай-ақ, «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқару жүйесін одан əрі жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жəне «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне сот төрелігін іске асыруды одан əрі жеңілдету, төрешілдік рəсімдерді азайту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобаларына Сенат енгізген өзгерістер мен толықтыруларға өз келісімдерін берді.

Акционер болу – ертеѕге сенімділік

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Самұрық-Қазына» АҚ компаниялар тобына енетін бірқатар ірі ұлттық өндірістік компанияларды қор нарығына ұсынуды əзірлеу мен шығару жөнінде тапсырма бергені белгілі. Соған орай, «Халықтық IPO» бағдарламасының екінші кезеңі басталмақшы.

Бұл – кез келген қазақстандық азаматтың «ҚазТрансОйл», «КЕГОК», «Самұрық-Энерго», «Қазақстан темір жолы» жəне «Қазатомпром» акционерлік қоғамдары секілді алпауыт компаниялардың акцияларын сатып алуына мүмкіндік туындайды деген сөз. Бұлар – əлемдік нарықтағы жағдайлары соншалықты тəуелді емес, өздерінің болмашыға мызғи қоймайтын тұрақты ішкі ахуалы қалыптасқан компаниялар. Аталған компаниялардың барлығы инфрақұрылымдары жетілдірілген, ұлттық экономиканың аса маңызды құрамдас бөлігі болып саналатын жəне ұзақ мерзімді даму жоспары мен келісті өркендеу келешегі бар қуатты құрылымдар. Осы жайттар олардың акцияларының құнына міндетті түрде əсер етеді. Сондай-ақ, бұл компанияларға мемлекет тарапынан тұрақты негізде көрсетілетін қолдау шаралары оларды түрлі дағдарыс жағдайларының өзінде қалыпты арнада ұстайды əрі сенімді ете түседі.

Бағдарламаның екінші кезеңінің басталуына орай, «Halyk Finance», «BBC Invest», «Private Asset Management», «Асыл Инвест» жəне «Фри дом Финанс» акционерлік компанияларының брокерлері ауқымды ақпараттықтүсіндіру жұмыстарын жүргізуде. Олар осы мақсатпен Қазақстанның 25 қаласында 70 дəріс оқып, бұқара халықты елдің жетекші ұлттық компанияларының акцияларын сатып алу тəсілімен сол компаниялардың иегерлерінің санатында болу мүмкіндігі жөнінде 400 таныстыру шарасын өткізеді. Осындай ізгі ниетті дəрістер мен таныстыру рəсімдері Қарағандыдағы «Имсталькон» зауытында, «ҚарағандыЖарық» кəсіпорнында жəне «Нұр Отан» партиясының облыстық филиалында өткізілді. Ахат ҚҰРМАНСЕЙІТОВ, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.

ҚАРАҒАНДЫ.

Жеке куəліктіѕ сапасы мен сəні артты 2014 жылғы 1 желтоқсаннан бастап жаңа үлгідегі жеке куəліктер шығарыла бастайды. Оның тартымдылығы артып, қара-ақ түсті фотосурет түрлі-түсті фотосуретке алмастырылып, құжаттың ашықтығы жəне анықтығы жақсарды. Енді аталған жеке куəлікті жасанды жолмен жасап алу мүмкін емес. Өйткені, құжатты қорғаудың қосымша элементі енгізілді, яғни жеке куəліктің беткі тұсының оң жағында құжат иесінің кішірейтілген голографиялық суреті орналасқан, бұл жеке куəліктерді жасанды жасау дан қорғаудың ең жоғарғы деңгейін білдіреді.

Дегенмен, осы қаулы қолданысқа енгізілген күнге дейін əзірленген ескі үлгідегі Қазақстан Республикасы азаматтарының жеке куəліктері, олардың қолданыс уақыты аяқталатын мерзімге дейін жарамды болып табылады. Сондықтан түрлі-түсті суретті жеке куəліктерге ауыстыру азаматтардың қалауы бойынша жүзеге асырылатын болады. Жаңа жеке куəлікті алу үшін мемлекеттік баж салығы бұрынғыдай айлық есептік көрсеткіштің 20 пайызы көлемінде, яғни қазіргі уақытта 370,4 теңгені құрайды, деп хабарлады ІІМ баспасөз қызметі.


8

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

 Көзқарас

Кґкесіне кґше атын əперем деп...

Əңгімеміздің əлқиссасын ономастика саласында не тындырылғанынан бастауды жөн көріп отырмын. Біздің облыста ономастика саласы бойынша топонимдік жер-су атауларын зерттеу бұдан 5-6 жыл бұрын жүзеге асқан-ды. Тұңғыш рет облыстың қазақ тіліндегі картасы екі дүркін шығарылды. Онда патшалық Ресей, кейінгі тоталитарлық заманда өзгеріске ұшыраған 140-тан астам тарихи атауын қайтарған елді мекендер көрініс тапты. Одан тыс екі рет түрлі-түсті атлас дайындалып, барлық аудандарға тегін таратылып берілді. Атласта барлық аудандар мен Ақтөбе қаласында атаулары өзгертілген елді мекендер тұсына көгілдір жалаушалар салынып, ауылдың жаңа атауының астына жақшаға алынған ескі атауы жəне өзгертілген жылы белгіленді. Ондағы мақсат – тұрғындар қандай елді мекендер жəне қашан өзгертілгенін білсін дегендік болатын. Осы зерттеудің нəти же сінде облыс бойынша тарихи атау лары қайтарылуға тиіс 167 елді мекеннің 140-ы байырғы атауларына ие болды. Тарихи атаулары қайтарылмай тұрған қалған елді мекендер облысымыздың Мəртөк, Қарғалы аудандары мен Ақтөбе қаласының аумағында. Облыстың топонимикалық атауларының шығу тарихына зерттеу жұмыстары жалғасын табуда. Енді облыс жəне əрбір ауданның географиялық атауларымен қатар, өсімдік, жан-жануар лар дүниесі, гидронимдер, ойконимдер, оронимдер, этнонимдер, т.б атаулар туралы танымдық кітаптар сериясына тапсырыс берілді. Мұндағы мақсат байырғы атаулардың мəнін ашу, болашаққа ұсыну, сөйтіп, тарихи атауларымыздың шығу төркінін кейінгі ұрпаққа жеткізу. Қазір республика ғалымдары бұл жұмыспен шұғылданып жатыр. Бұл кітаптар барлық аудандарға, кітапханаларға тегін таратылып берілетін болады. 2007 жылдан бері қарай атауларды өзгертуге мораторий жарияланды. Оның себебі, кейбір жерлерде нысандар мен құрамдас бөліктерге адам есімдерін беруде бей-берекетсіздік орын алған-ды. Одан соң 2009 жылы ұлттық халық санағының өтуіне орай атаулар беруге тағы да тоқтам қойылды. Ал, 2010 жылдан бастап ономастика саласын реттеу қажет етілді. Сол мақсатта заңнама талаптарын қайта қарау міндеті тұрды. Тек қана 2013 жылдың 21 қаңтарында ғана «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне ономастика мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы жарық көрді. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңының 25-5-бабы ономастика жұмысының өлшемдерін белгілеп берді. Қазақстан Республикасының аумағындағы əкімшілік-аумақтық бірліктерге, елді мекендердің құрамдас бөлiктерiне, əуежайларға, порттарға, теміржол вокзалдары мен стансаларына, мет ропо литен стансаларына, автовок залдарға, автостансаларға, физикалық-географиялық жəне мемлекет меншігіндегі басқа да ны сандарға атау беру жəне оларды қайта атау, сондай-ақ олардың атауларының транскрип циясын нақтылау мен өзгерту жəне мемлекеттік

заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын заңды тұлғаларға жеке адамдардың есімдерін беру жөніндегі ономастика жұмысының өлшемдері бойынша тарихи, географиялық, табиғи жəне мəдени ерекшеліктерді ескеру, əдеби тіл нормаларына сəйкестік, бір əкімшілік-аумақтық бірліктің шегіндегі елді мекендерге, елді мекендердің құрамдас бөліктеріне бір атауды бір мəрте ғана беру, жеке адамның есімімен аталған, ол берілген (өзгертілген) күннен бастап кемінде он жыл өткен соң берілген есімді қайта атау, оны өзгерту, аса көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткерлерінің, ғылым, мəдениет қайраткерлерінің жəне Қазақстан Республикасы мен əлемдік қоғамдастық алдында еңбек сіңірген басқа да жеке адамдар қайтыс болған күннен бастап кемінде бес жыл өткен соң олардың есімдерін беру қажеттігі айқындалған. Ендігі жерде қағидаға, ережеге сəйкес тиісті аумақ халқының пікірін алу, БАҚта материал жариялау, облыстық ономастика комиссиясының, республикалық ономастика комиссиясының қо рытындысын алу қажет етіледі. Бұл кімкөрінгеннің есімімен ауылды, мектепті, т.б атау дың мүмкіндігі шектелді деген сөз. Яғни, ашықтық қағидаттары мен комиссиялардың пəрмені күшейтілді. Мəселен, қазір облыстық ономастика комиссиясының мүшелері болып ғалымдар, лингвистер, тарихшы лар, географтар, қоғамдық жəне мемлекеттік емес ұйымдар, БАҚ өкілдері енгізілді. Биыл комиссияның екі рет отырысы өткізіліп, екі ұсыныс заңнама өлшемдеріне келмейтіндіктен кейін қай тарылды. Айталық, жоғарыда атап көрсеткеніміздей, бір əкімшілік бірлікте бір атаудың бірнеше рет берілуіне байланысты атақты деген кісі есімдерін комиссия мүшелері қабылдамай тастады. Міне, заңнама талаптарына бағынуымыз осылай алғаш рет көрініс тапты. Əйтпесе, əкесінің, көкесінің, өз руының есімдерін көшеге беруге, елді мекенді атауға тықпалайтындар көп. Қазір ел түсінді, «тисе терекке, тимесе бұтаққа» деген пиғылмен ұсына салу ендігі жерде сол ауданның рейтингіне əсер ететін болады. Бұл біздің Үкімет қойып отырған талап. Бұдан былай кісі есімдерін беруді шектеу туралы тапсырмалар алынды. Дегенмен, соның өзінде əлі де көкелеріне көше атауларын беруді ұсынушылар тыйылмай отыр. Кім-көрінгенге көше, мектеп атауларын беру арқылы бедел жинай алмасымызды түсінетін кез жетті. Бұл ананың атасы осылай ұлықталғанда, біз қаламыз ба дейтін бəсекеге айналмауы тиіс. Бұл көсегемізді көгертпейтін қадам дер едім. Тіпті, менің атам кімнен кем деп бізге өкпе айтушылардың да кездесетінін қайтерсің. Мұны айтқандағы ойым, атамызға ауыл, көше, мектеп атауын беруге ұлттық тұрғыда келудің қажеттігін қаперге салу. Əйтпесе, шүкір, бір ауылдың көлеміне ғана белгілі аталарымыз жеткілікті ғой. Мұндай қадамның қаржыға да тірелетінін ұмытпағанымыз абзал. Бір есімнің бір əкімшілік-аумақтық бірлікте бірнеше рет берілуін қалай түсінеміз? Мысалы, Темірбек Жүргеновтің, Сəкен Сейфуллиннің, Абай дың,

басқа да танымал тұлғалардың есімдері облыс көлемінде ондап кезде се ді. Батырымыз Əлия мен Мəншүк те жеткілікті ұлық тал ған. Сол сияқты əр облыстың өзінде туған, еңбек еткен тұлғаларына ғана атау беру дұрыс болар еді. Осы ретте қазірде республикаға танымал тұлғалардың реестрі жасалып, бекітілуде. Əйтпесе, соғыста алған ордендерін алға тартқан соғыс ардагерлерінің ұрпақтары əкелеріне көше сұраудан қиналмайтын болып барады. Ондай адамдар мыңдап саналатынын ұмытпау керек. Ал, партия, кеңес қызметкерлері еңбек етіп, өз функциялық міндеттерін атқарып, халыққа қалтқысыз еңбек етсе, кезінде берілген сый-сыяпаттары мен марапаттары оларға берілген баға деп түсіну керек. Сондықтан оларға көше, мектеп атауын беру міндет емес. Əкімшілік-аумақтық құрылыс туралы заң бойынша Ақтөбе қаласының көшелеріне атау беру, қайта атау тікелей қалалық əкім дік арқылы жүзеге асатын болып белгіленді. Яғни аталмыш заңның 13-бабының 5) тармағы бойынша қаладағы аудандардың, алаңдардың, даңғылдардың, бульварлардың, көшелердiң, тұйық көшелердiң, саябақтардың, скверлердiң, көпiрлердiң жəне қаланың басқа да құрамды бөлiктерiнiң атауы жəне оларды қайта атау, олардың атауларының транскрипциясын өзгерту жөнiндегi жұмыстардың орындалуын Ақтөбе қалалық əкімдігі қамтамасыз етедi. Рас, облыстық маңызы бар қалалар мен аудандарда ономастика комиссиялары жоқ. Сол себепті əкімішілікаумақтық бірліктерге, олардың құрамдас бөліктеріне (көше, сквер, көпір, т.т) атау беру, атауларын өзгерту, транскрипцияларын нақтылау бойынша Ақтөбе қаласының əкімдігі ұсынысты бірден Республикалық ономастика комиссиясына жолдап, оң қорытынды болған жағдайда облыстық өкілді жəне атқарушы органдардың бірлескен шешімін ала алады. Аудандарға ондай қорытындыны облыстық ономастика комиссиясы береді. Жақында Ақтөбе қаласының Қурайлы ауылдық округі «Россовхоз» ауылының көшелеріне қазақы дəстүрлі атауларды беру туралы ұсыныс түсірді. Комиссияда ол толықтай мақұлданды. Бұл үрдіс басқа да ауылдық округтерде көрініс тапса, қане?! Оған тек қуану керек. Өйткені, адам есімдерінен гөрі қазақтың салт-дəстүрін, ұлттық болмысын, табиғатын, тарихын, т.б танытатын атаулар көңілге қонымды болар еді. Бір сөзбен айтқанда, көшелерге, елді мекендерге, оқу, мəдениет орындарына атау беру кезінде көптің пікірін білу, мəслихат депутаттарының тыңдауын өткізу, алдын ала хабарландыру беру, бөлек қоғамдастық жиынын өткізу, атаудың өлшемдерге сəйкес келуі қатаң қадағаланып отыруы тиіс. Əйтпесе, күні кешегі қалыптасқан қасаңдықтан жақын маңда сауыға алмайтынымыз ақиқат. Алмат ПАНГЕРЕЕВ, Ақтөбе облыстық тілдерді дамыту басқармасының ономастикалық жұмыстар жəне талдау бөлімінің басшысы. АҚТӨБЕ.

 Өңір өмірі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламалық мақаласында еңбек адамның еңсесін көтеретіндігі жөнінде аталы сөздер айтып, əркімнің еңбек етуіне жағдай жасау мəселесі тиянақталып, Үкіметке осы міндетті орындау үшін 20 тапсырма бергені белгілі. Елбасының тапсырмасын орындау барысында өмірге келген «Жұмыспен қамтудың жол картасы - 2020» бағдарламасының халық үшін берер жақсылығы өлшеусіз. Еңбек адамына мұндай жағдай əлемді қаржылық дағдарыс шарпып тұрған сəтте ешбір елде жасалынған емес. Бұл жөнінде талай биік мінбелерден аузы дуалы азаматтар жəне шетел сарапшылары сан мəрте айтты. Жұмыспен қамту бағытында ешбір елде мұндай бағдарлама қабылдаған емес. Еңбек адамына жасалынған қамқорлықты пайдалана білу маңызды. Шынын айтқанда, қоғамда əлі өз орнын таба, алмай еңбек етуге құлқы

Еѕсені еѕбек кґтереді болмай жүргендер бар. Сондықтан да біздің басқарма жыл сайын осы бағдарламаны тұрғындар арасында түсіндіру, үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу бағытында нақты шараларды жүзеге асыруда. Жұмыспен қамту бағыттары бойынша 3000 буклет, 2500 плакат жəне 570 əдістемелік нұсқаулар дайындап, барлық ауылдық округтерге жіберілді. Баспасөз беттерінде, телеарналарда, радио хабарларында басқарма қызметкерлері тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Бағдарламаның мəні мен маңызын білмейтіндер де табылды. Сондықтан да басқарма қызметкерлері жəне осы бағытта жұмыс істейтін аудандық буын дар тұрғындар арасында жиі болып, игі бағдарлама əркімнің еңбек етуіне жол ашқандығын нақты мысалдармен түсіндіруден жалыққан емес. Үстіміздегі жылы «Жұмыспен қамтудың жол картасы – 2020» бағдарламасын жүзеге асыруға облыста 6708,9 миллион теңге бөлу қарастырылған. Осы жылдың 9 айында ол қаржының 91,3 пайызы игерілді. Бағдарламаның аясында үстіміздегі жылдың 1 қазанына дейін 8599 адаммен əлеуметтік келісім-шарт жасалынды. Жыл соңына дейін олардың қатарын белгіленген жоспар бойынша 14 мыңға жеткізу қарастырылып отыр. Бұл бағдарламаға өз бетімен жұмыспен айналысушылар, жұмыссыздар, ішінара жұмыспен қамтылғандар тартылды. Сонымен бірге, табысы аз, мүгедектер де осы бағдарламаның шарапатын көруде. Осы бағдарламаға қатысушылардың 44,6 пайызы жастар болса, 48 пайызға жуығы əйелдер. Шыны керек, тұрғындардың осы топтарының кейбіреулері тұрақты жұмыс істеуге мүдделі емес. Олар өздері тауып алған еңбек биржаларында тұрып бір сəттік жұмысқа жалдануды артық санайды. Оларға тұрақты еңбек етудің пайдалы жақтарын түсіндіре отырып, өзінің болашағы үшін бейнетінің зейнетін көруде тұрақты жұмыс орнының болуы аса маңызды екені түсіндірілуде. Қазір қалалар мен кенттерде еңбек биржаларында жұмыс іздеп тұрушылардың қатары біршама болса да азайғандығын айтуға болады. Үстіміздегі жылы 5482 адамды

тұрақты жұмысқа орналастырдық. Жұмыспен қамтудың жол картасы бағдарламасының бірінші бағыты бойынша, яғни инфрақұрылымды жəне тұрғын үй коммуналдықшаруа шылықты дамытуға жұмыссыздарды тарту міндетін орындауға облыс бойынша 4049,4 миллион теңге қарастырылса, бүгінгі күнге дейін соның 95 пайызына жуығы игерілді. Бағдарламаның бұл бағытын жүзеге асыру тұрғындар мен жұмыссыздар үшін өте тиімді. Атап айтқанда, инфра құрылымды жəне тұрғын үй коммуналдық-шаруашылығын дамыта отырып жұмыссыздарды жұмыспен қамтуға қол жеткізіледі. Сондықтан да үстіміздегі жылы 109 нысан бойынша конкурстар жарияланып, оның 105-і бойынша нақты жұмыс қолға алынды. Бүгінгі күнге дейін осы нысандардың 70-ке жуығы жаңғыртылып, ел игілігіне беріліп, 1794 жұмыс орны ашылды. Бағдарламаның екінші бағытын жүзеге асыру үшін 1,8 миллиард теңге қарастырылған. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін 920 адамды кəсіпкерлік негізде оқыту, 783 адамға шағын кредит беру, 100 нысанның инженерлік- коммуникациялық инфрақұрылымын дамыту бағыттарына қаржы бөлінді. Үстіміздегі жылдың 9 айында белгіленген осы шаралардың басым көпшілігі орындалды. Микрокредит беру бойынша уəкілетт і өңірлік ұйым болып «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ-тың облыстық филиалы белгіленді. Микрокредит алушылар үшін жылдық тиімді сыйақы ставкасы 6 пайызды құрады. 2014 жылға арналған 1,5 миллиард теңге толықтай «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ-тың облыстық филиалының есеп шотына аударылды. Есепті кезеңге 631 адамның 1399,8 миллион теңге сомасындағы құжаттары мақұлданып, соның ішінде 593 адамға 1331 миллион теңге несие берілді. Оларда кредит алған адамдардан бөлек қосымша 388 жұмыс орындары ашылды. Бағдарлама аясында кредит алған адамдардың мемлекеттік қаржы есебінен инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымын дамыту тиімділігі артты. Биыл 100 нысанға қаралған 222

миллион теңгенің 120,7 миллион теңгесі игеріліп, 49 нысанда жұмыстар толық аяқталды. Жыл соңына дейін барлық қаржы толық игеріледі. Бағдарламаның үшінші бағытының бірінші құрамдас бөлігі бойынша кəсіптік оқытуды қаржыландыруға 445 миллион теңге бөлініп, оның 97,2 пайызы мақсатты жұмсалды. Оқуға 1674 адам тартылды. Оқуға мүдделі адамдар көп екені осы бағдарламаны жүзеге асыруда анық аңғарылды. Сондықтан да белгіленгеннен көп адам оқыды. Бүгінгі күні оқуды бітіргендердің 87,2 пайызы жұмысқа орналасты. Ағымдағы жылы 635 əлеуметтік жұмыс орындарын құру жоспарланып, осы мақсаттарға 138,5 миллион теңге бөлінді. Жыл басынан бастап 851 əлеуметтік жұмыс орындары құрылып, қаралған қаржының 93,6 миллион теңгесі немесе жеке қаржыландыру жоспарымен қаралған қаржының 99 пайызы игерілді. «Жастар тəжірибесі» бойынша биыл 1350 жұмыс орындарын құру жоспарланып, осы мақсаттарға 266,3 миллион теңге бөлінді. Жыл басынан бастап 1774 жас өндіріске жіберілді. Осы мақсатқа бөлінген қаржының 97,5 пайызы игерілді. Жыл соңына дейін барлық қаржы игеріледі. Қазір облысымызда тұрғындардың əлеуметтік белсенділігін арттыру бағытында «Өрлеу» тəжірибелік бағдарламасы да жұмыс істеуде. Бұл бағдарлама отбасы мүшелеріне шаққанда кірісі аз азаматтарға болашақта əлеуметтік, іскерлік белсенділігін арттыруды қаржыландырады. Ай сайын жыл бойы алатын шартты əлеуметтік жəрдемақыны тиімді пайдаланып, ісін ашуына, тұрмысын жақсартуға болады. Бұл қайтарымсыз көмек. Осы көмекті алушы шарт бойынша тұрмысын жақсартса, өз ісін ашса болғаны. Бір сөзбен айтқанда, еңбек етуге əрбір адамға да жағдай жасалынуда. Жорабек БАУБЕКОВ, Жамбыл облысы əкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысы.

ТАРАЗ.

 Əріптеспен əңгіме

Сыр елініѕ сырласы Қызылорда облыстық «Сыр бойы» газетінің жарық көргеніне биыл 85 жыл толып отыр. Алғашқы нөмірі 1929 жылдың 1 шілдесінде шыққан басылым аймақ өмірінің əрбір сəтін таңбалап, Сырдың сырлы шежіресіне, жаңалық пен жақсылықтың жаршысына айналды. Ғасырға жуық тарихы бар «Сыр бойы» ел еркіндігінің де əрбір сəтін бедерлеп келеді. Газет мерейтойына байланысты басылымның бас редакторы Жұматəли ƏБДІРАМАНДЫ əңгімеге шақырдық.

– Алдымен мерейтой құтты болсын! Өткеннің куəгері саналатын ба сы лым мерейтойына дайындық қалай? – Тілегіңізге рахмет. Жаңалық пен жақсылықтың жаршысы, бұрынғы мен бүгінгінің бейнесі əр бетінде сайрап тұратын «Сыр бойы» газеті аймақтың шежіресі іспеттес. Мерейтойға орай жанжақтан телефон шалып, тілек білдіріп жатқан ағайындарға алғыстан басқа айтарымыз жоқ. Қазақ баспасөзінің қарашаңырағы саналатын «Егемен Қазақстан» газетіне де биыл 95 жыл толып отыр ғой. Ең алғашқы нөмірі «Ұшқын» деген атпен шыққан газет шын мəнінде ұлттық баспасөздің жолашары болды. Елмен бірге тыныстаған «Егемен Қазақстанның» бағыт-бағдары бізге үлкен үлгі. Сіздердің де мерейтойларыңыз құтты болғай! Қазақстандағы қай басылым тарихын алып қарасаңыз, уақыт талабына сай атауының сан мəрте өзгергенін байқаймыз. Біздің газет те əуелі «Сыр бойы» болып шыққанымен, кейін нен «Ленин туы» атанды, отызыншы жылдардың ортасына таман «Ленин жолы» болып

өзгерді. Тек ел тəуелсіздігінің алғашқы елең-алаңында тарихи атауымен қайта қауышты. Бірақ қай дəуірде де басылым қалың жұртшылықтың сырласы бола білді. Сондықтан болар, ғасырға жуық тарихы бар басылымға елдің ықыласы ерекше. Мерейтой қарсаңында Ə.Тəжібаев атындағы облыстық кітапханада «Сырдың сырлы шежіресі» атты кітаптың тұсаукесері өтеді. Аталмыш туындыда газет тарихына қатысты бар деректі қамтуға тырыстық. Келесі күні «Жаһандану жəне журналистика: бүгін гі күннің өзекті мəселелері» атты республикалық ғылымипрактикалық конференция өтпек. Оның соңы ақындар айтысына жалғасады. Сыр елі байырғы басылым мерейтойын осылайша атап өтпекші. – Газеттің алғашқы редакторы кім болды? Жалпы, басылымның дəуірлеген тұсы деп қай кезеңді айта аласыз? «...Мен осы «Ленин жолы» газетін алғаш ұйымдастырушылардың бірі болдым. Бұрын «Сыр бойы» атанған бұл газет үш күнде бір рет шығып тұрды. Редакторымыз Жиенғали Тілеп бер генов, аудармашы Əбдірахман Мұстафин, əр бөлімге бекіген əдеби қызметкерлердің бірі – мен,

өзгелері М.Байділдаев, Ə.Құрманаев, Датқабай болатын...». Бұл – атақты ғалым, Қорқыттану ғылымының бастауында тұрған танымал қайраткер Əуелбек Қоңыратбаевтың «Ұшқан ұям» атты мақаласынан үзінді. Өткен ғасырдағы алпысыншы жылдардың аяғына дейін газеттің алғашқы шыққан уақыты 1938 жыл деп көрсетіліп келген болатын. Ал Əукеңнің мақаласы осы мəселенің айналасындағы түрлі əңгіме-пікірлерге біржола нүкте қойды. Осылайша басылымның 1929 жылдан бастап шыға бастағандығы анықталды. Алғашқыда басылым тілшілерінің қатары көп болған жоқ. Бірақ аядай ұжымдағы санаулы қызметкерлер астана мəртебесінен айырылып, округ орталығы атанған шағын шаһар тынысына өзгеше леп əкелді. Таралымы 2000 данадан

сəл ғана асатын газет Қазалы уезі мен Қарсақпай ауданының басын біріктірген Қызылордадағы жаңалықтың жаршысына айналды. Тұңғыш нөмірге Жиенғали Тілепбергенов қол қойса, бұдан кейін жылдар жылнамасында газетке Қайыпназар Қауымбаев, Мырзахмет Сəтбаев, Тойбазар Елемесов, Базарбай Сарбасов, Сүлеймен Сейітов, Жұмаш Қонақбаев, Хамза Сыздықов, Зейнолла Жарқынбаев, Ұзақ Бағаев, Қалқабай Əбенов, Нұрділда Уəлиев, Əскербек Рахымбеков, Жақсылық Рахматулла, Серік Пірназар, Жолдасбек Ақсақалов жəне Нұрболат Аманжол сынды қаламгерлер басшылық жасады. Алпысыншы жылдар ортасында дарынды публицист, кейіннен «Социалистік Қазақстан» газетін басқарған Ұзақ Бағаев редактор болған кезінде газет бет-бейнесі түрленіп, мазмұны өзгеріп, тиражы өсті. Жалпы, қай кезеңде басылымды басқарған азаматтар газет беделін көтеруге барын салды. Уақыт талабы мен мерзім міндеттері газет өміріне елеулі өзгерістер енгізетіні белгілі ғой. Тоқсаныншы жылдары басылым тілшілері өзгерген қоғамдық формация, нарықтық қатынас жайлы қалам тербеді. Осы жылдар оқырманының есінде қалған тағы бір жаңалық – басылымның өзінің тарихи атауымен шыға бастауы болды. Сол кездері газет таралымы 65 мыңнан асып, республикамыздың өзге де аймақтарында оқырмандар қатары көбейді. Ел еркіндігінің алғашқы жылдарындағы қиындыққа қарамастан

үздіксіз шыққан «Сыр бойы» əр нөмірді асыға күтетін оқырман үшін шын мəніндегі жаңалықтың жаршысы бола білді. – «Сыр бойы» аймақ журналистикасындағы үлкен мектеп саналады. Осында қызмет еткен аға буын өкілдерінің арасынан республикаға танымал қалам иелері шыққанын да білеміз... – Оныңыз рас, газет талай таланттың томағасын сыпырып, қаламын ұштады. Басылымда Қалмақан Əбдіқадыровтың, Асқар Тоқмағамбетовтің, тағдырлы ақын Зейнолла Шүкіровтің ізі қалған. Əбділда Тəжібаевтың балауса жырлары ең алғаш осы газетте жарияланған. Ұлт əдебиетінің талай қабырғалы қайраткерлері түлеп ұшқан өңірдің өткені мен бүгінін бедерлеген басылым мəні бөлек, тəрбиесі ерек үлкен мектеп. Тағы да тарихқа үңілсек, 1979 жылы өзінің 50 жылдығына орай газет мемлекеттік жоғары награда «Құрмет белгісі» орденімен марапатталды. Осыдан сəл кейінірек одақтық социалистік жарысты насихаттау мен оның жетістіктерін баспасөз бетінде көрсетуде үздік деп жарияланып, бірсыпыра нұсқалары Мəскеудегі Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктері көрмесіне үлгі ретінде қойылды. Сол сияқты 1972 жылы газеттің 10 мыңыншы санының жарыққа шығуына орай Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы газетті республика Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен наградтады. Бүгінгі «Сыр бойы» өзінің позициясын одан əрі айқындап, қарт Қаратау мен айдынды Аралдың аралығындағы жылт еткен жақсы жаңалықпен оқырманын сусындатып келеді. Осынау еселі еңбекке берілген баға туралы айтар болсақ, 2005 жылы басылым Қазақстан Журналистер академиясының «Алтын жұлдыз»

белгісін, 2006 жылы Президент грантын иеленді. – Талай заманның тынысын бейнелеген басылымның бүгіні жайлы не айтасыз? – Ғасырға жуық аймақтың айнасына айналып келген басылымға бүгін де оқырман ықыласы ерекше. Соңғы 4 жылдан бері «Сыр медиа» жауапкершілігі шектеулі серіктестік құрамында жарық көріп келе жатқан басылым тиражы 25 мыңға жуықтайды. Апталық таралымы 100 мың данаға жетеғабыл басылым мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізуде көш бастап, өз биігінен төмендеген емес. Аймақта мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарының жұмысын жүйелеу үшін құрылған «Сыр медиа» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрамына 2 облыстық, 7 аудандық, қала жəне жастар басылымын біріктірген үлкен құрылымға айналды. Кəсіпорын соңғы жылдары облыс əкімдігінің қолдауымен жаңа ғимаратқа көшті. Осы жылы Үкімет қаулысымен серіктестік орналасқан шығармашылық үйіне Алаш ардақтысы, қазақтың рухани көшін түзеген тұлға Темірбек Жүргеновтің есімі берілді. Осындай қолдаудың арқасында «Сыр бойы» түлей түсті. Басылым заман талабына сай электрондық нұсқаға көшіп, оқырмандар аясын кеңейтті. Аймақ тарихының жылнамасын жазған газет өзге облыстарға да тарап, өңір жаңалығын жалпақ жұртқа жеткізіп келеді. 85 жылдық белесті артқа тастаған «Сыр бойы» газеті əркез жақсылықтың жаршысы бола бермек. Əңгімелескен Ержан БАЙТІЛЕС, «Егемен Қазақстан».

ҚЫЗЫЛОРДА.


9

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

 Қамданған қапы қалмайды

Он мыѕнан астам адамєа кґмек кґрсеткен ќызмет Еліміздегі Апаттар медицинасы қызметіне 20 жыл толуына орай Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетіне қарасты «Апаттар медицинасы орталығы» мемлекеттік мекемесінің директоры Ержан ЫСҚАҚОВПЕН күрежолдардың бойында көрсетіліп жатқан қызметтің барысы жайлы əңгімелескен болатынбыз.

– Ержан Ысқақұлы, бүгінде Апаттар медицинасы қызметіне жиырма жыл толыпты. Осы жиырма жылдың ішіндегі жетістіктеріңіз жайлы айтсаңыз. Техникалық жабдықтау, мамандарды толықтыру бойынша қандай істер атқарылды? Сондай-ақ, жол-көлік оқиғасына ұшыраған немесе басқа да төтенше жағдайлармен сіздерге хабарласқан қанша адамның өмірі мен денсаулығына араша түстіңіздер? – Осы жылдар ішінде Апаттар медицинасы орталығының ұйымдастыру құрылымы оңтайландырылды, оның штаттық бөлігі нығайтылды, дəрігерлікфельдшерлік қызметтердің саны 122 бірліктен 200 бірлікке дейін артты, кезекші диспетчерлік қызмет, шұғыл жəне психологиялық əрекет ету қызметі құрылды. Биыл орталықтың Ақмола, Алматы, Батыс Қазақстан, Жамбыл жəне Қостанай облыстары бойынша филиалдары ашылды. Бұрын бұл жерлерде мұндай қызмет болмаған еді. Осылайша, еліміздің барлық облыстарында тұрақты дайындықтағы медициналық бөлімшелер құрылды деп айтуға болады. Материалдық-техникалық база жылдан-жылға нығайып келеді. Заманауи техника мен медициналық жабдықтарды апаттар медицинасы қызметінің мерейтойына орай өткізілген көрмеге қойғанбыз.

Құрамында зертхана, рентген кабинеті, операциялық жəне интенсивті терапия палатасы бар мобильді диагностикалық кешен, арнайы медициналық техникамен, апаттан құтқару жабдығымен жарақталған реанимобильдер, кез келген жерде жүре беретін санитарлық көлік құралдары, мəйіттерді тасымалдауға арналған арнайы автокөліктер, сондайақ, жылжымалы дəріхана жұртшылық назарына ұсынылған еді. Одан басқа ағымдағы жылы спутниктік байланыс арналары, УҚТ радиостансалары, GPS навигаторы, спутниктік байланыс құралдарымен жабдықталған реанимобиль алынды. Табиғи жəне техногенді сипаттағы төтенше жағдайлар орын алатын аймақтарда – Алматы жəне Өскемен қалаларында апаттар медицинасы жасақтары жұмыс істейді. Олардың тəулігіне 200-ге дейін зардап шегушіні қабылдайтын мүмкіндігі бар. Сондай-ақ, осы жасақтарда автономды режімде, далалық жағдайда жедел қолдануға арналған мобильді госпитальдар 14 тəулікке дейін қызмет көрсетеді. Осы жылдардың ішінде Апаттар медицинасы орталығының бөлімшелері еліміз бен шетелдерде 40-тан аса ірі төтенше жағдайдың медициналық-санитарлық салдарларын жоюға қатысты, 7 мыңға жуық оқиға орнында болып, 10

мыңнан астам зардап шегушіге білікті медициналық қызмет көрсетті. – Апаттар медицинасы қызметіне зардап шегушілерді тікұшақпен тасымалдау кірмей ме? – Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің құрылымында «Қазавиақұтқару» акционерлік қоғамы қызмет етеді. Оның қызметінің маңызды бағыттарының бірі – Республикалық санитарлық авиация орталығымен жасалған келісімшартқа сəйкес авиациялық жұмыстарды орындау болып табылады. Мемлекеттің əр облыс орталығында тəулік бойы кезекшілік атқарып жатқан аса күрделі ұшуларға арналған 16 тікұшақтың ішіндегі 14-і – Еurocopter ЕС-145, екеуі – К-32. Қажет болған жағдайда біздің бөлімшелердің 112 қызметі немесе санитарлық авиацияның диспетчерлік қызметі арқылы зардап шеккендерді эвакуациялау үшін тікұшақ шақыру мүмкіндігі бар. – Жол-көлік оқиғалары бойынша зардап шегушілерді құтқаратын бригаданың дайындалуына, оқиға орнына жетуіне қанша минут жеткілікті? Жалпы, сіздерде «алтын уақыт» сақтала ма? Мұны айтып отырған себебіміз, елді мекендерден жырақтағы автожолдарда апатты оқиғалар орын алып жатады. – Біздің қызметте дəрігер, фельдшер, фельдшер-диспетчер жəне жүргізушіден тұратын шұғыл əрекет ету бригадалары кезекшілік атқарады. Олардың апаттар, өрттер, жол-көлік оқиғалары мен басқа да төтенше жағдайларға шығу дайындығының уақыты 3-5 минут. Жолкөлік оқиғаларында зардап шеккендерге

жетуде «алтын уақыт» сақталады. Бірақ, шұғыл медициналық көмек көрсетуді қала шегінде жəне одан тыс жерде ұйымдастыруда біраз күрделі айырмашылықтар бар. Негізі, оқиға орнына жетудің белгіленген əлемдік стандарты 10 минут. Бұл уақытта елді мекендер мен қалалар маңайындағы оқиға орнына жетуге болғанымен, елді мекендерден алыс жатқан автожолдарға жету өте қиын. Еліміз Еуропа мен Азия арасын жалғастырушы ең ірі көлік тораптарының бірі. Содан болар, автокөлік ағындарының түрлі бағыттар бойынша тығыздығы өте жоғары. Жол-көлік жарақаты қоғамдық денсаулық сақтаудың маңызды мəселелерінің бірі жəне өлім-жітімнің негізгі себебі дейтін болсақ, соңғы он жыл ішінде тек қана жол-көлік оқиғаларынан 32 мыңнан астам адамның қайтыс болып, 166 мыңнан астам адамның жарақат алғаны өте өкінішті жағдай. – Сол үшін республикалық маңызы бар жолдардың апаттық қауіпті учаскелерінде арнайы құтқару пункттері құрыла бастамап па еді? Оның жағдайы қалай болып жатыр? – Иə, «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде республикалық маңызы бар жолдардың қауіпті учаскелерінде күрежолдық медициналық құтқару пункттерін құруды біздің мекеме жүргізуде. 2012-2013 жылдары 26 пункт құрылды. Биыл тағы да 14 күрежолдық пункт қызмет көрсете бастайды. Бұл пункттер пайда болғалы бері көптеген зардап шегушілерге қызмет көрсетілгенін айта кетуіміз керек. Күрежолдық медициналық құтқару пункттері

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ТҰҢҒЫШ ПРЕЗИДЕНТІ – ЕЛБАСЫНЫҢ ҚОРЫ «Қазақстан Республикасындағы ғылыми ұйымдар мен жоғары оқу орындарындағы ең үздік жас ғалымдар кеңестеріне» байқау жариялайды. Байқауға Қазақстан Республикасындағы ғылыми ұйымдар мен жоғары оқу орындарындағы жас ғалымдар кеңестері қатыса алады. Өтініш қабылдау мерзімі: 2014 жылғы 15 қазаннан 12 қарашаға дейін. Байқау ережесі мына веб-сайтта: www.fpp.kz

Азат Мəлікке берілген ВК 3004063 ҰБТ сертификаты жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын. ХАБАРЛАНДЫРУ Алматы облысының əкімдігі Қазақстан Республикасының Сəулетшілер одағымен шығармашылық ынтымақтастық жөнінде меморандумға қол қойды. Аталған меморандум бойынша Талдықорған қаласында Салтанат сарайының, Драма театрының жəне Көрме кешенінің үздік нобайлық жобаларын анықтау үшін тапсырма бойынша конкурсын өткізуі жоспарланған. Конкурсқа қатысуға бастамашыл шығармашылық топтар мен ұжымдар шақырылады. Қосымша мəлімет төменде көрсетілген телефондар бойынша: «Алматы облыстық сəулет жəне қала құрылысы басқармасы» ММ, 8 (7282) 27-03-48, 27-06-26, Aloblarhitektura@mail.ru Қазақстан Республикасының Сəулетшілер одағы, тел. 8 (727) 248-61-44, uark@mail.ru

БУЫНДАРЄА БЕЛСЕНДІ КҐМЕК Буындардағы ауру толыққанды өмір сүруге: көлік жүргізуге, спортпен шұғылдануға, сүйікті саяжайыңыздың құрылысымен айналысуға мүмкіндік бермеген жағдайда не істеу қажет?! Жауап қарапайым – асқыну кезеңінде және сырқаттың күнделікті алдын алу мақсатында Валентин Дикуль бальзамын қолдану қажет. Бұл дәрі-дәрмектің шығу тарихы Валентин Дикульдің өзінің басынан өткен қайғылы оқиғамен байланысты. Кішкентай кезінде цирк күмбезі астынан құлап қалды – соның салдарынан омыртқаның компрессиялық сыну жарақатын алды. Дәрігерлер болашақ циркшінің өмірі арбаға таңылатынына сенімді еді. Бірақ ол аурумен күресуге бел буды. В.Дикуль үлкен қажырлылықпен ауруды жеңуге тырысты. Ол өз аяғына тік тұрып – қолдан келмес іс жасағандай еді. Ал дегенмен оған көмектескен табиғи дәрідәрмектер екені рас. Содан бері 30 жылдан астам уақыт өтті, В.Дикуль табиғат мүмкіндіктерін бар ынтасымен зерттеуде. Тибет медицинасын зерттеді, шөптік дәрілердің көптеген кітапханасын жинады. Ол жинақтаған құрамдарынан жақпа майлар, шөптік сығындылар, тұнбалар жасады. В.Дикульге өндірісін ұлғайтуды және көп жылдық тәжірибесін кез-келген адам пайдалана

алатын мүмкіндік жасауды емделуші науқастары өздері ұсынған еді. Бұл ұсыныстар В.Дикульдің; «Массаждық», «Тибеттік», «Буындар мен омыртқаларға арналған», «Спорттық», «Радикулин» атты көптеген бальзамдардың шығарылуына себепші болды. В.Дикуль өзінің бальзамдары үшін көп жылдар табиғи қоспалардың құрамдарын зерттеп, олардың әсерін тәжірибе арқылы тексеріп, ғылыми-зерттеулер жүргізді. Соның арқасында күшті әрі өте маңыздысы, қауіпсіз; ара уы, борсық майы, аю өті, мумие, татқұлақ сығындысы, ара желімі, шырғанақ майы, дәрілік шөптер табылды. Енді буындардағы аурулардың салдарынан спорттық жаттығулар мен алға қойған мақсаттарыңызды кейінге қалдырудың қажеті болмайды. В.Дикульдің бальзамдарының арқасында сіз үнемі тамаша қалыпта және күш-қуатқа толы боласыз. В.Дикульдің бальзамдары – Сіздің буындарыңыздың белсенді қорғаны.

құрылған сəтінен бастап бүгінге дейін 2 мыңнан аса шығу іске асырылып, 6 мың зардап шегушіге көмек көрсетілген. Дəл осы қызметтің аясында жолкөлік оқиғаларының нəтижесінде қайтыс болғандардың санын 2009 жылғы 26 пайыздан 2015 жылға дейін 16 пайызға азайту міндеті қойылған болатын. Былтырдың өзінде бұл көрсеткіш 15,3 пайызды құрады. – Осы салада жүрген танымал дəрігерлер туралы айта кетсеңіз? – Олар – заманауи орталықтың тұғырын қалаған апаттар медицинасы қызметінің ардагерлері. Мысалы, Қайтпас Шəріповтің басшылығымен орталық А.Н.Сызганов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығының кішігірім бөлімшесінен дербес мекемеге айналып, денсаулық сақтау жүйесінде өзіндік орын алды. Мырзағазы Раисов Шығыс Қазақстан облысы бойынша Апаттар медицинасы орталығының негізін қалаушысына айналды, ол филиалды көп жылдар бойы басқарған. Өз облыстарында көп жыл бойы еңбек етіп келе жатқан Асқарбек Қаржауов – Ақтөбе облысы бойынша филиал басшысы, Паржан Байдүйсенов – Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша, Əсия Сүлейменова – Қызылорда облысы бойынша филиал басшысы жəне басқалары. – Апаттар медицинасы қызметін қаржыландыру барысында зардап шегу шілердің орташа көрсеткіші ескеріле ме?

– Медициналық қызмет көрсету кешенді ұғым. Негізінен материалдықтехникалық жабдықталу, заманауи технологиялар енгізу, мамандардың біліктілігін көтеру үшін бюджеттен қаржы бөлінуде. Айталық, Апаттар медицинасы орталығы құрылған күнінен бастап оның қаржыландырылуы 10 есеге өсті, бұл материалдық-техникалық жай-күйді айтарлықтай жақсартуға жəне қызметтің төтенше жағдайлар кезінде шұғыл медициналық көмек көрсетуге тұрақты дайындығын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. – Сөзіңіздің басында Апаттар орталығының бөлімшелері шетелдерде аса ірі оқиғалардың салдарларын жоюға қатысқанын айтып едіңіз. Əңгіме қай оқиғалар туралы? – 1998 жылғы тамызда жедел топ құрамындағы орталық қызметкерлері Түркияда орын алған жер сілкінісінде зардап шеккендерге медициналық көмек көрсетті. 285 зардап шегушіге медициналық көмек көрсетілді. Сондайақ, Түрік Республикасы елшілігінің ауызша айтылған нотасы бойынша орталық медициналық мүлік, медициналық препараттар мен қан препараттарын дайындап жіберді. 2009 жылғы маусымда Ауғанстан Республикасы аумағында Хайратон қаласының жанында отын құятын көліктің өртенуі орын алған. Нəтижесінде Қазақстан Республикасының алты азаматы зардап шекті. Зардап шеккендерді Қазақстан Республикасына тасымалдау үшін құрамында 5 адам бар дəрігерлікмедбикелік бригада жіберілген еді, олар аса ауыр халдегі зардап шеккендерді Алматы қаласының емдеу мекемелеріне жеткізген болатын. 2011 жылы отандастарымызды Мысырдағы жанжал аумағынан жəне Жапониядағы жер сілкінісі кезінде эвакуациялау іске асырылды. Əңгімелескен Айгүл СЕЙІЛОВА, «Егемен Қазақстан».

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 19 қарашада (Астана уақытымен) сағат 11.00-де www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Уаз-3962 автокөлігі, тіркеу нөмірі 475АА04, 2000 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті» ШЖҚ РМК. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Маресьев көшесі, 68. Алғашқы бағасы – 66 000 теңге. Бастапқы бағасы – 660 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 18 640 теңге. Кепілді жарна – 9 900 теңге. 2. Газ-53 автокөлігі, тіркеу нөмірі D654BY, 1989 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Смағұлов көшесі, 11. Алғашқы бағасы – 218 000 теңге. Бастапқы бағасы – 2 180 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 61 570 теңге. Кепілді жарна – 32 700 теңге. 3. Уаз-22069-04 автокөлігі, тіркеу нөмірі D523BL, 2005 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті» РММ. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 1. Алғашқы бағасы – 92 000 теңге. Бастапқы бағасы – 920 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 25 984 теңге. Кепілді жарна – 13 800 теңге. 4. Газ-3102-311 автокөлігі, тіркеу нөмірі 319АЕ04, 2004 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Ə.Молдағұлова даңғылы, 34. Алғашқы бағасы – 386 000 теңге. Бастапқы бағасы – 3 860 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 109 018 теңге. Кепілді жарна – 57 900 теңге. 5. Лада-21074 автокөлігі, тіркеу нөмірі 724АА04, 2008 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Ə.Молдағұлова даңғылы, 34. Алғашқы бағасы – 245 000 теңге. Бастапқы бағасы – 2 450 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 69 195 теңге. Кепілді жарна – 36 750 теңге. 6. Уаз-31519-037 автокөлігі, тіркеу нөмірі D448BL, 2005 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Ақтөбе облысы тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті» РММ. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Сəңкібай батыр даңғылы, 1. Алғашқы бағасы – 180 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 800 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 50 837 теңге. Кепілді жарна – 27 000 теңге. 7. Kia Sedona автокөлігі, тіркеу нөмірі 750АА04, 2007 жылы шығарылған, теңгерім иесі – «Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті» ШЖҚ РМК. Орналасқан жері: Ақтөбе қаласы, Ə.Молдағұлова даңғылы, 34. Алғашқы бағасы – 550 000 теңге. Бастапқы бағасы – 5 500 000 теңге. Ең төменгі бағасы – 292 293 теңге. Кепілді жарна – 82 500 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна «Ақтөбе мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: KZ160705012170166006, БСК KKMFKZ2A, БСН 120340000827, «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті» ММ банкіне, КБе- 11, КНП-171 (банк қызметтері үшін төлемдер кепілді жарнаның мөлшеріне кірмейді). Төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна. Департаменттің депозиттік шотына кепілді жарналардың уақтылы түсу мақсатында өтінімдерді беру алдында кепілді жарнаны үш күн бұрын төлеуге кеңес береміз. Кепілді жарнаны кері қайтару үшін аукционды ұйымдастырушыға электрондық аукционға қатысушы банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын беруі қажет. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталында енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді Қағиданың қосымшасына сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілімнің веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім вебпорталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Автоматты түрдегі тексеру нəтижелері бойынша Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімінде көрсетілген электронды мекенжайда өтінімді қабылдау туралы электрондық хабарлама не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жіберіледі. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады.

Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33, 403-бөлме мекенжайында қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Қағидаға сəйкес, сауда-саттықта ұтқан тұлға сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамаға немесе сатып алусату шартына қол қоюдан жалтарған жағдайда, ол енгізген кепілді жарнасын жоғалтады жəне сатушыға кепілді жарнамен жабылмаған бөлігінде оның іс жүзінде шеккен залалының орнын толтыратындығын қоса хабарлаймыз. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7132) 54-44-54 телефоны арқылы алуға болады.

Алматы облысы бойынша қаржылық бақылау инспекциясының ұжымы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің төрағасы Мұхтар Таңатұлы Бейсембаевқа АНАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ мал шаруашылығы жəне мал азығы өндірісі ғылыми-зерттеу институтының ұжымы сүтті ірі қара малды селекциялау жəне өсіру бөлімінің жетекші ғылыми қызметкері, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы Жармұхамет Сүленұлы СҮЛЕНОВТІҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

 Бəрекелді!

Британдыќ елші «Егемен Қазақстан».

