Page 1

СІЗ не дейсіз? Жаєдай ќалыпты

Өндірісі өркендеген Өскемен қаласы тұрғындарының биылғы қатал қыстан аман шығатын түрі бар. Желтоқсан мен қаңтардағы 40 градустан асатын ақшұнақ аязға қоса, мұнда қар жылдағыдан екі есе артық жауып, көктем бастала салысымен ауыртпалықтар жүктеді. Қатарынан бірнеше күн жауған жауын да тоң болып қатып жатқан қардың көбесін сөгіп, біразы еріп кетті. Қазір облыс орталығында қар тазалау аяқталуға жақын, тасқынның алдын алу шаралары атқарылуда.

№96 (28035) 30 НАУРЫЗ СЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Бўл – ќаржылыќ тўраќсыздыќ жаєдайында орныќты кґрсеткіш

«Егемен Қазақстан» газетінің Шығыс Қазақстан облысындағы меншікті тілшісі Оңдасын Елубай Өскемен қалалық тұрғын үй-коммуналдық, жолаушылар тасымалы жəне автомобиль жолдары бөлімінің бастығы Жандос Байырхановқа: – Сіз бұған не дейсіз? – Сауал орынды. Қарашаның басынан басталған қар əлі күнге толас табатын түрі жоқ.Күні кеше жаңбыр, соңынан қар жауғанынан оқырмандар хабардар.Бір ғана мысал. Қарашаның 15-інен 31 желтоқсанға дейін қала ішінен 80350 текше метр қар шығарылды. 400 көше мен аулалар қардан екі рет тазартылды. Қалалық бюджет қыс мезгілінде қар тазалау, аулаларды тазарту жұмыстарына 369 615 мың теңге қаржы бөлген. 1 қаңтардан 1 наурызға дейін 244 342 текше метр қар қала сыртына шығарылды. 11 ақпанда облыс орталығында бір тəулік ішінде 80 сантиметр қар жауып, көшелерді тазалау жұмыстары қиынға түсті. Қала əкімі Серік Тəукебаевтың шешімімен қосымша техника бөлініп, айналасы бірнеше сағатта жолдар мен көлік аялдамалары қардан тазартылды. Қазір де қар тазалау жұмыстары жүріп жатыр. Осыдан екі апта бұрын Сөгір кентіндегі бірнеше үйді су басқанымен, апаттың алдын алдық. Іле-шала Безымянный су көзінің арнасын аршып, Дмитриев көшесіндегі су өтетін құбырды кеңейттік. Су легі арта бастаса, құбырдың бітеліп қалу қаупінің алдын алдық. Соңғы екі-үш күннен бері облыс орталығында күн күрт жылыды, ауаның температурасы 12-14 градусқа көтерілді. Соған байланысты өзендер мен су ағатын көшелердің арнасын кеңейтіп, күзетті күшейттік. «Өскемен-Тəртіп», «Шығыс жолдары», «Ремдор», «Земстрой» серіктестіктері қазір тасқынның алдын алу шараларын жүргізіп жатыр. Олар өздеріне бекітіп берілген аумақтарды тазартып, қарды шығаруда, еріген судың арнасын тауып ағып кетуі үшін арықтар қазуда. Қаладағы қауіпті жерлер – Маховка өзені, Бражин жəне Жукова бұлақтары маңында тасқынның алдын алу жұмыстары қызу жүріп жатыр. Өскемендегі жағдай қалыпты, күрмеуі көп көктемнен аман шығамыз деген ниет бар.

Қазіргі таңда еліміздің трансплантолог дəрігерлері отаның осы бір күрделі түрін орындауға дайын отыр. Алматыдағы Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығында бұған керекті алғышарттардың барлығы бар. Мұндағы мамандардың айтуларынша, жұмысты бастап кетуге əзірге тек донор органдар ғана жетіспей тұр.

Жїрек ояу ќашанда Оєан ота жасауды Ќазаќстан дəрігерлері де игерді Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Алматыдағы резиденциясында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің 2012 жылғы есебін қарауға арналған кеңес өткізді, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Президентінің баспасөз қызметі. Кеңеске Президент Əкімшілігінің Басшысы К.Мəсімов, Ұлттық Банк төрағасы Г.Марченко, Премьер-Министрдің орынбасары Қ.Келімбетов жəне Президент Əкімшілігі Басшысының орынбасары Б.Сұлтанов қатысты. – Ұлттық Банктің қызметі туралы дəстүрлі жылдық есепті қарай келе, біз бүгінде ел дамуының барлық макроэкономикалық көрсеткіштері қалыпты мөлшерде екенін көріп отырмыз. Əлемде қаржылық тұрақсыздық орын алып отырғанда, экономика өсімі 6 пайыз болғанын орнықты көрсеткіш деп санауға болады. Инфляция белгіленген шектен асқан жоқ, ұлттық валюта бағамы

тұрақты деңгейде, ал экономиканы кредиттеу жəне банктерді капиталдандыру артуда, – деді Мемлекет басшысы. Сонымен қатар, Нұрсұлтан Назарбаев осыған қарамастан тиісті шешімдер қабылдауды қажет ететін бірқатар мəселелер бар екенін атап өтті. – Экономиканың тұрақты өсі мі маңызды міндет болып қала береді. Үкімет пен Ұлттық Банк экономиканың өсу қарқыны төмендемеуі үшін жұмыс істеуі қажет жəне бұл үшін үйлестірілген ұсыныстар енгізу керек. Бұған қоса, біздің алдымызда зейнетақы жүйесін жетілдіру, атап айтқанда, бірыңғай зейнетақы қорын құру

мəселесі тұр, – деді Қазақстан Президенті. Г.Марченко 2012 жылдың қорытындысы жалпы оңды болғанын айтты. – Мысалы, егер банк секторындағы көрсеткіштер туралы айтсақ, онда банктер кредиті 13 пайызға артты, екі жылда олардың жалпы өсімі 29 пайызды құрады, ол уақытта Еуропада кредиттер деңгейі өскен жоқ, АҚШ-та ол 10 пайызға, Ұлыбританияда 5 пайызға төмендеді. Сондай-ақ, халықтың салымы 23,8 пайызға, сақтандыру сыйақысы 20,5 пайызға артты, зейнетақы қорларының активтері 20,2 пайыз ға ұлғайды, – деп мəлімдеді Ұлттық Банк төрағасы. Кеңес барысында Г.Марченко Мемлекет басшысына Ұлттық Банктің баға тұрақтылығын қамтамасыз ету жөніндегі қызметі, қаржы-кредит саясатының жаңа трансмиссиялық тетіктері мен

Елшімен кездесті

Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов Украинаның Қазақстан Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Олег Деминді қабылдады, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.

Кездесу барысында Қазақстан-Украина қарым-қатынастарын одан əрі нығайту мəселелері бойынша əңгіме өрбіді. Екіжақты əріптестіктің даму қарқынын айта келе, С.Ахметов сауда-экономикалық, мəдени-гуманитарлық салалардағы

ӨСКЕМЕН.

 Жағымды жаңалық

Келісімшартпен əскерге кел! Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі азаматтарды əскер қатарына жаңа тəртіппен шақыру жұмысына үгіт-насихат ісін жалғастырып жатыр. Кеше Астана темір жол вокзалының екінші қабатындағы күту залында азаматтарды келісімшартпен əскер қатарына шақыру мақсатында арнайы жинау пункті жұмысын бастады. Онда теледидар арқылы əскери қызмет туралы түрлі бейнероликтерді тамашалап, журналдар мен буклеттерден шараның мəн-мазмұнын білуге болады. Көшпелі үгіттеу пункті өз қызметін таңғы сағат 9-да бастады. Қызығушылық танытқан азаматтардың барлық сұрақтарына келісімшартпен əскерге алу ісімен айналысатын Қорғаныс қызметі департаментінің

 Басты байлық

қызметкерлері жауап беріп тұрды. Қорғаныс министрлігі республика бойынша 34 жерде азаматтарды əскер қатарына жинау пунктін ашқан. Жаңа тəртіпке сай жиналған азаматтардың бəрі еріктілер, яғни өз еркімен əскер қатарына келгендер болуы шарт. Наурыздың бірінші күнінен бастап ашылған жинау пункттерінде келісімшартпен əскер қатарында қызмет еткісі келген жас азаматтар арнайы əңгімелесуден өтеді. Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметінің мəліметіне жүгінсек, бір айдың өзінде жинау пункттері запастағы 300 офицер мен 280-ге жуық азаматты келісімшарт бойынша əскери қызметке тартып үлгеріпті. «Егемен-ақпарат».

байланыстарды арттыра түсу керектігіне тоқталды. Үкімет басшысының айтуынша, бұл үшін зор əлеует бар жəне барлық қажетті жағдай жасалған. Пікір алысу барысында атап көрсетілгендей, Қазақстан мен Украина арасындағы

оның əдіс-тəсілдерін одан əрі жетілдіру, халықаралық активтерді əртараптандыру туралы баяндады, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктердің сыртқы қарызы мəселелері жөнінде əңгімеледі. Қазақстан Президенті есепті қарау қорытындысы бойынша инфляцияны болжанған деңгейде ұстап тұру жəне қаржы секторын одан əрі дамыту қажеттігі туралы нақты нұсқау берді. Сондай-ақ, Мемлекет басшысы Үкіметпен бірлесіп, бірыңғай оператор арқылы төлем карточкалары қызметін көрсетудің орталықтандырылған жүйесін құру жөнінде ұсыныстар əзірлеу жəне Қазақстанның мүддесі тұрғысынан Біртұтас экономикалық кеңістік қалыптастыру жөніндегі жұмысты күшейтуді тапсырды.

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

тауар айналымы 24%-ға артып, өткен жылдың қорытындысы бойынша 5,5 млрд. АҚШ долларын құрады. Өз кезегінде О.Демин «біз өзара қарымқатынасты бағалаймыз жəне құрметтейміз», – дей келеУкраина жағының мемлекетаралық байланыстардың барлық бағыттары бойынша ынтымақтастықты дамытуға мүдделі екенін атап көрсетті. Сондай-ақ, кездесу барысында С.Ахметовтің үстіміздегі жылдың 4-5 сəуірінде Украинаға жасайтын ресми сапарына дайындық мəселесі талқыланды.

Əуелі «трансплантология» дегеніміз не, əңгімені содан бастайық. Медицинада адам мен жануарлардың органдары мен тіндерін ауыстырып салуға қызмет ететін бөлім осылай аталады. Тегінде қағидаттары өте көне замандардан белгілі болғанымен, экспериментті трансплантация негізін 1912 жылы Алексис Каррель деген ғалым қалаған екен. Ол осы жаңалығы үшін Нобель сыйлығын алған. Алайда, бір адамның дене мүшесін екінші адамға ауыстырып салған бірінші дəрігер ол емес. Мұны 1933 жылы Украинадағы Херсон қаласында кеңес дəрігері Юрий Воронай орындады. Ал адам жүрегін ауыстырып салуды кеңес мектебінің тəжірибесінен өткен Оңтүстік Африка Республикасының хирургы Кристиан Бернард тұңғыш рет 1967 жылы жүзеге асырды. Ресейде бұл операцияны аса көрнекті хирург Валерий Шумаков 1987 жылы алғашқы болып қолға алды. Енді, міне, осындай күрделі опе рацияны жасауға Қазақстан дəрігер трансплантологтары да дайын қалыпқа келді. Бұл туралы

(Соңы 2-бетте).

 Оқыс оқиға

Моншаныѕ тґбеcі ќўлап тїсті Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Кеше кешкі сағат 18.15-те Орал қаласындағы №3 орталық монша ғимаратында төтенше жағдай орын алды. Бұл кезде қоғамдық орында адамдар моншаға түсіп, жуынып жатқан болатын. Осы сəтте ер адамдардың бөлімшесінде күтпеген жерден төбе жабындысы опырылып құлап түсті.

АҚПАРАТТАР аєыны  Қазақстанда негізгі ауылдарды дамыту үшін жаңа жоба қолға алынады. Үстіміздегі жылдан жүзеге аса бастайтын шаруа негізгі тіректі елді мекендерді одан əрі өркендетуді қолайлайды. Осы арқылы инфрақұрылымды жақсартуға мəн беріледі.  Биыл моноқала кəсіпкерлері 10 пайыздық мөлшерде субсидия алады. Бұл кеше «Даму» қорының екінші деңгейлі банктермен жəне лизингтік компаниялармен ынтымақтастық келісімін жасасуы арқасында мүмкін болды. Келісім 20 қаладағы кəсіпкерлерге қызмет етеді.  Маңғыстау кедені ірі көлемдегі экономикалық контрабанданы ұстады. Облыстық контрабандаға күрес бас қармасымен бірге жүргізілген «Жалған транзит» рейді аясында Батыс Қазақстан облысы тұрғындары атына келген тауарлардың ілеспе құжаттарға сəйкес еместігі белгілі болды. Ондағы тауарлар бағасы

Н.Сызғанов атындағы Ұлттық ғылыми хирургия орталығы жүрек ишемиялық аурулары хирургиясы бөлімінің жетекшісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Арыстан Сейдалин бұқаралық ақпарат құралдары өкілдеріне айтып берді. «Біз шынында мұндай отаны жасауға əзірміз, – деді ол осыған орай. – Бұған қосарым, мен шетелдік əріптестеріміздің тəжірибелеріне сүйене отырып, тиісті органды бір жерден екінші жерге жеткізу шарасының барлық уақыттарда жол полициясы қызметкерлерінің бастап алып жүруімен атқарылуы тиіс екенін айтар едім. Бұл донор органды кешіктірмей, тез жеткізу үшін аса қажет. Ал бұған дейін біз орасан зор ұйымдастыру жұмыстарын атқардық. Бұлардың арасында күту қағазын дайындау, донор клиникалармен келісу, жеткізуші ұйымдардың алгоритмі секілді шаруалардан бөлек, дін иелерімен, жол полициясы жəне əкімдіктер басшыларымен жасалған біршама жұмыстар да бар. Мұның бəрі атқарылды. Ендігі қалып тұрған жалғыз нəрсе – бізге тек донор органдарды табу ғана керек».

көрсетілген құнынан бірнеше мың есе артық екені анықталды.  Приозерскіде қайта қалпына келтіруге жатпайтын 43 азаматтық-тұрғын үй бұзылды. Аталған мəселе бойынша 31 шарадан тұратын кешенді жоспар қолға алынды. Сонымен бір мезгілде қала инфрақұрылымын қолдау, №1 қазандық пен жылу желілерін қыс қа дайындау жұмыстары атқарылды. Бұл жұмыстар үшін бюджеттен 12,6 млрд. теңге бөлінді.  Өскеменде суда есу спорты үшін арна салынады. Кəсіпкерлердің қала əкімдігімен меморандумға қол қоюлары арқылы орындалатын бұл нысан 2014 жылы пайдалануға беріледі. Ұзындығы 4150 метр болатын арна академиялық есу, байдаркада есу секілді спорт түрлерін қолға алу үшін жасалады.  Кеше Астанада Нұрғиса Тілендиев атындағы ІІІ музыкалық «Өз елім» фестивалі басталды. Оған еліміздің барлық аймақтарынан 70-тен астам

– Соның салдарынан үш адам жарақат алды. Оның біреуінің жағдайы өте ауыр. Зардап шеккендер шұғыл ауруханаға жеткізілді. Қазір оқиға орын алған жер оқшауланып, оның орын алу себептері тексеріліп жатыр, – деді газет тілшісіне Орал қаласы бойынша төтенше жағдайлар басқармасының бөлім бастығы Талғат Еділбаев. ОРАЛ.

кəсіпқой домбырашылар, əншілер жəне дирижерлер қатысуда.Өнер мерекесі Қазақ ұлттық өнер университетінің концерт залында 1 сəуір күні мəреге жетеді.  Батыс Қазақстанда балабақшалардағы өзге ұлт бөбектері қазақ тілін білуден сынға түсті. «Қуыр, қуыр, қуырмаш» деген атпен өткен дəстүрлі байқауға Орал қаласы мен Теректі, Зеленов аудандарындағы балабақшалардан 16 бүлдіршін қатысты. Сайыста «Ақбота» балабақшасының тəрбиеленушісі Роман Постнов жеңімпаз атанды. Қоршаған ортаға келтірген зияны үшін «АрселорМиттал Теміртаудан» 504 млн. теңге өндіріледі. Қарағанды облыстық мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты шығарған бұл шешім облыстық экология департаментінің экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің талап-арызы бойынша шығарылды. ҚазАқпарат, СА-NEWS (kz), Bnews.kz агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.


2

www.egemen.kz

Мəслихаттар хатшыларымен кездесті

Кеше Парламент Сенатының Төрағасы Қайрат Мəми облыстардың, Астана жəне Алматы қалалары мəслихаттарының хатшыларымен кездесті. Мəслихат өкілдері мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру жəне жергілікті өзін өзі басқаруды дамыту мəселелерін талқылау үшін өткізілген семинар-кеңес аясында Парламентке келген болатын, деп хабарлады палатаның баспасөз қызметі. «Ағымдағы жыл – Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев жария еткен жаңа аса ауқымды бағдарлама – «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асырудың алғашқы жылы», деп атап өтті Қ.Мəми. Төраға орталықтан жергілікті органдарға құқықтар мен қажетті ресурстарды беруді көздейтін басқаруды орталықсыздандыруды сауатты

жүргізу қажеттігіне назар аударды. Таяу уақытта мемлекеттік органдар арасындағы өкілеттіктерді нақты ажыратуға, жергілікті атқарушы органдарды қажетті өкілеттіктермен нығайтуға бағытталған заңдар қабылданатын болады. Президенттің шешімі бойынша биыл ауыл əкімдері мəслихаттар арқылы сайланатын

Кїн тəртібі ќалыптастырылды

Кеше Мəжілісте палата Спикері Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен болған бюро отырысында алдағы өтетін жалпы отырыстың күн тəртібінің жобасы қалыптастырылды, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі. Депутаттардың талқылауына «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне əртүрлі заңнамалық актілердің құқық нормалары арасындағы қайшылықтарды, олқылықтарды, коллизияларды жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін нормаларды жою мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бірінші оқылымда шығарылады. Сонымен бірге, парламентші лер қарауына «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне адам саудасына

қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да бірінші оқылымда ұсынылатын болды. Сондай-ақ, депутаттар екінші оқылымда «Құқық қорғау қызме ті туралы» заңға өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасында қарайды. Палатаның алдағы жалпы отырысында, сонымен қатар, «1923 жылғы 12 қыркүйекте Женевада жасалған, 1947 жылғы 12 қарашада Нью-Йорк, Лейк Саксессте қол қойылған Хаттамаға сəйкес енгізілген түзетулерімен

Ынтымаќтастыќтыѕ жаѕа белесі

Байқоңыр қаласында Қазақстан мен Ресейдің үкіметаралық комиссиясының бірінші жиыны өтті. Оған Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Қайрат Келімбетов пен Ресей Федерациясы Үкіметі Төрағасының бірінші орынбасары Игорь Шувалов төрағалық етті. Жиынға ҚР Ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы Талғат Мұсабаев, РФ Федералды ғарыш агенттігінің төрағасы Владимир Поповкин, Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаев, ҚР Президентінің Байқоңырдағы өкілі – облыс əкімінің орынбасары Рзақұл Нұртаев, Байқоңыр қаласы əкімшілігінің басшысы Александр Мезенцев жəне өзге де министрліктер мен ведомстволардың өкілдері, сарапшылары қатысты. Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Үкіметаралық отырыста «Байқоңыр» кешені бойынша мəселелер талқыға түсті. Сондайақ, ғарыш айлағы бойынша біршама сауалдар тыңдалды. Оған қоса, Байқоңыр қаласының əрі қарайғы дамуы мен болашақта атқарылатын əлеуметтік-экономикалық мəселелер ортаға салынды. Алдағы уақытта екі ел арасында «Байқоңыр» кешенін бірігіп пайдалану бойынша «Жол картасы» жасалады. Бұл айлақтың кідіріссіз дамуына үлкен көмегін тигізетін құжат болмақ. Сонымен қатар, қос тарап «Байқоңыр» кешенін пайдаланудағы ынтымақтастықтың жаңа мемлекетаралық келісімінің жобасын дайындау туралы уағдаласты. Мұнан бөлек, «Бəйтерек» зымыранды-ғарыш

жобасын құруды жүзеге асыру, «Протон-М» зымырандарын Байқоңырдан ұшыру сияқты күрмеуі күрделі мəселелер де ортаға салынды. Ғарыш қаласының мəртебесі туралы бұған дейін екіарада келісім болған. Алдағы күндерде осы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізілмек. Қос тарап қол қойылатын келісімнің хаттамасын да талқылады. Ол бойынша Қазақстанның мемлекеттік басқару органдарының аясын кеңейту туралы мəселелер де айтылды. Қайрат Келімбетовтің айтуынша, тараптар осы жылдың мамыр айына дейін Байқоңыр ғарыш айлағын бірігіп пайдалану мақсатында жаңа «Жол картасын» дайындауға уағдаласқан. Ол сонымен қатар, Қазақстан мен Ресей президенттерінің 2004 жылы Байқоңыр ғарыш айлағының жалға беру мерзімін 2050 жылға

Мамандар даярлау – маѕызы зор іс

28-29 наурызда «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің Маңғыстау облысына жұмыс сапары болып өтті. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Жаңаөзен қаласында Б.Байбек техникалық диагностика жəне жерасты жабдықтауды жөндеуге арналған «Өзенмұнайгаз» АҚ жаңа цехының жұмысшыларымен кездесті, сондай-ақ «Шаңырақ» шағын ауданындағы перзентхананың құрылысы барысымен танысты. «Нұр Отан» ХДП Жаңаөзен қалалық филиалының төрағасы Б.Байбекті Мемлекет басшысы, «Нұр Отан» партиясы Төрағасының тапсырмасы бойынша қабылданған Жаңаөзен қаласын əлеуметтік-экономикалық дамыту жөніндегі 2012-2020 жылдарға арналған кешенді жоспарының

орындалу барысы жайлы хабардар етті. 2012 жылы осы жоспар шеңберінде 35 инвестициялық жоба іске асырылып, 5 мыңнан астам жаңа, оның ішінде 3 мыңнан астамы тұрақты жұмыс орындары ашылды. Сондай-ақ 200 пəтерлік екі үй, 320 орындық балабақша, Теңге жəне Қызылсай ауылдарында емханалық амбулаториялар мен мəдениет үйлері қолданысқа берілді. Б.Байбек Кешенді жоспарды жүзеге асыруға бөлінген қаржының тиімді əрі ашық түрде жұмсалуын облыстық филиалға бақылауға алуды тапсырды. Келесі күні «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары «МАЭК-Қазатомөнеркəсіп» жұмысшы жастарымен кездесті. Бастауыш партия ұйымының

30 наурыз 2013 жыл

болады, деп атап өтті Сенат Төрағасы. Дегенмен, жергілікті өзін өзі басқарудағы тұрғындардың конституциялық құқықтарын табысты жүзеге асыруы тек қажетті заңнамалық базаның болуына ғана емес, халықтың жергілікті өзін өзі басқаруды іске асыру құқықтары мен мүмкіндіктерін түсінуіне де қатысты. «Халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізудің жəне жергілікті маңызы бар мəселелерді шешуге азаматтардың белсенді қатысуының рөлі өте маңызды болмақ», деп атап өтті Қ.Мəми. Семинарға қатысушылар Парламенттің қазіргі кездегі заң шығару қызметімен, Сенаттың тұрақты комитеттерінің, сондай-ақ Сенат жанындағы Жергілікті өкілді органдармен (мəслихаттармен) өзара іс-қимыл кеңесінің жұмыстарымен танысты. Порнографиялық басылымдар айналымының жəне оларды саудалаудың жолын кесу туралы халықаралық конвенция ны ратификациялау туралы» заң жобасын жəне «2008 жылғы 25 қаңтардағы Кеден одағының кедендік шекарасы арқылы өткізілетін тауарлардың кедендік құнын айқындау туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Біріккен Араб Əмірліктерінің Үкіметі арасындағы Табысқа салынатын салықтарға қатысты қосарланған салық салуды болдырмау жəне салық салудан жалтаруға жол бермеу туралы конвенцияны жəне оған Хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобаларына қорытынды мезгілін белгілеуді қарау ұсынылып отыр. Парламент Мəжілісінің Төрағасы салалық комитеттерге аталған заң жобаларын мұқият əзірлеуді тапсырды. дейін ұзарту туралы келісімі аясында жұмыс жалғасатынын айтты. – Байқоңыр ғарыш айлағы инновация, ғылым, білім, ғарыш саласындағы бірлескен бағдарламаларды жүзеге асыруға аса үлкен мүмкіндік береді, осы мəселе бойынша, əрі ғарыш айлағынан ұшырылатын зымырандардың 2013 жылғы ұшырылымы туралы жайттарды шештік,– деді Қайрат Нематұлы. Үкіметаралық отырыста «Бəйтерек» ғарыш-зымыраны кешенінің аясында «Ангара» кешенін «Зенит» кешеніне алмастыру туралы уағдаластыққа да пəтуа жасалды. Ал РФ вице-премьері И.Шувалов Байқоңыр кешенін игерудегі негізгі келісімнің аса маңызды екендігіне тоқталды. Оның айтуынша, келісім өзара ынтымақтастық пен мүдделерге қатысты, оның ішінде Байқоңыр қаласының əрі қарайғы дамуын, инфрақұрылым мен əлеуметтік саласындағы мəселелердің шешілуі туралы өзгерістер мен толықтыруларды біріктіреді. Жаңадан жасалатын «Жол картасы» осы жылдың мамыр айында екі ел Президенттерінің қарауына беріледі. Келісімде «Байқоңыр қаласының құқықтық статусының өзгеруі, əрі ондағы мүліктік кешен туралы мəселелер толық айқындалады, деді И.Шувалов. Жиынның қорытындысы бойынша Үкіметаралық комиссиясының 1-ші жиынының хаттамасына қол қойылды. Қызылорда облысы, Байқоңыр қаласы. бастамасымен бұл кəсіпорын Ақтау энергетикалық колледжімен келісімге отырып, оның шеңберінде дуальді оқыту жүйесі бойынша техникалық мамандарды даярлау ісін жүзеге асырып келеді. Сондай-ақ Б.Байбек осы күні «Нұр Отан» ХДП Маңғыстау облыстық филиалы XVII кезектен тыс конференциясының жұмысына қатысты. Конференция барысында өңірдің қазіргі басшысы Əлік Айдарбаев аймақтық филиал төрағасы болып сайланды. Партия белсенділері алдында сөйлеген сөзінде «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары партияның басты міндеттері туралы хабарлады. Оның ішінде өңірлік жұмысты күшейту, мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігін арттыру, қоғам мен билік арасындағы кері байланысты нығайту, үкіметтік емес ұйымдармен жүйелі қарымқатынас орнату жəне жастармен жұмысты жетілдіру мəселелеріне айрықша көңіл бөлінетінін атап көрсетті. Маңғыстау облысы.

Əр азамат Отан алдындаєы ґз жауапкершілігін сезінуі керек Кеше Ақордада Мемлекеттік хатшы Марат Тəжиннің төрағалық етуімен республикалық жəне жергілікті мемлекеттік органдардың этносаралық қарым-қатынас мəселелеріне қатысы бар қызметкерлеріне арналған кеңес болып өтті. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Кеңес жұмысын ашқан Марат Тəжин шара барысында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауындағы «Жаңа қазақстандық патриотизм – біздің көпұлтты жəне көпконфессиялы қоғамымыз табысының негізі» атты жетінші басымдықты іске асыру бойынша этносаралық қатынас саласындағы саяси жəне ақпараттық жұмыстардың өзекті проблемалары талқыланып, мемлекеттік этносаясаттың аймақтық компоненттері мен Қазақстан халқы Ассамблеясының жұмыстарын жетілдіру мəселелері қарастырылатынын атап өтті. Біздің кеңесіміз Қазақстан халқы Ассамблеясының 20-шы

сессиясының қарсаңында өтіп отырғандықтан Елбасы Жолдауының талаптарын орындау аясында ұйымның алдында тұрған міндеттер мен оларды іске асырудың жолдарын талқылайтын боламыз, дей келіп, Мемлекеттік хатшы жас отандастарымыздың бойына патриоттық тəрбие егу мəселесі маңызды мемлекеттік міндеттердің бірі болып табылатынын көлденең тартты. Бүгінгі күні бүкіл əлемде үдей түскен əлеуметтік шиеленістер, өркениет құндылықтарының дағдарысы, əлемдік жаңа тұрақсыздық сияқты қауіптер бізге де ой салуы керек. Сондықтан да патриоттық тəрбиеге деген прагматикалық жəне реалистік жаңа көзқарас қалыптастыру, əрбір азаматқа өмір сүрудің тең мүмкіндіктерін беру алдымызда тұрған басты міндеттер, деді ол. Келешектің тағы бір

Наќты тапсырмалар жїктеді

Солтүстік Қазақстан облысында жұмыс сапарымен Премьер-Министрдің бірінші орынбасары – Өңірлік даму министрі Бақытжан Сағынтаев болды. Бағдарлама аясында бірінші вице-премьер мен облыс əкімі Самат Ескендіров аймақтың ауыл шаруашылығы жəне өнеркəсіп кəсіпорындарының жұмысымен танысып, əлеуметтік маңызы бар нысандарды аралады. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Үкімет басшысының бірінші орынбасары алдымен Мағжан Жұмабаев ауда нын дағы «Нұрсен Агро» ЖШС-нің тауарлы-сүт фермасына барды. Серіктестік ірі қара малын өсірумен айналысады. Қазір оның бағымында етті бағыттағы 718 бас ірі қара бар. 6 мал қорасы мен 24 басқа арналған «Елочка» сүт кешені жұмыс істейді. 18 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Бұдан кейін Б.Сағынтаев «Булаев Астық» ЖШС-нің элеваторында болды. Бұл жоба 2011 жылы облыстың индустрияландыру картасына енгізіліп, былтыр іске қосылған болатын. Аталмыш нысанда 20 адам жұмыс істейді. Булаев қалалық коммуналдық шаруашылығының жұмысымен танысып, кəсіпорынның аудан орталығының тұрғындарын ауыз сумен қамтамасыз етіп отырғанына көз жеткізді. Топтық су құбырларының ұзындығы 47 шақырымды құрайды.

Б.Сағынтаев Есіл өзені жиегінде орналасқан Петропавл су торабында болды. 20112012 жылдары нысанды қайта жөндеуге 351 миллион теңге жұмсалды. Сосын Жамбыл көшесіндегі көпқабатты тұрғын үйге атбасын тіреді. Бұл баспана тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын жаңғыртудың 2011-2020 жылдарға арналған бағдарламасы аясында жөнделген. Жөндеу жұмыстарына 8 миллион теңгеден астам қаржы бағытталып, үйдің шатыры мен балкондары қалпына келтірілген. Жылу автоматикасы мен жылу есептегіш құралы орнатылған. Көше тұрғындары осындай қамқорлықтары үшін Елбасыға деген ризашылық сезімдерін білдірді. Бұдан кейін Б. Сағынтаев Караван көшесіндегі ұзындығы 100 метрден асатын автожол өтпесінің жағдайымен танысты. Бұл нысан 1961 жылы салынған, күрделі жөндеуден өткізуге жарты миллиард теңге қажет. «ЗИКСТО» АҚында ұжым мүшелерімен кездесіп, атқарылып жатқан

басты міндеті – əр азаматтың өз Отанының тағдырына деген жауапкершілікті сезінуі, оның мүддесін қорғауға əзірлігі мен өз халқының мəдениеті мен дəстүрін сыйлауы. Осы негізгі құндылықтарды насихаттауға қоғамның барлық ұйымдастырушылық ресурстары қатысуы керек. Бұл – көп қырлы идеологиялық міндет. Олар білім, тəрбие, мəдениет жəне ақпарат, азаматтық қоғамдық институттар жүйесі арқылы жүзеге асуы тиіс, деді одан əрі М.Тəжин. Сондай-ақ ертеңгі күнге деген сенімділік пен тəртіптілік сияқты құндылықтар да отандастарымыздың ел алдындағы жауапкершілігін арттыратын дүниелер екені атап көрсетілді. Сонымен бірге, Мемлекеттік хатшы қазақстандықтарды ұйыстырушы ретінде мемлекеттік тіл – қазақ тілінің рөлін арттыру, оның кеңінен қолданылуына, жанжақты жандануына жағдай жасау мəселелеріне айрықша көңіл бөлу қажеттігін айтып өтті. Кеңесте Қазақстан халқы Ассамблеясының жұмыстары

жұмыстармен танысты. Кəсіпорын ның былтырғы жылғы өндіріс көлемі 4,5 миллиард теңгені құраса, биыл – 3 миллиард теңгенің келісім-шарттары жасалған. Петропавл қаласының шеткері аймағында жаңадан бой көтерген «Береке» шағын ауданына аялдап, құрылысшылардың халжағдайын сұрастырды.Былтыр мұнда 95 пəтерлі екі тұрғын үй қолданысқа берілді. Биыл 10 үйдің құрылысы басталып кеткен. Олар – негізінен жалгерлік-коммуналдық жəне ипотекалық тұрғын үйлер. Бұдан тысқары жас отбасыларға да арнайы баспаналар салынуда. Құрылыс жұмыстарына 4 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінген. Жұмыс сапарының соңында Б.Сағынтаев «СЕВКАЗЭНЕРГО» АҚ-тың 2-ші жылу электр орталығын аралады. 2011 жылы орталық қондырғыларды жөндеу, қайта құру жəне жаңғыртуға 5,4 миллиард, 2012 жылы 6 миллиард теңге жұмсаған. Осы кəсіпорында аудан, қала əкімдерінің, ведомство басшыларының қатысуымен жиын өткізді. Онда аймақ басшысы С. Ескендіров көктемгі егіс науқанына əзірлік шаралары жайлы баяндап, облыстың əлеуметтік-экономикалық даму жағдайымен таныстырды. Б.Сағынтаев жергілікті билік тарапынан атқарылып жатқан шараларды қолдап, бірқатар нақты тапсырмалар жүктеді.

Жїрек ояу ќашанда

Солтүстік Қазақстан облысы.

АЛМАТЫ.

(Соңы. Басы 1-бетте). Осы сұхбатының барысында Арыстан Асқарұлы жүрекке операция жасаудың өзі тым көп уақыт алмайтынын, оның бар-жоғы бір сағаттың маңайына созылатынын айтты. Дəрігердің өзі 1982 жылы Алматы медицина институтын бітірген. Институт жолдамасымен алғашқы жылдары Маңғыстау облысында қызмет істеген. Н.Сызғанов атындағы орталыққа 1985 жылы шақырылған. Кандидаттығын 1992 жылы, докторлық диссертациясын 2000 жылы қорғаған. Қазір Еуропа кардио-торакалды хирургиясы ассоциациясының мүшесі. – Жүрекке ота жасау бірнеше кезеңнен тұрады, - деді дəрігер бұдан ары. – Олар жасанды қан айналдыру аппараты іске қосылған кездегі дайындық кезеңі, аппарат алынған кездегі қалыпқа келтіру кезеңі деген бөліктерден тұрады. Бірақ ең маңызды кезеңі көп уақытты алмайды. Бізде жүрекке ота жасау үшін донордың кеудесінен органды алғаннан бастап, оның реципиент кеудесінде қайтадан бүлкілдеп соға бастағанына дейін екі сағаттай мерзім қарастырылады. Бір айта кететін жайт, жүректі ауыстырып салуға арналған операция Алматыда 2006 жылы бір рет қана жасалған екен. Оның өзі жануарлар жүректерін алмастырып көруді көздеген экспериментті ота болатын. «Бұл мəселені біз əлдеқашан талдап біткенбіз. Одан алған айтарлықтай дағдыларымыз да бар. Алматыда осы салада əлі талай маңызды жұмыстар атқарылады», деді профессор сөзінің соңында.

 Кəсіпкер келбеті

Бірлік бар жерде тірлік бар Марат АҚҚҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Бүгінде еліміздің ауданаймақтарында ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің өз ісін дөңгелетуіне өзіндік үлес қосып, төмен пайызды несиемен қаржыландырып отырған кредиттік серіктестіктерінің шаруаларға пайдасы жөнінде аз айтылып жүрген жоқ. Осыдан он екі жыл бұрын «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ қолдауымен құрылған кредиттік серіктестіктердің саны бүгінде 164-ке жетті. Қазірде бұл кредиттік серіктестіктер республиканың 13 облысындағы 160 ауданда ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне егін мен төрт түлік мал өсіру үшін несие берумен айналысады. Жақында осындай несие беруші ұйымның бірі де бірегейі өзінің 10 жылдық мерейтойын атап өтті. Нақтырақ айтсақ, 2003 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Бəйдібек ауданында аймақтағы алғашқылардың бірі болып, іргесін қалаған «Бəйдібекнесие» кредиттік серіктестігі он жылдағы жетістігін зор табыспен тойлады. Мерейтойлық шараны өткенге есеп берумен бастаған іргелі ұжым, жиналған

туралы негізгі баяндаманы ҚХА Төрағасының орынбасары – Хатшылық меңгерушісі Ералы Тоғжанов жасады. Сондай-ақ Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың этносаралық қатынасты нығайту туралы тапсырмаларының аймақтардағы орындалу барысы жөнінде Алматы, Ақмола, Батыс Қазақстан жəне Солтүстік Қазақстан облыстық Қазақстан халқы ассамблеяларының есептері тыңдалды. Кеңес барысында Қазақстан халқы Ассамблеясы мен мемлекеттік органдардың этносаралық келісім мен қоғамдық тұрақтылықты нығайту, Ассамблеяның жұмысын ақпараттық жəне ғылыми тұрғыдан қолдау мəселелері қарастырылды. Кеңес қорытындысы бойынша Мемлекеттік хатшы мемлекеттік органдарға этносаясат бағытындағы жұмыстарды күшейту, ведомствоаралық үйлесімділікті арттыру, мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам институттарының ынтымақтастығын жандандыру мəселелері жөнінде нақты тапсырмалар берді. Кеңес жұмысына министрліктер мен ведомстволардың, Президент Əкімшілігі бөлімдерінің басшылары, барлық облыстар мен Астана жəне Алматы қалалары əкімдерінің орынбасарлары, ҚХА-ның аймақтардағы хатшылығының меңгерушілері, БАҚ өкілдері қатысты.

аудан басшылығы мен мəслихат депутаттары алдында өз жоспарларымен бөлісті. «Бəйдібекнесие» ЖШС басқарма төрағасы Əбілдабек Шардарбековтің айтуынша, осыдан он жыл бұрын небəрі 46 қатысушымен құрылған серіктестіктің бүгінгі таңда 342 мүшесі бар. Əу бастан атакəсіп мал шаруашылығымен айналысып келе жатқан Бəйдібек ауданындағы ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері де несиені осы саланы дамытуға алады. Сонымен қатар, бүгінде серіктестік арқылы мал қораларын салу, жемшөп

қорын жасақтау, көкөніс саласында тамшылатып суғару, жылы жайлар салу үшін де қарыз алушылар қатары көбейген. Осы бағытқа жоспарланған серіктестіктің несие мүмкіндігі бүгінде 2 миллиардқа жуық теңгені құрап отыр. Атап өтерлігі осы он жыл ішінде кредиттік серіктестік жұмысын аяғынан тік тұрғызып, бүгінде оны аудан мен облыстағы алдыңғы қатарлы несие беруші ұйымға айналдырған білікті басшы Əбілдабек Шардарбекұлының еңбегі ұшан-теңіз. Қашанда жұмыстың сапасын саралап, темірдей тəртіпті талап ететін тəжірбиелі басшы өмірдегі көргені мен көңілге түйгенін ұжым жұмысын ұйымдастыруда ұтымды пайдаланды. Бірлік бар жерде тірліктің де бары дəлелденген. Бүгінде республикамыздағы алдыңғы қатарлы кредиттік серіктестіктердің көш басында тұрған «Бəйдібек-несие» кредиттік серіктестігінің болашаққа деген маңызды жоспары көп. Сондықтан биылғы жылы да несие серіктестігіне бірігуге арналған сұраныстар мен өтінішталаптардың көбейеріне үлкен үміт артып отырған «Бəйдібекнесие» кредиттік серіктестігін сенімді əріптес ретінде бағалайтын «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ-та шағын ұйымның берекелі бірлігі мен табысты тірлігі өзгелерге əлі талай үлгі боларына сенімді. Оңтүстік Қазақстан облысы.

«Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 22 наурыздағы № 527 Жарлығымен бекітілген «Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің қызметіне жыл сайынғы бағалау жүргізу жəне оларды аттестаттаудан өткізу қағидаларына» түзетулер («Егемен Қазақстан», 2013 жылғы 27 наурыз, №93) 5-тармақтағы «басталған күннен бастап» деген сөздер «басталғанға дейінгі» деп оқылсын; 24-тармақта «көрсетілген мерзім» деген сөздер «ол» деп оқылсын; 25-тармақта екінші абзацтағы «бір ай» деген сөздер «үш ай» деп оқылсын; 48-тармақта: екінші абзацтағы «қызметшілерді» деген сөз «Б» корпусының қызметшілерін» деп оқылсын; төртінші абзацтағы «орган қызметшілерінің» деген сөздер «органның «Б» корпусы қызметшілерінің» деп оқылсын; 61-тармақта екінші абзацтағы «басқарма» деген сөз «бөлімшелер» деп оқылсын; 69-тармақта «белгілеген» деген сөз «осы лауазымдар санаты үшін белгілеген» деп оқылсын; 72-тармақта бірінші абзац мынадай редакцияда оқылсын: ««Б» корпусы қызметшісінің кəсіби деңгейін жəне оның атқаратын лауазымына сəйкестігін айқындау үшін аттестаттау комиссиясы сауалнама жəне топтық пікірсайыс əдістерін де қолданады.»; 73-тармақтағы «комиссияның» деген сөз «аттестаттау комиссиясының» деп оқылсын; 74-тармақта: бірінші абзацтағы «төмен емес» деген сөз «жоғары» деп оқылсын; үшінші абзац мынадай редакцияда оқылсын: «Алдыңғы аттестаттауда тестілеуден өту кезiнде шектi мəннен төмен баға алған «Б» корпусы қызметшісіне қайта аттестаттаудан өту кезінде тестілеуден өту құқығы бір рет қана беріледі. «Б» корпусы қызметшісі осы тестілеуден өту кезiнде шектi мəннен төмен баға алса, аттестаттау комиссиясы атқаратын лауазымына сəйкес келмейтіні туралы шешім қабылдайды.». Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Жалпы бөлімі.


 Көкейкесті

 Мəссаған!

Таразда жасалєан... «Coca-Cola», «Sprite», «Fanta» Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Ќайтарым ќандай? Мемлекет ќаржысына ќўрылєан ќўрылымдар ауыл шаруашылыєына пайда əкелуге тиіс Биылғы жылғы наурыз айының 3 жұлдызында Президент Əкімшілігі Басшысының орынбасары Бақыт Сұлтановтың төрағалығымен елімізде мал шаруашылығы, оның ішінде ірі қара ет өндірісінің экспорттық əлеуетін көтеру мəселелері бойынша Ауыл шаруашылығы министрінің, саладағы ғалым-мамандардың, мақала авторының да қатысуымен жиын өткізілді. Жиында аталған мəселенің Елбасының тікелей бақылауында екені айтылды. Ауыл шаруашылығы министрі А.Мамытбековтің қысқаша хабарламасынан кейін жиынға қатысушылар арасында еліміздегі мал шаруашылығы жағдайы, оның ішінде Елбасының ірі қара ет өндірісінің экспорттық əлеуетін көтеру жөніндегі тапсырмасын орындау жөнінде пікір алмасылды, түйінді мəселелерді шешуге қатысты ұсыныстар айтылды. Менің пайымдауымша, бұған дейін шетелдерден асыл тұқымды мал əкелуге байланысты айтылып жүрген қарама-қарсы пікірлердің де келешекте бір мəмілеге тоқайласатындай сыңайы байқалды. Атап айтқанда, таяуда үлкен дау-дамайға айналған, Австрия елінен Солтүстік Қазақстан облысына əкелініп, қауіпті мал ауруына шалдыққан 900 бас асыл тұқымды симментал ірі қара малдарынан кейін шетелдерден мал тасымалдауға аса жауапкершілікпен қарау керектігі де үлкен əңгіме болды. Осыған орай, өзімнің жиында айтқан, уақыт шектеулілігінен толық айта алмаған ойпікірімді ортаға салмақпын. Біріншіден, біз ата кəсібіміз болған мал шаруашылығы саласында қолдан жасалған даурықпа ісшараларға бас ұрған сияқтымыз. Ертеден халқымыз сиырдың сүті тілінде, яғни күтімі мен азықтандырылуында деп жайдан-жай айтпаған ғой. Осы жағдайлар бүгінде назардан тыс қалған сияқты. Мысалы, маған ауыл шаруашылығы, оның ішінде мал шаруашылығы өндірісін мейлінше меңгерген, басқа ұлт өкілі болып табылатын бір кəсіпкер «Осы сендер қызықсыңдар, бес ірі қара, 10 қой ұстап, мен шаруа қожалығымын» деп Үкіметтен көмек талап етесіңдер», деп еді. Бүгінгі мал шаруашылығы өндірісінің айтарлықтай дамымай отыруының бірденбір себебі шаруашылық жүргізу жүйелерінің мал өнімдерін өндіру ерекшеліктеріне сай келмеуі, бұл жағдай ертеден ғылыми тұрғыда да дəлелденген. Атап айтқанда, шағын мал шаруашылығы құрылымдары өндіретін өнімдер көлемінің, мал өнімділігін арттыру іс-шараларын атқару мүмкіндіктерінің шектеулілігіне байланысты қажетті тиімділікте шаруашылық жүргізу, бүгінгі азық-түлік рыногы бəсекелестігінде мүмкін емес деп айтуға болады. Сондықтан да, шағын шаруашылық құрылымдарының саны жағынан басым болуы нарықтық жүйенің негізгі белгісі дегенімізбен, əсіресе, еліміздің орталық, солтүстік өңірлерінде шағын шаруашылық құрылымдары мал шаруашылығы тиімділігін арттыру үшін ірі инвестициялық қаржыларды пайдалануда тиімсіз болып есептелетінін, олардың тек өңірдің азық-түлік қорларын толықтырушы ғана болатынын мойындау керек сияқты. Демек, мал шаруашылығы құрылымдарының тиімді жүйелерін қалыптастырып, толыққанды азықтандыру, тиісті бағып-күту ісшараларын ұйымдастыру негізінде, ешқандай селекциялық іс-шараларсыз-ақ, мал басының қай түрі болмасын, олардың өнімділік көрсеткіштерін 10-15% көтеруге болатынына менің сенімім мол. Бұл елімізде аз ғана мерзімде, бəлендей шығынсыз қосымша мал өнімдерін өндірудің төте жолы болып есептеледі. Бұл іс-шараның мақсаты бүгінде қалыптасқан шағын шаруашылық құрылымдарын ірілендіруге əрекет жасамай, тыңнан, еліміздің жекешелендіру кезеңінен бос қалған ауылшаруашылық

жерлерін, басқа да мүмкіндіктерді пайдалана отырып жəне меншік түрлеріне қарамай ірі мал шаруашылығы құрлымдарын құру болып табылады. Осыған орай, менің айтарым, əзірге осы қарапайым іс-шараларды толықтай атқармай, берік мал азығы қорын қалыптастыруды қоса есептегенде, мал шаруашылығы саласында қандай да болмасын шетелдік шығынды, күрделі жобаларды атқаруға талпыну негізсіз. Екіншіден, «Сыбаға» ірі қара ет өндірісі жобасын игеруде шет елдерден асыл тұқымды малды жүйесіз, бақылаусыз əкеле берер болсақ, жоғарыда айтылған Солтүстік Қазақстан облысындағы жағдай бұл маңызды ісшараны атқарудағы келеңсіздіктің бірі ғана болуы əбден мүмкін. Сондықтан еліміздің ет өндірісі əлеуетін, шетелдің асыл тұқымды малдары генетикалық құнды лық тары есебінен арттырамыз десек, оларды сырттан тасымалдау мемлекеттік құрылым ның қатысуымен атқарылуы керек. Ал мемлекет қаржысына немесе жеңілдетілген несиеге алынатын асыл тұқымды етті ірі қара мал бастары, яғни олардан асыл тұқымды мал төлдерін өсіру жəне осындай жолмен салынатын іріленген мал бордақылау алаңдары да мемлекет немесе мемлекет-жекеменшік əріптестігі негізінде өз мақсаттарына сай қызмет атқаруы керек. Себебі, бүгінде елімізде сандық басымдығымен ерекшеленетін шағын шаруашылық

құрылымдарының материалдық-техникалық мүмкіндіктерінің шектеулілігі əзірге оларды «Сыбаға» бағдарламасын жеке дара атқаруға қауқарсыз етіп отыр. Сондықтан да орталықтандырылған, мемлекеттік бақылау мен көмектер аясында шетелдік асыл тұқымды малдан алынған құнды төлдермен шаруашылық құрылымдары тиімді бағаға қамтамасыз етіліп отырса, сондай-ақ үлкенді-кішілі етті ірі қара шаруашылығымен айналысушы құрылымдар мал бордақылау алаңдарына салмақ қосу қарқыны жоғары еркек тайыншаларды қалаған кезінде тиісті бағасына сатып отырса, бұл бүгінде қалыптасып отырған етті ірі қара өндірісі жағдайын жетілдіруге сай келер еді. Үшіншіден, соңғы кездерде жыл сайын мал шаруашылығына субсидияның көбейе түсуі көңілге қонарлық жағдай болғанымен, олардың мал басы өнімділіктерін арттырудағы ықпалдылығы əзірге байқала қоймайтын сияқты. Бұл маңызды іс-шараны атқару тетіктерінде олқылықтардың бар екенін көрсетеді. Мысалы, мал шаруашылығының басты қозғаушы факторы болып есептелетін жем-шөп қорымен қамтамасыз етуге байланысты қарастырылған субсидиялау жүйесі айтарлықтай тиімділігімен ерекшеленбейтін сияқты. Əрине, бұнда да белгілі болжамның болғаны анық, айталық, мал өнімін өндірушілер субсидия көмегімен толымды бағаға қажетті мал азығын сатып алады немесе өздері дайындайды деп есептелінген. Бірақ ауа райының қуаңшылығы, ауылшаруашылық жерлері мал азықтық төменгі өнімділігімен ерекшеленетін еліміздің басым бөлігінде мал азығын дайындау қашанда көп шығынды қажет етеді, яғни бұл маңызды мəселені субсидиялау жолымен шешу мемлекетке де, өнім өндірушілер үшін де тиімсіз. Сондықтан да мемлекет тарапынан бірінші кезекте пайдаланыстағы ауылшаруашылық жерлерінің құнарлылығын, мал азығындық өнімділігін арттыру кешенді ісшаралары кезеңімен атқарылып отырса, бүгінде тиімділігі дүдəмал, мал

шаруашы лығын субсидиялау жүйесі біршама ықшамдалып, тиімділігі еселеп артар еді. Бұл жерде ауылшаруашылық жерлері жекеменшік құрылымдар пайдаланысында емес пе, оған қалай мемлекет қаржысын жұмсауға болады деген сауал туындауы мүмкін. Бірақ, əзірге ауылшаруашылық жерлерінің басым бөлігі жалға пайдаланылуда, яғни 90-95 %-ы мемлекет иелігінде. Төртіншіден, елімізде соңғы кездерде мал шаруашылығы саласын нарықтық жүйеге бейімдеу, мал басы өнімділігін арттыру бағыттарында біршама іс-шаралардың атқарылып жатқандығын айтпауға болмайды. Атап айтқанда, мал басы өнімділігін арттыруға бағытталған мемлекеттік ісшаралар қарастырылуда, шетелдердің асыл тұқымды малдары мүмкіндіктерін пайдалану, ақпараттық-талдау желілері жүйесін қалыптастыру бағыттарында ауқымды жұмыстар атқарылуда. Дегенмен, мал шаруашылығы саласында орын алып отырған кемшіліктер туралы соңғы кезде көптеген сын-ескертпелердің айтылуы да кездейсоқтық емес. Атап айтқанда, Ауыл шаруашылығы министрлігі басшылығының (мен соңғы 6 айда министрдің жеке қабылдауында 4 рет болдым) отандық мал шаруашылығы өнімділігін арттыру мүмкіндіктеріне айтарлықтай сенімсіздікпен қарайтынын байқадым. Менің ойымша, бұл жағдай шетелдерден мал тұқымдарын елімізге тасымалдау қажеттілігін негіздеу мақсатын көздейді. Осыған орай, өз тəжірибеме сүйене айтарым, сырттан асыл тұқымды аталық малдар ұрықтарын сатып алу, оларды дайындау, сақтау, пайдалану атам заманнан белгілі мал тұқымын асылдандыру іс-шараларының негізгі тəсілдері мен тетіктері ғана болып есептеледі, яғни дəйекті селекциялық, генетикалық, шаруашылық жетістіктеріне негізделіп жасалған бағдарламаларсыз, олар өздігінен нəтижелі бола бермейді. Мысалы, шетелдерден əкелінген асыл тұқымды малдардан төл алып, өсіру бұл іс-шараның тиімділігіне баға бере алмайды, мəселе ол төлдердің біздің жер, орта жағдайында пайдалануға қаншалықты тиімділігі мен тегінің өнімділік көрсеткіштерін қайталауға қабілеттілігінде. Міне, осы жағдайлар қай уақытта да жергілікті жерлер жағдайында мал мамандары мен ғалымдар тарапынан сарапталып, тиянақталуы керек. Сонымен қатар, мал шаруашылығы өнімділігін арттыруға мемлекет қаржысы есебінен республикалық деңгейде құрылған құрылымдар қызметтерінің тиімділігі де күмəн туғызбай қала алмайды. Еліміз бойынша мал шаруашылығына деген мемлекеттік қаржының айтарлықтай бөлігін пайдаланушы құрылымдар қызметтері арасында бірбірін қайталау, атқаратын іс-шараларының нақты мал шаруашылығы өндірісінен алшақтығы, білікті, кəсіби, тəжірибелі мамандар жетімсіздігі, басқару жүйесінде негізсіз еркіндік (акционерлік қоғамдар), еңбек ұжымдарында кəсіби қызметтерді өз мəнінде атқаруда енжарлық фактілерінің орын алуы, олардың шаруашылық құрылымдар үшін қажеттілігін төмендетіп жеткізіп отырған сияқты. Өкінішке орай, жылдан-жылға бұл құрылымдар құрамында мал шаруашылығына тікелей қатысы жоқ бөлімдер, қызметтер саны артуда. Соңғы кезде Ауыл шаруашылығы министрлігіне мал шаруа шылығы бойынша айтылып жатқан сындардан бұл құрылымдардың сырт қалуы немесе ақпарат құралдары беттерінде оларға қатысты бір уəж айтылмауы біраз жағдайларды аңғартса керек. Осыған орай, менің ойымша, бұл құрылымдар қызметтерінің бүгінгі таңда қаншалықты қажет жəне тиімді екеніне білікті мамандардан құралған комиссия талдаулар жасап, Ауыл шаруашылығы министрлігіне тиісті ұсыныстар енгізсе, өте орынды болар еді. Кəкімжан САРХАНОВ, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты.