Əлбетте, республикадағы облыс əкімдері де өңірге арнайы келген шетелдік ресми тұлғаларды қабылдап жатады. Əрине, бұл бас басылымға шығара қоярлықтай елеулі жаңалық бола алмайды. Əйтсе де, өткен сəрсенбі күні Батыс Қазақстан облысының əкімі Нұрлан Ноғаевтың Ұлыбританияның Қазақстандағы елшісі, доктор Кэролин Браун ханымды қабылдау рəсімі жүректерге əжептəуір жылылық құйып кеткенін айтқымыз келеді. Өйткені, құрметті қонақты қабылдаған кезде облыс басшысы əңгімені таза қазақ тілінде бастап өрбітіп, таза қазақ тілінде аяқтады. Бұдан соң сөз алған Кэролин ханым да еш мүдірместен қазақша сайрай жөнелді. Қабылдаудан кейін журналистерге берген қысқаша сұхбатында ол бұл мəселеге қатысты былай деді: – Қабылдау кезінде өңір басшысы өз сөзін басынан аяғына дейін таза қазақ тілінде сабақтады. Бұлай болуының өзі қай тұрғыдан да халықаралық қарым-қатынас

Суреттен тїйген сыр

д ю т э о от

Ф

ќазаќ тілінде жасалєан ќабылдауєа ќазаќша жауап ќайтарды Темір ҚҰСАЙЫН,

 Толғауы тоқсан тіршілік

нормаларына сəйкес келеді. Сондықтан оған жауап ретінде мен де өз ой-пікірімді жəне тұңғыш рет жолым түсіп тұрған инновациялық аймақтан алған əсерлерімді қазақ тілінде баяндадым. Өйткені, мен Қазақстанға қызмет бабымен келгеннен кейін қысқа уақыттың ішінде қазақ тілін меңгеруге ден қойған едім. Өңір басшысының қабылдауы кезінде соның үлкен пайдасы тиді. Бұдан шығатын түйін біреу-ақ. Елбасымыз айтқандай, ең алдымен өзіміз қазақша сөйлеп үлгі көрсетсек, еліміздегі өзге этнос өкілдері де, елімізге келген қонақтар да, тіпті Кэролин Браун ханым секілді өзге мемлекеттердің Қазақстандағы елшілері де бұл үрдісті қолдайтынына күмəн жоқ. Жоғарыда айтылған Батыс Қазақстан облысының əкімі Нұрлан Ноғаев пен Ұлыбританияның Қазақстандағы елшісі Кэролин Браун ханымның бір-бірімен қазақша үнқатысуы осы сөзіміздің бір дəлелі болмақ. Осындайда мəселе тілде емес, өзімізден болса керек деген ой басым түсе береді.

Қуандық ТҮМЕНБАЙ.

ОРАЛ.

Дəрігерлер сал адамды аяєынан тўрєызды Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Осыдан бірер жыл бұрын əлдекімдердің өзіне жасаған қас тандығы салдарынан кеудесінен төмен қарай сал болып қалған Британия азаматы Дарек Фидык аталған дерттен айығып кеткен əлемдегі ең бірінші адам атанды. Шетелдік ақпарат көздерінде жазылғандай, қазір науқастың төменгі дене бөлігінде сезіну қабі леті қайтадан пайда болған. Ол арнайы жүретін құралдың көме гімен қозғала алады. Тіпті, кейін гі кездері көлігін өзі жүргізе бастаған. Дарек

 Ашылмаған аралдар Əңгімені Балуан Шолақ пен Қажымұқанның қара күшін айтып, тамсанып бастағымыз келмей отыр. Есесіне, ауылдағы көрші үйде тұрған Шоң апа еске түседі. Шындығында, ол кісінің аты басқа. Өзі өте қарулы жəне зор денелі еді. Осы тұрпатына қырғыздан келгені қосылып, біздің ауылдың үлкен-кішісі о кісіні Шоң атап кеткен. Сол Шоң апамыз Қырғызстан жағында жүргенінде бір бұқа құдыққа түсіп кетіпті дейді. Əлгі малды ешкім шығара алмапты. Сонда Шоң апамыз бұқаның екі қолтығы астынан арқан байлап, бір деммен сүйреп шыққан екен. Не айтпақшы едік? Міне, елдің ішінде осындай сұрапыл қара күштің иелері жүр. Қызылорданың Жалағаш ауданындағы Нұрлан Сенбеков сондай азаматтардың бірі.

Фидыктың өмірге деген құлшынысы оянып, алдынан үміт отының маздауына мамандардың науқастың мұрнындағы жасушаларды оның зақымданған ұлпаларын қалпына келтіруге сəтті қолданғаны септігін тигізген. Осы революциялық процедура əлемдік медицинадағы үлкен жаңалықтардың бірі ретінде қабылданып отыр. Мұны, яғни аталған емдеу технологиясын Лондондағы неврология инс титутының ғалымы Джоффри Райзман ойлап тапқан. Ал отаны Польшаның Вроцлав медициналық университенің өкілі Павел Табаков жасапты.

Астана. Аяз. Аќшаќар Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Жылќы кґтерген жігіт алдындағы борышын Қордайдағы «Отар» гарнизонында өтепті. Əскер сапында жүрген шағында да гір тасын көтеруден өткен аймақтық жарыста алдына жан салмапты. Балуан Шолақ атамыз «көтердім 51 пұт гірдің тасын» деп əндеткен ғой. Ал Сенбеков тісімен 80 кило гірдің тасын көтереді екен. Сондай-ақ, «Жігіт сұлтанына» қатысқан уағында 10 шөлмекті сындырып, жалаңаш күйі үстіне жатыпты. Одан кəдімгі жалаңдаған қанжарды төбеден денесіне тастатыпты. Қысқасы, бала күнінен өзін

өзі жаттықтырып, жетілдіріп жүрген жігіт болып шықты. Осы Нұрланыңыз биылғы Наурыз тойында 180 кило салмағы бар тайдан құнан шығатын жылқыны көтерді. Құр көтеріп қана қойған жоқ. Орнынан он рет отырып-тұрды. Құр өзің 20 рет отырып тұрсаң, сіңірің созылады. Ал ол мойнына жылқыны салып алып жаңағы əрекетті жасады. Осыдан кейін Нұрланның қара күшіне қайран қалмай көріңіз. Біздің батыр оқып жүріп ауылға жазғы демалысқа келіпті. Тайына екі

бау шөпті артып, енді үйге қайтайын десе, əлгі жатып алыпты. Тұрмайтын көрінеді. Əрі-бері қамшылап көрсе, болмайды. Содан күйіп кетіп, тайдың мойнынан құшақтап көтереді де, төрт аяғынан тік қояды ғой. Мұны көрген қасындағылар таңғалғаннан бастарын шайқай беріпті. Нұрлан Сенбеков бүгінде құқық қорғау саласында жұмыс атқарады. Нақты айтқанда Мəдениет ауылында учаскелік полиция қызметкері. Шені – капитан. Сол құқық қорғаушылардың арасында таудан алынған, қолға

Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Нұрлан туралы ең алғаш рет былтыр естідік. Жалағашта Наурыз тойы өтіп, сол жиынның үстінде 150 кило тартатын бұқаны көтеріп, 80 метр жерге дейін жүріп барғанын құлағымыз шалған. Осыдан бастап сырттай сұрастырып жүрдік. Сөйтсек, Нұрлан қара жаяу жігіт емес екен. Алдымен Қызылордадағы Сейхун академиясын бітіріпті. Онан соң Болашақ университетін аяқтапты. Сол студент кездің өзінде «Жігіт сұлтаны» байқауына қатысып, табиғат берген дарынымен ерекшеленіпті. Гір көтеруден, қол күресінен облыстағы бірнеше жарыста топ жарыпты. Отан

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

ұстауға икемсіз қара тасты көтеруден жарыс өтеді. 140 килолық қара тасты Нұрлан бірінші көтергенде 35 метр жерге апарып тастаған. Екіншісінде, 70 метрге жеткізген. Айта берсе, оның күшін көрсететін, табиғат сыйлаған дарынын танытатын осындай сəттер өте көп. Илья Ильиннің 240 кило зілтемірді басынан асырып тастағанын көріп жүрміз ғой. Бұқа мен жылқының салмағы одан аз шығар. Дегенмен, бұл жануарлар зілтемір емес. Темір ырқыңа көніп, тұра береді. Ал ана жануарлар қимылдайды, тебеді. Біздіңше болғанда, зілтемірді көтергеннен бұқаны мойынға асып жүрген қиын. – Елдің арасында талай күшті жігіттер бар. Дегенмен, бұл өнерде ең алдымен бел мен аяқ мықты болуы керек. Əсіресе, белге көп күш түседі. Сонымен қатар, малдың мысын басатын қасиет болмаса, қара күштен де пайда кем. Өйткені, талай жігіт бұқа мен жылқының астына кіріп, көтере бергенінде бір теуіп, талдырып тастаған кездерді көрдік. Өз басымда сондай қасиет бар ғой деп ойлаймын. Себебі, былтыр көтерген бұқа да, биылғы жылқы да қыңқ деместен тұра берді,– дейді ол. Бүгінде Нұрланды жұрт «бұқа көтерген жігіт» деп таниды. Аты Алашқа тарап кетті. Əлеуметтік желілер арқылы оның бейнекөріністерін талай адам тамашалады. Осы ретте мынадай ұсыныс айтқымыз келеді. Жылдағы Наурыз тойында бүкіл Қазақстанда осындай қара күштің сайыстары өтсе. Бұл елдің арасында жүрген дарындарды анықтауға таптырмас құрал еді. Сондай-ақ, баяғыда жігіттер көтерген дүниесін өзіне қалдырған екен. Мəселен, түйені көтере алса, бəйгесі ретінде берілген. Сол секілді, бəске тігілген дүние бəйге ретінде берілсе. Бұл да талай жігіттің ынтасын оятқан болар еді ғой. Қызылорда облысы, Жалағаш ауданы.

АЛМАТЫ.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Əр нəрсенің өзіндік себебі бар. «Егеменнің» кезекті санын ашып қалсам, Қайсар Əлімнің «Сырбай мен Ғафу» деген мақаласы жарқ етіп, жанымды толқытып, жүректің ар жағында тығылып жатқан біраз сырды бері суырып шығарды. Біз де алпыстың ернеуіне ілігіп қалдық, жақсылармен бірге болған кездерді айтсақ сөкеттігі жоқ, айтудың да еш əбестігі жоқ секілді. Оған мынау Сырбай мен Ғафудың суреті куə, екеуінің қол ұстасып тұрған жансыз бейнесі көп нəрсені көкейге түйгендей, олар шындығында, айтса айтатын-ақ адамдар, қазақ өлеңінің біртуарлары осындай-ақ болар, біреуге қолынан келген жақсылығын жасауға да жатсынбаған қазақтың қара баласы осылар ма дерсің. 1972 жылы орта мектепті бітіріп, Алматыға оқуға келдік. Мені Сырбай ақынның Қызылордада, біздің ауылда тұратын немере қарындасының кішкентай қыздарын қосып, астанаға жіберді. Мақсатым – ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетіне түсу. Қолымда əкелерімнің институт ректоры Хайдар Арыстанбековке жазып берген хаты бар, олардың бар арманы – мені əуелі агроном етіп, сонан кейін жұрттың екі аяғын бір етікке тығып, ел билеген «райком» ғып шығару. Ал, менің арманым – «Лениншіл жаста» үсті-үстіне жарияланып жүрген Оралхан Бөкеев секілді болу. Сол хатты Сырағаң Хайдар Арыстанбековке тапсырып, мен агрофакқа түстім. Бірақ, КазГУ-дің журфагы деген «аурумен» сырқаттандым да тұрдым. Сөйтіп, ыңғайына қарай, əуелі КазГУ-дің филология, жыл аяғына жетпей журналистика факультетіне ауыстым. Бұл туралы сол кезде факультет деканы болған Мырзатай Жолдасбеков ағамыз кейінгі шыққан алты томдығында: «Сол бала филология факультетінде оқи беру керек еді», деп айтып кетіпті. Ағаларымыздың соған дейін елеп-ескеріп, көңіл керуенінің көшіне ілескенімізге қалай риза болмассың. Қазір ойлайсың – осы кезге дейін қырсақ қырып жіберер едік қой. Арада Мəскеудің Əдебиет институтын көрдік. Қырсақ қайда жүрміз?! Сырағаңның өзін де, үйіндегі жеңгейді де көріп тұрдық. Тек агроном болмай, басқа жаққа бұрылып кеткенімді сол кісі білді ме, жоқ па деп өзімнен-өзім қысылып жүрдім. Сырағаңмен қолтықтасып тұрған Ғафу Қайырбековпен «Жұлдызда» бірге істедім. Ол кісі бас редактордың орынбасары болды, мен проза бөліміндемін. Өзіне тəн жұмыс ережесі бар, түстен кейін көбіне болмайды. Поэзия бөлімінде жалғыз адам, онда белгілі ақын Шөмішбай Сариев. Бір күні аяқ астынан ол кетіп, Серік Тұрғынбековті алды. Күндегі дағды бойынша шығарып салады, бірде Ғафекең: «Əлі Шөмішбайдың деңгейіне жете алмай жүрсің», – депті Серікке көңілі көншімей. «Енді не істеуім керек», – дейді Серік. Ал, Шөкеңнің қай жағынан болса да қалыптасқан өзіндік ережесі бар. Ақын болғасын осындай болмай тұрмайды ғой. Ғафекеңді жаңа үйге көшірдік. Балконда отырып, інілік ең жақсы тілегімізді айттық... Қос суретті көріп тұрып екі ақынның адами қасиеттері көз алдымнан сырғып өтіп жатты. Кейін Сырағаңмен көрші тұрдық. «Ағаңның темекісі таусылып қалып, дүкен жабылып қалмай тұрып...» деп екі өкпесін қолына алып, жеңгеміз жүгіріп келе жататын. Қарсы бетте ғұлама Əлкей Марғұлан, Ғали Орманов, Қалижан Бекхожин, Асанəлі Əшімов, Асанбай Асқаров... Олардың айтқан əр сөзі, табаны тиген жерлер қазір ірілерден қалған іздей боп, бəріміздің жадымызда жаңғырып тұр десек, үлкенге де, кішіге де сабақ болар еді. Есіктің алдында Ғали ақын отырады, бірінші қабатта тордағы арыстандай боп темірмен қоршалған балконды қос қолымен қыса ұстап, Қалижан ақын тұрады. «Əй, менің гəзитімді əкеп берші», – дейді Ғали ақсақал. Көңілін қимай есіктен шығып, тəлтіректей басып барып əкеп береді. «Əй, ақымақ, əшкиімді (көзілдірік) неге əкелмейсің», – дейді зекіп. «Осы, Ғафекең, мені бала көреді-ей. – деп қайта кетеді. Ғали ақын өзінен екі-үш жасы кіші інісін жұмсағанына жаны лəззат алып, мəз болатынын қайтерсің. Əйтпесе, дəл қасында қолды-аяққа тұрмай, жиырмадан енді асқан мен тұрмын ғой. Сол жерде шапанын жамылып ғұлама Əлкей Марғұлан отырады. «Жазушылар одағында не жаңалық?» дегенде, əлгі екеуінің сөздеріне көңілі көншімей Əлкей Марғұланның: «Сірə, көшпенді дəуірдің əсері болар?!» дейтін жері де осы жер. Қазір осы сөздердің бəрі естелікке айналды. Қос ақынның суреті көп нəрсені еске салып, адами ілтипаттан арылмаған Сайын Мұратбеков, Фариза Оңғарсынова, Бекежан Тілегенов, т.б. жаны жайсаң жандардың əсерлі сөздері мен көңіліңді баурап тұратын бауырмал бейнелерін қалай ұмытарсың. Қазір бəрінің үйіне ескерткіш тақта ілінген. Сол жерден өткенде кезінде ілтипат пен ізет білдірмей кеткен кездеріміз де болды ма екен деп ойлайсың. Олар да ғасырға бет алып барады. Өзіміз алпыстың беліне иек артқанда, солардың кеңк-кеңк күлген күмбір күлкісін сағынамыз. Суреттер сыр шертеді. Жансыз əлемнің арғы жағында олардың өзіндік бейнесі тұр. Тек соны ұмытпасақ болғаны.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Дастан КЕНЖАЛИН.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 12 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №428 ek


11

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 16 қазан

№1098

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасы Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі мәселелері бойынша енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К. МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 16 қазандағы №1098 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі мәселелері бойынша енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар 1. «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк органдарына көлiк қызметiн көрсету үшiн қызметтiк автомобильдердi пайдалануды ретке келтiру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 27 мамырдағы № 663 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1999 ж., № 23-24, 228-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарына көлік қызметін көрсету үшін қызметтік автомобильдердің тиістілік нормативінде: ескертпеде: екінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Осы тиістілік нормалары Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігіне, Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Қазақстан Республикасы «Сырбар» сыртқы барлау қызметіне, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметіне және төтенше жағдайлар саласындағы уәкілетті органның азаматтық қорғаныс бөлімдеріне қолданылмайды.». 2. «Қару мен әскери техниканы пайдалануға құқылы субъектілерді айқындау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 3 шілдедегі № 1006 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген қару мен әскери техниканы пайдалануға құқылы субъектілердің тізбесінде: 4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «4. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік күзет қызметі»; 7-тармақ алып тасталсын. 3. «Режимдік аумақтардың аймақтарын пайдалану тәртібі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 17 қаңтардағы № 45 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 1, 15-құжат): көрсетілген қаулымен бектілген Режимдiк аумақтардың аймақтарын пайдалану ережесiнде: 2-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Ереже ерекше режим белгiленетiн әскери, қорғалатын және басқа объектiлердi (бұдан әрi - ерекше режим объектiлерi) жаңадан игерiлетiн (жайластырылатын, салынатын) аумақтарда орналастыруды жоспарлаған әрi орналастырған кезде, егер Қазақстан Республикасының мемлекеттiк құпиялар туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, қала құрылысы регламентациясының әдiстерiмен режимдiк аумақтардың аймақтарын пайдаланудың тәртiбiн айқындайды.»; мынадай мазмұндағы 3-1-тармақпен толықтырлсын: «3-1. Қорғалатын объектілерді елді мекендерде орналастыруға арналған режимдік аумақтардың аймақтары объектілердің сыртқы шекарасынан 100 метр арақашықтықпен шектелген, ал олардың шегінен тыс 1 километр жер учаскесі болып табылады. Көрсетілген аумақтардың шегінде сәулет және қала құрылысы қызметін жүзеге асыру мен келісу тәртібі қарамағында аталған аумақ орналасқан жергілікті атқарушы органның Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметімен келісілген актісімен айқындалады.». 4. «Мемлекеттiк органдардың байланысты басқару орталықтарымен өзара iсқимылда табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлар кезiнде байланыс желiлерiн басқару жүзеге асырылатын басқару орталықтарының тiзбесiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 13 сәуірдегі № 347 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 15, 187-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген мемлекеттiк органдардың байланысты басқару орталықтарымен өзара iс-қимылда табиғи және техногендiк сипаттағы төтенше жағдайлар кезiнде байланыс желiлерiн басқару жүзеге асырылатын басқару орталықтарының тiзбесiнде: 17-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «17. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметi Байланыс және ақпаратты техникалық қорғау департаментiнiң ведомстволық байланыс бөлiмi.». 5. «Қазақстан Республикасындағы әскери-көлік мiндеттілігі туралы ереженi бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 19 шілдедегі № 747 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 30, 388-құжат): Қазақстан Республикасындағы әскери-көлiк мiндеттілiгі туралы ережеде: көрсетілген Ережеге 1-қосымшада: әскери-көлiк мiндеттілігінен босатылатын мемлекеттік органдардың тiзбесiнде: 8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «8. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі.». 6. «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1400 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 51, 648-құжат): көрсетілген қаулыға 6-қосымшада: ескертпеде: 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Осы қосымшада белгіленген қосымша ақылар мен үстемеақылар ұлттық қауіпсіздік органдары, ішкі істер органдары жүйесінің, Қорғаныс министрлігі жүйесінің, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің мемлекеттік мекемелері мен қазыналық кәсіпорындарының әскери және арнайы атағы жоқ медициналық қызметкерлеріне, білім және ғылым, әлеуметтік қамсыздандыру, дене шынықтыру және спорт жүйесінің мемлекеттік мекемелері мен қазыналық кәсіпорындарының медицина және ғылыми қызметкерлеріне қолданылады.»; көрсетілген қаулыға 21-қосымшада: 1-тармақтың 1) тармақашасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) терiс себептермен қызметтен шығарылған адамдардан басқа, офицерлiк құрамдағы адамдардың, прапорщиктердiң, мичмандардың, Қарулы күштердегi мерзiмсiз қызметтегi әскери қызметшiлердiң, iшкi, шекара әскерлерiнде, Қазақстан Республикасы мен бұрынғы КСР Одағының азаматтық қорғаныс басқармаларының органдары мен бөлiмшелерiнде, Қазақстан Республикасының Ұлттық қауiпсiздiк комитетi мен КСРО Мемлекеттiк қауiпсiздiк комитетi органдарының жүйесiнде, Қазақстан Республикасы Президентiнiң Күзет қызметiнде, Мемлекеттік күзет қызметінде, Қазақстан Республикасы «Сырбар» Сыртқы барлау қызметінде және Қазақстан Республикасының Республикалық ұланында мiндеттi әскери қызметiн өткерген;». 7. «Мемлекеттік қызметшілерге республикалық және жергілікті бюджеттер қаражаты есебінен қызметтік шетелдік іссапарларға арналған шығыстарды өтеу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 6 ақпандағы № 108 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 5, 60-құжат): 1-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының ПремьерМинистрі, Қазақстан Республикасының Парламенті Сенатының Төрағасы, Қазақстан Республикасының Парламенті Мәжілісінің Төрағасы, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы, сондай-ақ олармен бірге жүретін адамдар (Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің, Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенаты Төрағасының, Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі Төрағасының, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысының жұбайлары), Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің қызметкерлері (күзетілетін тұлғамен бірге жүргенде) шетелге жол жүрген кезде шетелдік валютадағы көліктік шығыстары 1-сынып бойынша авиабилеттің құны мөлшерінде өтеледі;». 8. «Қазақстан Республикасы уәкілетті мемлекеттік органдарының, әскери басқару, ұлттық қауіпсіздік және ішкі істер органдарының мұқтаждықтары үшін техникалық құралдарды орналастыруға қажетті байланыс жолдары мен арналарын, кабель кәріздеріндегі арналар мен алаңдарды беру қызметтеріне бағаларды (тарифтерді) реттеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 сәуірдегі № 514 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 19, 170-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы уәкілетті мемлекеттік органдарының, әскери басқару, ұлттық қауіпсіздік және ішкі істер органдарының мұқтаждықтары үшін техникалық құралдарды орналастыруға қажетті байланыс жолдары мен арналарын, кабель кәріздеріндегі арналар мен алаңдарды беру қызметтеріне бағаларды (тарифтерді) реттеу ережесінде: көрсетілген Ережеге 1-қосымшада: 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі;»; 6-тармақ алып тасталсын. 9. «Әуе көлігімен тасымалданатын, оларға қатысты қарап тексеру жүргізілмейтін Қазақстан Республикасының лауазымды адамдарының арнайы тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 желтоқсандағы № 1509 қаулысында: көрсетілген қаулымен бекітілген әуе көлігімен тасымалданатын, оларға қатысты қарап тексеру жүргізілмейтін Қазақстан Республикасының лауазымды адамдарының арнайы тізбесінде: 16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «16. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы». 10. «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану қағидасын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 желтоқсандағы № 1525 қаулысына өзгеріс енгізу туралы және Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 12 мамырдағы № 506 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 38, 459-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану қағидасында: 26-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Тыйым салынған аймақтар мен ұшуларды шектеу аймақтарының тізбесі Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметімен және ұлттық қауіпсіздік органдарымен келісіледі.»; 32-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Адамдардың өмірін сақтап қалу және денсаулығын сақтау, қылмыстың алдын алу және оны ашу іс-шараларына байланысты ұшуды орындауды қоспағанда, белгіленген маршруттардан тыс елді мекендер үстімен ұшуды орындауды келісу ұлттық қауіпсіздік органдарымен және мемлекеттік авиация саласындағы уәкілетті органмен ұшу басталғанға дейін кемінде 3 тәулік бұрын жүргізіледі. Күзету іс-шараларын жүргізу кезеңінде әуе кемелерінің белгіленген маршруттардан тыс елді мекендер үстімен ұшуы ұлттық қауіпсіздік органдарымен және Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметімен ұшу басталғанға дейін кемінде екі жұмыс күні бұрын келісілді.»; 58-тармақтың үшінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Пайдаланушылар күзетілетін объектілер үстінен барлық пилотсыз ұшу аппараттарының, пилот қашықтықтан басқаратын әуе кемелерінің немесе басқарылатын аэростаттардың ұшуын Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметімен осындай ұшу басталғанға дейін кемінде 5 жұмыс күні бұрын келіседі.». 11. «Қазақстан Республикасының әуежайларындағы арнайы бөлінген залдарда қызмет көрсетілетін адамдардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 3 маусымдағы № 625 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 41, 524-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының әуежайларындағы арнайы бөлінген залдарда қызмет көрсетілетін адамдардың тізбесінде: 26-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы»; 28-тармақ алып тасталсын; ескертпе мынадай редакцияда жазылсын: «Ескертпе:* - қорғау іс-шараларын жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының әуежайларындағы арнайы бөлінген залдарда адамдарға қызмет көрсету Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметімен келісім бойынша, ал Астана және Алматы қалаларының әуежайларында бұған қоса Қазақстан Республикасы Президентінің Протоколымен келісім бойынша жүргізіледі.». 12. «Мемлекеттік күзетілуі тиіс объектілердің кейбір мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 қазандағы № 1151 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 56, 800-құжат): 1) көрсетілген қаулымен бектілген Мемлекеттік күзетілуі тиіс объектілерді айқындау қағидасында: 3-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі ішкі істер органдарының мамандандырылған күзет бөлімшелерін тарта отырып күзетілетін адамдардың жұмысы мен тұрғылықты жерінің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.»; 6-тармақтың екінші бөлігінің 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі ішкі істер органдарының бөлімшелерімен бірлесіп күзететін, Қазақстан Республикасының Президенті бекітетін тізбеге енгізілген Қазақстан Республикасының объектілері, сондай-ақ мемлекеттік маңызы бар объектілер;»; 2) көрсетілген қаулымен бектілген мемлекеттік күзетілуі тиіс объектілердің инженерлік-техникалық нығайтылуы жөніндегі талаптарда: «Мемлекеттік күзетілуі тиіс объектілердің инженерлік-техникалық нығайтылуын қамтамасыз ету жөніндегі талаптар» деген 1-бөлімде: 1-тармақтың 66) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «66) бөлімшелер (бұдан әрі – бөлімшелер ) – объектілерді мемлекеттік күзетуді қамтамасыз ететін Мемлекеттік күзет қызметін, Қарулы Күштерді, Ішкі істер министрлігін қамтиды.». 13. «Қазақстан Республикасының азаматтарын әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру мен жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 15 мамырдағы № 620 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 49, 675-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтарын әскери қызметке шақыруды ұйымдастыру мен жүргізу қағидаларында: 16-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) Қазақстан Республикасы Мемлекттік күзет қызметінің Объектілерді қорғау қызметін (Республикалық ұлан) жасақтау үшін жақсы дене дайындығы, жалпы орта білімінен төмен емес білімі бар әскерге шақырылушыларды басым тәртіппен іріктеу жүзеге асырылады;». 14. «Арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң қызметтiк мiндеттерiн орындауына байланысты олардың отбасы мүшелерiнiң және жақын туыстарының денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды өтеу қағидаларын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 18 қыркүйектегі № 1213 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 71, 1038-құжат): кіріспе мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі туралы» 1995 жылғы 3 қазандағы Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабына, «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары туралы» 1995 жылғы 21 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабына және «Сыртқы барлау туралы» 2010 жылғы 22 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Yкiметi қаулы етеді:»; көрсетілген қаулымен бекітілген Арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң қызметтiк

мiндеттерiн орындауына байланысты олардың отбасы мүшелерiнiң және жақын туыстарының денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды өтеу қағидаларында: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды, сондай-ақ арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң қызметтiк мiндеттерiн орындауына байланысты олардың отбасы мүшелерiнiң және жақын туыстарының денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды өтеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі туралы» 1995 жылғы 3 қазандағы Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабына, «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдары туралы» 1995 жылғы 21 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабына және «Сыртқы барлау туралы» 2010 жылғы 22 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабына сәйкес әзірленді және арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерiнiң немесе әскери қызметшiсiнiң (бұдан әрі – қызметкерінің) денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды, сондай-ақ қызметкердiң қызметтiк мiндеттерiн орындауына байланысты олардың отбасы мүшелерiнiң және жақын туыстарының денсаулығына және мүлкiне келтiрiлген залалды өтеу тәртібі мен шарттарын айқындайды.». 15. «Мемлекеттік органдардың бірыңғай көлік ортасына өздерінің ведомстволық желілерін қосуға міндетті жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, мемлекеттік органдардың және олардың аумақтық бөлімшелерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 24 желтоқсандағы № 1660 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 5, 98-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген мемлекеттік органдардың бірыңғай көлік ортасына өздерінің ведомстволық желілерін қосуға міндетті жергілікті өзін-өзі басқару органдарының, мемлекеттік органдардың және олардың аумақтық бөлімшелерінің тізбесіне: 9-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «9. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі (абоненттік пункт)»; 10-тармақ алып тасталсын; 122, 123, 266 және 345-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «122. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі Объектілерді қорғау қызметінің (Республикалық ұлан) «Айбын» Президенттік полкі» 0112 әскери бөлімі. 123. Қазақстан Республикасы мемлекеттік күзет қызметенің Объектілерді қорғау қызметінің (Республикалық ұлан) 0116 әскери бөлімі.»; «266. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметенің Объектілерді қорғау қызметінің (Республикалық ұлан) «Батыр» Президенттік полкі» 0111 әскери бөлімі»; «345. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің департаменті (абоненттік пункт)». 16. «Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін айқындау, тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру және тоқтату қағидаларын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 желтоқсандағы № 1727 қаулысында (Қазақстан Республикасы ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 6, 137-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдерінің мөлшерін айқындау, тағайындау, қайта есептеу, жүзеге асыру және тоқтату қағидаларында: 15-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Бұл ретте біржолғы тұрғын үй төлемдерін алу үшін тұрғын үйге мұқтаж мәртебесінде болу кезеңі ұлттық қауіпсіздік органдарының, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің және сыртқы барлау органының мекемелерінде өткеру кезеңінде тұрғын үйге мұқтаж деп танылған күннен бастап, ал аталған күнді белгілеу мүмкіндігі болмаған жағдайда, ұлттық қауіпсіздік органдарының, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің және сыртқы барлау органының мекемелерінде қызмет өткеру кезеңінде өзін тұрғын үйге мұқтаж деп тану туралы алғашқы баянат берілген күнінен бастап белгіленеді.». 17. «Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының мүліктерін беру, өткізу, кәдеге жарату және есептен шығару, сондай-ақ жылжымайтын мүлкін мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 21 қаңтардағы № 16 қаулысында: көрсетілген қаулымен бектілген Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік органдарының мүліктерін беру, өткізу, кәдеге жарату және есептен шығару, сондай-ақ жылжымайтын мүлкін мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру қағидаларында: 9, 10 және 11-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «9. Қазақстан Республикасының «Сырбар» Сыртқы барлау қызметі (бұдан әрі – «Сырбар» СБҚ) және Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі (бұдан әрі – МКҚ) есепті жылдан кейінгі жылдың 20 қаңтарынан кешіктірмей пайдаланылмайтын мүлік туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне (бұдан әрі – ҰҚК) жібереді. 10. Алынған мәліметтердің негізінде ҰҚК арнаулы мемлекеттік органдардың пайдаланылмайтын мүлікінің жалпы тізбесін жасайды және оны мүлікке қажеттілікті айқындау үшін Қарулы Күштерге, басқа әскерлер мен әскери құралымдарға, «Сырбар» СБҚ және МКҚ-ға жібереді. 11. Қарулы Күштер, басқа әскерлер мен әскери құралымдар, «Сырбар» СБҚ, МКҚ пайдаланылмайтын мүліктің жалпы тізбесін алғаннан кейін бір ай мерзімде ҰҚК-не мүлікке қажеттілік туралы немесе мұндай қажеттіліктің жоқтығы туралы бірінші басшы орынбасарының қолы қойылған жазбаша өтінім жібереді. Қарулы Күштердің, басқа әскерлер мен әскери құралымдардың, «Сырбар» СБҚ мен МКҚ-дан өтінімдер алынғаннан кейін арнаулы мемлекеттік органдардың пайдаланылмайтын мүлкінің түпкілікті тізбесі Қазақстан Республикасының мүдделі мемлекеттік органдарымен келісім бойынша арнаулы мемлекеттік органдардың бірінші басшыларының бірлескен бұйрығымен бекітіледі (бұдан әрі – бекітілген тізбе).». 18. «Әскери қызметін өткеру кезеңінде әскери қызметші немесе әскери жиындарға шақырылған әскери міндетті қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оған мүгедектік белгіленген кезде немесе ол әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты мертіккен жағдайда біржолғы өтемақы төлеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 27 тамыздағы № 868 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 50, 708-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Әскери қызметін өткеру кезеңінде әскери қызметші немесе әскери жиындарға шақырылған әскери міндетті қаза тапқан (қайтыс болған) жағдайда, оған мүгедектік белгіленген кезде немесе ол әскери қызмет міндеттерін орындауға байланысты мертіккен жағдайда біржолғы өтемақы төлеу қағидаларында: 2-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінде әскери қызметте тұратын немесе әскери қызмет өткерген әскери қызметшілерге Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі;»; 3-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінде әскери қызметте тұратын немесе әскери қызмет өткерген әскери қызметшілер бойынша – қызмет орны бойынша жауапты құрылымдық бөлімшелерге;». 19. «Қазақстан Республикасының террористік тұрғыдан осал объектілерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 тамыздағы № 876 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 51, 714-құжат): көрсетілген қаулымен бектілген Қазақстан Республикасының террористік тұрғыдан осал объектілерінің тізбесінде: «Стратегиялық объектілер» деген 2-бөлімде: реттік нөмірі 3-жол мынадай редакцияда жазылсын: «3. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметi iшкi iстер органдарының бөлiмшелерiмен бiрлесiп күзететiн, Қазақстан Республикасының Президентi бекiтетiн тiзбеге енгiзiлген Қазақстан Республикасының объектiлерi, сондай-ақ мемлекеттiк маңызы бар объектiлер». 20. «Әскери қызметшiлерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнаулы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киiм киiп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға зейнетақы төлемдерiн тағайындау және оларды жүзеге асыру қағидаларын бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1500 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 78, 1023-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Әскери қызметшiлерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнаулы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киiм киiп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға зейнетақы төлемдерiн тағайындау және оларды жүзеге асыру қағидаларында: 2-тармақта: 4) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «4) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметi – Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметiнде қызмет өткерген әскери қызметшiлер мен қызметкерлерге;»; 5) тармақша алып тасталсын. 21. «Әскери қызметшілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнайы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киім киіп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға еңбек сіңірген жылдарын есептеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы № 129 қаулысында (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 9, 84-құжат): көрсетілген қаулымен бекітілген Әскери қызметшілерге, арнаулы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне, сондай-ақ әскери немесе арнайы атақтар, сыныптық шендер алу және нысанды киім киіп жүру құқықтары 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап жойылған адамдарға еңбек сіңірген жылдарын есептеу қағидаларында: 2-тармақтың екінші бөлігінің 11) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «11) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі белгілеген тәртіппен Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі қызметкерлерінің жекелеген санаттарына Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы есептейтін қызметке қабылданғанға дейінгі еңбек қызметінің өтілі;»; 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «3. Қызметте болудың шекті жасына толғанға дейін қызметтен негізсіз шығарылған, ал кейіннен денсаулық жағдайы бойынша қызметке шектеулер болмағаннан кейін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің, Ішкі істер министрінің, Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) (Қазақстан Республикасының Қаржы полициясы агенттігі, Салық полициясы комитеті (милиция) төрағасының, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің, Әділет министрінің, Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының, «Сырбар» сыртқы барлау қызметі директорының, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметі бастығының және Қазақстан Республикасының басқа да әскерлері мен әскери құралымдары лауазымды адамдарының, Бас прокурордың, сондай-ақ Мемлекеттік тергеу комитеті төрағасының шешімі бойынша заңсыз шығарылған деп танылуына байланысты қызметіне қайта тағайындалған Қарулы Күштер прапорщиктерінің, мичмандарының және келісімшарт бойынша әскери қызметшілерінің, арнаулы мемлекеттік органдар қызметкерлерінің, ішкі істер, қаржы полициясы (салық полициясы (милиция), мемлекеттік өртке қарсы қызмет, қылмыстық-атқару жүйесі, бұрынғы Мемлекеттік тергеу комитеті, прокуратура органдарының басшы және қатардағы жауынгерлер құрамы адамдарының еңбек сіңірген жылдарын айқындау кезінде зейнетақы тағайындау үшін еңбек сіңірген жылдарына олар жұмыс істемеген қызметтегі үзіліс уақыты есептеледі.»; 4-тармақта: 3) тармақшаның төртінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «тиісінше Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы, Ішкі істер министрі, Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы және Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі айқындаған шарттарда реактивтік және турбовинттік авиациядағы ұшу жұмысындағы;»; 4)-тармақшада: үшінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «тиісінше Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметінің бастығы, Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі, Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі айқындайтын шарттарда авиациядағы ұшу жұмысындағы;»; отыз екінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметіндегі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметіндегі, Қазақстан Республикасының Республикалық ұланындағы;».

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 16 қазан

№1102

Астана, Үкімет Үйі

Жолаушыларға және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізу қағидалары мен оған қойылатын талаптарды бекіту туралы «Қазақстан Республикасындағы көлік туралы» 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Заңы 24-1-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Жолаушыларға және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізу қағидалары мен оған қойылатын талаптар бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К. МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 16 қазандағы №1102 қаулысымен бекітілген Жолаушыларға және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізу қағидалары мен оған қойылатын талаптар 1. Жалпы ережелер 1. Осы Жолаушыларға және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізу қағидалары мен оған қойылатын талаптар (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасындағы көлік туралы» 1994 жылғы 21 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы Заңының 24-1-бабына сәйкес әзірленді. Қағидалар оларға қатысты тексеріп қарау жүргізілмейтін адамдардың Қазақстан Республикасының Үкіметі белгіленген тізбесін қоспағанда, жолаушыларға және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға (бұдан әрі – келушілер), олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізу тәртібі мен талаптарын айқындайды. Осы Қағидалар жолаушыларға және азаматтық авиация саласындағы көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарға, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына тексеріп қарауды жүргізуге қолданылмайды, оны жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі саласындағы заңнамасымен реттеледі. Тексеріп қараудың мақсаты көлік инфрақұрылымы объектілерінің, жолаушылар мен келушілердің терроризмге қарсы қорғалуын және олардың қауіпсіздігінің тиісті деңгейінің сақталуын қамтамасыз ету болып табылады. Жолаушыларды және келушілерді, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарау Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдардың тізбесінде белгіленген заттар мен құралдарды заңсыз алып өтуін болғызбау үшін жүзеге асырылады. Тексеріп қарау деп тексеру, оның ішінде көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдарды сәйкестендіру және/немесе табу мақсатында техникалық немесе басқа да құралдарды қолдану жолымен тексеру түсініледі. 2. Тексеріп қарауды көлік қызметі субъектісінің қызметкерлері не күзет қызметтерін көрсету жөнінде шарт жасасқан кезде күзет қызметі субъектісінің қызметкерлері жүргізеді. 3. Жолаушыларды және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарды, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарауды

ұйымдастыру көлік қызметі субъектілеріне жүктеледі. 4. Тексеріп қарау жүргізілетін көлік инфрақұрылымы объектілерінің тізбелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. 5. Жолаушылар мен келушілер, олардың алып жүретін заттары, оның ішінде қол жүгі мен багажы Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 9 тамыздағы № 611 Жарлығымен (бұдан әрі – Жарлық) бекітілген Терроризм актісі қатерінің туындауы туралы ақпарат мониторингінің және халықты хабардар етудің мемлекеттік жүйесінің ұйымдастырылуы мен жұмыс істеуі қағидаларында белгіленген қатер деңгейіне байланысты тексеріп қарауға жатады. Дипломатиялық почта тексеріп қарауға жатпайды. Дипломатиялық почтаны құрайтын барлық орындарда олардың сипаттамаларын көрсететін көрнекті сыртқы белгілері болуы тиіс. 6. Жарлықтың 4-тарауына сәйкес Қазақстан Республикасының барлық аумақтарында немесе өңірлері мен елді мекендерінің аумақтарында террористік қауіптіліктің мынадай деңгейлері: бірқалыпты («сары») – терроризм актісі (актілері) жасалуының нақты мүмкіндігі туралы растауды талап ететін ақпарат болған кезде; жоғары («қызғылт сары») – терроризм актісі (актілері) жасалуының нақты мүмкіндігі туралы расталған ақпарат болған кезде; шекті («қызыл») – жасалған терроризм актісі туралы ақпарат, сондай-ақ терроризм актісін (актілерін) қайталап жасау немесе террористік тұрғыдан осал объектілерге бір мезгілде террористік шабуылдар жасау мүмкіндігі туралы расталған ақпарат болған кезде белгіленуі мүмкін. 7. Көлік инфрақұрылымы объектісінде тексеріп қарауды ұйымдастырудың жай-күйі туралы мәліметтер таралуы шектеулі қызметтік ақпарат болып табылады.

29. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Қызылордажолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 30. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Қостанайжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 31. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Маңғыстаужолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 32. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Павлодаржолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 33. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Солтүстікжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 34. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Оңтүстікжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі.». 2. Осы қаулы 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс.

2. Тексеріп қарауды жүргізу тәртібі 8. Террористік қауіптіліктің қандай да бір қауіп деңгейі жарияланбағанда не қауіптің бірқалыпты («сары») деңгейі жарияланған жағдайда жолаушыларды және келушілерді, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын ішінара тексеріп қарау жүргізіледі. Ішінара тексеріп қарау қағидаты тексеріп қарау техникалық құралдарымен инфрақұрылым объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдардың болу мүмкіндігінің контурлары және өзге де белгілерінің табылуына қарамастан көлік инфрақұрылымы объектілерінде тексеріп қарау пункті қызметкерлерінің күдігін тудыратын жолаушылар мен келушілерге, олардың алып жүретін заттарына, оның ішінде қол жүгі мен багажына қолданылады. Тексеріп қарау пункті деп осы Қағидаларда жолаушыларды және келушілерді, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарауды жүргізу үшін арнаулы жабдықталған орындар түсініледі. 9. Қауіптің жоғары («қызғылт сары») және шекті («қызыл») деңгейі жарияланған кезде барлық жолаушылар мен келушілер, олардың алып жүретін заттары, оның ішінде қол жүгі мен багажы тексеріп қарауға жатады. 10. Тексеріп қарауды жүргізетін адамдар жолаушылар мен келушілерге қатысты ілтипатты және сыпайы болуға және олардың ар-намысына тиетін іс-қимылдарға жол бермеуге міндетті. 11. Мүгедектігі бар жолаушылар мен келушілерді тексеріп қарау кезектен тыс жүргізіледі. 12. Көлік қызметі субъектісі қызметкерлерінің не күзет қызметі субъектісі қызметкерлерінің (бұдан әрі – тексеріп қарау қызметкерлері) функциялары тексеріп қарау пунктінде мынадай тәртіппен бөлінеді: 1) № 1 тексеріп қарау қызметкері жолаушылар мен келушілердің жеке басын куәландыратын құжаттарды тексереді (қауіптің жоғары («қызғылт сары») және шекті («қызыл») деңгейі жарияланған кезде); жолаушылар мен келушілерді олардың тексеріп қарау пунктінде жиналып қалуын болдырмайтын тәртіппен тексеріп қарауға жібереді; тасымалдауға тыйым салынатын заттар мен құралдарды көрсетуді ұсынады; жолаушылар мен келушілерді стационарлық металл іздегіш (металл детектор) арқылы өту үшін жібереді; өзінде бар металл құралдарды, электрондық немесе электр құрылғыларын, фото-, киноаппаратураны алып шығуды ұсынады; рентгендік-телевизиялық құрылғының конвейерінде алып жүретін қол жүгін, багажды және өзге де құралдарды орналастыруды ұсынады, ондағы заттардың дұрыс орналастырылуын қарайды, конвейердің тиелуін реттейді, № 2 тексеріп қарау қызметкерін рентгендік-телевизиялық құрылғының конвейерін тоқтату қажеттілігі туралы хабардар етеді; қажет болған кезде жолаушыларды жеке тексеріп қарауға қатысады; 2) № 2 тексеріп қарау қызметкері рентгендік-телевизиялық құрылғының көлеңкелі суреті бойынша багаждың ішіндегісін анықтайды, қажет болған кезде қол жүгі мен багажды қолмен тексеріп қарау туралы шешім қабылдайды; 3) № 3 тексеріп қарау қызметкері № 2 тексеріп қарау қызметкерінің шешіміне сәйкес жолаушының не келушінің қатысуымен қол жүгі мен багажын қолмен тексеріп қарауды жүргізеді, оны жүргізген кезде жарылғыш заттарды, қаруды және көлік инфрақұрылымы объектілеріне алып кіруге тыйым салынған басқа заттар мен құралдарды алып өтуі үшін пайдаланылуы мүмкін термостар, радио- және телеаппаратура, алып жүретін компьютерлер, радиотелефондар, көлемі үлкен ойыншықтар, қолшатырлар, жіңішке таяқтар, кітаптар, торттар, қалыпты нан және басқа да құралдар мен заттарды, сондай-ақ мүгедектердің кресло-арбаларын тексеріп қарауды жүргізеді, тексеріп қаралған қол жүгіне, багажға және олардың жолаушыға не келушіге тапсырылуына бақылауды жүзеге асырады, қажет болған кезде жолаушылар мен келушілерді жеке тексеріп қарауға қатысады; 4) № 4 тексеріп қарау қызметкері стационарлық металл іздегішті (металл детекторды) жолаушылар мен келушілердің айналып өтіп кетуіне жол бермей, оның жұмыс істеп кетуін бақылайды; портативті (қол) аспаппен жұмыс істейді, қажет болған кезде жолаушылар мен келушілерді жеке тексеріп қарауды жүргізеді; тексеріп қараудан өтпеген жолаушылар мен келушілерді көлік инфрақұрылымы объектілеріне жібермейді. Стационарлық металл іздегіштің (металл детектордың) сигналы пайда болған жағдайда № 4 тексеріп қарау қызметкері: 1) жолаушыға не келушіге оның киіміндегі немесе денесіндегі металл заттарды үстелге қойып, стационарлық металл іздегіш (металл детектор) арқылы қайтадан өтуін ұсынады; 2) портативті (қол) аспаптың көмегімен жолаушыда не келушіде металл заттары бар жерлерді анықтайды; 3) егер жолаушыны не келушіні, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын қайталап тексеріп қарау кезінде көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдар табылмаса, жолаушыны не келушіні көлік инфрақұрылымы объектісіне өткізеді. Тексеріп қарау қызметкерлерінің және (немесе) тексеріп қарау пункттерінің саны жолаушылар ағынына не террористік қауіптіліктің жарияланған деңгейіне қарай көлік инфрақұрылымы объектілері басшыларының шешімі бойынша ұлғайтылуы мүмкін. Бұл жағдайда № 1, 2, 3 және 4 тексеріп қарау қызметкерлерінің функциялары тексеріп қарауды жүргізу үшін іс жүзінде тартылған қызметкерлер саны арасында бөлінеді. 13. Тексеріп қарау кезінде қолданылатын техникалық тексеріп қарау құралдарымен көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдардың болу мүмкіндігінің контурлары және өзге де белгілері табылған кезде жолаушылар мен келушілерді, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарауды қоса алғанда, оларды жеке тексеріп қарау жүргізіледі. 14. Жеке тексеріп қарау көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдарды табу үшін қажетті шектерде жүзеге асырылады. Жеке тексеріп қарауды тексеріп қаралатын адаммен жынысы бір адамдар санитариялық-эпидемиологиялық қағидалар мен нормалардың талаптарына жауап беретін арнайы бөлінген үй-жайларда жүргізеді. Бір үй-жайда бір мезгілде бірнеше адамды жеке тексеріп қарауға тыйым салынады. 15. Жеке тексеріп қарауды жүргізген кезде жолаушыға не келушіге: 1) өзіндегі көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдарды және металл заттарды көрсетуді; 2) тексеріп қарауды қолмен және (немесе) портативті (қол) аспаптың көмегімен жүргізу үшін аяқ киімін, сыртқы киімін, бас киімін, белбеулерін, белдіктерін және жолаушының не болмаса келушінің үстіндегі өзге де құралдарын шешуді ұсынады. Жасын шектеу және/немесе ағзаның функционалдық бұзылуы салдарынан жеке тексеріп қарауды жүргізу кезінде қажет қимылдарды орындай алмайтын адамдар заңды өкілдерінің қатысуымен тексеріліп қаралады немесе оларға тексеріп қарау қызметкерлері көмек көрсетеді. 16. Жеке тексеріп қарау кезінде багаж бен қол жүгін оларды тексеріп қарауға берген жолаушы не келуші ашады. Қол жүгі мен багаж бос болғанға дейін ішіндегісі бір қабатынан соң бір қабаты шығарылып, басып көріледі, содан соң бос қол жүгі мен багажды қолмен көтеріп және оның салмағының тең болуы тексеріледі. Егер қол жүгі мен багаждың салмағы бірқалыпты бөлінбеген немесе бос қол жүгі мен багаж үшін тым үлкен деген күдік туындаса, онда қол жүгі мен багаждың өзін тыйым салынған заттардың жасырылуы тұрғысында тексеріп қарау және ол рентгендік-телевизиялық құрылғының көмегімен тексеріп қарауға тартылады. Астарына, ішкі әрлеуіне, тігістеріне, шеттерінің үлкен қалпақты жалғағыш шпилькалармен жабылуына, қапсырмалардың бекітпелеріне ерекше назар аударылады. 17. Жеке тексеріп қарау нәтижелері актімен ресімделеді. Актіде оның жасалған күні мен орны, актіні жасаған тексеріп қарау қызметкерінің тегі мен аты-жөні, жеке тексеріп қаралған жолаушы не келуші туралы мәліметтер, жеке тексеріп қарау кезінде анықталған көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдардың түрі, саны, өзге де сәйкестендіру белгілері туралы мәліметтер не олардың болмағандығы туралы белгі көрсетіледі. Жеке тексеріп қарау актісіне оны жасаған тексеріп қарау қызметкері, жеке тексеріп қаралған жолаушы не келуші және жеке тексеріп қарауды жүргізу кезінде қатысқан тексеріп қарау қызметкерлері қол қояды. Жеке тексеріп қаралған жолаушы не келуші актіге қол қоюдан бас тартқан жағдайда онда тиісті жазба жасалады. Жеке тексеріп қарау актісінің көшірмесі жеке тексеріп қаралған жолаушыға не келушіге тапсырылады. 18. Қол жүгінде және (немесе) багажда қарудың, жарғыш құрылғының немесе жарылғыш заттардың бір бірлігі табылған кезде қарудың немесе жарылғыш заттың, жарғыш құрылғының қосымша бірліктерін табу үшін тексеріп қарау жалғастырылады. Тексеріп қарау пунктінің қызметкерлеріне көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған, табылған заттар мен құралдарға қатысты қандай да бір ісқимылдарды дербес орындауға рұқсат етілмейді. 19. Тексеріп қарау барысында көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған, жоғары қауіптілікті білдіретін (қару, оқ-дәрілер, жарғыш құрылғылар) заттар мен құралдар табылған кезде тексеріп қарауды жүзеге асыратын қызметкерлер Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында көзделген, көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдарды сақтауға және ұстауға тиісті рұқсаты болған жағдайларды қоспағанда, оларды алу және тиісті рәсімдерді жүргізу, сондай-ақ олар табылған жолаушыға не келушіге қатысты Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шешім қабылдау үшін арнайы мемлекеттік және құқық қорғау органдарының қызметкерлерін шақырады. 20. Егер жолаушыны және оның алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарау кезінде көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдар табылмаса, осындай тексеріп қарау жүргізілетін көлік инфрақұрылымы объектісінің әкімшілігі жолаушының билеті бар қатынаспен немесе кезекті осындай қатынаспен жөнелтілуін қамтамасыз ететін қажетті шаралар қолдануға, ал жолаушы тасымалдаудан бас тартқан жағдайда, билетті немесе оның пайдаланылмаған бөлігінің құнын Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен өтеуге міндетті. 21. Тексеріп қараудан, жеке тексеріп қараудан жалтаратын жолаушылар не келушілер көлік инфрақұрылымы объектісіне жіберілмейді, бұл туралы тиісті акт жасалады.

«Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» 2010 жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңы 16-бабының 61-1) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасын орындау туралы есептілік нысандары мен мерзімдері бекітілсін. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 21 қарашадан бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс.

3. Тексеріп қарауды жүргізуге қойылатын талаптар 22. Көлік қызметінің субъектілері қамтамасыз етуге тиіс тексеріп қарауды жүргізген кезде көлік инфрақұрылымы объектілеріне қойылатын талаптар: 1) жолаушыларды және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келуші адамдарды, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарау пункттерінің (бұдан әрі – тексеріп қарау пункттері) болуы; 2) санитариялық-эпидемиологиялық қағидалар мен нормалардың талаптарына жауап беретін жеке тексеріп қарауды жүргізуге арналған үй-жайдың (бөлменің) болуы; 3) ақпарат күнтізбелік 15 күн бойы сақталатын бейнебақылау және бейнежазу жүйесінің болуы. 23. Тексеріп қарау пункттері мыналармен: 1) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен жолаушыларды және көлік инфрақұрылымы объектілеріне келетін адамдарды, олардың алып жүретін заттарын, оның ішінде қол жүгі мен багажын тексеріп қарау кезінде қолданылатын техникалық құралдарға қойылатын талаптарға сәйкес келетін техникалық құралдармен; 2) бейнебақылау жүйелерімен; 3) қол жүгі мен багажды тексеріп қарауды жүргізуге арналған үстелдермен; 4) рентгендік-телевизиялық қондырғылармен тексеріп қарау мақсатында тексеріп қаралатын адамдардың заттары мен құралдарын орналастыруға арналған пластикалық, көзбен көруге болатын сыйымдылықтармен; 5) тексеріп қараудан өткен жолаушылар мен келушілердің тексеріп қараудан өтпеген жолаушылармен және келушілермен байланысын болдырмау үшін қоршаулармен; 6) көлік инфрақұрылымы объектілеріне әкелуге тыйым салынған заттар мен құралдардың тізбесі туралы ақпараты бар стенділермен жабдықталады. 24. Көлік қызметі субъектілері көлік инфрақұрылымы объектілерінің тексеріп қарау бөлімшелері туралы ережені, олардың ұйымдық құрылымының схемасын, тексеріп қарау пункттері мен жеке тексеріп қарауды жүргізуге арналған үй-жайлар (бөлмелер) көрсетілген көлік инфрақұрылымы объектісінің аумағы жоспарының схемасын әзірлейді және бекітеді. 25. Тексеріп қарау қызметкерлерін оларға тән емес функционалдық міндеттерді орындау үшін тартуға жол берілмейді.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 20 қазан

№1114

Астана, Үкімет Үйі

«Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы №1400 қаулысына толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кәсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы №1400 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 51, 648-құжат) мынадай толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулыға 24-қосымшада: «Республикалық мемлекеттік мекемелер» деген бөлім мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 және 34-жолдармен толықтырылсын: «21. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Ақмолажолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 22. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Ақтөбежолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 23. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Атыраужолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 24. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Алматыжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 25. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Шығысжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 26. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Жамбылжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 27. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Батысжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі. 28. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің «Қарағандыжолзертханасы» республикалық мемлекеттік мекемесі.

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Р

ы

ы З

м У

Р

м ы

ы

шы ы

т

м ы

ж

ы

ыт

ы

ж

м

№1104

м

ы ы ы

ы

т

ы

ы шы ы

ыж м ш ш ы ш шм ы ы ш

ы м

ы

т

ы

Қ м

ы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 16 қазан

ы м

ы м

ы ы

ж м м м ж ы

м

ы ДПО ж ы ш

ы

ы

ы

ы

ДПО ш ш м

ыж

ы

ы ыж Т ы шы ы ж ы О

ы м ы ж

ы

ы

К.МӘСІМОВ.

ы ы ш

ы

ы ы

ф

Т

ж

ы ы

ыҚ

т

ы

ы

ы

тт т ымш Ны

Астана, Үкімет Үйі

Ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасын орындау туралы есептілік нысандары мен мерзімдерін бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Пош

оп р орын

БСН ЖСН З ым Н ым

ы

ы

м

К.МӘСІМОВ.

ы

м

ы

йынд

ж

ы

ы

рн л н

ы

ы

ж

ы ж

ы ы

ыж

ш

ы

шы ы

ы

ы ы ы

Қ

нд

ж ы ж ы ы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 16 қазандағы №1104 қаулысымен бектіліген Ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасын орындау туралы есептілік нысандары мен мерзімдері

йынд л н оп р ор р ө нм

ш

ыж ш

ы

ы

1-нысан МО

ж

Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 30 маусым

№187

Астана қаласы

Заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысу арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестициялар саласындағы кейбір бұйрықтардың күші жойылды деп тану туралы

Атауы_________________________________ Мекенжайы_____________________ _________________________________ Телефон______________________ _________________________________ Электрондық мекенжайы_________ Орындаушының тегі және телефоны________ Телефон_______________________ Басшый________________________________ (Т.А.Ә. қолы)___________________ Бас бухгалтер___________________________ (Т.А.Ә. қолы)___________________ М.О. Есепті беру мерзімі - есепті жылдан кейінгі жылдың жиырма бесінші қаңтарынан кешіктірмей (есептік жыл ішінде ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасының қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда, есеп аяқталған және қолданыстағы ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасы бойынша ұсынылады). 2-нысан

Атауы_________________________________ Мекенжайы_____________________ _________________________________ Телефон______________________ _________________________________ Электрондық мекенжайы_________ Орындаушының тегі және телефоны________ Телефон_______________________ Басшый________________________________ (Т.А.Ә. қолы)___________________ Бас бухгалтер___________________________ (Т.А.Ә. қолы)___________________ М.О. Есепті беру мерзімі - есепті жылдан кейінгі жылдың жиырма бесінші қаңтарынан кешіктірмей (есептік жыл ішінде ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасының қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда, есеп аяқталған және қолданыстағы ілеспе газды өңдеуді дамыту бағдарламасы бойынша ұсынылады).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 24 қазан

№1136

Астана, Үкімет Үйі

Операторды тағайындау және тағайындалған оператордың өкілеттіктерін кері қайтарып алу қағидаларын бекіту туралы және «Қазақстан Республикасының Ұлттық почта операторы туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1386 қаулысына өзгерістер енгізу туралы «Пошта туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 19) тармақшасына және 8-бабы 1-тармағының 2-1) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Операторды тағайындау және тағайындалған оператордың өкілеттіктерін кері қайтарып алу қағидалары бекітілсін. 2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық почта операторы туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1386 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2003 ж., № 50, 575-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық почта операторы туралы ережеде: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Қазақстан Республикасының Ұлттық почта операторы туралы ережеде (бұдан әрі – Ереже) Қазақстан Республикасының «Почта туралы» 2003 жылғы 8 ақпандағы, «Байланыс туралы» 1999 жылғы 18 мамырдағы заңдарына сәйкес әзiрлендi және Қазақстан Республикасының Ұлттық почта операторының (бұдан әрi – Ұлттық почта операторы) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес почта байланысының әмбебап қызметтерiн, арнайы байланыс қызметтерiн ұсыну, қаржылық қызметтi және қаржылық қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жөнiндегi мiндеттемелерiне байланысты өкiлеттiктерiн, негiзгi мiндеттерi мен функцияларын белгiлейдi.»; 4-тармақтың 1) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «1) кез келген елдi мекенде кез келген пайдаланушыға почта байланысы саласындағы уәкiлеттi органның нормативтiк құқықтық кесiмдерiнiң талаптарына сәйкес келетiн почта байланысының әмбебап қызметтерiн ұсынады;»; 8-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «8. Почта байланысының әмбебап қызметтерiнiң қолжетiмдiлiк деңгейi жөнiндегi берiлген сапа параметрлерiн орындау мақсатында Ұлттық почта операторы:». 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енеді. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

«Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 21-1-бабына сәйкес бұйырамын: 1. Осы бұйрықтың қосымшасына сәйкес заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысу арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестициялар саласындағы кейбір бұйрықтардың күші жойылды деп танылсын. 2. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрілгінің Инвестициялық саясат департаменті (Н.А.Аязбаев) осы бұйрықтың көшірмесін белгіленген тәртіппен бір апта мерзімде Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне және ресми баспа басылымдарға жіберсін. 3. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді. Министр Е.ДОСАЕВ. Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігінің 2014 жылғы 30 маусымдағы №187 бұйрығына қосымша Заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысу арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестициялар саласындағы күші жойылған бұйрықтар тізбесі 1. «Бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеу немесе түзету ережелерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6395 болып тіркелген). 2. «Қаржы-экономикалық негіздеменің мазмұнына, оны әзірлеу тәртібі мен мерзіміне, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеу тәртібінің талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2011 жылғы 18 мамырдығы № 137 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6962 болып тіркелген). 3. «Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлігінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2012 жылғы 1 ақпандағы № 36 бұйрығы қосымшасының 2) тармақшасы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7438 болып тіркелген). 4. «Қаржы-экономикалық негіздеменің мазмұнына, оны әзірлеу тәртібі мен мерзіміне, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеу тәртібінің талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің м.а. 2012 жылғы 12 шілдедегі № 214 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7821 болып тіркелген). 5. «Бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеу немесе түзету ережелерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгеріс енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрінің 2013 жылғы 21 қаңтардағы № 22 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8337 болып тіркелген). 6. «Бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеу немесе түзету ережелерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрінің 2013 жылғы 06 маусымдағы № 178 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8528 болып тіркелген). 7. «Бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеу немесе түзету ережелерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрінің 2013 жылғы 26 шілдедегі № 227 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8598 болып тіркелген). 8. «Бюджеттік инвестициялардың қаржы-экономикалық негіздемесін әзірлеу немесе түзету ережелерін, сондай-ақ заңды тұлғалардың жарғылық капиталына мемлекеттің қатысуы арқылы іске асыру жоспарланған бюджеттік инвестицияларды іріктеуін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрінің 2010 жылғы 22 шілдедегі № 126 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрінің 2013 жылғы 11 желтоқсандағы № 369 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8958 болып тіркелген).

Қа ақстан Республи асы Сыртқы стер министрл г н ң бұйрығы

К.МӘСІМОВ.

жыл ы

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 қазандағы №1136 қаулысымен бекітілген Операторды тағайындау және тағайындалған оператордың өкілеттіктерін кері қайтарып алу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Операторды тағайындау және тағайындалған оператордың өкілеттіктерін кері қайтарып алу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында пошта қызметтерін пайдалануды қамтамасыз ету және Дүниежүзілік пошта одағының актілерінен туындайтын, өздеріне қатысты міндеттемелерді орындау мақсатында тағайындалған операторды тағайындау және оның өкілеттігін кері қайтарып алу тәртібін белгілейді. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады: 1) Дүниежүзілік пошта одағы (бұдан әрі – ДПО) – халықаралық пошта жөнелтілімдерімен өзара алмасу үшін аумақтары біртұтас пошта аумағын құрайтын мүше мемлекеттерден тұратын, мақсаты пошта байланыстарын ұйымдастыру мен жетілдіруді қамтамасыз ету және осы салада халықаралық ынтымақтастықты дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау болып табылатын халықаралық ұйым; 2) Дүниежүзілік пошта одағының актілері – Дүниежүзілік пошта одағының Конгресінде Дүниежүзілік пошта одағының Жарғысына сәйкес қабылданатын құжаттар; 3) пошта байланысы саласындағы уәкiлеттi орган (бұдан әрi – уәкiлеттi орган) – өз құзыретi шегiнде пошта байланысы саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асыруды, пошта операторлары ы ы м м м ы ы м ж ы ы ы шы ш ы ы ы ы мш шы ш ы ы ы м ы ж ы ж жы жым ы м ъ ы ш ы ы ъ ш ы ы ы жы жым ы мш шы ш ы ы ы м ы ж ы ж ы ы ы ы ш ж ж ы м ж ш ы ш ы ы ш ы ы ъ ш ы ш ж мы ы ы ы м ы ыы ж м ы ы ш ы ы м ы м м ы ж Қ Р ы ы м ы Д ж ш ы ы ы ы ы ым м ы ш ы ы ш ы ы ы ш м ы ж шы ы ы ы ш ж м ж ы ы ы ы ж м ы ж ш ы ы ъ

ш

м

У У ж мы м П ш

ы

ы

ы ш

ы

Оп р орды м ы ы У м

ы ы

йынд ш ы ы м ы ы П ш ы ы ш м ы ы ы ы ш м ы ж м ы м ж ы ж ы ы ы ы ы м ыҚ ы ымш ы

ы ы ы ш ы ы П ш ы мм мы ж ы ы ы ы ым м ы ш м м ы ым м ы ы м ы м ж ы м ы ы ш м ы ы ы ж ы ы ж ы м ы ш ш м мы ы ы ж ш ы ы ы ы ы м ы ы ж ж ы м м жы жым ы мш ж ш шы ы ы м ы ы м м м ым ж Қ Р ы ы ы м ш ж ш ы м ж ы шы ш Қ Р ы ы м ы ы ы ы м ш ы ы ы ы м ы ы ы ш ы ы ш ж ш ы ж ш ы ым ж ш ыж ыж жы м ыым ж ыж ш ы ым ж ш ыж ыж ф ы ы ш м ы ы ы П ш ы ы ы ы ы ж ж ы ы ж м м ы ы ш ы ж ы ы У ш ы м ы ы ш ы ы м м ж ы ы ы П ш ы ыҚ ы м ы ж ы ы м ы ж ж мы ш м ш ы ы ы ш ы ы ж ш ы ж П ш ы ж ы ш Ө м ы ж ж ж мы ш ы ш ы ы ыш шм ы ыж ы м ш ы ы ш ы ж ш м ж У ы ш ы ы ы ы шы ш ш ым ж Қ Р ы ы м ы ДПО ы ы м м ы ш м ы ш ы ы ы ж м ж ы ы ДПО м ы Т ы ыж м ы ыж м м ш ДПО м ы Т

ы

Т ы

йынд л н оп р ордың ө л ДПО

ж

рн р П ш

й рып л ы Қ

ы

Мемле е М м ы ы Қ Ш

З ж

Қ

Р ы м

ы ы м м

Қ Қ м

ы м

Қ Ш Қ

ы м

ы

Ш

ы м

ж

ы

ы

ы Қ Р

ы

м ы

Р

ы

м

А

жы ы б йыр мын

ж

ыы

Қ

ы ы

ы ы

Қ

Р

ы

ы ы

ы м

Р

ы

ы ы м м м ы м м м м Қ ж ы м м м

м

ы

ы ы ш ы м м ы ы ы м ы ы ы ы

л ы

у уралы

м

ы ы ш шы ж

Р

Р м м Р Р ы

қы ме ер ре ламен ер н бе

м м

м

ы ы

м

ы

ы м м м м

Қ м м

Р ы м ы

ы м

ы ы м м м

м

ы ы м

ы ы м м ы м м м ш ы ы ж Қ Р ы ы М м ж ыы ы ш м м ы м м Қ Р ы ы м ы ыҚ Р ы ы м Қ Р ы ы шы ы ы ы ы ы ш ы м ж ж м ы м м ы м м Қ Р ы ы ш м шы ж ы ыы ы ж м м ы м м М м ы м м ы Қ Р Сы ы м жы ы ы№ ыы ы ж ы ы ы ы Қ Р ы ы Ә м № м Е м Қ жы ы м мы № жы ы м мы № ж ы ы м м ы ы ы м Қ Р ы Ә м м м ы м ж ы ж Қ Р ы Сы ы м ы ы ы ы м м ы О ы ы ш ы м ж ы ы

Мини рд ң м нд

Қ жы ы р

Ш мд

т

Р ы

ы№

н

р шы

ы Сы т ы т

д мд

ымш д ы м ы м

л

ы ш

ы

Р ЖОШЫБАЕВ

м ы ым

т

лд рд Қ н Р п бли ының м рын п пор ж н ол рдың п пор рын ж б л л р н м мл өр л н ы м р л м н

М мл л м м м л М мл М мл ы

ы ы ы

Ж лпы р ж л р ы м ы м мл л л Қ Р л ы ы ш л ы м ш д ы ы д ж Қ Р л ы ж

т

м

рды

ы м лд д м ы ы

М мл ы м өр проц нд өр л н ы м б р шнң рылымды бөл мш л р н ң ы м рл р н ң имыл р б н ип К л ы м л шы ы ш м мл ы м ж д мд мылды ш лы ыл ды М мл ы м мы д мд д ды Қ Р л ы Ү м жыл ы д ы № лы ым л Ш лд д Қ Р л ы ы м ы ды мд ж л ды ы ж л л м мл ы м д ы ы д д ы ы м ы ы мд ы ш ш л ы м ш ж ды ылд ы ш л ы м ш ж ды ш ж ды мд ж д л м лы ш л ы ылы Қ Р л ы ы Сы ы м л ҚР С М д Қ Р л ы ы ш м л ҚР М ы ш ж лд ы ш ж ды М ж лд ы ш М ж ды ды д ы д ы ж ж ды С М ж лд ы ш СМ Мм лы ж ды д ы д ыж л ы м ш ж лд ы ш СМ л ж ды л ж д ы ды л ы м л шы лм л С д ы ы ы м ы ж ы ш ш ш д ж ды ылд ж л ды ш л л ш ж ды д ы д ж л л ю ш л л л ы М мл ы м м ж мы д мд ы д ды д м л ды ы мд ы ш

Жал асы бар


12

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 20 маусым

№ 235

Астана қаласы

Білім және ғылым саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер регламенттерін бекіту туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған: 1) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 2) осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес «Білім беру туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 3) осы бұйрықтың 3-қосымшасына сәйкес «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 4) осы бұйрықтың 4-қосымшасына сәйкес «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 5) осы бұйрықтың 5-қосымшасына сәйкес «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің кейбір бұйрықтарының күштері жойылды деп танылсын: 1) 2012 жылғы 20 қыркүйектегі № 432 «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 8019 тіркелген, 2012 жылғы 17 қарашада «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 399-400 (27218-27219)); 2) 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 433 «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» электронды мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 8017 тіркелген, 2012 жылғы 7 қарашада «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 399-400 (27218-27219)); 3) 2012 жылғы 28 қыркүйектегі № 443 «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ) мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 7990 тіркелген, 2012 жылғы 31 қазанда «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 375-376 (27194-27195)). 3. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (З. Оразалиева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) мемлекеттік тіркеуден өткен соң осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялауды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі Т.Балықбаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А. СӘРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 1-қосымша «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызметті Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін өтініштерді қабылдау: 1) көрсетілетін қызметті беруші; 2) www.e.gov.kz «электронды үкімет» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электронды ішінара автоматтандырылған және (немесе) қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі: көрсетілетін қызметті берушіде – «апостиль» мөртаңбасы қойылған дайын құжаттарды қағаз жеткізгіште беру; порталда - «Жеке кабинет»/»Қызмет алу тарихы» бөлімінен 1 (бір) жұмыс күні жауапты алу.

30 қазан 2014 жыл

2) Орталықтың 1 (бір) ай ішінде білім туралы құжаттарды сыртқы сарапшыларға жіберуі; 3) айына кемінде 1 рет өткізілетін Орталықтың сараптау комиссиясының отырысында сыртқы сарапшылардың сараптау қорытындысын бекіту; 4) Орталықтың 10 (он) жұмыс күні ішінде сараптау комиссиясы отырысының хаттамасынан үзіндісі бар құжаттарды бұйрық дайындау үшін көрсетілетін қызмет берушіге жолдауы; 5) көрсетілетін қызметі берушінің сараптау коммиссиясының қортындысын 1 (бір) ай ішінде қарап бұйрық дайындауы; 6) көрсетілетін қызметті берушінің 1(бір) жұмыс күні ішінде бұйрықты Орталыққа жолдауы; 6) Орталықтың 10 (он) жұмыс күні ішінде бұйрық негізінде куәлік толтыруы; 7) Орталықтың 1 (бір) жұмыс күні ішінде куәлікті бекіту үшін көрсетілетін қызметі берушіге жіберуі; 8) көрсетілетін қызметі берушінің куәлікті бекітуі және 3 (үш) жұмыс күні ішінде базаға енгізуі және 1 (бір) жұмыс күні ішінде Орталыққа жіберуі; 9) мемлекеттік қызмет алушыға куәлікті беру. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 6. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы (мұнан әрі – басқарма); 2) төраға орынбасары; 3) төраға. 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – көрсетілетін қызметі берушінің кеңсесінің қызметкері 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжатты тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға құжатты 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары құжатты 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма қызметкерлерінің қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – 1 (бір) ай ішінде басқарма қызметкері құжаттардың Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 10 қаңтардағы № 8 бұйрығымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау ережелеріне» (бұдан әрі-Ереже) сәйкестігін тексереді және шешім (бұйрық) қалыптастырады және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма басшысы шешімді (бұйрықты) тексереді және қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды; 7-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасары шешімді тексереді және қол қояды; 8-рәсім – қол қойылған шешім 1 (бір) жұмыс күні ішінде куәлік толтыру үшін Орталыққа жолданады. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдер (іс-қимылдардың) реттілігінің сипаттамасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызмет көрсету регламентінің (бұдан әрі-Регламент) 1-қосымшасына сәйкес көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылының блок-сызбасында келтірілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) басқа да көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл жүргізу, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамасы 10. Халыққа қызмет көрсету орталықтарына жүгіну тәртібінің сипаттамасы: 1) 1-процесс - көрсетілетін қызметті алу үшін көрсетілетін қызметті алушы тұрғылықты жері бойынша ХҚО-ға өтініш білдіреді. 2) 2-процесс – көрсетілетін қызметті алушы ХҚО операторына дайын құжаттар топтамасын 15 минут ішінде тапсырады; 3) 3-процесс - ХҚО операторының мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрін 15 минут ішінде анықтауы; 4) 4-процесс – ХҚО операторының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы ұсынған құжаттарды 15 минут ішінде қабылдайды; 5) 5-процесс – ХҚО операторының құжаттар пакетін Орталыққа 1 (бір) жұмыс күні ішінде жолдауы; 6) 6-процесс – Орталық 4 ай ішінде білім туралы құжаттарды тану/нострификациялау туралы шешім шығарады және дайын куәлікті ХҚО-ға жібереді; 7) 7- процесс - ХҚО операторы дайын куәлікті береді; 11. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерімен (қызметкерлерімен) өзара іс-қимылдарының, сондай-ақ мемлекеттік қызмет көрсету процесінде басқада көрсетілетін қызметті берушілермен және (немесе) халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу және ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы Регламентке 2-қосымшаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген.

қызметті алушының ұсынған құжаттарын қарау қорытындысы туралы шешімнің (бұдан әрі – сараптау актісі) жобасын қалыптастырады, оған қол қойып, тексеру және қол қою үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – басқарма басшысы 4 (төрт) сағат ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және келісу мен қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 7-рәсім – төраға орынбасары 4 (төрт) сағат ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және бекіту үшін төрағаға жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 8-рәсім – төраға 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді және бекітеді; 9-рәсім – басқарма қызметкері төраға бекіткен сараптау актісін алған сәттен бастап 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде аккредиттеу туралы куәлікті қалыптастырады; 10-рәсім – көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижесі Стандарттың 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік түрін де көрсетілетін қызметті алушыға не оның уәкілетті өкіліне тікелей кез келген жұмыс күні ішінде тапсырылады. Заңды тұлғалар үшін: 1-рәсім –көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінің қызметкері 2 (екі) сағат ішінде құжаттың (қызмет алушының сұранысы) қағаз нұсқасын қабылдайды және кіріс құжаттарын тіркеу журналында тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға көрсетілетін қызметті алушының сұранысын 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары 2 (екі) сағат ішінде сараптама жүргізу мерзімін белгілейді және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын білім саласындағы бақылау басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 2 (екі) сағат ішінде білім саласындағы бақылау басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – басқарма қызметкері 25 (жиырма бес) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының толықтығын тексереді, Қағидамен бекітілген талаптарға сәйкестігін анықтайды, көрсетілетін қызметті алушының ұсынған құжаттарын қарау қорытындысы туралы шешімнің (бұдан әрі – сараптау актісі) жобасын қалыптастырады, оған қол қойып, тексеру және қол қою үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – басқарма басшысы 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және келісу мен қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 7-рәсім – төраға орынбасары 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және бекіту үшін төрағаға жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 8-рәсім – төраға 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді және бекітеді; 9-рәсім – басқарма қызметкері төраға бекіткен сараптау актісін алған сәттен бастап 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде аккредиттеу туралы куәлікті қалыптастырады; 10-рәсім – көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижесі Стандарттың 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік түрінде көрсетілетін қызметті алушының уәкілетті өкіліне тікелей кез келген жұмыс күні ішінде тапсырылады. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің сипаттамасы «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет Регламентінің (бұдан әрі - Регламент) 1, 2 қосымшаларына сай көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу блок-схемаларында көрсетілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 10. Мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушылардың халыққа қызмет көрсету орталығына және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілерге өтініш білдіру мүмкіндігі қарастырылмаған. 11. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылдарының және мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы Регламенттің 3, 4 қосымшаларына сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген. «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Жеке тұлғалар үшін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) ұзақтығын көрсете отырып, әрбір іс-қимылдың (рәсімнің) жүргізілуінің блок-схемасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 4-қосымша «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызметін «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі «Ұлттық тестілеу орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті беруші) жүзеге асырады. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру көрсетілетін қызметті беруші арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі мемлекеттік сертификат болып табылады. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушыға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі – стандарт) қосымшасымен бекітілген нысан бойынша стандарттың 9-тармағында көрсетілген қажетті құжаттармен (бұдан әрі - құжаттар) бірге көрсетілетін қызметті берушіге өтініш беруі негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына енетін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) көрсетілетін қызметті алушының 10 минут ішінде көрсетілетін қызметті берушіге құжаттарды беруі; 2) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің тестілеу процесін өткізуі. Орындалу ұзақтығы тестілеу бағдарламасына қарай 2 сағат 20 минутты құрайды; 3) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің көрсетілетін қызмет алушыға 20 минут ішінде сертификат беруі. 6. Мынадай рәсімдердің басталуына негіз болатын мемлекеттік қызмет көрсету рәсімдерінің нәтижесі: 1) тіркелген өтініш; 2) сертификат беру. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесінің уәкілетті қызметкері қатысады. 8. Құрылымдық бөлімшелер арасындағы рәсімдердің реттілігі: 1) көрсетілетін қызметті алушының 10 минут ішінде көрсетілетін қызметті берушіге құжаттарды беруі; 2) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің тестілеу процесін өткізуі. Орындалу ұзақтығы тестілеу бағдарламасына қарай 2 сағат 20 минутты құрайды; 3) құрылымдық бөлімшесінің қызметкері көрсетілетін қызметті алушыға 20 минут ішінде сертификат беруі. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдердің (іс-әрекеттің) реттілігін сипаттау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентінің (бұдан әрі - Регламент) 1-қосымшасына сәйкес көрсетілетін қызметті құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу блок-сызбасында көрсетілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 10. Мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушының халыққа қызмет көрсету орталығына және (немесе) басқа да көрсетілетін қызметті берушілерге жүгіну мүмкіндігі көзделмеген. 11. Мемлекеттік қызметті көрсету процесі Регламенттің 2-қосымшасына сәйкес Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген. «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі (қызметкері) арасындағы өзара іс-қимыл жүргізудің блок-сызбасы

«Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1- қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылының блок-сызбасы

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге қажетті құжаттарын Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» Стандартының (бұдан әрі Стандарт) 9-тармағына сәйкес ұсынуы негіз болып табылады. 5. Көрсетілетін қызметті алушының өтініш беру процесінің, әрбір рәсіміне кететін уақытты көрсеткен іс-әрекет сипаттамасы: 1) 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы (бұдан әрі - Басқарма) көрсетілетін қызмет алушыдан тікелей келіп түскен құжаттар тізбесін тексереді және тіркейді; 2) 2-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың түпнұсқалығын растап, тігеді; 3) 3-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттарды Комитет басшысына қол қоюға ұсынады; 4) 4-процесс – Комитет басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде қол қойып басқармаға жібереді; 5) 5-процесс – Басқарма апостильденген құжаттарды журналға тіркеп, көрсетілетін қызмет алушыға береді. Көрсетілетін қызметі алушының портал арқылы өтініш беру процесінің сипаттамасы: 1) 1-процесс – Басқарма «Келіп түскен» және «Орындауда» папкасындағы құжаттарды 1 (бір) жұмыс күні ішінде тексеріп, редакциялайды; 2) 2-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде барлық толықтырылуға тиесілі жолдар дұрыс толтырылған жағдайда, оны мемлекеттік бажды төлеуге жібереді; 3) 3-процесс – мемлекеттік баж төленген соң Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде қызметтің көрсетілетін уақыты, күні көрсетілген хабарламаны жібереді; 4) 4-процесс - Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызметті көрсетуге кедергі тудыратын факторлар кездескен жағдайда (кететін елдің Гаага конвенциясына кірмеуі немесе мемлекеттік баждың уақытында төленбеуі) мемлекеттік қызметтен бас тарту қалыптасады; 5) 5-процесс - мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін «Жеке кабинет»/»Қызмет алу тарихы» бөлімінен 1 (бір) жұмыс күні ішінде ала алады.

Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығы

3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 6.Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) Комитет басшысы; 2) Лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы. 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде келіп түскен құжаттар тізбесін тексеріп, тіркейді; 2-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың түпнұсқалығын растап, тігеді; 3-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттарды Комитет басшысына қол қоюға жібереді; 4-рәсім – Комитет басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжатқа қол қойып Басқармаға жібереді; 5-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде апостильденген құжаттарды журналға тіркеп, көрсетілетін қызмет алушыға құжатты береді. 8. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы (іс-әрекеттер) рәсімдер ретінің сипаттамасы «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің (бұдан әрі - Регламент) құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) өзара іс-әрекеттерінің Блок-кестесіне сәйкес 1 қосымшада келтірілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл тәртібін, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамасы 9. Мемлекеттік қызмет көрсету барысында халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл тәртібін, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібі көзделмеген. 10. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерімен (қызметкерлерімен) өзара іс-қимылдарының және мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы регламентке қосымшаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген.

«Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Заңды тұлғалар үшін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) ұзақтығын көрсете отырып, әрбір ісқимылдың (рәсімнің) жүргізілуінің блок-схемасы

«Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау мемлекеттік қызметі бизнес-процесінің анықтамасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 5-қосымша «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің аумақтық білім саласындағы бақылау департаменттері (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижелерін беру www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (толық автоматтандырылған). 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» жіберілген көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасы (бұдан әрі – ЭЦҚ) қойылған электрондық құжат нысанында берілген лицензия және/немесе оған қосымша, қайта ресімделген лицензия және/немесе оған қосымша, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқалары не Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі – Стандарт) 10-тармағында көзделген негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап болып табылады.

«Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің № 1-қосымшасы Әрбір іс-әрекет (рәсім) ретінің уақытымен берілген блок-кестесі

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 3-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті

«Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің № 2-қосымшасы Мемлекеттік қызметті көрсету бизнес-процесінің анықтамасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 2-қосымша «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызметін Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметі беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Болон процесі және академиялық ұтқырлық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – Орталық) арқылы; Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау және халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі - ХҚО) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі - қағаз жеткізгіште білім туралы құжаттарды тану/ нострификациялау туралы куәлік. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-қимылы) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі-Стандарт) 9 - тармағына сәйкес құжаттар тізбесін (бұдан әрі-құжаттар) ұсынуы негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-қимылдың) мазмұны: 1) құжаттар топтамасын Орталық қызметкерінің 1 (бір) жұмыс күні ішінде қабылдауы және 10 (он) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызметті алушының оқығанын растау, сондай-ақ мемлекеттік қызметті алушының оқыған кезеңінде білім беру ұйымының білім беру қызметінің ашықтығы туралы ақпарат алу мақсатында шетелдік білім беру ұйымына сұрау жолдауы;

1. Жалпы ережелер 1. «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметін (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет) Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижелерін беру көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы жүзеге асырылады 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет Стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімдерді (іс-қимылдарды) бастау үшін 1) Жеке тұлғаның Стандарттың 9-тармағының 1) тармақшасына сай құжаттар тізбесін (бұдан әрі - құжаттар); 2) Заңды тұлғаның Стандарттың 9-тармағының 2) тармақшасына сай құжаттарды ұсынуы негіз болады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-қимылдың) мазмұны: 1) Жеке тұлғалар үшін: 1 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарын қабылдауы және кеңседе тіркеуі; 2 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 3 (үш) күнтізбелік күн ішінде мемлекеттік қызметті алуға келіп түскен өтінішті қарауы және ұсынылған құжаттардың толықтығын анықтауы, сараптау актісін жасақтай отырып, көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 маусымдағы № 645 Қаулысымен бекітілген ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу Қағидасының (бұдан әрі - Қағида) шарттары мен талаптарына сәйкестігін сараптауы; 3 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушыны ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеу туралы шешім қабылдауы. 2) Заңды тұлғалар үшін: 1 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарын қабылдауы және кеңседе тіркеуі; 2 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 28 (жиырма сегіз) күнтізбелік күн ішінде мемлекеттік қызметті алуға келіп түскен өтінішті қарауы және ұсынылған құжаттардың толықтығын анықтауы, сараптау актісін жасай отырып, көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының Қағиданың шарттары мен талаптарына сәйкестігін сараптауы; 3 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушыны ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеу туралы шешім қабылдауы. 6. Келесі рәсімдерді бастауға кірісу үшін негіз болатын мемлекеттік қызмет көрсету рәсімдерінің нәтижелері: 1) тіркелген өтініш; 2) акредиттеу туралы куәлік. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) кеңсе; 2) білім саласындағы бақылау басқармасы; 3) төраға орынбасары; 4) төраға. 8. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден құралады: 1) Жеке тұлғалар үшін: 1-рәсім –көрсетілетін қызметті берушінің кеңсе қызметкері 2 (екі) сағат ішінде құжатты (қызмет алушының сұранысы) қабылдайды және кіріс құжаттарын тіркеу журналында тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға көрсетілетін қызметті алушының сұранысын 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары 2 (екі) сағат ішінде сараптама жүргізу мерзімін белгілейді және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын білім саласындағы бақылау басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 2 (екі) сағат ішінде білім саласындағы бақылау басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – басқарма қызметкері 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының толықтығын тексереді, Қағидамен бекітілген талаптарға сәйкестігін анықтайды, көрсетілетін

«Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесінің анықтамасы (жеке тұлғалар үшін)

«Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесінің анықтамасы (заңды тұлғалар үшін)

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге портал арқылы Стандарттың 9-тармағында көрсетілген қажетті құжаттармен бірге электронды сұранысты беруі негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру: 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде порталда электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысын) тіркеу және сұранысты өңдеу; 2-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушінің ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеруі; 3-процесс – 10 (он) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкестігін көрсетілетін қызметті берушінің тексеруі; 4-процесс – көрсетілетін қызметті алушының Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкес келмеуіне байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; не көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкес келуіне байланысты көрсетілетін қызмет нәтижесін қалыптастыру. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 3 (үш) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 2) лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны қайта ресімдеу: 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде порталда электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысын) тіркеуі және сұранысты өңдеу; 2-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушінің ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеруі; 3-процесс – 5 (бес) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының лицензияны қайта ресімдеу талаптарына және негіздеріне сәйкестігін көрсетілетін қызметті берушінің тексеруі; 4-процесс – көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкес келмеуіне байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; не көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкес келуіне байланысты көрсетілетін қызмет нәтижесін қалыптастыру. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 3 (үш) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 3) лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру: 1-процесс – 4 (төрт) сағат ішінде порталда электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысын) тіркеу; 2-процесс – 4 (төрт) сағат ішінде көрсетілетін қызметті берушінің лицензияның бар екендігін тексеруі; 3-процесс – көрсетілетін қызметті алушының портал қалыптастырған қызмет нәтижесін (электрондық лицензия) алуы. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 1 (бір) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 6. Келесі рәсімдерді орындауды бастау үшін негіз болатын мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімдердің нәтижесі: 1) тіркелген өтініш; 2) электрондық цифрлық қолтаңба қойылған электрондық құжат нысанында берілген мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; 3) лицензия және/немесе оған қосымша, қайта ресімделген лицензия және/немесе оған қосымша, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқалары. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) кеңсе қызметкері; 2) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкері; 3) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы; 4) төраға орынбасары; 5) төраға. 8. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде кеңсе қызметкері электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысы) порталда тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға қарар жазады және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасары қарар жазады және көрсетілетін қызмет алушының сұранысын лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкері 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың толықтығын тексереді, 10 (он) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкестігін тексереді және шешім қалыптастырады (электрондық цифрлық қолтаңба қойылған электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; лицензия және/немесе оған қосымша) және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды;

(Соңы 13-бетте).


12

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 20 маусым

№ 235

Астана қаласы

Білім және ғылым саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер регламенттерін бекіту туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған: 1) осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 2) осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес «Білім беру туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 3) осы бұйрықтың 3-қосымшасына сәйкес «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 4) осы бұйрықтың 4-қосымшасына сәйкес «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 5) осы бұйрықтың 5-қосымшасына сәйкес «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің кейбір бұйрықтарының күштері жойылды деп танылсын: 1) 2012 жылғы 20 қыркүйектегі № 432 «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 8019 тіркелген, 2012 жылғы 17 қарашада «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 399-400 (27218-27219)); 2) 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 433 «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарды апостильдеу» электронды мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 8017 тіркелген, 2012 жылғы 7 қарашада «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 399-400 (27218-27219)); 3) 2012 жылғы 28 қыркүйектегі № 443 «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ) мемлекеттік қызметінің регламентін бекіту туралы» бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 7990 тіркелген, 2012 жылғы 31 қазанда «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған № 375-376 (27194-27195)). 3. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (З. Оразалиева): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) мемлекеттік тіркеуден өткен соң осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялауды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі Т.Балықбаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр А. СӘРІНЖІПОВ. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 1-қосымша «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызметті Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін өтініштерді қабылдау: 1) көрсетілетін қызметті беруші; 2) www.e.gov.kz «электронды үкімет» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электронды ішінара автоматтандырылған және (немесе) қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі: көрсетілетін қызметті берушіде – «апостиль» мөртаңбасы қойылған дайын құжаттарды қағаз жеткізгіште беру; порталда - «Жеке кабинет»/»Қызмет алу тарихы» бөлімінен 1 (бір) жұмыс күні жауапты алу.

30 қазан 2014 жыл

2) Орталықтың 1 (бір) ай ішінде білім туралы құжаттарды сыртқы сарапшыларға жіберуі; 3) айына кемінде 1 рет өткізілетін Орталықтың сараптау комиссиясының отырысында сыртқы сарапшылардың сараптау қорытындысын бекіту; 4) Орталықтың 10 (он) жұмыс күні ішінде сараптау комиссиясы отырысының хаттамасынан үзіндісі бар құжаттарды бұйрық дайындау үшін көрсетілетін қызмет берушіге жолдауы; 5) көрсетілетін қызметі берушінің сараптау коммиссиясының қортындысын 1 (бір) ай ішінде қарап бұйрық дайындауы; 6) көрсетілетін қызметті берушінің 1(бір) жұмыс күні ішінде бұйрықты Орталыққа жолдауы; 6) Орталықтың 10 (он) жұмыс күні ішінде бұйрық негізінде куәлік толтыруы; 7) Орталықтың 1 (бір) жұмыс күні ішінде куәлікті бекіту үшін көрсетілетін қызметі берушіге жіберуі; 8) көрсетілетін қызметі берушінің куәлікті бекітуі және 3 (үш) жұмыс күні ішінде базаға енгізуі және 1 (бір) жұмыс күні ішінде Орталыққа жіберуі; 9) мемлекеттік қызмет алушыға куәлікті беру. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 6. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы (мұнан әрі – басқарма); 2) төраға орынбасары; 3) төраға. 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – көрсетілетін қызметі берушінің кеңсесінің қызметкері 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжатты тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға құжатты 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары құжатты 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма қызметкерлерінің қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – 1 (бір) ай ішінде басқарма қызметкері құжаттардың Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 10 қаңтардағы № 8 бұйрығымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау ережелеріне» (бұдан әрі-Ереже) сәйкестігін тексереді және шешім (бұйрық) қалыптастырады және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде басқарма басшысы шешімді (бұйрықты) тексереді және қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды; 7-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасары шешімді тексереді және қол қояды; 8-рәсім – қол қойылған шешім 1 (бір) жұмыс күні ішінде куәлік толтыру үшін Орталыққа жолданады. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдер (іс-қимылдардың) реттілігінің сипаттамасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызмет көрсету регламентінің (бұдан әрі-Регламент) 1-қосымшасына сәйкес көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылының блок-сызбасында келтірілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) басқа да көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл жүргізу, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамасы 10. Халыққа қызмет көрсету орталықтарына жүгіну тәртібінің сипаттамасы: 1) 1-процесс - көрсетілетін қызметті алу үшін көрсетілетін қызметті алушы тұрғылықты жері бойынша ХҚО-ға өтініш білдіреді. 2) 2-процесс – көрсетілетін қызметті алушы ХҚО операторына дайын құжаттар топтамасын 15 минут ішінде тапсырады; 3) 3-процесс - ХҚО операторының мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрін 15 минут ішінде анықтауы; 4) 4-процесс – ХҚО операторының мемлекеттік көрсетілетін қызметті алушы ұсынған құжаттарды 15 минут ішінде қабылдайды; 5) 5-процесс – ХҚО операторының құжаттар пакетін Орталыққа 1 (бір) жұмыс күні ішінде жолдауы; 6) 6-процесс – Орталық 4 ай ішінде білім туралы құжаттарды тану/нострификациялау туралы шешім шығарады және дайын куәлікті ХҚО-ға жібереді; 7) 7- процесс - ХҚО операторы дайын куәлікті береді; 11. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерімен (қызметкерлерімен) өзара іс-қимылдарының, сондай-ақ мемлекеттік қызмет көрсету процесінде басқада көрсетілетін қызметті берушілермен және (немесе) халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу және ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы Регламентке 2-қосымшаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген.

қызметті алушының ұсынған құжаттарын қарау қорытындысы туралы шешімнің (бұдан әрі – сараптау актісі) жобасын қалыптастырады, оған қол қойып, тексеру және қол қою үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – басқарма басшысы 4 (төрт) сағат ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және келісу мен қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 7-рәсім – төраға орынбасары 4 (төрт) сағат ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және бекіту үшін төрағаға жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 8-рәсім – төраға 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді және бекітеді; 9-рәсім – басқарма қызметкері төраға бекіткен сараптау актісін алған сәттен бастап 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде аккредиттеу туралы куәлікті қалыптастырады; 10-рәсім – көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижесі Стандарттың 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік түрін де көрсетілетін қызметті алушыға не оның уәкілетті өкіліне тікелей кез келген жұмыс күні ішінде тапсырылады. Заңды тұлғалар үшін: 1-рәсім –көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінің қызметкері 2 (екі) сағат ішінде құжаттың (қызмет алушының сұранысы) қағаз нұсқасын қабылдайды және кіріс құжаттарын тіркеу журналында тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға көрсетілетін қызметті алушының сұранысын 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары 2 (екі) сағат ішінде сараптама жүргізу мерзімін белгілейді және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын білім саласындағы бақылау басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 2 (екі) сағат ішінде білім саласындағы бақылау басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – басқарма қызметкері 25 (жиырма бес) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының толықтығын тексереді, Қағидамен бекітілген талаптарға сәйкестігін анықтайды, көрсетілетін қызметті алушының ұсынған құжаттарын қарау қорытындысы туралы шешімнің (бұдан әрі – сараптау актісі) жобасын қалыптастырады, оған қол қойып, тексеру және қол қою үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – басқарма басшысы 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және келісу мен қол қою үшін төраға орынбасарына жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 7-рәсім – төраға орынбасары 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді, оған қол қояды және бекіту үшін төрағаға жолдайды, не келіспеген жағдайда пысықтау үшін кері қайтарады; 8-рәсім – төраға 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде сараптау актісін тексереді және бекітеді; 9-рәсім – басқарма қызметкері төраға бекіткен сараптау актісін алған сәттен бастап 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде аккредиттеу туралы куәлікті қалыптастырады; 10-рәсім – көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижесі Стандарттың 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік түрінде көрсетілетін қызметті алушының уәкілетті өкіліне тікелей кез келген жұмыс күні ішінде тапсырылады. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің сипаттамасы «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет Регламентінің (бұдан әрі - Регламент) 1, 2 қосымшаларына сай көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу блок-схемаларында көрсетілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 10. Мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушылардың халыққа қызмет көрсету орталығына және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілерге өтініш білдіру мүмкіндігі қарастырылмаған. 11. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылдарының және мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы Регламенттің 3, 4 қосымшаларына сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген. «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Жеке тұлғалар үшін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) ұзақтығын көрсете отырып, әрбір іс-қимылдың (рәсімнің) жүргізілуінің блок-схемасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 4-қосымша «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызметін «Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі «Ұлттық тестілеу орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны (бұдан әрі - көрсетілетін қызметті беруші) жүзеге асырады. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру көрсетілетін қызметті беруші арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі мемлекеттік сертификат болып табылады. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушыға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі – стандарт) қосымшасымен бекітілген нысан бойынша стандарттың 9-тармағында көрсетілген қажетті құжаттармен (бұдан әрі - құжаттар) бірге көрсетілетін қызметті берушіге өтініш беруі негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына енетін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) көрсетілетін қызметті алушының 10 минут ішінде көрсетілетін қызметті берушіге құжаттарды беруі; 2) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің тестілеу процесін өткізуі. Орындалу ұзақтығы тестілеу бағдарламасына қарай 2 сағат 20 минутты құрайды; 3) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің көрсетілетін қызмет алушыға 20 минут ішінде сертификат беруі. 6. Мынадай рәсімдердің басталуына негіз болатын мемлекеттік қызмет көрсету рәсімдерінің нәтижесі: 1) тіркелген өтініш; 2) сертификат беру. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесінің уәкілетті қызметкері қатысады. 8. Құрылымдық бөлімшелер арасындағы рәсімдердің реттілігі: 1) көрсетілетін қызметті алушының 10 минут ішінде көрсетілетін қызметті берушіге құжаттарды беруі; 2) көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі қызметкерінің тестілеу процесін өткізуі. Орындалу ұзақтығы тестілеу бағдарламасына қарай 2 сағат 20 минутты құрайды; 3) құрылымдық бөлімшесінің қызметкері көрсетілетін қызметті алушыға 20 минут ішінде сертификат беруі. 9. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы рәсімдердің (іс-әрекеттің) реттілігін сипаттау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентінің (бұдан әрі - Регламент) 1-қосымшасына сәйкес көрсетілетін қызметті құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу блок-сызбасында көрсетілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 10. Мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушының халыққа қызмет көрсету орталығына және (немесе) басқа да көрсетілетін қызметті берушілерге жүгіну мүмкіндігі көзделмеген. 11. Мемлекеттік қызметті көрсету процесі Регламенттің 2-қосымшасына сәйкес Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген. «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшесі (қызметкері) арасындағы өзара іс-қимыл жүргізудің блок-сызбасы

«Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1- қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылының блок-сызбасы

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге қажетті құжаттарын Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» Стандартының (бұдан әрі Стандарт) 9-тармағына сәйкес ұсынуы негіз болып табылады. 5. Көрсетілетін қызметті алушының өтініш беру процесінің, әрбір рәсіміне кететін уақытты көрсеткен іс-әрекет сипаттамасы: 1) 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы (бұдан әрі - Басқарма) көрсетілетін қызмет алушыдан тікелей келіп түскен құжаттар тізбесін тексереді және тіркейді; 2) 2-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың түпнұсқалығын растап, тігеді; 3) 3-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттарды Комитет басшысына қол қоюға ұсынады; 4) 4-процесс – Комитет басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде қол қойып басқармаға жібереді; 5) 5-процесс – Басқарма апостильденген құжаттарды журналға тіркеп, көрсетілетін қызмет алушыға береді. Көрсетілетін қызметі алушының портал арқылы өтініш беру процесінің сипаттамасы: 1) 1-процесс – Басқарма «Келіп түскен» және «Орындауда» папкасындағы құжаттарды 1 (бір) жұмыс күні ішінде тексеріп, редакциялайды; 2) 2-процесс – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде барлық толықтырылуға тиесілі жолдар дұрыс толтырылған жағдайда, оны мемлекеттік бажды төлеуге жібереді; 3) 3-процесс – мемлекеттік баж төленген соң Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде қызметтің көрсетілетін уақыты, күні көрсетілген хабарламаны жібереді; 4) 4-процесс - Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызметті көрсетуге кедергі тудыратын факторлар кездескен жағдайда (кететін елдің Гаага конвенциясына кірмеуі немесе мемлекеттік баждың уақытында төленбеуі) мемлекеттік қызметтен бас тарту қалыптасады; 5) 5-процесс - мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін «Жеке кабинет»/»Қызмет алу тарихы» бөлімінен 1 (бір) жұмыс күні ішінде ала алады.

Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша «Қазақ тілін білу деңгейін бағалау (ҚАЗТЕСТ)» мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығы

3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 6.Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) Комитет басшысы; 2) Лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы. 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде келіп түскен құжаттар тізбесін тексеріп, тіркейді; 2-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың түпнұсқалығын растап, тігеді; 3-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттарды Комитет басшысына қол қоюға жібереді; 4-рәсім – Комитет басшысы 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжатқа қол қойып Басқармаға жібереді; 5-рәсім – Басқарма 1 (бір) жұмыс күні ішінде апостильденген құжаттарды журналға тіркеп, көрсетілетін қызмет алушыға құжатты береді. 8. Құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) арасындағы (іс-әрекеттер) рәсімдер ретінің сипаттамасы «Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің (бұдан әрі - Регламент) құрылымдық бөлімшелер (қызметкерлер) өзара іс-әрекеттерінің Блок-кестесіне сәйкес 1 қосымшада келтірілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл тәртібін, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамасы 9. Мемлекеттік қызмет көрсету барысында халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл тәртібін, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібі көзделмеген. 10. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерімен (қызметкерлерімен) өзара іс-қимылдарының және мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы регламентке қосымшаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген.

«Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Заңды тұлғалар үшін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) ұзақтығын көрсете отырып, әрбір ісқимылдың (рәсімнің) жүргізілуінің блок-схемасы

«Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау мемлекеттік қызметі бизнес-процесінің анықтамасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 5-қосымша «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Білім және ғылым саласындағы бақылау комитетінің аумақтық білім саласындағы бақылау департаменттері (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсету нәтижелерін беру www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (толық автоматтандырылған). 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» жіберілген көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасы (бұдан әрі – ЭЦҚ) қойылған электрондық құжат нысанында берілген лицензия және/немесе оған қосымша, қайта ресімделген лицензия және/немесе оған қосымша, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқалары не Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі – Стандарт) 10-тармағында көзделген негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап болып табылады.

«Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің № 1-қосымшасы Әрбір іс-әрекет (рәсім) ретінің уақытымен берілген блок-кестесі

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 3-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті

«Қазақстан Республикасының білім, ғылым органдарынан және оқу орындарынан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою» мемлекеттік қызметі Регламентінің № 2-қосымшасы Мемлекеттік қызметті көрсету бизнес-процесінің анықтамасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығына 2-қосымша «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік қызметін Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметі беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беру: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Болон процесі және академиялық ұтқырлық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – Орталық) арқылы; Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау және халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі - ХҚО) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі - қағаз жеткізгіште білім туралы құжаттарды тану/ нострификациялау туралы куәлік. 2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-қимылы) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Білім туралы құжаттарды тану және нострификациялау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі-Стандарт) 9 - тармағына сәйкес құжаттар тізбесін (бұдан әрі-құжаттар) ұсынуы негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-қимылдың) мазмұны: 1) құжаттар топтамасын Орталық қызметкерінің 1 (бір) жұмыс күні ішінде қабылдауы және 10 (он) жұмыс күні ішінде мемлекеттік қызметті алушының оқығанын растау, сондай-ақ мемлекеттік қызметті алушының оқыған кезеңінде білім беру ұйымының білім беру қызметінің ашықтығы туралы ақпарат алу мақсатында шетелдік білім беру ұйымына сұрау жолдауы;

1. Жалпы ережелер 1. «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметін (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет) Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет көрсетудің нәтижелерін беру көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы жүзеге асырылады 2. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 3. Көрсетілетін мемлекеттік қызметтің нәтижесі: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 549 қаулысымен бекітілген «Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет Стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 1-қосымшасына сәйкес нысан бойынша аккредиттеу туралы куәлік. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімдерді (іс-қимылдарды) бастау үшін 1) Жеке тұлғаның Стандарттың 9-тармағының 1) тармақшасына сай құжаттар тізбесін (бұдан әрі - құжаттар); 2) Заңды тұлғаның Стандарттың 9-тармағының 2) тармақшасына сай құжаттарды ұсынуы негіз болады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-қимылдың) мазмұны: 1) Жеке тұлғалар үшін: 1 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарын қабылдауы және кеңседе тіркеуі; 2 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 3 (үш) күнтізбелік күн ішінде мемлекеттік қызметті алуға келіп түскен өтінішті қарауы және ұсынылған құжаттардың толықтығын анықтауы, сараптау актісін жасақтай отырып, көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 маусымдағы № 645 Қаулысымен бекітілген ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу Қағидасының (бұдан әрі - Қағида) шарттары мен талаптарына сәйкестігін сараптауы; 3 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушыны ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеу туралы шешім қабылдауы. 2) Заңды тұлғалар үшін: 1 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарын қабылдауы және кеңседе тіркеуі; 2 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 28 (жиырма сегіз) күнтізбелік күн ішінде мемлекеттік қызметті алуға келіп түскен өтінішті қарауы және ұсынылған құжаттардың толықтығын анықтауы, сараптау актісін жасай отырып, көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының Қағиданың шарттары мен талаптарына сәйкестігін сараптауы; 3 процесс - көрсетілетін қызметті берушінің 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушыны ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектісі ретінде аккредиттеу туралы шешім қабылдауы. 6. Келесі рәсімдерді бастауға кірісу үшін негіз болатын мемлекеттік қызмет көрсету рәсімдерінің нәтижелері: 1) тіркелген өтініш; 2) акредиттеу туралы куәлік. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) кеңсе; 2) білім саласындағы бақылау басқармасы; 3) төраға орынбасары; 4) төраға. 8. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден құралады: 1) Жеке тұлғалар үшін: 1-рәсім –көрсетілетін қызметті берушінің кеңсе қызметкері 2 (екі) сағат ішінде құжатты (қызмет алушының сұранысы) қабылдайды және кіріс құжаттарын тіркеу журналында тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – төраға көрсетілетін қызметті алушының сұранысын 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – төраға орынбасары 2 (екі) сағат ішінде сараптама жүргізу мерзімін белгілейді және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын білім саласындағы бақылау басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – басқарма басшысы 2 (екі) сағат ішінде білім саласындағы бақылау басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – басқарма қызметкері 1 (бір) күнтізбелік күн ішінде көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының толықтығын тексереді, Қағидамен бекітілген талаптарға сәйкестігін анықтайды, көрсетілетін

«Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесінің анықтамасы (жеке тұлғалар үшін)

«Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 4-қосымша «Ғылыми және (немесе) ғылыми- техникалық қызмет субъектілерін аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің бизнес-процесінің анықтамасы (заңды тұлғалар үшін)

2. Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) мемлекеттік қызмет көрсету процесіндегі өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 4. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімді (іс-әрекетті) бастау үшін көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге портал арқылы Стандарттың 9-тармағында көрсетілген қажетті құжаттармен бірге электронды сұранысты беруі негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін әрбір рәсімнің (іс-әрекеттің) мазмұны: 1) лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру: 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде порталда электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысын) тіркеу және сұранысты өңдеу; 2-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушінің ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеруі; 3-процесс – 10 (он) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкестігін көрсетілетін қызметті берушінің тексеруі; 4-процесс – көрсетілетін қызметті алушының Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкес келмеуіне байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; не көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкес келуіне байланысты көрсетілетін қызмет нәтижесін қалыптастыру. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 3 (үш) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 2) лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны қайта ресімдеу: 1-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде порталда электрондық құжатты (қызмет алушының сұранысын) тіркеуі және сұранысты өңдеу; 2-процесс – 1 (бір) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушінің ұсынылған құжаттардың толықтығын тексеруі; 3-процесс – 5 (бес) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының лицензияны қайта ресімдеу талаптарына және негіздеріне сәйкестігін көрсетілетін қызметті берушінің тексеруі; 4-процесс – көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкес келмеуіне байланысты сұраныс түскен қызметтен бас тарту туралы хабарламаны қалыптастыру; не көрсетілетін қызметті алушының біліктілік талаптарына және лицензия беру негіздеріне сәйкес келуіне байланысты көрсетілетін қызмет нәтижесін қалыптастыру. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 3 (үш) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 3) лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру: 1-процесс – 4 (төрт) сағат ішінде порталда электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысын) тіркеу; 2-процесс – 4 (төрт) сағат ішінде көрсетілетін қызметті берушінің лицензияның бар екендігін тексеруі; 3-процесс – көрсетілетін қызметті алушының портал қалыптастырған қызмет нәтижесін (электрондық лицензия) алуы. Электрондық құжат көрсетілетін қызметті берушінің уәкілетті тұлғасының электрондық цифрлық қолтаңбасын қолдану арқылы 1 (бір) жұмыс күні ішінде қалыптасады. 6. Келесі рәсімдерді орындауды бастау үшін негіз болатын мемлекеттік қызметті көрсету бойынша рәсімдердің нәтижесі: 1) тіркелген өтініш; 2) электрондық цифрлық қолтаңба қойылған электрондық құжат нысанында берілген мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; 3) лицензия және/немесе оған қосымша, қайта ресімделген лицензия және/немесе оған қосымша, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқалары. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимыл жүргізу тәртібінің сипаттамасы 7. Мемлекеттік қызмет көрсету процесіне мынадай құрылымдық бөлімшелер қатысады: 1) кеңсе қызметкері; 2) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкері; 3) лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы; 4) төраға орынбасары; 5) төраға. 8. Мемлекеттік қызмет көрсету процесі құрылымдық бөлімшелер арасындағы мынадай рәсімдерден тұрады: 1-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде кеңсе қызметкері электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысы) порталда тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға қарар жазады және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасары қарар жазады және көрсетілетін қызмет алушының сұранысын лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкері 1 (бір) жұмыс күні ішінде құжаттардың толықтығын тексереді, 10 (он) жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті алушының Стандарттың 10-тармағында көзделген лицензия беру негіздеріне сәйкестігін тексереді және шешім қалыптастырады (электрондық цифрлық қолтаңба қойылған электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; лицензия және/немесе оған қосымша) және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды;

(Соңы 13-бетте).


(Соңы. Басы 12-бетте). 6-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы шешімді тексереді және келісу үшін төраға орынбасарына жолдайды; 7-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасары шешімді тексереді және қол қою үшін төрағаға жолдайды; 8-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға шешімді тексереді және электрондық цифрлық қолтаңбаны қолдана отырып қол қояды. 2) лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны қайта ресімдеу: 1-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде кеңсе қызметкері электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысы) порталда тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға қарар жазады және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде төраға орынбасары қарар жазады және көрсетілетін қызмет алушының сұранысын лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – 2 (екі) сағат ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкері құжаттардың толықтығын тексереді, 5 (бес) жұмыс күні ішінде қызмет алушының лицензия қайта ресімдеу негіздеріне сәйкестігін тексереді және шешім қалыптастырады (электрондық цифрлық қолтаңбасы қойылған электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; қайта ресімделген лицензия және/немесе оған қосымша) және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы шешімді тексереді және келісу үшін төраға орынбасарына жолдайды; 7-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға орынбасары шешімді тексереді және қол қою үшін төрағаға жолдайды; 8-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде төраға шешімді тексереді және электрондық цифрлық қолтаңбаны қолдана отырып қол қояды. 3) лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру: 1-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде кеңсе қызметкері электрондық құжатты (көрсетілетін қызметті алушының сұранысы) порталда тіркейді және төрағаға жолдайды; 2- рәсім – 1 (бір) сағат ішінде төраға қарар жазады және көрсетілетін қызметті алушының сұранысын төраға орынбасарына жолдайды; 3-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде төраға орынбасары қарар жазады және көрсетілетін қызмет алушының сұранысын лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысына жолдайды; 4-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының қызметкерлері қатарынан жауапты орындаушыны тағайындайды; 5-рәсім – 1 (бір) жұмыс күні ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасы қызметкері лицензияның бар болуын тексереді және шешім қалыптастырады (электрондық цифрлық қолтаңбасы қойылған электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дәлелді жауап; лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқалары) және шешімді тексеру үшін басқарма басшысына жолдайды; 6-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде лицензиялау, нострификациялау және апостильдеу басқармасының басшысы шешімді тексереді және келісу үшін төраға орынбасарына жолдайды; 7-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде төраға орынбасары шешімді тексереді және қол қою үшін төрағаға жолдайды; 8-рәсім – 1 (бір) сағат ішінде төраға шешімді тексереді және электрондық цифрлық қолтаңбаны қолдана отырып қол қояды. 9. Құрылымдық бөлімшелердің (қызметкерлердің) рәсімдерді (өзара іс-қимылдарды) жүргізу реттілігі сипаттамасының блок-схемасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2014 жылғы 20 маусымдағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне (бұдан әрі – Регламент) 1-қосымшада келтірілген. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде халыққа қызмет көрсету орталығымен және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілермен өзара іс-қимыл жүргізу, сондай-ақ ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібінің сипаттамасы 10. Мемлекеттік қызметті көрсету кезінде көрсетілетін қызметті алушының халыққа қызмет көрсету орталығына және (немесе) өзге де көрсетілетін қызметті берушілерге жүгіну мүмкіндігі көзделмеген. 11. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде Порталдың функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы осы Регламентке 2-қосымшада келтірілген. 12. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде рәсімдер (іс-қимылдар) ретінің, көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерімен (қызметкерлерімен) өзара іс-қимылдарының және мемлекеттік қызмет көрсету процесінде ақпараттық жүйелерді қолдану тәртібінің толық сипаттамасы осы Регламентке 3-қосымшаға сәйкес мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығында көрсетілген. «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 1-қосымша Көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) өзара іс-қимылының блок-схемасы

негіздеме құрылыстар паспорттары болып табылады, онда олардың негізгі техникалық сипаттамалары мен тіршілікті қамтамасыз ету жүйелерін жабдықтау тізбесі көрсетіледі. 4. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарының паспорттары қорғаныш құрылыстарын пайдалануға бергеннен кейін немесе азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын түгендеу қорытындылары бойынша ресімделеді. 5. Теңгеріміне азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын беру мүмкіндігі болатын Азаматтық қорғаныс бойынша санаттарға жатқызылған жақын орналасқан ұйымдардың жинау радиусы жанында болмауы кезінде түгендеу барысында иесіз қорғаныш құрылыстарын анықтаған жағдайда (Қазақстан Республикасының Құрылыс нормалары және ережелері ҚР ҚНжЕ 2.04-09-2002 «Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстары») паспорттар ресімделмейді. Бұл жағдайда жергілікті атқарушы органға иесіз объектілерді үй-жайларын одан әрі пайдалану жөнінде ұсынымдар жіберіледі. 6. Азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының болуы туралы мәліметтер азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға ұсынылады. 7. Азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының түгендеу нөмірлерін тиісті әкімшілікаумақтық бірлік аумағында белгіленген азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының нөмірленуіне сәйкес жергілікті атқарушы органмен бірлесіп азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелері береді. 3. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару тәртібі 8. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстары мына жағдайларда: қоршау және тірек құрылыс конструкцияларының есептік қорғау қасиеттері жойылған кезде, егер оларды қалпына келтіру техникалық мүмкін немесе экономикалық мақсатқа сай болмаса: жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша ғимараттар мен құрылыстарды жаңадан салуға, реконструкциялауға, техникалық қайта жабдықтауға байланысты; жедел басқаруға, жергілікті атқарушы органның коммуналдық шаруашылығына және азаматтық қорғау саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген халық санаттарын қорғау үшін осы аумақта азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарына қажеттілікке азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын беруге болатын ұйымдар болмаған жағдайда есептен шығарылады. 9. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығаруға құжаттамаларды дайындау мақсатында: мемлекеттік органның азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарына қатысты мемлекеттік орган басшысының; осы ұйымға бекітілген азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарына қатысты – ұйым басшысының шешімімен комиссия құрылады. 10. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару үшін құрылатын комиссия (бұдан әрі – комиссия) құрамын келісу бойынша тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының қорын есепке алуды жүргізетін азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган аумақтық бөлімшелерінің өкілдері кіреді. 11. Комиссия азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығаруға жоспарланатын құжаттамаларды қарайды, мақсаты бойынша пайдалануға азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының әзірлігін бағалайды және жұмыс нәтижелері бойынша осы Қағидаға № 1 қосымшаға сәйкес азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы акті жасайды немесе азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығарудан бас тарту туралы шешім қабылдайды. 12. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы актіге: 1) азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының паспорты; 2) меншік құқығын мемлекеттік тіркеу туралы куәлік көшірмесі; 3) осы Қағидаға № 2 қосымшаға сәйкес ұсынылған үлгі бойынша осы азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының жай-күйі туралы техникалық қорытынды; 4) азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару нәтижесінде алған үй-жайлар мен жер телімін пайдалану жөніндегі ұсынымдар; 5) жекелеген комиссия мүшелерінің айрықша пікірі (егер болса) қоса беріледі. Төтенше жағдайлар салдарынан жарамсыз болған азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару үшін құжаттарды дайындаған кезде актілерге төтенше жағдайлар фактілерін растайтын құжаттар көшірмелері қоса беріледі. Оларға қоса берілетін құжаттамамен (бұдан әрі – құжаттама) азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы актілер төрт данада жасалады 13. Қоса берілген құжаттамамен азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы актілер бекітілгенге дейін азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға келісуге жіберіледі. 14. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы келісілген актілерді: мемлекеттік органның азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарына қатысты мемлекеттік орган басшысы; осы ұйымға бекітілген азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарына қатысты – ұйым басшысы бекітеді. 15. Басшы шешімімен құрылған комиссия азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы актіні бекіткеннен кейін: бірінші дана - азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға; екінші дана - азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы актіні бекіткен тиісті органға; үшінші дана - есепте тұрған азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстары бар азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелеріне; төртінші дана - азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстары бекітілген ұйымға жіберіледі. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидаларына 1-қосымша нысан № ___ дана КЕЛІСІЛДІ

БЕКІТІЛДІ

____________________________ (лауазымы) ____________________________ (қолы, аты-жөні, тегі) 20__ жылғы «___» ___________

_____________________________ (лауазымы) _____________________________ (қолы, аты-жөні, тегі) 20__ жылғы «___» _____________

МО

МО

Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есептен шығару туралы (АҚ ҚҚ) АКТІ _______________________________________ ______________________________________________________________ (қорғаныш құрылысты пайдаланушының атауы) 20__ жылғы «___» ___________

______________ (елді мекен)

Комиссия мына құрамда: төраға ____________________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні) комиссия мүшелері: ______________________________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні) ________________________________________________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні) ________________________________________________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні) ________________________________________________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні) «Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде Порталдың функционалдық өзара іс-қимыл диаграммасы

бұйрықпен (өкіммен) тағайындалған ________________________ (органның, ұйымның атауы) 20__ жылғы «___» ___________ № ___ негізінде _________ ________________________________________________________ ___________________________________________ байқау өткізді (объекті атауы, орналасу орнының мекенжайы) және комиссия ұсынған техникалық құжаттаманы қарады: 1. Пайдаланылуға берілген жыл ____ жылғы. 2. АҚ ҚҚ бастапқы теңгерімдік құны - __ теңге (бағаларда ___ жылғы). 3. Бухгалтерлік есеп бойынша есептелген тозу сомасы - ____ теңге. 4. Өткізілген күрделі жөндеу саны __ сомаға ____ теңге (бағаларда ____ жылғы). 5. Оны есептен шығару сәтіндегі АҚҚҚ бастапқы теңгерімдік құны - __ тг. (бағаларда 20__ жылғы). 6. АҚҚҚ конструкцияларының нақты жай-күйі және есептен шығару себептері: _______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 7. Комиссия қорытындысы: ______________________________________ ______________________________________________________________ Қосымша: есептен шығару туралы актіге қоса берілетін құжаттар тізбесі _______________________________________________________________ _______________________________________________________________

«Білім беру қызметіне лицензияны және/немесе лицензияға қосымшаны беру, қайта ресімдеу, лицензияның және/немесе оған қосымшаның телнұсқасын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламентіне 3-қосымша Мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерінің анықтамалығы

Комиссия төрағасы ________________________________ (қолы) (тегі, аты-жөні) МО Комиссия мүшелері: ________________________________ (қолы) (тегі, аты-жөні) МО ____________________________ (қолы) (тегі, аты-жөні) МО ____________________________ (қолы) (тегі, аты-жөні) МО ____________________________ (қолы) (тегі, аты-жөні) МО Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидаларына 2-қосымша нысан

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 22 шілдедегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9604 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 30 мамыр

13

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

№265

Астана қаласы

Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидаларын бекіту туралы «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 11 сәуірдегі Заңының 12-бабының 1-тармағы 32) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Азаматтық қорғаныс департаменті: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуінен кейін оны бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялануын; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастырлуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар вице-министрі В.В. Петровқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр В. БОЖКО. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 30 мамырдағы №265 бұйрығымен бекітілді Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидалары 1. Кіріспе 1. Осы Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару қағидалары (бұдан әрі – Қағида) «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою және есептен шығару тәртібін айқындайды. 2. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке алу тәртібі 2. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке қою азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органда, жергілікті атқарушы органда, сондай-ақ теңгерімінде қорғаныш құрылыстары бар ұйымдарда жүргізіледі. 3. Азаматтық қорғаныстың қорғаныш құрылыстарын есепке алуды жүргізу үшін деректі

Азаматтық қорғаныс қорғаныш құрылыстарының (АҚ ҚҚ) жай-күйі туралы ТЕХНИКАЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫ Кіріспе. Орындаушылар тізімі. 1-бөлім. Тексеруді орындайтын ұйым туралы деректер. 1.1. Ұйым атауы, оның пошталық мекенжайы, телефон, факс. 1.2. Сәулет, қала құрылысы және құрылыс істері жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның мемлекеттік тАҚ ҚҚ тексеруді тізіліміне енгізу туралы құжаттар көшірмесі. 2-бөлім. Тексерілетін АҚ ҚҚ мәліметтер. 2.1. Тексерілетін АҚ ҚҚ туралы жалпы мәліметтер. 2.2. АҚ ҚҚ орналасқан орнын сипаттау. 2.3. АҚ ҚҚ орналасқан ауданның табиғи-климаттық жағдайлары туралы деректер. 3-тарау. АҚ ҚҚ сипаттамасы. 3.1. Көлемді-жоспарлы шешім. 3.2. Конструктивтік шешім: 3.2.1. іргетас; 3.2.2. бағандар мен арқалықтар; 3.2.3. сыртқы және ішкі қабырғалар; 3.2.4. жабын; 3.2.5. гидрооқшаулау; 3.2.6. сыртқы және ішкі субұрғыш; 3.2.7. дренаж; 3.2.8. кіру және авариялық шығу; 3.2.9. кіреберістегі, шарбақтағы және ауаны сорудағы қорғау қондырғылары. 3.3. Инженерлік-техникалық жүйелер: 3.3.1. желдету және жылыту; 3.3.2. сумен жабдықтау және кәріз; 3.3.3. электрмен жабдықтау; 3.3.4. байланыс. 4-бөлім. Техникалық тексеру нәтижелері: 4.1. Зерттеу жүргізу әдістемесі. 4.2. Іргетас. 4.3. Бағандар мен арқалықтар. 4.4. Сыртқы және ішкі қабырғалар. 4.5. Жабын. 4.6. Гидрооқшаулау. 4.7. Сыртқы және ішкі субұрғыш. 4.8. Дренаж. 4.9. Инженерлік-техникалық жүйелер: 4 .9.1 желдету және жылыту; 4.9.2. сумен жабдықтау және кәріз; 4.9.3. электрмен жабдықтау; 4.9.4. байланыс. 4.10. Үй-жайларды жоспарлау және оның құрамы. 4.11. Кіру және авариялық шығу. 4.12. Кіреберістегі, шарбақтағы және ауаны сорудағы қорғау қондырғылары. 5-бөлім. Бақылаудың бүлдірмейтін аспапты әдістерімен материалдар мықтылығын айқындау. 6-бөлім. Геодезиялық бақылау. 7-бөлім. Инженерлік-геологиялық іздеулер нәтижелері. 8-бөлім. АҚ ҚҚ тірек және қоршау конструкцияларының қорғау қасиеттерін есептеу. 9-бөлім. Қорытындылар мен ұсынымдар. Қосымша: АҚ ҚҚ тексерген кезде пайдаланылған өлшеу аспаптары құралдарын мемлекеттік тізілімге кіргізу туралы сертификаттар көшірмелері. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 12 маусымдағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9506 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрінің бұйрығы 2014 жылғы 17 маусым

№256

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 2-қосымша

Астана қаласы

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларын бекіту туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 26-бабының 12-тармағына, «Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы» 2005 жылғы 7 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 22-бабы 2-тармағының 9) тармақшасына және «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» 2012 жылғы 16 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңы 39-бабының 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі Әскери білім және ғылым департаментінің бастығы: 1) заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықты мемлекеттік тіркеу үшін Қазақстан Республикасының Әділет министрлігіне жолдасын; 2) мемлекеттік тіркеуден кейін күнтізбелік он күн ішінде осы бұйрықтың көшірмесін ресми жариялау үшін бұқаралық ақпарат құралдарына және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне жолдасын; 3) ресми жарияланғаннан кейін бұйрықты Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің вебсайтына орналастырсын. 3. Бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары генерал-майор Т.С.Мұхтаровқа жүктелсін. 4. Бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. С.АХМЕТОВ.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі А. СӘРІНЖІПОВ. 2014 жылғы 25 маусым

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің 2014 жылғы 17 маусымдағы № 256 бұйрығымен бекітілген Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы» 2005 жылғы 7 қаңтардағы, «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі, «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» 2012 жылғы 16 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңдарына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 19 қаңтардағы қаулысымен бекітілген Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарына оқуға қабылдаудың үлгілік қағидаларына сәйкес әзірленді және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына (бұдан әрі – әскери оқу орындары) кандидаттарды қабылдау тәртібін айқындайды. 2. Әскери оқу орындарына оқуға түсу үшін әскери қызметшілер қатарынан кандидаттарды іріктеуді әскери бөлімдердің (мекемелердің) командирлері (бастықтары) жүзеге асырады. 3. Іріктеу білім беру мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің құрылымдық бөлімшесі жыл сайын осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қабылдау жылының алдындағы жылдың 20 желтоқсанында әзірлейтін және Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі бекітетін мамандықтар тізбесіне және әскери оқу орындарына қабылдау жоспарына (бұдан әрі – қабылдау жоспары) сәйкес жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына осы Қағидалардың талаптары негізінде Қазақстан Республикасының басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының офицерлері қабылдау жоспарында айқындалған орындар санына сәйкес қабылданады. 4. Қабылдау жоспарынан үзінділер оны бекіткеннен кейін онда көрсетілген әскери бөлімдер мен мекемелерге жеткізіледі. 5. Қабылдау жоспарынан үзіндіні алғаннан кейін әскери бөлімдер мен мекемелердің командирлері (бастықтары) осы Қағидаларға сәйкес әскери қызметшілерді әскери оқу орындарына қабылдау тәртібі туралы хабардар ету жөнінде жұмыс жүргізеді. 6. Магистратура мен докторантураға түсу емтихандары 10-20 тамызда, қабылдау – 25 тамызға дейін жүргізіледі. 2. Магистратураға, докторантураға құжаттарды қабылдау және оқуға түсу емтихандарын өткізу тәртібі 7. Әскери оқу орнына түсуге ниет білдірген кандидат оқуға түсетін жылдың 1 ақпанына дейін әскери атағын, тегін, атын және әкесінің атын (болған кезде), атқаратын лауазымын, туған күнін, білім деңгейін, оқуға ниет білдірген әскери оқу орны мен мамандығының атауын көрсете отырып, командирдің (бастықтың) атына баянат береді. 8. Кандидаттар алдын ала кезеңде кәсіби іріктеуден өтеді. 9. Әскери бөлімнің (мекеменің) командирі (бастығы) алдын ала кәсіби іріктеу қорытындылары бойынша оң аттестатталған және әскери қызметке жарамды деп танылған кандидатқа осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес әскери оқу орындарына түсу үшін қажетті құжаттар тізбесінде (бұдан әрі – Тізбе) көрсетілген құжаттарды жинау және ресімдеу үшін уақыт береді. 10. Әскери бөлімнің (мекеменің) командирі (бастығы) жоғары тұрған қолбасшылықтың және әскери оқу орындары қабылдау комиссияларының қарауы үшін кандидаттың баянатын және Тізбеде көрсетілген құжаттарды, сондай-ақ осы Қағидаларға 3 және 4-қосымшаларға сәйкес нысандар бойынша оқуға түсу үшін іріктелген кандидаттардың тізімдерін және әскери қызметшілерге арналған кәсіби іріктеу карталарын жолдайды. 11. Осы Қағидалардың 10-тармағында көрсетілген құжаттар тізбесін қамтитын кандидаттардың оқу істері әскери оқу орындарының қабылдау комиссияларына 10-30 шілде кезеңінде ұсынылады. 12. Кандидаттардың оқуға түсу емтихандарын тапсыру үшін әскери оқу орындарына келуі білім беру мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі құрылымдық бөлімшесінің шақыруы негізінде жүзеге асырылады. 13. Магистратураға жоғары білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын меңгерген, қажетті іскерлік қасиеттеріне ие және кезекті жылы оқуға жіберу үшін офицерлер құрамының резервінде тұрған офицерлер қабылданады. Бейіндік бағыт бойынша магистратураға (басқарудың жедел-тактикалық деңгейі) мынадай лауазымдардан офицерлер қабылданады: лауазымда кемінде үш жыл қызмет өтілі және Қарулы Күштерде кемінде 10 жыл еңбек сіңірген жылдары бар батальон, дивизион, эскадрилья командирлері, үшінші дәрежелі корабль дивизиондарының командирлері, олардың орынбасарлары, бригада (база) қызметтерінің бастықтары және оларға тең және одан жоғары. Ғылыми және педагогикалық бағыттар бойынша магистратураға әскери оқу орындарының (бөлімдердің) оқытушылары (ғылыми қызметкерлері) және оларға тең және одан жоғары лауазымдардан офицерлер қабылданады. Әскери және мемлекеттік басқару мамандығы бойынша магистратураға (басқарудың стратегиялық және жедел-стратегиялық деңгейлері) өңірлік қолбасшылықтардың (әскер тектерінің) басқарма бастықтары және оларға тең және одан жоғары лауазымдардан әскери академияларда және әскери университеттерде оқуды бітірген офицерлер қабылданады. 14. Оқуға түсетін жылы әскери оқу орындарында кандидаттардың оқу істерін зерделеуді жүзеге асыратын қабылдау комиссиялары құрылады. Қабылдау комиссиясының төрағасы әскери оқу орнының бастығы болып табылады. Одан басқа, қабылдау комиссиялары: 1) кандидаттарды медициналық куәландырудан өткізуді; 2) оқуға түсу емтихандарын өткізуді; 3) осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша әскери оқу орындарына қабылдау немесе қабылдаудан бас тарту хаттамасын ресімдеуді жүзеге асырады. 15. Магистратураға және докторантураға түсу үшін қабылдау комиссиясының құрамы жыл сайын әскери оқу орны бастығының бұйрығымен айқындалады. 16. Магистратураға, докторантураға қабылдау осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес Пәндер тізбесінде көрсетілген оқуға түсу емтихандарының нәтижелері бойынша конкурстық негізде жүзеге асырылады: 1) мамандық бойынша; 2) дене дайындығы бойынша (магистратураға түсетіндер үшін); 3) таңдау бойынша шет тілдерінің бірі бойынша (ағылшын, француз, неміс; осы тілдерді білуді талап ететін мамандықтарға түсетін кандидаттар үшін араб, қытай, парсы тілдері бойынша). Магистратураға, докторантураға түсу емтихандарын өткізу кезеңінде мамандықтар бойынша емтихан комиссиялары құрылады. Мамандықтар бойынша емтихан комиссияларының құрамдары әскери оқу орны бастығының бұйрығымен бекітіледі. 17. Магистратураға түсу емтихандарының бағдарламалары жоғары білім берудің пәндері бойынша үлгілік оқу бағдарламалары негізінде қалыптастырылады. Докторантураға түсу емтихандарының бағдарламалары магистратураның кәсіптік оқу бағдарламалары негізінде қалыптастырылады. 18. Магистратураға, докторантураға қабылдау үш негізгі кезеңде жүзеге асырылады: бірінші кезеңде – қабылдау комиссиясы кандидаттардың оқу істерін зерделейді және медициналық көрсеткіштер бойынша іріктеуді жүргізеді; екінші кезеңде – осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша Пәндер тізбесі бойынша және мамандық бойынша емтихан комиссиясының хаттамасын жасай отырып, оқуға түсу емтихандарын тапсыру өткізіледі; үшінші кезеңде – қабылдау комиссиясы медициналық іріктеу және оқуға түсу емтихандарын тапсыру нәтижелері бойынша магистратураға, докторантураға қабылдау немесе қабылдаудан бас тарту туралы шешім қабылдайды. 19. Докторантураға медициналық куәландыру және дене дайындығын тапсыруды қоспағанда, Пәндер тізбесі бойынша түсу емтихандарын тапсыру негізінде және осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша мамандық бойынша емтихан комиссиясының хаттамасын жасай отырып, «магистр» академиялық дәрежесі, «ғылымдар кандидаты» ғылыми дәрежесі бар немесе әскери мамандықтар бойынша (басқарудың жедел-тактикалық буынының деңгейі) әскери академияларда және университеттерде оқуды бітірген офицерлер қабылданады. 20. Шет тілдері бойынша оқуға түсу емтихандары Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ұлттық тестілеу орталығы әзірлеген технология бойынша жүргізіледі. Жалпыеуропалық шет тілін меңгеру біліктілігіне (стандарттарына) сәйкес шет тілін меңгергенін растайтын халықаралық сертификаттары бар кандидаттар мынадай емтихандар бойынша шет тілінен магистратураға және докторантураға түсу емтихандарынан босатылады: ағылшын тілі: Test of English as a Foreign Language Institutional Testing Programm (TOEFL ITP – кемінде 460 балл), Test of English as a Foreign Language Institutional Testing Programm Internet-based Test (TOEFL IВP, өту балы – кемінде 87 балл), (TOEFL, өту балы – кемінде 560 балл), International English Language Tests System (IELTS, өту балы – кемінде 6.0); неміс тілі: Deutsche Sprachprufung fur den Hochschulzugang (DSH, Niveau C1/С1деңгейі), Test DaFPrufung (Niveau C1/С1 деңгейі); француз тілі: Test de Fransais InternationalTM (TFI – оқу және сөйлеу секциялары бойынша В1 деңгейінен төмен емес), Diplome Approfondi de Langue fransaise (DELF, В2 деңгейі), Diplome Approfondi de Langue fransaise (DALF, С1 деңгейі), Test de connaissance du fransais (TCF – кемінде 400 балл). Әскери оқу орнының емтихан комиссиясы араб тілінен емтиханды ауызша немесе жазбаша түрде әскери оқу орнының бастығы белгілеген және білім беру саласындағы уәкілетті органмен келісілген тәртіпке сәйкес өткізеді. 21. Дене дайындығы бойынша баға осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес дене дайындығы пәні бойынша оқуға түсу емтиханының бағдарламасына қойылатын талаптарды ескере отырып айқындалады. 22. Оқуға түсу емтихандарын қайта тапсыруға жол берілмейді, медициналық көрсеткіштер бойынша қайта іріктеу жүргізілмейді. Әскери оқу орнында қабылдау комиссиясы жұмыс істеу кезеңінде шағымдарды қарау үшін апелляциялық комиссия құрылады. Апелляциялық комиссияның құрамы әскери оқу орны бастығының бұйрығымен бекітіледі. Апелляциялық комиссиялар оқуға түсу емтихандарының нәтижелерімен келіспейтін кандидаттардың өтініштерін қарау үшін құрылады. 23. Апелляциялық комиссия емтихан материалдарының мазмұны және техникалық себептер бойынша магистратураға және докторантураға түсетін кандидаттардың өтініштерін қабылдайды және қарайды. 24. Апелляциялық комиссия мамандық бойынша оқуға түсу емтиханының нәтижелерін апелляцияға берген кандидатқа балл қосу туралы шешім қабылдайды. Апелляциялық комиссия шет тілдері бойынша апелляцияны қарау нәтижелерін республикалық апелляциялық комиссияға береді. Республикалық апелляциялық комиссия апелляциялық комиссия ұсынысының негізділігін қарайды және апелляциялық комиссияның ұсынысы келіп түскеннен кейін бір күн ішінде шет тілдері бойынша оқуға түсу емтихандарының нәтижелерін апелляцияға берген кандидатқа балл қосу туралы шешім қабылдайды. 25. Магистратураға және докторантураға түсетін кандидат апелляцияға өтінішті апелляциялық комиссия төрағасының атына береді. Емтихан материалдарының мазмұны және техникалық себептер бойынша өтініштер оқуға түсу емтиханының нәтижелері жарияланғаннан кейін келесі күні 13.00-ге дейін қабылданады және апелляциялық комиссия оларды өтініш берген күннен бастап бір күн ішінде қарайды. Апелляциялық комиссия әрбір кандидатпен жеке тәртіпте жұмыс істейді. Егер кандидат апелляциялық комиссияның отырысына келмеген жағдайда, оның апелляцияға өтініші қаралмайды. 26. Апелляциялық комиссия өтінішті қарау кезінде апелляцияға берген кандидат жеке басын куәландыратын құжатты ұсынады. 27. Апелляциялық комиссияның шешімі комиссия мүшелерінің жалпы санынан көпшілік дауыспен қабылданады. Дауыстар тең болған жағдайда комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. Апелляциялық комиссияның жұмысы комиссия төрағасы және оның барлық мүшелері қол қойған хаттамамен ресімделеді. 3. Магистратураға және докторантураға қабылдау 28. Әскери оқу орнына оқуға осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес әрбір емтихан үшін 100 балдық бағалау межелігі бойынша оқуға түсу емтихандарының сомасы бойынша магистратура үшін кемінде 225 балл, докторантура үшін кемінде 150 ең жоғары балл жинаған кандидат қабылданады. Қабылдау кезінде конкурстық балл көрсеткіштері бірдей болған жағдайда басым құқыққа магистратура үшін мамандығы, дене дайындығы және шет тілі бойынша анағұрлым жоғары бағасы бар, докторантура үшін – мамандығы бойынша анағұрлым жоғары бағасы бар кандидаттар ие болады. 29. Қабылдау Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бұйрығымен жүргізіледі. Қазақстан Республикасының басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының әскери қызметшілерін қабылдау туралы бұйрықтан үзінді олардың ведомстволарына жеткізіледі және оқуға қабылданған әскери қызметшілерді әскери оқу орнына жіберу үшін негіз болып табылады. 30. Қабылдау комиссиясының жұмысы аяқталғаннан кейін әскери оқу орнының бастығы білім беру мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің құрылымдық бөлімшесіне жүргізілген әскери қызметшілерді қабылдау туралы есеп беруді ұсынады. Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 1-қосымша Нысан Келісілді Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің орынбасары 20__ ж. «___»___________

Бекітемін Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі 20__ж. «___»___________

Мамандықтың атауы

1. ЖИЫНЫ

Қабылдау жоспары барлығы оның ішінде ҚР ҚМ, БШ, ҚК құрылымдық бөлімшелері

ЖИЫНЫ басқа да әскерлер мен шетел әскери құралымдар мемлекеттері

1) № 8/ЖІ үлгісіндегі анықтама; 2) офицердің өзі толтырған сауалнама; 3) көлемі 4,5x6 сантиметр алты фотосурет; 4) әскери қызметшінің өмірбаяны (бұрын оқыған шет тілін көрсете отырып); 5) әскери оқу орындарына оқуға ұсынымы бар әскери қызметшінің қызмет орнынан қызметтік мінездемесе (әскери бөлім қолбасшылығының қолы қойылған және елтаңбалы мөрмен куәландырылған); 6) шет тілінен тест тапсыру туралы сертификаттың көшірмесі (бар болған кезде); 7) тұрақты әрекеттегі аттестаттау комиссиясы отырысының хаттамасынан үзінді; 8) нотариат растаған білімі (қосымшасымен) және/немесе (доктор) ғылым кандидаты туралы (бар болған кезде) дипломның көшірмесі; 9) қызметтік карточканың көшірмесі (бөлім командирінің қолы қойылған және елтаңбалы мөрмен куәландырылған); 10) жеке куәліктің көшірмесі; 11) ғылыми және ғылыми-әдістемелік жұмыстардың тізімі (бар болған кезде); 12) жоспарланған диссертациялық зерттеудің негіздемесі (докторантураға түсетіндер үшін): оқуға кандидаттың тегі, аты және әкесінің аты (бар болған кезде), арнайы атағы, лауазымы; отандық немесе шетелдік кеңесшінің тегі, аты, әкесінің аты (бар болған кезде), ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы, лауазымы, жұмыс істейтін әскери оқу орны; жоспарланған диссертациялық зерттеудің тақырыбы; жоспарланған диссертациялық зерттеу тақырыбының өзектілігі; ғылыми проблеманың зерделену дәрежесі; жоспарланған диссертациялық зерттеудің мақсаты мен міндеттері; жоспарланған диссертациялық зерттеудің объектісі мен мәні; жоспарланған диссертациялық зерттеудің әдіснамасы; диссертациялық зерттеуден күтілетін нәтижелер, олардың теориялық және практикалық маңыздылығы. Оларды енгізу мен сынаудың болжамды бағыттары; 13) әскери оқу орнына түсетін әскери қызметшінің медициналық куәландыру картасы; 14) психиатриялық, наркологиялық, тері-венерологиялық және туберкулез диспансерлерінен АҚТВға анықтамалар; 15) нысаны, нөмірі және күні көрсетілген мемлекеттік құпияларға рұқсатнама туралы мәліметтер; 16) құжаттар тізімдемесі. Ескертпе: Жеке басын, білімін куәландыратын құжаттардың түпнұсқаларын, мемлекеттік құпияларға рұқсатнаманың бар болуы туралы мәліметтерді, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ұлттық аккредитациялық орталығы берген ғылым кандидатының немесе докторының дипломын, арнайы жоғары білімін (түрлік академиялар мен оларға тең жақын және алыс шет елдерінің жоғары оқу орындары) нострификациялау (мойындау) туралы куәлікті әскери қызметші қабылдау комиссиясына жеке өзі ұсынады. Жоспарланған диссертациялық зерттеудің негіздемесі компьютерлік техниканың көмегімен көлемі 14 қарпімен (Times New Roman) бір жоларалық арақашықтықпен теріледі, негіздеменің көлемі үш беттен кем болмауы тиіс. Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 3-қосымша Нысан Бекітемін _______________________________ (лауазымы) ________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі мен тегі) 20___ ж. «____» _______ Оқуға түсу үшін іріктелген кандидаттардың тізімі ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ (әскери оқу орнының атауы) _____________________________________________________ комиссиясы (оның жанынан комиссия құрылатын органның атауы) Р/с № 1 2 3

Тегі, аты, әкесінің аты

Ескертпе

Комиссия төрағасы _____________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі) Комиссия мүшелері: ________________________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі) Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 4-қосымша Нысан _______________________________________________ ____________ (әскери оқу орнының атауы) _________________________________ факультетіне (бөліміне) оқуға түсетін әскери қызметшіге арналған кәсіби іріктеу картасы 1. Әскери атағы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болған кезде) ___________ 2. Туған жылы және айы _________________________________________ 3. Ұлты ______________________________________________________ (қалауы бойынша) 4. Білімі______________________________________________________ (әскери оқу орнының атауы және бітірген жылы) 5. ҚК-га шақырылғанға дейінгі лауазымы мен жұмыс өтілі______________ 6. Мемлекеттік наградалары____________________________ 7. Сыныптылығы________________________ 8. Спорттық атағы немесе спорттық разряды (спорт түрі) __________ 9. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде __________бастап 10. Қызмет мерзімі және атқаратын лауазымы___________________ Әскери бөлімде (мекемеде) алдын ала кәсіби іріктеу 11. Моральдық қасиеттері________________________________________ _________________________________________________________ 12. Психикалық-физиологиялық тексеру нәтижелері Әдістеме атауы

Көрсеткіштер

Ескертпе

Психикалық-физиологиялық тексеру нәтижелері бойынша қорытынды _____________________________________________________________ 13. Әскери-дәрігерлік комиссияның қаулысы _____________________________________________________________ 14. Дене дайындығын тексеру нәтижелері Тексерілетін жаттығулар

Өлшем бірліктері

Нәтижелер

Бағалары

Дене дайындығының қорытынды бағасы ____________________ 15. Кәсіби даярлық бойынша тексеру нәтижелері: Пәннің атауы

Бағасы

16. Аттестаттау комиссиясының қорытындысы _________________________ _________________________________________________________________ Комиссия төрағасы: ________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі) Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 5-қосымша № ____ әскери оқу орындарына қабылдау немесе қабылдаудан бас тарту хаттамасы _____________ (толтыру орны)

Нысан

20__ жылғы «___» ________ (толтырған күні)

қабылдау комиссиясының отырысы__________________________________

(оның жанынан комиссия құрылатын органның атауы)

____________________________________ қабылдау (қабылдаудан бас тарту) туралы (әскери оқу орнының атауы) Мынадай құрамдағы комиссия: төраға, төраға орынбасары, мүшелері: _____________________________________________________________ өз отырысында кандидаттарды қарады, зерделеді және қаулы етті Р/с №

Әскери атағы, Т.А.Ә.

Туған күні, Білімі айы және жылы

Мемлекеттік наградалары

ЖОО-ға түсу кезіндегі лауазымы және онда болу уақыты

әскери қызметшінің әскери атақта болу мерзімі

кестенің жалғасы Емтихан тапсыру нәтижелері мамандық бой- Дене дайындығы бойынша ынша (магистратураға түсетіндер үшін)

шет тілі бойынша

Жалпы балы (бағасы)

ЖОО-ға оқуға қабылдау (бас тарту) туралы комиссияның шешімі

Комиссия төрағасы ________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі) Комиссия мүшелері________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі) Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 6-қосымша Оқуға түсу емтихандары өткізілетін пәндер (сабақтар) тізбесі Р/с № Пәндердің атауы 1 Мамандық бойынша емтихан 2 Дене дайындығы (магистратураға түсетіндер үшін) 3 Шет тілі

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 7-қосымша

___________ (толтыру орны)

Нысан

___________________ мамандығы бойынша емтихан (мамандықтың атауы) комиссиясы отырысының № ____ хаттамасы 20___ ж. «___» ________

_______________________________________бойынша емтиханды тапсырғаны туралы (пәннің атауы) Қатысқандар: мамандық бойынша емтихан комиссиясының төрағасы _____________________________________________________________ (әскери атағы, тегі, аты-жөнінің бас әріптері) мамандық бойынша емтихан комиссиясының мүшелері ___________________________________________________________ (әскери атағы, тегі, аты-жөнінің бас әріптері) __________________________________________________________ (әскери атағы, тегі, аты-жөнінің бас әріптері) № ___ мамандық бойынша емтихан комиссиясы қабылдау комиссиясына мынадай бағалар қоюды қаулы етеді: Р/с № 1 2

Әскери атағы

Тегі, аты-жөнінің бас әріптері

Емтихан билетінің нөмірі

Бағасы (жазбаша)

Мамандық бойынша емтихан комиссиясы мүшелерінің ерекше пікірі ___________________________________________________________ Мамандық бойынша емтихан комиссиясының төрағасы ___________________________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі)

Мамандықтар тізбесі және қабылдау жоспары Р/с №

Әскери оқу орындарына оқуға түсу үшін қажетті құжаттар тізбесі

Мамандық бойынша емтихан комиссиясының төрағасы мүшелері ___________________________________________________________ (қолы, әскери атағы, атының бас әрпі және тегі)

(Соңы 14-бетте).