Жауапкершілік кїшейтілді Кеше Асхат Дауылбаевтың төрағалық етуімен Бас прокуратураның кеңейтілген алқа мəжілісі болып, онда құқық қорғау органдарындағы есепке алу-тіркеу тəртібін сақтау мəселелері қаралды. Алқа жұмысына Ішкі істер министрлігінің, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің, Кедендік бақылау комите тінің басшылығы қатысты. Кейінгі екі жылда құқық қорғау органдарының бірлескен

3

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

күш-жігерімен қылмысты тіркеуді тəртіпке келтіру мен еліміздегі шынайы қылмыстық ахуалды қалыптастыруға бағытталған ауқымды жұмыстар атқарылды. Осының арқасында бұрын жасырылып келген, əсіресе, ауырлығы шағын жəне орташа қылмыстар ашылды. Бұл əрбір арыз бен хабарламаның қаралу барысын қазіргі заманғы коммуникация құралдары арқылы қадағалап отыруға мүмкіндік беретін қылмыстар

туралы хабарламаларды тіркеу мен есепке алудың айқын жүйесін енгізудің нəтижесінде мүмкін болды. Бірақ Бас Прокурор атап өткендей, есепке алу-тіркеу тəжі рибесін тəртіпке келтіру бойын ша қабылданып отырған шараларға қарамастан, қылмыс тарды жасыру деректерін түбегейлі жою жөніндегі міндеттер толықтай орындалды деп айтуға болмайды. Өйткені, бұған ішкі істер органдарындағы

ста тистикалық мəліметтермен амал-айлалар жасауға алып келетін жəне көрсеткіштердің соңына жөнсіз түсуді тудыратын есептілік жүйесі əсерін тигізеді. Өткен жылы прокурорлар 2471 жасырылған қылмысты анықтап, есепке қойды. Осыған орай Асхат Дауыл баев Мемлекет басшысы тап сырмаларының мүлтіксіз орындалуын қамтамасыз етуді, ағым дағы жартыжылдықтың аяғына дейін қылмыстар

туралы арыздар мен хабарламаларды жүз пайыздық тіркеуге қол жеткізуді, есепке алу-тіркеу тəртібін бұзу жəне қылмыстарды жасыру орын алған жағдайда уəкілетті органдардың өңірлік бөлімшелерінің басшыларын лауазымнан босатуға дейінгі дербес шараларды қолға алуды талап етті. Ал прокурорларға осы салада қадағалауды күшейту, анықталған заң бұзушылықтарға сəйкес ден қою, қылмысты жасырудың əрбір дерегі бойынша кінəлі лауазымды тұлғаларды жауапкершілікке тартуды қамтамасыз ету міндеті қойылды, деп хабарлады Бас прокуратураның баспасөз қызметі.

Жамбыл облыстық қаржы полициясы «Coca-Cola», «Sprite», «Fanta» сияқты газды сусындарды қолдан дайындап, облыс орталығындағы дүкендер арқылы сатуды кəсіп қылған О. атты азаматты қолға түсірді. Тексеру барысында аталған сусындардың жалған екендігі, яғни тығындарында оның дайындалған күні, айы, жылы көрсетілмегені анықталды. Көлеңкелі бизнеспен баюды ойлаған «кəсіпкер» Байзақ ауданындағы Сарыкемер ауылындағы қараусыз ғимараттың жертөлесінен жасырын цех ашып, біраз уақыттан бері «Coca-Cola», «Sprite», «Fanta» сияқты газды сусындарды санитарлық талаптарға жауап бермейтін лас жерде қолдан жасап келген. Жасырын цехты тексеру

барысында саудаға жөнелту үшін дайындап қойған өнімдер де табылды. Сонымен бірге, «Coca-Cola», «Sprite», «Fanta» сауда маркалары жапсырылған сыйымдылығы 1 литр болатын 3 434 құты тəркіленді. Жоғары сұранысқа ие сусындарды жасырын жасап, сатумен шұғылданған «кəсіпкер» алкогольді өнімдер жасаумен де айналысыпты. Оның бұл заңсыз əрекеті Тараз қаласындағы пəтерлердің бірін тексергенде белгілі болды. Атап айтсақ, көпқабатты үйдегі «цехтан» сыйымдылығы 0,5 литр болатын «Taiga» атты сауда маркасымен «жасалған» 248 бөтелке арақ табылды. Пластикалық бөшкеге құйылған 80 литр спирт те кəсіпкердің «жынды су» жасайтын «шикізаты» екені белгілі болды. Жамбыл облысы.

 Толғандырар тақырып

Біздіѕ ґзгелерден неміз кем? Үлкен кісіміз ғой. Аурудан бос кезімізде телевизордан бөтен досымыз жоқ. Қасымда немерем Баян, кемпір үшеуміз кештен бұрынғы шəйімізді енді ішіп отырған едік, бір көзіміз телевизорда. Бір кезде қатар-қатар салынған əдемі ауыл үйлерін жылт-жылт еткізіп көрсетіп кетті. Бала көтерген жас келіншекті де көрсетті. Енді шалғай, қашық елді мекендердегі ауылдарды моноқалаларға көшіреміз, осындай үй салып, деді бір лауазымды басшы. Астапыралла, не дейді, деппін сасқаннан. Кемпірімнің мамандығы географ еді, Қазақстанның жер көлемі қанша деп сұрадым. Ол 2 миллион бəлен шаршы шақырым дей беріп еді, немерем Баян ата, оны мен білемін деп жүгіріп кетіп, бір əдемі кітапты əкеліп, 32-бетін ашып, міне, былай деген деп маған көрсетті. «Қазақстан тарихынан əңгімелер» деген кітап екен. «Қазақстан жер көлемі жағынан əлемде тоғызыншы орын алады. Ұлыбритания, Франция, Германия, Италия, Испания сияқты Еуропаның дамыған елдерінің жер көлемі Қазақстан аумағына еркін сыйып кетеді. Еліміздің жер көлемі 2 млн. 724,9 мың шаршы шақырым. Бір шаршы шақырым жерге алты адамнан келеді», депті. Осы сөздерді оқып болғаннан кейін, осыдан мың жыл бұрын əулие баба қазақты көз алдыма елестеткім келді, бірақ миыма сыйғыза алмай не деген халық еді деп өмірін оймен шолып өттім. Өзге халық бөтен планетадан жер іздеп жатыр. Біз де бірталай жасқа келдік, көп көрдік десек артық болар, бірақ осы жаңағы айтқан жерден қой отарын ауыстырып қондыратын жайылыс жер таба алмай талай сандалып, күйзелгенім есіме түсті. Ал, ата-бабам қазақ екі дау бар деген. Бірі – жер дауы, екіншісі – жесір дауы. Жер дауы екі қазақ малыңды сен бері жайма, əрі жай. Яғни мал жаюға жер, жайылым жетпейді. Жер адам өмірі тіршілігінің негізгісі. Əсіресе, біздің негізгі өндірісіміз жер. Жер болғанда жайылымдық жер. Социализм кезінде Қазақстан Одақта мал, егін өнімдерін көп өндірумен көзге түсті. Тек көзге түсіп қойған жоқ, адам қиялы сенбейтіндей істерді тындырды, рекордтар жасады. Қойдан (саулықтан) төл алуда, жерден өнім алуда. Мысалы, тары өсіруден Шығанақ Берсиев дүниежүзілік рекорд жасады. Əлемде адам ойымен, ісімен жер планетасын меңгеріп, енді ол аздық етіп өзге əлем іздеуде. Ал бүгін орда бұзар отыздығы қазақтың қарттың қасына көшіп келгені несі? Жасты жерді, даланы игеруге қуу керек. Ол үшін оларға алғашқы жылдары жағдай жасап, қолдау көрсету керек. Бүгінде ақпарат құралдары өсек айтуды дəстүр етіп алды, жас та, кəрі де не жамандық айтар екен деп құлақ түретін бол дық. Жас ұрпақты адал іс істеуге емес, арамдық ойлауға жан-тəнімізді салып үйретіп дағдыландырудамыз (өлтіріпті, атыпты, тонапты, қирапты, өртеніпті, соғысыпты, т.т.б). Оған «жаңалықтар» деп ат бердік. Жоқ, оның аты жаңалық емес, жамандық. Адамзат қажеттілігі екеу, біріншісі – материалдық, екіншісі – моральдық. Əуелі осы материалдық қажеттілік өтелуі керек. Ол үшін жаратылыс, оның ішінде адам – адамға қызмет етуге жаратылған немесе міндетті. Ол ақылы ма, басқа ма, – ол өз алдына. Адамзат жер беретін адам қажеттілігін қолдан толық жасап болған жоқ, əлі де жерге тəуелді, олай болса қазақ одан неге қашады? Біріншіден, ана жер жақсы,

мына жер жаман деген сөзді қою керек. Əр жердің өз берері бар. Мəселе пайдалануын біліп, соны ұқсата білуде. «Қалауын тапса, қар жанады» деп сондайларды үйлестірушіні айтқан. Менің тұратын жерімді Ақтөбе қаласы дейді. Осында 16 жыл тұрамын. Көшенің аты – Солнечная. Бұны қала деуге болмайды, көшесінде сыпыратын тротуар түгілі асфальттанбаған, шаң аспанға атады. Күн батса үйден шықпаймыз, қорқамыз, көше тас қараңғы, су, канализациясы жоқ, лас суды көшеге шашамыз, ауламыздың ішін сыпырамыз, көше шаң, сол бойда қайта басады. Онда ауылдан неге келдің дейсің ғой. Өте орынды сұрақ. Тек электр жарығы мен газ үшін келдік. Газ сол біз тұрған жерден шығып жатыр, бірақ жергілікті халыққа оны бермейді. Елден айырмашылығы осы екеуі. Бұл тек жұмыссыздар «қаласы». Бүкіл Қазақстан қалаларында бір ілгек қадайтын фабрика жоқ. Көйлек, шалбар, бөтен де киімдер Қырғызстаннан əкелінеді. Екі үйдің бірі дүкен, сататыны бір зат, ол – тіс, құлақ шұқитын қытай заты. Қытайға жете алмаспыз, қырғыз тіккен көйлекті қазақ неге тікпейді? Осы үшін де Америкаға барып оқу керек пе? Адресіміз қала, тұрмыс, өміріміз дала. Сонда бұндай жерге қала деп неге ат берген. Жалпы, қала деген не? Оның міндеті не? Ол ауыл қазағынан артық игілікті не қызметі үшін пайдаланады? Менің түсінігімде қала ығыжығы, сабылып еңбек ететін ерте тұрып, кеш жататын, тіпті, ұйықтамай ыссылы-суықты зауыт, фабрикаларда сағатпен міндетті ісін істейтін, қарапайым таза ауа да жетпейтін жұмыс орны шығар, сол үшін ауылдан артықшылық жасалады деп елестетуші едім. Келсем, жоқ, жұмыссыз қытай шаруасын істеп отырған ел екен. Қала, қаладағы қамалған халық дала халқының, дала халқы қала халқының қажеттілігін өтеу үшін жаратылған жоқ па? Жер адамды асырау үшін жаратылған емес пе? Мен бұлардың бəрін мемлекетті, болмаса қазақты жамандайын деп емес, қазақты ар-намысқа шақырайын деп айтып отырмын. Қит етсе инвестор шақырамыз. Тіпті, қарапайым құрылғы дəнекерлеу үшін инвестор шақырғанымыз масқара емес пе? Мен телевизордан естігенімді айтып отырмын. Қолдан келетін істі істемей кім көрінгенге мазақ болғанымыз үшін өз ұрпағыма өкпелеп, арланып оны қамшылайын деп жазып отырмын, істесе, мойындаса адамның қолынан бəрі келеді. Оны Лондон Олимпиадасы дəлелдеген жоқ па? Неге мен бөтен ұлттан кеммін? Жапоннан малайзиялықтардан неге кеммін, неге оларға жалтақ, қор боламын, олар істеген істі мен неге істемеймін деген намыс пен арды оятпаймыз. Соншама төбемізден басып тұрған зіл не? Бұлай болмайды қазақ. Оян қазақ. Еңбек ет, тек алды-артыңа қарап, ілгері ұмтыл. Біз ата-ана, ұрпақ алдында əлі мақтанарлық іс істеген жоқпыз. Мақтанарлық іс, өзің биліктен, болмаса өмірден кеткеннен кейін, кейінгі ұрпақ, болашақ айта, мақтана жүретін болса ғана мақтануға болады. Оған əлі көп іс қажет. Қазақ деген ұлттың қолынан бəрі келеді. Елбасы айтқан дамыған 50 елдің қатарында анық боламыз. Оны Лондон Олимпиадасы дəлелдеді. Тек маман кадр өз орнында болуы керек. Бақберген ҚАРАҚОВ, зейнеткер.

АҚТӨБЕ.


4

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Депутат дауысы

 Парламентші пайымы

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында: «Су – барынша шектеулі ресурс жəне оның көздерін иелену үшін күрес жер бетіндегі шиеленіс пен жанжалдар себептерінің бірі ретінде қазірдің өзінде геосаясаттың аса маңызды факторына айналып отыр», деген болатын. Қазір Қазақстанда ұзындығы 10 шақырымнан асатын 7 мыңға жуық өзен бар. Жалпы, елімізде барлығы 40 мыңға жуық тұрақты жəне уақытша су ағындары бар деп есептеледі. Соның ішінде Ертіс, Есіл, Тобыл, Жайық, Сырдария, Іле, Шу, Талас үлкен өзендерге жатады.

Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су комитетіне, Табиғат қорғау прокурорына жəне т.б. жіберілді. Сонымен қатар, Мəжіліс депутаттары басқа да тиісті органдарға депутаттық сауалдар жолдады. Бірақ нақты шаралар қолданылмағандықтан, игілікті нəтижеге қол жеткізілмеді. Ертіс арнасын су қоймалары арқылы суға толтыру Ертіс өзенінің төңірегіндегі көп проб леманың бірі ғана. Өзен

Ґзендер – ґлкеміздіѕ сəні, ґміріміздіѕ мəні Асхат КҮЗЕКОВ, Сенат депутаты.

Ең үлкен өзеніміз Ертіс – Қытай аумағынан «Қара Ертіс» деген атпен бастау алады. Қазақтар оны, керісінше, «Ақ Ертіс» деп атайды. Ақ Ертіс өзінің суын Қазақстанның екі аймағы мен Сібір арқылы Солтүстік мұзды мұхитқа жеткізеді. Қазақстанның су ресурстарының 40 пайызға жуығы Ертістің үлесіне тиеді. Ол еліміздің шығыс алаптарын ғана емес, орталық аймақтарын да, соның ішінде Ертіс-Қарағанды каналы арқылы Астана қаласын да сумен қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Ертісте Отанымыздағы жалғыз өзен порты жұмыс істеп, сол арқылы кемелер жүреді. 60-шы жылдарға дейін Ертіс табиғи қалыппен ағып тұрды. Ал 60-70-ші жылдары өнеркə сіптің дамуына байланыс ты электр қуатына сұраныс артқан соң Ертістің бойында Бұқтырма, Өскемен жəне Шүлбі су электр стансалары (СЭС) салынды. Соның ішінде Шүлбі су қоймасынан төмен Ертістің суы табиғи жолмен толтырылмайтын еді. Сондықтан ол су қоймасындағы каскадтар арқылы толықтырылып отырды. Əрбір толықтырудың уақыты, ұзақтығы жəне су шығынының режімі Қазақстан Республикасы Су ресурстары жөніндегі комитеттің 2002 жылы бекіткен ережесінің негізінде іске асырылады. Осы

ереженің өзі бүгінгі күні ескіргені көрініп тұр. 2012 жылы өзен суы арнасынан асып тасымағандықтан айрықша қорғалатын Ертіс жағасының табиғи аумағы суландырылмағаны белгілі. Мұндай жағдай қатарынан бірнеше жыл қайталанды жəне осының өзі өзен аңғарындағы флора мен фаунаға айтарлықтай қатер төндірді. Сөйтіп, Ертіс аңғарындағы айрықша географиялық ландшафт болып табылатын өзіндік флора мен фаунаға бай табиғи кешен суармалы шабындық суға қанбай, шөліркеп қалды. Бұқтырма қоймасынан Ертіске жіберілетін судың мөлшері тексерілгенде де ондағы режім толық сақталмайтындығы анықталды. Жіберілетін судың көлемі де, уақыты да, ұзақтығы да аз екендігі белгілі болып отыр. Осы ған байланысты депутаттар, халықтың тілегіне орай, мə селе көтеріп, ол Сенаттың Экономикалық даму жəне кəсіпкерлік комитетінде жұмыс тəртібімен талқыланды. Отырыс ба ры сында Павлодар облысы əкі мі орынбасарының, Ауыл шаруашылығы, Көлік жəне коммуникация, Индустрия жəне жаңа технологиялар министрліктерінің, ғылыми-зерттеу институттары өкілдерінің ақпараттық хабар ламалары тыңдалды. Отырыс қорытындысы бойынша Ертіс өзенінің жағдайын оңалту жөніндегі ұсыныстар Үкіметке,

аңғарына түсетін судың 29 пайызы Бұқтырма су қоймасынан, 28 пайызы Обаған жəне 17 пайызы Үлбі өзендерінің көктемгі тасқынынан жəне 26 пайызы Шүлбі су қоймасынан түседі. Суды бөлу құзыреті ең алдымен электр қуатын өндіруді ғана мақсат еткен гидроэнергетика субъектілеріне берілген. Осының өзі су ресурстарын пайдалануда су шаруашылығы кешеніне қатысушылар арасынан бір-ақ қатысушыға басымдық берілгенмен бірдей болып отыр. Бұл жоғарыда аталған ереженің талаптарын бұзуда. Сөйтіп, өзен аңғарын көктемгі суландыру дəрежесі мерзімі бойынша да, судың көлемі бойынша да табиғат қорғау талаптарына сай болмауда. Шүлбі су қоймасы «ə» дегеннен-ақ энергетикалық қуат алу үшін ғана емес, Ертіс өзеніне құятын Обаған мен Үлбі сағаларының суын маңындағы табиғи ортаға пайдалы болатын жолға бұруды мақсат етіп жасалған еді. Яғни, су қоймасы екі түрлі мақсатты көздеген. Кеңес Одағы жылдарында қойманың суын екі мақсатқа да пайдалану дұрыс жүргізілді. Бір ақ 2000 жылдардан бері су пайдаланушылар үшін бөлінетін көлем азайып қалды. Соның салдарынан өзеннің жағасындағы құм қайраңы артып, кей жерлерде кемелердің жүруіне мүмкіндік жоқ. Бүгінгі күні су шаруашылығы

 Сайлаушы сөзі

Əйелдер еѕбегін адал баєалайыќ

мəселелерін шешу үшін қойманың екінші кезегін, яғни өзен аңғарын суландыруды жобалайтын жəне құрылысын жүргізетін уақыт жетті. Бұл мəселе шешілсе, Қ.Сəт баев атындағы Ертіс – Қара ған ды каналын да сумен үзіліссіз қамтамасыз етуге қол жеткізер едік. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында Үкіметке су мəселесіне байланысты берген тапсырмасын орындау үшін су ресурстарын қолдануда жаңа саясат əзірлеу керек екенін айта келіп: «Бұл қатарда басқа елдердің, соның ішінде, мəселен, Австралияның тəжірибесін басшылыққа алған дұрыс болар еді деп ойлаймын», деген еді. Осы талаптарды іске асыру үшін «Жоғарғы Ертіс каскады су қоймаларының су ресурстарын пайдаланудың жаңа ережесін» əзірлеу қажет деп санаймыз. Онда гидротехниктерге басымдық бермей, олардың мүддесін табиғи ресурстарды сақтау мүддесімен тең үйлестіру керек. Сонымен қатар, елімізде гидрологиялық жəне гидрогеологиялық зерттеулердің қорланған деректері жоқ екенін ескере отырып, республикалық бюджеттен Ертіс өзені бассейніне кешенді ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуді іске асыруға мүмкіндік беретін қаражат қарастырылуы керек деп есептейміз. Бұл өзен бассейніндегі барлық гидротехникалық жүйелердің жұмыстарын байланыстыра отырып, өзен ағысын реттеудің компьютерлік үлгісін жасауға мүмкіндік берер еді. 2012 жылдың 14 желтоқсанында Елбасы Үкіметке су мəсе лесі бойынша ұзақ мерзімді бағдарлама əзірлеу жөнінде тапсырма берді. Онда 2020 жылға дейінгі мерзімде халықты ауыз сумен толық қамтамасыз ету, ал 2040 жылға дейінгі мерзімде суландыру мəселесін толық шешу қарастырылуын тапсырды. Біздің ұсыныстарымыз осы бағдарламаны əзірлеу барысында ескерілсе екен дейміз. Қазақстан қоғамы тəуелсіз еліміздің табиғи байлығын, соның ішінде баға жетпес қазынасы – өзендерімізді аман сақтап, оны келер ұрпаққа жеткізу жолында аянбай еңбек етуі керек.

Массмедиа жəне коммуникация институтын ашу керек

Үкімет өткен жылы «Ақпараттық Қазақстан-2020» мемлекеттік бағдарламасының жобасын мақұлдаған болатын. Жоба бірнеше өзекті мақсатты көздейді. Алдан СМАЙЫЛ,

Мəжіліс депутаты.

Біріншіден, елді саяси-əлеуметтік маңызы бар жаңалықтармен неғұрлым жедел хабардар ету. Екіншіден, ақпараттық-желілік технологияны дамытып, отандық бұқаралық ақпарат құралдарын барлық жағынан жаңғырту. Үшіншіден, осы шаралардың негізінде республиканың ақпараттық кеңістігін бəсекеге қабілетті ету. Ол үшін 2020 жылға қарай қазақстандық телеарналардың шетелдерге таралуына қол жеткізу. Ал ғаламтордағы электронды басылым мен бұқаралық ақпарат құралдарының үлесі 95 пайызға, ел эфиріндегі отандық тележобалардың үлесі 60 пайызға көтеріледі. Сандық телевизия кеңінен енгізіліп, «Қазмедиа» ор талығының инфрақұрылымы жетілдірілмек.

Осы аса маңызды əрі күрделі мұраттар мемлекеттік ақпараттық саясаттың өзекті мəселелеріне арналған жоғары деңгейдегі кеңесте де жан-жақты талқыланды. Қазақстандық телевизияның бүгін гі шығармашылық деңгейі еларалық бəсекеге сай емес. БАҚ жəне кино салалары, медиабизнес, телеарналардағы режиссерлікоператорлық қызмет, осы заманғы телетехника инженерлері, жаңа сипаттағы ақпарат құралда рының менеджменттік жəне маркетингтік саясатын қалыптас тыратын кадрлар даярлау қолға алынбаған. Қазақстандық телеарналарды шетелдік арзанқолды бағдарламалардың сəтсіз көшірмелері жаулап алған. Кəсіби журналистер даярлау мəселесі ұмытылған. «Мəдениет», «Балапан», «Білім» арналары білікті мамандарға зəру. Халықаралық тəжірибеге жетік тележурналистердің жоқтығынан,

 Сауалы мен жауабы

 Əріптестік əлеуеті

Халыќаралыќ шараєа ќатысты Парламент Сенаты Экономикалық даму жəне кəсіпкерлік комитетінің төрағасы Талғатбек Абайділдин Өнеркəсіп шілер жəне кəсіпкерлердің халықаралық конгресі өткізген «Өнеркəсіпшілер жəне кəсіпкерлердің Еуразиялық экономикалық кеңістіктегі қызметін инвестициялық жəне қаржы-банкі тұрғысында қамтамасыз етудің тəжірибесі мен проблемалары» тақырыбы бойынша өткен халықаралық конференцияға қатысты. Алматыда өткен конференцияға 28 елден келген қатысушылар еуразиялық экономикалық əріптестікті дамыту жəне ықпалдастық үдерістерін күшейту жөніндегі шараларды одан əрі өрістету мəселелерін талқылады. Т.Абайділдин өз сөзінде қазақстандық заң шығарушылар Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістік аясындағы ықпалдастық үдерістерін тереңдету, басқа елдермен саудаэкономикалық ынтымақтастықты кеңейту жөнінде белсенді жұмыстар жүргізіп келе жатқанын атап өтті, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

 Фотокүнделік

Парламент депутаттарына ашыќ хат Біздің сіздерге ашық хат жазуымызға 13 наурыз күні «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған «Əйелдердің зейнетке шығу жасын ұлғайту дұрыс деп санайды жаңа заң жобасы» деген мақала себеп болды. Онда 12 наурыз күні Мəжілісте Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі Серік Əбденов Мəжіліс депутаттарына зейнетақымен қамсыздандыру жөніндегі заң жобасының жаңа редакциясын таныстырды, делінген. Жарияланымда авторлар əйел адамдардың зейнет жасын ерлермен теңестіру ұсынылып отырғанын көлденең тартады. Мұны əйелдерге қоғам тарапынан жасалған қиянат, əйелдер еңбегін дұрыс бағаламаушылық, əйел-анаға қамқорлықтың төмендеуі деп білеміз. Сонымен бірге, министр мырза əйелдердің барлық жинақ ақшасы ер адамдарға қарағанда 25 пайызға төмен екенін айтқан екен. Бұл қарапайым есеп білетін адамға да белгілі. Себебі, ер адамдардың көпшілігі жоғары қызметте болғандықтан, жалақысы жоғары екені сөзсіз. Ал кейбіреуі жоғары жалақылы өндіріс орындарында істейтіндіктен, 10 пайыздық аударылымы да жоғары болатыны тағы түсінікті. Əйтпесе, жинақтаушы зейнетақы мөлшері бірдей болу үшін, жынысына қарамай, барлық еңбек ететін жұмыскерлерден бастап, барлық сатыдағы қызметкерлердің жалақысын бірдей жасауға заң шығару керек болар... Зейнет жасын ұзартқанда адамның жасы оның жұмысқа жарамдылығы тұрғысынан қарастырылуы керек. Адам 50 жасқа келгенде жұмыс істеу қабілетінің 20-25 пайызын жоғалтатынын əлемдегі зерттеуші ғалымдар дəлелдеген. Сонымен бірге, ауыл əйелдері мен қалада тұратын əйелдердің тұрмыс-тіршілігі бірдей емес екендігі де бесенеден белгілі жайт. Ал, өзімізге қатысты айтатын болсақ, Семей полигоны аймағында ашық сынақ кезінде туып, жастық шағымызда 5-6 жыл Семей шаһарында оқу оқыдық. Осы экологиялық əсерлер қазір əйелдердің денсаулығына кері ықпал етіп

отырғандықтан, көпшілігіміз əртүрлі ауыр сырқат белгілері бойынша дəрігерлік есепте тұрамыз. Тағы да айтарымыз, əйелдердің екі категориясы бар. Біріншісі – жұмыс істейтіндер. Екіншісі – үй шаруасымен айналысып, қоғамдық еңбекке араласпайтын, дүниеге сəби əкеліп, демографияға үлес қосып келе жатқандар. Үйде бала тəрбиелеп отырған жұмыссыз əйелдердің жинақтаушы зейнетақысы зейнет жасы ұзартылса да толмайтыны мəлім. Ал қоғамға еңбек жасап, денсаулығын сарп етіп, онымен қоса, бала тəрбиелеп отырған əйеланалардың жазығы не? Қазіргі таңда Үкіметіміз жастар саясатын қолға алып, «Дипломмен – ауылға!», «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламаларын жүзеге асыруды міндеттесе, зейнеткерлік жасты ұлғайтуды, керісінше, жас кадрлардың «жұмысқа тұру жолын жабу» деп ұққан жөн. Осыған байланысты алдағы уақыттарда ауылға жастарды тұрақтандыру оңай болмасы анық. Зейнет жасы ұзартылса, біздің жұмыс орнымыздан үміттеніп жүрген дипломы бар жастардың үміті жойылғаны емес пе? Құрметті халық қалаулылары! Сіздер осы жоғарыдағы айтылғандардың, əсіресе, əйел-аналар мен ауыл əйелдерінің денсаулығын жəне əлеуметтік жағдайын ескеріп, əйелдердің зейнет жасын ұзартуға байланысты заң жобасын Парламентте қарағанда зейнет жасын өзгеріссіз қалдыруға ықпал етулеріңізді сұраймыз. Мүмкіндік болса, қажет кезінде осы ашық хатымызды оқып берулеріңізді өтінеміз. Г.ҚОНЫСБЕКОВА, Н.ЫСҚАҚОВА, Р.СЕРІКҚАЗИНА, Д.АХМЕТАЛИНА, т.б. Барлығы 40 адам қол қойған. Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Екпін ауылдық округі.

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

 Талқылау тағылымы

Жазалау əділ болуы їшін

«Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесінің комиссиясы мен Мəжілістің Заңнама жəне сот-құқықтық реформа комитеті «ҚР-ның кейбір заңнамалық актілеріне азаптаулардың жəне басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе арнамысты қорлайтын іс-əрекеттер мен жазалау түрлерінің алдын алуға бағытталған ұлттық тетігін жасау мəселелері туралы» заң жобасын талқылаған бірлескен отырыс өткізді. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Басқосуда комитет төрағасы Рахмет Мұқашев былай деді: «Факультативті хаттама – бірнеше он жылдықтағы оң тайлы тəжірибелерді сіңірген халықаралық құқықтың жаңаша тетігі. Хаттамаға сəйкес, БҰҰ ая сында ғы жазалаулардың алдын алу бо йынша комитет халықаралық деңгейде қызмет атқарады, ал

жазалау түрлерінің алдын алуға бағытталған ұлттық тетіктің жабық ұйымдарға баруға толық құқығы бар. Міндеттеменің имплементациялық талаптарының орындалуына тоқталсақ жазалау түрлерінің алдын алуға бағытталған ұлттық тетік жасау үшін ат қарылып жатқан жұмыстарды ескеру керек». «Нұр Отан» ХДП хатшысы Эльдар Сыздықов сөз сөйлеп, өз пікірін ортаға салды. Əділет

шетелдер телерадио корпорацияларымен шы ғармашылық байланыс орнатылмай отыр. Біз олармен саяси, мəдени-рухани тақырыптарда сүбелі жобаларды бірге жасай алар едік. Аталған олқылықтардың орны толмай, «Қазақстан-2020» мемлекеттік бағдарламасының жобасында қарастырылған мақсаттарды жүзеге асыру мүмкін емес. Қыруар қаржы бөлініп енгізіліп жатқан «Сандық телевизияның» мүмкіндіктерін де толық пайдалана алмаймыз. Аталған кемшіліктердің себептері көп. Басты олқылық – еліміздің жоғары оқу орындарындағы журналистика факультеттері оқу бағ дарламаларының ескіруі. Олардың ғылыми-техникалық базасы жұтаң. Бұл жүйе заманға өте баяу бейімделуде. Сондықтан жекелеген оқу орындарындағы факультеттерді оңтайландыру арқылы Астанада барлық жағынан қамтамасыз етілген, шетелдердің аталған саладағы жетекші оқу орындарымен тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейтін Массмедиа жəне коммуникация институтын ашу керек. Ақпараттың ұлт пен мемлекеттің өміріндегі қазіргі жəне ертеңгі айрықша ықпалын ескере отырып, осылай жасауға тиіспіз. Бұл институтты Вашингтондағы жаһанға мəшһүр «Телевизия жəне радиохабарларын тарату академиясы» немесе Нью-Йорктегі теле жəне радио өнері факультеті үлгісінде ұйымдастыра алар едік.

министрінің орынбасары Зəуреш Баймолдина негізгі баяндама жасады. Penal Reform International ұйымының (халықаралық абақты реформасы) аймақтық директоры Сəуле Мектепбаева өз сөзін былайша өрбітті: «Жабық ұйымдардағы азаматтардың құқықтарын мониторингілеу бойынша жаңа жүйе жасалып жатыр. Бұлар абақтылардағы дəстүрлі мониторинг қана емес, сондай-ақ балалар үйі, ішкі істер органдарының арнайы ұйымдары. Ұсынылған заң жобасы Мəжілісте толықтырылып, жан-жақты жақсарып жатқаны қуантады». Мəжілісте аталған заң жобасының бірінші оқылымы өткізіліп, оның тұжырымдамасы бірауыздан қабылданған-ды. Онда жазалау түрлерінің алдын алуға бағытталған ұлттық алдын алу тетігін жасауды дамытуға қажетті жағдайлар туғызу үшін ұсыныстар берілген болатын.

Наќты ўсыныстар əзірленеді Мəжілістегі «Ақ жол» фракциясы ның бір топ депутаты 20 ақпанда Премьер-Министрге сауал жолдаған еді. Ол «Егемен Қа зақстанның» 2 наурыз күнгі санындағы «Парламент» бетінде «Сізді не толғандырады?» деген айдар аясында «Ескіні алғанның есі кетер деген бар» тақырыбымен жарияланған болатын. Ал сауалда бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында 3,6 млн.-нан астам жеңіл автокөлік тіркелгені, бұл ретте 2,9 млн. немесе 80%-ға жуығын пайдаланылған мерзімі 10 жылдан асқан автокөліктер құрайтыны, шығарылған жылынан бастап 7 жылдан аспайтын автокөліктерге небары 12,8% тиесілі екені атап көрсетіле келіп, қазіргі уақытта Қазақстанда ескірген автокөліктерді кəдеге жарату үшін қуаттылықтар мен қажетті инфрақұрылымның жоқтығы проблема етіп көтерілген еді. «Елде автокөліктерді кəдеге жарату бойынша бағдарлама, тұжырымдама қабылданбаған. Елімізге қалдықтарды өңдейтін жаңа кəсіпорындар: шредер зауыттары мен қалдықтарды өңдейтін орындар қажет», делінген-тін сауалда. Жақында Премьер-Министр Серік Ахметов сауалға жауап жіберіпті. Онда былай делінеді: Құрметті депутаттар! Сіздердің ескірген автокөліктерді кəдеге жарату проблемасын шешуге, сондай-ақ азаматтарды отандық өндірістің жаңа автомобильдерін сатып алуға ынталандыруға қатысты сауалдарыңызды қарап, мынаны хабарлаймын: Аталған мəселелер өзекті болып табылады жəне ағымдағы жылғы 30 қаңтарда Қазақстанның экономикасын жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссия отырысында қаралды. Оның қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасында машина жасауды дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламаға автомобиль жасау бөлімін қосу бөлігінде өзгерістер мен толықтырулар енгізуді көздейтін қаулы жобасын əзірлеу туралы шешім қабылданды. Аталған бөлім шеңберінде отандық автоөндірісті қолдаудың түрлі шараларын, азаматтарды отандық өндірістің жаңа автокөліктерін сатып алуға ынталандыру құралдарын жəне т.б. көздеу жоспарланып отыр. Бұдан басқа, уəкілетті мемлекеттік органдарға халықаралық тəжірибені ескере отырып, ескірген автокөліктерді кəдеге жарату мəселелерін қосымша пысықтау туралы тапсырма бердім. Жүргізілген жұмыстың қорытындысы бойынша мүдделі тараптардың қатысуымен кең ауқымды тал қылаудан кейін аталған мəселені шешу жөнінде нақты ұсыныстар əзірленетін болады. С. АХМЕТОВ.


www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

5

 Зерде Жаратылысы бөлек жақсыларды еске алғанда артында қалған тұяғы бар ма екен, тегіне тартып па, əлде жүн-жұрқа ма екен деп жатады. Бұл əлімсақтан бері солай. Тұяқтың жетілуі мен кетілуі – кейде қилы тағдырларды, қиын сұрақтарды алдыңа көлденең тартатыны сөзсіз. Таға болмаса тас қыры тұяқты шыдата ма? Жоқ. Сол секілді тектіден қалған тұяқты, барлық ұл-қызды бөліп-жармай балапандай баулымасаң, бауырыңа тартпасаң, езуің жиылмай қара басыңды ғана мақтасаң, өзім деп өзеуресең, ұлт ұланы қайдан оңалсын? Бұған жеке адамның қысастығы мен зұлымдығы да, көрсоқыр көре алмастығы да, қоғамның қыл шылбырлы құрығы да «септігін» тигізбей қоймайды. Қазақ бір замандары жеріне қарай пейілі мен ниеті бұзылмаған, Алла қолдап, Қызыр баба жебеген ел болғанын анау ғасырда ұлт ұстазы Ыбырай Алтынсарин: «Қазақ халқы – азбаған халық. Ол салып берген тар шеңбердің қыспағына сия алмайды. Оның ой-пікірі еркін. Оған тек сана-сезімнің қалғып кетпеуі керек», деп тайға таңба басқандай айтып кеткен. Сол еркін елдің ынтымағы жарасқан берекелі адамдарын жылан бауырлап келіп азғырған, біріне-бірін айдап салып жауластырған, желбуаздарды көтере қырқып, ойы кемелдерді кемітіп, кең пейілді тарылтқан кеңестік зымиян саясат екі арадан «мал» тапқан қилы кезеңдер халқымызды əлсіретіп, жерімізді тарылтып, құнарлы топыраққа өзгелерді тоғытып, тоқымдай үй орнына зар еткен. Бұл мансап үшін, марапат үшін – ең алдымен ел иесі болады дегендердің «Күлтегін» жырында айтылғандай: бектердің ымырасыздығынан, жауласқанынан, дауласқанынан да болған. Мұндай жат қылық асқына келіп, өткен ғасырда халықты қойдай жусатқан, қынадай қырған қырғынға əкеліп тіреген. Зымиян саясат қазақты ұлттық генофондынан айыру үшін бəріне барды. Сүт бетіндегі қаймағын қалқып алып, сарысу араласқан аталасын атқа мінгізіп, сен мінсізсің деп қопаңдатты. Бұл ұлтқа ұйытқы, жұртқа қорған болатын тектіні тентіретіп, Күдері қожа айтқандай, атадан артық туып туұстайтын жетеліні жер жастандырып, тезек ұстайтынды алға оздырды. Тілі мен дінін ала-шұбар етіп, рухын жоғалту арқылы орыс патшасынан қалған байтағынан түпкөтере айырып, телегей-теңіз байлықты иемденуді көздеді. Жетпіс жыл желкелеген тұста осының біразы орындалды. Қазірде соның зардабын тартудай-ақ тартып келеміз. Иə, аққа Құдай жақ екен, запыранды заманның қарасы батып, тəубе, Ел болдық! Бұлайша сөйлеудің себебі, көптен бері Абайды қайыра-қайыра оқып, ұрпақтары туралы жазылған еңбектерге үңілгенде: данышпанды халықтан алыстату, өлеңін өресіздікке балап оқытпау үшін үстем күштің сойылын сүйрегендердің біраз «əурелегенін», 30 жылдарға дейін ұлылығына күмəнмен қарап, күңірене сөйлегендердің, күңкілдегендердің, оларға қарсы «төтелей шапқан» батылдардың болғанын, дара ақынның кіндігінен жаралған ұрпақтың басын қорғаған торғайдай тоз-тозы шыққанын білдік. Тіпті атажұртының бір тал бұтасынан пана таба алмай, безіп кеткендері туралы деректер ет жүрекке біздей қадалды. «Пұт болдым деп мақтанба, пұттан ауыр батпан бар. Биікпін деп мақтанба, асқарасқар таулар бар, арғы жағында аспан», деп өсиет қалдырған Құнанбай қажының ұлы Абайдың бойында жеті атасынан бері үзілмеген алғырлық пен шешендік, тектілік пен тегеуіріндік, ақындық пен ақылдылық, парасаттылық – бəрі де бар. «Атадан алтау, Анадан төртеу, Жалғыздық көрер жерім жоқ», деген өзі. Сол Абай данышпанға шамасы келмегендер ақылпарасаты қандарында бар ұрпағының көзі ашық, көңілі ояу қимыл-қарекетінен үрейленіп, небір қасиетсіздікке барған. Несін айтасыз, ондай ішкі себін түгендеуді ниет еткендер алдымен Абайдың жағасына жармасып, өлеңдеріне «өрттей тиген». Бірақ өздері тұтатқан өлеусіреген отқа өздері шарпылған. Алып ой иесінің рухы ондай ергежейлерге бой беріп, есесін жібермейтінін білген соң, əлгіндей қысастықпен ұрпағына ұрынған. Сол сұмдықтарды оқи отырып кемел адамның кең пішілген бір сарқытымен дидарлассам, тілдессем деп жүретін едім. Соның сəті өткен жылы түсті. Ол – Абайдың ардақты ұлдарының бірі Мағауияның немересі, ұлы ақынның шөбересі Ишағы Жағыпарқызы еді. – Қалқам, мен Абай атамның, Ділдə анамның кенже баласы Мағауиядан тараймын, – деп бастады əңгімесін ақ қағаздай асыл жан. – Абай атамның тұқымында 90ға келген кісі болмаған. 90-ды айтасың, көбі 80-ге де жетпеген. Тек Құнанбай бабам ғана 80-нен асқан. Тəңірім көрер күнімді ұзартқан шығар, мен 91-ге таяп қалдым. Бірімізге біріміз қара, құс қанатындай сүйеу болып жүретін едік. Ғазел сіңлім осыдан екі жыл бұрын 85 жасында бақилық болды. Атажұртымызға апарып, əкемнің қасына жерледік. Менің де мəңгілік орным сонда. Ел азаматтарына мың да бір рахмет! Ғазелді мəңгілік сапарға аттандырғанда анау Астанада министр болып жүрген Мұхтар Құл-Мұхаммед, ректор Ерлан Сыдықов, өзгелер тік тұрып қызмет етті. Екі үйлі жанынан, Мағауия мен Құтайба əулетінен мен ғана қалдым. Ишағы Жағыпарқызының қос жанары жасаурады. Сəлден кейін өзіне өзі келіп, төрдегі Абай атасының бейнесі өрнектелген кілемшеге қарап: «Е, қарағым-ай, Абай атамнан 100-ден аса ұрпақ тарап еді, қалмай барамыз. Менде байлық жоқ, бар байлық Абай атамның ұрпақтары жайлы құжаттар, суреттер ғана. Мына үйді де ұлы Мұқаң – ұлы Мұхтар аға əперіп еді. Мен Ділдə əжемді көрдім. Ділдə (алтын ақшаны осылай атаған) қандай құнды болса, менің Ділдə əжем де сондай аяулы ана еді. Мені «сары қызым» дейтін. Ұмытып қалмай тұрғанда айтайын, ұлы əжем 1924 жылы өмірден озған ғой. Абай атама тəбиғы Уəсилə апам ол кісі туралы: «Апам (Ділдə) жай сөйлейтін, өте сабырлы, түсі аққұбаша, қыр мұрынды, көзі үлкен, сұлу өңді еді. Үйінде жұмыс істеп жүрген

адамдарды ренжітпей бауырына тартып отырушы еді. Мен осы апамның бауырында өстім», – дейтін де артынан: «Əкем (Абай) Мағаш ағаның (ол Мағауия атамды аға дейтін еді) өліміне қатты қайғырды, оның қырқын өткізген соң жатып қалды. Аузы-мұрнынан, құлағынан қан кетті. Үш күннен соң көз жұмды. Қаны қатты көтерілген болса керек», деп отырушы еді. Абай атам ұлтына ақылпарасатымен, өлеңімен, қарасөзімен қорған болса, ұрпағының мəуелі бəйтерегі еді ғой. Сол бəйтеректің бір бұтағы Мағауия атам болатын. Ол туралы кейінгі жастарды қайдам, бұрынғылар жақсы білетін еді. Əбдірахман екеуіне Абай атам көп үміт артқан екен. Əбдірахманның өмірі қысқа болды. Е, е, кең пішілген өңкей келісім еді-ау!».

жұдырық болмасын, жақсының қадіріне жетсін, асылын ардақтасын, жасығын жетілдірсін, өлгеніне құрмет көрсетесің дегендіктен. Біз бір əкеден бес қыз, үш ұл едік. Əкемде қудалаудан құр қалмаған. Бас сауғалап қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Шемонайха ауданының Убо-форпост орыс қолдылау ауылға барып, қазақ мектебін ашып, соның директоры болады. Бүкіл бір халыққа топырақ шашуға болмайды. Орыстың да жақсысы бар. Жақсысы мен жаманын сол аласапыранда, соғыста, бейбіт күнде көрдім. Əкемді қара тартып туған жері Шыңғыстаудан адамдар Убо-форпостқа келіп жатты. Оларды «откочевниктер» деді. Менің əкеме орыс ұлтының өкілдері емес, «Байдың баласы, қашқын Шəкəрімнің інісі»,

еді, – деп Ишағы Жағыпарқызы тағы Абай атасының кілемшедегі суретіне сығырая қарады. – Мен соғысқа өзім сұранып бардым. Жапон империализмін талқандауға қатыстым. 1945 жылдың қараша айында елге оралдым. Ұлы Мұхаңның көмегімен жоғары оқу орнын бітірдім, еңбек еттім. Қазір зейнеттемін. Ишағы Жағыпарқызы Мұхтар Əуезов, Уəсилə Мағауияқызы (1890-1954), Кəмила Мағауияқызы (1900-1932) туралы əңгіме қозғағанда шешіле сөйледі. – Əке мен шешеден бірдей айырылғанда Уəсилə Ғазел екеумізге əке де, шеше де болды. Уəсилə Абай атамның бауырында өсіпті. Он үшке келгенше атам оны «балам» деп еркелетіпті. Содан да шығар, ұлы

кейде ер мен əйелді ажырата алмай қалам. Кеселге кесел жамалып Кəмила тəтем 1932 жылы «Мұхаң, Мұхаң!», деп зарығып жүріп дүние салды. Мұхтар аға: «Қарагөз» трагедиясындағы Қарагөз – Кəмиланың прототипі ғой», деп отыратын. Кейде бір ашыла əңгімелескенде қаламгер Уəсилə апама: «Уəске, он үш хаттағы өкпең орынды. Кəмиланы жылатқаным өмірдегі кешпес қателігім. Үш бейне көз алдымнан кетпейді. Олар: Қасымбек ағам, Мағауияқызы Кəміш (Кəмила), Тұрағұлұлы Жебірəйіл. Бұлар ұйықтасам түсімнен шықпайды, күндіз көз алдымда тұрады», дейтін. Осының өзі ұлының ұлылығын көрсетпей ме? Басқа біреу болса, басын ала қашып күнəні өзіне жолатпай, өзгеге аударып кісімсір еді ғой, –

Сарќыт саќталса єана ўрпаќ сабаќтастыєы їзілмейді Сүлеймет МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Апамыз терең күрсінді. Кеудесіне қолын қойып: «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым!» деген Абай ұрпақтары өткен жол – қиямет жолындай болса, қалай күрсінбесін. Өз ажалынан кеткендер аз екен, қуғынның құрбандары көп екен. 30-шы жылдардағы ойранда ақын ұрпақтарын қоғадай жапырыпты. «Жаны аяулы жақсыға қосамын деп, Əркім бір ит сақтап жүр ырылдатып», деп Абай айтпақшы, кеңес өкіметі астарлы саясатын іске асыру үшін билік бишігін тексіздерге, епсіздерге, ойсыздарға берген. Олар жетілдім, жеттім, құлдықтан құтылдым, ырық өзімде, құрық қолда деп жаны аяулыларға тепсініп келіп, тікендей қадалған. Мұндай сұмдық біздей тырнақты шеңгелге Тұрағұл Абайұлы да ілінген. Оны атақонысынан бездіріп Ташкентке асырып жіберген. Ол қазағымның бір пұшпағы ғой деп Шымкентте бой тасалап жүргенде есіл ер көз жұмыпты. Құдайға емес партияға сенген белсенділер қазақта жер құрып қалғандай зират үстіне зауыт саламыз дегенде Тұрағұлдың сүйегіне ие, қазып алып қайта жерлейтін адам табылмай, сол зауыттың зіл батпан астында жаншылып қалыпты. – Ізкайіл: (Зікеш дейді екен) мен Мекайылды (Мекеш) айтсаңшы, – деді Ишағы апай, – біріншісін, қудалап жүріп құртты, екіншісін жаптым жала, жақтым күйемен Шəкəрім атам секілді оққа байлап жіберді. Сөйтіп, Абай атамның кіндігінен тарағандарды құртып тынды. Сонда Абай балаларын сондай қасіретке ұрындырған пенделер «Адамзат – бүгін адам, ертең топырақты» (Абай) ұмытып, «Не пайда, не залалды біле алмай» (Абай), «Қазақтың қайсысының бар санасы? Қылт етерде дап-дайын бір жаласы. Пысықтықтың белгісі – арыз беру, Жоқ тұрса бес бересі, алты аласы», деген аталы сөздерден «арсыздықпен ұятсынбай» (Абай) сабақ алмаған ба, əлде отырған орынның, ішкен астың, киген киімнің құлына айналып жүре берген бе? Осы арада ойға академик Кеңес Нұрпейісов айтқан бір дерек оралып отыр. Ғалым 1937-1939 жылдары 100 мың адам айыпкер болып, 25 мың адамның атылғанын, Алатаудың баурайындағы бір қуыста жатқан, сауаты да шамалы əкесінің «жапонның шпионы» деген желеумен қудаланғанын айтып: «Алғашында соған сендім, артынан Алаш арыстарын зерттегенде ол ойымнан қайттым. Атылған мен айдалғандардың көбінің түбіне «үштік» деген пəле жетіпті», деп еді. Хакім Абайдың өз кіндігінен тараған ұрпақтарын өзектен тепкен кеңес өкіметі немерелеріне де бөрінің бөлтірігі деп килігіп баққан. Ашаршылыққа ұрындырып, рухын жасытқан. Ақындығы мен əншілігі тең түскен, ата жолын қуған, халықты надан қылықтан қалай құтқарам деп шарқ ұрған, өмір шындығын: «О, ішінде қымың да бар, жымың да бар, Өмірде би болмаған сұмың да бар. Анық, əділ тартылса таразыға, Балта мен шабатұғын мінің де бар», деп бір қайырып тастайтын Əубəкір Ақылбайұлы, педагог, күйші, төгілдіріп мақалада жазатын Исрайыл Ақылбайұлы адам айтқысыз қиындықта көз жұмған екен. Олар ұлыдан қалған ұлы қасиетті жалғап, өлеңдерін жазып, оған қоса Огинскийдің, Моцарттың, тағы басқа əлемдік деңгейдегі ұлылардың туындыларын қазақ топырағына əкеліпті, сан-түрлі аспаптың басын қосып оркестрге түсіріп, жұртқа тыңдатыпты. Бірақ уақыт «құлдары» заманынан асып туған заңғарларды жойып жіберген. Сондай арыстарды көретін көздің соқыр, естір құлақтың керең болғанын қарасаңызшы! Зүбəйір, Жебрəйіл Тұрағұлы Абай немерелері де өрелі, өнерлі, орысшаға жетік болған. Бірақ бай тұқымы, алашордашының баласы деген жаламен бастары даудан арылмай, əулеттерімен қырғыз асып, Ташкентті паналаған. Зүбəйір Бішкекте қайтпас сапарға аттанған. Болған жерде, ілгері елде бір ана, бір əкеден туған арыстардың сүйегі əр жерде шашылып қала берген. «Алашқа іші жау боп, сырты күлмек, Жақынын тіріде аңдып, өлсе өкірмек», деген Абай ұрпағының басына əңгіртаяқ ойнатқандар былайғы жұртқа не көрсетпеді дейсің. – Мұның бəрін неге термелеп отырмын, қарағым!? Алла келер ұрпаққа мұндай сұмырайдай сұмдықты көрсетпесін, ел болып ту көтерген қазақ сабақ алсын, көрсоқырлық, көрсеқызарлық, ойсыз жуан

деп өз қандастарымыз инеліктей қадалды. «Дүниеде түпкі мақсатың өз пайдаң болса, ол жол – Құдайдың жолы емес. Не түрлі болса да, я дүниеңнен, я ақылыңнан, я малыңнан ғадəлет-шапағат секілді біреулерге жақсылық тигізбек мақсатың болса, ол – Құдайдың жолы» (Абай), деп қара тартып келгендерге қарайласу, қысылғандарға қамқор болу Абай атамнан қалған үлгі еді ғой. Бір отбасын үйімізге кіргізіп, бірге тұрдық. Органның адамдары күнде тексеретін. Əкем қатты іш жияды. Үрей ме, əлде бізге білдірмей жасаған қысымнан ба, ол кісі алты күндей ауырды, одан кейін көз жұмды. Дəрі орнына у беріпті десті. Менен үлкен əпкем Рəпила айтатын: «Бір дəрі ішкізді. Əкем одан кейін дірілдеп, қалшылдап кетті. Кейін тексергенде əлгі дəрі дегені у болып шықты. Əкеме дəрігер шақырғанда адам дəрігері емес, мал дəрігері келген», дейтін. Кейін осы ақиқатты естелігімде жан-жақты жаздым. Заман оңалғанда сол Убо-форпоста қалған əкем мен əжем Дəмегөй, Кəмила тəтемнің сүйектерін Ақшоқыдағы Құнанбай əулетінің зиратына əкеліп жерледік. Оған сол кезде Семей облыстық атқару комитетінің төрағасы Екейбай Қашағанов деген азамат көп көмек берді. Мықты жігіт еді. Қазір ақша деген ардан безген – адамдардың бəрін бұзып болды. Алла қайырын берсін! – деп Ишағы апамыз бір тыныс алғанда біздің ойымызға Абай шөберелері оралды. Аштық апаты, қуғын-сүргін қасіреті енді басыла бергенде, 1945 жылы соғыс оты бұрқ ете түсіпті. Шашырап кеткен Абай шөберелері де майданға аттаныпты. Олардың жас шамасы 18 бен 19-да екен. Он азамат: Ғабдісəлам жəне Əлихан Əубəкірұлы, Енгіман мен Ехсан Əбдірахман немересі, Берекехан мен Жошыхан Мағауия немересі, Ғұзайыр мен Əлішер Мекайылұлы, Тоқташ Ізқайілұлы, Алпаш Жебірəйілұлы, бір қыз – Ишағы Жағыпарқызы еді. – Сол он ұлдан мүгедек болып Алпаш Тұрағұл немересі, мен тірі келдім. Ол Жебірəйілдің баласы еді ғой. «Кешеге Оспан ағасы, Кісінің малын жемепті. Мал сұраған кісіге, Жоқ, қайтемін демепті... Алақолсыз мырза еді. Кем-кетікті елепті. Оны да алды бұл өлім, Сабыр қылсақ керекті», деп Абай атам бір емес үш өлең арнаған Оспанның атына жазылып, Алпаш Оспанұлы болып өтті өмірден. Естіп қалам, мына іргелес орыс елінің Абай атам секілді ұлыларының ұрпағы төрткүл дүниеден жұмылып келіп, бабаларының кіндік қаны тамған жерде бас қосады екен. Араларында тілдері бөлектері де бар көрінеді. Бірақ жан бөлек болғанмен – қан бір ғой. Ата рухын ардақтай алсаң – тіл деген не, тəйірі. Бұл кейінгіге сабақ болар