Ескертпе


14

www.egemen.kz

(Басы. Басы 13-бетте). Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 8-қосымша Дене дайындығы пәні бойынша оқуға түсу емтиханының бағдарламасына қойылатын талаптар 1. Ұлттық қорғаныс университетінің магистранттарына кандидаттар Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің бұйрығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріндегі дене дайындығы мен жаппай спорттық жұмыстардың мазмұнына, түрлері мен әдістеріне» сәйкес үш жаттығу бойынша тексеріледі: 2, 3 және 4-жас топтары үшін – белағашта тартылу, 100 м және 3000 м жүгіру; 5 және 6-жас топтары үшін – белағашта тартылу, кешенді күш жаттығуы және 1000 м жүгіру. 2. Жаттығуларды орындау кезінде алған балдардың сомасына қатысты пайыздық қамтудағы пәндер бойынша бағалар 1-кестеде көрсетілген. 1-кесте Пән бойынша жалпы балл (үш нормативті орындауды ескере отырып) 280 және одан жоғары 222 260 250 240 230 220 210 200 190 180 179 178 177 176 175 174 173 172 171 170 169 168 167 166 165 164 163 162 161 160 159 158 157 156 155 154 153 152 151 150 149 148 147 146 145 144 143 142 141 140 139 138 137 136 135 134 133 132 131 130 129 128 127 126 125 124 123 122 121 120 119 118 117 116 115 114 113 112 111 110 109 108 107 106 105 104 103 102 101 100 99 98 97 96 95 94 93 92 91 90 89 88 87 86 85 84 83 82 81 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 70 69 68 67 66 65 64 63 62 61 60

Пайыздық қамту 100 99 98 97 96 95 94 93 92 91 90

0-59

0 – 49

Дәстүрлі жүйе бойынша бағасы Үздік

Жақсы

89

88

86

85 84

83

82

81

80 79

78

77

76

74

Қанағаттанарлық

73

72 71 70 69 68 67 66 65 64

61

Көліктік инфрақұрылымды, көліктік машиналар мен құрал-жабдықтар паркін дайындау ЭҚЖЖ коды

Экономикалық қызмет түрлерінің атауы

30 30.2 42.1 42.11 42.12 42.13 42.9 42.91 42.99 43.1 74.90

Басқа көлік құралдардың өндірісі Теміржол локомотивтері мен жылжымалы құрамының өндірісі Автомобиль және темір жолдардың құрылысы Жолдар мен автомагистральдердің құрылысы Теміржолдар мен метроның құрылысы Көпірлер мен туннельдердің құрылысы Басқа инженерлік құрылыстардың құрылысы Су құрылыстардың құрылысы Басқа топтарға қосылмаған өзге инженерлік құрылыстардың құрылысы Бар құрылыстарды бұзу және құрылыс үшін алаңды дайындау Басқа санаттарға кірмеген өзге кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

Жолаушылар мен жүктерді тасымалдау қызметтерін ұсыну ҚЖЖ коды 49 49.1 49.2 49.3 49.31 49.32 49.39 49.4 49.41 49.42 50 50.1 50.2 50.3 50.4 52 52.1 52.2 52.21 52.22 52.24 52.29 74.90

58

57 56 55 54

53

52 51 Қанағаттанарлықсыз

100 балдық бағалау межелігі бойынша бағаларды ауыстыру жүйесі 4 балдық бағалау межелігі бойынша балдар үздік (5) жақсы (4)

қанағаттанарлық (3)

Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберіне 3-қосымша Көліктік инфрақұрылымды жөндеу және ұстау, машиналар мен жабдықтар паркін жаңарту ЭҚЖЖ коды 33 33.11 33.12 33.17 45.2 45.20 74.90

қанағаттанарлықсыз (2)

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 шілдедегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9626 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы Астана қаласы

Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган жедел резервінің материалдық құндылықтарымен операция жүргізу, олардың орнын ауыстыру, пайдалану, толықтыру қағидаларын бекіту туралы «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңы 12-бабының 1-тармағы 4) тармақшасын іске асыру мақсатында бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті орган жедел резервінің материалдық құндылықтарымен операция жүргізу, олардың орнын ауыстыру, пайдалану, толықтыру қағидалары бекітілсін. 2. Азаматтық қорғыныс департаменті осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде тіркеп, одан кейін бұқаралық ақпарат құралдарында және интернет-ресурстарда жариялауды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар вице-министрі генерал-майор В.В. Петровқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр В. БОЖКО. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2014 жылғы 16 мамырдағы №225 бұйрығымен бекітілген Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның жедел резервінің материалдық құндылықтарымен операция жүргізу, олардың орнын ауыстыру, пайдалану, толықтыру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қағидада пайдаланылатын негізгі ұғымдар: 1) уәкілетті органның жедел резерві – белгілі бір номенклатура мен көлемдегі техника және материалдық құндылықтар, оның ішінде дәрілік заттар, медициналық мақсаттағы бұйымдар запасы; 2) жедел резервтен материалдық құндылықтарды шығару (пайдалану) – төтенше жағдайлар кезінде зардап шеккен халыққа шұғыл көмек көрсету үшін, сондай-ақ оқужаттығулар, машықтанулар және әзірлікті тексеру барысында зардап шеккен халық үшін іс жүзінде лагерьді өрістетуді жүргізу үшін жаңарту тәртібінде жедел резервтен материалдық құндылықтарды алып қою; 3) жедел резервке материалдық құндылықтарды салу – жедел резервте сақтау үшін материалдық құндылықтарды қабылдау; 4) жедел резервтің техникасы, материалдық құндылықтары, оның ішінде медициналық мақсаттағы дәрілік заттар – белгілі бір номенклатура мен көлемдегі төтенше жағдайлар

Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберіне 4-қосымша Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңбері БҰШ СБШ дең- деңгейі гейі

Кәсіби қызмет саласы: 1. Көліктік инфрақұрылымды, көліктік машиналар мен жабдықтар паркін, көлік құралдары өндірісін дайындау, көлік құралдарын шығару Жеке және кәсіби құзыреттіліктерге Іскерлікке және машықтарға Білімге қойылатын талаптар қойылатын талаптар қойылатын талаптар Күрделі емес жабдықты құрастыруға Үлгілік күрделі емес практикалық Еңбек пәні, оның өзгеру процесі және бөлшектеуге дайындаған кезтапсырмаларды орындайды, және тиісті атқарушылық де қарапайым қызметтерді іске асыөзін өзі қадағалау және өзін қызметтердің айналымы туру бойынша тікелей басшылықтағы өзі тәртіпте ұстау машықтарын ралы негізгі білім. Заттар атқарушылық іс-қимылдар. Осы ісиеленеді. мен еңбек құралдарының қимылдардың кеңістікті-уақыттық, Еңбектің жалпы техникалық, жағдайы туралы алғашқы физиологиялық немесе қызметтік сипат- өртке қарсы, арнайы және ақпаратты жинау және осы тамаларын анықтайтын жұмыс беруші экологиялық қауіпсіздігін ақпаратты тапсырмаға алдын ала белгілеген критерийлермен анықтайтын ережелердің және/немесе жұмыстардың өз іс-қимылдарын салыстыра отырып, нормативтері мен талаптарыорындалатын алгоритміне жұмыс беруші алдын ала әзірлеген на сәйкес өз іс-қимылдарын сәйкес параллельді немесе алгоритмдер бойынша қарапайым ісқауіпсіздігін қамтамасыз етуді өзі бақылаушы деңгейге беру. қимылдарды орындау. бақылайды. Көлік жабдығын сүйемелдеу Жұмыс істеу тәсілін нұсқаулық Еңбек пәні, қарапайым және қызмет көрсету барысында негізінде таңдайды және күрделі үлгілі міндеттерді орындаужауапкершілікті және өздігімен жұмыс емес тәжірибелік тапсырмаларды да нәтижелерге қол жеткізу істеудің белгілі бір дәрежесін ұйғаратын орындайды, қарапайым өндірістік құралдары мен тәсілдері тубасшылықпен нормаларды іске асыру жағдайларда өзін-өзі бақылау ралы, атқарушылық қызмет бойынша атқарушылық қызмет. машықтарын және іс-қимыл рефлексиясы туралы негізгі Қарапайым тапсырмаларды орындау түрлерін өздігінен түзетеді. білім. Заттар мен еңбек нәтижелері үшін, өзінің қауіпсіздігі, Бірінші біліктілік деңгейіндегі құралдарының жағдайы туралы өзгелердің қауіпсіздігі үшін, қоршаған қызметкерлерге тапсырмалар алғашқы ақпаратты жинау және ортаны қорғау бойынша талаптардың беруді және олардың орындаосы ақпаратты тапсырмаға орындалуы үшін жауапкершілікте болу. луын бақылауды жүзеге асыжәне/немесе жұмыстардың Топта жұмыс істей білу – топтық жұмыс рады. Өз іс-қимылдары мен орындалатын алгоритміне процесіне белсенді қатысу. бірінші біліктілік деңгейіндегі сәйкес параллельді немесе Бірінші біліктілік деңгейіндегі қызметкерлердің іс-қимылдарын бақылаушы деңгейге беру. қызметшілер үшін алдын ала орындалатын жұмыс алгоритмі әзірленген, ағымдағы кезеңде орында- аясында үйлестіреді. латын алгоритмдер аясында қарапайым Дайындалған реттеуші іс-қимылдарды орындауға тапсырмашешімдерді жоғары тұрған ларды қалыптастыру. деңгейдегі қызметкерлермен келіседі. Ішкі еңбек тәртібін, еңбекті Жұмыста өздерінің негізгі Қойылған міндеттерді орындауға қорғау нормаларын, қауіпсіздік кәсіби білімдерін және білім және құрылымдалған, болжамдықты техникаларын, өндірістік саалу нәтижесінде ие болған тәуелсіздікке ортадағы шектеулі және нитарияны және өтке қарсы жауапкершілікті көздейтін басшылықпен машықтарын қолдану, алған білімін практикада қолдана білу, қорғауды білу. нормаларды іске асыру бойынша техникалық құжаттамаларды оқу Жұмыс орнына орнатылған атқарушылық қызмет. техникалық құжаттаманы алу, қойылған алгоритмді іске Кәсіби ортада жаңалықты дұрыс жүргізу. қабылдай алу, оқуға қабілеттілік, соңғы асыра білу. Бірінші және екінші біліктілік нәтижеге ұмтылыс. Өз жұмысын жеке деңгейлі персоналдар үшін немесе топта мақсатты ұйымдастыру технологиялық режимдер дамыған қабілетінің дамуы. Берілген жүргізу аясында өндірістік таптапсырманы орындау жолын өздігінен сырмаларды қалыптастыру. табу. Көліктік машиналар паркіне Орындалған жұмыстардың нәтижесі және жабдықтарға және көліктік үшін, өзінің қауіпсіздігі, өзінің қауіпсіздігі құралдар өндірісіне қатысты үшін, қоршаған ортаны қорғау бойнормативтік құжаттамалар ынша талаптардың орындалуы үшін көлеміне қажетті білімі. жауапкершілік

2

2

3

3

Қазақстан Республикасы 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексінің 138-4-бабына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңбері бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Кадр және әкімшілік жұмыс департаменті (Е.Е. Хасенов): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін, бұқаралық ақпараттар құралдарында ресми жариялануын, соның ішінде Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің интернет-ресурсында және Қазақстан Республикасы мемлекеттік органдарының интранет-порталында орналастыруды; 3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он күнтізбелік күн ішінде «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» Шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік мекемесінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға көшірмесін жолдауды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін бес жұмыс күні ішінде мемлекеттік тіркеу туралы және бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға жіберу туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. «Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің міндетін атқарушысының 2013 жылғы 29 шілдедегі № 576 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8675 болып тіркелген, 2013 жылғы 31 қазанда № 243 (28182) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған) күші жойылды деп танылсын. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау өзіме қалдырамын. 5. Осы бірлескен бұйрық алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр Ж. ҚАСЫМБЕК.

4

4

Белгіленген қызметтерді іске асыру кезіндегі нәтижелер үшін жауапкершілікті көздейтін ортада жалпы басшылықта нормаларды іске асыру бойынша атқарушылық - басқару қызметі. Қойылған мақсатты ескере отырып, құрылымдаған, болжамсыздықтың азғана ықтималдылығына ие ортада туындайтын мәселелерді шешуді өздігімен жоспарлау. Қойылған міндеттерді өздігімен шешу. Үлгілік тәжірибелік мақсаттарды шешу, нұсқау бойынша белгілі әрекетің тәсілін таңдау, орындау жағдайын ескере отырып әрекеттерді түзету.

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2014 жылғы 14 наурыздағы № 188 бұйрығымен бекітілген

5

5

Жағдайды немесе ақпаратты талдау әр түрлі факторларды терең бағалауды талап ететін күрделі міндеттермен жұмыс жүргізуді ұйғаратын технологиялық процесс учаскесі шеңберінде атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрылымданған болжамсыз ортадағы нақты учаскедегі нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Ауызша және жазбаша коммуникацияға қабілетінің дамығандығы. Күрделілігі: жұмыс жағдайында әртүрлі жағдайларда тәжірибелік міндеттерді шешу, ағымдағы және қорытынды бақылау, қызметті бағалау және түзету. Жағдайды немесе ақпаратты талдау әр түрлі факторларды терең бағалауды талап ететін күрделі міндеттермен жұмыс жүргізуді ұйғаратын кәсіпорын қызметі стратегиясының шеңберінде атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрылымданған болжамсыз ортадағы нақты учаскеде болатын нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Ауызша және жазбаша коммуникацияға даму қабілеттілігі.

6

6

Жағдайды немесе ақпаратты талдау әр түрлі факторларды терең бағалауды талап ететін күрделі міндеттермен жұмыс жүргізуді ұйғаратын кәсіпорын қызметі стратегиясының шеңберінде атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрылымданған болжамсыз ортадағы нақты учаскеде болатын нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Техникалық салада терең білім мен машықтарды көрсете білудің дамыған қабілеті. Көшбасшылық танытады және топ жұмысының нәтижелілігі үшін, оның болжамсыз ортада дамуы үшін жауап береді. Күрделігі: кәсіби қызметті таңдауды және әтісілдердің көп түрлілігі, әзірлеу, енгізу, бақылау, бағалау және компоненттерді түзету шамаланған технологиялық немесе әдістемелік сипаттағы міндеттерді шешу. Қауіпсіздік талаптарына және жағдайларына тиімділікті және тепе-теңдікті талдау, кәсіпорынның бөлімшелеріндегі қолданыстағы технологияларды және техникалық шешімдерді талдау және анықталған сәйкессіздіктерді реттеу. Кәсіпорынның бөлімшелеріндегі қолданыстағы технолгиялық процестердің аппаратуралық рәсімдерін қауіпсіздік және тиімділік талаптарына және шарттарына және анықталған сәйкессіздіктерді реттеудің техникалық сәйкестігіне талдау.

Астана қаласы

Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы

2. СБШ паспорты 8. Экономикалық қызмет түрлерінің жалпы жіктеуішіне сәйкес (бұдан әрі – ЭҚЖЖ) көлік

Кесте

Экономикалық қызмет түрлерінің атауы Машиналардың және жабдықтардың жөнделуі және орнатылуы Дайын темір бұйымдарды жөндеу Машиналардың және жабдықтардың жөнделуі Басқа көлік құралдарын жөндеуі және техникалық қызмет көрсету Көлік құралдарына техникалық қызмет көрсету және жөндеу Автомобиль көлігі құралдарын техникалық қызмет көрсету және жөндеу Басқа санаттарға кірмеген өзге кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

1

1. Жалпы ережелер 1. «Көлік және коммуникация саласындағы» салалық біліктілік шеңбері (бұдан әрі СБШ) «Ұлттық біліктілік шеңберін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2012 жылғы 28 қыркүйектегі № 444 және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің міндетін атқарушысының 2012 жылғы 24 қыркүйектегі № 373-п-м бірлескен бұйрығымен бекітілген (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2012 жылғы 19 қазандағы № 8022 тіркелген, 2012 жылғы 16 қарашадағы №174 (2182) «Заң газеті» және 2012 жылғы 24 қараша № 771-775 (27847) «Егемен Қазақстан» газеттерінде жарияланған), Ұлттық біліктілік шеңбері (бұдан әрі - ҰБШ) негізінде әзірленді және орындалатын жұмыстардың күрделілігі мен қолданылатын білім, дағды, құзырет сипатына байланысты деңгейлер бойынша маманның біліктілігіне қойылатын талаптарды көлік және коммуникация саласында жіктейді. 2. СБШ мақсаты – кәсіптік, сертификаттау және білім беру стандарттарын кейіннен әзірлеу үшін саланың технологиялық талаптарын ескере отырып, БҰШ-тың деңгейлік біліктілік құзыреттерін сипаттау. 3. СБШ негізгі пайдаланушылары Қазақстан Республикасының Ұлттық біліктілік жүйесін құру шеңберінде саланың кәсіби стандарттарын әзірлеумен айналысатын сарапшылар, әзірлеушілер, көлік-коммуникациялар кәсіби қызметі саласындағы жұмыс берушілер, басшылар және мамандар, сондай-ақ жұмыс тобының мүшелері болып табылады. 4. СБШ-та саланың қолданылатын және перспективті технологияларын ескере отырып, қызметкерлердің қызметтік, машықтарына және біліміне қойылатын талаптар сипатталады. 5. СБШ мына қағидаттарды ескере отырып, БҰШ негізінде әзірленеді: 1) салалардың қолданыстағы және болашақтағы технологияларын ескере отырып, қызметкерлердің қызметтеріне (қызметтік), машықтарына және біліміне қойылатын БҰШ-тың біліктілік деңгейлерінің талаптарын нақтылау; 2) саланың басымдықтарын айқындау және компанияның бизнес- мүдделерін есепке алу; 3) төменгі біліктілік деңгейлерінен жоғарғыларына өткен кездегі қызметтердің ауыспалылығы және үздіксіздігі; 4) барлық тұтынушылар үшін біліктілік деңгейлер сипатының ашықтығы; 5) біліктілік деңгейлері иерархиясының еңбек бөлінісі құрылымына және Қазақстан Республикасының білім беру жүйесіне сәйкестігі; 6) кәсіби қызмет көрсеткіштері арқылы БСШ-ның біліктілік деңгейлерін сипаттау; 7) қызметті жүзеге асыратын қызметкерлерді емес, олардың еңбек қызметінің түрлерін және олардың лауазымдық міндеттерді орындау сапасын сипаттау. 6. СБШ: 1) нақты салада еңбек нарығын және білім беру жүйесін дамытудың жалпы стратегиясын қалыптастыруға, оның ішінде нақты біліктілікті алуға, біліктілік деңгейін арттыруға, карьералық өсуге әкелетін білім берудің әр түрлі аймақтарын жоспарлауға; 2) көлемді еңбек ұтқырлығын қалыптастыруға; 3) кәсіби және білім беру стандарттарын, кәсіби білім беру бағдарламаларын әзірлегенде қызметкерлер мен түлектердің біліктілігіне қойылатын талаптарды бірыңғай көзқараста сипаттауға; 4) білім беру және біліктілікті сертификаттау нәтижелерін бағалау рәсімдерін әзірлеуге, сертификаттар жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді. 7. Саланың стратегиялық мақсаттары мен міндеттері болып: 1) Қазақстан Республикасының көлік инфрақұрылымын дамыту; 2) көлік-коммуникациялық кешенінің дамуының озық қарқындарына жету; 3) автомобиль жолдары саласы инфрақұрылымының даму деңгейінің өсуі; 4) темір жол саласы инфрақұрылымының даму деңгейінің өсуі; 5) су көлігі инфрақұрылымының даму деңгейінің өсуі; 6) автомобиль көлігі инфрақұрылымының даму деңгейінің өсуі; 7) Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік әлеуетті дамыту; 8) Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттік тасымалдауларды арттыру; 9) Қазақстан Республикасының көліктік кешенің халықаралық көлік желілеріне ықпалдастыру деңгейін жоғарылату табылады.

Кесте

Экономикалық қызмет түрлерінің атауы Құрлықтағы көлік және құбырлар арқылы тасымалдау Жолаушы темір жол көлігі, қалааралық Теміржол жүк көлігі Басқа жолаушылар құрлық құрлықтағы көлік Қалалық және жердегі қала маңайындағы жолаушылар көлігі Такси қызметі Өзге санаттарға жатпаған жердегі қала маңайындағы тасымалдаулардың басқа түрлері Автомобиль көлігімен жүк тасымалдаулары және тасымалдаулар бойынша қызметтер Автомобиль көлігімен жүк тасымалдаулары Тасымалдаулар бойынша қызметтер Су көлігі Теңіз және су жағасындағы жолаушылар көлігі Теңіз және су жағасындағы жүк көлігі Өзен жолаушылар көлігі Өзен жүк көлігі Қоймадағы шаруашылық және қосымша көлік қызметі Жүктің қоймалауы және сақталуы Тасымалдау кезінде қосалқы қызмет түрлері Құрлық құрлықтағы көлік саласында қызметтер Су көлігі саласындағы қызметтер Жүктің көліктік өндеуі Тасымалдау кезінде өзге іліспе қызметтер Басқа санаттарға кірмеген өзге кәсіптік, ғылыми және техникалық қызмет

1

№ 188

7

8

8

Кесте

«Көлік және коммуникация саласындағы» салалық біліктілік шеңберіне 2-қосымша

Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы

59

50

5. Уәкілетті орган жедел резервінің материалдық құндылықтарын жаңарту тәртібі 17. Жедел резервтің материалдық құндылықтары Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің шешімі негізінде сақтау, жарамдылық мерзімдерінің аяқталуына немесе тозуына қарай жаңартылады. 18. Жедел резервтің материалдық құндылықтарын уақтында жаңарту жауапкершілігі «Апаттар медицинасы орталығы» мемлекеттік мекемелерінің басшыларына және Азаматтық қорғаныс әскери бөлімдерінің командирлеріне жүктеледі. 19. Жедел резервтің материалдық құндылықтарының жарамдылық (сақтау) мерзімдері аяқталу кезеңінде немесе мақсатқа сай пайдаланғаннан кейін «Апаттар медицинасы орталығы» мемлекеттік мекемелерінің басшылары және әскери бөлімдердің командирлері Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің атына оларды жаңартуға өтінім береді, онда жаңартуға жататын материалдық құндылықтарды жаңарту себебі, олардың тізбесі, көлемі (саны) және құны көрсетіледі. Пайдаланған кезде жедел резервтің материалдық құндылықтарының толық тозуы себебі бойынша шекті, жарамсыз жай-күйде болған жағдайда өтінімдерге одан әрі материалдық құндылықтарды қолдануға жарамсыздығы туралы комиссияның қорытындысымен техникалық жай-күйінің тиісті актілері қоса берілуі тиіс. Техникалық жай-күйі актілеріне шекті, жарамсыз жай-күйді растайтын фотографияларды қоса алғанда, қажетті материалдар қоса берілуі тиіс. 20. Берілген өтінімдер негізінде Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің тиісті бұйрығы әзірленеді, онда жедел резервтің жаңартылатын материалдық құндылықтарын одан әрі пайдалану және толтыру тәртібі көрсетіледі. 21. Жедел резервтің тамақ өнімдерін әскери бөлімдердің ағымдағы үлесінің тамақ өнімдері есебінен тең мөлшерде жаңартуға рұқсат беріледі. Бұл ретте өнімдердің сол немесе өзге атауларының жарамдылық мерзімдеріне сәйкес жаңарту жоспарлылығын ескеру керек. Тамақ өнімдерін жаңарту үшін бөлім командирі 3 жылға арналған перспективамен тамақ өнімдерін жаңарту кестесін әзірлейді және жедел резервтің үйлестірушісіне бекітуге ұсынады, оған сәйкес жыл сайын тиісті бұйрық шығарылады, онда жедел резервтің жаңартылатын және жедел резервке салынатын ағымдағы үлестегі тамақ өнімдерінің саны көрсетіледі. 22. Дәрілік заттарды және медициналық мақсаттағы бұйымдарды жаңарту «Мемлекеттік мекемелерде бухгалтерлік есеп жүргізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 3 тамыздағы № 393 бұйрығының «Запастарды есепке алу тәртібі» 8-тарауына және «Өткізуге және медициналық қолдануға жарамсыз дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы жою қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 11 қаңтардағы № 26 қаулысына сәйкес жүзеге асырылады.

2014 жылғы 14 наурыз

60

№225

3. Уәкілетті органның негізгі міндеттері мен функциялары 3. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің (бұдан әрі – Министрлік) міндеті жедел резервті құру және қолдану болып табылады. 4. Министрлік мынадай функцияларды жүзеге асырады: жедел резервпен операция жүргізу, жедел резервтің материалдық құндылықтарын орналастыру, сақтау, толықтыру, олардың орнын ауыстыру, жаңарту және оларды нысаналы пайдалану кезінде осы Қағидалар талаптарын сақтау; Қазақстан Республикасының Үкіметіне жедел резервтің материалдық құндылықтарының көлемі мен қалыптастыру жөнінде ұсыныстар енгізу; жедел резервтің материалдық құндылықтарын уақытында жаңғырту; жедел резервке материалдық құндылықтарды шығару немесе жеткізу туралы шешім қабылдау; жедел резервтің материалдық құндылықтарын сапалық және сандық сақталуын, есепке алуды және бақылауды қамтамасыз ету.

7

Көлік және коммуникация саласындағы салалық біліктілік шеңберіне 1-қосымша

Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігінің бұйрығы

62

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің әскери оқу орындарына қабылдау қағидаларына 9-қосымша

2014 жылғы 16 мамыр

2. Уәкілетті орган жедел резервінің мақсаты 2. Азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның жедел резерві алдын ала құрылады және төтенше жағдай аймағындағы халыққа бірінші кезекте тіршілікті қамтамасыз етуге және шұғыл медициналық көмек көрсетуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасы аумағында авариялыққұтқару жұмыстарын қамтамасыз етуге арналған.

және коммуникация саласындағы экономикалық қызмет түрлері мынадай кәсіби қызметтік салалары бойынша анықталады: 1) осы СБШ 1-қосымшасының кестесінде анықталған көліктік инфрақұрылымды, көліктік машиналар мен жабдықтар паркін дайындау; 2) осы СБШ 2-қосымшасының кестесінде анықталған жолаушылар мен жүктерді тасымалдау қызметтерін ұсыну; 3) осы СБШ 3-қосымшасының кестесінде анықталған көліктік инфрақұрылымды жөндеу және ұстау, машиналар мен жабдықтар паркін жаңарту. 9. Еңбек қызметінің түрі мыналарға бөлінеді: 1) басқарушылық; 2) атқарушы-басқарушылық; 3) атқарушы. 10. СБШ осы СБШ 4-қосымшада келтірілген.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 12 маусымдағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9508 болып енгізілді.

63

Дене дайындығы бойынша оқуға түсу емтиханын қабылдау спорттық киім нысанында.

100-балдық бағалау межелігі бойынша балдар 95-100 90-94 85-89 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 0-49

туындаған кезде зардап шеккен халықтың бірінші кезектегі тіршілігін қамтамасыз етуге арналған қажетті тауарлар; 5) операция жүргізу – мемлекеттiк резервтiң материалдық құндылықтарын қою, сақтау, шығару және жаңарту; 6) жедел резервті жаңарту – жедел резервтен материалдық құндылықтарды оларды сақтауға белгіленген мерзім өткенге дейін жедел резервке сондай мөлшердегі және тақылеттес сападағы құндылықтарды сонымен бір мезгілде немесе уақыт алшақтығымен сала отырып шығару; 7) жедел резервке материалдық құндылықтарды жеткізу (толықтыру) – жедел резервтің материалдық құндылықтарын сатып алу және оларды сақтау пункттеріне жеткізу; 8) жедел резервтің материалдық құндылықтарын сақтау пункттері – жедел резервтің материалдық құндылықтарын сақтауды жүзеге асыратын заңды тұлғалар; 9) жедел резервтің материалдық құндылықтарының орнын ауыстыру – материалдық құндылықтарды сақтау орнынан қолдану орнына дейін және кері тікелей мақсаты бойынша тасымалдау; 10) жедел резервті үйлестіруші - жедел резервтің материалдық құндылықтарымен операция жүргізуге бақылауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрілігінің Азаматтық қорғаныс департаменті.

4. Уәкілетті орган жедел резервінің материалдық құндылықтармен операция жүргізу 5. Жедел резервке материалдық құндылықтарды жеткізу (толықтыру) қолданыстағы номенклатураға қатаң сәйкестікте жүргізіледі. 6. Жедел резервтің материалдық құндылықтарын сатып алу кезекті қаржы жылына тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді мемлекеттік сатып алу жоспарының негізінде жүзеге асырылады. 7. Жедел резервке жеткізілетін материалдық құндылықтар стандарт талаптарына, техникалық шарттарға жауап беруі, ұзақ мерзім сақтауға дайын, ал олардың сапалық жағдайы сертификаттармен, өнім паспорттарымен, сынақ хаттамаларымен немесе басқа тиісті құжаттармен расталған болуы тиіс. 8. Жедел резервтің материалдық құндылықтары: 1) дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар – «Апаттар медицинасы орталығы» мемлекеттік мекемесінің ведомстволық бағынысты ұйымдарында; 2) техника, шатырлар, жиһаз мүлкі, шаруашылық мүлкі, тамақ өнімдері, жанар-жағар май материалдары, заттай мүлік, гигиеналық заттар, жууға арналған мүлік, киімді және ас үй ыдыстарын кептіру, кеңсе тауарлары, байланыс құралдары – Азаматтық қорғаныстың әскери бөлімдерінде сақталады. 9. Жедел резервтің материалдық құндылықтарын сақтауды ұйымдастыру сағат сайын олардың орнын ауыстыруға әзірлігін қамтамасыз етуі тиіс. 10. Ведомстволық бағынысты ұйымдар, Азаматтық қорғаныстың әскери бөлімдері сақтауға берілген жедел резервтің материалдық құндылықтарының сапалық және сандық сақталуына жауапкершілікте болады. 11. Жедел резервті шығару (пайдалану) Төтенше жағдайлар министрінің немесе оның міндеттерін атқаратын вице-министрдің шешімімен жүзеге асырылады. 12. Жедел резервтен материалдық құндылықтарды шығару (пайдалану): төтенше жағдайларда зардап шеккендерге шұғыл көмек көрсету және бірінші кезектегі тіршілікті қамтамасыз ету; жаңартуға байланысты; оқу-жаттығулар, машықтанулар және әзірлікті тексеру барысында зардап шеккен халыққа лагерьді өрістету бойынша жеке құрамның іс-қимылдарын іс жүзінде пысықтау жағдайларында жүзеге асырылады. 13. Жедел резервтің материалдық құндылықтарын сандық есепке алуды, қолдануды ұйымдастыруды, операция жүргізуді, олардың орнын ауыстыруды, жаңартуды, пайдалануды, толықтыруды жүргізуді жедел резервтің үйлестірушісі жүзеге асырады. 14. Пайдаланылған жедел резервтің материалдық құндылықтары республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеуге жатады. 15. Мақсаты бойынша пайдаланғаннан кейін техника, шатырлар, жиһаз мүлкі, шаруашылық мүлкі тиісті техникалық қызмет көрсетуге (жөндеуге) және кейіннен жедел резервке салуға жатады. 16. Жедел резервтің материалдық құндылықтарын сақтау орындарынан мақсаты бойынша пайдалану орындарына дейін және кері орнын ауыстыру Төтенше жағдайлар министрінің шешімімен айқындалатын көлік құралдарымен жүзеге асырылады

87

75

30 қазан 2014 жыл

Жұмыста өздігінен анықтау және өздігінен нормалау дағдысын қолданады. Алға қойған тапсырмаларды нақтылайды, қол астындағыларға тапсырмалар береді, қызмет нәтижелерін бағалайды, білім және дағды жетіспеушілігін анықтайды, қызметкерлердің кәсіби өсуін дәлелдейді. Жұмыс уақытында бірінші, екінші және үшінші деңгейлі қызметкерлердің қызмет жетістігін қамтамасыз ететін жағдайларды жасайды. Жұмыс орнына арналып қойылған техникалық құжаттамаларды жүргізеді. Клиенттермен, вокзалдармен, станциялармен және кассалармен байланысты жүзеге асыру үшін қол астындағыларға тапсырмаларды беруді нақтылайды. Ұйымның дағдысын және өндірістік инструктаж жүргізе білу. Диагностикалауға қажетті техникалық құралдарды таңдай білу. Көлік құралдарының ақаулығын байқау бойынша қажетті технологиялық операцияларды таңдай білу. Көлік құралдарына диагностика жасау құралдарына жөндеу және қызмет көрсету бойынша дағдыларды таңдай білу. Заманауи ой-қабілет машықтарың, жобалау тобының ішінде жұмыс істей білу машықтарының кең жиынтығын жұмыста қолданады, жұмыс процесін басқара біледі, логикалық, жүйелік және бірізді тәсілдерді қолдана отырып, мәселелерге шешім таба біледі. Адамдарды оқыту және нұсқау беру, басқа адамдарда жаңа білім мен тәжірибе алу тілегін тудыру машықтарына ие. Өндеу және жүйелік талдау жүргізеді. Мониторинг. Жобалау үшін бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану машықтарын иеленген. Өлшеуді және байқауды жүргізу техникасын пайдалану машықтарын иеленген.

Жұмыс процесін басқару машықтарының жиынтығын жұмыста қолданады, нәтижелер алу үшін бағалаудың әдістерін, әдістемесі мен критерийлерін таңдайды, құзыреттерді бөліп таратуды және құқық беруді, тиімді топтар қалыптастыруды біледі, сондай-ақ өндірістік процесс барысында шешім қабылдай біледі. Жоспарлау, ұйымдастыру және кәсіпорынның қызметкерлеріне техникалық оқу жүргізу машықтарына ие. Көлік құралдарын диагностикалау нәтижелерін өңдеу процесін ұйымдастыру және басқару бойынша машықтарға ие. Кәсіпорында табылатын көлік құралдарын техникалық қызмет көрсету және жөндеу кезінде диагностикалық жұмыстарды таңдау машықтарына ие. Ғылымы-техникалық ақпараттар көлік құралдарын диагностикалау құралдарының даму тенденцияларын анықтау бойынша машықтарға ие. Кәсіпорынның көлік құралдарының диагностикалау постарын жобалау бойынша машықтарға ие. Көлік құралдарының техникалық жағдайларын диагностикалаудың технологиялық процестерін әзірлеу бойынша машықтарға ие. Кәсіпорының қызмет стратегиясына әсер ететін деректерді қамтитын техникалық құжаттамаларды жасауға басқару және бақылау бойынша машықтарға ие.

Технологиялық процестерді қызмет ету аясында техникалық құжаттамаларды әзірлеу. Технологиялық режимдер жағдайы және жабдықтар туралы ақпараттарды жинау және осы ақпараттарды ұйымдастыру – техникалық құжаттамаларға сәйкес сәйкес параллельді немесе бақылаушы деңгейге беру. Бақылау-диагностикалық құралдардың міндеттерін және олардың жұмыс істеу принциптерін , еңбекті қорғау қағидасын және нормаларын, техника қауіпсіздігін, өндірістік санитария және өртке қарсы қорғауды білу. Автокөлік құралдарының ақауларын байқау бойынша күрделі операцияларды орындау тәсілдерін білу. Автокөлік құралдарына техникалық диагностика жүргізуді, бақылаудиагностикалық жабдықтарының пайдалану және жөндеу бойынша нұсқаулығын білу.

Кәсіби жағдайларды жүйелі талдау және жобалау әдістемесі, басқарушылық шешімдер қабылдау тәсілдері туралы, ұжым мен топ құру туралы білім. Технологиялық режимдер жағдайы және жабдықтар туралы ақпараттарды жинау және осы ақпараттарды ұйымдастыру – техникалық құжаттамаларға сәйкес сәйкес параллельді немесе бақылаушы деңгейге беру. Технолгиялық процестерге қызмет ету шеңберінде техникалық құжаттаманы әзірлеу және варикациялау. Деректер негізінде көлік құралдары жұмыстарының қалдық ресурстарын анықтау әдісін, диагностикалау, еңбекті қорғау қағидаларын және нормаларын, өндірістік санитарияны және өртке қарсы қорғауды білу. Ұйымдастыру, бақылау және көлік құралдарын диагностикалау процесін шұғыл басқаруды білу. Бақылау-диагностикалық құралдарын тиімді пайдалануды қамтамасыз ету әдістерін білу. Үздіксіз білім беру әдістерін және қызметкерлерді техникалық оқыту принциптерін, еңбекті қорғау қағидасын және нормаларын, техникалық қауіпсіздікті, өндірістік санитарияны және қорке қарсы қорғауды білу. Қызметкерлерді бағалау әдістерін және біліктілікті жоғарылату тәсілдерін білу. Көлік құралдарының жұмыстарының қалдық ресурстарын анықтау процесін басқару әдістерін диагностикалау негізінде жетік білу. Кәсіпорынның көлік құралдарына техникалық қызмет ету және жөндеу процесін және осы процесс шеңберінде қажетті диагностикалық жұмыстарды жетік білу. Ғылыми техникалық ақпараттарды талдаудың заманауи әдістерін білу. Заманауи тенденцияларды ескере отырып көлік құралдарын диагностикалау құралдарын жаңғырту және жаңарту принциптерін білу. Көлік құралдарына диагностика жүргізуге жауап беретін кәсіпорынның инфрақұрылым объектілерін жобалау әдістерін білу. Көлік құралдарың техникалық жағдайын диагностикалаудың технолгиялық процестерін әзірлеу әдістерін білу.

Бизнес-логиканы жобалауды ұйғаратын атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрымданбаған болжамсыз ортада бөлімше деңгейінде технология саласын дамытудың стратегиялық бағыттары үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлердің жұмысына басшылық ету. Құрылымданбаған болжамсыз ортадағы ұйым немесе бөлімше деңгейіндегі нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып бөлімше немесе ұйым стратегиясын ұйғаратын ұйым қызметінің стратегиясы шеңберіндегі басқарушылық қызмет. Басқарудың нақты объектісі қызмет етуінің мүмкін болатын нұсқаларын жүйелі және кешенді түсінудің дамыған қабілеті, осы нұсқалардың туындау уақытын және ықтималдылығын, сондай-ақ олардың әрекет ету ұзақтылығын анық бағалау. Болжамсыз және құрылымданбаған орта шартындағы ірі институционалдық құрылым деңгейінде шешім мен жауапкершілікті қабылдай отырып, процесті және қызметті басқару стратегиясын анықтауды ұйғаратын басқарушылық қызмет. Өзгерістерді басқарудың, анықсыздық жағдайларында жұмыс істеудің, күрделі шешімдерді, сондай-ақ деректердің жеткіліксіздігі жағдайындағы шешімдерді жылдам қабылдаудың дамыған қабілеті, көшбасшылықты үнемі көрсету. Оңтайлы нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін басқару құрылымын әзірлеуге арналған қызметің бағыттылық мазмұнын анықтайтын алға қойылған мақсаттар мен міндеттерге сараптама жүргізу. Жоспарланған іс-шараларды жоспарлау, ұйымдастыру және орындалуын бақылауға алу. Ұйымдастырушылық-өкімдік қызметтің тиімділігіне талдау жүргізу. Қажет болған жағдайда реттеуші шешімдер әзірлеу. Бағынысты бөлімшелердің қызметінің тиімділігіне талдау жүргізу. Қажет болған жағдайда реттеуші шешімдердің орындалуын әзірлеу және ұйымдастыру. Стратегияларды анықтау, күрделі әлеуметтік, өндірістік, ғылыми процестерді басқару. Сала, ел ауқымында, халықаралық деңгейде нәтиже үшін жауапкершілікте болу. Маңызды деп табылатын көшбасшылық қасиеттерді, жаңашылдық және көптеген өзара байланысты факторлармен проблемаларды шешуді талап ететін жаңа түпмәтіндердегі еңбек етудің дербестігін көрсету. Жаңа және күрделі идеяларға талдау жүргізу, бағалау және синтездеу және осы процестер негізінде стратегиялық шешімдер қабылдау. Күрделі жағдайларда стратегиялық шешім қабылдау мүмкіндіктері туралы операционалды өзара іс-қимыл тәжірибесін көрсету. Басқарылатын процестердің тиімділігін арттыруымен байланысты зерттеулік және жобалық сипаттағы мәселелерді шешу.

Жүйені жобалау/үлгілеу машықтарын жұмыс барысында қолданады, тұжырымдама негіздемелерін қалыптастыра біледі және оларды таныстыра білу, күрделі техникалық мәселелерді шешу үшін сараптамалар жүргізу және қызметтік бойынша неғұрлым оңтайлы сәулеттік шешімдерді енгізуді қамтамасыз ету. Нарық үрдістеріне қарай отырып, ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау машықтарын көрсетеді. Бизнес ортадағы өзгерістерді танып, өз бөлімшесі дамуының стратегиялық бағытын анықтай біледі.

Тұжырымдамаларды, стратегияларды, қызметтің және өзара іс-қимылдың қызметтік үлгілерін, міндеттер мен мәселелерді қою және оларды жүйелік шешу әдістерін құрастыру әдістемесі туралы білу. Көлік жүйесін жобалау әдістемесін білу. Технологияның және көлік жүйелерін дамыту тұжырымдамасы. Жобалау қызметінің өмірлік циклын, көлік жүйелерін әзірлеу ережесін, компаниялардың негізгі бизнес-процестерін, персоналды басқару негіздерін, өндірісі мен менеджментті, басқару психологиясын, көліктік қауіпсіздік мәселелерін білу

Экологиялық және стратегиялық ойлау қабілетін, логикалық әдістерді пайдалана отырып, өзара пайдалы шешімдерді қабылдай алу дағдысын, кәсіби қызмет және өзара іс-қимыл модельдерін құру және жүзеге асыру әрекеттерін иеленген. Жұмыс күні ішінде жетінші деңгейлі қызметкерлерінің табыстылығын қамтамасыз ететін жағдайлар жасайды. Персоналды даярлау және жұмыстарды ұйымдастырудың қажетті деңгейі болған кезде қауіпсіздік жобалау шектері мен жағдайларды сақтаудың бұзылуына жол бермейтін жағдайларды сақтайды. Өкімдер береді, бөлімшелердің қызметін ұйымдастыру саласында тапсырмаларды қалыптастырады және олардың орындалуын бақылайды. Жаңа білім мен жаңа шешімдер алуға жетелейтін жобаларды зерттеу, әзірлеу, іске асыру және бейімдеу, басқару және/немесе жаңашылдықтағы сыни проблемаларды шешу үшін талап етілетін және қазіргі білімін немесе кәсіби практикасын қайта қарауға және жаңартуға мүмкіндік беретін синтез бен бағалауды қоса алғанда, ең ілгері және мамандандырылған машықтар мен іскерліктерге ие. Идеяны тудыра, инновациялық қызмет нәтижелерін болжай, кәсіби және әлеуметтік салада кең ауқымды өзгерістерді жүзеге асыра, күрделі өндірістік және ғылыми процестерді басқара біледі.

Кәсіптік қызмет, сондайақ қаржы, маркетинг, халықаралық нарық саласындағы ең терең және толық білім. Қызметтің кооперативтік жүйелерін құру және өзара ісқимылы, макроәлеуметтік және макроэкономикалық жүйелерді модельдеу және басқару әдіснамасы туралы білім. Кәсіпорынның ішкі стандарттарына, МемСТ-ға және басқа нормативтік құжаттарға сәйкес бағдарламаларды және жобалау құжаттарын әзірлеу саласындағы ғылыми-зерттеу және жобалау ұйымдарымен ұйымдастыру.

БҰШ СБШ Кәсіби қызмет саласы: дең- дең2. Жолаушылар мен жүктерді тасымалдау қызметтерін ұсыну гейі гейі Жеке және кәсіби құзыреттіліктерге Іскерлікке және машықтарға Білімге қойылатын талаптар қойылатын талаптар қойылатын талаптар 1 1 Күрделі емес жабдықты Үлгілі күрделі емес Еңбек мәні, оны түрлендіру құрастыруға және бөлшектеуге практикалық тапсырмаларды процесі және тиісті дайындағанда қарапайым орындайды, өзін өзі қадағалау атқарушылық іс-қимыл циқызметтерді іске асыру бойжәне өзін өзі тәртіптеу клы туралы негізгі білім. ынша тікелей басшылықтағы машықтарын иеленген. Заттар мен еңбек атқарушылық іс-қимылдар. Еңбектің жалпы техникалық, құралдарының жағдайы Осы іс-қимылдардың кеңістіктіөртке қарсы, арнайы және туралы бастапқы ақпаратты уақыттық, физиологиялық неэкологиялық қауіпсіздігін жинау және осы ақпаратты месе қызметтік сипаттамаларын анықтайтын ережелердің тапсырмаға және/немесе анықтайтын жұмыс беруші алдын нормативтері мен тажұмыстардың орындалаала белгілеген критерийлермен өз лаптарына сәйкес өз істын алгоритміне сәйкес әрекеттерін салыстыра отырып, қимылдарының қауіпсіздігін қатар немесе бақылаушы жұмыс беруші алдын ала әзірлеген қамтамасыз етуді өзі деңгейге беру. алгоритмдер бойынша қарапайым бақылауды жүзеге асырады. іс-қимылдарды орындау. Еңбек мәні, қарапайым 2 2 Технологиялық жабдықтардың Нұсқаулықтар негізінде үлгілі міндеттерді орындаукүрделі емес жекелеген торапжұмыстардың тәсілін да нәтижелерге қол жеткізу тарын өндіру, құрастыру және таңдайды және күрделі құралдары мен тәсілдері тубөлшектеу кезінде жауапкершілік емес практикалық тапсырралы, атқарушылық қызмет пен дербестіліктің белгілі бір малар орындайды, жай рефлексиясы туралы негізгі дәрежесін көздейтін басшылықтағы өндірістік жағдайларда өзінбілім. Заттар мен еңбек нормаларды іске асыру жөніндегі өзі бақылау және өзін-өзі құралдарының жағдайы атқарушылық қызмет. түзету дағдыларына ие. Бірінші біліктілік деңгейінің перБірінші деңгейдегі персоналға туралы бастапқы ақпаратты жинау және осы ақпаратты соналы үшін алгоритмдердің тапсырмаларды беру және ағымдағы сәтінде орындалатын тапсырмаға және/немесе олардың орындалуын бұрын әзірлегендер шеңберінде бақылауды жүзеге асырады. жұмыстардың орындалатын алгоритміне сәйкес қарапайым іс-қимылдарды Жұмыстардың орындалақатар немесе бақылаушы орындауға тапсырмалар жасау. тын алгоритмі шеңберінде деңгейге беру. өзінің және персоналдың іс-қимылын үйлестіреді. Жоғары деңгейдегі персоналмен дайындалған реттеуші шешімдердің орындалуын келісуді жүзеге асырады. Ішкі еңбек тәртібін, жүктерді 3 3 Ілеспе құжаттарға сәйкес жүктерді Жүктерді есепке алу, қабылдау, алып жүру, сапалы қабылдап алу тәртібін, алуға көзделетін жауапкершілік және сандық көрсеткіштердің негізгі жүк жеткізушілердің басшылық нормаларын алуға іске іліспе құжаттармен салысты- және олардың қоймалардың асыру жөніндегі атқарушылық мекен жайларын жүктерді рып тексеру, оларды тасықызметі. қабылдап алу және жіберу Күрделілігі: нақты анықталған стан- малдау кезінде сақталуын құжаттардың нысандарын дартты әрекеттерді орындау, стан- қамтамасыз етеді. және оларды толтыру, Жүктерді тасымалдау үшін дартты/типтік міндеттерді шешу, еңбекті қорғау нормалақұралдардың болуын және білім және практикалық тәжірибе рын, қауіпсіздік техниканы, дұрыстығын тексеру, тиеунегізінде танымал әрекеттердің өндірістік санитарияны және тәсілін таңдау, олардың орындалу түсіру жұмыстарын жүргізу өртке қарсы қорғауын білу. дұрыстығын тексеру, жүкті шартын ескере отырып, түзету. Жұмыс орны үшін көлікпен тасымалдау және Өздігінен әрекет ету – қойылған белгіленген техникалық іліспе құжаттардың талаптатапсырманың орындалу жолдарына сәйкес жүктерді орнала- құжаттаманы жүргізу. рын шешу. Бірінші және екінші біліктілік стыру және төсеу. Қойылған міндеттерді шешу үшін деңгейлерінің персонакәсіби әрекет ете білу. Орындалған Жүктердің жетіспеуі және лы үшін технологиялық бүлінуі туралы құжаттарды жұмыстардың нәтижесіне, өзінің режимдерді жүргізу дайындауына қатысу қауіпсіздігімен, басқалардың шеңберінде өндірістік тапдағдылары. қауіпсіздігіне, қоршаған ортаны сырмаларды қалыптастыру. (Жолаушылар мен жүктерді) қорғау бойынша талаптардың (Жолаушылар мен жүктерді) тасымалдау процесінің жүру орындалуына жауапкершілігі. барысына бақылауды жүзеге тасымалдау шарттарын, экспедицияланатын жүктерді асыру бойынша тәжірибелік сақтау талаптарын, (жолаудағдылар. шылар мен жүктерді) тасы(Жолаушылар мен жүктерді) малдау бағдарларын білу. тасымалдау процесінің жүру барысының оперативтік есепті Жолаушыларды, жүктерді тиісті көлікпен тасымалжүргізу дағдылары. дау нормаларын, жүктер Коммуникация және байораманың (ыдыстың) ланыс құралдарымен, есеп бұзылуының және техникасымен жұмыс істеу ақаулықтың негізгі типтерін дағдылары. Жұмыстардың орындалатын білу. алгоритмі шеңберінде бірінші Ұйымның экспедициялау жұмысына қатысты және екінші деңгейдегі өз ісқимылын және персоналдың нормативтік құжаттарды іс-қимылын үйлестіруді жүзеге қажет көлемінде, тапшылық, бұзылу туралы актілердің асырады. Өз іс-қимылын және басқа құжаттардың анықталған тапсырмалар нысандарын және оларды мен жұмыстардың орындалатын алгоритмі шеңберінде толтыру тәртібін білу. Жол парағын толтыпараллельді жұмыс істейтін қызметкерлермен үйлестіру. ру тәртібін және жол ережесін, көлік құралдарын пайдалануға жіберудің негізгі ережелерін және лауазымды адамдардың міндеттемелерін және жол ережесін қамтамасыз ету бойынша жол қозғалысына қатысушыларды және Көліктері арнайы жарық сигналдарымен және дыбыс сигналдарымен және арнайы түсті графикалық схемалармен бояуға жататын жедел және арнайы қызметтер тізбесін білу. 4 4 Міндеттердің дербес айқындалуын, Өзін-өзі анықтау және өзінКәсіби міндеттерді қою ұйымдастырылуын және өзі нормалау машықтарын және шешу тәсілдері, қарамағындағы қызметкерлерге жұмыста қолданады. қағидаттары мен амалдары нормаларды іске асыруАлған тапсырмаларын туралы, этика және қарымды бақылауды көздейтін нақтылайды, бағыныстыларға қатынас психологиясы, басшылықпен нормалардың іске міндеттер қояды, қызмет ойлау және қызмет рефлекасырылуы жөніндегі атқарушылық- нәтижелерін бағалайды, сиясы, уәждеу және еңбекті басқарушылық қызмет, білімі мен машығының ынталандыру тәсілдері турақойылған мақсаттарды шешуге жетіспейтіндігін айқындайды, лы білімінің болуы. жауапкершілік. қызметкерлердің кәсібилігін Қызмет көрсетілетін Күрделілігі: жұмыс жағдайын арттыруды ынталандырады. технологиялық процестер және оның ықтимал өзгерістерін Жұмыс күні ішінде бірінші, шеңберінде техникалық өздігімен талдау жасауды, белгілі екінші және үшінші құжаттаманы әзірлеу. қызмет ету жолдарын таңдау, деңгейлердегі персонал Экономика, еңбекті және қызметтерді ағымдағы және қызметінің табыстылығын өндірісті ұйымдастыру, қорытынды бақылау, бағалау және қамтамасыз ететін жағдайлар өндірістік жобалау және түзетуді талап ететін, әр түрлі жасайды. басқару, Қазақстан типтегі практикалық тапсырмалар- Жұмыс орны үшін белгіленген Республикасының еңбек туды шешу. техникалық құжаттаманы ралы заңнамаларын білу. Осы талдаудың теріс нәтижелері жүргізуді жүзеге асырады. Орындалған тасымалдар жағдайларында болуы мүмкін Клиенттермен, вокзалбойынша жол қағаздарын, реттеуші әсерлер бойынша дармен, станциялармен ауысымды тапсырмаларды шешімдерді озық қабылдау және кассалармен байлажәне басқа да құжаттарды мақсатында жұмыс күні ішінде нысты жүзеге асыру үшін ресімдеу, беру, қабылдау жұмыс орнына бекітілген бағынысты адамдарға және өндеу, жолаушылар техникалық жүйелердің қауіпсіздігін міндеттерді қоюдың нақтылау мен жүктерді тиісті көлікпен қамтамасыз етудің технологиялық дағдыларына ие. тасымалдау тәртібін білу. режимдері мен талаптары жайӨндірістік нұсқаулықты Ауысым кезіндегі жұмыс және күйлерін талдау. ұйымдастыру және өткізу оқиғалар туралы оперативтік Жұмыс күні ішінде бірінші, екінші бойынша дағдылары. ақпараттарды және және үшінші деңгейлердегі (Жолаушылар мен жүктерді) мәлімдемелерді белгіленген жұмыс орнына бекітілген қызмет тасымалдауды жүзеге асыру уақытында тапсыру және толкөрсетудің барлық аймақтарының кезінде көлік құралдарының тыру тәртібін білу. технологиялық режимдерін жүргізу нормадан тыс бос тұруын Диспетчерлік журналды және бойынша тапсырмаларын жоспар- жою бойынша шараларды кезекшілік кітабын жүргізу лау, қалыптастыру және қызметті қабылдау және іске асыру тәртібін білу. бақылау дағдылары. Орындалған (жолаушылар мен жүктерді) тасымалдарды есепке алу бойынша дағдылар және көлік процестерінің ақауларын оперативтік жою бойынша шаралар қабылдау. Кәсіби жағдайларды жүйелі 5 5 Міндеттердің дербес айқындалуын, Жағдайды талдау, өзін-өзі ұйымдастырылуын және бағынысты талдау, шешімдер қабылдау талдау және жобалау, басқарушылық шешім қызметкерлерге нормаларды іске және оларды іске асыруға асыруды бақылауды көздейтін жағдай жасау, басқарушылық қабылдау әдістемесі туралы, ұжым және команда басшылықпен нормалардың іске және орындаушылық құру туралы білу. асырылуы жөніндегі атқарушылық- кәсіпқойлықты арттырудың Технологиялық режимдердің басқарушылық қызмет, ұйымның алдын алатын командалық жұмыстың түп-мәтінінде және құрал-жабдықтардың автомобиль көлігі құралдарын қызметті бақылау және жай-күйі туралы ақпарат дайындау кезінде нәтижесіне жинау және осы ақпаратты өзінің қауіпсіздігі мен басқалардың түзету дағдыларын жұмыста қолданады. ұйымдастырушылыққауіпсіздігіне жауапкершілігі. Төртінші деңгейдегі техникалық құжаттаманың Күрделілігі: жұмыс жағдайын қызметкерлердің жұмыс күні талаптарына сәйкес және оның ықтимал өзгерістерін ішінде табысты жұмысын қатар немесе бақылаушы өздігімен талдау жасауды, белгілі қамтамасыз ететін жағдайлар деңгейге өткізу. қызмет ету жолдарын таңдау, жасайды. Қызмет көрсетілетін қызметтерді ағымдағы және технологиялық процестер қорытынды бақылау, бағалау және Жұмыс орнына белгіленген техникалық құжаттаманы шеңберінде техникалық түзетуді талап ететін, әр түрлі құжаттарды әзірлеу және типтегі практикалық тапсырмалар- жүргізуді жүзеге асырады. Жоғары тұрған деңгейдегі верификациялау. ды шешу. қызметкерлер жасайтын Көлік құралдары Осы талдаудың теріс нәтижелері жүргізушілерінің аваритапсырмалар шеңберінде жағдайларында болуы мүмкін ясыз жұмыс істеуінің оң инновациялық саясаттың реттеуші әсерлер бойынша тәжірибесін таратудың жергілікті іс-шараларын іске шешімдерді озық қабылдау әдістері мен нысандаасырады. мақсатында жұмыс күні ішінде рын білу. Персоналдың тәртіптілігіне жұмыс орнына бекітілген Қазақстан Республикасының техникалық жүйелердің қауіпсіздігін және жұмыс сапасыәкімшілік және қылмыстық қамтамасыз етудің технологиялық на бақылау бойынша заңнамаларының негіздерін дағдыларына ие. режимдері мен талаптары білу. Көлік құралдарының жағдайларын талдау. Жол-көлік оқиғаларын тектехникалық жағдайларына Жұмыс күні ішінде бірінші, екінші серу бойынша әдістемелік бақылау, тасымалдардың және үшінші деңгейлердегі және нормативтік құқықтық нақты түрлері үшін көлік жұмыс орнына бекітілген қызмет құралдарының типін оңтайлы құжаттарды білу. көрсетудің барлық аймақтарының Ұйымның бөлімшелері мен іріктеу бойынша дағдылары. технологиялық режимдерін қызметтердің жұмысын Жүргізушілерді сапар жүргізу тапсырмаларын жоспаржаңғырту және жетілдіру алдындағы және сапардан лау, қалыптастыру және қызметті кейін медициналық байқауды бойынша әдістемені, бақылау. жүргізу және нәтижелері тура- тәсілдер мен шараларды лы есепті өндеу және талдау әзірлеу және енгізу нысандарын білу. бойынша дағдылары. Жол-көлік оқиғаларының себептерін және жағдайларын талдау, оларды жою бойынша шараларды талдау және әзірлеу дағдылары.

(Соңы 15-бетте).


(Соңы. Басы 14-бетте). 6

7

8

6

7

8

Жұмыстарды басқа учаскелермен келісуді көздейтін кәсіпорын қызметінің стратегиясы шеңберінде басқарушылық қызмет, қызметкерлердің кәсібилігін арттырғаны, жабдықтарды жасағаны, құрастырғаны және бөлшектегені үшін жауапкершілігі. Кәсіпорын бөлімшесінде қолданылатын қауіпсіздік талаптары мен шарттарына технологиялар мен техникалық шешімдердің тиімділігі мен баламалылығын талдау және анықталған сәйкессіздіктерді реттеу. Кәсіпорын бөлімшесінде қолданылатын технологиялық процестерді аппаратуралық ресімдеуді қауіпсіздік талаптары мен шарттарына техникалық сәйкестігі мен тиімділігіне талдау және анықталған сәйкессіздіктерді реттеу.

Жұмыста әлеуметтік және кәсіби жағдайларында шешімдерді жобалау және қабылдау машықтарын, өзін-өзі басқару, коммуникацияны ұйымдастыру және көзқарасын келісу, нәтижелерді рәсімдеу және таныстыру, қазіргі заманғы бағдарламалық өнімдерді және техникалық құралдарды пайдалану мәдениетін көрсетеді. Қызметшілердің ақпараттық қамтамасыз етілуін, ұйымның тиісті талаптары көлемінде қауіпсіз және тиімді пайдалануды ұйымдастыруды жүргізеді. Қызметшілерді даярлаудың және жұмыстарды ұйымдастырудың қажетті деңгейі болғанда жоба шектері мен қауіпсіздік талаптарын сақтауда бұзушылықтарды болдырмайтын шарттарды сақтауды жүзеге асырады. Жұмыс күні ішінде бесінші деңгей қызметшілері қызметінің сәттілігін қамтамасыз ететін жағдай жасайды. Ойын ауызша түрде, мысалы, сарапшылар деңгейіндегі ғылымитехникалық кеңестердегі және кеңестердегі талқылау түрінде ресімдей білетінін көрсетеді. Инновациялық әдістерді, Бизнес-логиканы жобалауқызметтің тұжырымдамалары ды көздейтін атқарушылықмен стратегияларын құру басқарушылық қызмет, сондай-ақ әдістерін қолдана отықұрылымданбаған болжамсыз рып, проблемалық және ортада бөлімше деңгейінде, өздігінен проблемаландытехникалық сәулетті немесе техру дағдыларын жұмыста нологияны кәсібилік қызмет салақолданады. сында дамытудың стратегиялық Жұмыс күні ішінде алтынбағыттары үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлердің шы деңгей қызметшілері қызметінің табыстылығын қызметіне басшылық ету. қамтамасыз ететін Сала құрылымдарының жұмыс жағдайларын жасайды. істеу және даму стратегияҚызметшілерді даярсын құруды, жеке бөлшектерді, лау және жұмыстарды жинақтауыштарды және ұйымдастырудың қажетті жабдықтардың тораптарын деңгейі болған кезде өндіруді және сатуды көздейтін қауіпсіздіктің жобалау шектері басқарушылық қызмет. мен жағдайларды сақтаудың Лауазымдардың штаттық толтыбұзылуына жол бермейтін руды олардың атқаратын адамжағдайлар жасайды. дар біліктілігінің тиісті талаптарға Бөлімше немесе ұйым сәйкестігін талдау. қызметін түзетуді жүзеге Кәсіпорын басшылығының кадр асырады. саясаты шеңберінде түзету ісМақсат қоюды ғылыми қимылдары туралы шешімдер негіздеу және әдістер қабылдау. мен оларға қол жеткізу Бөлімшедегі ұйымдастыруқұралдарын таңдау білімі мен өкімдік қызметті талдау. Реттеуші машықтарына ие. шешімдерді әзірлеу. Бөлімшенің штат санын жобалық, салалық, ұйымдастыру құжаттамасы және жабдықтарды дайындаушы зауыттардың құжаттамасы негізінде бөлімше қызметінің нақты ұйымдастырутехникалық жағдайларында персоналды және процестерді тиімді басқаруды қамтамасыз етуге сәйкестігін талдау. Басқарылатын процестердің тиімділігін арттырумен байланысты зерттеушілік және жобалық сипаттағы проблемаларды шешу. Мемлекеттік ауқымдағы ірі Экологиялық және институционалдық құрылымдар стратегиялық шешімдерді, саласын дамыту және олардың логикалық әдістерді пайдажұмыс істеуіне ықпал етулана отырып, өзара пайдалы ге негізделген басқарушылық шешімдерді қабылдай алу қызмет, жабдықтарды монтаждағдысын, кәсіби қызмет және дау, демонтаждау, өндіріс үшін өзара әрекет модельдерін жауапкершілікте болу және жағдай құру және жүзеге асыру жасауды ұйымдастыру. әрекеттерін көрсетеді. Оңтайлы нәтижелерге қол жеткізуді Жұмыс күні барысынқамтамасыз ететін басқару да жетінші деңгейлі құрылымын әзірлеуге арналған қызметкерлер құрамы үшін бағыттылық қызметі мазмұнын табыстылықты қамтамасыз анықтайтын алға қойылған ететін жағдайларды жамақсаттар мен міндеттерге сарап- сайды. тама жүргізу. Персоналды даярЖоспарланған іс-шараларды жолау және жұмыстарды спарлау, ұйымдастыру және орын- ұйымдастырудың қажетті далуын бақылау. деңгейі болған жағдайда Ұйымдастырушылық-өкімдік қауіпсіздіктің жобалау шектері қызметінің тиімділігіне сараптама. мен жағдайларды сақтаудың Қажет болған жағдайда реттеуші бұзылуына жол бермейтін шешімдер әзірлеу. жағдайларды жасайды. Бағынысты бөлімшелер қызметінің Өкімдер береді, тиімділігіне сараптама жүргізу. бөлімшелердің қызметін Қажет болған жағдайда реттеуші ұйымдастыру саласында тапшешімдердің орындалуын әзірлеу сырмаларды қалыптастырады және ұйымдастыру. және олардың орындалуын Стратегияларды анықтау, күрделі бақылайды. әлеуметтік, өндірістік, ғылыми Жаңа білім мен жаңа процестерді басқару. Сала, ел, шешімдер алуға жетелейтін халықаралық деңгейде нәтиже жобаларды зерттейді, ауқымына деген жауапкершілік. әзірлейді, іске асырады және Маңызды деп табылатын бейімдейді; басқарады және/ көшбасшылық қасиеттерді көрсету, немесе жаңашылдықтағы жаңашылдық және өзара байласыни проблемаларды шешу нысты факторлардың көпшілігімен үшін талап етілетін және байланысты жаңа контекстегі еңбек қазіргі білімін немесе кәсіби әрекетіне деген өздігінен әрекет практикасын қайта қарауға ету жағдайларын көрсету. Жаңа және жаңартуға мүмкіндік және күрделі идеяларға сараптаберетін синтез бен бағалауды ма жүргізу, бағалау және синтезқоса алғанда, ең ілгері деу және осы процестер негізінде және мамандандырылған стратегиялық шешімдер қабылдау. машықтар мен іскерліктерге Күрделі жағдайларда стратегиялық ие; шешім қабылдау мүмкіндіктері Идеяны тудыруды, туралы операционалды әрекет ету инновациялық қызмет тәжірибесін көрсету. Күрделілігі: нәтижелерін болжау, кәсіби басқарылатын процестердің және әлеуметтік салада кең тиімділігін арттыруға байланыауқымды өзгерістерді жүзеге сты зерттеушілік және жобалық асыру, күрделі өндірістік және сипаттағы мәселелерді шешу. ғылыми процестерді басқара білу іскерлігіне ие

15

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

Күрделі әлеуметтік және кәсіптік жағдайларда бірлескен талдау жасау, жобалау және шешім қабылдау әдістемесі туралы білу, қатынас және көзқарастарды келіс тәсілдерін, талдамалы және жобалау құжаттамасын рәсімдеу және таныстыру. Кәсіпорынның ішкі стандарттарына, МемСТ-ға және басқа нормативтік құжаттарға сәйкес бағдарламаларды және жобалау құжаттарын әзірлеу саласындағы ғылымизерттеу және жобалау ұйымдарымен ұйымдастыру. Дайындалған реттеуші шешімдерді орындауды жоғары деңгейдегі қызметшілермен келісу. Көрсетілетін қызмет процестер шеңберінде техникалық құжаттаманы валидтеу және аккредиттеу. Бөлімше персоналдарының қызметін ағымдық және перспективтік айлық жоспарлау, жоспарланатын іс-шараларды әзірлеу және орындалуын ұйымдастыру.

Тұжырымдамаларды, стратегияларды, қызметтің және өзара іс-қимылдың қызметтік үлгілерін, міндеттер мен мәселелер қою және оларды жүйелік шешу әдістерін құрастыру әдістемесі туралы білу. Бөлімше персоналдарының қызметін ағымдық және перспективті айлық жоспарлау, жоспарланатын іс-шараларды әзірлеу және орындалуын ұйымдастыру. Кәсіпорынның ішкі стандарттарына, МемСТ-ға және басқа нормативтік құжаттарға сәйкес бағдарламаларды және жобалау құжаттарын әзірлеу саласындағы ғылымизерттеу және жобалау ұйымдарымен ұйымдастыру.

Кәсіптік қызмет, сондайақ қаржы, маркетинг, халықаралық нарық саласындағы ең терең және толық білім. Қызметтің кооперативтік жүйелерін құру және өзара іс-қимылы, макроәлеуметтік және макроэкономикалық жүйелерді модельдеу және басқару әдіснамасы туралы білім. Кәсіпорынның ішкі стандарттарына, МемСТ-ға және басқа нормативтік құжаттарға сәйкес бағдарламаларды және жобалау құжаттарын әзірлеу саласындағы ғылымизерттеу және жобалау ұйымдарымен ұйымдастыру.

БҰШ СБШ Кәсіби қызмет саласы: дең- дең- 3. Көліктік инфрақұрылымды жөндеу және ұстау, көлік машиналары мен жабдықтар паркін жаңарту гейі гейі Жеке және кәсіби құзыреттіліктерге Іскерлікке және машықтарға Білімге қойылатын талаптар қойылатын талаптар қойылатын талаптар 1 1 Күрделі емес жабдықты орнатуға Үлгі күрделі емес тәжірибелік Еңбек мәні, оны түрлендіру және бұзуға дайындау кезінде тапсырмаларды орындайды, процесі және тиісті қарапайым функцияларды іске асы- өзін өзі қадағалау және өзін атқарушылық әрекеттер циру бойынша тікелей басшылықпен өзі тәртіптеу машықтарын клы туралы негізгі білім. орындаушылық іс-әрекеттер. жұмыста қолданады. Заттар мен еңбек Әрекеттердің кеңістікті-уақытша, Еңбектің жалпы техникалық, құралдарының жағдайы физиологиялық немесе қызметтік өртке қарсы, арнайы және туралы алғашқы ақпаратты сипаттамаларын анықтайтын экологиялық қауіпсіздігін жинау және осы ақпаратты жұмыс беруші алдын ала анықтайтын ережелердің тапсырмаға және/немесе белгілеген критерийлермен өз нормативтері мен талаптажұмыстардың орындалаәрекеттерін салыстыра отырып, рына сәйкес өз әрекеттерінің тын алгоритміне сәйкес жұмыс беруші алдын ала әзірлеген қауіпсіздігін қамтамасыз етуді параллельді немесе алгоритмдер бойынша қарапайым өзін-өзі бақылауды жүзеге бақылаушы деңгейге беру. әрекеттер орындау. асырады. Еңбек мәні, қарапайым 2 2 Байланыс құралдары жабдығының Нұсқаулықтардың негізінде үлгілік міндеттерді орынпайдалану-техникалық қызмет жұмыс жасаудың әдісін көрсетуін қамтамасыз ету бойынтаңдайды және күрделі емес дау кезінде нәтижеге жету құралдары мен әдістері ша шектеулі жауапкершілікті және практикалық тапсырмалартуралы, орындаушылық дайындаушы және қорытынды ды орындайды, қарапайым қызмет рефлексиясы туқызметтерді өздігінен іске асыруөндірістік жағдайларда өзінда белгілі бір деңгейді анықтауды өзі бақылау және іс-әрекетін ралы базалық білім. Еңбек мәндері мен құралдарының ұйғаратын басшылықпен норөздігінен түзету дағдыларын маларды іске асыру бойынша жұмыста қолданады. Бірінші жағдайы туралы бастапқы ақпарат жинау және осы атқарушылық қызмет қызмет. деңгейдегі қызметкерлерге Бірінші біліктілік деңгейінің пертапсырма беру және олардың ақпаратты тапсырмаға және/немесе орындалатын соналы үшін алгоритмдердің орындалуын бақылауды жұмыстың алгоритмдеріне ағымдағы сәтінде орындалатын жүзеге асырады. Өзінің іссәйкес параллельді немесе бұрын әзірлегендер шеңберінде әрекетін және орындайтын бақылаушы деңгейге беру. қарапайым іс-қимылдарды жұмыстарының алгоритмі орындауға тапсырмалар жасау. шеңберінде бірінші деңгейдегі персоналдың іс-әрекетін үйлестіруді жүзеге асырады. Әзірленген реттеуші шешімдердің орындалуын жоғары деңгейдегі персоналмен келісуді жүргізеді. Затты технологиялық қайта Өзін-өзі бағалау, өзін3 3 Өздігінен жоспарлауды, жасау, еңбекті жоспарөзі анықтау және өзін-өзі жабдықтарды профилактикалық лау және ұйымдастыру, тексеру, байланыс құралдарының ұйымдастыру дағдыларына кәсіби қызметтің үлгі ие. Қойылған норманы жабдықтарына пайдаланужағдайларында міндеттерді орындаудың әдісін, еңбек техникалық қызмет көрсетуді дербес орындау турақамтамасыз ету бойынша әзірлеуші ету мәні мен құралдарын лы білу. өздігінен анықтайды. және қорытынды функцияларӨзінің іс-әрекетін және орын- Жұмыс орнына белгіленген ды орындау кезінде, сондай-ақ техникалық құжаттаманы дайтын жұмыстарының техникалық тапсырманы талалгоритмі шеңберінде бірінші жүргізу. дау, жергілікті жерлерде іздеу Технологиялық режимдерді және екінші деңгейдегі жұмыстары кезінде, жобалаужүргізу аясында бірінші және сметалық құжаттаманы дайындау- персоналдың іс-әрекетін екінші біліктілік деңгейіндегі үйлестіруді жүзеге асыда қойылған міндеттерді орындау персоналға өндірістік тапрады. Тапсырмамен және үшін жауапкершілікті көздейтін сырмалар жасау. орындайтын жұмыстарының норманы іске асыру бойынша Технологиялық режимдердің алгоритмімен анықталатын атқарушылық қызмет. және жабдықтардың шекте қоса жұмыс істейтін Жүйелер мен қондырғылардың жағдайы туралы ақпаратты қызметкерлермен өзінің істехнологиялық режимдерінің жинау және осы ақпаратты әрекетін үйлестіру. белгіленген параметрлерін, ұйымдастырушылыққауіпсіздік шарттары мен жұмыс техникалық құжаттаманың істеуінің үнемділігін сақтауды талаптарына сәйкес қамтамасыз ететін реттеуші ықпал параллельді немесе ету бойынша шешімдер қабылдау. бақылаушы деңгейге беру. Осы ықпал етудің технологиялық режим жағдайын және қауіпсіздік шарттарына сәйкестігін және жеткілікті болуын анықтау. Қызмет көрсетілетін 4 4 Міндеттердің дербес айқындалуын, Өзін-өзі анықтау және өзінтехнологиялық процестер өзі нормалау машықтарын ұйымдастырылуын және шеңберінде техникалық жұмыста қолданады. Алған қарамағындағы қызметкерлерге тапсырмаларын нақтылайды, құжаттаманы әзірлеу. нормаларды іске асыруТехнологиялық режимқарамағындағыларға ды бақылауды көздейтін дер мен жабдықтардың міндеттер қояды, қызмет басшылықпен нормалардың іске жағдайы туралы ақпаратты асырылуы жөніндегі атқарушылық- нәтижелерін бағалайды, жинау және осы ақпаратты білімі мен машығының басқарушылық қызмет, аспаптаржетіспейтіндігін айқындайды, ұйымдық-техникалық ды, бұйымдарды және диагностиқұжаттаманың талаптарына қызметкерлердің кәсібилігін калау құралдарын таңдау үшін арттыруды ынталандырады. сәйкес параллельді немесе жауапкершілік. бақылаушы деңгейге беру. Жұмыс күні ішінде бірінші, Күрделілігі: жұмыс жағдайына Бақылау-диагностикалау және оның болжалды өзгерістеріне екінші және үшінші аспаптарының арналудеңгейлердегі персонал тұрақты талдау жасауды, белгілі ын және олардың жұмыс қызметінің табыстылығын қызмет ету жолдарын таңдау, қамтамасыз ететін жағдайлар істеу қағидаттарын, еңбекті қызметтерді күнделікті және қорғаудың, қауіпсіздік қорытынды бақылау, бағалау және жасайды. Жұмыс орны үшін белгіленген техниканың, өндірістік түзетуді талап ететін, әр түрлі санитарияның және өртке техникалық құжаттаманы үлгідегі практикалық міндеттерді қарсы қорғаудың ережелерін жүргізуді жүзеге асырады. шешу. және нормаларын білу. Диагностикалаудың қажетті Осы талдаудың теріс нәтижелері Автокөлік құралдарының техникалық құралдарын жағдайларында болуы мүмкін ақауларын анықтау бойынтаңдау дағдыларына ие. реттеуші әсерлер бойынша ша күрделі операциялардың Көлік құралдарының шешімдерді озық қабылдау әдістерін білу. жарамсыздықтарын мақсатында жұмыс күні ішінде Автокөлік құралдарының анықтау бойынша қажетті жұмыс орнына бекітілген техникалық жүйелердің қауіпсіздігін технологиялық операцияларды техникалық диагностикалауды өткізу технологиясың, қамтамасыз етудің технологиялық таңдау дағдылары. бақылау-диагностикалау Көлік құралдарын диагностирежимдері мен талаптары жабдықтарды пайдалакалау құралдарын монтажжағдайларын талдау. ну және жөндеу бойынша дау, пайдалану және қызмет Жұмыс күні ішінде бірінші, екінші нұсқаулықтарды білу. көрсету бойынша дағдылары. және үшінші деңгейлердегі Диагностикалауды жүргізу Көлік құралдарын диагностижұмыс орнына бекітілген қызмет көрсетудің барлық аймақтарының калау құралдарын пайдалану, кезінде қолданыстағы бақылау-диагностикалау қызмет көрсету және жөндеу технологиялық режимдерін жабдығын және матебойынша дағдылары. жүргізу тапсырмаларын жоспарриалдармен қосалқы лау, қалыптастыру және қызметті бөлшектерді шығындар бақылау. Өзін-өзі оқытуға және нормаларын орнатудың басқаларды оқытуға жауапкершілік. жиынтығын білу. 5 5 Автокөлік кәсіпорынның техникалық Тапсырысты түсіну, жағдайды Кәсіби жағдайларды жүйелі қызметіне ұсынылатын ақпараттың талдау, өзін-өзі талдау, талдау және жобалау, нақтылығы үшін жауапкершілікті шешімдер қабылдау және басқарушылық шешім көздейтін технологиялық процес оларды іске асыруға жағдай қабылдау әдістемесі туралы, учаскесі және кәсіпорын қызметінің жасау, басқарушылық ұжым және команда құру стратегиясы шеңберіндегі және орындаушылық туралы білу. атқарушылық-басқарушылық кәсіпқойлықты арттырудың Технологиялық режимдердің қызмет. алдын алатын командалық және жабдықтардың Күрделілігі: әр түрлі жұмыс жұмыс контекстінде қызметті жағдайы туралы ақпарат жағдайында шешім табу тәсілдерін бақылау және түзету жинау және осы ақпаратты таңдап алу негізінде практикалық дағдыларына ие. ұйымдастырушылықміндеттерді шешу, ағымдағы Төртінші деңгейдегі техникалық құжаттаманың және қорытындыны бақылау, персоналдың жұмыс күні талаптарына сәйкес қызметтерді бағалау және түзету. ішінде табысты қызметін параллельді немесе Жағдайды немесе ақпаратты талшеңберінде инновациялық бақылаушы деңгейге беру. дау әр түрлі факторларды терең саясаттың жергілікті ісҚызмет көрсетілетін бағалауды талап ететін күрделі шараларын іске асырады. технологиялық процестер міндеттермен жұмыс жүргізуді Статистикалық деректершеңберінде техникалық ұйғаратын технологиялық промен жұмыс істеу және есеп құжаттаманы әзірлеу және цес учаскесі шеңберіндегі техникасының құралдарының верификациялау. атқарушылық-басқарушылық көмегімен деректерді өндеу Диагностикалау деректері қызмет, сондай-ақ құрылымданған дағдыларына ие. Кәсіпорын негізінде көлік құралдарының

болжамсыз ортадағы нақты учаскеде болатын нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Ауызша және жазбаша коммуникацияға дамыған қабілеттілік.

6

7

8

6

7

8

Жағдайды немесе ақпаратты талдау әр түрлі факторларды терең бағалауды талап ететін күрделі міндеттермен жұмыс жүргізуді ұйғаратын кәсіпорын қызметі стратегиясының аясындағы атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрылымданған болжамсыз ортадағы нақты учаскеде болатын нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Техникалық салада терең білім мен машықтарды көрсете білудің дамыған қабілеті. Көшбасшылық танытады және топ жұмысының нәтижелілігі үшін, оның болжамсыз ортада дамуы үшін жауап береді. Күрделілігі: шешім қабылдау тәсілдерінің әр түрлілігін көздейтін, технологиялық немесе әдіснамалық сипаттағы міндеттерді шешу, кәсіби қызметтің құрамдас бөліктерін әзірлеу, енгізу, бақылау, бағалау және түзету. Қауіпсіздік талаптарының және шарттарының тиімділігі мен орындылығын, кәсіпорынның құрылымдарында қолданыста жүрген технологиялар мен техникалық шешімдерді талдау және анықталған сәйкессіздіктерді реттеу. Кәсіпорынның құрылымдарында қолданыста жүрген технологиялық процестердің аппаратуралық ресімделуін қауіпсіздіктің және тиімділіктің талаптары мен шарттарына техникалық сәйкестігін талдау және анықталған сәйкессіздіктерді реттеу.

Жағдайды немесе ақпаратты талдау әр түрлі факторларды терең бағалауды талап ететін күрделі міндеттермен жұмыс жүргізуді ұйғаратын технологиялық процес учаскесі шеңберіндегі атқарушылық-басқарушылық қызмет, сондай-ақ құрылымданған болжамсыз ортадағы нақты учаскеде болатын нәтиже үшін жауапкершілікті қабылдай отырып, қызметкерлерді басқару. Ауызша және жазбаша коммуникацияға дамыған қабілеттілік. Құрылымдық бөлімше немесе құрылымданбаған болжамсыз ортадағы ұйым деңгейінде нәтиже үшін жауапкершілік қабылдай отырып, құрылымдық бөлімше немесе ұйым қызметінің стратегиясын ұйғаратын және анықтайтын ұйым қызметінің стратегиясы аясындағы басқарушылық қызмет. Басқарудың нақты объектісі қызмет етуінің мүмкін болатын нұсқаларын жүйелі және кешенді түсінудің дамыған қабілеті, осы нұсқалардың туындау уақытын және ықтималдылығын, сондай-ақ олардың әрекет ету ұзақтылығын анық бағалау. Мемлекеттік ауқымдағы ірі институционалды құрылымдар саласын дамыту және жұмыс істеу стратегиясын құруды көздейтін басқарушылық қызмет. Оңтайлы нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін басқару құрылымын әзірлеуге арналған бағыттылық қызметі мазмұнын анықтайтын алға қойылған мақсаттар мен міндеттерге сараптама жүргізу. Жоспарланған іс-шараларды жоспарлау, ұйымдастыру және жүзеге асырылуын бақылауға алу. Ұйымдастырушылық-белгілеу қызметінің тиімділігіне сараптама жүргізу. Қажет болған жағдайда реттеуші шешімдер әзірлеу. Бағынышты бөлімшелердің қызметінің тиімділігіне сараптама жүргізу. Қажет болған жағдайда реттеуші шешімдердің орындалуын әзірлеу және ұйымдастыру. Маңызды деп табылатын көшбасшылық қасиеттерді көрсету, жаңашылдық және өзара байланысты факторлардың көпшілігімен байланысты жаңа контекстегі еңбек әрекетіне деген өздігінен әрекет ету жағдайларын көрсету. Жаңа және күрделі идеяларға сараптама жүргізу, бағалау және синтездеу және осы процестер негізінде стратегиялық шешімдер қабылдау. Күрделі жағдайларда стратегиялық шешім қабылдау мүмкіндіктері туралы операционалды әрекет ету тәжірибесін көрсету. Басқарылатын процестердің тиімділігін жоғарылатуға байланысты зерттеушілік және жобалық сипаттағы проблемаларды шешу.

қызметінің стратегиясына әсер ететін деректерді құрайтын техникалық құжаттарды дайындау дағдыларына ие. Көлік құралдарын диагностикалау бойынша ісшараларды жоспарлау бойынша дағдыларына ие. Көлік құралдарын диагностикалау процесін басқару дағдылары. Көлік құралдарын диагностикалаудың технологиялық процесін оңтайландыру және жаңарту дағдылары.

Жұмыс процесін басқару машықтарын жұмыста қолданады, нәтижелер алу үшін бағалаудың әдістерін, әдістемесі мен критерийлерін таңдайды, құзыреттерді бөліп тарату және құқық беру, тиімді топтар қалыптастыра білу, сондай-ақ өндірістік процес барысында шешім қабылдай білу. Кәсіпорының қызметкерелеріне техникалық оқытудың жоспарлау, ұйымдастыру және өткізу дағдыларына ие. Көлік құралдарын диагностикалау нәтижелерін өндеу процесін ұйымдастыру және басқару бойынша дағдыларына ие. Кәсіпорында бар көлік құралдарын техникалық қызмет көрсету және жөндеу барысында диагностикалау құралдарын талдау дағдыларына ие. Ғылыми-техникалық ақпаратты талдау, көлік құралдарын диагностикалау құралдарының даму процесін анықтау бойынша дағдыларына ие. Кәсіпорынның көлік құралдарын диагностикалау бекеттерін жобалау бойынша дағдыларына ие. Көлік құралдарын техникалық жай-күйін диагностикалауға техникалық процестерін әзірлеу бойынша дағдыларына ие. Ұйым қызметінің стратегиясына әсер ететін мәліметтерді құрайтын техникалық құжаттарды басқару және бақылау бойынша дағдыларына ие. Тапсырысты түсіну, жағдайды талдау, өзін өзі талдау, шешім қабылдау және оларға іске асыруға шарт жасау, топтық жұмыс барысында қызметті бақылау және түзету, басқарушылық және орындаушылық кәсібилікті арттырудан озатын машықтарын жұмыста қолданады. Жұмыс күні ішінде алтыншы деңгейден персонал қызметінің сәттілігін қамтамасыз ететін жағдайлар жасайды. Жұмыс орны үшін белгіленген техникалық құжаттаманы жүргізуді жүзеге асырады. Жоғары деңгейден персонал қалыптастыратын тапсырмалар шеңберінде инновациялық саясаттың жергілікті іс-шараларын іске асырады. Нарық үрдісін қарастыра отырып, ұйымның бәсекеге қабілеттілігін талдау машықтарына ие. Бизнес ортадағы өзгерістерді жорамалдап, өз бөлімшесі дамуының стратегиялық бағытын анықтай біледі. Экологиялық және стратегиялық шешімдерді, логикалық әдістерді пайдалана отырып, өзара пайдалы шешімдерді қабылдай алу, кәсіби қызмет және өзара әрекет модельдерін құру дағдыларын жұмыста қолданады. Жұмыс күні ішінде жетінші деңгейден персонал қызметінің табыстылығын қамтамасыз ететін жағдайлар жасайды. Персоналды даярлау және жұмыстарды ұйымдастырудың қажетті деңгейі болған жағдайда қауіпсіздіктің жобалау шектері мен жағдайларды сақтаудың бұзылуына жол бермейтін жағдайларды сақтайды. Өкімдерді береді, бөлімшелердің қызметін ұйымдастыру саласында тапсырмаларды қалыптастырады және олардың орындалуын бақылайды. Жаңа білім мен жаңа шешімдер алуға жетелейтін жобаларды зерттейді, әзірлейді, іске асырады және бейімдейді. Басқару және/немесе жаңашылдықтағы сыни проблемаларды шешу үшін талап етілетін және қазіргі білімін немесе кәсіби практикасын қайта қарауға және жаңартуға мүмкіндік беретін синтез бен бағалауды қоса алғанда, ең ілгері және мамандандырылған машықтар мен іскерліктерге ие; Идеяны тудыра, инновациялық қызмет нәтижелерін болжай, кәсіби және әлеуметтік салада кең ауқымды өзгерістерді жүзеге асырады, күрделі өндірістік және ғылыми процестерді басқара білу іскерлігі.

жұмыс істеуінің қалдық ресурсын анықтау әдістерін, еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасын, өндірістік санитарияны, өртке қарсы қорғау ережелерін және нормаларын білу. Өндірісті жоспарлау және басқару тәсілдерін және еңбекті нормалау қағидаттарын, еңбекті нормалау саласындағы нормативтік техникалық құжаттарды білу. Көлік құралдарын диагностикалау процесін ұйымдастыру, бақылау және оперативтік басқару әдістерін білу. Бақылаудиагностикалау құралдарын тиімді пайдалануын қамтамасыз етудің әдістерін білу. Персоналдың үздіксіз білім алу әдістерін және техникалық білім алу қағидаттарын, еңбек қорғау, қауіпсіздік бойынша техниканың, өндірістік санитарияның және өртке қарсы қорғау бойынша ережелерді және нормаларды білу. Персоналды бағалау әдістерін және біліктілікті арттыру тәсілдерін білу. Диагностикалау мәліметтері негізінде көлік құралдарының жұмыс істеуінің қалдық қорын анықтау процесін басқару әдістерін жетік білу. Ұйымның көлік құралдарына техникалық қызмет көрсету процесін және бұл процестің шеңберіндегі қажет диагностикалық жұмыстарды жетік білу. Ғылыми техникалық ақпаратты талдаудың қазіргі заманға әдістерін білу. Қазіргі заманға беталысты ескере отырып көлік құралдарының үлгілендіру және жаңару қағидаттарын білу. Көлік құралдарына диагностикалауды жүргізуге сай келетін ұйым инфрақұрылымдарының нысандарын жобалау әдістерін білу. Көлік құралдарының техникалық жай-күйін диагностикалаудың технологиялық процестерін әзірлеу әдістерін білу. Ұжым және топ құру туралы басқарушылық шешімдерді қабылдаудың кәсіби ахуалдары, тәсілдерін жүйелі талдау және жобалау әдіснамасы туралы білімі болуы. Технологиялық режимдер мен жабдықтардың жағдайы туралы алғашқы ақпаратты жинау және осы ақпаратты ұйымдық-техникалық құжаттаманың талаптарына сәйкес параллельді немесе бақылаушы деңгейге беру. Қызмет көрсетілетін технологиялық процестер шеңберінде техникалық құжаттаманы әзірлеу және анықтау. Жобалау қызметінің өмірлік циклын, бағдарламалық өнімдерді әзірлеу ережелерін, компанияның негізгі бизнес-процестерін, персоналды басқару негіздерін, өндірісті, менеджментті, басқару психологиясын, көліктік қауіпсіздік мәселелерін білу.

Кәсіптік қызмет, сондайақ қаржы, маркетинг, халықаралық нарық саласындағы ең терең және толық білім. Қызметтің кооперативтік жүйелерін құру және өзара іс-қимылы, макроәлеуметтік және макроэкономикалық жүйелерді модельдеу және басқару әдіснамасы туралы білу. Кәсіпорынның ішкі стандарттарына, МемСТ-ға және басқа да нормативтік құжаттарға сәйкес бағдарламаларды және жобалау құжаттарын әзірлеу саласындағы ғылымизерттеу және жобалау ұйымдарымен ұйымдастыру.

Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы №450

3. Еңбек қызметі (кәсіп) түрлерінің карточкалары 1-параграф «Қышқылдарды шоғырландыру аппаратшысы» 6. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуііші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) қышқылдарды шоғырландыру аппаратшысы кәсібі субъектісін тура синтез әдісімен жоғары қысымды автоклавтарда шоғырландырылған азот қышқылының ерітінділерін алуға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 2-параграф «Аммиак селитрасын өндіру аппаратшысы» 7. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) аммиак селитрасын өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні аммиак селитрасын өндірудің технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 3-параграф «Азот өнімдерін өндіру аппаратшысы» кәсіби стандарты 8. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) булау және түйіршіктеу аппаратшысы кәсібі субъектіні аммиак селитрасын балқытудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 4-параграф «Натрий нитраты мен нитритін өндіру аппаратшысы» 9. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) натрий нитраты мен нитриті өндірісінің аппаратшысы кәсібі субъектіні әлсіз азот қышқылының сілтілік абсорбциясы сілтілерінен натрий нитраты мен нитритін және азот қышқылдарын сілтілік сіңіру жолымен нитрат сілтілерін алудың технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 5-параграф «Аммоний сульфатын өндіру аппаратшысы» 10. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 3-4. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) аммоний сульфатын өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні өнімділігі жылына 25 мың т. және одан жоғары қондырғыда аммоний сульфатын алудың технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 6-параграф «Нитрофоска өндіру аппаратшысы» 11. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) нитрофоска өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні нитрофоска алудың технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. Параграф 7 «Нитроаммофоска өндіру аппаратшысы» 12. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 4. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) нитроаммофоска өндіру аппаратшысы кәсібі субъектіні нитроаммофоска алудың технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 8-параграф «Азоттау аппаратшысы» 13. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-3. 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) азоттау аппаратшысы кәсібі субъектіні азоттаудың технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 9-параграф « Синтез аппаратшысы» 14. Еңбек қызметі (кәсіп) түрінің карточкаcында мыналар тұрады: 1) салалық біліктілік шеңбері бойынша біліктілік деңгейі – 2-4; 2) Қазақстан Республикасындағы қызметтердің мемлекеттік жіктеуіші бойынша базалық топ (бұдан әрі – ҚР МЖ 01 – 2005): 8159 «Химиялық және мұнайхимиялық шикізатты қайта өңдеу жөніндегі қондырғылардың өзге топтарға енбеген аппаратшылары, операторлары және машинистері»; 3) лауазымның ықтимал атаулары: аппаратшы; 4) синтез аппаратшысы кәсібі субъектіні аммиак синтезінің технологиялық процесін жүргізу бойынша негізгі қызметті іске асыруға байланысты міндеттерді білуге және орындай алуға міндеттейді. 4. КС бірліктерінің тізбесі 15. КС бірліктерінің тізбесі осы КС-қа 3-қосымшаның 1-9 кестелерінде келтірілген және ҚС бірлігінің шифры мен атауын қамтиды. 5. КС бірліктерінің сипаттамасы 16. КС бірліктерінің сипаттамасы осы КС-қа 4-қосымшаның 1-9 кестелерінде келтірілген.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 25 сәуірдегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 188 болып енгізілді.

2013 жылғы 27 желтоқсан

2. КС паспорты 5. КС паспорты мыналарды айқындайды: 1) экономикалық қызмет түрі (кәсіби қызмет саласы): Химия өндірісі. Азот өндірісі және органикалық синтез өнімдері. Аралық және (немесе) дайын химия өнімін жасау және өткізу; 2) экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік саланың) негізгі мақсаты: азот өнімдерін және органикалық синтез өнімдерін өндіру, аралық және (немесе) дайын химия өнімін жасау және өткізу; Кәсіби стандарт «Азот өнімдерін өндіу аппаратшылары» кәсіптік қызметі саласында еңбек мазмұнына, сапасына, шарттарына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді. 3) еңбек қызметінің, кәсіптің түрлері, біліктілік деңгейлері осы кәсіби стандартқа 1-қосымшада келтірілген.

Астана қаласы

«Азот өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандартын бекіту туралы 2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 138-5-бабының 3-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріп отырған «Азот өнімдерін өндірудегі аппаратшылар» кәсіби стандарты бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Өнеркәсіп комитеті (Б.А. Қасымбеков) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттыққұқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернетресурсында осы бұйрықтың орналасуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4. Осы бұйрық оның алғаш рет ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушы

6. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері 17. Мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы ұйымдар осы кәсіби стандарт негізінде сертификаттар береді. 18. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификат түрлері сертификат алу үшін игерілуі қажет кәсіби стандарт бірліктерінің тізбесіне сәйкес анықталады, бұлар осы кәсіби стандарттың 2-8- қосымшаларының 3-кестесінде көзделген. 7. Кәсіби стандартты әзірлеушілер, келісу парағы, сараптама және тіркеу 19. Кәсіби стандартты әзірлеуші Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі болып табылады. 20. Кәсіби стандартты келісу парағы осы кәсіби стандартқа 5-қосымшада көрсетілген. «Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 1-қосымша Еңбек қызметінің (кәсіптің) біліктілік деңгейлері бойынша түрлері Р/с №

Еңбек қызметі түрінің атауы

1

Автоклавта тікелей синтездеу әдісімен шоғырланған азот қышқылының ерітіндісін алудың технологиялық процесін және шоғырландыру әдісімен күкірт және азот қышқылдарының ерітінділерін шоғырландыру Аммиак селитрасын өндірудің технологиялық процесін жүргізу

2 3 4

А.РАУ.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі ___________ Т. ДҮЙСЕНОВА 2014 жылғы 26 наурыз Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушының 2013 жылғы 27 желтоқсандағы №450 бұйрығымен бекітілген «Азот өнімдері өндіру аппаратшылары» кәсіби стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандарты біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайды және: 1) кәсіби қызметтің мазмұнына, еңбек нарығының заманауи талаптарына жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеуге; 2) персоналды басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге; 3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сондай-ақ тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалауға және біліктілігінің сәйкестігіне растау жүргізуге арналған. 2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары: 1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлері; 2) ұйым басшылары мен қызметкерлері, ұйымның персоналды басқару бөлімшесінің басшылары мен мамандары; 3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар; 4) мамандардың кәсіби даярлығын бағалау және біліктілігінің сәйкестігін растау саласындағы мамандар болып табылады. 3. Кәсіби стандарттың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және тағы басқалардың функционалдық модельдеріне арналған ішкі, корпоративтік стандарттар әзірленуі мүмкін. 4. Осы кәсіби стандартта мынадай терминдер мен анықтамалар қолданылады: 1) біліктілік – қызметкердің еңбек қызметінің белгілі бір түрі шеңберінде нақты қызметтерді сапалы орындауға дайын болуы; 2) біліктілік деңгейі – күрделілік параметрлері, еңбек әрекеттерінің стандартты болмауы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлердің құзыреттілігіне қойылатын талаптар жиынтығы; 3) еңбек заты – белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-әрекеті бағытталатын зат; 4) еңбек құралдары – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары; 5) еңбек қызметінің түрі - еңбек функцияларының тұтас жинағымен және оларды орындау үшін қажетті құзыреттіліктермен қалыптастырылған кәсіптік қызмет саласының құрамдас бөлігі; 6) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндетін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы; 7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар (ұқсас немесе жуық мақсат, нысандар, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) және оларды орындау үшін ұқсас еңбек міндеттері мен құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы; 8) кәсіби стандарт – кәсіби қызметтің нақты саласында біліктілік, құзыреттілік деңгейіне, еңбек мазмұнына, сапасына және шарттарына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт; 9) кәсіптік стандарт бірлігі – еңбек қызметінің осы түрі үшін тұтас, аяқталған, едәуір дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының толық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; 10) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі; 11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі мен тәжірибесін қолдану қабілеті; 12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік сатысы жүйесіндегі функционалдық орын; 13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асыруға байланысты іс-қимыл жиынтығы; 14) сала – шығарылатын өнімде, өндіріс технологиясында, негізгі қорларда және жұмыскерлердің кәсіптік дағдыларында ортақтық болатын кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы; 15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымданған сипаттамасы; 17) функционалдық карта – кәсіптік қызметтің белгілі бір саласы шеңберінде белгілі бір қызмет түрін атқаратын қызметкер орындайтын еңбек функциялары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5

6 7 8 9

Еңбек нарығы үрдістері ескерілген кәсіп атауы Қышқылдарды шоғырландыру аппаратшысы

ҚР МЖ 01-2005 сәйкес кәсіп атауы Қышқылдарды шоғырландыру аппаратшысы

Аммиак селитрасын Аммиак селитраөндіру аппаратшысы сын өндіру аппаратшысы Аммиак селитрасының балқымасын булау мен Булау және ұсату Булау және ұсату ұсатудың технологиялық процесін жүргізу аппаратшысы аппаратшысы Әлсіз азот қышқылының сілтілік абсорбцияНатрий нитраты мен Натрий нитрасы сілтілерінен натрий нитраты мен нитритін нитритін өндіру аппа- ты мен нитритін және азот қышқылдарын сілтілік сіңіру жолы- ратшысы өндіру аппаратмен нитрат сілтілерін алудың технологиялық шысы процесін жүргізу Капролактама өндірісінен аммоний Аммоний сульфатын Аммоний сульфасульфатының әлсіз ерітінділерінен аммоний өндіру аппаратшысы тын өндіру аппасульфатын, аммонийдің кристалды сульфатын ратшысы алудың технологиялық процесін жүргізу Нитрофоска алудың технологиялық процесін Нитрофоска өндіру Нитрофоска жүргізу аппаратшысы өндіру аппаратшысы Нитроаммофоска алудың технологиялық Нитроаммофоска Нитроаммофоска процесін жүргізу өндіру аппаратшысы өндіру аппаратшысы Азоттаудың -кальций цианамидін алудың Азоттау аппаратАзоттау аппараттехнологиялық процесін жүргізу шысы шысы Аммиак синтезінің технологиялық процесін Синтез аппаратшысы Синтез аппаратжүргізу шысы

СБШ бойынша біліктілік деңгейі 2-4

БТБА бойынша разряды 3-6

4

5-6

2

3

4

5

3-4

4-5

3-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін н жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша шарттары рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ерек- ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс шеңберінің деңгейі тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болуы жағдайында тиісті лицензиясы бар арнайы – оқу орындарында оқу. Орта білімі болған жағдайда өндірісте жүріп оқу мүмкіндігі

4-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша шарттары рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ерекше Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес шарттары Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс шеңберінің деңгейі тәжірибесі 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

5-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат еңбек шарттары етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ерекше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс шеңберінің деңгейі тәжірибесі 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және 2-деңгейде 1 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі. 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

6-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барыншы рұқсат еңбек шарттары етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ерекше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс шеңберінің деңгейі тәжірибесі 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

7-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек шарттары

Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ерекше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

8-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек шарттары

Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ерекше ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен шарттары толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болуы жағдайында тиісті лицензиясы бар арнайы оқу – орындарында оқу. Орта білімі болған жағдайда өндірісте жүріп оқу мүмкіндігі 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі 2-деңгейде және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық 1 жыл жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі.

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

4

6

4

5-6

2-3

2-4

2-4

3-6

1-кесте Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша шарттары рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ерек- ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біКәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс ліктілік шеңбетәжірибесі рінің деңгейі 2 Жалпы орта білімі болуы жағдайында тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орындарында – оқу. Орта білімі болуы жағдайында өндірісте жүріп оқу мүмкіндігі 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі. 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

2-кесте

Кәсіп бойынша болуы мүмкін жұмыс орындары Еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар

Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша шарттары рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін жұмыс тәжірибесі 3-деңгейде 2 жыл

1-кесте

Еңбек функция- Еңбек функциясының атауы сының шифры (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Ф1 Ф2 Ф3 Ф4

Технологиялық процестің жекелеген кезеңдерін жүргізу Жоғары қысымды автоклавтарда тікелей синтездеу әдісімен шоғырланған азот қышқылының ерітінділерін алу Шоғырландыру әдісімен күкірт және азот қышқылдарының ерітінділерін шоғырландыру процесін жүргізу Тұзды қайта тазарту әдісімен әлсіз азот қышқылы процесін немесе жоғары қысымды автоклавтарда тікелей синтездеу әдісімен шоғырланған азот қышқылын алу процесін жүргізу

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы

Ф1 Ф2 Ф3

Аммиак селитрасын өндірудің технологиялық процесін жүргізу Аммиак селитрасын өндіру процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Тауар өнімінің сапасын бақылау

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Ф2 Ф3

4-кесте

5-кесте

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Өнімділігі жылына 25 мың т. дейін және одан жоғары қондырғыда аммоний сульфатын алудың технологиялық процесін жүргізу Аммоний сульфатын өндірудің технологиялық процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Өндіріс өнімдерінің сапасын бақылау

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

3-кесте

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Әлсіз азот қышқылының сілтілік абсорбциясы сілтілерінен натрий нитраты мен нитритін және азот қышқылдарын сілтілік сіңіру жолымен нитрат сілтілерін алудың технологиялық процесін жүргізу Натрий нитраты мен нитритін өндіру процесін бақылау-өлшеу құралдарымен, автоматика құралдарымен басқару Өндіріс өнімдерінің сапасын бақылау

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры Ф1

2-кесте

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Аммиак селитрасы балқымасын булау және түйіршіктеудің технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу Аммиак селитрасы балқымасын булау және түйіршіктеу процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Өнім сапасын бақылауды ұйымдастыру және жүргізу

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

Жұмысқа жіберудің ерекше шарттары

Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

9-кесте

Кәсіп бойынша болуы Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары мүмкін жұмыс орындары (кәсіпорындар, ұйымдар) Зиянды және қауіпті еңбек Ауаның төмен не жоғары температурасы, зиянды заттардың немесе газдардың барынша шарттары рұқсат етілетін шоғырлануының ықтимал артуы. Химиялық реагенттерді пайдаланумен, сондай-ақ оларды сақтаумен (қоймалаумен) жүргізілетін жұмыстар. Қышқылдар, сілтілер, аллергендер, түрлі нысандағы қауіпті химиялық заттектер. Еспе жел, химиялық заттектер мен олардың буларының әсеріне түседі Жұмысқа жіберудің ерек- ҚР Еңбек Кодексі (17.01.2014 ж. жағдай бойынша өзгерістер мен толықтырулармен) ше шарттары Қазақстан Республикасының «Қауіпті өндірістік объектілердегі өнеркәсіптік қауіпсіздік туралы» 2002 жылғы 3 сәуірдегі № 314 Заңы Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы ҚР кодексі (04.07.2013 ж. өзгерістер мен толықтырулармен) Салалық біліктілік Кәсіби білім беру мен оқыту деңгейі Талап етілетін шеңберінің деңгейі жұмыс тәжірибесі 2 Жалпы орта білімі болуы жағдайында тиісті лицензиясы бар арнайы оқу орындарында – оқу. Орта білімі болған жағдайда өндірісте жүріп оқу мүмкіндігі 3 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің белгіленген деңгейі және практикалық 2-деңгейде 1 жыл жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі. 4 Техникалық және кәсіби білім біліктілігінің жоғарылатылған деңгейі және 3-деңгейде 2 жыл практикалық жұмыс тәжірибесі немесе практикалық жұмыс тәжірибесінсіз орта буынды маманның біліктілігі

«Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 2-қосымша

4

Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары

«Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 3-қосымша

Ескертпе: БТБА – Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы. Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2013 жылғы 3 қыркүйектегі № 426-ө-м бұйрығымен бекітілген 52-шығарылым.

Салалық біліктілік шеңберінің деңгейі

Химия өнеркәсібі кәсіпорындарында жабдықталған және аттестатталған жұмыс орындары

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Нитрофоска алудың технологиялық процесін жүргізу Нитрофоска алу процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Нитрофоска сапасын бақылауды ұйымдастыру

(Жалғасы 16-бетте).