Мұхаңның оған ерекше құрмет көрсеткені. «Бай, шонжар Құнанбай тұқымын құрту керек, Абай балаларын арадан аластау қажет», деген озбырлық ол кісіні де айналып өтпеген. 1928 жылы қырғыз еліне жер аударған. Сол жақтан Мұхтар Əуезовтің көмегімен Алматыға келген. Абай, Мағауия атамдардың өлеңдерін жатқа айтатын. Зерек, зерделі болатын. 1954 жылы өмірден озды. Ұлы Мұхаң бастап, ақжарқын Сəбит Мұқанов ағай қоштап, Сапарғали Бегалин демеп, өзгеде азаматтар жебеп «Абай немересі» деп ардақтап, жер қойнына тапсырды. Сөз арнасы Кəмилаға ойысқанда Ишағы Жағыпарқызының ақсары өңі əлденеше құбылып, кең маңдайындағы айқыш-ұйқыш тамырлар бүлкілдеп кетті. – Қос бұрымы жер сызатын Кəмила Мағауия атамның кенже қызы еді ғой. Алла көрікті де көркем етіп жаратқан. Содан болар Мұхтар аға оған ерте көз салған. Екеуі жеті жыл бақытты өмір сүріпті. Зере, Мағрипа атты екі қыз көріпті. Амал не олардың өмірі қысқа болыпты. Тағдыр тəлкегімен Мұхтар аға Кəмила екеуі ажырасады. Əкем Кəмила əпкемді қолына алады. Көңілі сергісін, елмен аралассын деп Семейге оқуға жібереді. Бірақ денсаулығына байланысты оқуын аяқтай алмайды. Қайтадан үйге келеді. Алабұртқан көңіл бір жерде тұрақтай алмай, бұрынғы Фрунзе қаласында күн кешіп жатқан Уəсилə апасына жол тартады. Ол жақта да көп жүрмей: «Жəкемнің (менің əкем Жағыпарды солай атаған) жанында болайын», деп қайтып кетуге бет бұрып тұрып Уəсилə əпкеме: «Мұхтар түрмеге түсіпті, артынан іздеп кім барады дейсіз, жүдеп-жадап кеткен шығар. Азық-түлік апарып берсем», депті. «Жə, əлі ұмытпағансың ба? Мұхтар саған жоқ енді», дейді Уəсилə əпкем. Бұл сөзді ол оның көңілін суыту үшін айтқан ғой. Əйтпесе Кəмила үшін Мұхтар ағаға ол өкпелеп он үш рет хат жазғанын білетін едім. Е, Кəмила өле-өлгенше Мұхтар деп кетті. «Көзіңнің сағынамын қарағанын, Жүрекке махаббатпен тарағанын», деп өлең де жазды. Мына бір тосын оқиғаны айтпасам болмас. Кəмиланың қасында қуыршақ ойнап отырғам. Қайшыны қолына алды да ұзын шашын жайып жіберіп, түбінен тай күзегендей етіп қиып тастады. Жібектей шаш төбедей болып үйіліп қалды. Шешем: «Қалқам-ау, мұның не?!» деп еді: «Маған көрік неге керек!» деп теріс айналды. Кəмила тəтемнің қолаң шашы тірсек емес, тобығынан төмен түсетін. Кейде Мұхаң орындыққа шығарып қойып, өзі өріп беретін болған. Шаш əйелдің көркі ғой, қазір оның қадірін кетірдік. Бояймыз деп түте-түтесін шығардық. Мен

деп мына бір деректерді алға тартты. Аштықтың алапатына, қуғын-сүргіннің зобалаңына жалғасқан сұрапыл соғыс біткен жылдың жазында Абайдың 100 жылдық мерейтойы аталып өткені белгілі. Бұл қалжыраған халықты бір серпілтіп, ұлысы бар ұлт екенімізді дəйектеген еді. Ақынның азапты жылдардан аман қалған ұрпақтарының жағдайын ескере отырып, Халық Комиссарлар Кеңесінің Төрағасы Нұртас Оңдасынов орталыққа жалтақтамай, жалпақтамай жоққа жүйрік жетпес, барды бағалайық деп батылдық танытып Абай əулетінің алты адамына зейнетақы тағайындайды. – Сол алты адамнан бұл күнде ешкім қалған жоқ. Бəрі о дүниелік болды. Маған бертінде, алдына барып өтінішімді айтқанда, бір сөзге келмей Қазақ елі Министрлер Кеңесінің Төрағасы, таяу жылдарда ғана бақиға аттанған Бəйкен Əшімов Абай атамның атынан 110 сом дербес зейнетақы тағайындады. Жақсы ата балаға қырық жыл емес, өмірлік азық екен ғой. Қазір де алып тұрамын. Ол кезде зейнетке шыққан министріңіз ары кетсе 100-120 сом алатын. Бізге ұлы Мұхтар Əуезов көп қарайласқан еді. Одан кейін тағы бір Мұхтар (Құл-Мұхаммед) ініміз шығып, Абай ұрпақтарына бар мүмкіндігінше қол созып келеді. Оған атамның аруағы жар болсын деймін. Ең бастысы бүгінгі заманның Мұхтары алдымен «Абай энциклопедиясын» шығарды. 1990 жылы Ғазел екеумізге стипендия тағайындады. Оны да алып жүрмін. Ақшадан тапшылық көріп жатқам жоқ. Ел аман болсын! Қазақтың абыройы, қазақ азаматтарының мəртебесі биіктей берсін, деп тілеймін күні-түні, – деген Ишағы Жағыпарқызы, – Е, Мұхтар Омарханұлы шарапатты адам еді ғой. Алла түр-тұлғасын да молынан жаратқан. Жас кезінен-ақ Абай елі оны құрмет тұтқан. Келе жатыр десе, қызжігіттер көш жерден алдынан шығады екен. Өнерліні қатты құрметтепті. Əлі есімде, баламын ғой, Кəмила тəтем екеуі отырған он қанат киіз үйге кіріп барыппын. Кəмиланың басында келіншектер киетін кимешек–шəрші. «Сары қыз саған не керек?» деді. «Кəмпит жеймін» дедім. Кейін осы оқиғаны еске алғанда Мұқаң: «Иə, Кəмішке жараса ма деп сенің шешең Күлманардың кимешек-шəршісін кигізіп жатыр едім», дейтін. Ленинградта оқып жүргенде Кəмила тəтеме күміс сервис (құлақты шыны-аяқ, т.б), «Зингер» қол мəшинесін əкеп бергенін есіне түсіргенім де: «Пəлі, өзің кішкентай болсаң да, бəрін ұмытпапсың ғой. Бала кезде адамның ойсанасы таза, қартайғанда ғой ұмытшақ бола бастайтын», деп еді. Сол «Зингер» деген іс мəшинесін сіңлім Ғазел өмір бойы қолынан шығармай өтті. Жақсының шарапаты қашанда бөлек болады, қалқам! Заман түзелген тұста Мұхтар аға Абай ұрпақтарын көзден таса етпеді. Сыртта жүргендерін елге, Алматыға шақырды, үй əперді. Бəріміздің жоғары білім алуымызға жағдай жасады. Уəсилə апамның қырқын өзі беріп, басына ескерткіш орнатты. Жылына бір-екі рет үйіне бəрімізді жинап, жағдайымызды сұрап, өсіп келе жатқан жастарға не қажет, қандай көмек керек деп отыратын. «Жасқанбаңдар, тілектерің болса білдіріңдер. Мен Абайдың арқасында атақ-даңққа бөлендім, ендеше неге Абай ұрпақтарына қарайласпаймын», дейтін. Өмір, шіркін, өкінішсіз болған ба?! Тарыдай шашылған Абай ұрпақтары Мұхаңның дəнекер болуымен табысып келе жатыр едік. Жаратқан Ием осыны көп көрді ме, ұлы қаламгер кенеттен көзден ғайып болды. Мұхаң арамызда жүре бергенде өзіне үлгі еткен Абай өнегесімен бізге қарайласып қана қоймай, біріктіріп, бір белеске көтеріп, данадан бір дара жастың шығуына жол ашар ма еді?! – деген Ишағы апамыздан Абайдың бүгінгі арамызда жүрген ұрпақтары туралы сұрағанымызда, – Исрайылдың қызы Абай шөбересі Гүлзипа Зайсан қаласында тұрады, өлең жазады. Еркек кіндіктен жалғыз ұл бар. Ақтауда. Ол Ақылбайдың (Ділдəдан) Əлімқұлдан туған Бағұфұрдың баласы – Айдар. Сол Айдардан бір жалғыз – Данияр, – деді. Данияр Айдарұлы Сант-Петербордағы гидрометерология институтының мұхиттану факультетін бітіріпті. Бұл мамандықты бітірген Данияр сияқты жас қазақта санаулы шығар. Тіпті жоқ болуы да мүмкін ғой. Данияр туралы белгілі ғалым, профессор Тұрсын Жұртбай: «Қазақтың тұңғыш Жан Кустосы бола ма, жоқ па, оны болашақ көрсетеді. Ал мұндай мүмкіндік Даниярдың

тегінде бар», дейді. Тектінің тұқымы тегіне тартып Жан Кустодан асып жатса, Абай рухы тағы бір қырынан көрініп, тектіліктен бастау алатын қазақ сабақтастығы, міне, дер едік-ау! Иə, зұлым заман кетті. Қазақ елі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бас болып, азаттығына қол жеткізді. Енді алдымызға үлкен міндет қойып отырмыз. Оған мінсіз жетудің бір жолы мемлекет атын алатын ұлттың генефондын жетілдіру, сапасын көтеру. Не бір аласапырандардан аман алып шыққан тектілік деген ғажап құбылысты қайта тірілтіп, ұлтымызға, жұртымызға тіреу ету. Тексіздіктің тамырына балта шауып, құрдым замандардың жетесіздігінен жеріну, кемелдікке ден қою. Осы күнгі ат үстіндегілердің, қалтасы қалыңдардың, пысықайларды, қисынын тауып қиыстырғыштардың өзі де, ұрпағы да мықты дегенді жиі айтатын болдық. Бірақ олар ертеңгі уақыт сынына төтеп бере ала ма? Қолдаушысы аттан түскен күні, түрлі жолмен жиған байлықтың құнына жетпей жүріп құлдыратып алса, олар қайтадан жол таба алар ма? «Менен кейінгі күнің не болар екен?» – деген əкелер мен шешелердің үні кейде естіліп қалып жүр. Егер олар ұрпағына сенсе, табандарының бүрі мықты екеніне көзі жетсе, олай демесі айдай анық. Мұндай да атам қазақ «Жетектеген ит ауға жарамайды» демейтін бе еді. Абай əулетінен қалған санаулы ұрпақты біреу біледі, біреу білмейді. Қазақта ел тұтқасын ұстайтын қабілет бар дегенді Шоң би дəйектеп берді емес пе? Жоғары билікті қоя тұрып руханият саласы бойынша ұлттық генефонды қалай жетілдіреміз дегенді ойластырдық па? Іргеміздегі Ресейдің биыл 100-ге келген ақыны Сергей Михалковтың əулетіне қызықпайтын кім бар? Ол туралы зияткер Сауытбек Абдрахманов тамылжытып жазды. Осындай дара дарын, алып ақыл иелері қазақта жоқ па?! Бар. Тек соны көрсек, көріп қана қоймай үлгі етіп танытсақ, ұтылмас едік, ұтар едік. Əпербақандар əлек салған тұста үзіліп барып, қайта төбе көрсетіп келе жатқан тегеурінді тектілікті жаңа қырынан жандандырсақ, бүгінгі күнге ұластырсақ деген асыл ой, түзу ниет əрбір қазақтың санасында күні-түні Ахмет Байтұрсынұлының «Масасындай» ызыңдап жүруі тиіс. Мұның астарынан ұлтшылдықты, оқшаулануды іздеп қажеті жоқ. «Ұлтшылдық – ұлтты тəуелділіктен, кіріптарлықтан азат етудің жалғыз жолы», деген Мұстафа Шоқай сөзін құлаққа іліп, көңіл аударудың артықтығы болмас. Көк тудың түбінде тұрып қипақтау қазақтың арына сын. Əрине, бұл арада төңірегімізге қарамау керек деген ой жоқ. Төңірегімізге қарай тұрып, қазақ халқы жер иесі, ел иесі екенін ұмытпағанымыз жөн. Жалтақтаудың да, жалпақтаудың да ел болған тұста жөні бар. Біз, яғни бүгінгі ұрпақ өткен мен бүгінгінің ортасындағы көпір секілдіміз. Көпірдің тіреу, тірегі тікелей бізге тəуелді. Егер осы тəуелділікті дұрыс атқармай, кейінгі ұрпақты тəлтіректетіп кетсек, азаттыққа адалдық танытпағанымыз болып есептеледі. Ендеше, біздің Алла алдында, ұрпақ алдында қарызымыз көп, парызымыз өлшеусіз. Біз де осындай құбыласы қырық құбылған кезеңде «Қайда кеткен Мадьярдың қуаты?.. Қашанғы біз қуыршақ боп қаламыз? Жетеді енді! Сарбаз болсын баламыз!» деп ұлтына ұран тастаған Шандор Петефи секілді дəуір дамуынан шет қалмай, бəрін есептеп, ескере отырып мықты ұрпақпен ата қалыбын, ана өнегесін сақтауға күш салуымыз керек. Бұлай деудегі себеп, жасыратыны жоқ, қазақ ұлтының келбеті өзгеріп барады. Халықтық болмыс Наурызда ғана жан-жақты көрініс табатынын жасыра алмасақ керек. Қалған уақытта жастарды айтпағанда көбіміз, қарттар да еуропалықпыз. Басқалардың да қызыл-жасылынан құр қалмай, жанай шауып жүрміз. Бұл еркіндікті еркелік деп ұғып, арғы-бергі кезеңге көз жібермей, өте ашық-шашық кеткендігімізден болар. Оған қоса, өзіміз өндірмей өзгенің тіккен киімін киіп, əзірлеген тамағын ішіп, дайын асқа тік қасық болуымыздан да шығар. Ата-баба деп сөзді асқақ сөйлегенмен, істегі бейберекетсіздік, қара бастың қамы, жегі құрт – жемқорлық, көз алдымыздағы əділетсіздік намыссыздыққа ұрындырып бара жатқан жоқ па екен? Қалай десек те, ендігі жерде, өркениет деп Еуропаға өзеуреп, тағы біреуге табынып, сөлкебайын тағынып, өз тіліміз сыңар аяқтап тұрғанда, о, міне, керемет, деп басқа тілге бас ұрып, жарнаманы сол тілде жазып жаңыла бермей, еліктеп-солықтаудан ес жиятын, көрсе қызарлықтан құтылатын, сөйтіп, қазақ бодан емес, тəуелсіз ел екенін алдымен Өзіміз түсінетін уақыт жеткенді қойып, əлдеқашан асып кетті. Өзімізді өзіміз түсінбесек, түйсінбесек, бізді кім түсінеді? Өзгелердің өз есебі барын да ұмытпауымыз керек. Бетін аулақ қылсын, бір жағдай болса қанаттас отырғандар, атажұрты барлар қотарыла көшері күмəнсіз. Бұл бүкпесіз ақиқат екенін арғы-бергі тарихқа, қилы-қилы кезеңдерге, төрткүл дүниедегі осы күнгі сапырылысқа ой жіберсең – мысал жетіп, артылады. Өзге жұрттардағы жақсы дегенге де ойлы көзбен қарап, жат үлгіні киелі топырағымызға мүлде жолатпауымыз қажет. Шұбар тілді, сиырдың бүйрегіндей бұлың-бұлың дінді тазартпасақ, адамдық пен адалдықты көк тиынның құнындай көретіндердің көзін ашпасақ, құлқын құмарларды шектей алмасақ ертеңгі елдігіміз екі талай. Бұдан не құтқарады? Ата-бабаның бізге қалдырған тектілік деген ұғымы ғана. Осы тектілік кемігендіктен керенаулыққа барып жүрміз. Бұл сөз жүзінде емес, іс жүзіндегі мəңгілік сабақтастыққа ұласса, мəңгі ел бола аламыз. Осы сабақтастықтың алтын арқауын үзбесек сарқыт сарқылмайды, тұма бұлақтардың көзі ашылып, бұлақтан көл, көлден лайсыз теңіз тұнып ағатын болады. Бұл тұжырымға – «Адамзаттың бəрін сүй бауырым деп... Адамды сүй, Алланың хикметін сез», деп бүкіл жер басып жүрген екі аяқты адамның бəрін бауырына тартқан, залал келтіріп, запыран құстырмас деген Абай ұрпақтарының тағдыр-тəлейін ой-санадан өткізіп, таразы басын теңшеген соң келіп отырмыз.


6

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

 Замана зиялылар зердесінде Қазақстан Суретшілер одағы басқармасының төрағасы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, профессор Байтұрсын ӨМІРБЕКОВПЕН бүгінгі ұлттық бейнелеу өнерінің бары мен жоғы жайлы əңгімелескен едік.

Ал, оқуға түскендерге сабақ беруге бəріне бірдей Қ.Телжановты, С.Мəмбеевті тағы солар сияқты Халық суретшілерін қайдан тауып береміз. Тіпті, олардан кейінгі аға буын өкілдерін мұғалімдікке

қалыптастыру, иллюзорлық көркем бейне арқылы адамның ой-өрісіне, психологиялық мінез-құлқына əсер ете алады. Əрине, осының бəрі тек суретшінің қолында. Сондықтан оған жұмыс беру керек.

Желтоќсан оќиєасына арналып бір сурет те салынбаєан. Ґйткені... – Барлық кезде шы ғармашылық одақтар мемлекеттің қолдауы мен көмегіне зəру. Дегенмен, соның ішінде бейнелеу өнерінің өресі төмендеп, сапасы түсіп кетті, дейтін алаңдаушылығыңызды айтудай айтып жүрсіз? Бұл бір жағынан сурет саласында кəсіби бəсеке мен сайыстың, сараптың жоқтығынан да орын ала бастаған жайт екенінен де құлағдар еткенсіз. Министрлердің құлағына жеткен осы мəселеде қозғау бар ма? – Өткен жылдың соңына таман Ə.Қастеев атындағы өнер музейінде «Қазақ халқының эпостық жырлары мен тарихы, дəстүрлері» атты республикалық көрме-конкурс өтті. Оның ұйымдастырушылары сол музей мен Суретшілер одағы, ал демеуші жəне тапсырыс берушісі «Arline» компаниясы. 200-ден аса суретші 300-ге жуық шығармасын конкурсқа əкелді. Бұған біз қуандық, себебі, өнер сайысына түсіп, шеберлігі мен талантын көрсетем деушілерді бұлай ынталандыру қолдан келе бермейтін шаруа əрі М.Кенбаев, Қ.Телжанов, С.Мəмбеевтердің ізбасарларын көреміз бе деп те үміттенген едік. Шынында да компания басшыларының қазақ эпосы мен тарихи дəстүріне арнап конкурс жариялап, оның ең үздігіне 15 мың АҚШ долларын тағайындауы, біріншіден, нағыз ұлтжанды азамат екенін байқатса, екінші жағынан осы сурет өнерін жақсы білетін жəне шын жанашыры екенін көрсетті. Əйтпесе, егемен ел болғалы жеке кəсіпкерлерден мұндай мырзалық болған емес. Тек өткен 2011 жылы Суретшілер одағы тəуелсіздігіміздің 20 жылдығына арнап бейнелеу өнерінің ең жақсы туындыларына конкурс жариялаған едік. Сол конкурс та біраз себепші болған болуы керек, əйтеуір сең қозғалған сияқты. Жəне биыл Мəдениет жəне ақпарат министрлігі жыл сайын «Тəуелсіздік толғауы» деген өнердің əр саласынан өткізіп жүрген конкурсына бейнелеу өнерін де қосыпты. Осыған қарағанда бұл мəселеде қозғалыс бар. – Соңғы жылдары бір де бір музей суретшілердің еңбегін сатып алмаған көрінеді... – Өз басым өнер музейінде көп жылдар қызмет істеген соң оның проблемаларын тəуір білем ғой деймін. Музейде тұрған экспонаттар көрерменге қазақ бейнелеу өнерінің өсу, даму жолдарын, кезеңдерін жəне авторларын жүйелі түрде, хронологиялық жəне басқа тəсілдермен жеткізетіндей дəрежеде болуы керек. Мəселен, Ə.Қастеев атындағы өнер музейінде орыс өнерін сонау XVII ғасырдан бастап ХХ ғасырға дейін таныстырып, шығармаларын көрсетіп отырып дəріс оқуға болады. Ал бізде тəуелсіз ел болғалы бері жинаған шығармаларымыз көп сұрақтарға жауап бере алмайды. Қ.Телжановтың «Атамекен», М.Кенбаевтің «Əңгімесі» яки, Г.Ысмайылованың портреттері сияқты дүниелер жоқ десе де болады. Оның себебі, бұрынғыдай тақырыптық көрмелер өтпейтіні, тапсырыс берілмейтіні, музей сатып алуға немесе тапсырыс беруге қаражатының жоқтығынан. Ал суретші болса күнкөріс үшін салондарға гүл шоғын, айдын көл, аққу, қаз сияқты қарапайым халықтың сұранысына лайық сурет қояды. Жоғарыда айтқан Тəуелсіздіктің 20 жылдығына арналған конкурстың жеңімпаз суреттерінің 5-6-ының бағасын түсіріп, суретшілердің патриоттық сезіміне бармақ батырып жүріп музейге өткіздік-ау, əйтеуір. Ал Суретшілер одағы болса жыл сайын өзінің өткізіп жүрген шараларынан жақсы туындылар болған жағдайда музейге тегін беріп тұрады. 2010 жылы өткізген халықаралық симпозиумның нəтижесі бойынша музейге бес шығарма өткіздік. – Қалай десек те, бір кездері

қазақ бейнелеу өнерінің мектебі қалыптасты. Содан жұрнақ бар ма? – Қазақ бейнелеу өнерінің мектебі қалыптасқан жəне ол өзінің Ə.Қастеев, Қ.Телжанов, С.Мəмбеев, С.Айтбаев, Е.Төлепбаев сияқты шеберлерімен кезінде Кеңес Одағына белгілі, одан қалса дүние жүзіне таныла бастаған мектеп. Бүгін біз сол мектептің даңқ-дақпыртымен музей ұстап отырмыз, өнердің қадірін білетін бірталай азаматтар жеке қор жинап коллекционер болып жүр. Ал сол мектепті қалыптастырған аз ғана ақсақалдар мен орта буын ағалар əлі де ұстаздық етіп, кəсіби өнердің қасиетін көтермелеуге тырысыпақ жүр. Мəселен, Т.Жүргенев атындағы өнер академиясында КСРО халық суретшісі, академик, профессор Қанафия Телжановтың шеберлік сыныбы бар. Жақында 60-қа толып, мерейтойлық көрмесін өзінің шəкірттерімен бірге өткізейін деп отырған Жұмақын Қайрамбаевтың да шеберлік сыныбы жақсы нəтижелерге, талантты шəкірттерге кенде емес. 2012 жылы осы академияны бітіретін алты студенттің дипломдық жұмысының деңгейін көріп, мен оларды бірден Суретшілер одағына мүшелікке алуға ұсыныс жасадым. Одақтың басқарма пленумы менің ұсынысымды қолдап алтауы да мүшелікке қабылданды. Жақында осы топтың шығармашылық

көрмесін өткіздік. Жарты жыл шамасындағы еңбек нəтижелері құптарлық болғандықтан біздің қолдауымызбен олар Мəскеу қаласында өткен халықаралық жас суретшілер көрмесіне қатысып қайтты. Олар сол көрмеден табысты оралды деуге болады, себебі, барлығының жұмыстары көрме каталогіне енген. Демек, мектеп бар, дəстүрі əлі тайған жоқ деуге болады. Бірақ, бүгінгідей «осы болады» деп қол қусырып отыра берсек бастан бақ таюы оп-оңай. – Оқу орындарында кадр даярлау мəселесі сын көтермейтінін де алға тартқансыз. – Оқу орындарындағы жағдай сын көтермейтіні анық. Оған мынандай дəлелдер айтайын. Өнерге баулу, үйрету, оқыту процесі өте қиын іс. Оған кітап пен дəптер, компьютер жеткіліксіз. Біріншіден, табиғи талант керек. Үлкен кəсіби шебер ұстаз керек, содан кейін еңбек етуге жағдай керек. Таланттыларды таңдап алып жатқан оқу орнын соңғы жылдарда көрген емеспін. Осылай оқуға түсіп, бітіріп, диплом алған жастар «мен суретшімін» деп көкірек қақса, сіз мынау демократия заманында «əрі жүр» деп айта алмайсыз.

шақырайын десек атақтары жоқ. Жасы 60-70-ке келіп жатса да суреттері танымал болып, аты аңызға айналса да мұғалімдікке жарау үшін құрметті атақ керек, əйтпесе кандидаттық, диссертация қорғап магистр болулары шарт. Сондықтан бүгінгі таңда бейнелеу өнерін оқытатын ұстаздық қызметке шебер суретшіні шақырып алу қиын болып тұр. Рас, қазір ғылыми дəреже алып, магистр, доктор PhD болып жүрген жастар баршылық. Бірақ олар – өнертанушы-ғалымдар, теория немесе өнер тарихымен айналысады. Ал оқушыға кенеп бетіне бояуды қалай жағатынын, мүсін өнерінде көлемді форманы қалай жасайтынын кім айтып, көрсетіп береді? Əрине, кəсіби суретші. Олар болса аз жалақыға күні бойы аудиторияда отырып, шығармашылықтан қол үзуге ынталы емес. Сонда республикадағы қыруар сурет өнерін оқытатын факультеттер мен бөлімдерде кімдер сабақ беріп жүр деген сұрақ туады. Жарайды, талант таңдадық дейік. Ұстаз тауып оқыту ісін бастадық дейік. Ал суретшіні оқыту өте бір қымбатқа түсетін іс. Олай дейтініміз, тіпті, Кеңес өкіметі кезінде əрбір суретші студентке 35 шаршы метр оқу ғимараты жоспарланатын еді. Сонда 500 студент оқитын оқу орнына 17500 шаршы метр болатын ғимарат салыну керек. Ол бір деңіз. Енді оқуға арналған құрал-жабдықтар

қаншама, материалдар өз алдына жəне табиғатқа шығып сурет салу, натура т.с.с. көптеген қосалқы керек-жарақты есептесек техникалық немесе медициналық оқу орнынан кем қаражат қажет болмайды. Сондықтан сурет салуға оқытатын оқу орындарының қазіргі материалдық базасы сын көтермейді десем өтірікші болмаймын. – Мемлекеттік тапсырыс бір бағытта – мүсіншілердің пайдасына монументті ескерткіштер саласында жүруі суретшілердің өкпесін қара қазандай етіп жүрген сыңайлы? – Тарихи-мəдени құндылықтар əрине, тек ескерткіштер мен монументтерден жасалмайды. Бейнелеу өнерінің басқа салалары да қайталанбас образдық шығармалар жасауға, өнер ескерткішіне айналдыруға мүмкіндігі зор. Əсіресе, əлем өнері тарихында кескіндеме (живопись) орны ерекше. Оның жанрлары, түрлері, əдістері, ағымдары адамзаттың қызығушылығы мен эстетикалық талаптарына сан жылдар қызмет етіп келеді. Өйткені, оның басқаларына қарағанда бейнелеу мүмкіндігі мол, түр-түс пен жазықтың бетінде кеңістік

Жақында Алматы əкімдігінің мəдениет басқармасы əлеуметтік үздік жобаларға конкурс жариялапты. Суретшілер одағы «Алматы – тəуелсіздіктің алтын бесігі» деген тақырыпқа сурет конкурсын жариялайық дегенді ұсындық. Үздік шығармаларды таңдап алып, республика көлемінде жылжымалы көрме ұйымдастырайық, Алматының кешегісі мен бүгінін көрсетейік, адамдарымен таныстырайық, табиғатын насихаттайық деген ойымыз өтпей, себебіне жауап та ала алмадық. Көптеген əкімшілік ғимараттарда, қонақ үйлердің қа бырғасында Қытайдан əкелінген арзан көшірмелер ілініп тұрғанын көргенде жігерің құм болады. Солардың орнына өз классиктеріміздің көшірмесін ілуге болады ғой. Өткен жылдың тамыз айында мен сол кезде «Нұр Отан» ХДП Төрағасының бірінші орынбасары болған қазіргі Мəжіліс спикері Нұрлан Нығматулиннің қабылдауында болып, бейнелеу өнерінің төңірегінде пікір алмасқан едік. Сонда ол кісі Қарағанды облысында əкім болған кезінде қаланың №1 мектебіне əр бизнесменге бір картинадан сатып алғызып, галерея ұйымдастырғанын айтып еді. Осындай үлгі боларлық бастаманы əрі қарай жалғастырсақ эстетикалық тəрбие мəселесі шешімін тауып, мектепте рухани-материалдық құндылық пайда болып, суретшінің материалдық жағдайы да жақсарып, шығармашылық ынталылығы артатыны даусыз. – Өнердің теориясы мен сыны да берекесіз күйде. Бейнелеу өнерінде мəселенің мұншама қордалануына қарап, əлемдегі ең бағалы жанрдың бізде бағы жанбай жүр деген пайымға келуге болатын сияқты. – Өнердің теориясы мен сыны кезінде тек Мəскеу қаласы арқылы қадағаланып, сол жақта кадр даярланып, тек орыс тілінде жазылып, айтылып келді ғой. Тіпті, қазақша мақала жазсаң кексе тартқан өнертанушылар мұрнын шүйіреді. Бір жағынан оның себебі де бар. Ол, осы күнге дейін өнертанушылар даярлау қазақ тілінде дұрыс жолға қойылмағанында. Бұл мамандық жалпы өте терең білімді қажет етеді. Сондықтан мен оны университеттік деңгейге көтеру керек дер едім. Жəне оқуға сурет өнерінен орта білімі бар жастарды, тіпті бакалавриаттан кейін алған тіпті жақсы болар еді. Бүгінде бізде 5-6 өнертану докторлары бар. Бірақ, барлығы да орыс тілділер. Кезінде марқұм Болат Байжігітов деген азамат өнертану мен философияның тоғысында үлкен ғалым дəрежесіне көтерілген еді, амал не, ерте дүние салды. Дегенмен, қазақша бірталай еңбек жазып, ғылым кандидаттарын даярлап үлгерді. Енді соның дəстүрін жалғастыратын адам керек. Бүгінгі жағдай оқу жəне ғылым министрлігінің шешімімен өнертану мамандығын кешенді түрде қарастыруды қажет етеді. Алдымен бір ғылыми-зерттеу, кадр дайындау орталығын белгілеп, соған жоспарлы түрде тіл білетін мамандардан жоғары квалификациялы ғылыми жетекшілер дайындап, оларды Ресейден оқытып алу керек. Олар тарихшылар, сыншылар, өнер теориясы сияқты мамандар болып

жүйелі зерттеулер ұйымдастырып, өнер саудасы, сарапшылар мен дилерлер дайындауы керек. Сөйтіп, іргелі зерттеулер мен шынайы сын, өнер нарқы мəселелері оның сапасы мен көркемдік деңгейін көтерері хақ. – Сіз бейнелеу өнерін қолдауда өзбек ағайындарымыздың тəжірибесін қарап көруді ұсынып жүрсіз. Басқа көршілеріміз не бітіріп жатқан жайы бар? – Иə, өзбек ағайындардың бейнелеу өнеріне ықыласы ерекше екенін көріп жүрміз. Оларда Суретшілер одағының орнында Сурет өнері академиясы деген мемлекеттік құрылым бар. Оның президенті өкімет мүшесі, қарамағында оқу орындары, көрме залдары мен музейлері, шеберханалары мен салондары бар. Суретшілерге академик, мүше-корреспондент деген ғылыми дəреже береді, құрметті атақтар тағайындайды. Алайда, мен мұның бəрі дұрыс екен дегеннен аулақпын. Шығармашыл одақтың мемлекеттік құрылым ретінде еңбек етуі ретсіздеу. Оның шығармашылығына нұқсан келмей ме? Сондықтан менің принципім – «Платондық махаббаттан» əрі аспау, бірақ ұлттық өнерді жанжақты қолдау. Біз бұрынғы Кеңес өкіметі тұсындағы республикалар суретшілері бүгінгі күні Мəскеудегі халықаралық суретшілер одағы конфедерациясына кіреміз. Сол жерде жылына бір-екі рет бас қосып, ортақ мəселелерді талқылап, шешім іздейміз. Сондағы байқағаным, жаппай жекешелендіру ауруына шалдыққан қырғыз, қазақ, армян мен тəжіктер екен. Басқаларының дүние-мүлкі түгел, соның арқасында өмірлері жаман емес, өнерлері де өрге басып тұрған сияқты. Ең бастысы, мемлекеттік қолдау көріп, аялы алақанның жылуында отыр. – Бір кездегі Суретшілер одағының шеберханалары орналасқан жеті қабатты үй жекешеленіп кетті. Қазіргі жас қылқалам шеберлері қайда отырады? – Егер дүние-мүлкіміз түгел өзімізде болса, шеберханаларды суретшілер ақылы пайдаланар еді. Еңбек етпейтін суретшілерден шеберхана қайтарылып, басқа жастарға берілген болар еді. Енді ондай мүмкіндік жоқ. Одақ өз бетімен шеберхана салуға қауқарсыз, ақшасы жоқ. Сондықтан қала əкімдігіне, облыс əкіміне өтініш білдіріп жатқанымыз, уақытша болса да талантты жастарға əкімнің қолдауы ретінде белгілі бір жобаларын іске асыру мерзіміне шеберхана беріп тұрса, тіпті ақылы түрде болса да үлкен көмек болар еді. – Осының бəріне қарамастан, тəуелсіздік жылдарының бедерінде Желтоқсан оқиғасына арналған бір де бір сурет салынбауының сырын қалай түсіндірер едіңіз? – Желтоқсан оқиғасына тікелей тақырыптық шығарма жасалмағаны белгілі дəрежедегі саяси ахуалдарға да байланысты ғой. Бəріңізге мəлім, біздің санамызда атып, асу, соттау, репрессия деген ұғым шегедей қағылып, үрей, қорқыныш деген атадан балаға мирас болып қалған жоқ па? Қызыл жағалы, таяқ ұстаған жол полициясы тоқтатса менің де зəрем ұшады. Негізгі себеп осы ма деп ойлаймын. Екінші себеп, тапсырыстың жоқтығы. Қазіргі нарықтық қатынас суретшіге ондай тақырыпқа барғызбайды. Оған бүгін сатылып кететін сурет салу керек. Айдарынан жел есіп тұрған суретшілер бар шығар, бірақ олардың азаматтық деңгейі желтоқсанға қалам тартуға жетпейтін болар. – Сұхбаттасудың сəті түсіп тұрғанда Суретшілер одағының алда келе жатқан 80 жылдығын айналып өтуге болмас. – Біздің білуімізше, ең алғашқы шығармашыл одақты суретшілер құрған сияқты. Ұйымдастыру комитетінің төрағасы болып 1932 жылы Əубəкір Ысмайылов ағамыз тағайындалыпты. Мұндай датаны атап өтпеуге болмайды ғой деп біраз шаралар қарастырып қойдық. Ең алдымен, барлық облыстар мен қалалардағы Суретшілер одағының филиалдары мен жеке ұйымдарға жергілікті жерлерде насихат жұмыстарын жүргізу тапсырылды. Осы мереке қарсаңында суретшілердің бірлігі мен өнерге деген риясыз берілгендігін көрсетуіміз керек деп шештік. Оны іспен көрсетпекпіз. Жоспарда қазан айына үлкен көрме ұйымдастыру, ғылыми конференция дайындау, жастарға арнап пленер өткізу, «Қазақ өнері» атты үлкен альбом, бірнеше суретшінің жеке каталогын шығару, басқа да шаралар көзделген. Қазір осының бəріне қаражат іздеумен айналысудамыз. – Əңгімеңізге рахмет! Əңгімелескен Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан».

АЛМАТЫ.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Ќару-жараќ саудасы реттеле ме? БҰҰ конференциясына қатысушылар қару-жарақтың əлемдік рыногын реттейтін келісім-шарт қабылдау мəселесі бойынша өзара бəтуаға келе алмады. Қару-жарақтың терроршылар қолына түсу ықтималдығын төмендетуді көздейтін құжаттың мəтінін Иран, КХДР жəне Сирия мақұлдаған жоқ. Қару-жарақ экспортына бақылау жасауға бірегей ережелер мен нормалар белгілеуді көздейтін тұңғыш халықаралық құжаттың мəтіні БҰҰ-ға мүше елдердің Нью-Йорктегі конференциясында он күн бойы талқыланды. Қорытындысында 193 елдің үшеуі оны қабылдауға қарсы шықты. Олар бұл келісім-шарт негізгі қару-жарақ экспорттаушыларға өзге елдерге өз шарттарын қоюға құқық береді деп есептейді. Енді келісім-шарт жобасының БҰҰ Бас Ассамблеясының дауыс беруіне қойылуы мүмкін. Бұл ретте құжатты қабылдауға ұйымға мүше мемлекеттердің үштен екісінің дауысы жететін болады.

Соќќы жасау жоспарына ќол ќойды Ким Чен Ын əскери басшылықпен өткізілген шұғыл кеңестен кейін КХДР-дің стратегиялық зымыранды əскерлерінің АҚШ-тың құрылықтық бөлігіндегі, сондай-ақ, Гаваи, Гуам жəне Оңтүстік Кореядағы əскери базаларына соққы жасау жоспарына қол қойды. Сол сияқты, осы хабарды таратқан агенттік егер АҚШ өзінің стратегиялық күштерінің үлкен контингентін жұмылдырып, ессіз əскери арандатуға баратын болса өздерінің осындай қадам жасайтындығын айтқан Ким Чен Ынның сөзін де қоса келтірген. Сонымен бірге, КХДРда АҚШ-тың бүкіл аумағына ракеталық соққы жасайтындай қажетті ресурстардың жоқ екенін де айта кету керек.

НАТО басшылыєындаєы ґзгеріс Солтүстікатлантикалық кеңес америкалық генерал Филип Бридлавтың НАТО-ның Еуропадағы бірлескен күштерінің бас командашысы лауазымына тағайындалуын бекітті. Бұл туралы бейсенбі күні кешкілік альянстың баспасөз қызметі хабарлаған. Енді Бридлавтың кандидатурасын АҚШ сенаты бекітуі тиіс. Ол бұл қызметте адмирал Джеймс Ставридисті алмастыратын болады. Қазіргі уақытта 54 жастағы төрт жұлдызды генерал Бридлав АҚШ-тың Еуропадағы əуе күштері қолбасшысы міндетін атқарады. НАТО-ның Еуропадағы бірлескен күштерінің бас қолбасшысы лауазымы дəстүрлі түрде АҚШ өкіліне бекітілген.

Сирияда соєысќан АЌШ азаматы ўсталды Вашингтон əуежайында ереуілшілер жағында болып Сириядағы қақтығыстарға қатысқан АҚШ азаматы тұтқындалды. Бұл туралы «Associated Press» агенттігі хабарлаған. Федералдық тергеу бюросының мəліметтері бойынша, 2012 жылдың қарашасында бұған дейін АҚШ армиясында үш жыл қызмет еткен 30 жасар Эрик Харрун «Ерікті Сирия армиясы» ереуілшілерінің қатарына қосылмақ ниетпен Түркия арқылы Сирияға келген. Ақырында ол АҚШта террорлық ұйым ретінде танылған «Əл-Нусра майданы» тобына барып қосылған. Оған жаппай қырып-жоятын қару қолданды деген айып тағылып отыр. Егер кінəлі деп танылса ол өмір бойы бас бостандығынан айырылуы мүмкін.

Жалєан адвокат 14 жылєа сотталды Лондон соты көптеген белгілі адамдарды қорғаған алаяқ адвокатты 14 жылға бас бостандығынан айырды, деп хабарлады «Новости» ақпарат агенттігі. «Ібілістің адвокаты» атағына ие италиялық Джованни ди Стефано заңгерлік білімінің жəне адвокаттық тəжірибені жүзеге асыруға лицензиясының болмағанына қарамастан өзін табысты адвокат ретінде көрсете білген. Кезінде ди Стефано көптеген қылмыскерлерді, сондайақ, Ирактың бұрынғы вице-премьері Тарик Азизді жəне осы елдің тағынан құлатылған көсемі Саддам Хусейнді сот процесі барысында қорғаған болатын. Жалған адвокат өз клиенттерінен өте үлкен қаламақылар алып тұрған.

Словенияєа кипрлік сценарий ќатері тґнуде Словенияның Еуропадағы банк дағдарысының жаңа толқынының Кипрден соңғы құрбаны болуы мүмкін, деп жазады «РБК daily» газеті. Басылым осы елдің банк секторындағы «қайтарымсыз кредиттер» үлесінің қауырт ұлғайып кеткенін атап көрсеткен «Capital Economics» сарапшыларына сілтеме жасаған. Орташа есеппен Словения банктеріндегі жаман борыштар көлемі қазірдің өзінде 15 пайызға жеткен. Словенияның ең ірі кредиторы болып табылатын Nova Ljubijanska Banka мемлекеттік қаржы ұйымы 2012 жылды 275 млн. еуро шығынмен аяқтап отыр. Moody’s агенттігі аптаның басында банктің ұзақ мерзімді депозиттік рейтингін «теріс» болжам бойынша төмендетті.

Конгоєа бітімгершіл кїштер енгізілмек БҰҰ-ның бітімгершілік күштері шабуылдаушы операцияларға мандат алды. БҰҰ қауіпсіздік кеңесі ереуілшіл топтарды бейтараптандыру мен қарусыздандыруда шексіз құқық бере отырып, əскери контингенттің Конго Демократиялық Республикасына кіру жоспарын бекітті. Қарарда іс-шараның айырықша сипатқа ие екені жəне БҰҰ-ның бітімгершілік қағидаттарын өзгертуге жол берілмейтіні нақтыланған. Құжаттың күшінде болатын мерзімі – бір жыл. Конгоға жіберілетін əскери қызметшілер саны 2,5 мың адамды құрамақ. Бұл іс-шараның дұрыстығына күмəнмен қараушылар да жоқ емес. Ондайлар өзге елдің аумағына басып кіру дағдылы сипат алып кетпей ме деп қауіптенеді.

Содырлар университетті атќылады Сириялық содырлар минометтен Дамаск университетін атқылап, соның салдарынан 12 адам қаза тапқан. Негізгі құрбандар студенттер болып отыр. Снарядтар астаналық жоғары оқу орнының архитектура факультеті орналасқан ғимаратқа барып тиген. Соның салдарынан он екі адам қаза тауып, жиырма адам дене жарақаттарын алған көрінеді. Бұл содырлардың Дамаскіні соңғы уақыттардағы бірінші атқылауы емес. Бұған дейін «Дамаск шабуылы» шеңберінде Башар Асадқа қарсылар президент сарайын, Умайяд алаңын жəне басқа да маңызды ғимараттарды атқылаған болатын. Əзірге содырларға қаланы басып алудың сəті түскен жоқ. Үкімет əскерлері Сирия төңірегіндегі позицияларды берік ұстанып, қарсыластарына елеулі соққылар жасауда. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


 Бір нəсіпке – жүз кəсіп

 Қылмыс пен жаза

Ќатыгездік ќасіреті Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Өмір бар жерде, өлім бар дейді. Бірақ ажалы жеткендер мен ажалы адам қолынан келгендердің қазасын ешқашан салыстыруға болмайды. Сондықтан ең ауыр нəрсе күнə кісі өлтіру деп есептелген. Алайда, жұрттың бəрі бұны күнəнің ең ауыры-ау деп қаперіне тоқып жатыр деп айта алмайсыз. Кісі өлтіру де, оған қоса қыз зорлау да жиі қайталануда. Осындай ауыр қылмыстардың ізін суытпай ашып, сотқа заң талаптарымен дəлелді тарта білген тергеушінің бірі Астана қаласы ІІД тергеу басқармасының аға тергеушісі, аға лейтенант Дияс Тоқатов дер едік. Иə, тергеушілер еңбегін көп адам біле бермейді. «Ана адамды өлтірген ұсталыпты ғой, сотталыпты» деген əңгімемен бəрі бітеді. Ал тергеуші үшін кісі өлімі құпиясын ашу қаншама тер төгумен келетінін ешкім ойлап жатпайды. Ол олардың міндеті дейді. Сол міндеті болғандықтан да аға лейтенант Д.Тоқатов үш бірдей ең ауыр қылмыстың бетін ашты. Соның бірі Астана қаласының Сарайшық көшесіндегі №30 үйдің кіре берісінде кешкі сағат тоғыздың шамасында болған оқиға. Отыз жастағы жігітті біреулер жүрек тұсынан аяусыз пышақтапты. Марқұм алған жарақатынан тіл тартпай кеткен. Ал бұл адамға көз алартқан, дүние мүлкіне көз тіккен, қызметіне қызыққан жандар көп болуы əбден мүмкін екен. Өйткені, марқұм қызметі ойдағыдай жүріп, табысы өрлеп тұрған ЖШС директоры болып шықты. Сондықтан кəсіпкерлер арасындағы бақталастар да, байлығына қызыққандар да, дүниесіне таласқандар да оны жазым қылуы бек мүмкін еді. Сонда ол кім? Жоғарыдағылардың қайсысы? Сөйтсе, тергеу барысында анықталғандай, Астанаға оңтүстік аймақтың бірінен жұмыс іздеп келген Болат есімді жігіт елордадағы «сəтті күндерін» түнгі клубтан бастапты. Мұнда бəрі бар: арақ та, есірткі де, жеңіл жүрісті бойжеткендер де, ақша да, қару да... Тек тəртіп жоқ. Бұл жолы солай болды: Болат саны жалтыраған, омырауы ашық қыз үшін астаналық Есбергенмен шекісіп қалды. Жұдырықтарын тас түйіп орындарына жайғасқан. Бірақ тыныштық көпке ұзамады. Болатты Есбергеннің бірнеше жолдастары келіп, тысқа шақырып алып кетті. Ар жағы белгілі – нағыз жігіттер жекпе-жекке шығуға тиіс. Кім күшті, сол ана бикештерге ие болмақ. Əрине, Болат оңбай таяқ жеді. Тіпті, соққылардан есінен танып қалды. Дегенмен, ол таяқ жейтінін алдын ала білсе керек, Есберген көлігінің нөмірін есіне сақтап қалды. Ішіне кек түйіп, қан жұтты. Енді оған жұмыс іздеу емес, Есбергенді тауып, кегін қайтару басты мəселеге айналды.