6-кесте


16

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

(Жалғасы. Басы 15-бетте). 7-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Нитроаммофоска алудың технологиялық процесін жүргізу Нитроаммофоска алу процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Нитроаммофоска сапасын бақылауды ұйымдастыру

Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Азоттаудың технологиялық процесін жүргізу Азоттау процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Өнімнің сапасын бақылауды ұйымдастыру

9-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі Еңбек функциясының шифры Ф1 Ф2 Ф3

Бу-ауа қоспалары, әлсіз азот қышқылы, нитрозды газдар, су

8-кесте

Кәсіби стандарт бірліктерінің (кәсіптің еңбек функцияларының) тізбесі

Еңбек функциясының (кәсіби стандарт бірлігінің) атауы Аммиак синтезінің технологиялық процесін жүргізу Аммиак синтезінің процесін бақылау-өлшеу құралдарымен басқару Өнімнің сапасын бақылауды ұйымдастыру

Шоғырландыру бағаналары, тоңазытқыштар, конденсаторлар, булағыштар, электр сүзгіштер, сорғылар, сіңдіру мұнаралары (бағаналар), автоклавтар, тарату жүйелері, ысырма араластырғыштар, температура, қысым, шығыс деңгейін бақылауөлшеу құралдары. Қазандық- кәдеге жаратқыштар

«Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 4-қосымша Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Аммиак-ауа қоспасы, нитрозды газдар, су

Газ қоспалары

Ф2

Ф3

1-кесте

Еңбек құралы

Міндеттер (еңбек әрекеті)

Тұлғалық және Білік және дағды кәсіби құзыреттер

Білім

Електі ауа шайғыш. Картон сүзгі, аммиак-ауа желдеткіштер.

З 1-1 Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылық етуімен қышқылдарды шоғырландырудың технологиялық процесінің жекелеген операцияларын орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру З 1-2 Аппараттарды тазарту. Жабдықты жөндеуге дайындау.

Өте қарапайым технологиялық қоспаларды регламентке сәйкес өз бетімен дайындау.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, шикізаттың және дайын өнімнің физика-химиялық және технологиялық қасиеттері

Қаптама құбыр желдеткіштер

Аппараттар мен коммуникацияларды тазарту жөніндегі жұмыстарды жүргізуде дербестік. Жөндеуге берілетін жабдықты ажыратуға жауаптылық. Жабдықтың З 1-3 Әлсіз азот Байланысу Шоғырландырушы технологиялық қышқылы, ниаппараты, процестербағаналарға, трозды газдар шоғырландыру ге ағымдағы шоғырландырбағанасы, эксдайындығын гаустерлер, ғыштарға, эксанықтаудағы сорғылар, гаустерлерге, дербестік пен буландырғыштар, сорғыларға, жауапкершілік. жылытқыштар, буландырғышСынамаларды тоңазытқыштар тарға, қыздыррегламентке және ғыштарға, тоңанұсқаулықтарға зытқыштарға сәйкес іріктеуді және басқа және талдауды жабдықтарға ұйымдастыру үшін қызмет көрсету. жауапкершілік. Қызмет көрсетілетін жабдықты іске қосу мен тоқтатуға қатысу. Сынамаларды іріктеу және әрбір жұмыс істейтін бағанадан және тоңазытқыштардан кейін өңделген және өнімдік қышқылдардың шоғырына, сарқынды сулар мен конденсаттар қышқылдығына – буландырғыштар мен қыздырғыштардан кейін әлсін-әлсін талдау жасау. Процесс Тарату жүйелері, З 1-4 Ауа, Газ-ауа параметрлері бойтабиғи газ және қоспалары, әлсіз құбыржолдар, ынша ағымдағы азот қышқылы, араластырғыштар қышқылдың берілуін; қышқыл, жағдайларды күкірт қышқылы, ысырмалары, шешуде, қол су және бу нитрозды газдар тотықтыру және астындағы сіңіру бағаналары, қысымы мен температурасын; қызметкерлер скрубберлер, үшін тапсырмабақылау-өлшеу сорғылар, ларды анықтауда құралдарының булағыштар, дербестік. Талдау көрсеткіштері жылытқыштар, және зерттеулер тоңазытқыштар. және талдау нәтижелерін дерСынаманы іріктеу нәтижелері бойынша үрлеу газ- бес өңдеу. және талдауға арналған химия- дарында оттегінің Қол астындағы болуын бақылау жұмыскерлердің аналитикалық қышқылдарды аспаптар жинағы және реттеу; шоғырландырудың -талдау және технологиялық зерттеу үшін регламентін, сынамаларды іріктеу. Процеске қауіпсіздік техникасын сақтауына, қатысатын жұмыскерлердің қоршаған ортажұмысын бақылау ны қорғауына жауаптылық. және үйлестіру. Процесс Азот (IV) оксиді Тарату жүйелері, З 2-1 Біліктілігі параметрлері бойжоғарылау құбыржолдар, (IV) , сұйық ынша ағымдағы араластырғыштар аппаратшының тетроксид, жағдайларды азот және әлсіз ысырмалары, ав- басшылығымен токлав, тотықтыру жоғары қысымды шешуде, қол азот қышқылы астындағы автоклавтарда және сіңіру қоспалары қызметкерлер шоғырланған бағаналары, үшін тапсырмаазот қышқылын скрубберлер, тікелей синтездеу ларды анықтауда сорғылар, технологиясының дербестігі. Талдау булағыштар, жекелеген опера- және зерттеулер жылытқыштар, тоңазытқыштар. цияларын орын- нәтижелерін дербес өңдеу. дау. Шикізатты Бақылау-өлшеу Қол астындағы құралдары және дайындау және жұмыскерлердің тиеу, өнімді қоспа қышқылдарды түсіру. шығынын, жылу шоғырландырудың алмастырғышта технологиялық сұйықтық регламентін, деңгейін, қауіпсіздік технибуландырғышта касын сақтауына, сұйықтық қоршаған ортадеңгейін, темпены қорғауына ратураны өлшеу, жауаптылық. төгу ыдыстарында қысымды реттеу З 2-2 Автоклавтың аспаптары технологиялық Автоклавтарға, процесінің сорғылар мен басқа жабдыққа ойламаған өзгерістерін/ қызмет көрсету, параметрлердің ауаның, табиғи ауытқуларын газдың және анықтаудағы қышқылдың дербестік және берілуін реттеу. жауапкершілік Қышқылдың, судың және будың қысымы мен температурасын, бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері мен талдау нәтижелері бойынша үрлеу газдарында оттегінің болуын бақылау. З.2-3 Жабдықты және Автоклавтарды бақылау-өлшеу үрлеу ұзақтығын құралдарын анықтау; автожұмыс бабынклавтар, рекда ұстауда тификаттау жауапкершілік. бағаналары мен Процесс басқа қызмет параметрлерін көрсетілетін реттеудегі жабдықтардың дербестік. жұмысын Өзінің оқып қадағалау; үйренуіне және жабдықты басқаларды іске қосуға оқытып үйретуге және тоқтатуға жауапкершілік. басшылық ету

Жабдықтың ағымдағы жағдайын анықтау және жұмыс журналын сапалы толтыру

Жабдықтың қарапайым жөндеуін орындау. Құралсаймандармен жұмыс.

Қызмет көрсетілетін учаскеде негізгі және көмекші жабдық жұмысының құрылымы, қағидасы

Жабдықтар мен коммуникациялардың қарапайым жөндеуін орындау. Стандартты практикалық тапсырмалар мен сарқынды суларда қышқылдар мен қышқылдықты бақылауды қамтамасыз ету бойынша міндеттерді сапалы орындау.

Шоғырландыру технологиясы; қызмет көрсететін жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының құрылымы мен жұмыс істеу қағидасы; Процесті реттеу ережесі. Сынамаларды іріктеу және талдау нәтижелерін өңдеу әдістемесі.

Әлсіз азот қышқылы, , магнезит, тұз балқымасы

Тарату жүйелері, ректификаттау бағаналарына қосылған құбыржолдар, араластырғыштар ысырмалары, бақылау-өлшеу жүйелерінің құралдары

ғыштардың, электр сүзгіштердің, сорғылардың, сіңдіру мұнараларының (бағаналарының) автоклавтардың және қызмет көрсететін басқа да жабдықтардың жұмысын қадағалау. З 4.1: Будың, газдың, оттегінің, оттегі-ауа қоспасының және судың берілуін; газдың, қысымның температурасын; ректификаттағы газ деңгейін және процестің басқа да параметрлерін бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері, химиялық талдаулардың нәтижелері бойынша және көзбен шолып бақылау және реттеу. Конверторларға, реакторларға, қазандық-кәдеге жаратқыштарға, араластырғыштарға, сорғыларға, коммуникацияларға және басқа жабдыққа қызмет көрсету. Жабдықты іске қосу мен тоқтатуға басшылық; жабдықты жөндеуге дайындау, жөндеуге тапсыру және оны жөндеуден қабылдап алу З.4.2: Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылығымен тұзды ректификаттау әдісімен әлсіз азот қышқылын шоғырландырудың технологиялық процесін жүргізу, қызмет көрсетілетін жабдықты іске қосу мен тоқтатуға қатысу

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек мәні функциясының шифры Ф1 Аммиак селитрасының ерітінділері мен балқытпасы Тапсырмаларды орындаудағы жеке жауапкершілік.

Жабдыққа және басқа коммуникацияларға күрделі емес жөндеу жүргізу. Жұмыс журналында жазбалар жүргізу.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физика-химиялық және технологиялық қасиеттері.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, қышқылдарды шоғырландыру өндірісіндегі қалдықтардың физика-химиялық және технологиялық қасиеттері. Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Ректификаттау Алынған тапТехнологиялық қышқылын сырмаларды процестердің талдау, аспаптар шоғырландыру көзделмеген мен автоматтан- процесінің өзгерістерін/ технологиялық дырылған параметрлердің параметрлері. жүйелердің ауытқуын Қызмет көрсетілетін және химиялық анықтаудағы жабдықтың, талдаулардың дербестік және бақылау-өлшеу нәтижелері бойжауапкершілік. құралдарының Қатардан шыққан ынша негізгі қолданылуы және аппараттар мен жабдықты жұмыс қағидасы тоқтату жөніндегі жабдықтардың жұмысты дербес жұмысын бағалау. . Жұмыс қысым Бөлімшенің ұйымдастыру. астында жүргізілген жұмысы туралы Сабақтас цехкездегі қауіпсіздік анықтамалар, тармен өзара техникасы. есептер дайіс-әрекет. Қол астындағылардың ындау. жұмысы үшін жауапкершілік. Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, тұрақты түрде өздігінен білімін жетілдіру.

Қышқылдарды шоғырландырудың технологиялық режимін бақылауды ұйымдастырудағы дербестік. Қол астындағылардың жұмысы үшін жауапкершілік. Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, тұрақты түрде өздігінен білімін жетілдіру

Бақылау-өлшеу құралдары мен химиялық талдау нәтижелерінің көрсеткіштерін талдау. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу, жұмыс журналдарын жүргізу, есептер жасау.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

Алынған тапсырмаларды талдау, қол астындағы лардың қызметінің нәтижелерін бағалау, жұмыскерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады.

Алынған тапсырмаларды талдау, қол астындағы лардың қызметінің нәтижелерін бағалау, жұмыскерлерді біліктілігін арттыруға ынталандырады.

Алынған тапсырмаларды талдау, құралдар мен автоматтандырылған жүйелердің көрсеткіштері бойынша автоклавтардың жұмысын бағалау.

Шоғырландыру процесінің технологиялық сызбасы және оны реттеу ережелері; Қысыммен жұмыс істейтін аппараттарға және блок қою сызбасы; Есептеулер және талдаулар жүргізу әдістемесі; Азот қышқылын шоғырландыруға қойылатын техникалық талаптар.

Еңбек Еңбек функция- затыі сының шифры

Еңбек құралдары

Ф 1дың

З 1-1 Біліктілігі жоғарылауаппаратшының басшылығымен аммиак селитрасын өндірудің технологиялық процесінің - қорытпаны бейтараптандырудың, булаудың, түйіршіктеудің, түйіршіктерді суытудың, оларды өңдеудің, ораудың, сақтаудың, сондай-ақ газ шығарындыларын және сарқынды суларды тазартудың жекелеген операцияларын орындау. Шикізатты дайындау және жүктеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту, буландыру аппараттарын жуу. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету. Тарату жүйелері, З 1-2 Аммиак сеқұбыржолдар, литрасын өндірудің барлық сатыларында араластехнологиялық протырғыштар цесс параметрлерінен ысырмалаауытқулардың себебін ры; сорғылар, тоңазытқыштар анықтау және жою. Жабдықты тоқтатуға және жөндеуге дайындау

Шоғырландыру процесінің технологиялық сызбасы және оны реттеу ережелері; Қысыммен жұмыс істейтін аппараттардың сигнализациясы мен блоктауының сызбасы; Есептеулер және талдаулар жүргізу әдістемесі; Азот қышқылын шоғырландыруға қойылатын техникалық талаптар.

Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Аммиак, Қоймалар; таазот рату жүйелері, қышқылы құбыржолдар, араластырғыштар ысырмалары; бейтараптаушылар, түйіршіктегіштер, буландыру аппараттары, скрубберлер, сорғылар, булағыштар, жылытқыштар, тоңазытқыштар

Қысыммен жұмыс істейтін автоклавтардың құрылысы мен жұмысы. Бастапқы материал мен өнімдердің қасиеттері, жұмыс орнындағы қауіпсіздік техникасы.

Араластырғыштар

Жабдықтың күрделі емес жөндеуін орындау, жұмыс журналында жазбалар жасау.

Азот қышқылын шоғырландырудың автоклавты өндірісінің технологиялық сызбасы, әрбір жұмыс учаскесіндегі процестердің параметрлері. Автоклавты процестің физика-химиялық негіздері және реттеу ережелері. Қысыммен жұмыс жүргізу кезіндегі қауіпсіздік техникасы. Қысыммен азот Көзбен шолып Жоғары температуКүкірт қышқылы, Қоймалар, З 3-1 Біліктілігі қышқылын тікелей қадағалау арқылы ларда және қысымда азот қышқылы, жинақтағыштар, жоғарылау синтездеудің автоклавтар жұмыс істейтін, аммиак, тоңазытқыштар, аппаратшының автоклавтық мен басқа да қызмет көрсетілетін жылытқыштар, басшылығымен процесінің жабдықтардың жабдықтың, бұрандалар, күкірт және ойламаған жұмысын бағалау бақылау-өлшеу ысырмалар азот қышқылы өзгерістерін/ және апат құралдарының Бақылау-өлшеу ерітінділерін жағдайларында құрылысы мен құралдары және шоғырландырудың параметрлердің ауытқуларын шұғыл шаралар жұмыс істеу қоспа технологиялық қабылдауға дай- қағидасы. Азот шығынын, жылу процесінің жеке- анықтаудағы ын болу. қышқылының, азот алмастырғышта леген сатыларын дербестік және тотықтарының, сұйықтық жүргізу. Қоймалар жауаптылық оттегінің физикадеңгейін, мен жинақтағышхимиялық буландырғышта тардағы қышқыл қасиеттері. сұйықтық деңгейін; Бастапқы деңгейін, қышқыл тоңазытқыштар материалдарға деңгейін, теммен жылытқышжәне дайын өнімге ператураны тардағы темқойылатын талаптар өлшеу, төгу ператураны; сиымдылығында қоймаларға қысымды реттеу аппараттан қышқылдың аспаптары берілуін; жинақтағыштарға қоймадан купорос майының берілуін; бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері бойынша, бұрандалар мен ысырмалардың көмегімен, талдау нәтижелері бойынша және көзбен шолу арқылы бөлімнен қоймаға қышқыл ағынының бағытталуын бақылау және реттеу. Қышқылдарды Тапсырмаларды Жабдыққа және Әлсіз азот Шоғырландыру З 3-2 басқа коммушоғырландыру орындау қышқылы, нибағаналары, Температура никацияларға процесінің үшін жеке трозды газдар шоғырлағыштар, мен қысымның күрделі емес технологиялық тоңазытқыштар, қатаң белгіленген жауапкершілік. жөндеу жүргізу. параметрлері; Дайын өнім конденсаторлар, жағдайларында Қызмет көрсетілетін қоймасына дейін қышқылдарды булағыштар, жабдықтың, технологиялық электр сүзгіштер, шоғырландыру бақылау-өлшеу сорғылар, сіңдіру процесін жүргізу. тізбек бойынқұралдарының Массаны арала- ша қышқыл мұнаралары қолданылуы және мен басқа стыру, қоспаны (бағаналары), материалдардың жұмыс қағидасы; тарату жүйесінің жылыту және Бекітпе арматура технолоиялық ре- қозғалысында автоклавтары, және коммуникаараластырғыштар жиммен көзделген технологиялық циялар сызбасы; басқа операция- регламент таысырмалар, Азот және күкірт ларды орындау. лаптарын өзіндік бақылау-өлшеу қышқылының Орта реакциясын орындау. құралдары физика-химиялық бақылау және қасиеттері. есептеу бойынша талап етілетін реагенттерді қосу. Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері және талдау нәтижелері бойынша процесті реттеу. Шоғырландыру бағаналарының, шоғырландырғыштардың, тоңазытқыштардың, конденсаторлардың, буландыр-

Ф2

Аммиак, Сұйықтардың азот температурақышқылы сын, қысымын, шығын деңгейін өлшеу үшін негізгі жабдыққа қосылған бақылау-өлшеу жүйелері

З 1-3 Технологиялық процеске қызмет көрсетумен айналысатын, біліктілігі төменірек жұмышылардың жұмысын бақылау және үйлестіру . Азот қышқылының, аммиактың және аммиак селитрасын алуға қажетті үстемелердің есептік сапасын дайындау.

З 2-1 Жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика құралдарының бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика құралдарының және и коммуникациялардың жай-күйін тексеру. Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері, талдаулар нәтижелері бойынша технологиялық процестің параметрлерін реттеу. З 2-2 Аммиак селитрасын өндірудің барлық сатылары бойынша технологиялық процесс параметрлерін бақылауөлшеу құралдарының көмегімен бақылау және реттеу. Жабдықтың, бақылауөлшеу құралдарының, , автоматика құралдарының және коммуникациялардың жай-күйін тексеру.

Ф3

Химиялықталдамалық құралдар және аспаптар, аппаратура, сынамаларды іріктеу мен талдауға арналған құралсаймандар жинағы

З 3-1 Процестің түрлі сатыларында аммиак селитрасының бастапқы шикізатын, материалдарын және дайын өнімін бақылап талдауларды орындау

З 3-3 Зертханалық талдау және көзбен шолып қадағалаудың нәтижелері бойынша аммиак селитрасының сапасын бақылау. Жұмысты басқа өндірісті учаскелермен үйлестіру. Біліктілігі төменірек аппаратшыларға басшылық; технологиялық журналда жазба жүргізу.

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Технологиялық процеске қызмет көрсетумен айналысатын, біліктілігі төменірек жұмысшылар үшін жұмыс жоспарын өз бетімен жасау Технологиялық араластырғыштарды технологиялық құжаттамаға сәйкес дербес дайындау, өнімнің құрамбөліктерін дұрыс таңдауға және өнім сапасына жауаптылық

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау персоналдың жұмысын бағалау.

Технологиялық процестердің көзделмеген өзгерістерін/ параметрлердің ауытқуын дербес анықтау. Шикізат шығынының нормаларын; ерітінділер деңгейлерін; Әлсіз азаот қышқылының, аммиактың, үстемелердің, будың, судың, майлы қышқылдардың, парафиннің және басқа параметрлердің берілуін сақтауға жауаптылық. Ағымдағы жағдайларды шешу, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтау. Өзінің оқуына және басқаларды оқытуға жауаптылық. Басқарушылық қабілет, өзінің білімін үнемі жетілдіру. Аммиак селитрасын өндіру процесінің барлық негізгі учаскелерінде өнім сапасы үшін жауапкершілік. Аммиак селитрасы өндірісінің әрбір учаскесінде өнім сапасын талдамалық бақылауды ұйымдастырудағы дербестік. Технологиялық процеске қызмет көрсетумен айналысатын, біліктілігі төменірек жұмысшылар үшін жұмыс жоспарын өз бетімен жасау Технологиялық араластырғыштарды технологиялық құжаттамаға сәйкес дербес дайындау, өнімнің құрамбөліктерін дұрыс таңдауға және өнім сапасына жауаптылық Технологиялық процестердің көзделмеген өзгерістерін/ параметрлердің ауытқуын дербес анықтау. Шикізат шығынының; ерітінділер деңгейлерінің нормаларын; әлсіз азаот қышқылының, аммиактың, үстемелердің, будың, судың, майлы қышқылдардың, парафиннің және басқа параметрлердің берілуін сақтауға жауаптылық. Ағымдағы жағдайларды шешу, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтау. Өзінің оқуына және басқаларды оқытуға жауаптылық Басқарушылық қабілеті, өзінің білімін үнемі жетілдіру. Аммиак селитрасын өндіру процесінің барлық негізгі учаскелерінде өнім сапасы үшін жауапкершілік. Аммиак селитрасы өндірісінің әрбір учаскесінде өнім сапасын талдамалық бақылауды ұйымдастырудағы дербестік. Басқарушылық қабілеті, өзінің білімін үнемі жетілдіру. Аммиак селитрасын өндіру процесінің барлық негізгі учаскелерінде өнім сапасы үшін жауапкершілік. Аммиак селитрасы өндірісінің әрбір учаскесінде өнім сапасын талдамалық бақылауды ұйымдастырудағы дербестік.

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

Ф2

2-кесте

Білім

Сигнализация және блоктаудың физика-химиялық сызбасы. Аммиактың, әлсіз азот қышқылының, үстемелердің физика- химиялық және технологиялық Технологиялық қасиеттері . есептеулер мен Бақылап талдаулар баланстарды және есептеулер жүргізу. жүргізу әдістемесі; Жабдықтың жайДайын өнімге күйін көзбен шолып қойылатын анықтау және жур- техникалық таналды толтыру лаптар

Жұмыс журналын және басқа да міндетті құжаттаманы жүргізу

Жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбалары. Бақылау-өлшеу құралдарымен, автоматики және коммуникация құралдарымен бақыланатын технологиялық процестің физикахимиялық негіздері, осы процестерді реттеу ережелері

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физика-химиялық және қасиеттерін білу. Негізгі және көмекші жабдықтың құрылысы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Сигнализация Стандартты және блоктаудың практикалық физика-химиялық тапсырмаларды сызбалары. сапалы орындау, Аммиактың, әлсіз персоналдың жұмысын бағалау. азот қышқылының, үстемелердің физика- химиялық және технологиялық қасиеттері. Технологиялық Бақылап талдаулар есептеулер мен және есептеулер баланстарды жүргізу әдістемесі; жүргізу. Жабдықтың жайДайын өнімге күйін көзбен шолып қойылатын анықтау және жур- техникалық танал толтыру лаптар Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу. Жұмыс журналын және басқа да міндетті құжаттаманы жүргізу.

Жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбалары. Бақылау-өлшеу құралдарымен, автоматики және коммуникация құралдарымен бақыланатын технологиялық процестің физикахимиялық негіздері, осы процестерді реттеу ережелері

Бақылау-өлшеу құралдарының және химиялық талдау нәтижелерінің көрсеткіштерін талдай білу

Шикізаттың өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттерін білу. Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Бақылау-өлшеу Шикізаттың құралдарының өнімдердің, аралық және химиялық өнімдердің, өндіріс талдау қалдықтарының нәтижелерінің физикакөрсеткіштерін тал- химиялық және дай білу технологиялық қасиеттерін білу. Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар.

3-кесте

Ф3

Еңбек құралдары

Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Қоймалар; тарату жүйелері; құбыржолдар, араластырғыштар ысырмалары. Вакуумды буландыру аппараттары, түйіршіктеу мұнаралары.

З 1-1 . Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылығымен аммиак селитрасы қорытпасын булау мен түйіршіктеудің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын жүргізу. Аппараттарды (жабдықты) буландыру мен түйіршіктеуге тазартып дайындау. Қоймалар; таЗ 1-2 Ерітіндіні рату жүйелері; дайындау және құбыржолдар, буландыру аппараараластырғыштар тына, балқытпаны ысырмалары. – түйіршіктегішке Өлшектер, арынды беру. бактар, сорғылар. Жабдықтың нақты Вакуумды бужағдайы негізінде лау аппараттаерітінді мен ры, түйіршіктеу балқытпаны беру мұнаралары. режимін түзету Бу мен балқытпа температурасын, балқытпа шоғырын, вакуумды, түйіршіктік құрам мен процестің басқа параметрлерін реттеу

З 1-4 Қышқыл сілтілерді бейтараптау үшін қажетті судың мөлшерін есептеу.

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

Қосалқы материалдарды өз бетімен дайындау және буландыру аппараты мен балқытпа түйіршектегішке регламентке сәйкес қызмет көрсету

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, жоспарлай білу, қойылған міндеттерді орындау тәсілдерін таңдау дағдысының болуы

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім, қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс қағидасын: - буландыру және аммиак селитрасының балқытпасын түйіршіктеу процесінің мәнін білу

Сигнализация және мен блоктаудың физика-химиялық сызбалары. Аммиактың, әлсіз азот қышқылының, үстемелердің физикаТехнологиялық химиялық және Технологиялық есептеулер мен технологиялық араласбаланстарды жүргізу. қасиеттері. тырғыштарды Жабдықтың жайБақылау талдаутехнологиялық күйін көзбен шолып ларын және есепқұжаттамаға анықтау және жур- теулер жүргізу сәйкес дербес әдістемесі; дайындау, өнімнің нал толтыру Дайын өнімге құрамбөліктерін қойылатын дұрыс таңдауға техникалық тажәне өнім сапасына жауаптылық лаптар. Жалпы хиҚосалқы материал- Стандартты З 1-3 Хлорлы тарату жүйелері; практикалық мия, химия дарды өз бетімен калий мен дайын құбыржолдар, тапсырмаларды өндірісінде еңбек араластырғыштар өнімді мөлшерлеуді дайындау және қауіпсіздігі бойбуландыру аппара- сапалы орынесептеу, , ысырмалары. дау, жоспарлай ынша базалық ты мен балқытпа Өлшектер, арынды зертханалық талтүйіршектегішке білу, қойылған білім, қызмет бактар, сорғылар. дау мен көзбен регламентке сәйкес міндеттерді орын- көрсетілетін шолып бақылау Вакуумды бужабдықтың қызмет көрсету дау тәсілдерін негізінде дайлау аппараттатаңдау дағдысының жұмыс ын өнімнің, ры, түйіршіктеу қағидасын: болуы мұнаралары. шашыратқыш, - буландыру тозаңдатқыш және аммиак агенттің қатынасын селитрасының түзету. балқытпасын Буландыру аптүйіршіктеу паратурасына, процесінің мәнін түйіршіктегіштерге, білу өлшегіштерге, арынды бактарға, сорғылар мен басқа жабдықтарға қызмет көрсету. Буландыру және түйіршіктеу процесіне қатысатын жұмыскерлердің жұмысын бақылау және үйлестіру. Қосалқы материал- Стандартты Жалпы хиЗ 2-1 Буландыру Аммиак тарату жүйелері; дарды өз бетімен практикалық мия, химия аппаратурасына, селитрасының құбыржолдар, тапсырмаларды өндірісінде еңбек ерітінділері араластырғыштар түйіршіктегіштерге, дайындау және буландыру аппара- сапалы орынқауіпсіздігі бойысырмалары. өлшегіштерге, мен дау, жоспарлай ынша базалық Өлшектер, арынды арынды бактарға, ты мен балқытпа балқытпасы түйіршектегішке білу, қойылған білім, қызмет бактар, сорғылар. сорғылар мен басқа жабдықтарға регламентке сәйкес міндеттерді орын- көрсетілетін Вакуумды бужабдықтың қызмет көрсету дау тәсілдерін қызмет көрсету; лау аппараттатаңдау дағдысының жұмыс бақылау-өлшеу ры, түйіршіктеу қағидасын: болуы құралдарының мұнаралары. - буландыру көмегімен, талШығын, темперажәне аммиак дау нәтижелері тура, қысымды селитрасының бойынша және бақылау-өлшеу балқытпасын көзбен шолып құралдары мен түйіршіктеу технологиялық проаспаптары, тапроцесінің мәнін цесс барысының рату жүйелері; білу дұрыстығын құбыржолдар, араластырғыштар бақылау. . ысырмалары, өлшектер, арынды З 2-2 Қызмет Сигнализация Стандартты Технологиялық бактар, сорғылар. көрсетілетін және мен практикалық процеске қызмет тапсырмаларды блоктаудың көрсетумен айжабдықты іске физика-химиялық сапалы орындау, қосу және тоқтату; налысатын, сызбалары. біліктілігі төменірек персоналдың жабдықтың жұмысшылар үшін жұмысын бағалау. Аммиактың, қарапайым әлсіз азот жөндеуін орындау; жұмыс жоспарын өз қышқылының, бетімен жасау технологиялық үстемелердің журналда жазбалар физикаТехнологиялық жүргізу. химиялық және есептеулер мен Технологиялық технологиялық баланстарды араласқасиеттері. жүргізу. тырғыштарды Бақылау Жабдықтың жайтехнологиялық күйін көзбен шолып талдауларынжәне құжаттамаға анықтау және жур- есептеусәйкес дербес лер жүргізу дайындау, өнімнің нал толтыру әдістемесі; құрамбөліктерін Дайын өнімге дұрыс таңдауға қойылатын және өнім сапасытехникалық тана жауаптылық лаптар Қосалқы материал- Стандартты Жалпы хиЗ 2-3 Буландыру Аммиак дарды өз бетімен практикалық мия, химия аппараттары, селитрасының тапсырмаларды өндірісінде еңбек буландырғыштар, дайындау және ерітінділері буландыру аппара- сапалы орынқауіпсіздігі бойайырғыштар, мен ты мен балқытпа дау, жоспарлай ынша базалық балқытпасы конденсаторлар, түйіршектегішке білу, қойылған білім, қызмет түйіршіктегіштер, регламентке сәйкес міндеттерді орын- көрсетілетін форэжектроқызмет көрсету дау тәсілдерін жабдықтың лар, сорғылар, таңдау дағдысының жұмыс желдеткіштер болуы қағидасын: мен басқа - буландыру жабдықтардың және аммиак вакуумдық селитрасының жүйелеріне балқытпасын қызмет көрсету; түйіршіктеу Біліктілігі төмендеу жұмыскерлерді процесінің мәнін басқару. білу Технологиялық журналда жазбалар жүргізу. Жабдықты іске қосуға және тоқтатуға, жөндеуге дайындау, жабдықты жөндеуден қабылдау. З 3-1 БақылауТехнологиялық Стандартты Сигнализация өлшеу процеске қызмет практикалық және мен құралдарының, көрсетумен айтапсырмаларды блоктаудың автоматика налысатын, сапалы орындау, физика-химиялық құралдарының біліктілігі төменірек персоналдың сызбалары. көмегімен және жұмысшылар үшін жұмысын бағалау. Аммиактың, жүргізілетін жұмыс жоспарын өз әлсіз азот химиялық бетімен жасау қышқылының, талдаулардың үстемелердің финәтижелері бойТехнологиялық Технологиялық зика-химиялық ынша буландыру араласесептеулер мен және техноложәне түйіршіктеу тырғыштарды баланстарды гиялық қасиеттері. процесінің технологиялық жүргізу. Бақылау технологиялық құжаттамаға Жабдықтың жайталдауларынжәне режимін бақылау сәйкес дербес күйін көзбен шолып есептеулер жүрдайындау, өнімнің анықтау және жур- гізу әдістемесі; құрамбөліктерін нал толтыру Дайын өнімге дұрыс таңдауға қойылатын және өнім сапасытехникалық тана жауаптылық лаптар Жалпы хиҚосалқы материал- Стандартты З 3-2 Қызмет Вакуумды бумия, химия практикалық дарды өз бетімен көрсетілетін лау аппараттаөндірісінде еңбек тапсырмаларды дайындау және буландыру ры, түйіршіктеу қауіпсіздігі бойбуландыру аппара- сапалы орынаппараттарының, мұнаралары. ынша базалық дау, жоспарлай түйіршіктегіштердің, ты мен балқытпа Бақылау-өлшеу білім, қызмет түйіршектегішке білу, қойылған өлшегіштердің, құралдары мен арынды бактардың, регламентке сәйкес міндеттерді орын- көрсетілетін аспаптары. жабдықтың дау тәсілдерін қызмет көрсету сорғылар Химиятаңдау дағдысының жұмыс мен басқа аналитикалық болуы Стандартты қағидасын: аспаптар, аппара- жабдықтардың - буландыру практикалық жұмысын бақылау; тура, сынамаларжәне аммиак тапсырмаларды шикізат пен ды іріктеу және селитрасының сапалы орынталдауға арналған дайын өнімнің балқытпасын дау, жоспарлай физика-химиялық құралдар мен түйіршіктеу білу, қойылған қасиеттерін жинақ. міндеттерді орын- процесінің мәнін бақылау; сынабілу дау тәсілдерін маларды іріктеу таңдау дағдысының және талдау болуы жүргізу. Аспирация жүйелерін автоматтандырылған талдау жұмысын бақылау; технологиялық процестің түрлі сатыларында бақылау талдауларын, экспресс-талдаулар орындау. З 3-3 Процесті Аммиак селитрасының негізгі технологияерітінділері лық параметрлер мен бойынша бақылау балқытпасы және реттеу: - бу мен балқытпа температурасын; - балқытпа шоғырлануын; - вакуумды; - түйіршіктік құрам мен процестің басқа параметрлерін. Буландыру мен түйіршіктеу процесінің әр түрлі сатыларында бақылау талдауларын орындау, Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру. Біліктілігі төменірек аппаратшыларға басшылық ету.. Технологиялық процеске қызмет көрсетумен айналысатын, біліктілігі төменірек жұмысшылар үшін жұмыс жоспарын өз бетімен жасау

Стандартты практикалық тапсырмаларды сапалы орындау, персоналдың жұмысын бағалау.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Әлсіз азот қышқылы, аммиак-ауа қоспасы, азот тотықтары (NO + NO2), сілті (ащы натр)

Слабая Әлсіз азот қышқылы, аммиак-ауа қоспасы, азот тотықтары (NO + NO2), сілті (ащы натр)

Ф3

Әлсіз азот қышқылы, аммиак-ауа қоспасы, азот тотықтары (NO + NO2), сілті (ащы натр)

Химияаналитикалық аппаратура, сынамаларды іріктеуге және талдауға арналған аспаптар

Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

Тарату жүйелері, араластырғыштар, шайқағыштар. Байланысу аппараты; қазандық-кәдеге жаратқыш; бірінші сатылы сіңіру бағанасы; сорғылар; тоңазытқыштар; шайғыштар; шегендеуші; жылу алмастырғыш; екінші сатылы сіңіру мұнарасы; ерітінді жинақтағыштар

З 1-1 Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылығымен натрий нитриті мен нитраты өндірісінің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын жүргізу. Шикізатты дайындау мен тиеу, өнімді түсіру. З 1-2 Жабдықты тазарту, буландыру аппараттарын шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету.

Қабылданатын шешімдер үшін жауапкершілік. Еңбек жағдайын жетілдіру бойынша міндеттерді өз бетімен анықтау

Материалдар шығысының технологиялық баланстарын талдау және жасау.

Натрий нитраты мен нитритін өндіру кезінде сіңдіру процесінің физика-химиялық негіздері.

Бақылау-өлшеу құралдарының, автоматтандырылған басқару жүйесінің көрсеткіштері бойынша жабдық жұмысының түрлі штаттан тыс жағдайларын дербес анықтау. Өзінің оқуы және басқалардың оқуына жауаптылық

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

Натрий нитраты мен нитритін өндірудің нақты учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы. Процестерді реттеудің физика-химиялық негіздері мен ережелері. Натрий нитраты мен нитритін өндірудің барлық сатыларына қатысатын бақылау-өлшеу аспатарының, автоматика құралдарының бағыты. Алға қойылған Сынама іріктеу Тауар өнімінде міндетті негізге ала әдістемесі, нахлоридтердің болуына сынамалар отырып, қызметін трий нитратында хлоридтерді жоспарлауға іріктеуді өзіндік анықтауды талқабілеттілігі. ұйымдастыру. дау әдістемесі. Басқарушылық МЕМТ талаптақабілеті, өз бетімен ры, техникалытбілімін тұрақты талаптарды білу. түрде жетілдіру. Тапсырмалардың орындалуына жеке басының жауаптылығы.

Жағдайды және өзінің іс-әрекетін талдау, шешімдер қабылдау және оларды іске асыруға жағдай жасау, командалық жұмыс контексінде қызметті бақылау және үйлестіру, жағдайды талдау және басқарушылық және атқарушылық біліктілігін арттыру Қабылданатын Материалдар шешімдер үшін шығысының жауапкершілік. технологиялық баЕңбек жағдайын ланстарын талдау жетілдіру бойынша және жасау. міндеттерді өз бетімен анықтау

Бақылау-өлшеу құралдарының, автоматтандырылған басқару жүйесінің көрсеткіштері бойынша жабдық жұмысының түрлі штаттан тыс жағдайларын дербес анықтау. Өзінің оқуы және басқалардың оқуына жауаптылық.

Кәсіби жағдайларды жүйелі талдау және жобалау әдіснамасын, басқарушылық шешімдер қабылдау тәсілдерін білу.

Натрий нитраты мен нитритін өндіру кезінде сіңдіру процесінің физика-химиялық негіздері.

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

Натрий нитраты мен нитритін өндірудің нақты учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбасы. Процестерді реттеудің физика-химиялық негіздері мен ережелері. Натрий нитраты мен нитритін өндірудің барлық сатыларына қатысатын бақылау-өлшеу аспатарының, автоматика құралдарының бағыты. Алға қойылған Сынама іріктеу Тауар өнімінде З 2-2 натрий міндетті негізге ала әдістемесі, нахлоридтердің бонитриті мен нитратын өндірудің луына сынамалар отырып, қызметін трий нитратынжоспарлауға да хлоридтерді барлық саіріктеуді өзіндік қабілеттілігі. анықтауды талтыларында ұйымдастыру. дау әдістемесі. қолданылданылн Басқарушылық МЕМТ талаптабақылау-өлшеу қабілеті, өз бетімен ры, техникалық аспаптрын, автобілімін тұрақты талаптарды білу. матика құралдарын түрде жетілдіру. басқару Тапсырмалар орындалуына жеке басының жауаптылығы Кәсіби Жағдайды және Дайын өнім З 2-3 Буландыру жағдайларды өз інң іс-әрекетін учаскесінде аппараттарын, талдау, шешімдер жүйелі талдау түйіршіктегіштерді, басқару қызметін және жобалау қабылдау және ұйымдастыру. үйірткілерді, әдіснамасын, сорғыларды, Қоршаған ортаны оларды іске басқарушылық қорғау бойынасыруға жағдай желдеткіштер жасау, командалық шешімдер мен басқа қызмет ша талаптардың жұмыс контексінде қабылдау орындалуына көрсетілетін қызметті бақылау тәсілдерін білу жабдықты іске қосу жауаптылығы. және үйлестіру, Өз еңбегін және тоқтату; жағдайды жетілдіру, Жабдықты шаю талдау және тұрақты оқу және мен газсызданбасқаларды оқыту басқарушылық дыру; іске қосар және атқарушылық алдында жүйенің біліктілігін арттыру қымталғандығын тексеру. Басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру Біліктілігі төменірек аппаратшыларға басшылық. Алға қойылған Сынама іріктеу З 3-1 натрий Тауар өнімінде міндетті негізге ала әдістемесі, нанитратында хлоридтердің бохлоридтер болуына сынамалар отырып, қызметін трий нитратынжоспарлауға да хлоридтерді луын бақылау. іріктеуді өзіндік қабілеттілігі анықтауды талұйымдастыру. Сынамаларды дау әдістемесі. Басқарушылық іріктеу. МЕМТ талаптақабілеті, өз бетімен Талдауларды ры, техникалық білімін тұрақты орындау. талаптарды білу түрде жетілдіру. Тапсырмалар орындалуына жеке басының жауаптылығы Кәсіби Жағдайды және З 3-2 Зертханалық Дайын өнім жағдайларды өз інң іс-әрекетін учаскесінде талдаулардың талдау, шешімдер жүйелі талдау басқару қызметін және көзбен шожәне жобалау қабылдау және ұйымдастыру. лып бақылаудың әдіснамасын, Қоршаған ортаны оларды іске нәтижелері бойбасқарушылық асыруға жағдай қорғау бойынынша өнім сажасау, командалық шешімдер ша талаптардың пасын бақылау. жұмыс контексінде қабылдау орындалуына Басқа өндірістік қызметті бақылау тәсілдерін білу жауаптылығы. учаскелермен және үйлестіру, жұмысты үйлестіру; Өз еңбегін жағдайды біліктілігі төменірек жетілдіру, талдау және тұрақты оқу және аппаратшыларға басқаларды оқыту басқарушылық басшылық ету, және атқарушылық жұмыс журналында біліктілігін арттыру жазба жүргізу

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Аммиак, күкірт қышқылы, бу-ауа қоспасы, су

Ф2

Аммиак, күкірт қышқылы, бу-ауа қоспасы, су

5-кесте

Еңбек құралдары

Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

Араластырғыштар, газ жылытқыш, сатуратор; тұтқыш, айналдыру кастрюлі; айналдыру сорғысы; аналық ерітіндісін жинақтағыш; сорғылар; түйіршік қабылдағыш; аммоний сульфатына арналған үйірткітасымалдағыш; кептіргіш; күкірт қышқылының арынды багы, құрғақ тұзға арналған бункер.

З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылығымен аммоний сульфаты өндірісінің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын орындау. Шикізатты дайындау мен тиеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту, буландыру аппараттарын шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету З 1-2 Технологиялық параметрлерді, температураны, қысым, ерітінді шоғырын, үйірткіге тұздың, бу мен ауаның берілуін, сілтілер деңгейлерін реттеу

Жабдықтың технологиялық процестерге ағымдағы дайындығын анықтаудағы және журнал толтыруға жауапкершілік. Білімін үнемі жетілдіру

Технологиялық есептеулер мен теңгерімдер жүргізу. Жабдықтың жағдайын анықтау және жұмыс журналын толтыру

Аммоний сульфаты өндірісінің технологиялық параметрлері. Аммиактың, әлсіз азот қышқылының, үстемелердің физикахимиялық және технологиялық қасиеттері

4-кесте

Еңбек құралдары

З 1-3 барлық сатылар бойынша процесс параметрлерін бақылау және реттеу: буландыру, кристалдау, үйірткілеу, кептіру, буландыру аппаратында ғы температура, бу қысымы, ерітінділер деңгейі, вакуум, сілті және бу беру, жас сілтілер мен басқа параметрлерді келтіру.

Ф2

З 1-5 нитрит аналығын сіңдіру бөліміне қайтарудың орынды екендігін анықтау Технологиялық процесті жүргізумен айналысатын біліктілігі төменірек жұмыскерлердің жұмысын бақылау және үйлестіру. З 2-1 Берілетін Жинақтағыштар, араластырғыштар, құрамбөліктердің шоғырлануын өлшектер, буландыру аппараттары, және қатынасын; жинақтағыштар мен түйіршіктегіштер, шайқағыштардағы үйірткілер, деңгейді; сорғылар, ерітінділер мен желдеткіштер. материалдардың Қазандық кәдеге технологиялық учажаратқыш, сіңіру мұнаралары, жылу скелерге берілуін алмастырғыштар. бақылау және реттеу Ерітінді деңгейін, температураны ұстауға арналған бақылау-өлшеу құралдары.

Дайын өнім учаскесінде басқару қызметін ұйымдастыру. Қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылығы. Өз еңбегін жетілдіру, тұрақты оқу және басқаларды оқыту

Бақылау-өлшеу құралдары және деңгейді өлшегіш құрылғылар. Араластырғыштар, газ жылытқыш, сатуратор; тұтқыш, айналдыру кастрюлі; айналдыру сорғысы; аналық ерітіндісін жинақтағыш; сорғылар; түйіршік қабылдағыш; аммоний сульфатына арналған үйірткітасымалдағыш; кептіргіш; күкірт қышқылының арынды багы, құрғақ тұзға арналған бункер.

Түрлі жағдайларда жұмысты бағалай және ұйымдастыра алатынын, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану дағдысы бар екенін көрсетеді. Стандартты және қарапайым біртекті прақтикалық міндеттерді шешу. Білімі және практикалық тәжірибесі негізінде өзіне белгілі әсәрекет жасау тәсілдерін таңдау. Алынған нәтижелерді ескере отырып, персоналдың қызметін түзету. З 1-3 біліктілігі Жабдықты Түрлі жағдайларда төмен жұмыскерлер тексеруді өзі өзін бағалай білу, жұмысын бақылау ұйымдастырады, өзін анықтау мен және үйлестіру жұмыс жағдайына өзін ұйымдастыра және оның күтпеген білу дағдысын өзгеруіне талдау көрсетеді. жүргізеді.

Есептеулер әдістемесі. Вакуумды қондырғылармен жұмыс кезінде қауіпсіздік техникасы. Процесті реттеу ережелері. Жұмыс орнында және, тұтастай алғанда, өндірісте қауіпсіздік техникасының талаптары

Технологиялық регламентпен қарастырылған параметрлерге бақылауды өзі ұйымдастырады: аппаратқа құрамбірліктердің берілу жылдамдығы, температура (кейбір жағдайда салқындату қолданып), шоғырландыру және т.б. З 1-4 Негізгі Тапсырмалардың Алға қойылған технологиялық про- орындалуына жеке міндетті негізге ала цеске дайындық: жауаптылығы. отырып, қызметті - күкірт қышқылын жоспарлау қабілеті. аммиакпен бейтараптау ; -аммоний сульфатын кристалдау - аммоний сульфаты кристалдарын аналықтан ажырату -аммоний сульфаты кристалдарын кептіру. З 1-5 Әр учаскеде Технологиялық Технологиялық аммоний сульқұжаттамаға сәйкес есептеулер мен фаты өндірісінің технологиялық теңгерімдер технологиялық қоспаларды өзіндік жүргізу. параметрлерін дайындау. Жабдықтың реттеу: темпеҚұрамбірліктерді жағдайын анықтау. ратура, қысым, дұрыс іріктеуге Жұмыс журналын ерітінді шоғыры, жауаптылық. толтыру. тұзды, бу және ау- Жабдықтың аны үйірткіге беру, технологиялық про- Технологиялық сілтілер деңгейі цестерге ағымдағы процестің Біліктілігі төмен дайындығын параметрлерін жұмыскерлер анықтауда және жабдықтың жұмысын бақылау жауаптылық. жұмысын көзбен мен үйлестіруді шола бақылап, ұйымдастыру қадағалау.

Коммуникациялар мен арқаулық сызбалары. Қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс істеу қағидасы. Қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен жұмыс істеу қағидасы Әдістемелік ысынамаларды іріктеу, өндіріс параметрлерін өлшеу жөніндегі ережелер

Біліктілігі төмен жұмыскерлер үшін өндірістік міндеттерді өзіндік дайындау және бөлу. Аммоний сульфатын өндірудің әр түрлі учаскелерінде технологиялық процесті жүргізуге, шикізат пен материалдарды тасымалдауды есепке алуда жауаптылығы

З 2-1 Аммоний сульфаты өндірісінің негізгі жабдығына қосылған жабдықтар, бақылау-өлшеу құралдары, автоматика және коммуникация құралдарының жағдайын тексеру бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері мен талдау нәтижелері бойынша технологиялық процесс параметрлерін реттеу

Аммоний сульфаты өндірісінің технологиялық процесін жүргізуде өзіндік әрекет және жауаптылық.

З 2-2 Жабдықтарды іске қосу мен тоқтатуды басқару; буландыру аппараттары, түйіршіктендіргіштер, үйірткілер, кептіргіштер, сорғылар, қоюлатқыштар, тасымалдағыштар мен басқа да қызмет көрсетілетін жабдықтарды іске қосу және тоқтату.

Технологиялық процестерде көзделмеген өзгерістерді/ параметрлер ауытқуын бақылау-өлшеу құралдарының деректері бойынша дербес анықтау.

Аммоний сульфаты өндірісінде құрамбірліктер және аралық өнімдер сапасын бағалау

Қол астындағы қызметкерлерге тапсырма белгілеуде өзіндік әрекет. Персоналды оқытудағы жауапкершілік

(Соңы 17-бетте).

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

Қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының құрылысы мен жұмыс қағидасы

Аммоний сульфаты өндірісі процесінің технологиялық кезеңдері және оны реттеу ережелері. Аммиактың, күкірт қышқылының, үстемелердің физикахимиялық және технологиялық қасиеттері. Есептеулер әдістемесі Процесс параметрлерін реттеу ережелері. Технологиялық нұсқаулықтар, әдістемелік нұсқаулар, жабдық паспорты, регламенттер.

Жұмыс учаскесіндегі өндірістің технологиялық сызбалары


(Соңы. Басы 15-16-беттерде).

Ф3

Аммиак, күкірт қышқылы, бу-ауа қоспасы, су

Химияаналитикалық аппаратура және сынама іріктеп талдауға арналған аспаптар

З 2-3 Жабдықты жөндеуге дайындау және оны жөндеуден қабылдау; жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының, бекіту және реттеу құбыржолы арқаулықтарының жағдайын тексеру; жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу; технологиялық журналда жазба жүргізу З 3-1 Аммоний сульфатын өндіру барысында шикізат, шала өнімдер мен дайын өнімге бақылау талдауын орындау

Ағымдағы жағдайларды шешу, қабылданатын шешімдер үшін жауапкершілік, қоршаған ортаны қорау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық

Аммоний сульфаты сынамаларын іріктеуді өзіндік ұйымдастыру және зертханалық талдау нәтижелерін талдау.

Ф1 Түрлі жағдайларда өзін бағалай білу, өзін анықтау мен өзін ұйымдастыра білу, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану дағдысы бар екенін көрсетеді.

Өлшеу аспаптарымен және автоматика және коммуникация құралдарымен бақыланатын технологиялық процестің физика- химиялық негіздері және осы процестерді реттеу ережелері

Ф2

Ф3

Азот қышқылы, апатит, күкірт қышқылы, фосфор қышқылы, аммиак, хлорлы калий

Азот қышқылы, апатит, күкірт қышқылы, фосфор қышқылы, аммиак, хлорлы калий

6-кесте

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

Тарату жүйелері, араластығыштар, айналдырғыштар. Шнекараластырғыштар, мөлшерлегіштер, тасымалдағыштар, аммондау реакторлары. Араластырғыштар, кептіру және салқындату барабандары, оттықтар, селкілдеткіштер, шнектүйіршіктегіштер, үккіштер.

З 1-1 Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылығымен нитрофоскf өндірісінің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын орындау. Шикізатты дайындау мен тиеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту, технологиялық аппараттарды шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету.

Нитрофоска өндірісінің барлық сатыларында параметрлерді бақылау бойынша жұмысты өздігінен ұйымдастыру

Жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу және жұмысын түзету Еңбек құралы мен заттарын пайдалану

Қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының қолданылуы және жұмыс істеу қағидасы.