7

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

Мұны досы Тəңірбергенге барып айтты. Іздейік, табайық, өшімді алайын деді. Бірнеше күн Астананы шарлап жүріп, ақыры Есбергеннің көлігін кездестірді. Ол сол жағалаудағы Сарайшық көшесінде орналасқан сəнді үйдің бесінші қабатында тұрады екен. Сол күні марқұм кешкісін сағат ондар шамасында үйінің алдына келіп көлігін қойды. Кіреберістегі пəтерінің қоңырау түймесін басып, əйеліне өзінің келгендігін хабарлады. Əйелі сонда күйеуімен домофон арқылы соңғы рет тіл қатысқанын жəне оның ажалына есік ашқанын қайдан білсін. Кіреберісте тығылып күтіп тұрған Болат пен Тəңірберген Есбергенді қақ шекеден сом темірмен қойып қалып, оған қоса қарнына пышақ сұқты. Бітті. Көзді ашыпжұмғанша бір адамның басы жарылып, іші ақтарылып, көз жұмды. Қолда қолғап, аяғына кигендері із түспейтін тегіс табанды қонышты етікті Болат пен Тəңірберген темір мен пышақты пакетке салып, қойнына қыстырды да далада тұрған көліктеріне отырып, жөндеріне кете барды. Содан тергеуші Дияс Тоқатов кісі өлтірушіні іздеуге кірісті. Түнгі клубта орын алған Болат пен

марқұмның арасындағы шекісті бəрі ұмытып кетіпті. Марқұмның жолдастары оны қатардағы күнделікті қайталанатын сан жағдайдың бірі деп есептейді екен. Бірақ қамырдан қыл суырғандай əрбір оқиғаны, жағдайды елек пен таразыдан өткізе білген тергеуші Дияс нағыз кісі өлтіруші кім екендігін дəлелдеп берді. Ал елорданың темір жол вокзалы маңайында пəтер жалдап тұратын Нұржан кешкілік бір бөтелке арақты жартылай тартып алған соң тұла бойы қозып, бойдақтығы сезіліп, сонан тынышы кетіп, вокзалға қарай бет алды. Бұл кезде түн ортасы ауып кеткен, жаяу жүргіншілер жоқтың қасы. Оның үстіне бұл жақта қаланың орталық көшелеріндегідей жарқырап тұратын самаладай жарық шамдар жоқ. Сондықтан жалғыз жортқан қарақшыға қолайлы аудан. Кенет Нұржан поездардың темір

жолдары үстінен салынған аспалы көпірмен біреудің асықпай түсіп келе жатқанын байқады. Арақтың қызуымен тұла бойындағы күші тасып тұрған жігіт «кім де болса мейлі тонайын немесе зорлайын» деп ойлады. Айтқандай-ақ «жолы болар жігіттің жеңгесі алдынан шығады» дегендей, сұңғақ бойлы мөлдіреген бір ару келе жатыр. Мұндай қолайлы сəтті Болат қалай ғана құр жіберсін. Артынан мысықтабандап келді де қаусыра құшақтап тамағына кездігін тақай қалды. «Дыбысыңды шығарсаң – лақша бауыздай саламын!» деді зілденіп. Əп-сəтте қуыршақтай сүйкімді, сымдай тартылған қызды дедектетіп жан аяғы баспайтын қуысқа алып келді. Сосын аузынан сілекейі ағып, алқына дем алып: «Шешін!» деп бұйырды. Қыз оған көнсін бе, шыңғырып жіберді. Бірақ оның дауысын еститіндей жақын маңайда жан жоқ екені белгілі. Сонда да болса алғашқы қарсылықтан сəл тосылып қалған Нұржан мұндайды талай көріп жүргендей есін тез жиып, етегіне қос қолдай жабысқан қызды бетінен бір ұрды. Соққы қатты тиді. Қарсылық бірден тыйылды. Енді қыздың өз бетімен

киімін шеше алмасын біліп, өзі іске кірісті. Бойжеткен біреудің алақанға салып əлпештеп отырған жалғыз қызы екенін, өзінің сүйікті жігітіне тұрмысқа шыққалы жүргенін, мұның тағдырына балта шаппауын, бағын байламауын өтініп, ағатайлап жанұшыра жалынды, жылады. Бірақ тоңмойын арсыз дүлей өзінің нəпсісін ғана көздеді. Сөйтіп, таң қылау бергенше талықсыған дəрменсіз қызды қайта-қайта зорлады. Өмірде мұндай зорлық болады деп ойламаған да, көрмеген де, білмеген де қайран жас ару енді ғана бүршік жарған сабағынан үзіліп түскен гүлдей табанға тапталып қала берді. Кім зорлады? Қандай мақұлық мұны жасаған? Ешкім білмейді, қыздың өзі де ештеңе жарытып айта алмайды. Бірақ білікті əрі тапқыр да зерек тергеуші үшін

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ БАНКІ БАСҚАРМАСЫНЫҢ ҚАУЛЫСЫ

2012 жылғы 4 шілде

№ 201

Алматы қаласы

2006 жылғы үлгідегі және 2012 жылғы үлгідегі номиналы 2 000 теңгелік банкноттардың қатар айналыста болу кезеңін белгілеу туралы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес жəне ұлттық валюта ақша белгілерінің дизайны (нысаны) өзгерген кезде оларды айналыстан алу жөнінде оңтайлы жұмысқа қол жеткізу мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. 2006 жылғы үлгідегі (бұдан əрі – ескі үлгідегі ақша белгісі) жəне 2012 жылғы үлгідегі (бұдан əрі – жаңа үлгідегі ақша белгісі) номиналы 2 000 теңгелік банкноттардың қатар айналыста болу кезеңі 2012 жылғы 1 қараша – 2014 жылғы 1 қараша аралығы болып белгіленсін. 2. Ескі жəне жаңа үлгілердегі ақша белгілерінің қатар айналыста болу кезеңінде: 1) екінші деңгейдегі банктер жəне банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар: ескі жəне жаңа үлгілердегі ақша белгілерін жеке жəне заңды тұлғаларға өз кассаларынан, сондай-ақ банкоматтар арқылы беруді жүзеге асырады; операциялық кассаға келіп түсетін ескі жəне жаңа үлгілердегі ақша белгілерін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерiнде жəне банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдарда касса операцияларын жəне банкноталарды, монеталарды жəне құндылықтарды инкассациялау операцияларын жүргiзу ережесiн бекiту туралы» 2001 жылғы 3 наурыздағы № 58 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1482 тіркелген) сəйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (бұдан əрі – Ұлттық Банк) филиалдарына тапсырады; 2) Ұлттық Банктің филиалдары: ескі жəне жаңа үлгілердегі ақша белгілерін жеке жəне заңды тұлғаларға айналым кассаларынан беруді жүзеге асырады; заңды тұлғалардан ескі жəне жаңа үлгілердегі ақша белгілерін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің филиалдарында жеке жəне заңды тұлғалармен кассалық операциялар жүргізу ережесін бекіту туралы» 2003 жылғы 26 желтоқсандағы № 467 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2685 тіркелген) сəйкес кейіннен екінші деңгейдегі банктердің тиісті корреспонденттік шоттарына қолма-қол емес баламасын аудара отырып шектеусіз қабылдайды. 3. Осы қаулы1 алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Ұлттық Банк төрағасы Г.МАРЧЕНКО. * Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылы 17 тамызда № 7850 тіркелген. –––––––––––––––––––– 1 2006 жылғы үлгідегі жəне 2012 жылғы үлгідегі номиналы 2 000 теңгелік банкноттардың қатар айналыста болу кезеңін белгілеу туралы

иненің жасуындай ілік болса да жетіп жатыр емес пе. Соны тарқатып, іздеп, із кесіп, қыздың денесіне жағылған ұрықты зерттей келе аға лейтенант Диас Тоқатов қылмыскерді тап басып, анықтады. Ол оңбаған ұсталып, қапасқа тоғытылды. Арақтың қызуымен бүлдіріп қойыппын, бір еркектік шалалық жасаппын деп басын тасқа соққаны əлі көз алдында. Бірақ кешірім болмады. Ал үшінші қылмысты ашу тіптен күрделі болғаны анық. Елордадағы Алматы ауданына қарасты «Халыққа қызмет көрсету орталығында» күзетшіні түнде біреу өлтіріп кеткен. Мұны нағыз кəнігі қылмыскер жасағаны анық байқалады, егер күзетші өз-өзін өлтірмеген болса. Өйткені, тыстан ешкім кірмеген секілді: есік ашылмаған, терезе бұзылмаған. Бəрі іштен ашылады. Бірақ жертөледегі терезе əйнегі іштен сынған, өйткені, зерттеу соны көрсетіп тұр. Жертөледен бірінші қабатқа, яғни күзетші тұрған бөлмеге өту үшін темір есік ашылуы тиіс. Ол да іштен ашылады. Кім қалай кірген, кім шыққан? Сонымен, бұл шырмауықтай шырматылған өрмек торын тарқатуға тағы да Дияс тергеуші

білек сыбана кірісті. Сөйтсе, бұл сұмдық Астанаға жұмыс іздеп келген орда бұзар отыз бестегі жігіт ағасының істеген «тірлігі» болып шықты. Ол бұл сойқанды келе сала жасамаған, əуелі осы ХҚО-ның жанындағы шеберханаға терезе, есік құрастырушы жəне оны орнатушы болып жұмысқа орналасады. Сонда «Халыққа қызмет көрсету орталығының» есік, тесігін түгелдей біліп алады. Қалай кіру қажет, жабық болған жағдайда қалай шығу керек деген секілді, көзін байлап қойса да қажетін адаспай табатындай дағдыланады. Ал, ең бастысы, темір есіктерді күнделікті өзі орнатып, алып жүргендіктен ол құлыптаулы болған жағдайда оны да топсасымен білдіртпей алып, орнына қайта орнатуды үйренеді. Бірде ол күзетшімен шекісіп қалады да, екеуі дүрдараз болып жүрді. Ақыры өзінен əлдеқайда

күші басым күзетшіден таяқ жеп, есесі кеткендіктен түнделетіп жасырынып барып өлтіруді дұрыс деп тапты. Сөйтіп, жинаған тəжірибесін пайдаға асыруды əуелі ХҚО-ға кіруден бастады. Ол түннің бір уағында өрт сөндіру баспалдағымен ғимараттың төбесіне шықты. Қолына сол жерден басында шегелері бар жұмыр таяқты алды. Осымен күзетшінің басынан ұрмақшы болып бекінді. Сөйтті де, өзі білетін қақпақтың бұрандаларын асықпай ағытып ашып, шатырға түсті. Одан үшінші қабатқа баратын темір есікті де қиналмай ашып, ішке енді. Содан бірінші қабатқа түссе өзі бар құрылысын білетін, іштен ғана ашылатын дəу темір емес, болаттан құйылған есік өткізер емес. Мұның аржағында алаңсыз теледидар тамашалап күзетші отырғаны белгілі. Руслан əлгі болат есіктің жақтауының сылақтарын түсіріп, темір кірмелерді ептеп суырып, есікті əп-сəтте жақтауынан босатып, сəл жылжытты. Өзі сыятындай саңылау пайда болғанда зып етіп ішке кірді. Енді күзетшінің бөлмесі алыс емес. Бірақ күзетші де бір нəрседен күдіктенді ме, қарсы келе жатыр екен. Русланды көргенде таң қалды: – Өй, сен мұнда қалай кірдің?! – деген сұрақ аузынан еріксіз шығып кетті. Бірақ ол жауаптың орнына қақ маңдайдан құлаштай ұрылған соққыны алды. Үшкір шегелер кірш етіп сүйектен өтіп, миға қадалды. Күзетші жан тапсырды. Мұнан кейін Руслан асықпай əндете жүріп, күзетшінің ұялы телефонын, жоғары қабаттағы ХҚО бастығының бөлмесіндегі жеке заттарын алды. Сосын болат есікті орнына салып, ізін жасырып, жертөлеге түсті. Ондағы шығар есік сырттан құлыптаулы тұр екен. Мұны ашуға біраз уақыт жұмсайтын болғандықтан, жертөленің терезе көзін сындырды. Сол кезде абайсызда қолын қанатып алды. Одан еңбектеп шығып бара жатқанда бір аяқ киімі қыстырылып шешіліп, ішке түсіп кетті. Оны алуға уақыт жоқ. Ескі аяқкиімді кім ескере қояр дейсің деп, тайып отырды. Міне, осы аяқкиімді қолына түсірген тергеуші Дияс көп кешікпей оның соңынан қуып жетті. Руслан, əлбетте, қашты, Алматыға барып жасырынды, одан Шымкентке келді, ақыры ұсталды. Ал оның бұл қылмысты қалай, қайтіп жасағанын тергеуші нақты дəлелдермен алдына қойды. Руслан бəрін мойындады. Сөйтіп, бұл қылмыстардың бəрі əйтеуір ашылды дейміз ғой, бірақ «кекке – кек, қанға – қан» деген заман келмеске кеткен секілді еді. Өкінішке қарай, ауру қалса да əдет қалмайды дегендей, сол заманның сырқаты қайта орала бастағандай көрінеді. Қалай болғанда да, шындықтан қашып құтылу мүмкін емес дейді бұрынғылар. Сол шындықты мына Астана қаласының ІІД тергеу бөлімінің аға тергеушісі, аға лейтенант Дияс Тоқатов секілді ізшілер ашып, құлағдар етіп отыр. Демек, сақ болатын, темірдей тəртіпті қолға алатын кез келді, ағайын.

Ќаржы кґлемі ќомаќты

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ ауыл ша руашылығы тауар өндірушілердің 1 млн. гектардан астам жерге көктемгі егіс жұмыстарын жүргізу үшін берген өтініштерін мақұлдады Марат АҚҚҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ республикалық бюджет қаржысы аясында агроөнеркəсіп кешені нысандарын қолдау мақсатында көктемгі егін егу жұмыстарын жүргізуге ниет білдірген ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің жалпы сомасы 26 млрд. теңге болатын өтініштерін мақұлдады, бұл қаржы биылғы көктемде 1 млн. гектардан астам алқапқа егін егуге мүмкіндік береді. Соның ішінде көктемгі егіс жұмыстарын несиелеу мақсатында бүгінгі күні Ақмола, Қостанай жəне Солтүстік Қа зақ стан облыстарының ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін жалпы сомасы 15 млрд. 500 млн. теңгеден аса қаражатқа қаржыландырылды. Бұл қаржы ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерінің уақтылы қажетті шараларды өткізуге мүмкіндік береді, атап айтқанда: жанар-жағармайды сатып алу; ауыл шаруашылығы техникасын жөндеуге арналған материалдар мен қосымша құрылғылар; минералды тыңайтқыштар,

өсімдіктерді қорғау құралдары; ауылшаруашылық өнімін сақтандыру кезінде сақтандыру жарнасын төлеу. 2013 жылы агроөнеркəсіп субъектілерін несиелеу бағдарламасы бойынша көктемгі егіс жəне жиын-терім жұмыстарын несиелеу үшін корпорация республикалық бюджет қаржысы есебінен 40 млрд. теңге бөлуді жоспарлап отыр. Көктемгі егіс жəне жиын-терім жұмыстарын несиелеу шеңберінде республикалық бюджеттен қарызға алынған қаражат есебінен өткен жылы корпорация егіс жəне жиынтерім жұмыстарын жүргізу үшін 1 млн. 500 мың гектардан астам алқапқа жалпы сомасы 28 млрд. теңгеден аса қаражат бөлді. «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ 2001 жылы ҚР Үкіметі қаулысымен құрылған компания. Негізгі мақсаты – аграр лық саланы Қазақстан Республикасы агроөнеркəсіп кешені субъектілерін қолжетімді несиелеу жүйесін дамыту арқылы индустрияландыру жəне əртараптандыру. Компания «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингінің құрамына кіреді.

Біз «Бір нəсіпке – жүз кəсіп» айдарымен берілген өткендегі алғашқы мақаламызда саз балшықтан қыш бұйымдарын жасап, саудалау мəселесін сөз еткен едік. Ал, бұл жолғы мақаламызда омарта шаруашылығын қалай құруға болатындығына тоқталмақпыз. Бұл бизнестің түпкілікті мақсаты – ара өсіріп, бал мен балауыз, басқа да омарта өнімдерін өндіріп, оларды сатып, пайда табу, бал өнімдерін пайдаланып, денсаулықты түзеу. Жалпы, таза табиғат аясында омарта шаруашылығымен шұғылданатын жандар ісіне қызығушылық бұрыннан да байқалып келеді.

ОМАРТА шаруашылыєын ќўру

Араның 25 мыңға жуық түрі бар. Солардың ішінде омарта шаруашылығын жүргізіп, бал өндіру үшін ең қолайлылары ортаорыстық, карпаттық жəне қиыршығыстық ара тұқымдары болып келеді. Істі неден бастау керек? Істі омарта (бірнеше ара ұялары) орналасатын орынды таңдаудан жəне қажетті құрал-жабдықтарды сатып алудан бастаған жөн. Ол үшін омарта орналастырылатын жер телімі желден жақсы қорғалған құрғақ жерден таңдалғаны дұрыс. Сонымен қатар, болашақ омартаның айналасында орман немесе ағаш шоғырларының, бау-бақшалардың, аралар бал тарта алатындай гүлдер мен шөптер өскен далалық аумақтардың болуын ескерген абзал. Омартаны орналастырған кезде ара ұяларының құрылысына мəн берудің де маңызы зор. Өйткені, оның сапасы жұмыс істеуге қабілетті аралар тобының қалыптасуына, сонымен қатар омарташының еңбек өнімділігінің артуына ықпал етеді. Қажет болатын құрал-жабдықтар мен технология. Істі, ең алдымен, ара ұяларын əзірлеуден бастаған жөн. Тəжірибелі омарташылар ара ұяларын өз қолдарымен жасайды. Олардың осындай ұяларды жасау үшін қажетті ағаш өңдейтін құрал-жабдықтары болады. Егер сіз бұл шаруаның ыңғайын білмейтін болсаңыз, онда ең дұрысы – оларды сатып алу. Ара ұяларын сатып алған кезде олардың жаңасынан гөрі бұрын пайдалануда болған ескілеулерін, бірақ сапасы жақсыларын таңдай білген жөн. Əдетте, бұрын пайдалануда болған ара ұялары оншама қымбат бола қоймайды. Өйткені, олардың құны өтелген деп есептеледі. Сондықтан мұндай ара ұясын 1200-1500 теңгеге сатып алуға болады. Əрине, сіз омарта шаруа шылығымен шұғылданғаннан кейін тек бір ұямен ғана шектеліп қалмайтыныңыз айқын. Сіздің жаңа кəсібіңіз өзіңізге неғұрлым тиімді болып, табыс əкелуі үшін кемінде бес ұя қажет болады. Əр ұяға бір-бірден ара үйірі орналастырылады. Əрине, ара ұяларын бұдан да көбейте түсудің пайдасы мол екендігі анық. Бірақ істі жүргізу тəжірибеңіз болмаса, онда сізге ең дұрысы – жұмысыңызды азаздан бастап, оны бірте-бірте игеру. Өйткені, тəжірибесіз адам үшін кез келген жаңа істің өзіндік қыры мен сыры болатыны түсінікті. Сондықтан бастапқы кез үшін сізге бес ара ұясының өзі жетіп жатыр. Ендігі бір үлкен шаруа – ара сатып алу. Араны үйірімен сатып алады. Ара сатып алу шаруашылықты бастаудың ең қарапайым, бірақ ең қымбат тəсілі болып табылады. Себебі, араның бір үйірі орта есеппен 11000-13000 теңге тұрады. Мұнан кейін сізге арадан қорғанатын торкөзді бетперде, түтін салғыш, қолғап сатып алу керек. Өйткені, бұларсыз сіз ара ұясына жақындай алмайсыз. Сонымен қоса, үстіңізге ашық түсті түксіз киім киіп, араларды үркітетін желпуіш (оған қаздың қанаты да жарайды) ұстағаныңыз жөн. Араны азықтандыру тəсілі. Ара үшін негізгі құнарлы азық – гүл шырыны (гүлден бөлінетін тəтті сұйық). Ондай азықты аралар өзі іздеп табады жəне қысқа қажетті қорды да өздері жинайды. Олар өсімдікті тозаңдандыру арқылы одан азық өңдейді. Сонымен қатар, араларды қант шырынымен қосымша азықтандыру да қажет. Қант шырынын алу үшін қантқа шарап қышқылын қосып, оны сумен араластыру керек. Араны көбейту. Бал беретін аралар екі жолмен көбейеді: шағылысу жəне үйірге бөліну арқылы. Араны үйірге бөлген кезде үйірдегі арадан тағы бір үйір ара бөлініп шығады.

Бұл үдеріс былайша жүреді. Үйірдегі барлық аралардың ортақ бір анасы болады. Шағылысқан соң 3-4 күн өткеннен кейін аналық ара жұмыртқалайды. Жұмыртқалау барысында бір ара тəулігіне 2-3 мыңға дейін жұмыртқа тастауы мүмкін. Аналық ара отыз күн ішінде өзінің ұрықтану қабілетін сақтайды. Жаңа үйірді бөліп шығаруға дайындық барысында аралар үйірі шырын жинау мен тозаңдандыруды күрт төмендетеді. Аналық араның ауысуы жаңа үйірлердің қалыптасуына ықпал етеді. Бұл үдеріс жаз ортасында, гүл шырындары азайған тұста жүреді. Үйірлердің пайда болуы екі аптадан алты аптаға дейінгі уақытты қамтиды. Жаңадан пайда болған аралар пішіні неғұрлым жұмсақ түсті жəне түкті келеді. Алғашқы үш тəулікте олар ана сүтімен қоректенеді. Үшінші тəулік соңында жұмысшы аралардың қамқорлығына көшіп, бал мен балтозаң араласқан көмірсулы сұйықпен азықтандырылады. Осы үш аптаның нəтижесінде олардың салмағы бірнеше есе өсіп, жетіледі. Өнімдерді өткізу. Омарта шаруашылығымен шұғылданған адам балдың өзінен тыс, қосымша өнімдер де өндіреді. Олар – ара сүті, балауыз, балтозаң жəне тағы басқалар. Дегенмен, омарта шаруашылығының негізгі өнімін ара балы құрайды. Барлық өнімдердің 80 пайызы ара балынан тұрады. Омарта өнімдерін сіз өз туыстарыңызға, достарыңызға жəне олардың таныстары мен дос-жарандарына өткізе аласыз. Өйткені, қазіргі күні таза қолдан шыққан сенімді ара балына деген сұраныс күшті. Бал өнімдерін адамдар негізінен өз таныстарынан немесе олардың ұсынысы негізінде сатып алғанды жөн көреді. Артылып жатса, қалған өнімдерді сауда дүкендері мен базарларға шығаруға болады. Жұмысты алғаш ұйымдастыруға жұмсалатын шығындар: Бұрын пайдалануда болған 5 дана ара ұясын сатып алуға – 10 000 теңге. Ара сатып алуға (5 үйір) – 11 000 х 5 = 55 000 теңге Қажетті құрал-жабдықтар сатып алуға – 15 000-16 000 теңге. Сонда барлығын қосқанда 80 000 теңге көлемінде шығын жұмсалады. Кіріс: Бүгінде 1литр бал кемінде 1 200-1 500 теңге тұрады. Бір маусымда араның бір ұясынан немесе бір үйірінен 30 кило тауарлық бал өндіруге болады. Бұл шамамен алғанда 20 литр бал деген сөз. Сонда сіз 1 ара ұясынан ғана кемінде 24 000 теңге, ал 5 ұядан 120 000 мың теңге табыс табасыз. Мұның сыртында балауыз, балтозаң сатып та пайдаға кенелесіз. Ал келесі маусымда сізден ешқандай бір шығын шықпайды. Тəжірибеңіз де толыса түседі. Оның үстіне, сіз енді ара ұяларын өз бетіңізше көбейте аласыз. Яғни келесі маусымдағы табысыңыз бірінші жолғыдан бірнеше есе қомақты болуы əбден мүмкін. Жалпы, тəжірибелі омарташы бір маусымда 30 жəне одан да көп ара ұясын ұстайды. Ал сіз бұл іспен отбасыңызбен бірге шұғылдансаңыз 60 жəне одан да көп ара ұясын ұстауыңызға болады. Яғни бір маусымның өзінде миллион теңгеден астам табыс таба аласыз. Пайдалы кеңестерді мына сайттардан алуыңызға болады: www.zoodrug.ru www.opchelah.com http://www.medovik.info http://www.pcheloverh.ru http://www.pchelodom.ru Əзірлеген Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


8

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

 Мəселенің мəнісі

Туберкулезден тїѕілмеѕіз Сырќаттану деѕгейі тґмендеп, ґлім кґрсеткіші азаюда Туберкулез – жұқпалы қатерлі дерт. Оны жұқтырып алу үшін аз мөлшердегі микобактерияның өзі жеткілікті. Ортаға төзімді, өсімтал, қараңғы, жарық түспейтін жерде айлап, жылдап сақталатын бактериялар ауа арқылы таралуына байланысты кез келген адамның жұқтырып алуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының болжамдарына қарағанда, алдағы 10 жылда құрт ауруы бүкіл əлемде сырқаттану мен өлім-жітімге əкелетін 10 негізгі себептердің бірі ретінде қалып отырғанын ескерсек – оның əкелер қасіреті зор болмақ. Ендеше, егер жүрегіңіз, болмаса аяғыңыз ауырып дəрігерге қаралмасаңыз – ол сіздің жеке басыңыздың шаруасы, ал сіз жұқпалы туберкулез дертіне шалдығып, емделмесеңіз басқаларға да қауіп төндіретініңіз анық. Өйткені, құрт ауруының ашық түрімен ауырған бір науқас жылына 10-20 адамға дейін туберкулез таяқшасын жұқтырады. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Қандай да бір атқарылған істің, жемісті еңбектің нəтижесі өткенмен салыстырылып бағамдалып жатады емес пе? Қазаққа қырын келген құрт ауруы, əсіресе, еліміз тəуелсіздік алған жылдары нарық тұзақ тастаған əлеуметтік-экономикалық тұрақсыздық кезінде ауыздықтауға көнбей, эпидемияға айналып кете жаздағаны жасырын емес. Сол жылдары дəрі тапшылығы, мамандардың жетіспеушілігі белең алды. Кох таяқшасының бірден бір өршіп, қауіп төндіріп отырған ортасы қылмыстық атқару жүйесі болғаны да ақиқат. Мəселен, 1997 жылы жаңадан жұқтырған 5954 адам тіркеліп, құрт ауруы 65 есеге өскен. Ел аумағындағы түрмелерде 12060 адам туберкулездің ашық түрімен ауырып, 1997 жылы 1358-і қайтыс болған. Міне, еліміздегі жоғарыдағыдай эпидемиологиялық жағдай Мемлекет басшысы араласқаннан кейін ғана оңала бастады. Қазақстанда қоғамдағы əлеуметтік маңызы бар ауруларға қарсы күрес жүргізу стратегиясының негізін құрайтын бірнеше маңызды құжаттар қабылданды, туберкулезге қарсы күрес күшейтілді. Осылайша, соңғы бес жылда сырқаттану деңгейін 34,9, өлім көрсеткішін 57,4 пайызға төмендетуге қол жеткізілді. Мəселен, 2011 жылы сырқаттану көрсеткіші 100 мың тұрғынға 86,6, 2012 жылы 81,7 құраса, өлім көрсеткіші соңғы екі жылда 8,4-тен 7,2-ге азайған. Елімізде денсаулық сақтау саласын қаржыландыруда, соның ішінде фтизиатрлық қызметте үлкен өзгерістерге қол жеткізілді. Соңғы үш-төрт жылда барлық емдеу мекемелері қазіргі заманғы соңғы диагностикалық аппаратуралармен жабдықталды. 2000 жылдан бері 46 жаңа типтік туберкулезбен күрес ауруханалары іске қосылды. Қазақстанда жұқпалы құрт ауруын анықтау, емдеу толықтай тегін. Былтыр республика бойынша дəрі-дəрмек сатып алуға 4 млрд. теңге қаржы бөлінсе, биыл 5 млрд. теңгеден астам көлемде тапсырыс берген. Ал, мемлекет туберкулезге қарсы іс-шараларға былтыр 34 млрд. теңге, ал биыл ол сомма 10 пайызға өсіп, 36 млрд. теңге бөлініп отыр. Туберкулезге қарсы бағ дарламаның маңызды бағыттарының бірі – бірнеше дəріге төзімді туберкулезге қарсы күрес болып табылса, осы мақсатта заманауи зертханалық «Bactec-Mgit-960» қондырғысы кеңірек пайдаланылуда. Оның көмегімен науқаста туберкулездің бар-жоқтығын, қандай дəріге төзімді екендігін 7-28 күн аралы ғында анықтауға болады. 2010 жылдан Туберкулез мəселелері жөніндегі

ұлттық орталығы мен барлық облыстарда молекулярлық генотиптік зертханалық əдісі (HAIN-test) енгізілді. Ол туберкулездің қандай дəріге төзімді екендігін екі күнде анықтай алады. Еліміздегі туберкулезге қарсы күрес қызметін үйлестіріп отырған Туберкулез мəселелері жөніндегі ұлттық орталығы десек, ол емдеу мекемесінің басшысы, білікті ұйымдастырушы, профессор Тілеухан Əбілдаевтың айтуынша, былтырдан бастап екі сағаттың айналасында қақырықта құрт ауруының бар-жоғын, əрі кох таяқшасының дəріге қарсылығын анықтап беретін GeneXpert диагностикалық заманауи аппараты алынған. Ең бастысы, туберкулезді емдейтін ең негізгі дəрі «R-рифампицинге» инфекцияның төзімділін анықтауға 95-98 пайыз мүмкіндік алып отыр-

еліміздегі тыңғылықты да қарқынды атқарылған еңбекке берілген əділ баға деп білеміз. Осы саладағы проблемаларға келсек, Ұлттық орталық басшысы Т.Əбілдаевтың айтуынша, бүгінде туберкулезге қарсы күрес жағдайындағы басты мəселенің бірі маман кадрлардың жетіспеуі. Республикада туберкулезге қарсы күрес мекемелерінде 14 мың 87 фтизиатр, басқа да арнаулы маман дəрігер жұмыс істесе, əлі де 114 фтизиатр жетіспейді. Сондай-ақ, 114 фтизиатрдан бөлек 20-ға жуық рентгологқа зəру екенбіз. Баршаға аян, 1882 жылы неміс ғалымы Роберт Кох туберкулез ауруының қоздырғышы туберкулез микробактериясын ашқан күнді бүкіл əлем 1982 жылдың 24 наурызынан бастап Дүниежүзілік ту-

мыз. Бұл деген науқасты алғашқы күннен-ақ тиімді емдеуге, сондайақ, аурудың тарап кетпеуіне мүмкіндік береді. Келешекте барлық аудан орталығында осындай жылдамдатылған анықтау тəсілін енгізіп, қамту жоспарымызда бар. Егер туберкулезбен күрес бағытында осындай игі шаралар жиі атқарылатын болса, онда 2015 жылға дейін біз туберкулездің негізгі эпидемиологиялық көрсеткіштерін жалпы қоғамға қауіпсіз деңгейге дейін түсіре аламыз, деді Тілеухан Шілдебайұлы. Осы ретте USAID «Сапалы ден саулық сақтау» жобасының туберкулез жөніндегі аймақтық кеңесшісі Г.Цогт мырзаның «Қазақстан 2012 жылдың соңында ДДҰ-ның мақсаттарына қол жеткізді, 2015 жылға дейін КДТ ТБ науқастарын 85 пайызға еммен қамту мен табысты емдеу деңгейі бойынша əлемде бірінші орын алып отыр. Бұл біріншіден, туберкулезге қарсы күресте Қазақстанда атқарылып жатқан бағдарламалық шаралардың тиімділігін көрсетсе, сонымен бірге, мемлекеттің көмегі мен фтизиатрлардың ерен еңбегінің арқасында жеткен жетістік деп есептеймін», деп атап көрсетуі

беркулезге қарсы күрес күні деп жариялап, жыл сайын атап өтуде. Бұл шара елімізде жақсы жолға қойылып, дəстүрге айналған. Міне, осы ретте туберкулездің алдын алуда, кеселдің кесапаты жайлы түсіндіру жұмыстарын жүргізуде, сөйтіп, халықпен жақын араласуға мүмкіндік жасауда қашанда қоғамдық, үкіметтік емес халықаралық ұйымдардың, əсіресе, USAID қаржылай қолдауын аямайды. Сонымен қатар, Саламатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары ұлттық орталығымен де бірлесіп түрлі іс-шаралар, жалпыхалықтық акциялар өткізу ортақ іске айналған. Биыл да сондай ауқымды шараның куəсі болдық. Біз сөз етіп отырған ауруға шалдығу мен оның салдарынан қайтыс болудың 95 пайыздан астамы дамып келе жатқан елдерде тіркелсе керек. Ал, құрт ауруына аз шалдығатын елдер қатарындағы АҚШ-та 100 мың адамға 9, Голландияда 4 адамнан келетінін ескерсек, Қазақстан да осы деңгейде тұрып қалмай, болашақта дамыған, туберкулезді түбегейлі ауыздықтаған мемлекеттер қатарына қосылуға ұмтылуы керек. Ал, оған бізде мүмкіндіктер бар. АЛМАТЫ.

Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 15 сəуірде сағат 10.00-де республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде № 2 аукцион өткізеді Аукционға ағылшын əдісі бойынша ұсынылады: 1.Тауарлы-материалдық құндылықтар қоймасы, жалпы ауданы 419,4 ш.м., 1968 жылы салынған. Тұрған жері: Осакаровка ауданы, Молодежный кенті, Ленин к-сі, 24. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті «Қазсушар» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК филиалы. Бастапқы баға 3443800 теңге. 2.Уаз 3962 автокөлігі, м/н. М803ВТ, 2002 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Охотская көшесі, 23. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Сот медицинасы орталығы» РМҚК Қарағанды филиалы. Бастапқы баға – 374400 теңге. 3.Ваз 21213 автокөлігі, м/н. М881ВS, 2001 жылы шығарылған. Тұрған жері: Қарағанды қаласы, Охотская көшесі, 23. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі «Сот медицинасы орталығы» РМҚК Қарағанды филиалы. Бастапқы баға – 145200 теңге. Кепілді жарна – 145200 теңге. Ағылшын əдісі бойынша аукцион өткізудің тəртібі Аукционшы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын жəне бағаны ұлғайту қадамын жариялайды. Сауда-саттыққа қатысушылар нөмірлер көтерілгенде бастапқы бағаны арттырады, бірақ ол жарияланған қадамнан кем болмауы керек. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық ұсынылған бағаның барынша көп болуына дейін жүргізіледі. Жекешелендірілетін нысан үшін ең жоғары баға ұсынған қатысушыны аукционшы жариялайды. Аукционшы жекешелендірілетін нысанның соңғы

бағасын үш мəрте қайталайды жəне көтерілген басқа нөмірлер болмаған жағдайда балға ұрумен жекешелендірілетін аталған нысанның сатылғандығы туралы хабарлайды. Жекешелендірілетін нысан бойынша сауда-саттық тек мынадай жағдайда өтті деп саналады, егер ең болмағанда екі қатысушы жекешелендірілетін нысанның бастапқы бағасын ең кемінде бағаны арттырудың екі қадамына ұлғайтса. Сауда-саттыққа қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1) Қағидаға сəйкес нысан бойынша сауда-саттыққа қатысуға өтінім; 2) Жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын; құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін жеке тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; Заңды тұлғалар үшін: жарғының жəне заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куəлігінің нотариалды куəландырылған көшірмесін, салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны салықтық есепке қою фактiсiн растайтын салық органы берген құжаттың көшiрмесi не аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін, сондай-ақ ағымдағы шоттың болуын растайтын банктен анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін заңды тұлғаға бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі; 3) кепілді жарнаның енгізілгенін

растайтын төлем құжатының түпнұсқасы мен көшірмесін. Қатысушы саудасаттықтан кейін жүгінген кезде төлем құжатының түпнұсқасы қайтарылады; 4) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың түпнұсқасын, сондай-ақ салыстырғаннан кейін қайтарылып берілетін түпнұсқасын қоса бере отырып, заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін не заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың нотариалды куəландырылған көшірмесін ұсыну қажет. Акционерлік қоғамдар олардың акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты қамтитын акционерлер тізілімінен (ақпараттық хабарлама жариялану сəтіндегі) үзінді-көшірменің түпнұсқасын ұсынады. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалдық куəландырылған аудармасымен бірге құрылтай құжаттарының нотариалды расталған көшірмелерін ұсынады. Аукцион өткізілетін мекенжай: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдерді қабылдау осы ақпараттық хабарлама жарияланған күннен басталады жəне аукцион өткізуге дейін бір сағат қалғанда мына мекенжайында аяқталады: Қарағанды қ., Костенко к-сі, 6, 11-бөлме. Кепілді жарналар Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, СТН 302000326595, КБе 11, КНП 171. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты Қарағанды қаласындағы мына телефон арқылы алуға болады: 8(7212) 42-57-53.

«Ақмола облысының табиғи ресурстар жəне табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы» мемлекеттік мекемесі мемлекеттiк орман қоры учаскелерін 49 жылға ұзақ мерзiмдi орман пайдалануға беру жөнiнде тендер өткізетіні жөнінде хабарлайды. № 1 лот-өтінім «Ақмола облысының табиғи ресурстар жəне табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының Отрадненск орманшылығының «Отраднеск» орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесінің жалпы көлемі 17 га. аумағындағы учаскесiн мəдени-сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшiн ұзақ мерзiмдi орман пайдалануға беру бойынша; № 2 лот-өтінім «Ақмола облысының табиғи ресурстар жəне табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының Чернореченск орманшылығының «Отраднеск» орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесінің жалпы көлемі 16 га. аумағындағы учаскесiн мəдени-сауықтыру мақсаты үшiн ұзақ мерзiмдi орман пайдалануға беру бойынша; № 3 лот-өтінім «Ақмола облысының табиғи ресурстар жəне табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының Красноборск орманшылығының «Красноборск» орман шаруашылығы мемлекеттік мекемесінің жалпы көлемі 10 га. аумағындағы учаскесiн мəдени-сауықтыру, рекреациялық жəне спорттық мақсаттар үшiн ұзақ мерзiмдi орман пайдалануға беру бойынша. Тендерге «Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімге пайдалануға беру жөніндегі тендерлерді өткізу Ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 13.01.04 ж. №32 қаулысында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті жеткізушілер қатыстырылады. Тендерге қатысушылар жазбаша түрде тендерлік құжаттарды алуға лотты көрсетіп сұранысты 2013 жылдың 29 сəуірі күнгі 13.00 сағатқа дейін, мына мекенжай бойынша: Көкшетау қаласы, Абай көшесі, 89-үй, 200-бөлмеден жұмыс күндері сағат 09.00ден 18.00-ге дейін алуға болады. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың ең соңғы мерзімі 2013 жылғы 30 сəуір, сағат 13.00-ге дейін. Жеткізушілер конвертке салынып мөр басылып жабылған тендерлік өтінімдерін Ақмола облысының табиғи ресурстар жəне табиғатты пайдалануды реттеу басқармасына мына мекенжай бойынша əкеліп тапсырады: Көкшетау қаласы, Абай көшесі, 89-үй, 200-бөлме. Тендерлік өтінімдер салынған конверттер 2013 жылғы 30 сəуірде 15.00 сағатта мына мекен-жайда: Көкшетау қаласы, Абай көшесі, 89-үй, 201-бөлмеде ашылады. Қатысушы үміткерлер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпараттар мен анықтамаларды 8 (7162) 25-21-30, 25-19-86 телефондары арқылы алуға болады.

Государственное учреждение «Управление природных ресурсов и регулирования природопользования Акмолинской области» объявляет о проведении тендера по представлению в долгосрочное лесопользование участков государственного лесного фонда сроком на 49 лет. 1) лот-заявка № 1 участок площадью 17 га для оздоровительных, рекреационных, туристских и спортивных целей в Отрадненском лесничестве коммунального государственного учреждения «Отрадненское учреждение лесного хозяйства Управления природных ресурсов и регулирования природопользования Акмолинской области»; 2) лот-заявка № 2 участок площадью 16 га для оздоровительных целей в Чернореченском лесничестве коммунального государственного учреждения «Отрадненское учреждение лесного хозяйства Управления природных ресурсов и регулирования природопользования Акмолинской области»; 3) лот-заявка № 3 участок площадью 10 га для оздоровительных, рекреационных и спортивных целей в Красноборском лесничестве коммунального государственного учреждения «Красноборское учреждение лесного хозяйства Управления природных ресурсов и регулирования природопользования Акмолинской области». К тендеру допускаются лица, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в постановлении Правительства Республики Казахстан от 13.01.04 г. № 32 «Об утверждении Правил проведения тендеров по предоставлению лесных ресурсов на участках государственного лесного фонда в долгосрочное лесопользование». Лицо, изъявившее желание участвовать в тендере, подает в письменной форме запрос на получение тендерной документации с указанием наименования лота в срок до 13.00 часов, 29 апреля 2013 года включительно по адресу: г. Кокшетау, ул. Абая, 89, каб. 200, с 9.00 до 18.00 часов в рабочие дни. Окончательный срок предоставления тендерных заявок до 13.00 часов 30 апреля 2013 года. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются лицами в государственное учреждение «Управление природных ресурсов и регулирования природопользования Акмолинской области» по адресу: г. Кокшетау, ул. Абая, 89, каб. 200. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 15.00 часов, 30 апреля 2013 года по адресу: г. Кокшетау, ул. Абая, 89, каб. 201. Участники тендера могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону 8 (7162) 25-21-30, 25-19-86.

«Каспий Меруерті Оперейтинг Компани Б.В.» Ақтау каласындағы филиалы, 130000, 12-ш/а, 74/1-ғимарат, келесі қызметтерді сатып алу жөнінде ашық конкурс өткізілетіні туралы хабарлайды: № С01940 - ISO 14001 жəне OHSAS 18001 Халықаралық стандарттары бойынша сертификаттау қызметін көрсету. Сатып алынатын қызметтердің көрсету уақыты: 31 желтоқсан, 2013 жыл. Конкурстық құжаттарды алу жері мен реті: Ақтау қаласы, 12-ш/а, 74/1-ғимарат немесе электронды пошта бойынша: GXCMOCTender@cmoc.kz. Түпкілікті тапсыру мерзімі: сағат 10.00, 30.04.13 ж., Ақтау қ., 12-ш/а, 74/1-ғимарат. Конкурстық ұсыныстарды қағаз жəне CD түрінде беруді сұраймыз. Конкурстық ұсыныстардың ашылу күні мен уақыты: 11.00 сағат 30.04.13 ж. Ақтау қ., 12-ш/а, 74/1-ғимарат. Конкурсқа жауапты адам: Самал Айдарбек, келісім-шарттар инженері, тел.8-7292-700722. Қосымша ақпарат пен анықтамаларды 8-7292-700700 телефон нөмірі жəне GXCMOCTender@ cmoc.kz. электронды пошта арқылы алуға болады. Филиал «Каспий Меруерты Оперейтинг Компани Б.В.» в г. Актау, 130000, 12-мкр., 74/1-здание, Мангистауская область, объявляет о проведении следующего открытого конкурса: № С01940 - Оказание услуг сертификации по международным стандартам ISO 14001 и OHSAS 18001 Требуемые сроки оказания услуг: до 31 декабря 2013 г. Место и способы получения Конкурсной документации: г. Актау, 130000, 12-мкр., здание 74/1 или по электронной почте GXCMOCTender@cmoc.kz. Окончательный срок предоставления конкурсных заявок: до 10.00 часов 30.04.13 г. г. Актау, 130000, 12-мкр., 74/1-здание. Заявки подаются на бумажном носителе и на CD диске. Дата и время вскрытия: 11.00 часов 30.04.13 г. г. Актау, 130000, 12-мкр., 74/1-здание. Ответственный за проведение конкурса: Самал Айдарбек, инженер по контрактам, тел.: 8-7292-700722. Дополнительную информацию по телефону: 8-7292-700700 и по электронной почте: GXCMOCTender@cmoc.kz.

«Қант» АҚ осы арқылы ҚР қолданыстағы заңнамасына сəйкес «Алматы Қанты» АҚпен жəне «Центральноазиатская Сахарная Корпорация» ЖШС-мен ірі мəміле жасағандығы туралы хабарлайды.

Настоящим АО «Кант» в соответствии с действующим законодательством РК сообщает о заключении крупной сделки с АО «Алматы Канты» и ТОО «Центральноазиатская Сахарная Корпорация».

«Көксу-Шекер» АҚ осы арқылы ҚР қолданыстағы заңнамасына сəйкес «Алматы Қанты» АҚ-пен, «Центральноазиатская Сахарная Корпорация» ЖШС-мен ірі мəміле жасағандығы туралы хабарлайды.

Настоящим АО «Коксу-Шекер» в соответствии с действующим законодательством РК сообщает о заключении крупной сделки c АО «Алматы Канты», ТОО «Центральноазиатская Сахарная Корпорация».

Қостанай қаласы, Киев көшесі, 28үй мекенжайы бойынша тіркелген «Межрегионэнерготранзит» ЖШС, электр қуатын тарату мен жеткізу бойынша қызмет ететін табиғи монополия субъектісінің 2012 жылғы қызметі туралы есеп бойынша жария тыңдау өткізетінін жариялайды. Тыңдау 2013 жылғы 19 сəуірде сағат 15.00-де Қостанай қаласы, Əл-Фараби көшесі, 115-үй мекенжайы бойынша орналасқан № 304 мəжіліс залында өтеді. Тындаушылардың тізімін қалыптастыру үшін тыңдаудың қатысушы ретінде тіркелуі 2013 жылғы 19 сəуірде сағат 12.00-ге дейін 8 (7142)56-19-30 телефоны бойынша жасалады.

ТОО «Межрегионэнерготранзит», зарегистрированное по адресу: г. Костанай, ул. Киевская, 28 сообщает о проведении публичных слушаний по ежегодному отчету о деятельности субъекта естественной монополии за 2012 год, оказывающего услуги по передаче и распределению электрической энергии. Слушания состоятся 19 апреля 2013 года в 15.00 часов по адресу: г. Костанай, ул. Аль-Фараби, дом 115, аудитория № 304. Предварительное формирование списка слушателей осуществляется по тел: 8 (7142) 56-19-30 до 12.00 часов 19.04.2013 г.

«Алматы Қанты» АҚ осы арқылы ҚР қолданыстағы заңнамасына сəйкес «Қант» АҚ-пен, «КөксуШекер» АҚ-пен, «Алматы Қанты» ЖШС-мен, «Азия Сахар» ЖШСмен, «АЛАКӨЛ ШЕКЕР» ЖШСмен, «GAS Development» ЖШСмен, «Меркі қант зауыты» ЖШСмен, «Common Manufacture» ЖШСмен, «Центральноазиатская Сахарная Корпорация» ЖШС-мен ірі мəміле жасағандығы туралы хабарлайды.

Настоящим АО «Алматы Канты» в соответствии с действующим законодательством РК сообщает о заключении крупной сделки с АО «Кант», АО «Коксу-Шекер», ТОО «Алматинский Сахар», ТОО «Азия Сахар», ТОО «АЛАКОЛЬ ШЕКЕР», ТОО «GAS Development», ТОО «Меркенский сахарный завод», ТОО «Common Manufacture», ТОО «Центральноазиатская Сахарная Корпорация».

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Заңды тұлғалардың назарына! «АрселорМиттал Теміртау» АҚ компаниясы құрамында түсті жəне қымбат металдар бар есептен шығарылған телефон стансасын (АТС 100/2000) сатып алуға тендерге қатысуға конкурс жариялайды.

Стансаның орналасқан жері: Теміртау қ., Республика д-лы, 1, Техникалық Диспетчерлендіру Цехының ғимараты (ТДЦ). Есептен шығарылған АТС 100/2000 сатып алу кезіндегі қажетті шарттың тізбесі: 1. Стансаны бөлшектеу: сатып алушының күшімен жəне есебімен. 2. Стансаны тасып əкету: сатып алушының күшімен жəне есебімен. 3. Стансаны кəдеге жарату: сатып алушының күшімен жəне есебімен. 4. Сатып алушының монтаждау жұмыстарына, сондай-ақ тогы аз желілердегі жұмыстарда, атап айтқанда телекоммуникациялық салада рұқсатының болуы міндетті. Есептен шығарылған АТС-ты сатып алу үшін компанияларда мыналармен айналысуға: қара жəне түсті металдардың сынықтары мен қалдықтарын жинауға (дайындауға), сақтауға, өңдеуге жəне сатуға ҚР уəкілетті органы берген мемлекеттік лицензиясының болуы қажет. Тендерге жоғарыда аталған барлық шарттарды қанағаттандыратын, аталған салада қажетті лицензиялары мен жұмыс тəжірибесі бар компаниялар шақырылады. Тендерге қатысуға тілек білдіруші компаниялар мына мекенжайға электрондық пошта бойынша өтінімдерін берулері қажет: Anna.Stepanova@arcelormittal.com; Adamenko.Denis@arcelormittal.com, Анықтама үшін телефондар: + 7 -7213- 96-05-45; + 7 -7213- 96-99-27.

«АТФБанк» АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ (ҰСН KZ2C0Y05E271) КУПОНДЫ ОБЛИГАЦИЯЛАР ҰСТАУШЫЛАРЫНЫҢ НАЗАРЫНА! «АТФБанк» акционерлік қоғамы, орналасқан мекенжайы: Алматы қ., 050000, Фурманов к-сі, 100, 2003 жылғы 2 шілдедегі №461-ІІ «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-2-бабы, 5-т. сəйкес 2013 жылғы 28 наурызда болған «АТФБанк» АҚ (ҰСН KZ2C0Y05E271) купонды облигациялар ұстаушылардың жалпы отырысының күн тəртібінің мəселесі бойынша дауыс беру нəтижелері жəне қабылданған шешімдер туралы хабарлайды. Күн тəртібіндегі бірінші мəселе бойынша дауыс беру нəтижесі: «АТФБанк» АҚ купонды облигацияларын ұстаушылардың жалпы отырысының күн тəртібін бекіту»: 14 507 006 купонды облигация - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Ол орналастырылған облигациялардың жалпы санынан пайыздық арақатынас бойынша құрады: 99,87% - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім қабылданды. Күн тəртібіндегі екінші мəселе бойынша дауыс беру нəтижесі: «Отырыс төрағасын сайлау»: 14 507 006 купонды облигация - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Ол орналастырылған облигациялардың жалпы санынан пайыздық арақатынас бойынша құрады: 99,87% - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім қабылданды. Күн тəртібіндегі екінші мəселе бойынша дауыс беру нəтижесі: «ҰСН KZ2C0Y05E271 купонды облигацияларды шығару проспектіне өзгерістер мен толықтыруларды бекіту»: 14 507 006 купонды облигация - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. Шешім қабылданды, өйткені осы шешім үшін дауыс берді: 1) эмитент сатып алған облигацияларды қоспағанда, орналастырылған облигациялардың жалпы санынан сексен бес пайыздан кем емесін иеленетін ұстаушылар; 99,87% - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. 2) шығарылым шарттарының өзгерісі үшін эмитент сатып алған облигацияларды қоспағанда, осы шығарылымның он пайызынан артығын иеленетін, облигация ұстаушылардың жалпы санынан жетпес бес жəне одан артық пайызы дауыс берді. 100,00% - келісті; Қарсы – жоқ; Қалыс қалғандар – жоқ. «АТФБанк» АҚ.

Өтеулі ДОСЫБИЕВ 91 жасқа келер шағында белгілі қоғам қайраткері, Тараз қаласының құрметті азаматы Өтеулі Досыбиев өмірден озды. Өтеулі Досыбиев 1922 жылдың 15 сəуірінде Ақтөбе об лысының Табын ауда нында дүниеге келген. 1951 жылы Алматы мемлекеттік университетін жəне Алматы жоғары партия мектебін тəмамдаған. 1965 жылы Жамбыл малдəрігерлік техникумын бітірген. Еңбек жолын сонау 1939 жылы Луговой аудандық оқу бөлімінің инспекторлығынан бастап, 1943 жылға дейін аудандық партия комитеті бірінші хатшысының көмекшісі, Луговой МТС-ы саяси бөлім меңгерушісінің комсомол жұмысы жөніндегі көмекшісі, Жамбыл облыстық жер бөлімі жанындағы саяси жұмыстары секторы меңгерушісінің комсомол жөніндегі көмекшісі қызметтерін атқарған. 1943-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына аттанып, майдан шебінен ауыр жарақатпен оралған. Алған жарақатына қарамастан, жауапты қызметтер атқарды. 1945-1949 жылдары облыстық партия комитеті бірінші хатшысының көмекшісі, 1951-1960 жылдары Шу аудандық партия комитетінің екінші хатшысы,

Талас аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, 1960-1962 жылдары Жамбыл облыстық атқару комитетінің жауапты хатшысы болды. Ұзақ жылдар бойы Байзақ (Свердлов) аудандық кеңесі атқару комитетінің төрағасы қызметін атқарды. 1973-1983 жылдары Жамбыл облыстық кеңесі атқару комитетінің еңбек жөніндегі басқармасының бастығы болып зейнетке шықты. І дəрежелі Отан соғысы, «Қызыл жұлдыз», үш рет «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. 1945 жылы Мəскеуде өткен Жеңіс парадына қатысқан. Өтеулі Досыбиев бар лық қызметтерінде өзінің ең бексүйгіштігімен, білім ді лі гімен, парасаттылығымен, іскерлігімен, шынайылығымен, адалдығымен зор құрмет пен беделге ие болды. Облысымыздың ақсақал ардагері Өтеулі Досы биевтің жарқын бейнесі жамбылдықтардың жадында əрдайым сақталады дей отырып, қабырғалы қазаға байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтамыз. Жамбыл облысының əкімдігі, облыстық мəслихат жəне облыстық ардагерлер кеңесі.

«Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының Саяси кеңесі партия Саяси кеңесінің мүшесі Айдар Əбілмəжінұлы Жұмабаевқа əкесі Əбілмəжін Жұмабайұлы ЖҰМАБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Руководство и коллектив АО «Казпочта» выражает искреннее соболезнование Жумабаеву Айдару Абильмажиновичу, советнику председателя правления АО «Казпочта» в связи с невосполнимой утратой- безвременной кончиной отца Абильмажина Жумабаевича ЖУМАБАЕВА. Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін 1976 жылы бітірген түлектері курстастары, «Жетісу» əлеуметтік-кəсіпкерлік корпорациясы президентінің кеңесшісі Айтбек Сейітовке анасы Күлипа АХМЕТҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қатты қайғырып көңіл айтады. Марқұмның иманы өзіне серік болып, нұры пейіште шалқысын. «Аударма» баспасы белгілі жазушы жəне көрнекті аудармашы Əбілмəжін ЖҰМАБАЕВТЫҢ дүниеден өтуіне байланысты аудармашы-қаламгерлер қауымына жəне марқұмның туғантуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


Кґктем шуаєы тонсыз да тоѕдырмайды Ресейдің Кемерово қаласындағы Рудничный ауданында тұратын біреу əйелінің тонын ұрлап бір жайғап қалды. Тонның жоқ екені белгілі болғанда, ол бұл іске еш қатысы жоқтай кейіп танытқан. Мəселенің ақ-қарасы анықталған кезде əлгі сабаз тонды ломбардқа өткізіп жібергенін мойындауға мəжбүр болыпты. Құқық қорғау органдары қызметкерімен əңгіме барысында ұрлықшы еркек ақшаны жолдастарымен ішімдікке салғанын жасырмай айтқан. Басқаша сөйлеуге лажы да қалмаса керек. Ал неге тонды ұрладың деген сауалға ол көктем шығып, күн жылынған кезде əйеліне бəрібір тонның еш қажеті жоқ екенін көлденең тартып, ақталмақ болыпты. Енді полиция қылмыстық іс қозғау керек пе, əлде жоқ па деп бас қатырып жатқанға ұқсайды.

Кґргеннен кґзаќы алатын дїкен Австралиялық Джорджина есімді ханым иелігіндегі дүкенге келіп, ештеңе сатып алмай, тек ассортиментті қарап кете тін дер ден ақы алу туралы шешім қабылдады. Оның айтуынша, келу ші лердің көпшілігі тауарлар туралы кеңеседі, сөйтіп, көп нəрседен хабардар болады да ештеңе сатып алмай басқа дүкендерге тайып тұрады немесе интернет арқылы тапсырыс береді. Брисбен қаласындағы дүкен иесі əрі ойлап, бері ойлап, осындай шешім қабылдағанына дəн риза. «Біз келгендерден 5 доллар көлемінде ақы талап етеміз. Келіспесе, бірден кете береді. Егер тауар сатып алса, ақы төлемейді», дейді Джорджина. Оның пікірінше, бұл əрекетінің еш сөкеттігі жоқ. Бүгінде дүкенде босқа сандалып жүретіндер азайған, адамдар «көрушілерден» нақты клиенттерге айналған.

Ќонаќ їйге ўйќышы ќызметші керек Финляндияның астанасы – Хельсинки қаласының орталығында орналасқан қонақ үй ұйқы бойынша маманға вакансия жариялады. Ұнаған кандидатпен 35 күнге келісім-шарт жасалмақ. Жалақысы да жаман болмайтын секілді. Үміткерлерді іздеу сəуір айының ортасына дейін жалғасады. Таңдау түскен адам 1 мамырдан бастап міндетін атқаруға кіріседі. Маман жас əрі шығармашылық адамы болуы тиіс жəне фин, ағылшын, сондай-ақ мүмкіндігінше орыс тілін білуі шарт. Оның міндетіне тек ұйықтап қана қоймай, блог жүргізу жатады. Қызметшінің қонақ үй нөмірінде ұйықтайтыны жəне белгілі болып отыр. Өйткені, жұмыс беруші қабылданған адамнан бұл қонақ үйде ұйықтап, демалған тым рахат екенін блогқа майын тамызып жазуды талап ететін болады. Əзірше 500 үміткерден өтініш түсіпті.

Ќорылдаєаны їшін ќор болєан студент Қытайдың Цзиньлин провин циясындағы ауыл шаруашылығы университетінде оқитын студент сотта жатақхана бөлмесінде бірге жатқан көршісін қорылдап ұйқы бермей, мазасын қа шыр ғаны үшін пышақтап өлтіргенін мойындаған. 23 жасар Го Ливейдің сөзіне қарағанда, бөлмелесі Чжао Яньға түнде сен қатты қорылдайсың деп бірнеше мəрте ескертіпті. Бірақ ол «тыңдамаған». Содан кейін қорылын бейнетаспаға жазып алып, университеттің сайтына салған. Чжао Янь бейнеролик туралы білген кезде, студенттер арасында жанжал туындапты. «Ол мені бірнеше мəрте балағаттады, шыдамағандықтан кеудесіне пышақ ұрдым», дейді Го Ливей. Жарақаттан Чжао Янь көз жұмған. Сот қандай шешім шығаратыны белгісіз.

Ќулыєына ќўрыќ бойламайтын ќылмыскер АҚШ-тың Мэриленд штатында түрмеде отырған 26 жасар Рэймонд Тейлор камераласы болып қуланып, оның орнына бостандыққа шығып кеткен. Ол адам өміріне қастандық жасамақшы болғаны үшін 3 мəрте өмір-бақи түрмеде отыру жазасына кесілген екен. Қашқынды ұстау əзірше мүмкін болмай тұрғанға ұқсайды. Оқиға Балтимордағы түрмелердің бірінде орын алған. Онда сотқа баратын немесе бостандыққа шығарылатын адамдар ұсталады екен. Ал Тейлор сол түрмеге өзінің қылмысына байланысты айғақ беру үшін апарылса керек. Күзетшілер аты-жөнін атап бостандыққа шығуы тиіс сотталғанды шақырғанда, орнына Тейлор үн қатады. Жəне камераласының жеке нөмірін қатесіз айтып береді. Оның қашып кеткені бостандыққа шығуы тиіс адам есікті тепкілеп, шу көтергенде ғана белгілі болады...

Ќараторєайдыѕ еѕ їлкен їйшігі ќайда? Ресейдің Белгород қаласындағы орталық демалыс саябағында көлемі бес метрлік қараторғайдың үйшігі пайда болды. Оның идеясының авторы саябақтың директоры көрінеді. Мұндай алып үйшікті салуға құрылысшылар 5 күнін жұмсапты.

CӨЗ СОЙЫЛ ƏЗІЛ - ОСПАЌ, СЫН - СЫЌАЌ

Соңғы жылдар Өнер мен өндірістің, Болмашы кейбір істің Қандай саласы болмасын, Сүйретіп «дорбасын», Тендер деген бəле жетті. Бəле емей немене, Суық су құйылғандай төбеңе, Тендер десе зəре кетті... Өйткені тендер сор болды, Оған түскен тауарың, Ту-талақай бор болды. Мейлі, мырыш болсын, Мейлі, алтын, күміс болсын, Көз жасыңды төк мейлі, Пара бермесең, өтпейді. Параны кімдер алады? Тендер тілін білген алады. Тендерді жеңіп алған компандар, Аспанға атып шампандар, Күн-түні тойлап жатады, Жұмыс жүрмей, айлап жатады. Өздері мас болып, сұлап жатады, Тұрғызған үйлері құлап жатады. Баспанасыз қалғандар, Алаяқтарды қарғап, сыбап жатады. Тендершілер оған күйінбейді, Биені бүгімен, Түйені түгімен жұтса да, түйілмейді... Белгілеген мерзімнен кешігіп қалады, Салған жолдары тесіліп қалады. Ал өнердің жолы ауыр тым, Жазылған шығарма тəуір шын – Болғанымен өтпейді, Өтпеген соң, қалай көктейді? Оқырмандарға жетпейді,

Себебі, өнер адамдарының Башкасы болғанымен, Ақшасы болмайды. Сондықтан пара бере алмайды, Жалпы, параға көне алмайды. Тендерге түсетіндердің ішінде, Бейшара пішінде, Ең сорлысы баспа болады, Кітап шығара алмайтын қасқа болады, Өйткені, оны билейтін басқа болады. Яғни, сөгіп, тігетін қасқа жолды, Тендер деген таспа болады. Өндіріс пен кəсіпорындардың, Жағымпаз жасық орындардың Өз биліктері өзінде болмаса, Тырбанған тірліктері далбаса. * * * Өкімет парамен күресеміз дейді, Барынша тіресеміз дейді. Сөйте тұрып, оған жол беріп қойды, Тендер арқылы мүмкіндікті мол беріп қойды. Тендер параның көзіне айналды, Оны өткізушілер Парақордың өзіне айналды. Пара бермесең, Тендерден жеңбейсің не өтпейсің, Көздеген мақсатыңа жетпейсің. Тендерден қорқып, Шырылдаса шыбын жан, Сонда ол кім үшін құрылған? Бүгінгі тажал тендер болды, Өте алмай қалсаң, Асылып өлетін кендір болды. Əбдірахман АСЫЛБЕК. АЛМАТЫ.

ры Ауылдыѕ айтќышта

. . . е ірд

Б

Бой мен ой Оспанхан Əубəкіров ауылға барса, Нағашыбекке бір соқпай кетпейді екен. Соңғы бір келгенінде: – Кішкентай ғана бойы бар, Үлкен-үлкен ойы бар. Ол кім? – депті Нағашыбектің өзін жұмбақтап. – Ұзын, биік бойы бар, Сом-сом ғажап ойы бар, Алдында талай тойы бар, Бұл кім? – депті Нағашыбек сатирик ағасына қарап. Оспанхан қарқылдап күліп: – Əй, сенің тіліңнің де шақпасы бар екен, – депті.

Атасын айтып жібергенім-ай! Сол ерте кеткен ұлы сатириктің алпыс жылдық мерейтойында Нағашыбек сағынып, елжіреп баяндама жасайды. – Оспанхан қазақ сатирасының атасы, – дейді сөзін түйіп. Бұл пікірге белгілі ғалым, профессор Темірбек Қожекеев: – Сатираның атасы кім екенін біліп айту керек. Бұл артық айтқандық, – деп қарсы дау айтады. – Қап, алдымен сатираның папасын айтпай жатып, атасын айтып жібергенім-ай, – деп Нағашыбек мінбеден түсе беріпті. Көрген БІЛГЕНОВ. АСТАНА.

Сəкең деп отырған ағамыз – Сайлау Көшке көршілес Шұбартау, Абай аудандарында екі шаруашылықты жиырма жылдан астам уақыт басқарған іскер басшы. Кейінде туған жері Көкбай ауылында əкім де болды. Хакім Абайдың басты шəкірттерінің бірі Көкбай ақынның кесенесі мен медресесін

қайтадан салып, қатарға қосуға да бір кісідей үлес қосқан адам. Осы кесене-медресенің біраз жыл тізгінін ұстағаны да бар. Мұның сыртында шаруа жайын білетін Сəкеңнің сөздің түбін түсіретін айтқыштығын осы өңірдің халқы жақсы біледі. Соның біразын оқырман назарына ұсынып отырмыз.

Жер сенікі болса, су менікі

жақта» депті. Абырой болғанда ол жақта су бар болып шығады. Солайша, Сəкең бұл тығырықтан да амалын тауып шығып кетеді.

Сəкеѕ деген екен...

Сəкең Шұбартау ауданында Уəлиханов атындағы совхоздың тізгінін қолына ұстап тұрған шағында көршілес «Көктал» совхозының директорымен суға таласып қалады. Арадағы дау егеске айнала бастағанда «Көкталдың» басшысы ел менікі, жер менікі, өзі сен қайдан келген адамсың дегенге дейін барады. Ал Бақанас-Байқошқар өзенінің бастауы Абай елінде. Соған арқаланған Сəкең: «жер сенікі болса, су менікі» деген екен. Сөз парқын білетін сол кездегі ауданның бірінші басшысы Шаймағамбет Мақашев бұдан соң дұрыс төрелігін айтыпты деседі.

Мынау тїнде, мынау кїнде суаратын жер...

Содан Сəкең Абай ауданындағы өзінің туған жеріне, «Бірлік» совхозына директор болып оралады. Мұнда да іскерлікпен шаруаға кірісіп кетіп, Бақанас өзеніне жаңбырлатқыш орнатады. Ол бастамасы аудан басшылары тарапынан қолдау тауып, осында озық тəжірибеге арналған аудандық кеңес өткізіледі. Оған облыстық су басқармасының басшысына дейін келеді. Бірақ, қырсыққанда қымыран іриді демекші, мұндағы су алдын ала беріліп қойғандықтан кісілер жиналғанда су болмай қалады. Əйтсе де, қиыннан қиыстыратын Сəкең: «бұл жер түнде суаратын жер, ал күндіз суаратын жер ана

 Əзілің жарасса... Салт-дəстїрден жўрдай болып барамыз!

Жаќсы мен жаманды ќайдан ўќсын! АҚШ-тың Род-Айленд соты бейауыз тотықұстың ісімен айналысудан бас тартқан. Жергілікті құқық қорғау органдарының мəлімдегеніндей, мұндай шешім бюджет ақшасын сақтап, оны жеңіл-желпі іс үшін босқа шашпау мақсатында қабылданыпты.

Ақпарат агенттіктерінің материалдары негізінде əзірленді.

1 сəуір – Кїлкі кїні

Тендер туралы толєау

Бір қызығы – Гиннестің рекордтар кітабына енуден үміткер ең үлкен қараторғай үйшігі құстарға арналмапты. Онда құстарға үйшік, жем салатын ыдыс жəне басқа да «жиһаздар» жасайтын шеберхана орналасқан. Үйшікте Белгородтың жас тұрғындары үшін құстарға арналған кəдімгі үйшік жасауды үйрететін шебер жұмыс істейді. Күні бүгінге дейін 20 шақты қараторғай үйшігі жасалса, олар саябақтағы ағаштарға орналастырылыпты.

Жалпы, сот Линн Тейлор берген апелляциялық шағымды қарауы тиіс болатын. Оның үстінен арыз қарауындағы тотықұс «аузына» келген жаман сөздерді оңды-солды бұрқыратып, жұрттың тыныштығын кетіргені үшін түскен еді. Тейлорға 15 доллар айыппұл төлеу туралы шешім шығарылса, ол оны төлеуден бас тартып, қарсы шағым түсірген-тін. Əдетте, иелері тотықұстарына əдепсіз сөздерді қызық үшін үйрететіні белгілі. Байғұс құс оны қайдан ұқсын!

9

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

«Вокруг смеха» журналынан алынды.

Бижановтыѕ жанына барып отыра ќалайыќ

Ертеректе Шұбартаудың ең шеткі шаруашылығының басшысы Бижанов деген кісі пленум, тіпті бюро мəжілістерінің өзіне жұтып алып бара береді екен. Онысын аудан басшылары білсе де, білмегенситін көрінеді. Өйткені, шеткі шаруашылыққа басшы табыла бермейді. Бірде осындай бір алқалы жиын алдында Сəкеңдер де бірер «стопкіні» тастап алса керек. Соған орай мұның жанындағылар батырға да жан керек дегендей саса бастаса, Сəкең оларға: «ана Бижановтың жанына барып отыра қалайық, сонда ешкім де, ештеңені аңғармайды» депті-мыс.

Он жыл оќып, ќалай білмей ќалдыѕ?

Сəкең əлдебір кемшілігі үшін бөлімше зоотехниктерінің бірін ит терісін басына қаптап ұрсып отыр екен дейді. Сонда анау сасқанынан білмей қалыппын, кешіріңіз дей беретін көрінеді. Сөйтсе Сəкең: «сен қалай білмей қаласың, зооветте аз-кемі жоқ он жыл оқыдың емес пе», дейді екен. Шындығында əлгі бауырымыз зооветті он жыл оқып əзер дегенде бітірсе керек. Дəулет СЕЙСЕНҰЛЫ. СЕМЕЙ.

Көше қиылысында бай дың «Мерседесін» бір шал «Жи гулиімен» соғып, əжептəуір бүлдіріп тастапты. Бай: – Ата, шашың жетпейтін болды. Қайтсең сөйт, ақша тап! Шал: – Жарайды, айналайын, төлейін. Бірақ қазақтың баласы екенсің, үйге жүр, дəм тат. «Мүмкін, үй-жайы бар шығар тартып алғанға» деген оймен бай келісіпті. Үйге кіргесін шал бір ескі құмыраны алақанымен ысып-ысып жіберсе, ішінен жын шыға келіп: «Не бұйырасың, қожайын?» – депті. Шал: – Жақсылап шай дайындап жіберші. Керемет дастарқан жайылыпты. Содан бай шалға жабысып: – Ата, мына құмыраны маған бер. Машинамды, үйімді берейін, – депті. Шал көнбепті. – Банкте ақшам бар миллиондаған, соны қосып берейін,– депті бай. Шал келісіпті. Байшікеш құмыраны ала салып, қала шетіне шығады да, алақанымен ысқылайды. Жын шығып: – Не бұйырасың, қожайын? – дейді. – Маған ең алдымен шалға берген бар байлығымды қайтар. Сосын Медеудің жанына сарай сал. Банктегі есепшотыма миллиард доллар сал. Жын: – Кешірші, қожайын, менің қолымнан тек шай-пай дайындау ғана келеді.

Мен, əрине, татып алмайтын адаммын. Əгəрəкім, іше қалсам сыпайыгершілік үшін немесе жақсы бір отырыстардың құрметіне ғана аздап тартып жіберетінім бар. Бір отырып ішкенде екі бөтелкеден артық сілтеу маған шот емес. Өйткені, одан артықты денсаулығым көтермейді. Бір жолы, əлі есімде, өзімнің періштедей пəк күнімде, бір шертпекті бір өзім қағып та салғанмын. Бірақ, ол кеудемде жүрегімнің атқақтай соғып тұрған, кəлламда мың-сан қиялдың сайрандап жүрген жастау əрі мықтылау кезім еді.

қуықпен тек өмір сүріп, шаттана білу керек. (Шынында да, – деп ойладым, – ішуді тастау керек). Сөйттім де, қойып кеттім. Ішпей жүрдім. Бір сағат ішпедім, екі сағат ішпедім. Кешкі бесте, əрине, асханаға ауқат ішуге бардым. Сорпа алдырып іштім. Қайнатылған етті жей бастап едім, шөлдеп кеткенім. (Ашы ішімдіктердің орнына, – деп ойлаймын, – жұмсақтау бірдеңені – нарзан ба, болмаса лимонад па, біреуін сұрап көрейін). Даяшыны шақырып жатырмын. – Əй, – деймін, – маған тамақ

д а н о м и Л Михаил ЗОЩЕНКО.

Ал қазір қартайып барамын. Өзімнің таныс малдəрігерлік фельдшерім Птицын жолдас мені тексеріп көріп тұрып, тіпті қорқып кетіп, дірілдеп қоя берді. – Сізде, – дейді, – жатқан бір девальвация. Бауырдың қайда екенін, қуықтың қайда екенін, дейді, біліп болмайды, оны анықтауға, дейді, ешқандай мүмкіндік жоқ. Сіз, дейді, əбден тозып біткенсіз. Сол фельдшерді соғып та алғым кел ген, бірақ, артынан айнып қалдым. Онан да, – деп ойладым, – алдымен тəуірлеу дəрігерге жолығып, бəрін де анықтап алайын. Ал дəрігерім менен ешқандай да девальвация таппады. – Сіздің органдарыңыз, – дейді, – айтарлықтай ұқыпты күйінде. Қуығыңыз да, дейді, толығымен тəптəуір əрі жібермейді. Жүрегіңізге келсек, əлі де тамаша, тіпті, дейді, тиістісінен де кеңейіп кеткен. Бірақ, дейді, ішуді мүлдем қоясыз, əйтпесе, өлімнің келіп қалуы түк те емес. Менің, əлбетте, өлгім келмейді. Өмір сүргенді жақсы көремін. Мен НЭП-тің басында ғана қырық үшке толғанмын. Былайынша қажырқайраты мен жастық жалыны тасыған-ақ жастамын. Кеудемдегі жүрегім де кеңдеу. Қуығым да, ең бастысы, жібере қоймайды. Мұндай

берген тауықбас, лимонад əкел. Маған, əрине, лимонадты зиялыларға арналған əдемі табақшамен əкеліп берді. Графиннен бір жүз грамды құйып алдым. Сол жүздікті тартып кеп жіберіп ем, сезгенім: араққа ұқсайды. Тағы да құйдым. Құдай ақы, мынаусы арақ. Неғылған шайтан бұл! Қалғанын да құйдым – таза арақтың өзі. – Əкел, – деп айқайладым сосын, – тағы да! (Міне, – деп ойлаймын, – кеңірдектен келді). Тағы да əкелді. Тағы байқап көрдім. Ешқандай күмəнім қалмады – нағыздың дəл өзі. Ақшамды төлеп болғасын, сонда да ескертпе жасадым. – Мен, – деймін, – лимонад сұрап едім, ал сен нені əкеп бердің, тауықбас? Анау айтады: – Бізде бұл ылғи «лимонад» деп аталады. Əбден заңдастырылғанақ сөз. Баяғы бір кездерден бар… Ал нағыз лимонадты ұстамаймыз, ішетін адам жоқ, – дейді. – Əкел, – дедім, – енді соңғысын. Сөйтіп, тастай алмадым. Ал ынтам күшті-ақ еді. Тек мына бір жағдайы түскірдің жолымды кесіп кеткені. Былайынша айтқанда, өмір өз дегенін істетті. Енді өмірге бағынбай қайда барарсың. Аударған Руслан ИГІЛІК.

ыѕ д у а л я и ц а т с Атте пайдасы

Заң орындарында, Аттестациялау өтіп жақсы болды, Осы тексеруге, Халықтың көңілі толды. Жақсы болғаны сол емес пе, Бұрын, Қаптап кеткен қылмыскерге, Полицайлар жете алмай қалатын. Арық, шарбақ, бордюрлерден Тез арада секіріп өте алмай қалатын. Себебі, Ұрының дайындығы күшті, Зытып кететін де, Шынықпаған тəртіп сақшыларын, Бірде нөл етіп ұтып кететін. Сондықтанда, Жете алмаған полицайлар: «Қылмыс ашылмай қалды» – деп, «Қуа беріп аяғымыз талды» – деп, Көтерілген істі жаба салатын. Енді міне, Ескі режім тозды, Жаңа аттестациялау озды. Лейтенанттар секіріп, Майорлар кекіріп, Спорттан сынақтар тапсырды. «Старшидан» «младшилар» озды,

Қысқасы заң қызметкерлері Бəріне де төзді, Енді ұрылар, Полицайлардан құтылмайтын болды. Халықта бұрынғыдай, Қарақшылардан ұтылмайтын болды. Айтпағымыз – Осы аттестациялау заңға ғана емес Басқа сала, Денсаулық пен білімге де барса, Қатырып, Олардан да сынақтар алса. Сонда, «Жас дəрігерлер» бас дəрігермен айтыспай, Мектеп оқушылары бір-бірімен атыспай, «Порядок» болар еді... Олай болса ағайын, Аттестациялаудың соларға баруын күтейік. Біздікі жай құлаққағыс, Басқа не дейік. Ералхан ЖЫЛҚЫАЙДАРҰЛЫ. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Мектептегі мысќыл Оқушы мұғалімге: – Ертең сабаққа келмей-ақ қояйыншы. – Неге? – Мама, өзіңіз ғой кеше ертең ауылдан апам келеді деген. – Екеуміз бірдей келмесек, ұят болар. * * * Мұғалім оқушыдан: – Шыңғысханның алғашқы жеңіске жеткен жері қайда? – «Тарих» оқулығының 92-бетінде. * * * Мұғалім оқушыға: – Сен неге дүйсенбі күндері ғана үй тапсырмасын орындап, сабаққа дайындалып келесің? Қалған күндері неге оқымайсың? – Əке-шешем базарда жұмыс істейді. * * * Мұғалім оқушыдан: – Бақшадан алма жинауға қолайлы қай мезгіл? – Күзетші ұйықтап жатқанда жəне ит байлаулы тұрғанда...

Мїйісті жїргізетін Берік САДЫР


10

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

 Ақпарат айдынында

 Атамекен

266 саны жарыќ кґрген «Ќазаќ» газетініѕ таєылымы Əр жиын-жиналыстың өзіндік жаңалығы болғаны жақсы. Кеше дəл солай болды. Біз бұған дейін «Қазақ» газетінің 265 саны шыққан деп санап келіп едік. Тəуелсіздік жылдарында осы басылымды жалғастырғандар газеттерінің нөмірлеуін 266-шы саннан бастағаны да сондықтан. Алайда, кейінгі кезде зерттеушілер «Қазақтың» 266-шы санын тауып беріп отыр. Берік САДЫР,

«Егемен Қазақстан».

Сайрам-Ґгем

Сайрам-Өгем мемлекеттiк ұлттық табиғи паркi салалық мекемелер арасында өткен жылғы атқарылған жұмыстардың қорытындысы бойынша республикамызда бiрiншi орынды жеңiп алды. Республика Ауыл шаруашылығы министрлiгi Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетiнiң табиғатты қорғау мекемелерiнiң 2012 жылғы қызметiн рейтингiлiк бағалау нəтижесiн шығарған шешiмiнде Сайрам-Өгем мемлекеттiк ұлттық табиғи паркi ұжымының Оңтүстiк Қазақстан облысының жануарлар мен өсiмдiктер əлемiн сақтаудағы жоғары көрсеткiштерi жан-жақты баяндалады. 2006 жылы құрылған мекеменiң туған өлкемiздiң табиғатын қорғауда жүргiзген

жұмыстары шын мəнiнде жақсы бағаланады. Осы уақыт iшiнде Оңтүстiктегi ұлттық табиғи парк өңiрiмiзде өте сирек кездесетiн аңдар мен өсiмдiктер түрлерiн сақтауда айтарлықтай iстер тындырып келедi. Тұщымды тiрлiктерi қатарында бұдан 40-50 жыл бұрын аймағымыздан ауып кеткен, Қазақстанда iлуде бiр ұшырасатын қар барысы мен Түркiстан сiлеусiнiнiң парк аумағында пайда болуын ерекше атап өту лəзiм. Бұл аталмыш мекемеге қарасты жерлерде табиғат қорғау жұмысының ойдағыдай жолға қойылғанының бiр айқын айғағы болса керек. Соңғы жылдары парк аумағында жасыл желек өртiне жол берiлмедi, табиғат байлығына сұғанақтық күрт азайды. Мекеме Қазығұрт, Төлеби, Түлкiбас

 Бəрекелді!

аудандарындағы Өгем, Қаржантау, Боралдайтау, Сайрамсу, Иiрсу таулары мен солардың сiлемдерiн, жалпы 149053 гектар жер аумағын қамтиды. Бұл қыраттар мен алқаптарда ерекше қорғауға алынған өсiмдiктердiң 1653 түрi өседi. Жабайы жануарлардың 59 түрi, қанаттылардың 300 түрi мекендейдi. – Тынығушыларға қызмет көрсетуден парктiң есепшотына бiр ғана өткен жылдың өзiнде 8 млн. теңге түсiрiлдi. Республикалық “Жасыл даму” бағдарламасына орай жыл сайын мекемеге қарасты аумақтарда 60 гектарға əртүрлi дарақ көшеттерi отырғызылады. Олардың алды қазiр орман алқаптарына айналды, — дедi СайрамӨгем мемлекеттiк ұлттық табиғи паркiнiң бас директоры Жеңiсбек Тұрғанов. Жеңiс БАҺАДҮР, журналист. Оңтүстік Қазақстан облысы.

 Айтпақшы...

Тїз таєысы малды ќырып жатыр

 Масқара!

Тастанды сəби табылды Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

«Электронды» ата-əже Кеше «Қазмедиа» орталығында «Interactiv Kazakhstan» компаниясының инновациялық өнімі - «Даналық əліппесі» деп аталатын оқу-тəрбие кешені таныстырылды. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

«Даналық əліппесі» – он екі кітап, арнайы нұсқаулық жəне сөйлейтін қаламнан тұра тын электронды кешен. Бұл жоғарыда аты аталған компания маман дарының Жапонияның «сөйлейтін қалам» дот-код технологиясын меңгеруі арқасын да дүниеге келіп отырған үл кен жоба. Авторы Нұралы Құдайбергенұлы. «Даналық əліппесі» – кезкелген отбасының əрбір мүшесіне ортақ рухани құндылықтар жиыны, білім бұлағы, ақпараттықнасихаттық қор. Ол халық даналығын бойына жинаған «электронды» ата-əже десек те болады. Біз өскелең ұрпақты ұлттық дəстүрде тəрбиелеп, ұлттық бет-бейнемізді, ежелден келе жатқан дүниетанымымызды сақтап қалу үшін əрі бала бойына халқымыздың даналығын дарыту мақсатында осы құралды жарыққа шығарып отырмыз. Бұған төрт жылдай уақыт кетті. Арнайы мамандар жұмылдырылды, үлкен ғалымдар тартылды, өз саласының белгілі адамдары еңбек етті», деді жиын барысында Нұралы Құдайбергенұлы. Айтса айтқандай, əр кітапқа енген қобыз бен сыбызғы үнін, домбыра күйін, бесік жырын, халық ертегісін, халық əнін,

Шығыс Қазақстан облысы.

Көкек аналар туралы бұрындары да естіп жүрміз ғой. Ал, жаңа туған нəрестесін əжетханаға атып ұрып кете барған қатыгез ана ның қылығы жаныңды түр шіктіреді. Бұл оқиға Темір ауданы ның орталығы Шұбарқұдық поселкесінде болған. Облыстық ішкі істер департаменті баспасөз қызметі бастығының міндетін атқарушы Ерболат Сарқұловтың айтуынша, осы кенттің 49 жастағы тұрғыны Темір аудандық ІІБ бөліміне телефон шалып, өзінің үйінің ауласындағы дəретханадан жаңа туған сəбиді тауып алғанын хабарлаған. Оқиға орнына дереу жеткен жедел тергеу тобы жаялыққа оралған нəрестені шұңқырдан шығарып алған. Одан кейін тастанды шарана сол бойда жеткен медициналық жедел жəрдем бригадасының қолына

тапсырылған. Полицейлер ізін суытпай бір тəулік ішінде күйеуге шықпаған 23 жастағы қызды ұстады. Көкек ананың мəлімдеуінше, жүктіліктің жетінші айы болған, түнде жағдайы нашарлап, далаға шыққан. Сол мезгілде босанып қалып, баланы жаялыққа орап, дəретханаға тастап кеткен. Аталған дерек бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 24. 97 баптарымен қылмыстық іс қозғалды. Сотмедициналық сараптама тағайындалды. Біз тастанды нəрестенің жағдайын білмек болып, Темір аудандық ауруханасына хабарласқанбыз. Телефон тұтқасын көтерген аудандық аурухананың бас дəрігері Ерсайын Балбосыновтың айтуынша, сəбидің бойы 52 сантиметр, салмағы 3,8 кило екен. Яғни, қыз бала босанғанда дін аман, дені сау болып туған. – Шыны керек, сəби бізге хал

үстінде келді, қатты тоңазып, үсудің аз-ақ алдында қалған. Сол жерде алғашқы медициналық көмек көрсеткен дəрігерлер келе нəрестені жансақтау бөліміне жатқызып, ем-домын жасады. Сағат сайын бақылап, ем қолданудың нəтижесінде аман алып қалдық деуге болады. Қазір дауысы шығып, аяқ-қолы қимылдай бастады. Емізікпен тамақтандырылуда. Қазіргі жағда йы жаман емес, – дейді ол. «Ойнақтап жүріп от басқан» көкек аналардың қаракөз қарындастарымыз арасында көбейіп бара жатқаны ашындырады. Үстіміздегі жылдың үш айында ғана облыста 22 тастанды жəне бас тарту оқиғасы болған сəбидің тіркелуінің өзі біз осы қайда барамыз, деген ойға еріксіз жетелейді. «Қайран біздің аналар арды ойлаған», деп өкінуден басқа амал жоқ. Ақтөбе облысы.

халық аңызын, халық жырын, халық тағылымын, нақыл сөздерді, аталар сөзі, билер сөзі, бабалар батасын Əбдуəли Қайдар, Мекемтас Мырзахметов, Қайрат Байбосынов, Серік Негимов, Базархан Қосбасаров, Амантай Шəріп, Шерубай Құрманбайұлы сынды академик-профессорлар, Абдулхамит Райымбергенов, Ұлжан Байбосынова сияқты күйшіжыршылар жинап, жүйелеген əрі ғылыми пікірлерін білдірген. Жиында елімізге есімі жақсы таныс ғалым Асқар Жұмаділдаев «Даналық əліппесі» жобасымен Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың танысып, оған алғысөз жазып бергенін айтты. Сонымен бірге, ол «Даналық əліппесінің» мемлекеттің қаржысына емес, жоба авторының тікелей өз ынтасымен жарық көріп отырғанын, бұдан кейін де зияткерлік технологияларды қолдану арқылы ұлттың мүддесі үшін пайдалы өнім жасап шығаратын жігіттер көбейе берсе екен деген тілегін жеткізді. Ал ондай қазақтың бай жігіттері ел арасында жоқ емес, бар, деді. «Даналық əліппесінің» таныстырылымына осы зияткерлік кешеннің дүниеге келуіне үлес қосқандардың көпшілігі қатысты. Олар ұлттық дəстүрімізді жаңғыр туда осы құралдың нақты көмек болатынын баса айтты. –––––––––––––––– Cуретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Алтайда бүгінге дейін 700ге тарта қасқыр атып алынған. Алайда, тіпті басынып алған түз тағылары ауылдарға таяу келіп, малды жайратып жатыр. Мамандардың айтуынша, бүгінге дейін 400-ге тарта жылқы, 200 ірі қара, 39 марал, 1 мыңға тарта қой қасқырдың жемтігіне айналған. Қатонқарағай, Күршім, Зырян, Тарбағатай жəне Ұлан аудандарында қасқыр малға жиі шабуыл жасайды екен. Былтыр қасқыр атқандар 3 миллион 330 мың теңге көлемінде сыйақы алған. Біздіңше, бұл – аз. Егер жыртқыштарға тосқауыл қойғандар сыйақыны көбірек алса, белсенділіктері арта түсер еді.

Кеше елордадағы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде журналистика жəне саясаттану факультетінің ұйымдастыруымен «Қазақ» газетінің 100 жылдығына арналған «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қазақ журналистикасының тарихы, бүгіні мен даму болашағы» атты республикалық ғылыми-теориялық конференцияда факультет деканы Қайрат Сақ жиналғандарға газеттің сол санының көшірмесін көрсетті. Бұл шара алғашқы санының шыққанына бір ғасыр толған «Қазақ» газетінің шығу тарихын, онда көтерілген тақырыптар мен қозғау салған ой-пікірлерді сараптап-талдау мақсатында ұйымдастырылған екен. Басқосуда қазақ журналистикасының тарихи тəжірибесін талдай отырып, сапасын биік деңгейге көтеру, бəсекеге қабілеттілігін арттыру бүгінгі күннің басты талабы екені алға тартылды. Алғашқы сөз алған Ш.Уəлиханов атындағы тарих жəне этнология институтының директоры Ханкелді Əбжанов ХХ ғасыр басындағы қоғамдық кезеңдерге, қазақ зиялыларының қалыптасу дəуіріне тоқтала келіп, қазақ баспасөзінің айнасы «Қазақ»

газетінің шығу тарихына қысқаша шолу жасады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ президенті Сауытбек Абдрахманов конференцияға қатысушыларға құттықтау сөзін айта келіп, қазіргі таңда баспасөзге мемлекет тарапынан тың талаптар қойылып отырғанын, оның үдесінен шығуға бар күш-жігер жұмсалатынын жеткізді. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика факультетінің деканы Өмірхан Əбдиманұлы «Қазақ» газеті тəуелсіздікті жақындата түскен бірден-бір басылым, оның бүкіл болмысы Ахмет Байтұрсынов есімімен тығыз байланысты дей отырып, «Қазақ» газеті жан-жақты зерттелгенін, енді алдағы уақытта оны салалай қарастыру керектігін тілге тиек етті. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Журналистика мəселелерін зерттеу институтының директоры Намазалы Омашев «Ұшқын», «Еңбек туы» басылымдарындағы ұлттық мəселелерге кеңінен тоқталса, одан кейін сөз алған жазушы-журналист Жолтай Əлмашев, С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің профессоры Қырықбай Аллаберген мен Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика жəне саясаттану факультетінің деканы Қайрат Сақ шара барысындағы тақырып бойынша өз ой-пікірлерін ортаға салды.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

ENRC (Еуразиялық табиғи ресурстар корпорациясы) «Егемен Қазақстан» республикалық газеті мен бірге IV шығармашылық «Алтын қалам» байқауының басталғандығын хабарлайды. Байқауға республикалық, өңірлік, ведомстволық басылымдардың, теледидар жəне интернет басылымдарының журналистері қатыса алады. Байқаудың мақсаты – журналистер арасында экономикалық жəне өнеркəсіптік тақырыптар (ҮИИДБ, Индустрияландыру картасы, Жол картасы жəне т.б.) туралы мақалалардың сапасын арттыру, осы тақырыпқа маманданған үздік журналистерді анықтау жəне ынталандыру. Байқау 2013 жыл бойы өткізіледі. Қорытындысы Қазақстан Республикасы Тəуелсіздігі күні мерекесіне қарай шығарылады. Материалдарға қойылатын талаптар  Байқауға жолданған материалдар өндірістік жəне экономикалық тақырыпта болуы қажет;  Материалдар республикалық, өңірлік, ведомстволық қазақ тілді басылымдарда, интернет басылымдарында немесе телеарналарда 2013 жылы жарық көрген болуы қажет. Жолданған материалдарда басылымның немесе телеарнаның атауы, материалдың мерзімі мен авторы көрсетілуі керек;  Кемінде үш мақала (түпнұсқа) немесе үш телесюжет (CD/DVD дискіде барлық кең таралған бейне форматтарда) қабылданады;  Материалдар 2013 жылдың 30 қарашасына дейін қабылданады;  Материалдардың көлемі шектелмейді;  Материалдар рецензияланбайды жəне кері қайтарылмайды. Материалдарды бағалау өлшемдері  Ақпараттық құндылығы.  Сараптамалық тереңдігі.  Тақырып өзектілігі.  Журналистік шеберлігі. Байқау жеңімпаздарына белгіленген сыйлықтар Конкурс қорытындысы бойынша мынадай жүлделі орындар белгіленген: 1 орын – бір аталым – 500 мың теңге. 2 орын – екі аталым – 400 мың теңге. 3 орын – үш аталым – 300 мың теңге.

Материалдарды «Байқауға» белгісімен мына мекенжайға жіберу керек: Астана қ., Қабанбай батыр даңғылы, 30 а, 401-бөлме. Қосымша ақпарат алу үшін хабарласыңыз: тел: +7 (7172) 592218, ұялы тел: 8-701-960-69-72, yerzat.tursunkulov@kz.enrc.com

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

Қазақ тілді журналистер арасында IV шығармашылық «Алтын қалам» байқауы басталды

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Мистоль» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Сұңғат ƏЛІПБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №27 ek


11

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 желтоқсан

№1752

5. Монополиялық немесе басым жағдайға ие нарық субъектілері мемлекеттік тізіліміне енгізілген байланыс операторлары тарифтерін реттеу жəне оған мониторинг жүргізу

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 ақпандағы № 129 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 ақпандағы № 129 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 240-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында: «Ағымдағы жағдайды жəне даму үрдістерін талдау» деген 2-бөлім осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; «Қызметтің стратегиялық бағыттары, мақсаттары, нысаналы индикаторлары, міндеттері, ісшаралары, нəтижелерінің көрсеткіштері» деген 3-бөлімде: «Қазақстан Республикасының көліктік инфрақұрылымын дамыту» деген 1-стратегиялық бағытта: «Көліктік-коммуникациялық кешеннің озыңқы даму қарқынына қол жеткізу» деген 1.1-мақсатта: мына: « 12. Шикізат емес сектор өнімінің өзіндік құнындағы көліктік шығыстар үлесін 2015 жылға қарай кемінде 8%-ға жəне 2020 жылға қарай 15% төмендету

ККМ деректері

%

-

-

-

-

-

6

8

»

деген жолдан кейін мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: « 13. Көлiктегі көлiктік оқиғаларды азайту (əуе көлігінен басқа)

ККМ деректері

%

-

-

2

2

2

2

»; «Авто жол саласы инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру» деген 1.1.1-міндетте: «3. Жөндеудің барлық түрімен қамтылған республикалық маңызы бар жолдардың ұзақтығы» деген жолдың «2012 жыл» деген бағанындағы «2 295» деген сандар «2 155» деген сандармен ауыстырылсын; мына: « 4. Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік транзит дəлізін қайта жаңарту

ККМ км. деректері

417 750 599 686 -

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « 4. Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік транзит дəлізін реконструкциялау (бір бағытта)

км. --

417 803 820 505 493 709

»;

мына: « ККМ деректері

%

-

-

-

6

8

7

ККМ деректері

техникалық байқау желілері

-

-

-

400 420 440 460

6. Аудандық деңгейдегі елді мекендерде ашылатын орталықтар үшін ұтқыр желілердің бар болуы туралы талапты алып тастау

%

22

»

х

-

-

-

»

деген жол алынып тасталсын; «Темір жол саласы инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру» деген 1.1.2-міндетте: мына: « 4. Темір жол көлігінің негізгі активтерінің тозуы 60 %-ға дейін төмендеген

ККМ % деректері

70

69

67

65

63

61

60

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « 4. Темір жол көлігінің негізгі активтерінің тозуы 60 %-ға дейін төмендеген (қауіпсіздікті арттыру)

ККМ % деректері

70

69

67

65

63

61

60

»;

мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: « 5. Субсидияланатын əлеуметтік маңызы бар маршруттар саны

ККМ деректері

бірл.

63

63

63

65

64

64

64

»;

«Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда»: мына: « 9. «Экспорттық өнімнің өзіндік құнындағы темір жол көлігімен тасымалдау шығыстарының үлесі» көрсеткіш есебінің əдістемесін əзірлеу

-

х

х

-

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « 9. Əлеуметтік маңызы бар маршруттар бойынша жолаушылар тасымалдауды жүзеге асыратын тасымалдаушылардың залалдарын субсидиялау

х

х

х

х

х

»;

9

10

10

11

11

11

10

11

11

11

11

»;

«Су көлігі инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру» деген 1.1.4-міндетте: мына: « 2. 2015 жылға қарай мемлекеттік техникалық өзен флотын 24 бірлік мөлшерінде жаңарту жəне жаңғырту

ККМ бірл. 124 деректері

3

5

2

6

8

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « 2. 2015 жылға қарай мемлекеттік техникалық өзен флотын ККМ 24 бірлік мөлшерінде жаңарту жəне жаңғырту (қауіпсіздікті дерекарттыру) тері

бірл. 124

3

5

2

6

8

-

»;

мынадай мазмұндағы міндетпен толықтырылсын: « 1.1.5-міндет. Автокөлік саласы инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру Тікелей нəтижелер көрсеткіштері Ақпарат Өлшем Есептік кезең көзі бірлігі 2009 2010 жыл жыл 1. Халықтың автобуспен жолаушылар ККМ % тасымалдары сапасына қанағаттану деңгейі деректері 2. Елді мекендерді тұрақты автобус ККМ % қатынастарымен қамту деректері 3. Халықаралық жүк автотасымалдары ККМ % нарығындағы қазақстандық деректасымалдаушылардың үлесі тері 4. Белгіленген талаптарға жауап беретін ККМ % автомобильдік жолаушылар тасымалдары дерекинфрақұрылымының үлесі тері 5. Көлік құралдарын міндетті техникалық ККМ техтексеріп қараумен қамтуды ұлғайту дерекникатері лық байқау желілері Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шаралар

1. Автовокзалдар, автостанциялар жəне тасымалдаушылардың мемлекеттік стандарттарын енгізу 2. Жергілікті атқарушы органдардың жол жағдайы жəне жолаушылар қатынастарына қажеттілігі бар елді мекендерді тұрақты автобус маршруттарымен қамтамасыз ету жөніндегі жауапкершілігін арттыру 3. Қазақстандық тасымалдаушыларға халықаралық автокөлік құралдары нарығындағы олардың ұстанымдарын нығайту үшін қолайлы жағдайлар жасау 4. Аудандық деңгейдегі елді мекендерде ашылатын орталықтар үшін ұтқыр желілердің болуы туралы талапты алып тастау 5. Жолаушылар тасымалының инфрақұрылымын дамыту

Жоспарлы кезең 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 62 67 75

80

26

2014 жыл 72 85

30

ККМ деректері

%

22

90

35

40

50

60

70

80

-

400

420

440

460

Жоспарлы кезеңдегі іске асыру мерзімі 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл х х х х х х

х

х

х

х

х

х

-

х

-

-

-

х

х

х

х

х

ККМ деректері

бірл.

-

-

-

30

30

30

30

-

-

-

-

15

15

15

х

х

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

12 5

-

-

15

15

15

15

Сапа көрсеткіштері 1. «Электрондық үкімет» брендіне сенімділік деңгейін арттыру (радиостанцияларда аудиороликтер орналастыру жəне телеарналарда бейнероликтер орналастыру – 5 ай.)

ай

-

2. Көлiктік дерекқорлардың ақпараттық-талдамалық жүйесін жəне тасымалдар қауiпсiздiгі қарқынының мониторингін дамыту

-

-

х

х

х

»; «Мультимедиалық қызметтердi ұсынуға бағытталған, қазiргi заманғы технологияларға негiзделген қызметтердi, өндiрiстердi жəне АКТ инфрақұрылымын, инновацияларды дамыту» деген 3-стратегиялық бағытта: «Ақпараттық коммуникациялық инфрақұрылымының дамуын қоса алғанда, ЖІӨ-дегі АКТ секторы үлесінің өсуіне қол жеткізуді қамтамасыз ету» деген 3.1-мақсатта: «АКТ саласындағы базалық қызметтерге қолжетімділік деңгейі жəне Қазақстан Республикасының үй шаруашылықтарын телефон байланысымен, Интернетке кең жолақты қолжетімділікпен 100 % қамтуды қамтамасыз ету» деген 3.1.1-міндетте: «1. 2015 жылға жергілікті телефон байланысын цифрландыруды 100 пайыздық деңгейге жеткізу» деген жолда: «Ақпарат көзі» деген бағандағы «Стат. деректер» деген сөздер «ККМ деректері» деген сөздермен ауыстырылсын; «2012 жыл» деген бағандағы «96,8» деген сандар «96» деген сандармен ауыстырылсын; «2. Телефон байланысының тіркелген желісінің тығыздығы» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «26,3» деген сандар «26,0» деген сандармен ауыстырылсын; «2. Ауылдық жерлерде телефон байланысының тіркелген желісінің тығыздығы» деген жолдың «2012 жыл» деген бағанындағы «15,8» деген сандар «15,6» деген сандармен ауыстырылсын; мына: « Пошта байланысының салынған жəне жаңартылған ауылдық бөлімшелерінің саны

Стат. деректері

бірл. 50

64

-

186

372

560

-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « Пошта байланысының салынған жəне жаңартылған ауылдық бөлімшелерінің саны өсу қорытындысымен

Стат. бірл. 59 деректері

209

262

264

327

х

-

-

-

-

х

-

-

-

-

х

-

-

-

»;

ККМ деректері млн. 0,04 бірл.

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

млн. 0,04 бірл.

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

ЖАО

3 983,5

4 040,5

4 040,5

560

-

»; «Тұрғындар саны 1000 адам жəне одан жоғары барлық елді мекендерді ұялы байланыс қызметтерімен қамтамасыз ету» деген 3.1.2-міндетте: мына: «

784 825

792 247

792 247

67 928

» бірл. -

63050

3284 13194

»; 012 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттерiне облыстық, аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын жəне елдi мекендердiң көшелерiн күрделi жəне орташа жөндеуге берiлетiн ағымдағы нысаналы трансферттер» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «19 089 517» деген сандар «19 412 481» деген сандармен ауыстырылсын; 014 «Iшкi суларда жүзетiн «өзен-теңiз» кемелерiн жiктеудi жəне олардың техникалық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «95 133» деген сандар «85 230» деген сандармен ауыстырылсын; 020 «Су көлiгi инфрақұрылымын салу жəне реконструкциялау» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «329 678» деген сандар «317 066» деген сандармен ауыстырылсын; 024 «Жеке жəне заңды тұлғаларға «жалғыз терезе» қағидаты бойынша мемлекеттiк қызметтер көрсететiн халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметiн қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: мына: « Тиімділік көрсеткіштері 1. Бір мемлекеттік қызметтің өзіндік құны

теңге

200 көп емес

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « Тиімділік көрсеткіштері ХҚО жаңғырту

%

22

Темір жол саласы »

1. Қазақстан халқын эфирлік цифрлық телерадиохабарларын таратумен қамту

%

23

»; 039 «Ведомствоаралық ақпараттық жүйелердiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: мына: « млн. бірл.

1,0

» млн. бірл.

1,0

2. Кеден одағының кедендік аумағында экономикалық ықпалдасуды дамыту

%

50

5. Ықпалдасқан ақпараттық ресурстарды пайдалану нəтижесінде сыртқы жəне өзара сауданың экономикалық көрсеткіштердің жақсартуы

%

50

» деген жолдар алынып тасталсын; «2012 жыл» деген бағанда: «2.-Шлюз жəне СҮЖ қызмет етуінің үздіксіз жұмысы» деген жолдағы «100» деген сандар алынып тасталсын; «Бюджеттiк шығындардың көлемi» деген жолда «2012» деген бағандағы «3 255 792» деген сандар «2 838 681» деген сандармен ауыстырылсын; 041 «Көлік жəне коммуникация саласында қызметтердi жүзеге асыратын заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарын ұлғайту» деген бюджеттік бағдарламада: мына: « Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Эфирлік цифрлық телехабар тарату үшін орнатылған таратқыштардың саны

бірл.

5

100

»; 027 «Қазақстан Республикасының орбиталды-жиiлiк ресурсын координациялау жəне халықаралық-құқықтық қорғау» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджеттiк шығыстардың көлемi» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «157 455» деген сандар «152 216» деген сандармен ауыстырылсын; 028 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттерiне көлiктiк инфрақұрылымды дамытуға берiлетiн нысаналы даму трансферттерi» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «72 114 543» деген сандар «77 390 130» деген сандармен ауыстырылсын; 030 «Transport tower» əкімшілік-технологиялық кешені ғимаратын ұстау» деген бюджеттік бағдарламада: «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «388 025» деген сан-

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Эфирлік цифрлық телехабар тарату үшін орнатылған РТС (радиотелевизиялық станциялар) саны

бірл.

5

»; «Түпкілікті нəтиже көрсеткіштері 1. Қазақстан халқын эфирлік цифрлық телерадиохабар таратуды қабылдаумен қамтамасыз ету» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «29» деген сандар «23» деген сандармен ауыстырылсын; мына: « Сапа көрсеткіштері. 1. Эфирлік цифрлық телехабар таратумен қамтылған тұрғындар саны

адам

7 394 972

»

жол мынадай редакцияда жазылсын: « Сапа көрсеткіштері. 1. Эфирлік цифрлық хабар таратумен қамтылған тұрғындар саны

млн. адам

3,6

»;

мына: « Тиімділік көрсеткіштері 1. Телерадиохабарларды тарату желісін жаңғырту

%

7,74

Қазақстанның көлік жүйесінде темір жол көлігі жетекші рөлге ие. Тасымалдаудың үлкен арақашықтығы жолаушылар мен жүктерді тасымалдаудың салыстырмалы түрдегі арзан тарифтері теміржол көлігін пайдаланушылар неғұрлым қажетті етуде. Қазақстан темір жолының пайдалану ұзындығы 14,6 мың км құрайды (оның ішінде екі жолды желілер – 4,8 мың км (34%), электрлендірілген желілер – 4,1 мың км (29%), тығыздығы – 1000 шаршы км-ге 5,5 км, жүксыйымдылығы – км-ге 24,2 млн. тонна-км –ді құрайды. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының (бұдан əрі – «ҚТЖ»ҰК» АҚ) негізгі өндірістік-экономикалық көрсеткіштері. Көрсеткіштер

Өлшем бірлігі

Кезең 2008 жыл

Жүктер тасымалданды

млн. тонна

Тиімділік көрсеткіштері 1. Қазақстан халқын цифрлық эфирлік телерадиохабар таратумен қамту

ККМ деректері

Шығыстар

млрд. теңге млрд. теңге

41,8

млн. жолаушы млрд. теңге

мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: «

Көрсеткіштер

Өлш. бірл. млн. тонна

импорт транзит

2. Алматы, Астана қалаларында жəне облыс орталықтарында цифрлық эфирлік телерадио хабарлары таратылатын телеарналар саны

бірл.

30

елді мекендерде

Атауы

»; 042 «Орталық мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдар қызметінің ақпараттық технологияларды қолдану тиімділігін бағалауды жүргізу жөніндегі қызметтері» деген бюджеттік бағдарламада: мына: « 1,0

» деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « млн. бірл.

2011 жыл 279,6 (+4,4%) 20,7 (+7,8%) 625,5 (+4,7%) 531,3 (-0,2%) 94,2 (+44,5%)

2008 жыл 140,0 (-0,2) 93, 4 (+10,1%) 20,0 (-10%) 15, 5 (+17,4%)

2009 жыл 131,5 (-6,1%) 85,6 (-8,3%) 15,8 (-21,3%) 14,8 (-4,5%)

Кезең 2010 жыл 140,9 (+7,1 %) 96,0 (+12%) 16,9 (+6,9%) 14,0 (-5,4%)

2011 жыл 148,7 (+5,5%) 97,9 (+2%) 17,9 (+5,9%) 15,1 (+7,9%)

Тарифтердің жыл сайынғы артуын ескере отырып, 2009 жылдан 2014 жылға дейінгі инвестициялар:

15

млн. бірл.

16,3 (-61%)

267,7 (+8%) 19,2 (+1,6%) 597,6 (+38,2%) 532,6 (+28%) 65,2 (+400%)

Елдің жалпы жүк айналымы мен жолаушылар айналымындағы темір жол көлігінің үлесі шамамен 60 %-ды құрайды, бұл ретте барлық көлік түрлерімен тасымалдаудан түскен кірістердегі оның үлесі 20 % құрайды. Темір жол көлігіндегі реформаларды іске асыру кезінде соңғы 10 жыл ішінде мынадай мақсаттар айқындалды: 1) магистральдық темір жол желісін (бұдан əрі – МТЖ) мемлекеттік бақылау сақталған жағдайда темір жол көлігін нарыққа бейімдеу; 2) тасымалдау жəне қамтамасыз ететін қызметте бəсекелестікті дамыту есебінен темір жол көлігі қызметтерінің қолжетімділігін, тиімділігін, қауіпсіздігі мен сапасын қамтамасыз ету; 3) салаға жеке бастамалар мен инвестициялар тарту үшін институционалдық жағдай жасау; 4) темір жол көлігінің импорт алмастыратын өндірістік базасын дамыту. Қазақстан Республикасының темір жол саласын реформалау барысында мынадай аралық нəтижелерге қол жеткізілді: 1) шаруашылық қызметтің бейінсіз түрлері жəне мектептер мен ауруханалар сияқты əлеуметтіктұрмыстық активтер бөлінген жəне жергілікті билік органдарына берілді; 2) бəсекелі секторға жөндеу кəсіпорындары бөлінді; 3) жолаушылар мен жүк тасымалдауды ұйымдастыру жəне қаржылық бөлу жүзеге асырылды. Жолаушылар тасымалын ішінара мемлекеттік субсидиялау басталды. 2011 жылғы қорытындылар бойынша локомотивтер паркінде 1838,5 локомотив, соның ішінде 570,5 электровоз, 1246 тепловоз жəне 22 паровоз бар. Локомотив паркінің жай-күйі 72% жететін жоғары тозумен сипатталады. Локомотивтер паркінің 37% астамы нормативтік артық жүріспен пайдаланылады, ал парктің 50% қызмет ету мерзімі аяқталған. 2011 жылғы қорытынды бойынша Қазақстан Республикасы жүк вагондарының жалпы паркі 89 066 бірлікті құрайды, соның ішінде 54 801 бірлік немесе 62% мүкəммалдық, ал 34 265 бірлік немесе 38% жеке меншік болып табылады. Мүкəммалдық вагондардың жалпы санында пайдаланылатын парктің үлесі 93% (50 777 бірлік) құрайды. Тəуелсіз меншік иелерінің жүк вагондар паркі 3 есеге өсіп, 51 мыңнан астам вагонға ұлғайды. Жүк вагондары мүкəммалдық паркінің негізгі проблемасы 67% («ҚТЖ»ҰК» АҚ алдын ала деректері бойынша) жететін оның жоғары тозуы болып табылады. Жүк вагондары меншік иелерінің жүк вагондарын беру жөніндегі қызметтерге бағалық реттеудің болмауы жылжымалы құрамды жаңарту үшін қолайлы жағдай жасайды. 2012 жылғы 1 қаңтардағы жай-күйі бойынша жолаушыларды тасымалдауға арналған вагондар паркі 824 бірлікті құрады. Жолаушылар вагондарының 28 жыл нормативтік қызмет ету мерзімі кезінде бүгінгі күні қазақстандық вагондардың орташа жарамдық мерзімі 21 жылды құрайды. Электр поездардың мүкəммал паркінің 136 вагонынан – 123 вагон жұмыс паркінде тұр, келесі 5 жыл ішінде 82 электр поезы вагоны есептен шығаруы тиіс. Электр поездары паркінің тозу деңгейі осы уақытта 90% асады. Қазіргі уақытта республикада облысаралық қатынастардағы теміржол жолаушылар тасымалын мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс бойынша конкурстық негізде субсидия бөлумен мемлекеттік жəне жеке меншік компаниялар жүзеге асырады. Саланың бəсекелестік моделінде жолаушылар тасымалын жүзеге асыратын компанияларға толық бақылау жəне тасымалдау процесіне тартылған активтерді, атап айтқанда вагондар мен локомотивтерді жаңартуға жауапкершілік қажет. Реттеудің қолданыстағы практикасына сəйкес қатынас түрі мен жүк тегіне байланысты тарифтер сараланған. Нəтижесінде тасымалдардан түсетін кірістер қатынастар түрімен жəне жүк тегімен айқындалатын нарық сегментіне байланысты ерекшеленеді. Көрсетілген тасымалдар сегменттерінен үш топты бөліп атауға болады. 1-топ – кірісі төмен тасымалдар: таскөмір (экспорт, облысаралық қатынас), кен (экспорт, облысаралық қатынас), құрылыс жүктері (импорт), нан (экспорт, облысаралық қатынас), қалған жүктер (облысаралық қатынас); 2-топ – кірісі жоғары тасымалдар: мұнай жүктері (экспорт), қара металл (экспорт, импорт, облысаралық қатынас), химиялық жəне минералдық тыңайтқыштар (экспорт, импорт, облысаралық қатынас), қалған жүктер (импорт); 3-топ – өз шығынын өтейтін тасымалдар: тас көмір (импорт), мұнай жүктері (импорт, облысаралық қатынас), кен (импорт), құрылыс жүктері (экспорт, облысаралық қатынас), нан (импорт), қалған жүктер (экспорт). Қазіргі уақытта «ҚТЖ» ҰК» АҚ Қазақстан Республикасының нарығындағы жалғыз жүк тасымалдаушы болып табылады. Бұл ретте тасымалдауды жүзеге асыру үшін «ҚТЖ» ҰК» АҚ «Локомотив» АҚ, «Қазтеміртранс» АҚ жылжымалы құрамын, басқа да темір жол əкімшіліктерінің мүкəммалдық вагондары мен операторлық компаниялар вагондарының жеке паркін пайдаланады. Қатынастар бойынша мынадай жүктер тасымалданды:

экспорт

»

2010 жыл

Қаржылық нəтиже

Жолаушылар тасымалданды Кірістер

Республикаішілік

23

2009 жыл

268,9 (+3%) 247,7 (-7,9%) 16,6 18,9 (-2%) (+5,9%) 433,7 432,3 (-0,3%) 392,0 416,0 (+6,1%)

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 3. Берілген электрондық құжаттар саны

-

69 928

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

%

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 3. Берілген электронды құжаттар санының жыл сайынғы өсуі (алдыңғы жылмен салыстырғанда)

-

»; «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «5 298 050» деген сандар «5 018 655» деген сандармен ауыстырылсын; 006 «Əуе көлiгi инфрақұрылымын салу жəне реконструкциялау» деген бюджеттік бағдарламада: мына: « 75 226

1. Қазақстанның аумағын цифрлық эфирлік телехабар таратумен қамту

1,0

» 778 873

» деген жол алынып тасталсын; «Бюджеттiк шығыстардың көлемi» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «442 719» деген сандар «439 265» деген сандармен ауыстырылсын; 038 «Радиожиiлiк спектрiнiң жəне радиоэлектрондық құралдардың мониторингi жүйесiн техникалық сүйемелдеу» деген бюджеттік бағдарламада: мына: «

«2012 жыл» деген бағанда: «8. Берілген электрондық цифрлық қолтаңбалардың саны» деген жолдағы «480 000» деген сандар «300 000» деген сандармен ауыстырылсын; «3.-Мемлекеттік органдардың Интранет порталының сервистеріне пайдаланушылардың өтініш берушілердің өсуі» деген жолда «19 000» деген сандар «197 000» деген сандармен ауыстырылсын; «5.-Электрондық құжаттар алуға берілген өтініштердің саны (лицензиялар, рұқсаттамалар)» деген жолда «20 000» деген сандар «15 000» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттiк шығыстардың көлемi» деген жолдағы «6 258 469» деген сандар «6 130 715» деген сандармен ауыстырылсын; 040 «Мемлекеттік органдардың ақпараттық инфрақұрылымын құру» деген бюджеттік бағдарламада: мына: «

Автокөлік инфрақұрылымы саласын белгіленген талаптарға сəйкес келтіру

4 040,5

450 000

»;

Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда: «5. Ұлттық куəландырушы орталықтарының 100 тіркеу орталықтарын сүйемелдеу» деген жолда «2013 жыл», «2014 жыл», «2015 жыл» деген бағандардағы «х» деген мəн «-» деген мəнмен ауыстырылсын; «Функционалдық мүмкіндіктерді дамыту» деген 4-бөлімде: «Қазақстан Республикасының көліктік инфрақұрылымын дамыту» деген 1-стратегиялық бағытта: «Көліктік-коммуникациялық кешеннің озыңқы даму қарқынына қол жеткізу» деген 1.1-мақсатта: «Мемлекеттік органның стратегиялық бағыты мен мақсатының атауы» деген бағанда «Автокөлік саласы инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру» деген 1.1.5-міндетпен толықтырылсын. «Ведомствоаралық өзара іс-қимыл» деген 5-бөлімде: «Қазақстан Республикасының көліктік инфрақұрылымын дамыту» деген 1-стратегиялық бағытта: «Көліктік-коммуникациялық кешенін озыңқы даму қарқынына қол жеткізу» деген 1.1-мақсатта мынадай мазмұндағы 1.1.5-міндетпен толықтырылсын: « 1.1.5-міндет. Автокөлік саласы инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру Халықтың автобуспен жолаушылар тасымалдары сапасына қанағаттану деңгейі Елді мекендерді тұрақты автобус қатынастарымен қамту Белгіленген талаптарға жауап беретін автомобильдік жолаушылар тасымалдары инфрақұрылымының үлесі

пайдаланушы

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

2. Ағымдағы жағдайды жəне даму үрдісін талдау 1-cтратегиялық бағыт. Қазақстан Республикасының көлік инфрақұрылымын дамыту 1. Дамудың негізгі параметрлері Темір жол, автомобиль, өзен, əуе көлік түрлерін, автомобиль жəне темір жолдарды, кеме жолдарын білдіретін республиканың көлік кешеніне шаруашылықаралық жəне мемлекетаралық байланыстарды жүзеге асыруда маңызды рөл беріледі. Республиканың жалпы ішкі өніміндегі көлік үлесі 2011 жылы 5,6%-ды құрады. 2012 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанның жалпы пайдаланымдағы көлік желісі 14,9 мың км темір жолдан; 97,2 мың км автомобиль жолынан; 4,1 мың км ішкі су кеме қатынасы жолынан құралды. 2011 жылы республика аумағындағы қатынас жолдарының тығыздығы 1000 ш.км аумаққа жалпы пайдаланымдағы темір жол жолдары бойынша 5,4 км-ні; жалпы пайдаланымдағы қатты жабындысы бар автомобиль жолдары бойынша 31,6 км-ді құрайды. Коммерциялық тасымалдаумен айналысатын жеке кəсіпкерлердің тасымалдау көлемін бағалауды есепке алғанда, көліктің барлық түрлерімен жүк тасымалдау көлемі 2011 жылы 2974,9 млн. тоннаны құрады, ол 2010 жылғы көлемнен 22%-ға артық. Коммерциялық тасымалдаумен айналысатын жеке кəсіпкерлердің тасымалдау көлемін бағалауды есепке алғанда, жолаушыларды тасымалдау 2011 жылы 26,2%-ға артты жəне 16647,2 млн. адамды құрады.