З 1-2 Азот қышқылының, апатиттің, күкірт қышқылының, аммиактың қатынастарын есептеу З 1-3: Өнімнің: ыдырау, орнынан қозғалу, аммонизациялану, кептірілу, түйіршіктелу, салқындатылу, таратылу, бөлшектену сатыларындағы технологиялық өндірістің параметрлерін бақылау

Өзі оқуға және басқаларды оқытуға жауаптылық.

З 1-5 Процеске қатысатын біліктілігі төмендеу жұмыскерлердің жұмысын үйлестіру

Ағымдағы жағдайларды шешуде, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтаудағы дербестік, қабылданатын шешімдерге , қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық. Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

Химияаналитикалық аппаратура және сынамалар іріктеу мен талдау құралдары

З 2-1 Нитрофос өндірісінің негізгі жабдығына қосылған жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика және коммуникациялар құралдарының жағдайын тексеру

Технологиялық процестерде қарастырылмаған өзгерістерді/ параметрлер ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауапкершілік

Ағымдағы жағдайларды шешуде, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтаудағы дербестік, қабылданатын шешімдерге , қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық. ҰйымдасЗ 2-3 тырушылықЖабдықтарды, басқарушылық шнек-араласқабілет, үнемі тырғыштарды, мөлшерлегіштерді, білімін жетілдіру тасымалдағыштарды, аммондау реакторларын, араластырғыштарды, реакторларды, кептіру және салқындату барабандарын, оттықтарды, селкілдеткіштерді, шнек-түйіршіктегіштер мен басқа жабдықтарды іске қосуға, тоқтатуға және жөндеуге дайындауға басшылық; жабдықты жөндеуден қабылдап алу З 2.4: ҰйымдасЖабдықтардың, тырушылықбақылау-өлшеу басқарушылық құралдарының, қабілет, үнемі автоматика білімін жетілдіру құралдары мен коммуникаия құралдарының жағдайын тексеру, жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу, технологиялық журналда жазбалар жасау

З 2-2 Бақылауөлшеу құралдарының көрсеткіштері және талдаулардың нәтижелері бойынша технологиялық процесс параметрлерін реттеу.

З 3-1 Шикізаттың және электр энергиясының шығысын бақылау; бу, су, азот қышқылы, апатит, фосфор қышқылы, аммиак және хлорлы калий, қысым және температураның берілуін бақылау. Сынамаларды іріктеу, шикізат пен нитрофосканың дайын топтамасы сапасының сәйкестігіне талдаулар және зерттеулер жүргізу З 3-2 Дайын өнімді буып-түю және тиеп жөнелту; дайын өнімдегі ылғалды және негізгі заттың болуын анықтау

З 3-3 зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау бойынша өнім сапасын бақылау - басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; - біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; - технологиялық журналға жазба түсіру

Ағымдағы жағдайларды шешуде, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтаудағы дербестік, қабылданатын шешімдерге , қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық.

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

Ағымдағы жағдайларды шешуде, қол астындағы жұмыскерлердің міндеттерін анықтаудағы дербестік, қабылданатын шешімдерге , қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық.

Бекіту арқаулығының және коммуникациялардың сызбалары. Процестің физикахимиялық негіздері Нитрофоска Жұмыс жағдайын және онда болуы өндірісінің негізгі мүмкін өзгерістерді және қосалқы өз бетімен талда- жабдықтары. Типтері, жұмыс уды талап ететін сипаттамалапрактикалық міндеттердің түрлі ры. Техникалық нұсқаулар / типтерін шешу. оларға қызмет көрсету бойынша нұсқаулықтар/ нұсқаулар. Нақты жұмыс орнындағы өндірістің технологиялық сызбалары. Алға қойылған Физика-химиялық міндетті негізге ала негіздері және реттеу ережелері отырып, қызметті жоспарлау қабілеті. Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар. Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Алға қойылған Физика-химиялық міндетті негізге ала негіздері және ретотырып, қызметті теу ережелері жоспарлау қабілеті. Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар. Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Азот, фосфор қышқылдары, газ тектес аммиак, аммиак селитрасы, хлорлы калий

Ф3

Бақылау-өлшеу құралдары мен құралдар – шығысты өлшегіштер, деңгей өлшегіштер, температура бергіштер. Тарату жүйелері, араластығыштар, айналдырғыштар. Шнекараластырғыштар, мөлшерлегіштер, тасымалдағыштар, аммондау реакторлары. Араластырғыштар, кептіру және салқындату барабандары, оттықтар, селкілдеткіштер, шнектүйіршіктегіштер, үккіштер.

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Алға қойылған Физика-химиялық міндетті негізге ала негіздері және ретотырып, қызметті теу ережелері жоспарлау қабілеті. Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Алға қойылған Физика-химиялық міндетті негізге ала негіздері және ретотырып, қызметті теу ережелері жоспарлау қабілеті. Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар.

Білім

Нитрофоска өндірісінің барлық сатыларында параметрлерді бақылау бойынша жұмысты өздігінен ұйымдастыру Өзі оқуға және басқаларды оқытуға жауаптылық..

Жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу және жұмысын түзету Еңбек құралы мен заттарын пайдалану Жабдыққа әр түрлі жағдайларда қызмет көрсететін персоналдың жұмысын ұйымдастыру

Технологиялық процестерде қарастырылмаған өзгерістерді/ параметрлер ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауапкершілік

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

З 1-3 Өнімнің: ыдырау, орнынан қозғалу, аммонизациялану, кептірілу, түйіршіктелу, салқындатылу, таратылу, бөлшектену сатыларындағы технологиялық өндірістің параметрлерін бақылау Процеске қатысатын біліктілігі төмендеу жұмыскерлердің жұмысын үйлестіру

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

З 2-1 Нитроаммофоска өндірісінің негізгі жабдығына қосылған жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика және коммуникациялар құралдарының жағдайын тексеру

Нитрофоска өндірісінің барлық сатыларында параметрлерді бақылау бойынша жұмысты өздігінен ұйымдастыру Өзі оқуға және басқаларды оқытуға жауаптылық. .

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері және талдаулардың нәтижелері бойынша нитроаммофоска өндірісінің технологиялық процесінің параметрлерін реттеу. З 2-2 Жабдықтарды, шнек-араластырғыштарды, мөлшерлегіштерді, тасымалдағыштарды, аммондау реакторларын, араластырғыштарды, реакторларды, кептіру және салқындату барабандарын, оттықтарды, селкілдеткіштерді, шнектүйіршіктегіштер мен басқа жабдықтарды іске қосуға, тоқтатуға және жөндеуге дайындауға басшылық; жабдықты жөндеуден қабылдап алу

Технологиялық процестерде қарастырылмаған өзгерістерді/ параметрлер ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауапкершілік

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

З 3-2 Дайын өнімді буып-түю және тиеп жөнелту; дайын өнімдегі ылғалды және негізгі заттың болуын анықтау

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

З 3-3 зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау бойынша өнім сапасын бақылау - басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; - біліктілігі төмендеу аппаратшыларға басшылық; - технологиялық журналға жазба түсіру.

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

Қызмет көрсетілетін жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының қолданылуы және жұмыс істеу қағидасы. Бекіту арқаулығының және коммуникациялардың сызбалары. Процестің физика-химиялық негіздері

Нитрофоска өндірісінің негізгі және қосалқы жабдықтары. Типтері, жұмыс сипаттамалары. Техникалық нұсқаулар / оларға қызмет көрсету бойынша нұсқаулықтар/ нұсқаулар. Нақты жұмыс орнындағы өндірістің технологиялық сызбалары Физика-химиялық негіздері және реттеу ережелері Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар. Бақылау-өлшеу Шикізаттың, құралдарының өнімдердің, көрсеткіштерін аралық және химиялық өнімдердің, талдаулардың өндіріс нәтижелерін талқалдықтарының дай білу. физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар.. Қызмет Жабдыққа қарапайым жөндеу көрсетілетін жабдықтың, жүргізу және бақылау-өлшеу жұмысын түзету Еңбек құралы мен құралдарының қолданылуы заттарын пайжәне жұмыс істеу далану Жабдыққа әр қағидасы. түрлі жағдайларда Бекіту қызмет көрсететін арқаулығының персоналдың және коммуникажұмысын циялардың сызұйымдастыру балары. Процестің физика-химиялық негіздері

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу.

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Нитрофоска өндірісінің негізгі және қосалқы жабдықтары. Типтері, жұмыс сипаттамалары. Техникалық нұсқаулар / оларға қызмет көрсету бойынша нұсқаулықтар/ нұсқаулар. Нақты жұмыс орнындағы өндірістің технологиялық сызбалары Физика-химиялық негіздері және реттеу ережелері Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар..

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Газ тектес азот, кальций карбиді, далалық шпат

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Білік және дағды

З 1-1 Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылығымен нитроаммофоска өндірісінің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын орындау. Шикізатты дайындау мен тиеу, өнімді түсіру. Жабдықты тазарту, технологиялық аппараттарды шаю. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету. З 1-2 Шикізат беру, азот және фосфор қышқылын газтектес аммиакпен бейтараптау, аммоний фосфаты мен қорытпасын хлорлы калиймен араластыру, дайын өнім шығуын бақылау аммиак селитрасын, аммоний фосфаты, сұйық аммиак, хлорлы калий мен ретурды араластыру және нитроаммофоска алумен бір уақытта түйіршіктеу;

Жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика құралдары мен коммуникаия құралдарының жағдайын тексеру, жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу, технологиялық журналда жазбалар жасау Азот, фосфор ХимияЗ 3-1 Шикізаттың қышқылдары, аналитикалық және электр газ тектес аппаратура энергиясының аммиак, амми- және сынамалар шығысын бақылау; ак селитрасы, іріктеу мен талдау бу, су, азот қышқылы, фосфор хлорлы калий құралдары қышқылы, аммиак, қысым және температураның берілуін бақылау. Сынамаларды іріктеу, шикізат пен нитроаммофосканың дайын топтамасы сапасының сәйкестігіне талдаулар және зерттеулер жүргізу

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар.

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек құралдары Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Ф2

Жабдыққа әр түрлі жағдайларда қызмет көрсететін персоналдың жұмысын ұйымдастыру

7-кесте

Еңбек Еңбек заты функциясының шифры

Тарату жүйелері, араластығыштар, айналдырғыштар. Шнекараластырғыштар, мөлшерлегіштер, тасымалдағыштар, аммондау реакторлары. Араластырғыштар, кептіру және салқындату барабандары, оттықтар, селкілдеткіштер, шнек-түйіршіктегіштер, үккіштер.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері ҰйымдастыруАлға қойылған Негізгі және З 3-2 басқару қабілеті, міндетті негізге ала қосалқы жабдық зертханалық талбілімін тұрақты отырып, қызметті жұмысының дау мен көзбен шолып бақылау түрде жетілдіру жоспарлау қабілеті құрылымы, нәтижелері бойжәне қол жұмыс қағидасы; ынша аммоний астындағыларды Шикізатқа сульфатының сапа- оқыту және дайын сын бақылау; өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Шикізаттың, З 3-3 Жұмысты Аммоний сульфа- Бақылау-өлшеу ты сынамаларын құралдарының өнімдердің, басқа өндірістік іріктеуді өзіндік көрсеткіштерін аралық учаскелермен ұйымдастыру және және химиялық өнімдердің, үйлестіру. талдаулардың өндіріс Біліктілігі төмендеу зертханалық талдау нәтижелерін нәтижелерін талқалдықтарының аппаратшыларға басшылық ету талдау. дай білу. физикаЖұмыс журналын- химиялық және технологиялық да жазба жүргізу қасиеттері.

Еңбек құралдары Міндеттер (еңбек әрекеттері)

Бақылау-өлшеу құралдары мен құралдар – шығысты өлшегіштер, деңгей өлшегіштер, температура бергіштер. Тарату жүйелері, араластығыштар, айналдырғыштар. Шнекараластырғыштар, мөлшерлегіштер, тасымалдағыштар, аммондау реакторлары. Араластырғыштар, кептіру және салқындату барабандары, оттықтар, селкілдеткіштер, шнектүйіршіктегіштер, үккіштер.

Азот, фосфор қышқылдары, газ тектес аммиак, аммиак селитрасы, хлорлы калий

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу. Жұмыс журналында жазба жүргізу

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта) Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Азот қышқылы, апатит, күкірт қышқылы, аммиак

17

www.egemen.kz

30 қазан 2014 жыл

Ф2

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

Білік және дағды

Білім

үккіштер, элеваторлар, шнектер, бункерлер, қоректендіргіштер, түтікті сабындықтар, жүктеу цилиндрлері. Цианамид пештер, салқындатқыштар, шнекті тасымалдағыштар, вагонетка

Пештерге шихта жүктеуге қатысу, оны дірілдеткіштің көмегімен тығыздау. Электротокқа пешті қосуға жауаптылық. Электр тогымен пеште шихта қызуын қамтамасыз етеді. Аппараттарды жұмысқа дайындауға жауаптылық.

Азоттаудың әрбір учаскесінде жабдықтың ағымдағы жағдайын анықтау және жұмыс журналын сапалы жүргізу. Аспаптармен және еңбек құралдарымен жұмыс.

Жалпы химия, химия өндірісінде еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім. Азоттаудың мәні Кальций карбиді, кальций цианамиді, азоттың физикахимиялық және технологиялық қасиеттері Қысым астында, жоғары температурадағы жабдық жұмысы жағдайында қауіпсіздік техникасы Орау материалдарының түрі, шикізат пен дайын өнімге қойылатын техникалық шарттар, шикізатты және өнімдерді сақтау тәсілдері мен шарттары, ылғалды анықтау әдістемесі

З 1-2 Электродтарды орнату мен алып тастауды бақылау. Газ немесе ерітінді, қаныққан буларды қабылдау, құрамбірліктерді араластыру, жоғары және орташа температура жағдайында конверсия. З 1-3 Кальций цианамидін алу мақсатында жоғары температура жағдайында цианамид пештерінде азотпен кальций карбидіне әсер ету параметрлерін бақылау. Процеске қатысатын біліктілігі төменірек жұмыскерлердің жұмысын үйлестіру. Газ тектес Бақылау-өлшеу З 2-1 Жабдықтың, азот, кальқұралдары мен бақылау-өлшеу құралдарының, ций карбиді, құрылғылардалалық шпат деңгей автоматиөлшегіштер, ка құралдары шығын мен кальций цианамидін өлшегіштер. Температура, өндіретін негізгі қысым бергіштері. жабдыққа қосылған Үккіштер, элева- коммуникациялар торлар, жағдайын тексеру. Бақылау-өлшеу шнектер, бункерлер, құралдарының қоректендіргіштер, көрсеткіштері және түтікті талдаулардың сабындықтар, нәтижелері бойынжүктеу ша кальций цианацилиндрлері. миді өндірісінің технологиялық Цианамид пештер, процесінің парасалқындатқыштар. метрлерін реттеу.

Күрделі емес жөндеуді орындау

Міндеттердің Алынған өнімді орындалуына жеке қажетті шоғырға жауаптылық. дейін жеткізу және дайын өнмді өндіріске, қоймаға, теміржол цистерналарына немесе тоғанақтауға беру.

Пеш жұмысына өзіндік бақылау. Оларды іске қосуға дайындау. Ағымдағы процестің технологиялық регламентке сәйкестігіне жауаптылық.

Өндірістің технологиялық теңгерімін жасау. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу

Жабдықтарды тексеруді өзі ұйымдастырады, жұмыс жағдайы мен оның күтпеген өзгерістеріне талдау жасайды. Технологиялық регламентпен көзделген параметрлерге бақылау жүргізуді өзі ұйымдастырады; құрамбірліктердің аппаратқа берілу жылдамдығы, температура (кейбір жағдайда салқындатуды пайдаланып), шоғырлану және т.б.

Түрлі жағдайларда жұмысты бағалай және ұйымдастыра алатынын, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану дағдысы бар екенін көрсетеді. Стандартты және қарапайым біртекті прақтикалық міндеттерді шешу. Білімі және практикалық тәжірибесі негізінде өзіне белгілі әсәрекет жасау тәсілдерін таңдау. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу.

Газ тектес азот, кальций карбиді, далалық шпат

Химия өндірісінде термикалық процестер жүргізу негіздері. Өндіріске қосылған құрылғылар, жабдықтар. Жұмыс орнындағы еңбек қауіпсіздігі техникасы

Қызмет көрсетілетін жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының қолданылу мақсаты мен жұмыс қағидасы коммуникациялар және арқаулық сызбасы

Сынамаларды іріктеу және талдауға арналған химияаналитикалық аппаратура және құралдар

З 3-2 Дайын өнімді орау және тиеу; дайын өнімде негізгі заттек пен ылғал болуын анықтау

З 3-3 Зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау бойынша өнім сапасын бақылау: - басқа өндірістік учаскелермен әрекетті үйлестіру; - біліктілігі төменірек басқа аппаратшылаға басшылық жасау - технологиялық журналға жазба түсіру.

Ағымдағы жағдайда шешуде, қол астындағы қызметкерлерге міндеттерді анықтауда өзіндік әрекет, қабылданатын шешімге, қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптарды орындауға жауаптылық.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті

Кальций цианамидін өндіру технологиясы. Есептеу материалдары, қоспалар/шихтовкалар құрастыру жөніндегі нұсқаулықтар/ әдістемелер, регламенттер. Кальций цианамиді сапасына қойылатын талаптар. Сынамалар іріктеу ж әне дайындау әдістемесі, талдаулар және зерттеулер жүргізу

Еңбек Еңбек заты функциясының шифры Ф1 Табиғи газ, азот сутегі қоспасы, бу

Ф2

Табиғи газ, азот сутегі қоспасы, бу

Ф3

Табиғи газ, азот сутегі қоспасы, бу

Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу. Бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштерін және химиялық талдаулардың нәтижелерін талдай білу.

Шикізаттың, өнімдердің, аралық өнімдердің, өндіріс қалдықтарының физикахимиялық және технологиялық қасиеттері; Негізгі және көмекші жабдықтың құрылымы, жұмыс істеу қағидасы. Шикізатқа және дайын өнімге арналған стандарттар, техникалық шарттар. Аммиак шығаратын кәсіпорындардағы қауіпсіздік техникасы және өнеркәсіптік санитария.

Келісу парағы

Жабдықтарды тексеруді өзі ұйымдастырады, жұмыс жағдайы мен оның кездесуі мүмкін өзгерістеріне талдау жасайды. Технологиялық регламентпен көзделген параметрлерге бақылау жүргізуді өзі ұйымдастырады: құрамбірліктердің аппаратқа берілу жылдамдығы, температура (кейбір жағдайда салқындатуды пайдаланып), шоғырлану және т.б. Ағымдағы жағдайды шешуде, қол астындағы қызметкерлерге міндеттерді анықтауда өзіндік әрекет, қабылданатын шешімге, қоршаған ортаны қорғау бойынша талаптардың орындалуына жауаптылық.

Түрлі жағдайларда жұмысты бағалай және ұйымдастыра алатынын, еңбек заттары мен құралдарын пайдалану дағдысы бар екенін көрсетеді. Стандартты және қарапайым біртекті прақтикалық міндеттерді шешу. Білімі және практикалық тәжірибесі негізінде өзіне белгілі әсәрекет жасау тәсілдерін таңдау. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу.

Негізгі және қосалқы жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының құрылымы мен жұмыс қағидасы Коммуникациялар және арқаулық сызбасы.

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті

Пеш жұмысына өзіндік бақылау. Оларды іске қосуға дайындау. Ағымдағы процестің технологиялық регламентке сәйкестігіне жауаптылық.

Өндірістің технологиялық теңгерімін жасау. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу

Кальций цианамидін өндіру технологиясы. Есептеу материалдары. Қоспалар/шихтовкалар құрастыру жөніндегі нұсқаулықтар/ әдістемелер, регламенттер. Кальций цианамиді сапасына қойылатын талаптар. Сынамалар іріктеу және дайындау әдістемесі, талдаулар және зерттеулер жүргізу Химия өндірісінде термикалық процестер жүргізу негіздері. Өндіріске қосылған құрылғылар, жабдықтар. Жұмыс орнындағы еңбек қауіпсіздігі техникасы.

Осы кәсіби стандарт ________________________________________________ тіркелді. Кәсіби стандарт Кәсіби стандарттар тізіліміне тіркеу №______________болып енгізілді. Хат (хаттама) № ___________ Күні Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 30 сәуірдегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9383 болып енгізілді.

2014 жылғы 26 мамыр

№ 247

Астана қаласы

Бухгалтерлердiң кәсiби ұйымын, бухгалтерлердi кәсiби сертификаттау бойынша ұйымды аккредиттеу туралы куәліктер нысандарын бекiту туралы

9-кесте

Білік және дағды

Білім

Құбыржолы, құбырлы сығымдағыш, табиғи газды айырғыш, табиғи газды бумен араластырғыш, күкіртті қосылыстарды сіңіргіш. Қыздырғыштар, риформинг реакторы, синтез бағанасы, тоңазытқыштар, айналдыру сорғысы, сығымдағыш, аммиак өткізгіш

Газды немесе ерітіндіні қабылдауға, булармен қанықтыруға және құрамбірліктерді араластыруға қатысу. Күрделі емес жабдықты жөндеу жүргізуге дайындауға жауаптылық Аппараттарды жұмысқа дайындауға жауаптылық

Азоттаудың әр учаскесінде жабдықтың ағымдағы жағдайын анықтау және жұмыс журналын сапалы жүргізу. Құралсаймандармен және еңбек құралдарымен жұмыс

Жалпы химия, химия өндірісіндегі еңбек қауіпсіздігі бойынша базалық білім. Азоттаудың мәні. Аммиактың, азоттың физикахимиялық қасиеттері. Жабдықтың қысыммен, жоғары температурада жұмыс істеу кезіндегі қауіпсіздік техникасы. Аммиак шығаратын кәсіпорындардағы қауіпсіздік техникасы және өнеркәсіптік санитария.

Күрделі емес жөндеуді орындау

Келісілген күні 2013 жылғы 23 желтоқсандағы № 04-3-122/16719

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрығы

Тұлғалық және кәсіби құзыреттер

З 1-2 Көміртегінің қос тотығынан, оттегі, оттегі-ауа қоспасы және судан тазартылған газдың берілуін бақылау және реттеу. Газды немесе ерітіндіні қабылдау, булармен қанықтыру, құрамбірліктерді араластыру, жоғары немесе орташа температурада конверсия. З 1-3 Негізгі және қосалқыі жабдықтар жұмысының параметрлері мен процесс параметрлерін бақылау: конвертацияланған газдың шығуы және сапасы, газда және өндірістің жанама өнімдерінде алынатын өнімдердегі құрамбірліктер, ылғал мен қосымдар мазмұны, өндіріс үшін сутегі мен синтез-газ. Процеске қатысатын біліктілігі төменірек жұмыскерлердің қызметін үйлестіру З 2-1 Жабдық, Азот сутекті бақылау-өлшеу қоспаның шығынын, жылу құралдары, автоалмастырғышта матика құралдары және кальций сұйықтық деңгейін, аммиак цианамидін буландырғышта өндіретін негізгі жабдыққа сұйықтық қосылған коммудеңгейін, никациялардың аммиакты буландырғыштан жағдайын және аммиак синтезі кейін салқындатылған үшін бу-газ, газ бен ауаның аммиак темпеқажетті мөлшері ратурасын, төгу сиымдылығында және басқа құрамбірліктердің қысым реттеуді есептік бақылау-өлшеу қатынасының құралдары мен сәйкестігінтексеру аспаптары. З 2-2 Бақылауөлшеу құралдарының көрсеткіштері және талдау нәтижелері бойынша аммиак өндірісінің технологиялық процесінің параметрлерін реттеу.

Ұйымдастырушылықбасқарушылық қабілет, үнемі білімін жетілдіру

Ұйымның атауы Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі

Еңбек құралдары Міндеттер (еңбек әрекеттері) З 1-1 Біліктілігі жоғарылау аппаратшының басшылығымен аммиак синтезі технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу. Шикізат дайындау және тиеу, өнімді түсіру. Технологиялық жабдыққа және жұмыс орнына қарапайым қызмет көрсету.

З 3-3 Зертханалық талдау және көзбен шолып бақылау бойынша өнім сапасын бақылау: - басқа өндірістік учаскелермен жұмысты үйлестіру; - біліктілігі төменірек аппаратшыларға басшылық; - технологиялық журналға жазба жасау.

«Азот өнімдерін өндіру аппаратшылары» кәсіби стандартына 5-қосымша

Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)

8-кесте

Еңбек құралдары Міндеттер (еңбек әрекеттері) З 1-1 Біліктілігі жоғары аппаратшының басшылығымен азоттаудың технологиялық процесінің жекелеген сатыларын жүргізу. Шикізатты дайындау және тиеу, өнімді түсіру. Цианамид блоктарды, жабдықты тазарту. Технологиялық жабдыққа қызмет көрсету .

Ф3

З 2-2 Азоттың үздіксіз келіп түсуі, тазалығы мен қысымын бақылау және реттеу, электродтарға электр энергиясының берілуі, пештердегі температура, бекітпе мен электродтардың бақылау-өлшеу құралдарының көрсеткіштері және көзбен шолып бақылау бойынша жағдайы. Жабдықты жөндеуден қабылдау Жабдық, бақылауөлшеу құралдары, автоматика құралдары мен коммуникаия құралдарының жағдайын тексеру, жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу, технологиялық журналда жазба жүргізу. З 3-1 Шикізат пен электр энергиясының шығысын, бу, су, азот берілуін бақылау. Сынымалар іріктеу, шикізаттың сәйкестігіне және кальций цианамидінің дайын топтамасының сапасына талдау және зерттеу жүргізу.

Міндеттердің Дайын өнімді орындалуына жеке өндіріске, қоймаға, Шикізатқа және жауаптылық. теміржол цистерна- дайын өнімге ларына беру. қойылатын техникалық шарттар, шикізатты және өнімдерді сақтау тәсілдері мен шарттары, ылғалды анықтау әдістемесі.

«Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабы 1) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған нысандар: 1) бухгалтерлердiң кәсiби ұйымын аккредиттеу туралы куәлігі осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес; 2) бухгалтерлердi кәсiби сертификаттау бойынша ұйымды аккредиттеу туралы куәлігі осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Ішкі бақылау, нақты сектор бухгалтерлік есебі мен аудиті әдіснамасы департаменті (А.О. Төлеуов) заңнамада белгіленген тәртіпте осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және оның кейіннен бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялауын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасының Қаржы министрі

Б. СҰЛТАНОВ.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 247 бұйрығына 1-қосымша нысан Бухгалтерлердiң кәсiби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік ҚМБЕ сериясының № ____ Осы куәлік_____________________________________________________ ___________________________________________________________________ (бухгалтерлердің кәсіби ұйымының толық атауы) ___________________________________________________________________ (мекенжайы, БСН) ____________________________________________________________ берілді. Куәлік 5 жыл мерзімге беріледі және Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады. Куәлікті берген орган __________________________________________ ________________________________________________________________ (уәкілетті органның толық атауы) Негіздеме: __________________________________________________ (уәкілетті органның толық атауы) _________________________________________________________ бұйрығы 20___ ж. «___» ____________ № __________ Басшысы (уәкілетті адам) ___________________ М.О. Берілген күні 20__ ж. «___» _______________ Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 27 мамырдағы № 247 бұйрығына 2-қосымша нысан Бухгалтерлердi кәсiби сертификаттау бойынша ұйымды аккредиттеу туралы куәлік ҚМБЕ сериясының № ____ Осы куәлік ____________________________________________________ ______________________________________________________________ (сертификаттау жөніндегі ұйымының толық атауы) ___________________________________________________________________ (мекенжайы, БСН) ____________________________________________________________берілді. Куәлік 3 жыл мерзімге беріледі және Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады. Куәлік берген орган _____________________________________________ ___________________________________________________________________ (уәкілетті органның толық атауы) Негіздеме: ____________________________________________________ (уәкілетті органның толық атауы) ___________________________________________________________ бұйрығы 20___ ж. «___» ____________ № __________ Басшысы (уәкілетті адам) __________________ М.О. Берілген күні 20__ ж. «___» _______________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 20 маусымдағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9531 болып енгізілді.

Бастапқы құрамбірліктердің қажетті санын өзіндік есептеу Табиғи газдың СОдан және СО2-ден толық тазаруын қамтамасыз етеді; Сілтінің қайта оңалуын бақылайды. Ағымдағы процестің технологиялық регламентке сәйкестігіне жауаптылық.

Жабдықтарды тексеруді өзі ұйымдастырады, жұмыс жағдайы мен оның күтпеген өзгерістеріне талдау жасайды. Сиымдылықтарда деңгейді ұстауды, сорғылардың қысым беруін қамтамасыз етеді.

Технологиялық регламентпен көзделген параметрлерге бақылау жүргізуді өзі ұйымдастырады; құрамбірліктердің аппаратқа берілу жылдамдығы, температура (кейбір жағдайда салқындатуды пайдаланып), шоғырлану және т.б. Ағымдағы З 2-3 Бақылаужағдайды шешуөлшеу құралдарының де, қол астындағы көрсеткіштері және қызметкерлерге міндеттерді көзбен шолып қадағалау бойынша анықтауда өзіндік әрекет, учаскеге газдың үздіксіз келіп түсуін, қабылданатын тазалығы мен шешімге, қоршаған қысымын бақылау ортаны қорғау бойжәне реттеу. ынша талаптардың орындалуына Жабдықты жауаптылық. жөндеуден қабылдау. Жабдықтың, бақылау-өлшеу құралдарының, автоматика құралдары мен коммуникация құралдарының жағдайын тексеру; жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу, технологиялық журналға жазбалар жасау З 3-1 Шикізат Ректификаттау Сынамаларды пен электр қондырғысының, іріктеу және энергиясының салқындату талдауға стансасының, арналған химия- шығысын; газ, бу, су берілуін синтездеу аналитикалық бағанасының, және техникалық бақылау. Сынамаларды сіңіргіштің, регенеқұралдар іріктеу, шикізат раторлардың, пен аммиактың ауаны құрғату дайын топтамақондырғысының, сы сапасының желдеткіштердің, сәйкестігіне талда- жылу алмастырулар және зерттеу- ғыштардың және лер жүргізу т.б. жұмысын тұрақты бақылауды қамтамасыз етеді. Өзінің оқуы мен басқалардың оқуына жауаптылық. З 3-2 Дайын өнімді Аммиақ синтезінің жөнелту; дайын технологиялық өнімде ылғал мен процестерінде негізгі заттектің бо- көзделмеген луын анықтау өзгерістерді/ қысым астында параметрлер ауытқуын анықтаудағы дербестік және жауаптылық, реттеу, апатты жағдайларда тоқтату жөнінде шешім қабылдау. Жабдықты іске қосуға және тоқтатудға дайындауды қамтамасыз етеді.

Өндірістің технологиялық теңгерімдерін жасау. Жабдықты күрделі емес жөндеу.

Жұмысты әр түрлі жағдайларда бағалап, ұйымдастыра білу, еңбек заттары мен құралдарын пайдалана білу дағдысын көрсетеді.

Химия өндірісінде термикалық процестер жүргізу негіздері. Өндіріске қосылған құрылғылар, жабдықтар. Айырғыштар мен буландыру бағаналарында газдарды қосымдардан тазарту әдістері. Аммиак өндіретін кәсіпорындардағы қауіпсіздік техникасы және өнеркәсіптік санитария.

Қызмет көрсетілетін негізгі және қосалқы жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының құрылымы және жұмыс қағидасы. Коммуникациялар және арқаулық сызбасы.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 16 мамыр

№ 227

Астана қаласы

Бухгалтерлік есеп пен аудит саласында мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің регламенттерін бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 16 сәуірдегі Заңының 16-бабының 1-тармағына сәйкес бұйырамын: 1. Мыналар: 1) Осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенті; 2) Осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөніндегі ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті; 3) Осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес «Кәсіби аудиторлық ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті; 4) Осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес «Аудиторлық қызметпен айналысуға лицензияны беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет регламенті бекітілсін. 2. Күші жойылды деп танылсын: 1) «Мемлекеттік көрсетілетін қызмет регламенттерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 16 сәуірдегі № 213 бұйрығы (Нормативті құқықтық актілер мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7670 болып тіркелген, 2013 жылғы 23 қаңтарда № 24-25 (2729827299) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланды); 2) «Аудиторлық қызметпен айналысуға лицензияны беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет регламентін бекіту туралы»Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2012 жылғы 27 қарашадағы № 514 бұйрығы (Нормативті құқықтық актілер мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8190 болып тіркелген). 3. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитеті (М.Т. Бейсембаев) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және заңнамада белгіленген тәртіппен ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрық оның алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің ОрынбасарыҚазақстан Республикасы Қаржы министрі

Стандартты және қарапайым біртекті прақтикалық міндеттерді шешу. Білімі және практикалық тәжірибесі негізінде өзіне белгілі әсәрекет жасау тәсілдерін таңдау. Күрделі емес жөндеулерді орындау.

Аммиак өндіретін кәсіпорындардағы қауіпсіздік техникасы және өнеркәсіптік санитария

Алға қойылған міндетті негізге ала отырып, қызметті жоспарлау қабілеті; Сынамаларды іріктеу

Сынамалар іріктеу ережелері және талдаулар жүргізу әдістемесі. Есептеу материалдары, қоспалар/шихтовкалар құрастыру жөніндегі нұсқаулықтар/ әдістемелер, регламенттер. Аммиак сапасына қойылатын талаптар. Сынамалар іріктеу және дайындау әдістемесі, талдаулар және зерттеулер жүргізу.

Жабдыққа қарапайым жөндеу жүргізу және жұмысын түзету Еңбек құралы мен заттарын пайдалану Жабдыққа әр түрлі жағдайларда қызмет көрсететін персоналдың жұмысын ұйымдастыру

Қызмет көрсетілетін жабдықтардың, бақылау-өлшеу құралдарының қолданылу мақсаты мен жұмыс қағидасы . Бекіту арқаулығы мен коммуникациялар сызбасы Аммиактың физика-химиялық қасиеттері. Жұмыс орнындағы қауіпсіздік техникасы.

Жұмыс жағдайын және онда болуы мүмкін өзгерістерді өз бетімен талдауды талап ететін практикалық міндеттердің түрлі типтерін шешу. Жабдыққа күрделі емес жөндеу жүргізу .

Нитрофоска өндірісінің негізгі және қосалқы жабдықтары. Типтері, жұмыс сипаттамалары. Техникалық нұсқаулар / оларға қызмет көрсету бойынша нұсқаулықтар/ нұсқаулар. Аммиак синтезінің физика-химиялық негіздері және реттеу ережелері. Нитрофоска өндірісінде қолданылатын бақылау-өлшеу құралдары және қосалқы құрылғылар. Қызмет көрсету және тексеру бойынша техникалық нұсқаулықтар.

Б. СҰЛТАНОВ.

Қазақстан Республикасы Прмьер-Министрінің Орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 16 мамырдағы №227 бұйрығына 1-қосымша «Бухгалтерлердің кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Бухгалтерлерді кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді, сондай-ақ www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны – электрондық және (немесе) қағаз жүзінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі бухгалтерлердің кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік (бұдан әрі - куәлік), куәлікті қайта ресімдеу немесе мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауап болып табылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) әрекеттері тәртібін сипаттау 4. Мемлекеттік қызмет «Бухгалтерлік есеп пен аудит саласында мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiнiң күшi жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1448 қаулысымен бекітілген «Бухгалтерлерді кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 9-тармағында көрсетілген құжаттарды ұсыну мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімдерді (әрекеттерді) бастау үшін негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін рәсімдер (әрекеттер) мазмұны: 1) электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесінде (бұдан әрі - ЭҚАБЖ) тіркеу нөмірін бере отырып, көрсетілетін қызметті алушы ұсынатын Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды қабылдау, басшылыққа бөлу үшін беру – жиырма минуттан кем емес; 2) жауапты құрылымдық бөлімшеге көрсетілетін қызметті алушы ұсынған Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды бөлу – бір жұмыс күні; 3) Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды қарау – жиырма екі жұмыс күні; 4) Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп және қаржылық есепшілік туралы заңнама талаптарына Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттардың сәйкес келуі туралы қорытындыны (бұдан әрі - қорытынды) және куәлікті беру немесе куәлікті қайта ресімдеу туралы бұйрықты (бұдан әрі - бұйрық) көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісуі және дайындауы, сондай-ақ оларды бекіту мен тіркеу не мемлекеттік қызметтерді көрсетуден бас тарту туралы уәжделген жауапты дайындауы – бір жұмыс күні; 5) куәлікті не бас тартуы туралы уәжделген жауапты беру – жиырма минут. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттері тәртібін сипаттау 6. Мемлекеттік қызмет процесіне қатысатын көрсетілетін қызмет берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы; 2) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы орынбасары; 3) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысы; 4) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының басшысы; 5) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының қызметкер(лер)і; 6) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының қызметкер(лер)і; 7) көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасының қызметкер(лер)і. 7. Құрылымдық бөлімшелердің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттер тәртібінің жүйелілігін сипаттау: 1) Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттар көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы қабылдайды және ЭҚАБЖ тіркеу нөмірін береді; 2) тиісті түрде тіркелген, ресімделген құжаттар көрсетілетін қызметті берушінің басшысына бір жұмыс күні ішінде кейіннен орындай отырып бөлу үшін беріледі; 3) құжаттар қарастырады және қорытынды мен бұйрық жобасы немесе мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауап дайындайды; 4) қорытынды мен бұйрық көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісіледі және көрсетілетін қызметті берушінің басшысымен бекітіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы бұйрықты тіркейді. Орындаушы бұйрық негізінде куәлікті дайындайды, көрсетілетін қызметті берушінің басшысы қол қояды және көрсетілетін қызметті алушыға беріледі. Уәжделген бас тарту жауабын көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы тіркейді және бір жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметте алушының мекенжайына почта арқылы жіберіледі; Мемлекеттік қызметті алу блок - схемасы қызмет берушіге жүгіну кезінде Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 4. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер процесінде ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібін сипаттау 8. Мемлекеттік қызметті www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы немесе www. elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы көрсеткен кездегі көрсетілетін қызметті беруші және қызмет алушының өзара іс-әрекеттер тәртібін сипаттау:

(Соңы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 17-бетте). 1) Көрсетілетін қызметті алушы «электрондық үкімет» порталында немесе «Е-лицензиялау» порталында тіркеледі және ЭЦҚ қол қою арқылы Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды жібереді; 2) көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасының қызметкері келіп түскен құжаттарды тіркейді және оны көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысына жібереді. Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысы орындаушыға міндетті белгілейді - бір жұмыс күн ішінде; 3) орындаушы құжаттарды қарастырады және қағаз нысанында көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау және заң қызметі басқармаларының басшысымен келісілетін қорытынды мен бұйрық жобасын дайындайды және көрсетілетін қызметті берушінің басшыларымен бекітіледі – жиырма үш жұмыс күн ішінде; 4) орындаушы куәлікті беру туралы «шешім жобасын» не көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысымен және көрсетілетін қызметті берушінің төраға орынбасарымен келісілетін мемлекеттік көрсетілетін қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауапты шығарады; 5) куәлік берілген жағдайда «шешім жобасы» көрсетілетін қызметті берушінің төрағасына келісу мен ЭЦҚ қол қою үшін жіберіледі; 6) куәліктің «шешім жобасына» қол қойылғаннан кейін не бас тарту туралы уәжделген жауап көрсетілген қызметті алушының «жеке кабинетіне» автоматты түрде жіберіледі бір жұмыс күн аралығында. Мемлекеттік қызметті алу диаграммасы «электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы Регламенттің 2 - қосымшасында көрсетілген.

30 қазан 2014 жыл

Мемлекеттік қызметті алу блок - схемасы қызмет берушіге жүгіну кезінде

«Кәсіби аудиторлық ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызметті алу диаграммасы «электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы

«Аудиторлық қызметті жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресiмдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша «Электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы мемлекеттік қызметті алу диаграммасы

«Бухгалтерлерді кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша Мемлекеттік қызметті алу блок - схемасы қызмет берушіге жүгіну кезінде

«Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөніндегі ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызметті алу диаграммасы «электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы

«Бухгалтерлерді кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 2-қосымша Мемлекеттік қызметті алу диаграммасы «электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы

Қазақстан Республикасы Прмьер-Министрінің Орынбасары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 16 мамырдағы №227 бұйрығына 3-қосымша «Кәсіби аудиторлық ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Кәсіби аудиторлық ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді, сондай-ақ www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны – электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз жүзінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі бухгалтерлердің кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік (бұдан әрі - куәлік), куәлікті қайта ресімдеу немесе мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауап болып табылады.

Қазақстан Республикасы Прмьер-Министрінің Орынбасары -Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы16 мамырдағы №227бұйрығына 2-қосымша «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөніндегі ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламенті 1. Жалпы ережелер 1. «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөнiндегi ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік қызмет) Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді, сондай-ақ www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы, www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан әрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны – электрондық және (немесе) қағаз жүзінде. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету нәтижесі бухгалтерлердің кәсіби ұйымын аккредиттеу туралы куәлік (бұдан әрі - куәлік), куәлікті қайта ресімдеу немесе мемлекеттік қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауап. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) әрекеттері тәртібін сипаттау 4. Мемлекеттік қызмет «Бухгалтерлік есеп пен аудит саласында мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiнiң күшi жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1448 қаулысымен бекітілген «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөнiндегi ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 9-тармағында көрсетілген құжаттарды ұсыну мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімдерді (әрекеттерді) бастау үшін негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін рәсімдер (әрекеттер) мазмұны: 1) Электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесінде (бұдан әрі - ЭҚАБЖ) тіркеу нөмірін бере отырып, көрсетілетін қызметті алушы ұсынатын Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды қабылдау, басшылыққа бөлу үшін беру – жиырма минуттан кем емес; 2) жауапты құрылымдық бөлімшеге көрсетілетін қызметті алушы ұсынған Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды бөлу – бір жұмыс күні; 3) өзара іс-қимыл және оларды одан әрі қарау туралы келісім жасалған бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарына Стандарттың 9-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген құжаттарды жіберу – он күнтізбелік күн; 4) бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарының Стандарттың 9-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген құжаттарды қарау нәтижелері мен Стандарттың 9-тармағындағы құжаттарды қарау – жиырма екі жұмыс күні; 5) Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнама талаптарына қызмет көрсетуді алушының сәйкес келуі туралы қорытындыны және куәлікті беру немесе куәлікті қайта ресімдеу туралы бұйрықты (бұдан әрі - бұйрық) көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісуі және дайындауы, сондай-ақ оларды бекіту мен тіркеу не мемлекеттік қызметтерді көрсетуден бас тарту туралы уәжделген жауапты дайындауы – бір жұмыс күні; 6) куәлікті не бас тартуы туралы уәжделген жауапты беру –жиырма минут. 3 . Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттері тәртібін сипаттау 6. Мемлекеттік қызмет процесіне қатысатын көрсетілетін қызмет берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы; 2) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы орынбасары; 3) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысы; 4) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының басшысы; 5) бухгалтерлердің кәсіби ұйымдарының басшы(лары)сы; 6) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының қызметкер(лер)і; 7) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының қызметкер(лер)і; 8) бухгалтерлердің кәсіби ұйымдарының қызметкер(лер)і; 9) көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасының қызметкер(лер)і. 7. Құрылымдық бөлімшелердің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттер тәртібінің жүйелілігін сипаттау: 1) Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттар көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы қабылдайды және ЭҚАБЖ тіркеу нөмірін береді. 2) тиісті түрде тіркелген, ресімделген құжаттар көрсетілетін қызметті берушінің басшысына бір жұмыс күні ішінде кейіннен орындай отырып бөлу үшін беріледі; 3) орындаушы Стандарттың 9-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген құжаттарды олардың одан әрі қарастырылуы мен он күнтізбелік күн ішінде қарау нәтижелерін ұсыну үшін келісім жасалған бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарына жібереді; 4) бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарына ұсынылған өтініш, құжаттар мен жіберілген құжаттарды қарау нәтижелерін орындаушы қарайды және қорытынды мен бұйрық не жиырма жұмыс күні ішінде бас тарту туралы уәжделген жауап дайындайды; 5) қорытынды мен бұйрық көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісіледі және көрсетілетін қызметті берушінің басшысымен бекітіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы бұйрықты тіркейді. Орындаушы бұйрық негізінде куәлікті дайындайды, көрсетілетін қызметті берушінің басшысы қол қояды және көрсетілетін қызметті алушыға беріледі. Уәжделген бас тарту жауабын көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы тіркейді және бір жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметте алушының мекенжайына почта арқылы жіберіледі. Мемлекеттік қызметті алу блок - схемасы қызмет берушіге жүгіну кезінде Регламенттің 1-қосымшасында көрсетілген. 4. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер процесінде ақпараттық жүйелерді пайдалану тәртібін сипаттау 8. Мемлекеттік қызметті www.e.gov.kz «электрондық үкімет» веб-порталы немесе www. elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы көрсеткен кездегі көрсетілетін қызметті беруші және қызмет алушының өзара іс-әрекеттер тәртібін сипаттау: 1) көрсетілетін қызметті алушы «электрондық үкімет» порталында немесе «Е-лицензиялау» порталында тіркеледі және ЭЦҚ қол қою арқылы Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды жібереді. 2) көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасының қызметкері келіп түскен құжаттарды тіркейді және оны көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысына жібереді. Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасы орындау үшін Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысы орындаушыға міндетті белгілейді; 3) орындаушы Стандарттың 9-тармағының 3-тармақшасында көрсетілген құжаттарды олардың одан әрі қарастырылуы мен ұсынылуы үшін келісім жасалған бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарына жібереді. 4) орындаушы құжаттарды және бухгалтерлердің аккредиттелген кәсіби ұйымдарына ұсынылған құжаттардың қарау нәтижелерін қарастырады, сонымен бірге Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау және заң қызметі басқармаларының басшысымен келісілетін қорытынды мен бұйрық жобасын дайындайды және көрсетілетін қызметті берушінің басшыларымен бекітіледі - жиырма үш жұмыс күн ішінде; 5) орындаушы куәлікті беру туралы «шешім жобасын» не көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысымен және көрсетілетін қызметті берушінің төраға орынбасарымен келісілетін мемлекеттік көрсетілетін қызметтен бас тарту туралы уәжделген жауапты шығарады; 6) куәлік берілген жағдайда «шешім жобасы» көрсетілетін қызметті берушінің төрағасына келісу мен ЭЦҚ қол қою үшін жіберіледі; 7) куәліктің «шешім жобасына» қол қойылғаннан кейін не бас тарту туралы уәжделген жауап көрсетілген қызметті алушының «жеке кабинетіне» автоматты түрде жіберіледі. Мемлекеттік қызметті алу диаграммасы «электронды үкімет» веб-порталы және «Е-лицензиялау» веб-порталы арқылы Регламенттің 2 - қосымшасында көрсетілген. «Бухгалтерлерді кәсіби сертификаттау жөніндегі ұйымын аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет регламентіне 1-қосымша

2. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) әрекеттері тәртібін сипаттау 4. Мемлекеттік қызмет «Бухгалтерлік есеп пен аудит саласында мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту және Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiнiң күшi жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1448 қаулысымен бекітілген «Кәсіби аудиторлық ұйымды аккредиттеу туралы куәлік беру» мемлекеттік қызмет стандартының (бұдан әрі - Стандарт) 9-тармағында көрсетілген құжаттарды ұсыну мемлекеттік қызмет көрсету бойынша рәсімдерді (әрекеттерді) бастау үшін негіз болып табылады. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету процесінің құрамына кіретін рәсімдер (әрекеттер) мазмұны: 1) электрондық құжат айналымының бірыңғай жүйесінде (бұдан әрі - ЭҚАБЖ) тіркеу нөмірін бере отырып, көрсетілетін қызметті алушының Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарын қабылдау, басшылыққа бөлу үшін беру – 20 минуттан көп емес; 2) жауапты құрылымдық бөлімшеге Стандарттың 9-тармағындағы көрсетілетін қызметті алушы ұсынған құжаттар мен өтініштерді бөлу – 1 жұмыс күні; 3) Стандарттың 9 тармағында көрсетілген құжаттарды қарау – 3 жұмыс күні; 4) Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттардың Қазақстан Республикасының аудиорлық қызмет туралы заңнама талаптарына сәйкес келуі туралы қорытындыны (бұдан әрі қорытынды) және куәлікті беру немесе куәлікті қайта ресімдеу туралы бұйрықты (бұдан әрі - бұйрық) көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісуі және дайындауы, сондай-ақ оларды бекіту мен тіркеу не мемлекеттік қызметтерді көрсетуден бас тарту туралы уәжделген жауапты дайындауы – 1 жұмыс күнінен көп емес; 5) куәлікті не бас тартуы туралы уәжделген жауапты беру – 20 минут көп емес. 3 . Мемлекеттік қызмет көрсету процесінде құрылымдық бөлімшелердің көрсетілетін қызметті берушінің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттері тәртібін сипаттау 6. Мемлекеттік қызмет процесіне қатысатын көрсетілетін қызметті берушінің құрылымдық бөлімшелерінің (қызметкерлерінің) тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы; 2) көрсетілетін қызметті берушінің төрағасы орынбасары; 3) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының басшысы; 4) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының басшысы; 5) көрсетілетін қызметті берушінің Бухгалтерлік есеп және аудиторлық қызмет саласындағы бақылау, аккредиттеу және лицензиялау басқармасының қызметкер(лер)і; 6) көрсетілетін қызметті берушінің Заң қызметі басқармасының қызметкер(лер)і; 7) көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасының қызметкер(лер)і. 6. 7. Құрылымдық бөлімшелердің (қызметкерлердің) өзара іс-әрекеттер тәртібінің жүйелілігін сипаттау: 1) Стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттарды көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы қабылдайды және ЭҚАБЖ тіркеу нөмірін бере отырып, бақылауға алады; 2) тиісті түрде тіркелген, ресімделген өтініш пен мәліметтер нысаны көрсетілетін қызметті берушінің басшысына бір жұмыс күні ішінде кейіннен орындай отырып бөлу үшін беріледі; 3) құжаттарды орындаушы қарайды және қорытынды мен бұйрық немесе бас тарту туралы уәжделген жауапты үш жұмыс күні ішінде дайындайды; 4) қорытынды мен бұйрық көрсетілетін қызметті берушінің заң қызметімен келісіледі және көрсетілетін қызметті берушінің басшысымен бекітіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқармасы бұйрықты тіркейді. Орындаушы бұйрық негізінде куәлікті дайындайды, көрсетілетін қызметті берушінің басшысы қол қояды және көрсетілетін қызметті алушыға беріледі. Уәжделген бас тарту жауабын көрсетілетін қызметті берушінің Ішкі әкімшілендіру және персоналмен жұмыс басқарма