»;

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Берілген электрондық құжаттар саны

1,0

С. АХМЕТОВ.

Жүк жəне жолаушылар тасымалдау серпіні.

мына: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Берілген электрондық құжаттардың санының жыл сайынғы өсімі (алдынғы жылмен салыстырғанда)

»; «Мемлекеттік қызметтерді ұсыну, техникалық сүйемелдеу үдерістерін жетілдіру жəне мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін ықпалдастыру, соның ішінде Кеден одағының ақпараттық инфрақұрылымын дамыту үшін жағдайлар жəне тетіктер жасау» деген 4-стратегиялық бағытта: «Электрондық форматта мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасын жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының жұмыс істеу деңгейін арттыру» деген 4.1-мақсатта: «Цифрлық сертификаттар арқылы азаматтардың жəне ұйымдардың мемлекеттік электрондық қызметтерге қауіпсіз қол жетімділігін қамтамасыз ету» деген 4.1.1-міндетте: мына: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері Қызмет көрсетілген жолаушылар саны

»

деген жолдар мынадай жаңа редакцияда жазылсын: « бірл.

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

-

75

2. Халықтың электрондық үкімет туралы хабардарлығы деңгейін арттыру (промо-акциялар)

»;

бірл. -

20

%

30

3.1.7-міндет. Телекоммуникация жəне пошталық байланысы қызметтерінің тиiстi нарығында бəсекелестiктi дамыту жағдайларын қамтамасыз ету Тікелей нəтижелер көрсеткіштері АқпаӨл- Есепті Жоспарлы кезең рат көзі шем кезең 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1.Табиғи монополия саласынан шығарылған ККМ бірл. 15 1 1 1 1 телекоммуникация жəне пошта байланысы дерекқызметтерiнің реттелетін саны тері Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шаралар Жоспарлы кезеңдегі іске асыру мерзімі 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл 1.Табиғи монополиялар субъектілерінің жəне реттелетiн нарықтардың ай х х х х х сайынғы жəне тоқсан сайынғы есептедінің мониторингі 2. Өтінімдердің түсіне қарай табиғи монополиялар субъектiлері мен реттелетін х х х х х нарықтар бағаларының сараптамасын жүргізу 3.Табиғи монополиялар субъектiлері тарифтерін жəне тарифтiк сметаларын х х х х х бекiтуге берілген өтінімдерді қарау кезінде жария тыңдаулар өткiзу 4. Табиғи монополиялар субъектiлерін жəне реттелетін нарықтарды кезектен тыс х х х х х тексерулерін жүргізу 5. Телекоммуникация саласындағы реттелетін қызметтерге табиғи монополия х х х х х аясына жатқызу мəніне талдау жүргізу 6. Табиғи монополиялар субъектілерінің реттелетін қызметтер (тауарлар, х х х х жұмыстар) тізбесіне өзгерістер енгізу

Тікелей нəтиже көрсеткіштері Тасымалданатын жолаушылардың саны

%

30

»

778 873

«Түпкілікті нəтиже көрсеткіштері 1. Халықтың компьютерлік сауаттылық деңгейі» деген жолдағы «47» деген сандар «50» деген сандармен ауыстырылсын; мына: «

30

мынадай мазмұндағы міндетпен толықтырылсын: «

778 873

»; «2012 жыл» деген бағанда: «2.1. Оқыту семинарлары» деген жолдағы «800» деген сан «900» деген сандармен ауыстырыл-

30

мынадай мазмұндағы жолмен толықтырылсын: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері км/ 1. Навигациялық жабдықтарды орнату тəулік (алып тастау) жəне қызмет көрсету

67

-

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

3 983,5

мың адам

-

-

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 №1752 қаулысына 1-қосымша

»

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

Тиімділік көрсеткіштері 1. Берілген цифрлық қолтаңбалар санының өсуі

«Бюджеттік даму бағдарламалары» деген жолдағы «294 676 075» деген сандар «259 977 392» сандармен ауыстырылсын. 2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс.

28,5

бірл. -

»; «Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда: «1. Эфирлік цифрлық хабар таратуды енгізу жөніндегі жоспарларды əзірлеу жəне бекіту» деген жолдағы «жоспарларды» деген сөз «жобаларды» деген сөзбен ауыстырылсын. «3.1.5 Компьютерлік сауаттылық деңгейін арттыру үшін жағдай жасауды қоса алғанда АТ қызметтері секторын, инновация жəне ғылымды дамыту» деген міндетте: «7. Халықтың компьютерлік сауаттылық деңгейі» деген жолда «2012 жыл» деген бағандағы «47» деген сандар «50» деген сандармен ауыстырылсын; мына: «

ККМ деректері

%

2. Халықтың электрондық үкімет туралы хабардарлығы деңгейін көтеру (сауалнама, фокус-топтар, əлеуметтік сауал, кері байланыс) Сапа көрсеткіштері 1. «Электрондық үкімет» брендіне сенімділік деңгейі (маркетингтік жəне талдамалық зерттеулер өткізу)

» ККМ деректері

3 983,5

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Оқытылған халықтың саны

сын;

95

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері км 1. Навигациялық жабдықтарды орнату (алып тастау) жəне қызмет көрсету

»; «Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік əлеуетін дамыту» деген 2-стратегиялық бағытта: «Қазақстан Республикасының аумағы арқылы транзиттік тасымалдар көлемдерін ұлғайту» деген 2.1-мақсатта: «Қазақстан Республикасының көлік кешенін халықаралық көлік желісіне ықпалдастыру деңгейін арттыру» деген 2.1.1-міндетте: «Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда»: мына: « -

95

х

х

2. «Шикізат емес сектор өнімінің өзіндік құнындағы көліктік шығыстар үлесінің төмендеуі» көрсеткіш есебінің əдістемесін əзірлеу

75

мына: « 3. Алматы, Астана қалаларында жəне облыс орталықтарында цифрлық эфирлiк телехабар таратылатын телеарналардың саны қалған елдi мекендерде

дар «385 240» деген сандармен ауыстырылсын; 037 «Электрондық үкімет» шеңберінде халықты оқыту қызметтері» деген бюджеттік бағдарламада: мына: «

Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Оқытылған халықтың саны

»; «Тəуекелдерді басқару» деген 6-бөлім осы қаулыға 2-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын; «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7-бөлімде: «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7.1-кіші бөлімде: 001 «Көлiк, коммуникация, байланыс жəне ақпараттандыру саласындағы саясатты қалыптастыру, үйлестiру жəне бақылау, инфрақұрылымды жəне бəсекелес нарықты дамыту жөнiндегi қызметтер» деген бюджеттік бағдарламада: «2012 жыл» деген бағанда: «Тиімділік көрсеткіштері 1. Жылына бір мемлекеттік қызметшіні ұстауға арналған орташа шығындар» деген жолдағы «2 838» деген сандар «2 831» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолдағы «3 839 528» деген сандар «3 830 637» деген сандармен ауыстырылсын; 002 «Республикалық деңгейде автомобиль жолдарын дамыту» деген бюджеттік бағдарламада: «2012 жыл» деген бағанда: «Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында жолқұрылыс жұмыстарын жүргізу» деген жолдағы «1080» деген сандар «940» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджет қаражатының көлемі» деген жолдағы «213 386 788» деген сандар «172 529 182» деген сандармен ауыстырылсын; 005 «Су жолдарының кеме жүретiн жағдайда болуын қамтамасыз ету жəне шлюздердi ұстау» деген бюджеттік бағдарламада: мына: «

2015 жыл 77

-

х

95

»;

» 10

95

11

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: « ККМ деректері бірл. 9

75

»;

2. Берілген электрондық құжаттардың саны

« бірл.

х

»

1. Қазақстан халқын цифрлық эфирлік телерадиохабарлар таратумен қамту

2. Берілген электрондық құжаттардың санының жыл сайынғы өсімі (алдынғы жылға)

«Азаматтық авиация инфрақұрылымының даму деңгейін арттыру» деген 1.1.3.-міндетте: мына: ККМ деректері

х

деген жол мынадай редакцияда жазылсын: «

15. АКТ отандық саласын дамыту бойынша инновациялық идеяларды ілгерілету тетiктерiн айқындау жөніндегі тексеру жүргізу

-

х

7

деген жолдар алынып тасталсын; «Тікелей нəтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шараларда»: мына: «

1. ИКАО санатына ие əуежайлар саны (қауіпсіздікті арттыру)

ККМ деректері

4. АКТ салаларын дамытуға бағытталған іс-шараларды іске асыру үшін коммерциялық емес, мемлекеттік емес ұйымдар (корпаративтік қор) құру

5. Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының сапасына байланысты көліктік оқиғалардың санын өткен жылдың деңгейінен азайту 6. Көлік құралдарын міндетті техникалық байқаудан өткізуін қамтуды жоғарылату

1. ИКАО санатына ие əуежайлар саны

1. Қазақстанның аумағын цифрлық эфирлік телехабарлар таратумен қамту

4. Коммерциялық IT - жобаларды қаржыландыру үшін мамандандырылған қаржы ұйымын құру ККМ деректері

х

» деген жол алынып тасталсын; «3.1.3. Қазақстанның барлық аумағына цифрлық хабар таратуды енгізу» деген міндетте: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «3.1.3. Қазақстан Республикасында цифрлық эфирлік теле хабар таратуды енгізу»; мына: «

3. Алматы, Астана қалаларында жəне облыс орталықтарында цифрлық эфирлiк телерадиохабар таратылатын телеарналардың саны қалған елдi мекендерде

2

х

1,0

»; 043 «Е-лицензиялау» мемлекеттiк деректер базасын дамыту» деген бюджеттік бағдарламада: «2012 жыл» деген бағанда: «Тікелей нəтиже көрсеткіштері 1. Барлық уəкілетті мемлекеттік органдарда жəне аумақтық бөлімшелерде, 14 облыстық əкімдікте, республикалық маңызы бар 2 қалалық əкімдікте ЕЛ МДҚ АЖ енгізу» деген жолдағы «5» деген сан «10» деген сандармен ауыстырылсын; «Бюджеттiк шығыстардың көлемi» деген жолдағы «616 113» деген сандар «613 075» деген сандармен ауыстырылсын; 043 «Е-лицензиялау» мемлекеттiк деректер базасын дамыту» деген бюджеттік бағдарламадан кейін мынадай мазмұндағы бюджеттік бағдарламамен толықтырылсын: « Бюджеттік бағдарлама (кіші бағдарлама)

050 «Облыстық бюджеттеріне, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталықтарын құру үшін берілетін нысаналы даму трансферттері» Сипаттамасы Алматы қаласында мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығын ашу Бюджеттік бағдарлама-ның мазмұнына Трансферттер жəне бюджеттiк субсидиялар беру түрі байланысты іске асыру Жеке бюджеттік бағдарлама тəсіліне байланысты ағымдағы/ Даму дамыту Бюджеттік бағдарлама көрсеткішінің атауы Өлшем Есепті кезең Жоспарлы кезең Жоба- Жобабірлігі ланаланатын тын жыл жыл 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл Тікелей нəтиже көрсеткіштері бірл. 1 1. Алматы қаласында автокөлiктерді тiркеу жəне жүргiзушi куəлiктерін беру жөнінде мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығын құру Түпкілікті нəтиже көрсеткіштері сағат 2-ден 1. Автокөлiктi тiркеу, қайта тiркеу бойынша көп орташа уақытты азайту емес 2. Жүргiзушi куəлiктерін беру бойынша сағат 2-ден құжаттарды ресiмдеудiң орташа уақытын көп азайту емес Сапа көрсеткіштері қызмет 1 1. Халықтың қызметтердi алу кезіндегі сапасы мен қолайлылықты жақсарту мақсатында автокөлікті тіркеу жəне жүргізуші куəліктерін беру саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсетуді халыққа қызмет көрсету орталығына ауыстыру Тиімділік көрсеткіштері % 100 1. Мамандандырылған халыққа қызмет көрсету орталығының үздіксiз жұмыс істеуін қамтамасыз ету Бюджеттік шығыстардың көлемі мың 1 316 теңге 124,0

»; «Бюджеттік бағдарламалардың жиынтығы» деген 7.2-кіші бөлімде: «2012 жыл» деген бағанда: «Бюджеттік шығыстардың барлығы:» деген жолдағы «406 657 914» деген сандар «371 844 774» сандармен ауыстырылсын; «Ағымдағы бюджеттік бағдарламалар:» деген жолда «111 981 839» деген сандар «111 867 382» сандармен ауыстырылсын;

Магистральдық желі Локомотив шаруашылығы Вагон шаруашылығы Барлығы

2009 жыл 2010 жыл Құны, млрд. теңге 53,7* 69,3* 17** 29,1** 12,9*** 21,6*** 83,6 120

2011 жыл

2012 жыл

2013 жыл

Барлығы

133,3* 56,4** 133,7*** 323,4

78,4* 55,7** 32,5*** 166,6

92,1* 77,2** 73,3*** 242,6

426,8 395,4 274 936,2

Ескертпе: * «Қорғас-Жетіген» жəне «Өзен-Түркіменстанмен мемлекеттік шекара» жаңа темір жол желілерінің құрылысын есепке алмағанда, ** «Локомотив» АҚ жəне «Локомотив сервистік орталығы» АҚ *** «Қазтеміртранс» АҚ жəне «Қазтранссервис»АҚ «2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес темір жол инфрақұрылымының дамуына 201,2 млрд. теңге*, соның ішінде: «Жетіген-Қорғас» темір жол желісін салуға 139,4 млрд. теңге*; «Өзен – Түркіменстанмен мемлекеттік шекара» темір жол желісін салуға 61,8 млрд. теңге* бөлінді. 2015 жылға дейін 4 191км магистральдық желіні сауықтыру, 513 бірлік локомотив жəне 30 505 жүк вагонын сатып алу жоспарлануда. Негізгі инфрақұрылымдық жобалар: Р/с № Жобалар Темір жол желілерін салу 1 Өзен – Түрікменстанмен мемлекеттік шекара

Ұзақтығы км

Құны млрд. тг.

Қаржыландыру көздері

Іске асыру мерзімдері

146

61,7

Республикалық бюджет жəне Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан қарыз қаражаты Республикалық бюджет, өзінің жəне Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан қарыз қаражаты Анықталмаған Анықталмаған

2009 – 2012

2

Қорғас – Жетіген

293

139,4

3 4

Бейнеу – Жезқазған Арқалық – Шұбаркөл

988 214

561 133

2009 – 2013 2012 – 2016 2012 – 2015

Автожол саласы Қазақстан Республикасы автомобиль жолдарының ұзақтығы 128 мың км құрайды, олардың 97,1 мың км астамы жалпыға ортақ пайдаланылатын автожол. Жалпыға ортақ пайдаланылатын авто жолдың ұзақтығынан 23,5 мың км республикалық маңызы бар 73,6 мың км жергілікті желіге жатады. Соңғы 11 жылда саланы дамытуға жергілікті желіні қоса алғанда, 1 263,1 млрд. теңге бөлінді, бұл ретте 2001 жылы қаржыландыру 7,7 млрд. теңге болса, 2011 жылы 189,5 млрд.теңге болды. Осы жылдары жалпыға ортақ пайдаланылатын жолдың 97,1 мың км-ден 44 мың км жолдан астамын, соның ішінде 24,4 мың км республикалық желіде қайта жаңарту жəне əртүрлі жөндеулер жүргізілді. Автожол саласындағы ең ірі жоба - «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық транзит дəлізін қайта жаңартуды іске асыру жалғастырылуда. Осы жобаны 3 көзден қаржыландыру көзделген: қарыз қаражаты, республикалық бюджет жəне концессиялық негіздегі жеке инвестициялар. Жобаны қаржыландырудың негізгі үлесін 9 Халықаралық қаржы институттарының сыртқы қарыздары құрайды жəне жалпы сомасы 3,2 млрд. АҚШ долларын құрайтын Қарыз туралы келісімге қол қойылды. Жұмыс төрт облыс (Ақтөбе, Қызылорда, Жамбыл жəне Оңтүстік Қазақстан) аумағында жүргізілуде. 6 мың бірлік техника, 30 асфальт-бетон жəне 24 цемент-бетон зауыттар жəне 32 бөлшектеу құрылғылары жұмылдырылған. 35 мыңнан астам жол құрылысшылары (соның ішінде 34,4 мың адам қазақтандық персонал жəне 566 адам шетелдік персонал) тартылды. Жоба бойынша 1 220 км ұзақтығында жол жабынын төсеу орнатылды. 2012 жылғы 1 қаңтарға республикалық маңызы бар автожолдар желісінің мынадай жай-күйі күтілуде: жақсы – 37 %; қанағаттанарлық – 40,5 %; қанағаттанғысыз – 22,5 %. Жергілікті маңызы бар автожолдардың жай-күйі: жақсы – 15 %; қанағаттанарлық – 43 %; қанағаттанғысыз – 42 %. 2010 – 2014 жылдар кезеңінде шамамен 21 мың км автожолды қайта жаңарту жəне жөндеу жоспарлануда, сонымен қатар 3,9 мың. км. қайта жаңарту, 5,6 мың.км. республикалық маңызы бар автожолдар жəне 11,5 мың км жергілікті маңызы бар жолдар. Жаңалық нарықтық тəсілдерді енгізу болып табылады жəне осы мақсаттар үшін ақылы қызметті енгізумен мемлекеттік-жеке меншік əріптестік тетіктерін қолданудың маңызы аз емес. Осы бағыт бойынша «ҮАААЖ» жобасын іске асыру жоспарлануда. Азаматтық авиация Республикада 54 авиакомпания жəне əуе кемелерінің пайдаланушылары өз қызметін жүзеге асырады, оның ішінде 34 авиакомпания коммерциялық əуе тасымалдарын жəне 1 авиакомпания коммерциялық емес əуе тасымалдарын, əуе кемелерінің 19 пайдаланушысы авиациялық жұмыстарды (авиация-химиялық, орманды бақылау, мұнай-газ құбырларын айналып ұшып өту жəне басқа жұмыс түрлері) орындайды. Қазақстан Республикасының Азаматтық əуе кемелерінің мемлекеттік тізілімінде 411 əуе кемесі есепте тұр.

(Жалғасы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 11-бетте).

3. Негізгі сыртқы жəне ішкі факторларды бағалау

Қазақстандық авиатасымалдаушылары («Эйр Астана» АҚ, «Скат» АҚ) 18 шет мемлекетінің аумағында ұшуды орындайды. Қазақстанға əлемнің 19 елінен тұрақты жолаушылар тасымалын 25 шетелдік авиакомпаниялары жүзеге асырады. Ішкі авиақатынастары саласында 40 бағыт бойынша тұрақты ұшу жүзеге асырылады. Жер үсті инфрақұрылым объектілерін жаңғырту жəне дамыту бағдарламалары іске асырылуда. Бүгінгі күні Халықаралық рейстерге қызмет көрсетуге жіберілген 15 əуежайдың 10-ы Халықаралық азаматтық авиация ұйымының стандарттары (ИКАО) бойынша санатталған: ИКАО санаты бойынша Астана мен Алматы қалаларының əуежайлары IIІ санат, Атырау ІІ санат, Павлодар, Шымкент, Қарағанды, Жезқазған, Ақтөбе, Өскемен, Қызылорда əуежайлары I санат. Республиканың транзиттік əлеуетін одан əрі дамыту бойынша үлкен жұмыстар жүргізілген болатын, оны тиімді пайдалану азаматтық авиация үшін қосымша табыс табуға бағытталған шара жəне оны дамытудың жоғарғы динамикасын сақтау болып табылады. 2005-2008 жылдар кезеңінде Қазақстанның əуе кеңістігі арқылы əуе кемелерінің транзиттік қозғалысының өсуі жылына 10% жоғары болды. Егер 2005 жылы транзит 84,8 млн. ұшақ-километрді құраса, ал 2008 жылы – 121,1 млн. ұшақкилометр, 2009 жылы – 114,2 млн. ұшақ-километр, 2010 жылы – 128,4 млн. ұшақ-километр, 2011 жылы – 155,7 млн. ұшақ-километр. Су көлігі Қазақстан Каспий бассейніндегі жүк ұйымдастыратын мемлекет болып табылады жəне экспортталатын жүктердің негізгі түрлері мұнай, металл, астық жəне басқалары болып табылады. 2011 жылғы Ақтау порты арқылы жүктерді ауыстырып тиеу көлемі өткен жылғы тиісті кезең көрсеткішінің 94,7 %-ын құрайтын 12,2 млн. тоннаны құрады. Көлемдердің төмендеуіне Иранға астық кіргізуге жоғары экспорттық баж енгізу жəне мұнай жеткізуге экономикалық эмбарго енгізу, сондай-ақ мұнай бөлігінің экспорт бағыттарының өзгеруі (құбыржолды пайдалану) экспорттық баж салығын енгізуге ықпалын тигізді. 2011 жылы «Қазтеңізкөлікфлоты» ұлттық кеме компаниясы 9,7 млн. тонна немесе өткен жылдың ұқсас кезең көрсеткішінің 111,3 %-ын тасымалдады. Бүгінгі күні компания флоты 19 кемеден тұрады, оның ішінде: жүккөтергіштігі 12-13 мың тонна 6 мұнай құюшы танкер, жүккөтергіштігі 3 600 тонна болатын 8 барж-алаңдар, 5 буксир бар. 2014 жылы теңізде жүзу қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында кеме қозғалысын басқару жүйесін құру жоспарлануда. Ішкі кеме қатынасы үш су бассейнінде жүзеге асырылады: ұзақтығы 4040,5 км су жолдары учаскелеріндегі Ертіс, Орал-Каспий жəне Іле-Балқаш. Өзен көлігінің республикадағы көлік жұмысының жалпы көлеміндегі үлес салмағы аз. 2011 жылы кеме қатынасы көлігімен 1082 мың тонна жүк тасымалданған, 2010 жылмен салыстырғанда 3,4%ға кему байқалады. 112,9 мың жолаушы тасымалданған, бұл 2010 жылғы көлемнен 4,3%-ға артық. Кеме қатынасы көлігімен республика ішіндегі жүк тасымалдары 987 мың тоннаны (91,2%) құрады. Тасымалданған жүктердің елеулі үлесін – 878,7 мың тонна (81,2%) – құрылыс материалдары құрайды. Ішкі кеме қатынасы жолдарының ұзындағы 2011 жылдың соңында 4094 км құрады. Автомобиль көлігі Нарықтық инфрақұрылымды дамытуда, ішкі жəне сыртқы сауданы кеңейтуде автомобиль көлігі маңызды рөл атқарады. Республиканың автомобиль паркінде 414 мың жүк автомобилі, 98,4 мың автобус, 3553,8 мың жеңіл автомобиль бар. Бұдан басқа, республикада 50 мың мотокөлік, сондай-ақ 149,3 мың автомобиль тіркемелері тіркелген. Коммерциялық тасымалдаумен айналысатын жеке кəсіпкерлердің тасымалдау көлемін бағалауды есепке алғанда, республика автокөлігімен 2011 жылы 2475,5 млн. тонна жүк тасымалданды, жүк айналымы 121,1 млрд. ткм құрады. 2010 жылмен салыстырғанда жүк тасымалдау көлемі 25,6%-ға артты , жүк айналымы 50,9%-ға артты. 16622,4 млн. жолаушы тасымалданды, жолаушылар айналымы 164,5 млрд. жкм құрады. 2010 жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіштер тиісінше 26,3%-ға жəне 30%-ға артты. Халықаралық жол тасымалдары (бұдан əрі – ХЖТ) жүйесі бойынша тасымалдарға қазіргі уақытта шамамен 4650 автомобиль көлігі тартылған. Жүктерді тасымалдау үшін жыл сайын Еуропа мен Азияның 39 елімен шамамен 109 мың дана рұқсат бланкілерімен алмасу жүргізілуде. Тұрақты қатынас бойынша 135-нан артық халықаралық жəне 250 облысаралық тұрақты жолаушылар маршруттары бар. Автомобильдер паркі жоғары тозумен сипатталады – 12 жылдан жоғары пайдалануда болған автокөлік құралдарының үлес салмағы 63% құрайды, соның ішінде 57% - автобустар, 59% - жеңіл жəне 84% - жүк автокөліктері. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы стационарлық көздерден атмосфераға зиянды заттар шамамен жылына 2,5 млн. тоннаны құрайды, ал көлік шығарындылары жылына 1 млн. тоннадан асады. Еуро стандарттарды кезең-кезеңмен енгізу ескірген автомашиналарды əкелуді шектеуге, қазақстандық автожинау кəсіпорындарының бəсекеге қабілеттілігін арттыруға, сондай-ақ өндірілетін жəне импортталатын отынның сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, 2012 жылғы 1 қаңтардан бастап көлік құралдарының техникалық байқауда өткізу функциялары Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінен бəсекелi ортаға берiлген, ал техникалық байқауды ұйымдастыру мен жүргiзуге бақылау құзыреті Министрлiкке берілген. Жаңа тəртіпке сəйкес көлік құралдарының техникалық байқауын техникалық бақылаудың стационарлық жəне ұтқыр желілері бар жекеменшік орталықтар жүргізеді, олар тежеуіш жүйесінің, рульдік басқарудың, аспалық бөлшектердің, атмосфераға шығарындылардың тиімділігін автоматты түрде анықтайды. 2. Негізгі проблемаларды талдау Темір жол саласы Темір жол саласында темір жолдар желісі жеткілікті дамымаған, негізгі құралдардың тозуы, жолаушы жылжымалы құрамының тапшылығы өсуде. Сервистің төмен деңгейі мен бəсекелестіктің болмауы орын алады, сондай-ақ темір жол көлігін жаңарту мен дамытуды жеткіліксіз қаржыландыру білінеді. Тариф белгілеудің қолданыстағы қағидаттары мен реттеу тетігі тасымалдаушының клиентке бағдарлануын болдырмайды. Елдің транзиттік əлеуетін барынша тиімді іске асыру қажет жəне темір жол желілерін дамытуға жаңа (жеке) субъектілерді тарту қажет, олар өз кезегінде көлік-коммуникация кешенінде бəсекелес ортаны құруға жəне көлік құралдары паркін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Ұзақ жылдар бойы жолаушылар тасымалдарын жүк тасымалдары есебінен, сондай-ақ экономиканың басқа салаларын (тау-кен өндірісі, құрылыс жəне агроөнеркəсіп кешені) баға өсуіне қарай темір жол тарифтерінің түсуі есебінен тоғыспалы субсидиялауға жол беретін экономикалық саясат активтерінің «шығарылуына» жəне мемлекеттің көлік инфрақұрылымының сапасын нашарлатуға əкеп соқтырады. Саланың негізгі қорларының жиналған тозуы теміржол көлігінің технологиялық тұрақтылығын жоғалту қаупін тудырады жəне өз ресурстары таусылып бара жатқан жылжымалы құрамды жəне инфрақұрылым объектілерін жаңартуға инвестицияның едəуір қажеттілігін анықтайды. Темір жол көлігінің тиімділігі, қолда бар ассортимент, пайдаланушыларға ұсынылатын қызметтің қол жетімдігі мен сапасы, қызметке инновацияларды енгізу деңгейі нарықтың қазіргі заманғы талаптарына толық жауап бере алмайды. Темір жол көлігі жұмысының мемлекет экономикасының барлық салалары үшін маңыздылығын ескере отырып, Министрлік «ҚТЖ» ҰК» АҚ бірлесіп, Қазақстан Республикасы темір жол көлігін одан əрі дамыту бойынша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қыркүйектегі № 1006 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының көлік инфрақұрылымын дамыту жөніндегі 20102014 жылдарға арналған бағдарламаның темір жол көлігі бөлімінің негізін құраған кешенді тəсілдерді əзірлеу бойынша ауқымды, жүйелі жұмыстарды жүргізді. Бұл ретте осы бағдарламаның негізгі міндеті саланың қолданыстағы институционалды құрылымын жəне саланың экономикалық моделі реформасын түзету негізінде реформалау үдерісін аяқтау болып табылады. Табиғи-монополиялық қызмет (МТЖ қызметтері) жəне тасымалдау қызметін толығымен бөлу, тасымалдау қызметі тарифін қайта реттеу, тасымалдаушының əлеуметтік маңызы бар маршруттары бойынша жолаушылар тасымалдаумен байланысты шығындарын 100%-дық субсидиялау жəне т.б. көзделіп отыр. Сондай-ақ бағдарламада жеке бастамаларды тартуға, магистральдық темір жол желісіне қол жеткізуге тең құқық бере отырып, бəсекелес нарықты құруға жəне жолаушылар тасымалдауды мемлекеттік субсидиялаудың тиімді тетігін енгізуге жағдай жасау көзделуде. 2011 жылдың соңындағы жағдай бойынша вагондар: Атауы жолаушы вагондары, бірлік жүк вагондары, бірлік

мүкəммал паркі 1 824 54 801

жұмыс паркі 1 778 50 777

жұмыс істемейтін паркі 46 4 024

Өсу нəтижесіндегі жолаушылар вагондарының тапшылығы Жылдар жолаушы вагондарының тапшылығы, бірлік

2009 411

2010 448

2011 310

2012 183

2013 106

2011 жылдың қорытындысы жай-күйі бойынша локомотивтер Атауы магистральдық тепловоздар, бірлік электровоздар, бірлік маневрлік тепловоздар, бірлік

Мүкəммал паркі 648,5 522,5 485

30 наурыз 2013 жыл

Пайдаланылатын парк 503,5 420 399

Пайдаланылмайтын парк 145 87,5 82

Авто жол саласы Автокөлік инфрақұрылымының едəуір бөлігі нормативтік мерзім шегінен тыс пайдаланылады, басқасы осы мерзімге жақындайды, осыған байланысты көлік жұмысының кауіпсіздігі бойынша жағдай едəуір нашарлауда. Қолда бар жол пайдалану техникасының жоғары тозушылығы; қалпына келтіру жұмыстарының жоғары капиталды қажет етуі; жол қызметінің жөндеуаралық мерзімін сақтау жəне республикалық маңызы бар автожолдарды дамытуды жеткіліксіз қаржыландыру; қолданыстағы автожолдар желісін техникалық параметрлерінің төмендігі (бірлікке түсетін жүктеме есебі, санаттары бойынша т.б.); екі жолақты қозғалысы бар жолдарда авариялық жəне қаза табу тəуекелінің жоғарлығы; жергілікті бюджеттен жеткіліксіз қаржыландыру салдарынан облыстық жəне аудандық маңызы бар автомобиль жолдары деңгейінің төмендігі; 890 ауылдық елді мекенге қатты жамылғылы кіреберіс автожолдарының болмауы ескеріледі. Азаматтық авиация Азаматтық авиация саласындағы негізгі проблемалар мыналар болып табылады: 1) Халықаралық азаматтық авиация ұйымының (ИКАО) стандарттарына сəйкес келмейтін өңірлік əуе кемелерінің ескірген паркі; 2) əуе кемелерін қабылдау-ұшыру үшін бірқатар өңірлік əуежайлардың ИКАО халықаралық стандарттарына сəйкес келмеуі; 3) авиация персоналының, атап айтқанда ИКАО талаптарына сəйкес ағылшын тілінің 4-деңгейін меңгерген ұшу құрамының жетіспеушілігі болып табылады. Жоғарыда көрсетілген проблемалар экономикалық жазықтық пен əуежайлар инфрақұрылымын дамытуды қаржыландыру мүмкіндіктеріне байланысты. Осылайша əуе кемелерін жаңарту авиатасымалдардың кірістілігіне жəне бəсекелестікті дамыту деңгейіне байланысты, ол авиатасымалдаушылардың өз кеме паркін жаңартуға ынталандырады. Азаматтық авиация саласы қалыптасуының бастапқы кезеңінде əуежайлар инфрақұрылымын дамыту мемлекеттiк бюджеттен қаржылық қолдауды талап етедi. Ескіріп қалған өңірлік авиапаркті (АН-24, ЯК-40) шетелде шығарылған қазіргі заманғы əуе кемелеріне (Эмбраер, Бомбардье) ауыстыру қажет. Жердегі инфрақұрылымның дамуы, оның ішінде əуежайларды қайта жаңарту, жердегі инфрақұрылымның материалдық-техникалық жарақталуы (ҰҚЖ, аэровокзал, арнайы техника жəне басқалар). Кейбір əуежайлардың ұшу-қону жолақтарының жай-күйі кауіпсіздік талаптарына толық мөлшерде жауап бермейді. Кадр əлеуетін қалыптастыру. Су көлігі Су көлігі саласында порттық жəне қызмет көрсету инфрақұрылымының жеткіліксіз қуаты, білікті отандық мамандар тапшылығы, кеме қатынасы шлюздерінің төмен техникалық жай-күйі, сауда флотының жеткіліксіз саны, мемлекеттік техникалық флоттың тозғандығы байқалады. Осыған байланысты теңіз сауда флотын жəне теңіз операцияларын қолдау флотын сатып алу, мемлекеттік техникалық өзен флотын ауыстыру, Өскемен жəне Бұқтырма шлюздерін қайта жаңарту, Шүлбі шлюзінің қорғаныш гидротехникалық құрылысы, кеме қозғалысы мен теңізде құтқару операцияларын басқарудың мамандандырылған жүйесін құру бойынша жұмыстарды жалғастыру қажет. Автомобиль көлігі Экологиялық жағдай мемлекеттiң экономикалық жақсы əл-ауқатының деңгейіне əсер ететін маңызды даму факторы болып табылады. Елдегі экологиялық жағдайды одан əрі жақсарту мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1372 қаулысымен «Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы» техникалық регламент бекітілді. Осы техникалық регламентте зиянды заттар шығарындылары бойынша Еуро экологиялық стандарты талаптарына сəйкес келмейтін автокөлік құралдарын ел аумағына əкелуге жəне өндіруге тыйым салу белгіленген. Республика аумағында Еуро-2 экологиялық стандарттары 2009 жылғы 15 шілдеден бастап автокөлік құралдары бойынша жəне 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап отын бойынша енгізілді. Бұдан басқа осы шара қазіргі қолда бар автомашиналар паркін жаңарту үшін жағдай жасайды. Саланың нормативтік-техникалық базасын үйлесімдеу шеңберінде экологиялық кауіпсіздік саласында 2008 – 2009 жылдары Қазақстан Республикасының 15 мемлекеттік стандарты əзірленген. Көліктегі қауіпсіздік шаралардың сақталуына тиімді бақылаудың жеткіліксіздігі, көліктің жəне объектілер инфрақұрылымының қанағаттанарлық емес жай-күйі көліктегі қазіргі заманғы жағдайдың едəуір қиын екенін айқындайды. Көліктегі қауіпсіздікті қамтамасыз етуге тиімді бақылауды ұйымдастыру бірінші кезектегі міндеттердің бірі жəне саланы дамытудың жоғары деңгейін қамтамасыз ету жөніндегі құрауыштардың бірі болып табылады. Көліктегі авариялылық деңгейін белгілейтін негізгі факторлар: 1) көлік процесіне қатысушылар біліктілігінің жеткіліксіздігі мен тəртібінің төмендігі; 2) тасымалдауды ұйымдастырудың технологиялық процестерін сақтамау; 3) көліктік бақылау органдарының материалдық-техникалық жағынан жеткіліксіз жарақтандырылуы; 4) көлік құралдарының физикалық тозуы жəне қанағаттанарлық емес техникалық жай-күйі болып табылады. Авариялылық деңгейінің жыл сайынғы төмендеу қарқынына қарамастан 2009 – 2011 жылдары көлік оқиғаларының саны мен ауырлығы бұрынғыдай жоғары деңгейде қалып отыр. 2011 жылы республика автожолдарында 12 062 жол-көлік оқиғалары (бұдан əрі – ЖКО) орын алды. 2010 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда автомобиль көлігіндегі ЖКО саны 3,8%-ға төмендеді. Статистика деректері бойынша 2011 жылы ЖКО-ның 82%-дан астамы жүргізушілер кінəсінен орын алған. Автомобильдердің 80%-дан астамы (3,1 млн.) 7 жылдан артық пайдалануда жəне батыс стандарттары бойынша ескірген болып саналады. Осылайша, техникалық байқау орталықтарының нəтижелері бойынша 2012 жылғы қаңтар-ақпан кезеңінде техникалық байқауға 80 мыңға жуық автокөлік құралы ұсынылды, соның ішінде автомобильдердің 30%-ы техникалық байқаудан бір реттен өте алмады. Негізгі себептері тежеуіш жүйелерінің, жарық аспаптарының жəне автомобильдер пайдаланған газдардың шығуы ақаулықтары болып табылады. Бұл ретте 2011 жылдың көрсетілген мерзімінде жол полициясы органдарында 130 мыңнан астам автомобильдер тексеріліп, соның ішінде тек 7 % ғана ақаулы болып танылған. Осылайша, техникалық байқаудың жаңа жүйесінің нəтижелері техникалық байқау сапасының жəне объективтілігінің арттырылуын көрсетеді. 2012 жылғы 15 қазандағы жағдай бойынша республика бойынша 569 техникалық байқау желісі бар 270 техникалық байқау орталықтарының жұмысы ұйымдастырылды. Техникалық байқау орталықтарының аталған санымен 34 қала мен 60 əкімшілік аудан (барлығы 160 əкімшілік аудан) қамтылды. Техникалық байқау орталықтары жоқ елді мекендерде 247 мобильдік желілері қызмет көрсетеді. Автокөлiк саласының негiзгi нысаналы мəселелері халықтың автобуспен жолаушылар тасымалдарына қанағаттану деңгейі жəне инфрақұрылым сапасын арттыру болып табылады. Аталған мəселені қызметтер көрсету сапасының тиісті стандарттарын əзірлеу шеңберiнде олардың сақталуын кейiнгі бақылаумен шешу қажет.

Сыртқы факторлар. темір жол саласы: жүк тасымалы көлемінің шикізаттың дүниежүзілік бағасының ауытқуына тəуелділігі; саланың активтерін қысқартуға алып келетін тарифтерді ұстап тұру саясаты; өнеркəсіп объектілерінің құрылысын шикізат көздеріне жақын жерде салу арқылы жүк тасымалына сұраныстың төмендеуі; машина жасаудың əлсіз отандық базасы, тиісінше импортқа тəуелділіктің жоғары болуы; 2) автожол саласы: Қазақстанның Еуразия құрлығының ортасында геосаяси орналасуы; Еуропа мен Азия арасындағы негізгі транзиттік дəліздердің Қазақстан аумағы арқылы өтуі; жергілікті ресурстарды пайдаланудағы үлкен əлеует; Ресей жəне Қытай көрші елдерінен Қазақстан транзитіне ықтималды қаупі (транзиттің Қазақстан аумағын айналып өтуі); алдыңғы қатарлы техникалық жəне экологиялық регламенттерді, стандарттарды енгізу; 3) азаматтық авиация: Қазақстанның əуежайлары негізінен Еуропаны Азиямен, Оңтүстік Шығыс Азиямен байланыстыратын əуе трассаларының жолында орналасқан, соның негізінде халықаралық əуе қатынастарын кеңейтуде жəне қазақстандық авиакомпаниялардың таяу жəне алыс шетелдерге ұшуларын ұлғайтуда елеулі əлеуеттің болуы; Еуропаны Азиямен, Оңтүстік-Шығыс Азиямен байланыстыратын бірнеше баламалы халықаралық əуе дəліздерінің болуы; инфляциямен салыстырғанда энергия тасымалдағыштардың ішкі бағаларының алға қарай өсуі мемлекеттік жəне жеке меншік көлік кəсіпорындары шығындарының жəне отын сатып алу шығыстарының өсуіне алып келеді; Қазақстанға іргелес елдермен өз аумақтары арқылы транзиттік əуе қозғалысы ағындарын қайта бағыттау бойынша жұмыс белсенді жүргізілуде, ол Қазақстанның транзиттік авиакөлік əлеуетіне қауіп төндіруі мүмкін; 4) су көлігі: Қазақстан Республикасының Еуразия құрлығының ортасында геосаяси орналасуы; Қазақстан аумағы арқылы Еуропа мен Азия арасындағы негізгі транзиттік дəліздердің өтуі; Каспий маңы мемлекеттерімен халықаралық-шарттық базасын кеңейту; Каспий маңы елдері тарапынан жоғары бəсекелестігі; контрагент-мемлекеттердің порт инфрақұрылымына тəуелділігі; дүниежүзілік мұхитқа еркін шыға алмауы; 5) автомобиль көлігі: басқа мемлекеттерде жасанды кедергілерді жасау арқылы көлік қызметтерін көрсетудің халықаралық нарығында қазақстандық тасымалдаушылардың санын азайту; халықаралық қатынастағы жүк жəне жолаушылар тасымалдары қажеттілігінің болуы; шетелдік тасымалдаушылар тарапынан халықаралық автокөлік қызметтердің нарығындағы бəсекелестіктің болуы. Ішкі факторлар: темір жол саласы: негізгі құралдардың физикалық жəне моральдық жағынан айтарлықтай тозуы (инфрақұрылымдар мен жылжымалы құрам); жылжымалы құрам паркінің тапшылығы; əлеуметтік маңызы бар бағыттар бойынша жолаушылар тасымалының шығындарын мемлекеттік бюджеттен субсидиялаудың толық емес көлемі; негізгі жүк тасымалдаушылар өндірісі көлемінің төмендеуі, тиісінше жүк тасымалы көлемінің төмендеуі; 2) авто жол саласы: жеке өңірлерге автожолдар жалғыз көлік қатынасы болып табылады; темір жол жəне су жолдарының төмен тығыздығы; жол-көлік оқиғаларының жоғары деңгейі; тауарлардың құнында биік көлік құрауышы; 3) азаматтық авиация: авиаотын қымбат бағалы жəне отандық мұнай өңдеу зауыттарында оны жеткіліксіз өндіру авиациялық қызметтер құнының көтерілуіне алып келеді; икемді тарифтік жүйесінің болмауы, мемлекеттік органдардың қызметтер құнын қатаң реттеуі əуежайларға толық көлемде əуежайларда техникалық, транзиттік қону үшін шетелдік ƏК тарту бойынша іс-шараларды іске асыруға мүмкіндік бермейді; өңірлік əуежайларда негізгі өндірістік қорлардың (ұшу-қону жолақтары мен терминалдар) тозуы жəне батыс өндірісінің əуе кемелеріне қызмет көрсетуге арналған қазіргі заманғы арнайы техникалардың болмауы; бюджеттік қаржыландыруды қысқарту; 4) су көлігі: негізгі құралдардың моральдық жəне физикалық жағынан айтарлықтай тозуы; су жолдары тығыздығының төмендігі; жүктердiң дəстүрлi түрлерi (металл, дəн) өндiруден тəуелдiлiгі, олар экспорттық қатынастарда Ақтау теңiз порты арқылы тасымалданады; көліктің аралас түрлері инфрақұрылымының дамуы; ішкі су жолдарының навигациялық кезеңге тəуелділігі; 5) автомобиль көлігі: автокөлік құралдарының қатты тозуы жəне əлсіз техникалық жағдайы; тұрғындар жəне елдiң экономикасының кəсiпорындарында тасымалдаулардағы биiк қажеттiлік; басқарудың институционалдық құрылымдарының болуы жəне автокөлiктiң жұмыс жасауының нормативтiк - құқықтық базасының деңгейi; автокөлiктiң жұмысы жасауының нарықтық тетіктері: тасымалдауларды жүзеге асыруға заңды жəне жеке тұлғалардың қолжетімділігі, еркін бағалары, тасымалдаушы арасындағы жолаушылар көлiгi маршруттарының конкурстық бөлу жүйесi. 2 Стратегиялық бағыт. Қазақстан Республикасының транзит-көлік əлеуетін дамыту 1. Дамудың негізгі параметрлері Қазақстан Еуропа мен Азияның арасындағы коммуникациялық ағыны орталығында орналасқан жəне ұлттық транзиттік ресурстарды іске асыруға қабілетті орасан зор көлік əлеуетіне ие. Осы бірегей геосаяси жағдайды пайдалану қажет. Нақты айтқанда, құрлықішілік тасымалдарды жүзеге асыру кезінде Солтүстік-Оңтүстік жəне Батыс-Шығыс бағытындағы бағыттардың көпшілігі өңірді айналып өту мүмкін емес, соның өзі ортаазиялық көлік дəліздерінің басымдылық жағын көрсетеді. Соңғы жылдары Еуразия құрлығында халықаралық экономикалық байланыстардың жаһандану процесінің тереңдеуіне жəне Шығыс Азия мен Еуропа арасында жүк ағынының өсуіне байланысты «Ұлы Жібек жолын» жаңғырту – кешенді еуразиялық трансқұрылықтық көпірді құру өзекті мəселе болып отыр. Оңтүстік Батыс, Оңтүстік жəне Оңтүстік Шығыс Азия елдерінің ТМД жəне Еуропа елдерімен сауда-экономикалық қарым-қатынастарын өзекті ету Қазақстанның экспорт-импорттық жəне транзиттік мүмкіндіктерін дамытудың маңызды факторы болып табылады. Сонымен бірге Орталық Азиядағы өңірді Қытаймен байланыстыратын жаңа көлік бағыттарын құру жəне экспортталатын қытайлық жүктердің бөлігін Таяу Шығыс жəне Еуропа бағытында Орталық-Азия магистральдарына қайта бағдарлауға мүмкіндік беретіндігіне үлкен үміт артылып отыр. Маңызды факторлардың бірі басты серіктесі Еуропалық Одақ болып табылатын, сыртқы сауда айналымының ерекше жоғары қарқынын көрсетіп отырған Қытайдың қарқынды дамыған экономикасы (2006 жылдың қортындылары бойынша шамамен 1,7 трлн. АҚШ доллары көлемінде) болып табылады. Одан басқа Қытай Жапониядан, Кореядан жəне Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен Еуропаға тауар тасымалдауға мүдделі, бұл жерде бағыттардың үштен бір бөлігі біздің аумағымыздан өтеді, ол өз кезегінде транзиттен мол табыс алуға мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта Еуропа мен Азия арасындағы тауар айналымының көлемі шамамен 700 млрд. АҚШ долларын құрайды, кейбір болжамдар бойынша 2015 жылға қарай аталған көрсеткіш 1 трлн. АҚШ долларына, ал Қазақстан транзитінен түсетін табыс 2015 жылға қарай шамамен 1,1 млрд. АҚШ долларына жетеді деп болжануда (2007 жылы – 500 млн. АҚШ доллары). Жалпы алғанда ОңтүстікШығыс жəне Шығыс Азия – Еуропа бағыттарындағы транзиттік ағымдар шамамен 330 – 400 млрд. АҚШ долларына бағалануда, бұл жерде осы ағымдардың 20 %-ы Қазақстан аумағы арқылы өтуі мүмкін. Иран Парсы шығанағы мен Үнді мұхиты порттарына, сонымен бірге Түркия мен ЕО нарығына шығатын жолдағы маңызды дəліз болып табылады жəне шетелдік жүк жөнелтушілерге транзиттік операцияларда Иран аумағын барынша кеңінен пайдалануға мүмкіндік беретін жаңа көлік дəліздері мен инфрақұрылымдық объектілерді дамытуға барынша күш жұмсайтын болады. Оңтүстік Азиядағы ең тұрақты нарық жəне басты жүк қабылдаушы мен жүк жөнелтуші Үндістан болып табылады, ол өнеркəсіп өндірісінің жедел қарқыны мен өндіріс саласындағы шетелдік инвестициялардың өсуіне байланысты болып отыр. Үндістан экономикасының жыл сайынғы өсімі шамамен 9-10 %-ды құрайды, үнді тауарларын АҚШ-қа экспорттау қазіргі кезде пайыздық арақатынасы Қытайға қарағанда барынша жылдам өсуде, бірақ көлемі жағынан біршама төмен, ал үнді экономикасындағы шетелдік инвестициялардың 2/3 бөлігі өндірістік салаға бағытталған. Темір жол саласындағы құрылыс пен электрлендірудің барлық жобалары бірінші кезекте жаңа көлік дəліздерін құру, келешегі бар желілерді дамыту, жеткізу қашықтығы мен уақытын қысқартуға бағытталған. Қазақстан Республикасының трансқұрылықтық тасымалдарды жүзеге асыру саласындағы транзиттік əлеуетін дамыту көбінесе республика аумағындағы көлік дəліздері мен олардың тармақтарын дамытуға байланысты: 1) Еуропа – Кавказ – Азия халықаралық көлік дəлізі (бұдан əрі – ТРАСЕКА): негізгі бағыт Түрікменбашы порты – Сарыағаш – Достық арқылы, Ақтау – Достық тармағы (ұзақтығы 3 836 км; Қазақстан Республикасы бойынша жеткізу мерзімі – 19 тəулік; 2007 жылы транзитпен 30 мың тонна, 2008 жылы –37 мың тонна, 2009 жылы–29 мың тонна, 2010 жылы –24 мың тонна, 2011 жылы – 51,4 мың тонна тасымалданды). 2) Солтүстік – Оңтүстік дəлізі: Қазақстанның Ақтау теңіз порты учаскелерінде қатысуы арқылы - Ресейдің Орал өңірлері – Никельтау – Ақтау жəне кері қарай Солтүстік Еуропа – Парсы шығанағының елдері Ресей мен Иран арқылы (ұзақтығы 1 235 км, Қазақстан Республикасы бойынша жеткізу мерзімі – 7 тəулік; 2008 жылы транзитпен 11 мың тонна, 2009 жылы – 232 мың тонна, 2010 жылы - 17,6 мың тонна, 2011 жылы – 19,4 мың тонна тасымалданды). 3) Ортаазиялық дəліз: Сарыағаш – Өзіңкі, Өзіңкі – Сарыағаш (ұзақтығы – 2 147 км; Қазақстан Республикасы бойынша жеткізу мерзімі – 11 тəулік; 2007 жылы транзитпен 1 137 мың тонна, 2008 жылы – 1 453 мың тонна, 2009 жылғы – 766 мың тонна, 2010 жылы - 987 мың тонна, 2011 жылы – 756 мың тонна тасымалданды). 4) Трансазиялық дəліз (солтүстік бағыт): Достық – Петропавл, Петропавл – Достық (ұзақтығы – 1 910 км; Қазақстан Республикасы бойынша жеткізу мерзімі –10 тəулік; 2007 жылы транзитпен 111 мың тонна, 2008 жылы – 177 мың тонна, 2009 жылы – 72 мың тонна, 2010 жылы – 121 мың тонна, 2011 жылы –103,6 мың тонна тасымалданды). 5) Трансазиялық дəліз (орталық бағыт): Достық – Сарыағаш, Сарыағаш – Достық (ұзақтығы – 1 831 км; Қазақстан Республикасы бойынша жеткізу мерзімі – 9 тəулік; 2007 жылы транзитпен 1 300 мың тонна, 2008 жылы – 1 834 мың тонна, 2009 жылы – 2 034 мың тонна, 2010 жылы – 1 828 мың тонна, 2011 жылы – 1 935 мың тонна тасымалданды). 2011 жылғы Қазақстан Республикасы аумағы арқылы өткізілген контейнерлік поездар туралы ақпарат тағайындалуы жеке қалыптастырылған жеке қалыптастырылған жеке қалыптастырылған жеке қалыптастырылған Қазақстанға тағайындаумен Қазақстанға тағайындаумен Қазақстанға тағайындаумен Қазақстанға тағайындаумен Қазақстанға тағайындаумен транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста транзиттік қатынаста Барлығы:

саны 358 1 96 5 533 1 21 12 3 102 5 2 41 1 4 1 1 14 1 48 53 1303

қатынас Алматы – Алашанькоу Алматы – Хайратон Ақсу – Достық - Чиндао Жетісу – Алашанькоу Ляньюньган – Алматы Ляньюньган – Астана Тяньцзинь – Алматы Находка – Локоть – Защита Чиндао - Достық - Алматы Находка – Локоть – Аблык Находка – Локоть – Галаба Находка – Локоть – Алматы 1 Ляньюньган – Аблык Ляньюньган – Сіргелі Ляньюньган – Аламедин Ляньюньган – Сарыағаш - Чукурсай Чуньцинь – Черкесск Чуньцинь – Дуйсбург Чуньцинь – Антверпен Гамбург – Рига – Озинки – Галаба Гамбург – Ақтау – Галаба

2016 жылға қарай Достық станциясынан Ақтау теңіз портына дейін 1 200 км қашықтықты қысқартатын «Бейнеу-Жезқазған» темір жолын салу жобасын іске асыру жоспарланады. Жоба Қазақстандағы көлік дəліздерінің тиімділігін арттыруға себеп болады жəне бүгінгі күні Орталық Қазақстан өңірлері үшін осы жобаны іске асыру ең маңызды оқиға болып табылады. Қазақстан аумағы арқылы 70 халықаралық əуе дəлізі өтеді. Халықаралық транзиттік əуе қатынастар желісі 1995 жылдан 2011 жылға дейін 5 мың км-ден 77 мың км-ге дейін ұлғайды. Алматы, Астана, Қарағанды жəне Атырау əуежайларында «EL AL» (Израиль) «KLM» (Нидерланды), «FedEx» (АҚШ) жəне т.б авиакомпанияларының Боинг-747 жүк тасымалдайтын тағы басқа əуе кемелері тұрақты түрде жанармай құюды жүзеге асырады. Қазақстандағы ең ірі жоба Батыс Еуропа елдеріне шығу арқылы Қазақстан мен Ресей аумақтарымен өтетін Батыс Еуропа – Батыс Қытай трансқұрылықтық автокөлік дəлізін ұйымдастыру жобасын іске асыру басталды. Жоба құрамында Орталық Азия елдерінен, соның ішінде Өзбекстан мен Қырғызстаннан шығатын барлық дəліздерді қайта жаңарту көзделген. Бағыттың жалпы ұзақтығы 8 445 км, оның ішінде: Ресей бойынша – 2 233 км, Қазақстан бойынша – 2 787 км (2 552 км -қайта жаңғыртуға жатады), Қытай бойынша – 3 425 км құрайды. Достық станциядан Ақтау теңіз портына дейін 1 200 км қашықтықты қысқартатын «БейнеуЖезқазған» темір жолын салу жобасын іске асыру жоспарлануда. Жоба Қазақстандағы көлік дəліздерінің тиімділігін арттыруға себеп болады жəне бүгінгі күні Орталық Қазақстан өңірлері үшін осы жобаны іске асыру ең маңызды оқиға болып табылады. Ақтау порты ТРАСЕКА, Солтүстік – Оңтүстік, Иногейт үш халықаралық көлік дəлізінің құрамдас бөлігі болып табылады. Каспий бассейнінің су қатынасында тасымалданатын жүктердің жалпы көлемі шамамен 30 млн. тоннаны құрайды. Бұл ретте Ақтау портының үлесі жиынтық соманың 38 % құрайды. Қазақстанның Еуразия континентiнiң орталығындағы ең iрi сауда əрiптестерi Қытай мен Еуропа арасындағы орны Қазақстан Республикасының көлік-логистика жүйесін дамыту үшiн басты түрткіні қалыптастырады. 2010 жылы Еуропалық Одақ жəне Қытай Халық Республикасы арасындағы сыртқы сауда көлемi 526 миллиардтан астам АҚШ долларын құрады. Бұл көрсеткiштің 2020 жылға дейiн 781 миллиард АҚШ доллары деңгейіне дейiн артуы күтiлуде. Қазiр осы сауда əрiптестерi арасындағы жалпы тауар айналымының 0,5 %-дан төмені Қазақстан үлесіне тиеді. Қазақстанның міндеті – республиканың аумағы арқылы жер үсті маршрутымен өтетін Қытай Халық Республикасы жəне Еуропалық Одақ арасындағы транзиттік жүк ағынның ұлғаюын қамтамасыз ету. Қытайдан Еуропаға Қазақстан Республикасы арқылы транзиттік маршрутының бірқатар артықшылықтары бар: ол Суэц арнасы арқылы өтеті теңiз маршрутымен салыстырғанда анағұрлым жылдам жəне Қытай Халық Республикасынан Еуропаға əуе тасымалына қарағанда анағұрлым арзан. Осылайша, ол болашақта Қытайдан Еуропаға теңiздегi, сол сияқты əуе жолындағы жүк ағынының бiр бөлiгiн тартуы мүмкін. Транзиттік əлеуетті iске асырумен қатар Қазақстан Республикасының көлік-логистика жүйесі қазақстандық өнеркəсiптiң көлiк-логистикалық қызметтердегi қажеттiлігiн қанағаттандыруы тиіс. Көлiк-логистикалық жүйесі Қазақстан өңірлерiнiң арасындағы экономикалық байланыстарды iске асырудың негiзгi аспабы, сондай-ақ қазақстандық тауарлардың əлемдiк нарықтарға экспортының басты өткiзгiшi болып табылады. 2020 жылға қарай Қазақстанның экспорттық операцияларының көлемi 96 млн. тоннадан 147 млн. тоннаға дейін 1,5 есеге өсуі мүмкін, ол өз алдына көлік-логистика жүйесінен Ресейге, Қытайға жəне Оңтүстік Кореяға, Еуропаға, Орта Азияға қосымша жүк ағынына қызмет көрсетуді талап етеді. Сонымен бiрге, Қазақстанмен шекаралас елдер арасындағы сауда операцияларының көлемi 1,5 есеге артып, 2020 жылы 1 трлн. долларға жетеді деп күтiлуде, бұл Қазақстан Республикасы арқылы транзиттік əлеуетті құрайды. Қытай Халық Республикасы мен Ресей жəне Еуропа елдері арасында тауар айналымының көп артуы болжануда. Мұны ескере отырып, даму үшiн аса перспективалы транзиттік дəліз «Батыс Қытай – Батыс Еурапа» жəне «Батыс Қытай – Ресей Федерациясы» болып табылады.

Əлемдік үрдістер, экспорт пен iшкi тасымалдардың артуы келісімшарт логистикасы нарығының дамуына итермелейді. 2015 жылға қарай Қазақстанның келісімшарт логистика нарығының əлеуеті 320-дан 810 миллионға дейін АҚШ долларын құрауы мүмкін. 2. Негізгі проблемаларды талдау Халықаралық тасымалдардың əлемдік тəжірибесі көлік маршруттарының бəсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету тек қана техникалық проблемаларды шешумен ғана шектелмейтіндігін куəландырады. Маңызды мəні барлық мүдделі тараптармен халықаралық көлік дəліздерін дамыту бойынша саясаттың болмауы, шекаралық өтпелдер арқылы жүктерді өткізу технологиясының жетілдірілмеуі, құқық саласындағы жəне т.б. ақпараттық қамтамасыз етудің жетіспеушілігі транзиттік жүк ағындарының жүру жолында физикалық емес кедергілерді жою болып табылады. Қазақстанның қазіргі сауда серіктестерінің халықаралық стандарттары мен жүйелерінің көліктік инфрақұрылымның кейбір техникалық параметрлерімен сəйкес сауда-көліктік байланыстың дамуы мен өңірлік ықпалдастық жолындағы ерекше кедергі болып табылады. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының барлық аумағында көліктік-коммуникациялық желіні теңгерімсіз орналасуы бірыңғай экономикалық кеңістіктің дамуымен халық ұтқырлығының өсімін кедергі келтіреді. Жүк тасымалының өзекті мəселелерін мынадай топтарға бөлуге болады: - инфрақұрылым шектеулерi жəне жылжымалы құрамның тапшылығы; - дəліздерді жүйелiк басқарудың болмауын; - логистикалық сервис деңгейiнің төмендігі; - басқару жүйесiндегi институционалдық шектеулер; - құзырет пен қазiргi заманғы технологиялардың жетіспеушiлiгi. Жеткiлiксiз жүк тасымалдары секторында кешендi логистикалық сервис деңгейiн жəне жүк жөнелтушілер үшін тартымдылықты төмендететiн маршруттар мен дəліздерді жүйелi басқарудың болмауын атап өткен жөн. Жолаушылар тасымалдарында мұндай «бейінді» проблемаларға бірінші кезекте жеткiлiксiз жайлылық пен тасымалдау қауiпсiздiгінің жеткіліксіз жоғары деңгейi жатады. Халықтың жылжымалылығының артуы жəне Қазақстан Республикасының туристiк əлеуетін iске асыру көлiк жүйесiнен сапалы қызметтердi; жайлылық пен қауiпсiздiктің жоғары деңгейiн; негізгі экономикалық жəне туристiк орталықтардың жақсы көлiк орамдылығын; агломерациялардың iшкi орамдылығын; тасымалдардың баға жағынан қолжетімділігін талап етедi. Алайда жолаушылар тасымалдары секторының ағымдағы жай-күйi ұсынылатын талаптардың ешқайсысына сəйкес келуге мүмкiндiк бермей отыр. Жолаушылар тасымалдарының өзекті мəселелерін мынадай топтарға бөлуге болады: - инфрақұрылым шектеулерi жəне жылжымалы құрамның тапшылығы; - тасымалдар қолжетімділігінің, сапасының жəне қауiпсiздiгінiң төмен деңгейi; - құзырет пен қазiргi заманғы технологиялардың жетіспеушiлiгi. 3. Негізгі сыртқы жəне ішкі факторларды бағалау Сыртқы факторлар: 1) Ұлы «Жібек жолын» жаңғырту – кешенді еуразиялық трансқұрлықтық көпірді құру; 2) Оңтүстік Батыс, Оңтүстік жəне Оңтүстік Шығыс Азия елдерінің ТМД жəне Еуропа елдерімен сауда-экономикалық қарым-қатынастарын өзекті ету; Ішкі факторлар: 1) Қазақстанның экспорт-импорттық мүмкіндіктерін жəне ұлттық транзиттік ресурстарын іске асыру; 2) Қазақстанның бірегей геосаяси орналасуы; 3) қосымша халықаралық əуе дəліздерінің бар болуы; 4) Қазақстандағы ең ірі жоба Батыс Еуропа елдеріне шығу арқылы Қазақстан мен Ресей аумақтарымен өтетін Батыс Еуропа – Батыс Қытай трансқұрлықтық автокөлік дəлізін ұйымдастыру жобасын іске асыру; 5) Достық станциядан Ақтау теңіз портына қашықтықты қысқартатын «Бейнеу-Жезқазған» темір жолын салу жобасын іске асыру. 3-стратегиялық бағыт. Мультимедиялық қызметтерді ұсынуға бағытталған, қазіргі заманғы технологияларға негізделген қызметтерді, өндірістерді жəне АКТ инфрақұрылымын дамыту. 1. Дамудың негізгі параметрлері АКТ саласын дамыту «болашақ экономика салаларының» аясындағы мемлекеттік үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының басым бағыттарының бірі болып табылады, бұл оның қазіргі заманғы Қазақстан экономикасы үшін маңызды екенін көрсетеді. АКТ ақпараттық технологиялар, телекоммуникациялар жəне телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметтер жəне өндіріс салаларын қамтиды. Осы саланы дамыту байланыс технологиясының, ақпараттық технологиялардың туындауымен өзара байланысты, олар соңғы онжылдықта бүкіл əлемге байқалуда. Осы саланы дамыту мақсатында Министрліктің алдында елдің ұзақ мерзімді бəсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету мақсатында АКТ-ны тұтынуды жəне қолдануды айтарлықтай ұлғайту, АКТ-дағы қазақстандық қамтуды ұлғайту міндеті тұр. Телекоммуникация саласының үрдісі жоғары жылдамдықты оптикалы жəне сымсыз технологияларға негізделген инфрақұрылымды дамыту, халыққа жəне ұйымдарға мультимедиалық қызмет ұсыну, телерадио хабар таратудың сандық технологияларын енгізу жəне дамыту, сондай-ақ жергілікті телефон байланыстарын цифрландыру деңгейін көтеру болып табылады. Байланыс операторлары жұмыс істеп тұрған қалалық талшықты-оптикалық инфрақұрылымның негізінде қалалық мультисервистік қолжетімділікті жəне Metro Ethernet көлік желісін құруды жүзеге асырады, ол ADSL негізіндегі Интернетке кең жолақты бұқаралық қолжетімділік (бұдан əрі - КЖҚ), қалалық жоғары жылдамдықтағы арналар сияқты жаңа қызмет түрлерін енгізуді ұйымдастыруға мүмкіндік береді. CDMA 450 технологиясын пайдаланып, ауылдық елді мекендерді телефонизациялау жəне интернеттендіру үшін байланыс желісін салу жалғасуда. Қазіргі уақытта ұялы байланыс операторлары 3G үшінші буынның желілері Астана, Алматы қалаларында жəне барлық облыс орталықтарында пайдалануға енгізілді. Интернет желісіне қол жеткізу қызметін дамыту шеңберінде 2011 жылдың ақпан айында Қазақстан Республикасының Радиожиіліктер жөніндегі ведомствоаралық комиссиясы Қазақстан Республикасының аумағында 4G төртінші буын байланыс желілерінің енгізу құқығын «Қазақтелеком» АҚ беру туралы шешім қабылдады. Сондай-ақ Қазақстан Республикасының Радиожиіліктер жөніндегі ведомствоаралық комиссияның 2011 жылғы 27 тамыздағы хаттамасына сəйкес «Қазақтелеком» АҚ 1730-1785/1825,21880 МГц диапазонындағы 20 МГц беру шешілді. Қазақстан Республикасының Радиожиілік жөніндегі ведомствоаралық комиссияның 2011 жылғы 29 желтоқсандағы хаттамасына сəйкес Министрлік мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, Қазақстан Республикасының аумағында 4G стандартын енгізу үшін радиожиілік спектрін бөлу үшін біржолғы төлемді айқындады. «Қазтелерадио» АҚ телерадиохабарларын таратудың ұлттық операторы 2011 жылғы 18 қаңтарда MPEG-4 компрессия форматында DVB-S2 стандарты негізіндегі Ұлттық спутникті телерадио хабарларын тарату желісін, 2012 жылғы 3 шілдеде DVB-Т2 стандарты негізіндегі эфирлік цифрлық хабарларын таратуды пайдалануға берді: Астана, Алматы, Қарағанды, Жезқазған жəне Жаңаөзен қалаларында эфирлік цифрлық хабарларды тарату ұйымдастырылды. Министрлік байланыс саласындағы мемлекеттік саясатты тиімді іске асыру мақсатында радиожиілік спектрінің жəне радиоэлектрондық құралдардың мониторингі жүйесін радиоэлектрондық құралдардың жəне радиожиілік тағайындаулардың тізілімін тиімді сүйемелдеуді қамтамасыз етеді. Телекоммуникациялық салаларды дамыту жөніндегі өткізіліп жатқан іс-шаралар елдің əр 100 тұрғынына есептегенде 2010 жылы мынадай нəтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді: 1) тіркелген телефон желісінің тығыздығы – 24,9; ұялы байланыс абоненттерінің тығыздығы – 124; Интернет пайдаланушыларының тығыздығы – 31,6; жергілікті телекоммуникация желісін цифрлау деңгейі – 92 %. Пошта байланысы саласында қызмет көрсету нарығының негізгі жеткізушісі ұлттық оператор болып табылатын «Қазпошта» акционерлік қоғамы болып қалады. Еліміздің барлық аумағын қамтитын 2800 пошта байланыс бөлімшелері қызмет көрсетуді жүзеге асырады. Жазбаша-хабарларды жіберу секторында, ірі қалаларда баламалы жеткізгіш қызметтердің пайда болуы (жергілікті пошта байланысы) байқалады. Осы нарықта бəсекенің пайда болуы, дəстүрлі желілермен салыстырғанда неғұрлым қолжетімді хабарламалар, жарнама материалдарын жеткізу бойынша қызметтердің пайда болуына ықпал етеді. Ақпараттандыру жəне əлемдік қоғамдастықтың тұтастыққа қозғалысы жағдайында еңбек мамандары нарығына сай жоғары білікті, кəсіби мамандарды даярлау қажеттілігі бар. Қазіргі заманғы қоғам мамандардың кəсіби дайындық деңгейіне қоятын талабы жоғары жəне шет елдермен ынтымақтастық аясының кеңеюі, сондай-ақ коммуникацияның жаңа құрал-жабдықтарының пайда болуы жағдайында басқа елдердегі əріптестермен өзара іс-қимыл жасау мүмкіндігі туындайды. Ақпараттық коммуникация саласында білім беруді дамыту мақсатында «Ақпараттық технологиялар халықаралық университеті» акционерлік қоғамы (будан əрі АТХУ) АҚШ-тың Carnegie Mellon университетімен тығыз қызмет етуде. Бұдан басқа «Ақпараттық жүйелер» жəне «Есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету» мамандықтары бойынша бакалавриат жəне магистратура бойынша 4 жаңа мамандық ашылды, сонымен қоса Малайзия, Сингапур, Корея жəне Ресейдің жоғары оқу орындарының арасынан АТХУ үшін қосымша шетелдік əріптестерге іріктеу жүргізілуде. Қазақстан Республикасында ақпараттық жəне коммуникациялық технологияларды дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыру шеңберінде трансұлттық АКТ компанияларымен бірігіп АКТ саласында бірнеше ғылыми-зерттеу зертханаларын ашу бойынша жұмыстар жүргізілуде. IT құрылымында үш ірі секторды бөліп көрсетуге болады: IТ-жабдықтың өндірісі секторы, қораптық (лицензиялық) бағдарламалық қамтамасыз ету секторы жəне ІТ-қызметтер секторы. Қазақстанның ІТ-нарығы құрылымында өндіріс жəне ІТ-жабдығын іске асыру секторы жəне жалпы көлемінде басыңқы болып табылады (79 %-дан артық), ол қазақстандық қоғамды ақпараттандыру процесін сүйемелдейтін компьютерлерге, желілік жəне перифериялық компьютерлік жабдыққа сұраныстың жоғары екендігін көрсетеді. 2011 жылы екі R&D зертханасы ашылды. Біреуі АТХУ базасында (open source) жəне екіншісі ҚарМТУ базасында (ақпараттық технологиялар). 2012 жылы ғылыми-зерттеу институты жəне/немесе Қазақстанның ЖОО базасында басқа да зертханалар ашу жоспарланып отыр. Осы зертханалардың қызметін үйлестіру жəне АКТ саласында зерттеу қызметін дамыту мақсатында Қазақстан Республикасында салалық ғылыми-зерттеу институты құрылды, ол мынадай функцияларды іске асыру арқылы АКТ дамытудың өзекті бағыттарын анықтайтын жəне үйлестіретін болады: R&D қызметі, АКТ əзірлемелерін коммерциялау, АКТ мамандарын даярлау жəне қайта даярлау мəселелері, нормативтік құқықтық актілер бастамалары, салалық стандарттарды əзірлеу жəне жүйелеу, жабдықтарды, өнімдер мен қызметтерді сертификаттау, лицензияланатын қызметті жəне қызметтер сапасын бақылау, сала қызметін жəне жеке қызмет түрлерін, сараптамалық қызметті талдау, консалтинг жəне жобалар аудиті. Ғылыми-зерттеу институты «Алатау» ақпараттық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағының қатысушы ретінде тіркелді. Бұдан басқа «Ақпараттық технологиялар паркі» аумағында АКТ-кластерін құру жөніндегі жобаға бастамашылық жасалған. АКТ-кластері ғылыми-зерттеу кешенінің, бизнес орталығының, дата-орталығының, бизнес инкубациялау жəне дамыту институттарының АКТ-кластерінің жұмыс істеуі үшін басқа да қажетті функцияларымен себу қорының құрылысы көзделген 30 га ауданы бар аумақты алып жатыр. Қазақстан Республикасында АКТ қарқынды дамытудың маңызды аспектісі мемлекеттің жоғарыда аталған саланың даму институттарын құру болып табылатынын атап өткен жөн. 2. Негізгі проблемаларды талдау Ақпараттық жəне коммуникациялық технологиялар саласындағы негізгі проблемалар: 1) Интернет желісіне кеңжолақты КЖҚ төмен қарқынмен дамуы; 2) үй шаруашылығындағы телефон байланысы жəне Интернет желісіне КЖҚ қызметтерімен елдің толық қамтылмауы; 3) ауылды елді мекендердің пошта байланысы бөлімшелерімен жеткілікті қамтамасыз етілмеуі; 4) халықты компьютерлік техникамен қамтамасыз етудің жеткіліксіздігі; 5) АКТ құралдарының отандық өндірісі деңгейінің төмендігі жəне оның импортқа тəуелділігі; 6) ақпараттық коммуникациялар саласындағы басым мамандықтар бойынша талаптардың біліктілік анықтамалығының жоқтығы; 7) ІТ-білім беру халықаралық стандарттар жəне жаңа білім беру технологияларды трансферлеу мақсатында отандық жоғарғы оқу орындарының шетел унивеситеттерімен ынтымақтастықты дамыту деңгейінің төмендігі; 8) елдегі ақпараттық инфрақұрылымды құру үшін білікті мамандардың жетіспеушілігі болып табылады. 3. Негізгі ішкі жəне сыртқы факторларды бағалау Ішкі факторлар: 1) телекоммуникация саласын дамыту, радиожиілік спектрінің шектеулі ресурстарын, нөмірлеу ресурсын пайдаланумен тікелей байланысты; 2) ұтқыр байланыс желісінің конвергенциясының дамуымен телекоммуникация қызметтері тіркелген желілермен жаңа қызметтер пайда болады; 3) тіркелген жəне ұтқыр байланыс нарығының дамуымен бірге олардың ақпаратты технологиялармен конвергенциясы негізінде қызметтердің жаңа түрлері пайда болуда; 4) қазіргі заманғы ақпараттық коммуникация құралдарының дамуы дəстүрлі пошта қызметтері түрлеріне тұтынушылар сұранысының төмендеуіне əкеп соқтырады; 5) ІТ-қызметтері нарығының жəне теле-, радиоарналардың тарату нарықтарының негізгі кірісі мемлекеттік тапсырыс есебінен құралады; 6) Қазақстанда бағдарламамен қамтамасыз ету нарығында шетелдік өндірушілердің өнімі үстемдік ету жағдайына ие; 7) Қазақстандық кəсіпорындар негізінен белгілі халықаралық өндірушілердің қондырғыларын өткізумен жəне компьютерлік техниканы жинаумен айналысады. Сыртқы факторлар: 1) байланыс кəсіпорындарының кірісіне халықтың саны, орналасу тығыздығы жəне қозғалысы əсер етеді; 2) телекоммуникациялық нарықтың жағдайы еліміздегі экономикалық белсенділікке тікелей байланысты: 3) АКТ секторының импортқа тəуелділігінің жоғарылығы. 4-стратегиялық бағыт. Мемлекеттік қызметтерді ұсыну, техникалық сүйемелдеу үдерістерін жетілдіру, мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін ықпалдастыру, оның ішінде Кеден одағының ақпараттық инфрақұрылымын дамыту үшін жағдайлар жəне тетіктер жасау. 1. Дамудың негізгі параметрлері Бүгінгі күні АТ ақпараттық қоғамды қалыптастыруға арналған маңызды құрал болып табылады, ал мемлекет пен халық қатынастарындағы «өткізуші» «электрондық үкімет» болып отыр. Бұл ретте мемлекеттік органдарда АТ-ны қолдану бірінші кезекте халыққа жəне бизнеске электронды нысанда қызмет көрсетуге, мемлекеттік органдардың ашықтығын жəне есептілігін жоғарылатуға бағытталған болуы керек. Қазіргі уақытта халыққа жəне ұйымдарға мемлекеттік электрондық қызметтер ұсынудың жайкүйі мынадай деректермен сипатталады: 1) орталық жəне жергілікті атқарушы органдар интернет-ресурстар арқылы халыққа жəне бизнеске интерактивті қызметтер көрсетеді (басшылық блогы, элекрондық мемлекеттік сатып алу, интерактивтік сауал жəне т.б.) жəне транзакциялық қызметтер көрсетуге ауысуды жүзеге асырады; 2) «электрондық үкімет» инфрақұрылымы құрылды, оның шеңберінде өнеркəсіптік пайдалануға 20 АT-ден астам жоба енгізілген; 3) əлеуметтік маңызы бар мемлекеттік қызметтерді, 92 лицензияларды жəне 80 рұқсат беру құжаттарды оңтайландыру жəне автоматтандыру жөніндегі іс-шаралар жоспарлары əзірленген жəне бекітілген; 4) «электрондық үкімет» сəулетін құру жəне эталондық үлгілерді əзірлеу бойынша жұмыстар жүргізілуде. Қазіргі уақытта қызметтің 3 бағыты бойынша эталондық үлгілерді толтыру жүргізілді (еңбек қатынасы, əлеуметтік қамтамасыз ету, жер қатынастары). Эталондық үлгілерді толтыру жəне қызметтің басқа да бағыттары бойынша жұмыстарды жалғастыру жоспарлануда. 5) «Е-лицензиялау» (бұдан əрі – «Е-лицензиялау» МДҚ) ақпараттық жүйесін енгізу бойынша жұмыстар өткізілді. 2012 жылы аталған жүйе барлық мемлекеттік органдарда – лицензиярларда енгізілді. 2012 жылғы 9 айда «Е-лицензиялау» МДҚ-а арқылы қалыптастырылған лицензиялар саны 13 520 электрондық лицензияны құрады. Бүгінгі күннің өзінде мүдделі мемлекеттік органадармен, толығымен «ақпараттық қоғамға»

арналған «электрондық үкіметті» қалыптастыруға бағытталған бірлесіп атқарылған жұмыстар нəтижесінде «электрондық үкімет» порталы арқылы 211 интерактивті жəне транзакциялы қызметтер көрсетіледі, оның ішінде («Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне рұқсат беру құжаттарын қысқарту жəне мемлекеттік органдардың бақылау мен қадағалау функцияларын оңтайландыру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 2012 жылғы 10 шілдедегі Қазақстан Республикасының № 36-V Заңына сəйкес) 83-і электрондық лицензиялау порталында жəне 128-і - «электрондық үкімет» порталында көрсетіледі. «Электрондық үкімет» порталына 67 қызмет, 16 сервис, мемлекеттік 21 алымның түрі, мемлекеттік баждың 16 түрі, салық төлемдерінің 4 түрі, сонымен қатар Жол қоғалысының ережелерін бұзғаны үшін айыппұлдар жəне коммуналдық қызметтердің 3 түрін төлеу кіреді. Бұдан басқа, «электрондық үкімет» порталында ақпараттық сипаттағы қызметтер де қолжетімді. Қызметтерді пайдаланушылардың саны 2009 жылмен салыстырғанда 5,6-дан 590 мың адамға артты. Берілген анықтамалардың саны 50 мыңнан 8,3 млн-ға дейін артты. Портал арқылы 19,5 млн. теңгеден астам сомаға төлемдер жүргізілді. 2011 жылы Қазақстанның қалалары мен аудандарында «электрондық үкімет» жəне «электрондық қызметтер» тақырыбы бойынша оқу семинарлары өткізілді. 64 475 адам оқытылды. Астана, Алматы, Ақтөбе, Шымкент қалаларының сауда орталықтарында халыққа кеңес беруге қолдау көрсетілді, орташа алғанда 19 276 адамға кеңес берілді. 6) орталық мемлекеттік органдардың құжаттарын қағаз тасығышта қайталамай электрондық құжат айналымына көшіру бойынша жұмыстар жүргізілуде; 7) «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы азаматтардың мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдардың басшыларына электрондық өтініш беру жүйесі құрылды. 8) электрондық əкімдіктерді дамыту шеңберінде əкімдіктер көрсететін мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру мүмкіндігімен «Электрондық үкіметтің» өңірлік шлюзі» жобасы жүзеге асырылған, соның ішінде 6 қызмет «электрондық үкімет» порталында көрсетіледі. Бүгінгі күнге халыққа қызмет көрсету орталықтарының (бұдан - ХҚО) жұмысын жақсарту мақсатында, бірқатар үлкен жұмыстар атқарылды. ХҚО жұмысын қамтамасыз етуге арналған қажетті нормативтік база құрылды, халыққа жəне бизнеске қызмет көрсету тəртібі жеңілдетілді, сыбайлас жемқорлықтың деңгейі азайю үрдісі байқалады. Казіргі уақытта ХҚО-да 59 мемлекеттік қызмет көрсетілуде. 2012 жылдың аяғына дейін 56 мемлекеттік қызметтерді қосымша енгізу жоспарлануда. Тұрақты негізде ХҚО қызметкерлерінің біліктілік деңгейін арттыру жөніндегі іс-шаралар жүргізілуде. Бұдан басқа, ағымдағы жылғы мамырдан бастап Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – «ХҚО» РМК) ХҚО қызметкелеріне 3 кезеңнен тұратын аттестаттау жүргізуде. Басшылық құрам, халыққа мемлекеттік қызмет көрсету процесіне жұмылдырылған фронт жəне бек офис қызметкелерлері аттестаттауға жатады. Бүгінгі күні аттестатаудың екінші кезеңі аяқталу сатысында. Бірінші кезең. 2012 жылғы 5 мамыр – 23 маусым аралығында «ХҚО» РМК қызметкерлерді аттестаттаудың бірінші кезеңін өткізді. Аттестатауға жататын 3 440 инспекторлар мен кеңесшілер арасында тестілеуден өткендердің нақты саны - 3 101. Аттестатталғандар – 2 202 (71 %), аттестатталмағандар – халлыққа мемлекеттік қызметкер көрсету процесіне тікелей жұмылдырылған 899 қызметкер (бек офис). Екінші кезең: Ағымдағы жылғы 17 қыркүйек – 12 қазан аралығында тест тапсырудың тілін таңдау құқығымен ХҚО қызметкерлерін аттестаттаудың 2-кезеңі өткізілді. ХҚО орта жəне басшы буынының 1918 қызметкері аттестаттауға жатты, олардың 1717 қызметкері аттестаттаудан өтті. ХҚО барлық 8700 қызметкерінің 5019-ы аттестатталды, 3919 қызметкер немесе 78%-ы аттестаттаудан өтті, өтпегендері – 1100 қызметкер. ХҚО-ның ұсынылатын мемлекеттік қызметтер сапасы жəне халықпен кері байланысты қамтамасыз ету бөлігіндегі қызметін мониторингілеу Ахуалдық орталығы (бұдан əрі – Орталық) құрылды жəне ойдағыдай жұмыс істеуде. 161 ХҚО-да орнатылған камералар арқылы Орталық on-line режимінде қызметке бейне-мониторинг жүргізеді, ол өз кезегінде жұмыс процесіндегі кемшіліктерге шұғыл əрекет етуге, сыбайлас жемқорлық көріністерін бақылауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, Орталықтың жұмыс істеуі орталық жəне жергілікті мемлекеттік органдары басшыларының азаматтарды қабылдауды жүргізуге, ведомствоға бағынысты мекемелермен бейне-конференциялар мен кеңестер өткізуге, барлық өңірлерегі ХҚО қызметкерлерін қашықтан оқытуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Республикада бүгінгі күні 252 ХҚО қызмет етеді, оның ішінде 28 ХҚО (облыстық жəне ірі қалалардағы) 2011 жылы жаңғыртылды. Жыл басында Министрлік облыстар бөлінісінде 221 қалалық жəне аудандық ХҚО-ны жаңғырту кестесін бекітті, оған сəйкес 2012 жылғы желтоқсанда аяқталу мерзімімен жоспарлы жаңғырту жүзеге асырылуда. Жаңғырту жоспарына қосымша 3 ХҚО (1-БҚО, 2-ОҚО) енгізілді, барлығы 224 аудандық жəне қалалық ХҚКО жаңғыртуға жатады. Тұрақты негізде «Mystery-shopping» - ұйымдастырушылық міндеттерді шешу, мысалы, ұйымдағы қызметкерлердің клиенттерге қызмет көрсету стандарттарын сақтаудың деңгейін өлшеу мақсатында өткізілетін зерттеу əдісін пайдаланумен тексерулер жүргізіледі. Халықтың жүргізілген зерттеулер қорытындылары бойынша ХҚО қызметтерiне қанағаттанарлық деңгейi 2010 жылы - 65%-ды, 2011 жылы - 76%-ды, 2012 жылы - 81%-ды құрады. Қазақстан Республикасының Президенті – Ұлт Көшбасшысы Н.Ə.Назарбаевтың 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Əлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауын орындау мақсатында Министрлік 2012 жылы Астана, Алматы, Ақтау, Қарағанды қалаларында 4 мамандандырылған ХҚО жəне 2013 жылы қалған өңірлерде ашу көзделген Іс-шаралар жоспарын (жол картасы) əзірледі. Осы мамандандырылған ХҚО «бір терезе» қағидаты бойынша халыққа қажетті жағдай жəне инфрақұрылым жасай отырып, автокөлік құралдарын тіркеу мен жүргізуші куəлігін беру бойынша мемлекеттік қызметтер көрсететін болады. Аталған ХҚО-ға халық жүргізуші куəлігін алу үшін теориялық жəне тəжірибелік емтихандар тапсыра алады, нөмірлік агрегаттарды салыстырып тексеру, жүргізуші куəлігін алу, міндетті техникалық байқаудың өткені туралы куəлік жəне мемлекеттік тіркеу нөмір белгілерін алады. Мемлекеттік қызметтерді автоматтандырудың есебінен халықтың ұсынатын құжаттарының тізімі қысқарады, қажетті деректер іске қосылған мемлекеттік органдардың деректер базасынан электрондық форматта алынатын болады. Бизнес үдерістің өзгеруінің есебінен жүргізуші куəлігі бойынша да, автокөлік құралдарын тіркеу/қайта тіркеу бойынша да қызмет көрсету уақыты едəуір қысқарады, бұдан басқа аталған шаралардың нəтижесінде сыбайлас жемқорлық көріністерін төмендетуге əкеледі. Бұдан басқа ақпараттандыру саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру шеңберінде Министрлік компьютерлік қақтығыстарға мемлекеттік деңгейде қарсы іс-қимыл мəселелерін, атап айтқанда Қазақстан Республикасының ақпараттық инфрақұрылымына бірігетін ұлттық электрондық ақпараттық ресурстарды жəне ақпараттық жүйелерді техникалық сүйемелдеу есебінен реттеуде. Интернеттің қазақстандық сегментін дамытуға КЖҚ енгізу, дата-орталықтар құру, «электрондық үкімет» порталы арқылы көрсетілетін электрондық қызмет көрсетулерді көбейту, мемлекеттік органдардың порталдарын дамыту, əлеуметтік маңызы бар интернет-ресурстар құру (балалар мен жасөспірімдер үшін) ықпал етеді. Қазіргі уақытта веб-хостинг қызметтеріне сұранысты, деректерді бастапқы жəне резервтік сақтауды жəне сыртқы нарыққа кезең-кезеңмен шығуды қамтамасыз ету мақсатында есептеу орталықтарының (бұдан əрі – дата-орталықтары) дамуын күшейту қажет. Дата-орталықтары инфрақұрылымының болуы, Қазнетті, электрондық коммерцияны, электрондық қызметтерді жəне «электрондық үкіметті» дамыту үшін базалық шарт болып табылады. Деректер алмасу кезінде мемлекетаралық жəне ведомствоаралық ақпараттық жүйелердің өзара іс-қимылын қамтамасыз ету үшін Қазақстан, Ресей жəне Белоруссия арасындағы Кеден одағы шеңберінде ақпарат алмасу үшін мемлекетаралық шлюзді (Кеден одағының сыртқы жəне өзара сауданың ықпалдастырылған ақпараттық жүйесінің ұлттық сегменті) құру қажеттігі туындайды. Жүйе Кеден одағының кедендік аумағында экономикалық ықпалдасуды дамыту жəне ықпалдастырылған ақпараттық ресурстарды қолданудың нəтижесінде сыртқы жəне өзара сауданың экономикалық көрсеткіштерін жақсарту секілді оң нəтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Ол үшін Кеден одағының сыртқы жəне өзара сауданың ықпалдастырылған ақпараттық жүйесінің ұлттық сегментін құру, сондай-ақ ұлттық сенімді үшінші тарапты құру қажет. 2. Негізгі проблемаларды талдау Электрондық қызмет көрсетуді жəне «электрондық үкіметті» дамытуды тежейтін негізгі проблемалар: 1) ақпараттық-коммуникациялық жүйелердің, ақпараттық жүйелердің жəне мемлекеттік органдардың ресурстарының қорғалуы деңгейінің төмендігі; 2)-электронды түрде мемлекеттік қызмет көрсетуге бағытталған мемлекеттік органдардың бизнес-үдерістерін автоматтандырудың төмен қарқыны; 3) электронды нысанда «бір терезе» қағидасымен мемлекеттік қызмет көрсетулер деңгейінің жеткіліксіздігі; 4) Интернет желісінің қазақстандық сегментінің жеткіліксіз дамуы; 5) -хостинг қызметін көрсету үшін дата-орталықтар инфрақұрылымының толық дамымағандығы. 3. Негізгі сыртқы жəне ішкі факторларды бағалау Ішкі факторлар: 1) мемлекеттік қызмет көрсетулерді электрондық нысанда ұсыну үшін мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйесін дамыту; 2) ақпараттық коммуникация саласында білім беру қызметтеріне сұранысты тұрақты арттыру; 3) электрондық нысандағы мемлекеттік қызметтерді жəне «электрондық үкіметті» алға жылжыту; 4) халықаралық интернет адресацияны енгізу (.қаз). Сыртқы факторлар: 1) ақпараттық коммуникациялық технологияларды дамытудың жедел қарқыны; 2) ақпараттық қоғамға жəне инновациялық экономикаға қарай жылжу; 3) халықаралық нарықта IT-мамандар даярлаудағы жоғары бəсекелестік; 4) өңірлердегі жергілікті атқарушы органдардың электрондық қызмет көрсетудің ақпараттық жүйесін хостингтеу үшін серверлік тұғырламаны дамыту. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы №1752 қаулысына 2-қосымша 6. Тəуекелдерді басқару Ықтимал тəуекелдің атауы

Тəуекелдерді басқару жөніндегі шаралар Тəуекелдерді басқару жөніндегі қабылданбаған жағдайда ықтимал іс-шаралар салдарлар 1 2 3 1-стратегиялық бағыт. Қазақстан Республикасының көліктік инфрақұрылымын дамыту Сыртқы тəуекелдер Геосаяси Транзиттік тасымалдауға бағытталған, Қазақстан Республикасының халықаралық көлік тəуекелдер көршілес елдердің аумағында жаңа балама дəліздерін дамыту бойынша халықаралық жəне маршруттардың пайда болуы өңірлік ұйымдармен белсенді өзара іс-қимыл Бағалық Инфляциямен салыстырғанда энергия 1.Мемлекеттік-жеке меншік əріптестік тетігін дамыту; тəуекелдер тасымалдауға ішкі бағалардың өсуі 2. Жүк жəне жолаушыларды тасымалдау саласында мемлекеттік жəне жеке көлік жаңа тарифтік саясатты іске асыру; кəсіпорындардың шығындарының өсуіне 3. 2014 жылға қарай магистральдық желі əкеледі қызметтерінің шектік тарифтерін 10 жылға бекіту; 4. Əуе тасымалдарының бəсекелі нарығын құру Ішкі тəуекелдер Техногендіқ Негізгі құралдардың айтарлықтай физикалық 1.Мемлекеттік-жеке меншік əріптестік тетігін дамыту; тəуекелдер жəне моральдық тозуы жəне оның 2. Теміржол жылжымалы құрамын сатып алу; салдарынан авариялар мен техногендік 3. 2014 жылға қарай темір жол көлігін басқарудың апаттарының тəуекелдері жаңа жүйесін енгізу; 4. ИКАО санатына ие əуежайлар санын ұлғайту (қауіпсіздікті арттыру); 5. Кемелердің қауіпсіз жүзуін қаматамасыз ету, сауда флотын құрғақ жүк кемелермен, салдармен жəне танкерлермен толықтыру Министрліктен Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің 1. Қажетті мамандықтар бойынша оқу орындарымен білікті құрамның мəртебесі мен беделінің төмендеуі, оларды өзара іс-қимыл жасау, қолайлы еңбек жағдайымен кетуі моральдық жəне материалдық жағынан қамтамасыз ету осы тəуекел түрлерінің төмендеуінің жеткіліксіз ынталандыру, тұрғын-үй жəне негізгі себептері болып табылады. басқа да əлеуметтік мəселелердің шешілмеуі 2. Қызметшілердің біліктілігін арттыру; жоғары білікті мамандардың кетуіне əкеледі 3. Моральдық ынталандыру 2-стратегиялық бағыт. Қазақстан Республикасының транзиттік-көліктік əлеуетін дамыту Сыртқы тəуекелдер Геосаяси Иран аумағы арқылы өтетін 1. Қазақстан Республикасының халықаралық көлік тəуекелдер «Солтүстік-Оңтүстік» халықаралық көлік дəліздерін дамыту бойынша халықаралық жəне дəлізін дамыту жобасын іске асыру Иран мен өңірлік ұйымдармен белсенді өзара іс-қимыл; 2. Қазақстан Республикасының көлік-логистикалық АҚШ арасындағы қарым-қатынастың күрт жүйесін дамытудың мастер-жоспарын іске асыру нашарлауына жəне əскери қақтығыстың басталуына əкеп соғуы мүмкін Экологиялық Ықтималдығы Шығыс Азия мен Еуропаның 1. Озық техникалық жəне экологиялық тəуекелдер арасындағы көлiк əлеуетін iске асыру жəне регламенттерді, стандарттарды енгізу, көлік жүк ағынының өсіру шаралары бойынша активтерін жаңғырту. жоғарылататын экологиялық апатты арттыру 2.Халықаралық тасымалдарда цифрлық тахографтар енгізу Бағалық Экономика сегменттерінде əлем Тəуекелдердің аталған түрін төмендету тəуекелдер конъюнктурасының нашарлауы жүк мемлекеттік-жеке меншік əріптестік тетігінің айналымдары көрсеткіштерінің төмендеуіне дамуына байланысты. əкеледі, көлік кəсіпорындары кірістерінің төмендеуіне əкеледі, сондай-ақ инфрақұрылымдық жобаларға инвестицияларды тарту мүмкіндіктерінің төмендеуіне əкеп соғады. Ішкі тəуекелдер Министрліктен Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің 1. Қажетті мамандықтар бойынша оқу орындарымен білікті құрамның мəртебесі мен беделінің төмендеуі, оларды өзара іс-қимыл жасау, қолайлы еңбек жағдайымен кетуі моральды жəне материалдық жағынан қамтамасыз ету аталған тəуекел түрлерінің жеткіліксіз ынталандыру, тұрғын-үй жəне төмендеуінің негізгі себептері болып табылады. басқа да əлеуметтік мəселелердің шешілмеуі 2. Қызметкерлердің біліктілігін арттыру; жоғары білікті мамандардың кетуіне əкеледі 3. Моральдық ынталандыру 3-стратегиялық бағыт. Мультимедиялық қызметтерді ұсынуға бағытталған қазіргі заманғы технологияларға негізделген қызметтерді, өндірістерді жəне АКТ инфрақұрылымын дамыту Сыртқы тəуекелдер Қазіргі заманғы технологияларға негізделген Мемлекеттік жəне АКТ қызметтерінің, өндірісінің жəне инфрақұрылымының төмен дамуы. мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы органдардың атқарушы ақпараттық ресурстары мен жүйелерінің тиімді органдардың жұмыс істеуі мемлекеттік кепілді тапсырыстарын қалыптастыру жəне ұзақ мерзімді келісімшарттар жасасуды ұйымдастырудағы белсенділігінің төмендігі Шетелдік Шетелдік технологиялық əріптестерді тарта 1. Бірлескен кəсіпорындар үшін преференциялар жəне əріптестердің отырып, АКТ өнімдерін шығару жеңілдіктер беру бірлескен мүмкіндігінің болмауы 2. Өндірістің алғашқы кезеңінде (пайдалануға берілгеннен бастап 1-2 жыл) бірлескен кəсіпорын кəсіпорындар шығаратын өнімге мемлекеттік тапсырысты құруға қамтамасыз ету. мүдделілігінің төмендігі Телекоммуникация жəне пошта 1. Осы тəуекелді төмендету үшін жобаның өмірлік Азаматтық мəндегі байланысының тиімді жəне сапалы жүйесін циклінің əрбір кезеңінде мерзімдерді жоспарлауға радиожиілік құру мүмкіндігінің болмауы жəне бақылауға əсер етеді. спектрінің 2. Халықты байланыс қызметтерімен қамтамасыз ету босатылмау үшін радиожиілік спектрінің қажеттілігін негіздеумен мүмкіндігі оларды босату мəселелерін Қазақстан Республикасы радиожиілік спектрінің ведомствоаралық комиссия талқылауына қайта шығару мақсатында тиісті іс-шараларды өткізу. Ішкі тəуекелдер

(Соңы 13-бетте).


(Соңы. Басы 11-12-беттерде). Министрліктен білікті құрамның кетуі

Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің мəртебесі мен беделінің төмендеуі, оларды моральдық жəне материалдық жағынан жеткіліксіз ынталандыру, тұрғын-үй жəне басқа да əлеуметтік мəселелердің шешілмеуі жоғары білікті мамандардың кетуіне əкеледі

1.-Қызметкерлердің біліктілігін арттыру; 2. Моральдық ынталандыру.

4-стратегиялық бағыт. Мемлекеттік қызметтерді ұсыну, техникалық сүйемелдеу үдерістерін жетілдіру жəне мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерін ықпалдастыру, соның ішінде Кеден одағының ақпараттық инфрақұрылымын дамыту үшін жағдайлар жəне тетіктер жасау Сыртқы тəуекелдер Мемлекеттік қызметтерді ұсыну, техникалық 1. Мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерді Мемлекеттік сүйемелдеу жəне мемлекеттік органдардың уақтылы құруы жəне ведомствоаралық ықпалдасуы. органдардың ақпараттық жүйелерін ықпалдастыру 2. Мемлекеттік жəне жергілікті атқарушы ақпараттық сапасының төмендеуі органдардың ақпараттық ресурстарының жəне жүйелерді жүйелерінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету. уақтылы құрмауы. 3. Электрондық форматта көрсетілетін мемлекеттік Мемлекеттік жəне қызметтердің тиімділігін бағалау. жергілікті атқарушы органдардың «электрондық үкімет» құрауыштарымен ведомстволық ақпараттық жүйелерді ықпалдастыруда белсенділігінің төмендігі. Электрондық нысанда көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің саны жəне оны дамытудың төмен деңгейі. Электрондық форматта алынатын 1. Электрондық форматта мемлекеттік қызметтерді Электрондық мемлекеттік қызметтер санының төмендеуі алу мүмкіндіктерін кең насихаттау. форматта 2. Мемлекеттік қызметтерді алу орындарында ұсынылған тұрғындарды оқыту. мемлекеттік қызметтерді пайдалануда халықтың төмен белсенділігі Кеден одағы Кеден одағы шеңберінде Ақпаратпен жедел 1. Мемлекетаралық шлюзді құруға қаржылық қаражат шеңберінде алмасу мүмкіндігінің болмауы уақтылы бөлу. Ақпаратпен 2. Кеден одағы шеңберінде ақпаратпен алмасу үшін алмасу жөніндегі мемлекетаралық шлюзбен мемлекеттік органдардың мемлекетаралық ақпараттық жүйелерін ықпалдастыру шлюздің уақтылы құрылмауы Ішкі тəуекелдер Министрліктен білікті құрамның кетуі

Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің мəртебесі мен беделінің төмендеуі, оларды моральдық жəне материалдық жағынан жеткіліксіз ынталандыру, тұрғын-үй жəне басқа да əлеуметтік мəселелердің шешілмеуі жоғары білікті мамандардың кетуіне əкеледі

1. Қажетті мамандықтар бойынша оқу орындарымен өзара іс-қимыл жасау, қолайлы еңбек жағдайларын қамтамасыз ету тəуекелдердің түрін төмендетудің негізгі себептері болып табылады. 2. Қызметкерлердің біліктілігін арттыру; 3. Моральдық ынталандыру

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 желтоқсан

13

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

№ 1789

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 ақпандағы № 151 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 ақпандағы № 151 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 248-құжат) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С. АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № 1789 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2011 жылғы 17 ақпандағы № 151 қаулысымен бекiтiлген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттiгiнiң 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары 1. Миссия жəне пайымдау Миссия: ел үшiн жаңа, экономиканың жəне қоғамның қажеттiлiктерiн қанағаттандыратын, толыққанды ғарыш саласын қалыптастыру. Пайымдау: ғарыш саласы Қазақстанның əлемнiң бəсекеге неғұрлым қабiлеттi елдер қатарына кiруiне ықпал ететiн, экономиканың ғылымды қажетсiнетiн жəне жоғары технологиялық секторы. 2. Ғарыш қызметi саласындағы ағымдағы жағдайды талдау жəне даму үрдiстерi 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту. Реттелетiн саланың немесе қызмет аясының негiзгi даму параметрлері. Қазiргi уақытта əлемде шамамен 30 ғарыш айлағы жұмыс iстейдi. Олардың iшiнде жалпы iске қосулар мен ғарыштық iске қосулар саны бойынша «Байқоңыр» ғарыш айлағы бiрiншi. Əлемде ең iрi ғарыш айлағы бола тұра, «Байқоңыр» ғарыш айлағы елiмiздiң бiрегей бəсекеге қабiлеттi басымдығы болып табылады. «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Протон», «Союз», «Зенит», «Днепр», ғарыштық зымырандық кешендерi (FЗK) жұмыс iстейдi. Қазақстанның жерүстi ғарыш инфрақұрылымына ғарыш айлағымен қатар, Ақкөл қаласындағы байланыс ғарыш аппараттарын (FA) басқару жерүстi кешенi, ғарыш техникасының арнайы конструкторлық-технологиялық бюросы (FT АКТБ), Ғарыш ақпаратын қабылдау мен өңдеудiң екi орталығы, ғарыштық сəулелер станциясы, ғылыми зертханалар, астрономиялық обсерватория жатады. 2011 жылдың қорытындылары бойынша «Байқоңыр» ғарыш айлағынан Ресей жоспарлаған 30 ұшырудың 25-і жүзеге асырылды. 2012 жылға арналған «Байқоңыр» ғарыш айлағынан ҒА ұшырулар жоспары бойынша Ресей 22 ұшыруды жоспарлады, оның iшiнде «Протон-М» ЗТ – 13, «Союз-2» ЗТ – 5, «Союз» ЗТ – 3 жəне «Зенит» ЗТ – 1 ұшыру. Жыл сайын Ресей «Байқоңыр» ғарыш айлағын жалға алғаны үшiн 115 млн. АҚШ долларын төлейдi жəне оның объектiлерiн ұстауға 100 млн. АҚШ долларын салады. Қазақстанның көзқарасы бойынша, жыл сайынғы жалгерлiк ақыны алуы ол өзiнiң бiрегей бəсекелi артықшылығын iске асырғандығы. 1994 жылдан бастап 2011 жыл аралығындағы жалға беру кезеңi iшiнде ел бюджетiне 2 млрд. астам АҚШ доллары түстi. Алайда, Қазақстанның бiрегей бəсекелестiк басымдығы оның тарапынан күш салуынсыз сақталуы мүмкiн болмай отыр. Мамандардың бағалауы бойынша, ғарыш айлағының технологиялық жабдығының табиғи жəне моральдық тозуының қалған мерзiмi шамамен тағы да 10 жылды құрайды жəне мұның Ресей аумағындағы «Восточный» ғарыш айлағы құрылысының белгiленген мерзiмiне сəйкес келуi кездейсоқ емес шығар. «Байқоңыр» ғарыш айлағы жұмыс iстеуiнiң келешегi ресейдiң «Восточный» ғарыш айлағына кетуi жағдайында коммерциялық ұшыруларға тапсырыстар орындаумен ғана байланысты болады. Коммерциялық iске қосулар бойынша негiзгi жүктеменi «Протон» ЗТ көтередi. Алайда «Протон» ЗТ жоғары улы зымыран отынын пайдаланады, сондықтан оның орнына экологиялық жағынан қауiпсiз зымыран оты (керосин, оттегі) пайдаланатын «Ангара» ЗТ базасындағы «Бəйтерек» ЗFK келуi тиiс. «Протон» ЗТ ауыстырудың басқа мүмкін жолы қазақстан тарапының осыдан бұрын құрылған жəне іске асырылып келе жатқан орташа класты «Зенит» ЗТ коммерциялық ұшырулары бойынша «Байқоңыр» ғарыш айлағында 2005 жылдан бері іске асырылып келе жатқан «Наземный старт» жобасында қатысу мүмкіндіктерімен байланысты. «Зенит» ЗТ зымыран отынының экологиялық қауіпті құрамдастарын қолданбайтын бұрынғы КСРО-ның ең соңғы жəне ең жетік əзірлемесі болып табылады. Бұған қоса, «Зенит» ЗТ-ның жүккөтергіштігін ауыр кластағы «Протон» ЗТ көрсеткіштеріне дейін жоғарылатудың зор əуелеті бар, яғни, «Зенит» ЗТ-ын жаңғырту арқылы «Бəйтерек» ҒЗК-не жүктелетін міндеттерді шешуге болады. Жеке байланыс жəне хабар тарату спутниктік жүйесін құру мақсатында 2011 жылғы шілдеде «Байқоңыр» ғарыш айлағынан «М.В.Хруничев атындағы мемлекеттік ғылыми ғарыштық өндіріс орталығы» федералды мемлекеттік біртұтас кəсіпорнымен (Ресей) бірлесіп жасалған «KazSat-2» спутнигі ұшырылды. 2011 жылы қарашадан бастап «KazSat-2» ғарыштық жүйесі тікелей бағыт бойынша жұмыс жасауын бастады. Ақкөл қаласындағы жерден басқару кешені (ЖБК) жаңартылды. Осы жылы Алматы облысында ғарыш аппараттарын резервті жерүсті басқару кешені жəне байланыс мониторингі жүйесінің (РЖБК) құрылысы басталды. Қазіргі кезеңде «Академик М.Ф. Решетнев атындағы «Ақпараттық спутниктік жүйелер» ААҚмен (Ресей) «KazSat-3» үшінші байланыс жəне хабар тарату спутнигін жасау бойынша жұмыстар жүргізілуде. Республикадағы аталған жобалардан басқа ҚР Жерді қашықтықтан зондтау ұлттық ғарыш жүйесі (ҚР ЖҚЗ ҒЖ) құрылуда, ол ұлттық қауіпсіздікті жəне деректерімен бірінші кезекте ҚР мемлекеттік органдарын ұлттық экономика салаларының міндеттерін шешу үшін қамтамасыз етудегі ЖҚЗ тəуелсіздікті қамтамасыз етеді. Аталған жобаны іске асыруда стратегиялық əріптес ретінде 2009 жылы ғарыш саласындағы əлемдік көшбасшылардың бірі – EADS Astrium француз компаниясы таңдалды. Сондай-ақ, аталған компания ғарыш аппараттарын, пайдалы жүктеме бөлшектерін жəне ғарыш техникасының элементтерін жинау жəне сынау үшін жоғары технологиялық кəсіпорынды – ғарыш аппараттарын құрастыру-сынау кешенін (ҒА ҚұСК) құру жобасын іске асыруға қатысады. Қазақстан Республикасының аумағында ғаламдық навигациялық спутниктік жүйелер ақпаратын тұтынушыларға сапалы координаттық-уақыттық жəне навигациялық қызметтерді кепілді алуы үшін ҚР жоғарыдəлдікті спутниктік навигация жүйесінің (ҚР ЖСНЖ) жерүсті инфрақұрылымын құру жөніндегі жобаны жүзеге асыру басталды. Жобаны іске асыру навигациялық жабдықты өндіру жөніндегі жобалау, тəжірибелік-конструкторлық жұмыстарды жүргізу үшін қазақстандық кəсіпорындарды тарту арқылы жүзеге асырылады. «Астана – жаңа қала» АЭА учаскесінде ҒА ҚұСК құру бойынша құрылысы басталды жəне ҚР ЖҚЗ ҒЖ жəне ҚР ЖСНЖ жерүсті инфрақұрылымының элементтерін құру жөніндегі жобалау жұмыстары жүргізіліп жатыр, аталған жобалардың шеңберінде қазақстандық мамандарды практикалық оқыту жалғасуда. Аталған жобалардың шеңберінде Қазақстанның ғарыш саласына заманауи ғарыш технологияларының трансферті, заманауи ғарыш жүйелерін жəне кешендерін жобалау жəне өндіру бойынша қазақстандық мамандарды даярлау іске асырылып отыр. Негiзгi проблемаларды талдау. Бүгiнгi таңда Қазақстан Республикасының толыққанды ғарыш инфрақұрылымы əлі жоқ. Сондықтан ғарыш инфрақұрылымын құру мынадай мiндеттердiң толық кешенiн шешу жөнiндегi кешендi жəне жүйелi жұмыс жүргiзудi талап етедi: 1) өзінің құрамында ғарыш сегменттерi бар ғарыш жүйелерiн құру; 2) толыққанды жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру, оның iшiнде: ҒА өндіру құралдарын жəне ғарыш техникасын құру; ғарыш аппараттарын ғарышқа шығару құралдарын дамыту; 3) озық ғарыш технологияларының трансфертi жəне игерiлуi; 4) ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту. Негiзгi сыртқы жəне iшкi факторларды бағалау. Əлемдiк ғарыш қызметiнiң жай-күйi мен үрдiстерi жаһандық экономикада жеке толыққанды нарықтың қалыптасқанын көрсетедi, ол əлемдiк жоғары технологиялар нарығының iрi жəне жылдам дамитын сегментi болып табылады. 2011 жылдың қорытындылары бойынша əлемдiк ғарыш нарығының Үкіметтің жиынтық көлемi 289,77 млрд. АҚШ долларын құрады, бұл 2010 жылғы көрсеткішке қарағанда 12,2 %-ға көп. Бұл уақыттағы ұшырулар саны 2010 жылы 74-тен 2011 жылы 80-ге дейін өстi, пайдалы жүктің саны 118-ден 127-ге дейін өсті. Азаматтық жəне қорғаныс ғарыш жобаларының шығыстары 2011 жылы 2010 жылға қарағанда 2%-ға төмендеді жəне 70 млрд. АҚШ долларын құрады. «Байқоңыр» ғарыш айлағы табысты жұмыс iстеу үшiн, оның объектiлерiн дамытумен қатар, одан жүргiзiлетiн ұшыруларға тапсырыс санын көбейту үшiн жағдай жасау қажет. Мұндай жағдайдың бiрi ҒА өндiрiсiнiң өз жобалау-конструкторлық жəне технологиялық базасын құру болып табылады. ҒА құрастыру жəне сынау жөнiндегi Ғарыш аппараттарын құрастыру-сынау кешенiмен (ҒА ҚүСК) өз FT АКТБ құру алғашқы кезеңде Қазақстанның отандық спутниктердi құруға толыққанды қатысуын қамтамасыз етуге, ал кейiн спутник жүйелерiн дербес əзiрлеуiне жəне құруына мүмкiндiк бередi. Жоғарыда баяндағанды қорытындылай отырып, Қазақстанның ғарыш инфрақұрылымы дамуына SWOT-талдаудың мына көрсеткіштерін айқындауға болады: Күштi жақтары: жалпы ұшырулар саны жағынан да, сол сияқты коммерциялық ұшырулар саны жағынан бiрiншi орын алатын əлемдегi ең iрi жəне белсендi «Байқоңыр» ғарыш айлағының меншiкте болуы; ел экономикасының ғарыш қызметтерiне iшкi қажеттiлiгi; ғарыш қызметiнiң дамуын мемлекеттiк қолдау. Əлсiз жақтары: «Байқоңыр» ғарыш айлағының негiзгi құрал-жабдығының моральды жəне табиғи тозуы, оның салдарынан таяудағы 10 жылда ғарыш айлағының қазiргi объектiлерi өз ресурстарын тауысады; «Байқоңыр» ғарыш айлағының жалгерлiк ақысы, оның негiзгi құралдарын қалпына келтiруге емес, ел экономикасының ағымдағы тұтынуына бағытталады; ғарыш техникасын жасау мен пайдаланудың практикалық тəжiрибесi, машықтары мен бiлiмi бар мамандардың жетiспеуi. Мүмкіндіктері: Франция Республикасымен стратегиялық серіктестік шеңберінде қазақстандық мамандардың ғарыш аппараттарын құрудың практикалық тəжірибемен дағды алуы жəне ғарыш технологияларының трансферті; əлем нарығындағы ғарыш техникасы мен ғарыш қызметтеріне сұраныстың өсуі; Ресеймен жəне Украинамен «Байқоңыр» ғарыш айлағынан ғарыштық зымыран кешендерін жаңғырту жəне ұшыру қызметтерін көрсету бойынша бірлескен кəсіпорындар құру. Қауіп-қатерлер: ғарыш қызметтерін көрсету мен ғарыш техникасын жеткізудегі бəсекенің өсуі; зымырандық технологияларға халықаралық бақылау режимінің шектеулері мен санкцияларының əрекеті; қызмет нəтижелерінің стратегиялық серіктестер – мемлекеттердің саяси шешімдерінен тəуелділігі. 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамыту. Реттелетiн саланың немесе қызмет аясының негiзгi дамыту көрсеткіштері. Қазақстандағы ғарыштық зерттеулер бұрынғы КСРО бiрыңғай ғылыми жүйесiнен өз бастамасын алады.

В.Г. Фесенков атындағы астрофизикалық институт жəне Ионосфера институты алыс жəне жақын ғарышты əлемдiк деңгейде зерттеудi қамтамасыз еттi. Мəселен, Астрофизикалық институтта Жердiң жасанды жерсерiктерiн (ЖЖЖ) қадағалау зертханасы жұмыс iстедi, ол КСРО ғарыш кеңiстiгiн бақылау қызметiнiң жұмыстарын жүргiзетiн. Ионосфера институтында «Орбита» радиополигоны жұмыс iстедi, онда ғарыш аппараттарынан қабылданатын, радиодабылдардың сипаттамасылары өзгертiлетiн жəне ионосфераның əрi навигациялық мiндеттердегi ионосфералық ортаның əсерiн есептеу үлгiлерi жасалатын. 1991 жылдан бастап Қазақстанда ұшқыш басқаратын ұшулармен байланысты ғарыштық зерттеулер дами бастады. Жердi қашықтықтан зондтау, ғарыштық материалтану саласында iргелi жəне қолданбалы зерттеулер жүргiзуге бағытталған Ғарыштық зерттеулер институты ұйымдастырылды. Институт қазақстандық ғарышкерлердiң ұшқыштар басқаратын ұшулары үшiн Қазақстан Республикасының ғылыми зерттеулер мен эксперименттер бағдарламаларын əзiрлеу жəне iске асыру жөнiндегi бас ұйымы болды. «Мир» орбиталық кешенiнiң (ОК) жəне Халықаралық ғарыш станциясының (XFC) бортында ғылыми зерттеулер мен эксперименттер бағдарламалары табысты орындалды. Мəселен, 1991 жылы «Мир» ОК-да Т.О. Əубəкiровтiң ұшуы кезiнде ҚазСРО FA бес институтының қатысуымен бес ғарыштық эксперимент орындалды; 1994 жылы Т.А. Мұсабаевтың бiрiншi ұшу уақытында – Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының оннан астам институтының қатысуымен сегiз эксперимент орындалды, 1998 жылы Т.А. Мұсабаевтың екiншi ұшуында – 20-дан астам ұйымның ғалымдары мен мамандарының қатысуымен 23 кешендi эксперимент орындалды. 2001 жылы Т.А. Мұсабаевтың үшiншi ұшу уақытында Қазақстан алғашқылардың бiрi болып XFC бортында ғылыми зерттеулер мен эксперименттер бағдарламасын iске асырды. Ғылыми-техникалық əлеуеттi шоғырландыру жəне ғарыштық техника мен технологиялар саласында iргелi жəне қолданбалы зерттеулер жүргiзу мақсатында Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң каулысымен «Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» акционерлiк қоғамы («ҰҒЗТО» АҚ) құрылды. «ҰҒЗТО» АҚ «2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасында ғарыш қызметiн дамыту» мемлекеттiк бағдарламасы шеңберінде жəне 2008-2011 жылдары ғарыш қызметi саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер жүргiздi. Юпитер жəне Сатурн атмосфераларында молекулалы жұтылуды шешімдік жəне уақытша бөлуді тиянақты зерттеу алғаш рет жүргізілді, сондай-ақ жарықтың бірнеше дүркін шашырауын есепке алып атмосфераның қабатты моделі ұсынылды. Қараңғы материяны сипаттау үшін ортадағы басымдылық – қысым жағдайын пайдалану ұсынылды. Кеңістіктік-уақытша бағдарлау, ғарыштық аппараттарды тұрақтандыру жəне салыстыру туралы ақпарат алу үшін жерүсті оптикалық бақылауларын өңдеу бағдарламалық кешені құрылды. Спектрдің УК диапазонындағы жұтылыу линиялары бойынша жұлдыздар маңындағы кометалардың белсенділігін іздеу əдістемесі əзірленді. Жұлдыздардың өзара соқтығысуын жəне олардың аккреционды дискілермен өзара қатынасын есепке алатын, жұлдыздар параметрі айырмашылығын есептей отырып галактиканың белсенді ядролары эволюциясының сандық модельдері құрылды. Галактика мерджингі моделі əзірленді. Бүгінгі күні Ресей, Орта жəне Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттері үшін байланыс, навигация жəне телекоммуникацияны қамтамасыз ететін геостационарлық жер серіктері орындарының үлкен диапазоны бақылауға алынған. Жер төңірегі ғарыштық кеңістігінің геофизикалық жағдайы (ғарыштық ауа райы) мониторингі мен болжау жүргізілуде. Радиациялық жағдайды болжау дəлдігін арттыруға мүмкіндік беретін «Оулу» жоғарыендікті станциясы деректерін пайдалану арқылы жер төңірегі кеңісті радиациялық мониторингінің кеңейтілген жүйесі құрылды. Көлденең жəне ұзына бойы сейсмикалық толқындардың инфрадыбысы генерациясы экспериментті табылды, жер серігінің жоғары ұшуында оларды тіркеу мүмкіндігі көрсетілді. Алматы облысында GPS станциясы негізінде жер қыртысының жылжуларының бақылау нəтижелері қатты жер сілкінулерін, болашақ эпицентр неғұрлым анық орны – белсенді жарылған жəне «жабық» учаскелерін болжауға, сейсмикалық аудандастыру карталарын жасауға мониторингі негіз болып табылады. Алматы жəне Астана қалалары аумағы жер қыртысының жоғарғы горизонттары учаскелерінің кенеулі жағдайының жерүсті-ғарыштық мониторингі жүйесінің жобасы əзірленді. Ғимараттар мен құрылыстардың нақты жобаларына арналған қоршаған орта жəне төңіректегі ғимараттармен өзара қатынас жағдайындағы «ғимарат – топырақ негіз жүйесінің үшөлшемді моделі құрылды. 2004-2010 жылдар кезеңінде Теңіз мұнай кен орны ауданындағы жер беті жылжуының геомеханикалық моделі құрылды, ол көмірсутектерді қарқынды өндіру аудандарының үстінде уақытқа қарай монотонналы жер бар екендігін көрсетті. Тіркеуге алынған жердің ойысы орталығының отыру жылдамдығы жылына 20 мм жетеді. Ғарыштық түсірімдері деректері бойынша Қазақстан Республикасының, жекелеген облыстардың жəне Қазақстанның өнеркəсіптік орталықтары аумақтарының ауыл шаруашылығы өнімдері ғарыштық мониторингі ғарыштық жүйесі мен мозаикалық жабындыларының тұрақты жаңаруы технологиясы əзірленді. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарының (Президент Əкімшілігінің Талдау Кешені, ҚР АШМ, ҚР ТЖМ) Интранет-портал тұтынушыларына жедел ғарыштық мониторинг нəтижелеріне қол жеткізу қамтамасыз етілген. Қауіптілік деңгейі бойынша өрттің белсенді ошақтарын қашықтықтан бағалау жəне деңгейіне қарай бөлу əдістемесі əзірленді. Көпжылдық ғарыштық мониторинг деректері жəне су тасқындары мен өрттердің жедел ғарыштық мониторингі технологиясы негізінде ауыл шаруашылығы бағытына арналған жерлерде құрғақшылықты ерте болжау жəне тұрақты өнім беретін аумақтарды карталау технологиясы құрылды. Ғарыш техникасын жасап шығаруда пайдаланылатын AМг6, AMг4, AMг2 алюминий-магний қоспаларын алудың отандық технологиясы тұңғыш рет əзірленді. Микроспутниктің қозғалысы мен навигациясын басқару жүйесінің эксперименттік үлгісін құру жəне оны бағдарламалық-математикалық қамтамасыз ету кезінде негіз болып есептелетін ғарыштық аппарат қозғалысының, электрмен жабдықтау жүйесінің, бағдарлау датчиктерінің имитациялық модельдері əзірленді. Құрамына ҒА ғылыми жабдықтарының имитациялық моделі, жер серігі мен жерүсті мақсатты кешені жұмыстарын басқаруға арналған бағдарламалық жүйелер, КСНН деректері мен оларды тақырыптық өңдеу құралдарына қол жеткізуге арналған Интранет-порталға кіретін, КСНН ақпараттарын өңдеудің ғылыми əдістемелері мен технологиялары əзірленді. Қазiргi уақытта «ҰҒЗТО» АҚ-тың дамыған ғылыми-эксперименттiк базасы бар. Атап айтқанда, В.Г. Фесенков атындағы астрофизикалық институттың биiк таулы Тянь-Шань астрофизикалық обсерваториясы, Астрофизикалық зерттеулер обсерваториясы жəне Ассы обсерваториясы бар. Ионосфера институтының «Орбита» радиополигоны жəне «Космостанция» экспедициялық базасы, Академик Ө.М. Сұлтанғазин атындағы Ғарыштық зерттеулер институтының Ғарыштык ақпарат қабылдау орталығы жəне Ғарыштық мониторинг орталығы бар. Ғарыштық техника мен технологиялардың жаңа үлгілерін, сондай-ақ ғарыштық қызметтің соңғы тұтынушыларына арналған аппараттық-бағдарламалық құралдар əзірлеуге бағытталған Ғарыштық техника жəне технологиялар институты құрылды. Аспан механикасы, деформацияланатын қатты дене механикасы, машиналар мен механизмдер теориясы, сұйықтар мен газдар механикасы саласындағы қазақстандық ғылыми мектептердiң ғарыштық техникасын құрумен байланысты iргелi жəне қолданбалы зерттеулер саласында үлкен əлеуетi бар. Бұдан басқа, ҚР ЖҚЗ ҒЖ деректерін тиімді пайдалану, əзірленіп жатқан салалық ақпараттық жүйелермен, оның ішінде Қазақстан Республикасы жер кадастрының мемлекеттік автоматтандырылған жүйелерімен жəне басқалармен əрі қарай интеграциялау мақсатында кеңістіктік деректердің ұлттық инфрақұрылымы түрінде ғылыми инновациялық технологиялар əзірлеу қажет. Ғарыш қызметі саласының экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемаларымен «Ғарыш-Экология» ҒЗО» РМК айналысады. Бұл кəсіпорын Қазақстанда ғарыш саласының қарқынды дамуы жағдайында қоршаған орта мен халықтың денсаулығына ғарыш қызметінің кері əсерін неғұрлым азайту жəне ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін құруға бағытталған ғылыми жəне ғылыми-қолданбалы зерттеулерді табысты орындау үшін қажетті материалдық-техникалық жəне химиялық-аналитикалық дамыған базасы бар ғылыми ұйым болып табылады. Негiзгi проблемаларды талдау. Ғарыш саласының ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасы дамуының негiзгi проблемалары бұрын Қазақстанда ғарыштық техниканы жасаумен тiкелей қатысты ғылыми зерттеулер жүргiзiлмегендiгiмен байланысты болып отыр. Жоғарыда аталған елеулi ғылыми əлеует негiзгi iргелi ғылыми зерттеулерге жатады, ал қолданбалы ғылыми зерттеулерге Жердi қашықтықтан зондтау жəне ғарыш қызметi саласындағы экологиялық қауiпсiздік жүйесiн құру саласы бөлiгiндегi зерттеулер жатады. Сондықтан, бүгiнгi таңда мынадай бағыттар бойынша қолданбалы ғылыми зерттеулердi дамытудың өте өзектi мiндетi болып табылады: ғарыш саласын технологиялық дамытудың алдағы бағыттарын белгiлеу, ғылыми-техникалық басымдықтарды жəне негiзгi технологияларды негiздеу бойынша жүйелi зерттеулер жүргiзу; ғарыш техникасының, технологиясының жаңа үлгiлерiн құру, ғылымның, техниканың, өндiрiстiң түрлi салаларында ғарыш технологияларын қолдану жөнiнде ғылыми-зерттеу жəне эксперименттiк жұмыстар жүргiзу; ғарыш қызметi саласындағы техникалық реттеу жүйесiнiң ғылыми-əдiстемелiк қамтамасыз етуiн əзiрлеу; ғарыш қызметi саласындағы экологиялық қауiпсiздік жүйесiнiң ғылыми-əдiстемелiк қамтамасыз етуiн əзiрлеу. Бұл ретте, ғылыми ұйымдардың зерттеу жабдықтары едəуiр моральдi жəне табиғи деңгейде ескiрген, жаңартуды жəне жаңғыртуды қажет етедi. Қолданбалы ғылыми зерттеулердiң жаңа бағыттары бойынша тиiстi зертханаларды құру жəне қазiргi заманғы жабдықпен қамтамасыз ету қажет. Тиiсiнше бұл жұмыс осы сала мамандарын даярлауды талап етедi. Сыртқы жəне iшкi негiзгi факторларды талдау. Ғарыш қызметiнiң əлемдiк тəжiрибесiнде минималды құрылым белгiленген, ол ғарыш саласының негiзi бола алады жəне өзара байланысқан буындардың бiрыңғай технологиялық тiзбегi болады: 1) ғылыми жəне ғылыми – технологиялық база; 2) жобалау-конструкторлық жəне өндiрiстiк база; 3) ғарышқа шығару құралдары жəне ҒА жерүстi басқару құралдары; 4) ғарыштық қызметтер операторларының желiсi. «Байқоңыр» ғарыш айлағының жалға берiлген өндiрiстiк-техникалық базасын қоспағанда, бiздiң республикамыздағы ғарыш саласының екiншi, үшiншi жəне төртiншi буындары ғарыш бағдарламаларының шеңберiнде жаңа ғана құрыла басталды. Сондықтан бүгiнгi таңда республикада негiзгi қозғалтушы күш ғарыш саласының көрсетiлген буындарының бiрiншiсi ғана болып табылады. Бұл ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаның ролiн бағалау əлемдiк ғарыштық державалардың ғарыш қызметi дамуының тарихи тəжiрибесi мен заңдылықтарына толық сəйкес келедi, əрi барлық салалардың iшiнде ғарыш саласы ғылымды ең қажетсiнетiн жəне жоғары технологиялық болуымен байланысты болып табылады. Ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаның дамуы ғылымды дамыту мiндеттерiн жəне жоғары технологиялар мiндеттерiн бiр уақытта шешуге мүмкiндiк бередi, сондықтан түрлi мемлекеттердiң ғарыш бағдарламаларында ғылыми зерттеулер жүргiзуге баса назар аударылады. Бүгiнгi таңда ғарышты тиiмдi игеру жақын жəне алыс ғарыш физикасы, радиоэлектроника жəне байланыс, материалтану, ғарыштық аспаптар жасау, Жердi қашықтықтан зондтау сияқты салаларда iргелi жəне қолданбалы зерттеулердiң айрықша дамуын талап ететiндiгi баршаға аян. Жоғарыда айтылғанға орай, республикадағы ғарыш саласы дамуының алғашқы сатысындағы қазiргi жағдайда, ғарыштық техника мен технологияларды құру жөнiндегi барлық жобаларды күштi ғылыми сүйемелдеумен қамтамасыз ету аса қажет. Бұл үшін, бірінші кезекте, ғарыш техникасы мен технологиялардың перспективалы үлгілерін əзірлеу бойынша, оларды Қазақстанның экономикасы салаларында пайдалануды кеңейту бойынша жаңа ғылыми бағыттарды дамытуды қамтамасыз ететін ғарыш ғылымының қазіргі заманғы зертханалық жəне тəжірибелі-эксперименталдық базасын құру қажет. Жоғарыда баяндалғанды қорытындылай келе, ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылымитехнологиялық базасының дамуына SWOT-талдаудың мына көрсеткіштерін айқындауға болады: Күштi жақтары: ғарыштық зерттеулердiң жоғары кадрлық əлеуетінің болуы; ғарыштық зерттеулердiң дамыған ғылыми-эксперименталдық базасының болуы; ғарыштық зерттеулер саласындағы тығыз халықаралық ғылыми байланыстардың болуы. Əлсіз жақтары: ғарыш ғылымының зертханалық жəне тəжірибелік-эксперименталдық жабдықтарының моральдық жəне физикалық тозуы; ғарыш техникасының жаңа үлгілерін құруда жəне ғарыш технологияларын əзірлеуде жеткілікті практикалық тəжірибе мен дағдының болмауы. Мүмкіндіктері: ғылыми зерттеулерде халықаралық кооперациясын тереңдету жəне кеңейту; ғылыми пысықтаудың бастапқы кезеңдерінде ғарыш технологияларының трансферті. Қауіп-қатерлер: əлемдік экономикалық жəне қаржылық дағдарыстардың тереңдеуі салдарынан ғылыми бағдарламаларды қаржыландырудың қысқаруы. 3-бөлiм. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткiштерi 3.1. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткiштерi 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктердi қанағаттандыру Осы мақсатта жетуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың кодтары. 005, 009, 011 Нысаналы индикатор

Ақпарат көздерi

өлшем бiрлiгi

1 2 3 1. Тiркелген спутниктiк «ҰҒ3TO» % байланыс арналарында АҚ есебi елiмiздiң қажеттiлiгiн қанағаттандыру дəрежесі 2. Дəлдiгi жоғары «ҚҒС» ҚР спутниктiк навигация ҰК» АҚ аумағын қызметін көрсетуiндегi есебi жабу % елiмiздiң қажеттiлiгiн қанағаттандыру дəрежесі 3. Тұтынушыларға «ҚҒС» % берiлетiн ғарыш ҰК» АҚ деректерiнiң жалпы есебi санындағы қазақстандық ЖҚЗ ҒЖ деректерiнiң үлесi 4. «Мемлекеттік органДЭФ есебі орын дардың қабылдайтын шешімдерінің айқындылығы» көрсеткіші бойынша БЖИ ДЭФ-тағы Қазақстанның ұстанымы 5. Ғарыш қызметiнiң ҚР СА млрд. тауарлары, жұмыстары ақпараты теңге мен қызмет көрсетулерiнің жалпы қосылған құнының көлемi 6. Ғарыш қызметiндегi ҚР СА млрд. тауарлардың, ақпараты теңге жұмыстардың жəне қызметтердiң экспорт көлемi 1.1.1-мiндет. Ғарыштық байланыс жүйесiн құру Тiкелей нəтижелердiң Ақпарат өлшем көрсеткiштерi көздерi бiрлiгi 1 1. Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы ҒА саны 2. Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы жерүсті басқару кешендерінің (ЖБК) саны

Оның iшiнде аралық маңыздылығын көрсете отырып есептiк жоспарлы кезеңде кезеңде 2009 2010 2011 жыл 2012 2013 2014 жыл жыл жыл жыл жыл 4 5 6 7 8 9 30 50 50 80

2015 жыл 10 80

-

-

-

8,3

8,3

55

55

-

-

-

-

-

50

50

83

75

-

-

-

2 «РҒБО» АҚ есебi

3 ҒА саны

«РҒБО» АҚ есебi

кешендер саны

53

32

-

-

-

-

-

32

-

-

32

-

-

32

85

15

Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 1 1. «KazSat-2» байланыс жəне хабар тарату ғарыш аппаратын (ҒА) штаттық пайдалануға енгiзу 2. «KazSat-3» ҒА жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу 3. Резервтiк жерүстi басқару кешенiн пайдалануға енгiзу (РЖБК) 4. Ғарыштық байланыс жүйесінің объектілерін: «KazSat-2» ҒА, «KazSat-3» ҒА, ЖБК, РЖБК сақтандыру 1.1.2-мiндет. Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн құру Тiкелей нəтижелердiң Ақпарат өлшем есептiк кезең көрсеткiштерi көздерi бiрлiгi 2009 2010 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы «ҚҒС» ҰК» ҒА саны ҒА саны АҚ есебi 2. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы «ҚҒС» ҰК» кешендер жерүсті кешендерінің АҚ есебi саны саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 1 1. ЖҚЗ ҒЖ орта шешiмдi оптикалық спутнигiн жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу 2. ЖҚЗ ҒЖ жоғары шешiмдi оптикалық спутнигiн жасау, ұшыру жəне штаттық пайдалануға енгiзу 3. ЖБК жəне ЖҚЗ ҒЖ жерүстi нысаналы кешенiн салу жəне пайдалануға енгiзу 4. Орта жəне жоғары шешiмдерден ЖҚЗ ҒЖ ҒА сақтандыру 1.1.3-мiндет. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құру Тiкелей нəтижелердiң Ақпарат өлшем есептi кезең көрсеткiштерi көздерi бiрлiгi 2009 2010 жыл жыл 1. ЖҚЗ ғарыш жүйесінің «ҚҒС» ҰК» ҒА саны ЖБК базасында АҚ есебi ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар

2011 жыл 2 Х

2012 жыл 3 -

2013 жыл 4 -

2014 жыл 5 -

2015 жыл 6 -

X X

X Х X

X X

Х X

X

Жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 6 7 -

2013 жыл 8 -

2014 жыл 9 1

2015жыл

-

-

1

2

2

2011 жыл 2 Х

2012 жыл 3 Х

2013 жыл 4 X

2014 жыл 5 Х

2015жыл

Х

Х

Х

X

Х

Х

Х

Х

X

-

-

-

Х

X

Х

2013 жыл -

2014 жыл -

2015жыл

жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл -

1 1. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесін құруға ТЭН əзірлеу 2. Ғылыми-технологиялық мақсаттағы ҒА құру, ұшыру жəне пайдалануға енгiзу 3. ЖҚЗ ғарыш жүйесінің ЖБК барынша жабдықтау 4. Ғылыми- технологиялық мақсаттағы ҒА сақтандыру 1.1.4-мiндет. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру Тiкелей нəтижелердiң Ақпарат өлшем көрсеткiштерi көздерi бiрлiгi

есептi кезең 2009 2010 жыл жыл 3 4 5 объектілер саны

1 2 1. Жерүстi ғарыш «ҚҒС» ҰК» инфрақұрылымының АҚ есебi қолданыстағы объектілердің саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар

1 1. ҒТ АКТБ ғимаратын салу, технологиялық жабдықтау жəне пайдалануға енгiзу 2. ҒА ҚұСК ғимаратын салу, технологиялық жабдықтау жəне пайдалануға енгiзу 3. ДЖСНЖ жерүстi инфрақұрылымы орталығының ғимаратын салу жəне пайдалануға енгiзу 4. ҒТ АКТБ жəне ҒА ҚұСК үшін байланыс жəне хабар таратушы ғарыш жүйелерін жобалау бойынша қазақстандық мамандар даярлау

10 2

6 -

1 1. Қазғарыш ұйымдарының сұранысына сəйкес Қазақстанның базалық ЖОО жəне халықаралық «Болашақ» бағдарламасы бойынша мамандар даярлау (магистратура, докторантура, ғылыми тағылымдамалар) 2. Жетекші ғарыш саласындағы, шетелдік ғарыш орталықтарындағы тағылымдамаларды қоса алғанда, мамандардың біліктілігін арттыру 3. Ғарыш қызметі саласындағы ҒЗТКЖ-ді жүргізу үшін студенттер мен жас ғалымдардың қызығушылықтарын тудыратын Қазғарыш пен ЖОО ынтымақтастығы мен бірлескен қызметін ұйымдастыру

1

2011 жыл 2 Х

2012 жыл 3 Х

2013 жыл 4 -

2014 жыл 5 -

2015жыл

-

-

Х

Х

Х

-

-

-

Х Х

Х Х

жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 6 7 -

2013 жыл 8 1

2014 жыл 9 1

2015жыл

2011 жыл 2 Х

2012 жыл 3 Х

2013 жыл 4 Х

2014 жыл 5 Х

2015жыл

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

Х

-

-

-

-

Х

Х

-

6 -

Ақпарат көздерi

өлшем бiрлiгi

1 2 3 1. «Байқоңыр» ғарыш айлағында «ҚҒС» ҰК» жобалар Қазақстан қатысатын жобалардың саны АҚ, саны «Бəйтерек» БК АҚ есептері

10 3

6 Х

Оның iшiнде аралық маңыздылығын көрсете отырып есептi кезең жоспарлы кезең 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 4 5 6 7 8 9 10 1 1 2 2 2 2 2

1.2.1-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауiпсiз ғарыштық зымырандық кешендерді (ҒЗК) құруды қамтамасыз ету Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi ақпарат өлшем есептi кезең жоспарлы кезең көздерi бiрлiгi 2009 жыл 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1. Жобаны нормативтік құқықтық «Бəйтерек» % 50 100 базамен қамту дəрежесі БК АҚ есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 Х X 1. «Ангара» ЗТ-ны «Зенит» ЗТ-ға ауыстыруын ескере отырып «Бəйтерек» ҒЗК жобасының ҚЭН түзету 2. 2004 жылғы 22 желтоқсандағы РФ Үкіметі мен ҚР Үкіметі арасындағы Х Х Х Х келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу 3. Жобаалды жəне жобалық жұмыстарды жүргізу Х 1.2.2-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Днепр» ЗТ коммерциялық пайдалануға Қазақстанның қатысуын қамтамасыз ету Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем бiрлiгi есептi кезең жоспарлы кезең көздерi 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1. «Космотрас» XFK ЖАҚ жарғылық «ҚҒС» 10 10 33,3 33,3 33,3 % капиталына қатысу үлесi («Днепр» ҰК» АҚ ЗТ) есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 1. «Космотрас» ЖАҚ ХҒК акцияларын сатып алу жөніндегі iс-шаралар өткiзу X Х Х 1.2.3-мiндет. «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын жəне мүлiктерiн тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем есептi жоспарлы кезең көздерi бiрлiгi кезең 2009 2010 2011 2012 2013 2014 жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1. Ресей Федерациясы жалға алғандардың «Инфра15 15 15 15 15 посттар 15 қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған кос» РМК саны «Байқоңыр» кешені объектілерінің күзетін есебi қамтамасыз ететін постылар саны

объек2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған тiлер «Байқоңыр» кешені объектiлерінің саны саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар

250

250

1 1. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоныр» кешені объектiлерінің күзетілуін қамтамасыз ету 2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген объектiлерді кəдеге жарату, жөндеу жəне «Байқоныр» кешені аумақтарын қалпына келтіру жұмыстарын ұйымдастыру

2015 жыл 15

140

131

131

131

131

2011 жыл 2 X

2012 жыл 3 X

2013 жыл 4 X

2014 жыл 5 X

2015 жыл 6 X

X

X

X

X

X

2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласындағы ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаны дамыту. 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық мазмұнды жоғарылату. Осы мақсатқа жетуге бағытталған, бюджеттiк бағдарламалардың кодтары. 002, 014, 017 Нысаналы индикатор

Ақпарат көздерi

өлшем бiрлiгi

Оның iшiнде аралық маңыздылығын көрсете отырып есептi кезең 2009 жыл 4 7

жоспарлы кезең

2010 жыл 5 8

2011 2012 2013 жыл жыл жыл 1 2 3 6 7 8 1. Ғылымды көп қажет ететін ғарыш «ҰF ЗTO» ұйымдар 9 10 11 технологиялары мен қызметтерін АҚ есебi саны пайдаланатын ұйымдар мен мекемелер саны 2. Ғарыш саласы қызметкерлерінің ҰҒА 17 20 30 40 % жалпы санына ғарыш қызметі есебі саласындағы қазақстандық білікті мамандардың үлесі 2.1.1-мiндет. Ғарыштық зерттеулердiң ғылыми жəне тəжірибелік-эксперименталдық базасының дамуы Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем есептi кезең жоспарлы кезең көздерi бiрлiгi 2009 2010 2011 2012 2013 жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 1. Жүргізілген ғылыми-зерттеу «ҰF ЗTO» ҒЗЖ 23 жұмыстары: АҚ, есептері басталғаны «Ғарыш- саны экология» жалғасатыны 23 ҒЗО» аяқталғаны РМК есептері 5 9 9 7 9 2. Əзірленген жаңа ғылымды көп қажет «ҰF ЗTO» бiрлiктер ететін технологиялар саны, оның ішінде: АҚ есебi саны ғарыш техникасы мен материалдардың 2 құрылған эксперименталдық үлгілерінің саны 3. Тəжірибеге енгізілген ғылыми «ҰF ЗTO» бiрлiктер 2 2 4 2 2 əзірлемелер саны АҚ есебi саны Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 1 2 3 4 1. Таяу жəне алыс ғарыш объектілерін зерттеу əдiстемелерін əзірлеу Х Х Х 2. Қазақстан аумағының жерүстi-ғарыштық геодинамикалық жəне геофизикалық Х Х Х мониторингi əдiстерiн əзірлеу 3. ЖҚЗ деректерінің өңделген тақырыптық технологияларын əзірлеу Х Х Х 4. Ғарыш техникасы мен материалдардың эксперименталдық үлгілерін құру Х 2.1.2-мiндет. Ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерi Ақпарат өлшем есептi кезең көздерi бiрлiгi 2009 2010 жыл жыл 1 2 3 4 5 1 1 1. Ғарыштық-зымыран қызметінің (ҒЗҚ) «Ғарыш- бiрлiк Экология əсеріне ұшыраған аумақтардағы экожүйенің жай-күйін кешенді бағалауды «ҒЗО» нормативтік-əдістемелік қамтамасыз ету РМК есебi базасын кеңейту 2. ҒЗҚ экологиялық қауіпсіздік «Ғарыш- % саласындағы басқару шешімдерін Экология қабылдауға арналған мемлекеттік «ҒЗО» органдарды ақпараттық-талдамалық РМК қамтамасыз ету есебi Тiкелей нəтижелердiң көрсеткiштерiне жетуге арналған iс-шаралар 1 1. Гигиеналық нормативтер жобаларын жасау 2. ҒЗҚ экологиялық қауіпсіздігі атласын басып шығару үшін ақпаратты жинау жұмыстарын жүргізу 3. Ғарыштық-зымыран техникасынан (ҒЗТ) ластанған топырақтарды детоксикациялаудың технологиялық регламенттерінің жобаларын жасау 4. ҒЗТ ластануын жəне қоршаған орта объектілерінде олардың туынды өнімдерін анықтау əдістемелерінің жобаларын əзірлеу 2.1.3-міндет. Ғарыш қызметі саласында халықаралық ынтымақтастықты дамыту Тікелей нəтижелердің көрсеткіштері Ақпарат өлшем есептi кезең көздері бірлігі 2009 2010 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Шетел мемлекеттерімен əріптестік ҰҒА құжаттар 2 2 қарым-қатынасты кеңейту есебі саны 2. Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына «ҚҒС» құжаттар қатысушы мемлекеттердің ҰК» АҚ саны мемлекетаралық радионавигациялық есебі бағдарламасы аясында келісілген құжаттар саны Тікелей нəтижелердің көрсеткіштеріне жетуге арналған іс-шаралар

Мемлекеттiк органның стратегиялық бағыттары жəне мақсаттары 1 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктердi қанағаттандыру 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласындағы ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаны дамыту 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құруы мен қолдануында қазақстандық мазмұнын жоғарылату

Мемлекеттiк органның стратегиялық бағытының жəне мақсатының атауы 1 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктердi қанағаттандыру 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш саласындағы ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базаны дамыту 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық мазмұнды жоғарылату

2014 жыл 9 -

2015 жыл 10 30

240

140

140

140

140

-

20

20

20

20

-

-

-

-

15

2011 жыл 2 X

2012 жыл 2013 жыл 3 4 X X

2014 жыл 5 X

2015 жыл 6 X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

X

Стратегиялық жəне (немесе) бағдарламалық құжаттың атауы 2 «Қазақстан Республикасын үдемелi индустриалықинновациялық дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы; «Қазақстан Республикасында ғарыш қызметiн дамыту жөнiндегi 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2010 жылғы 29 қазандағы № 1125 қаулысы

Мемлекеттiк органның стратегиялық бағытын жəне мақсатын жүзеге асыру бойынша iс-шаралар

Iске асыру кезеңi

2 3 2011-2015 Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің (Қазғарыш) тиімділігін жылдар арттыруға, Қазақстанның ұлттық бірлестік Доктринасының негізгі принциптерін сақтау арқылы: 1) Үкiметтiк емес ұйымдармен өзара іс-қимыл; 2) Ғарыш саласында үлкен тəжiрибесi бар мемлекеттерден халықаралық сарапшыларды тарту; 3) Ғарыш саласында техникалық реттеу жүйесiн ғылыми-əдiстемелiк қамтамасыз ету; 4) Қазғарыштың жəне оның қарамағындағы ұйымдардың кадрлық қызметтің тиімді жұмысын қамтамасыз ету; 5) Қызмет нəтижелері мен ішкі ортаны жақсартудың жұмыстарын, соның ішінде мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту іс-шаралары шеңберінде жетілдіру; 6) Ғарыш қызметі саласындағы қайта даярлау жəне бiлiктiлiкті арттыру арқылы кадрлық құрамның кəсіби дəрежесін арттыру; 7) Мемлекеттiк тiлдi дамыту; 8) Шешiм қабылдау деңгейiнде билiктегi əйелдер өкiлдiгiн 2016 жылға 30 %-ға жеткiзу; 9) Сапа менеджменті жүйесін, оның ішінде Қазғарыштың қарамағындағы кəсіпорындарында, ендіру жəне жетілдіру: 2010 жыл – «ҰК «Қазақстан Ғарыш Сапары» АҚ-да енгізілді; 2012 год – «Ғарыштық байланыс республикалық орталығы» АҚ; 2013 год – «Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» АҚ; 2015 год – Қазғарышта; 10) Қазғарыштың қызметі тиімділігін бағалаудың жетістіктеріне қол жеткізу: 2010 жылда – 48 бал; 2011 жылда – 68 бал; 2012 жылда – 72 бал; 2013 жылда – 78 бал; 2014 жылда – 88 бал; 2015 жылда – 95 бал; 11) Қазғарыштың құрылымдық бөлімшелерінің жəне қызметкерлерінің қызметінің тиімділігін бағалауды енгізу жəне жетілдіру – жыл сайын; 12) Электрондық форматта Қазғарыш көрсететін мемлекеттік қызметтерді енгізу; 13) Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды мемлекеттiк сатып алуды жүзеге асыру барысында қазақстандық мазмұнды үлесін қамтамасыз ету: - IT-қызметкерлерінде: 2011 жылы– 40%, 2012 жылы – 50%, 2013 жылы – 65%, 2014 жылы – 75%, 2015 жылы – 80%; - бағдарламалық қамтамасыз етудiң қалбырлы (лицензиялық) көлемiнде: 2011 жылы- 0,5%, 2012 жылы – 1%, 2013 жылы – 2%, 2014 жылы – 4%, 2015 жылы – 5%; - IT-технологияның жабдықтау секторы көлемiнде: 2011 жылы – 3%, 2012 жылы – 5%, 2013 жылы – 6%, 2014 жылы – 9%, 2015 жылы – 10%; 14) Ақпараттық технологияларды қолдану, соның ішінде Қазғарыштың функцияларын автоматтандыру жұмыстарын ұйымдастыру; 15) Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету: - Қазғарыштың аппараттық жəне бағдарламалық ақпаратты қорғау құралдарын арнайы тексерістен өткізу бойынша жұмыстар ұйымдастыру; - компьютерлік шабуылдарды əшкерелеу жəне алдын алудың сертификатталған құралдарымен Қазғарыштың жергілікті есептеу желісін жабдықтау жəне баптау; 16) Ғарыш саласындағы бизнестi тiркеуге жəне басқаруға байланысты (рұқсаттар, лицензиялар, сертификаттар алу, аккредиттеу, консультациялар алу) операциялық шығындардың 2011 жылға қарағанда 2015 жылға 30%-ға төмендеуi; 17) Ғарыш қызметі саласындағы 10 ұлттық стандарт жобаларын əзірлеу, жыл сайын; 18) Мемлекеттік қызметтер стандарттарын, регламенттерін əзірлеу жəне бекіту.

5-бөлiм. Ведомствоаралық өзара қимыл Оларға қол жеткiзу үшiн Ведомствоаралық өзара Ведомствоаралық өзара байланыстарды орнату үшiн ведомствоаралық өзара əрекеттесу əрекеттесу жүзеге көзделетiн шаралар талап етiлетiн мiндеттер асырылатын мемлекеттiк көрсеткiштерi орган 1 2 3 1-стратегиялық бағыт. Ғарыш инфрақұрылымын құру жəне дамыту 1.1-мақсат. Экономика мен қоғамның ғарыш құралдары мен қызметтерiне өсiп келе жатқан қажеттiлiктердi қанағаттандыру 1.1.1-мiндет. Ғарыштық байланыс жүйесiн құру 1. Ғарыштық байланыс жүйесінің ККМ, ҰҚК, - мемлекеттiк басқару, орталық жəне аумақтық қолданыстағы ҒА саны «Сырбар» СБҚ органдардың, ұйымдардың, халықтың қажеттiлiктерiн спутниктiк байланыс жəне хабар тарату қызметтерiмен қамтамасыз ету 2. Ғарыштық байланыс жүйесінің - «KazSat-3» байланыс жəне хабар тарату ғарыш қолданыстағы ЖБК саны аппараты жиіліктерінің халықаралық үйлестіруін өткізу 1.1.2-мiндет. Жердi қашықтықтан зондтаудың ғарыш жүйесiн құру 1. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы ҒА саны Қорғанысмині, ҰҚК, - ақпаратқа жəне жердiң, судың жəне орман 2. ЖҚЗ ҒЖ қолданыстағы жерүсті «Сырбар» СБҚ, ТЖМ, ЖРА, объектiлерi мен аумақтарының маусымдық АШМ, Қоршағанортамині, жағдайын, картографиялық жəне геологиялық кешендерінің саны ИЖТМ, МГМ, ККМ, Астана, деректердi қоса, ЖҚЗ ҒЖ деректерiне қажеттiлiктi Алматы қалаларының жəне айқындау жəне т.б.; облыстардың əкiмдiктерi - ҒЖ ЖҚЗ үшін жиіліктерді халықаралық үйлестіруді өткізу; - басқа жиіліктерге ауысуына байланысты «ҚҒС» ҰК» АҚ-ның «Алма ТВ» АҚ залалын өтеу 1.1.4-мiндет. Жерүстi ғарыш инфрақұрылымын құру -ҒА ҚұСК, ҚР ЖСНЖ қызметтеріне сұранысын анықтау; Жерүстi ғарыш Мүдделі мемлекеттік - ҒА ҚұСК, ҒТ АКТБ, ЖСНЖ, Ғарыштық инфрақұрылымының органдар, Астана қ. əкiмдiгi технологиялардың Ұлттық зертханасын салуға жəне қолданыстағы объектілердің саны пайдалануға енгізуге рұқсат беру құжаттарын алу жəне келісу 1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту 1.2.1-мiндет. «Байқоңыр» ғарыш айлағында экологиялық қауiпсiз ғарыштық зымырандық кешендер (ҒЗК) құруды қамтамасыз ету «Сырбар» СБҚ, ҚТҮШІА, «Бəйтерек» ҒЗК құруының нормативтік құқықтық Жобаны нормативтік құқықтық Қорғанысмині, ТЖМ, ЖРА, ККМ, Қоршағанортамині, құжаттарын келісу базамен қамту дəрежесі облыс əкімдіктері 1.2.3-мiндет. «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнің сақталуын жəне мүлiктерiн тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету ҚТҮШІА, ІІМ, Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына 1. Ресей Федерациясы жалға Қаржымині кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» алғандардың қатарына кірмеген кешені объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің күзетін қамтамасыз ететін постылар саны 2. Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектiлерінің саны 2-стратегиялық бағыт. Ғарыш қызметінің ғылыми жəне ғылыми-технологиялық базасын дамыту. 2.1-мақсат. Ғарыш техникасы мен технологияларын құру мен қолдануда қазақстандық мазмұнды жоғарылату 2.1.1 -мiндет. Ғарыштық зерттеулердiң ғылыми жəне тəжірибелі-эксперименталдық базасын дамыту 1. Жүргізілген ғылыми-зерттеу БҒМ, - ғарыш техникасы мен материалдардың тəжірибелік жұмыстары: мүдделі мемлекеттік органдар үлгілерін қолдану жəне əдістерін енгізудегі басталғаны сұраныстарын анықтау; - қашықтықтан зондтау əдістерімен ғарыштан ҚР жалғасатыны аумағының жағдайын жəне жерүсті ғарыштық аяқталғаны геодинамикалық жəне геофизикалық моинторинг, 2. Əзірленген жаңа ғылымды көп таяу жəне алыс ғарышты зерттеу нəтижелерін қажет ететін технологиялардың бағалау жөніндегі мемлекеттік органдардың жедел саны, оның ішінде: жұмысында ғарыш технологияларын қолдану ғарыш техникасы мен жөніндегі жəне т.б. материалдардың құрылған əідістемелерді келісу жəне бекіту эксперименталдық үлгілерінің саны 3. Тəжірибеге енгізілген ғылыми əзірлемелер саны 2.1.2-мiндет. Ғарыш қызметін экологиялық нормалау жүйесін дамыту 1. Ғарыштық-зымыран қызметінің Қоршағанортамині, ТЖМ, -ЗҒҚ экологиялық қауіпсіздігі саласында басқарушы (ҒЗҚ) əсеріне ұшыраған ЖРА, шешімдерді қабылдау үшін мемлекеттік органдарды аумақтардағы экожүйенің мүдделі мемлекеттік органдар ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету жай-күйін кешенді бағалауды -нормативтiк құқықтық құжаттарды, экологиялық нормативтік-əдістемелік нормалау жəне ғарыш қызметi жүйесiнiң қамтамасыз ету базасын кеңейту əдiстемелерiн келiсу жəне бекiту 2. ҒЗҚ экологиялық қауіпсіздік саласындағы басқару шешімдерін қабылдауға арналған мемлекеттік органдарды ақпараттықталдамалық қамтамасыз ету 2.1.3-міндет. Ғарыш қызметі саласында халықаралық ынтымақтастықты дамыту 1. Шетел мемлекеттерімен əріптестік қарым-қатынасты кеңейту 2. Тəуелсіз Мемлекеттер «Сырбар» СБҚ, СІМ, ғарыш қызметі саласындағы мемлекеттермен Достастығына қатысушы Қаржымині, ЭДСМ, мүдделі ынтымақтастық туралы халықаралық шарттар мен мемлекеттердің органдар басқа да құжаттардың жобаларын қелісу мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы аясында келісілген құжаттар саны

2015 жыл 10 13

50

50

2014 жыл 9 -

2015 жыл 10 23

23

-

9

12

2

3

4

5

2014 жыл 5 Х Х

2015 жыл 6 Х Х

Х Х

Х Х

жоспарлы кезең 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 6 7 8 3 3 2

2014 жыл 9 3

2015 жыл 10 2

-

100

100

100

100

2011 жыл 2

2012 жыл 3

2013 жыл 4

2014 жыл 5

2015 жыл 6

Х Х

Х Х

Х -

Х -

Х -

Х

-

-

Х

-

Х

Х

Х

Х

Х

жоспарлы кезең 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 6 7 8 2 2 2

2014 жыл 9 2

2015 жыл 10 1

-

-

2

-

-

Ресей Федерациясының «Восточный» жаңа ғарыш айлағының құрылысы, РФ 2040 жылға дейiнгi жаңа стратегия жəне ғарыштық саланы дамытудың ғарыштық бағдарламаларын қабылдау жөнiндегi ниеттерi

2011 жыл 2 X

2012 жыл 3 X

2013 жыл 4 X

2014 жыл 5 X

2015 жыл 6 X

Тараптардың бiрiнiң түрлi саяси жəне экономикалық себептер бойынша бiрлескен жобалардан бас тартуы

X

-

-

-

-

-

X

-

-

-

6-бөлiм. Тəуекелдi басқару

есептiк кезең 2009 2010 жыл жыл 4 5 -

жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 6 7 1 1

2013 жыл 8 1

2014 жыл 9 2

2015 жыл 10 2

X

-

-

-

1

2

2

2

4. ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің əр түрлі топтағы тұтынушыларының мүдделерінде радионавигациялық ақпаратты қолдануды айқындайтын тұжырымдаманы əзірлеу

-

1

5. «Радионавигация» мемлекетаралық ғылыми-ақпараттық жүйесін құру жұмыстарын ұйымдастыру

Х

Х

Х

-

-

1

2013 жыл 8 -

3.2. Мемлекеттiк органдардың стратегиялық бағыттары мен мақсаттары мемлекеттiң стратегиялық мақсаттарына сəйкес келуi

2014 жыл 9 12

1 1. Ғарыш қызметі саласындағы мемлекеттермен жəне компаниялармен ынтымақтастық туралы халықаралық шарттар мен басқа да құжаттарға қол қою 2. ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің радионавигациялық жоспарын əзірлеу жəне келісу 3. ТМД елдерінің жерүсті көлігінің зияткерлік жүйесін құру жөніндегі тұжырымдаманы жəне техникалық ұсыныстарды əзірлеу

1

жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 6 7 -

4-бөлiм. Функционалдық мүмкiндiктердi дамыту

1.2-мақсат. «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметінде Қазақстан Республикасының қатысуын кеңейту. Осы мақсатқа жетуге бағытталған, бюджеттiк бағдарламалардың кодтары. 004, 006, 010, 015 Нысаналы индикатор (жетiстiктi соңғы мерзiмiн (кезеңiн) көрсете отырып)

2.1.4-міндет. Ғарыш қызметі саласындағы кадрлық əлеуетті дамыту Тікелей нəтижелердің көрсеткіштері Ақпарат өлшем есептi кезең көздері бірлігі 2009 2010 жыл жыл 1 2 3 4 5 1. Қазақстанның ЖОО мамандықтар БҒМ адам бөлінісінде жəне «Болашақ» ақпараты саны халықаралық бағдарламалар бойынша даярланған мамандар саны 2. Ғарыш саласын құру басым ҰҒА 238 240 адам бағыттары бойынша біліктілігін есебі саны арттырған мамандардың саны, оның ішінде: жетекші шетелдік ғарыш «ҚҒС» адам орталықтарында тағылымдамадан ҰК» АҚ, саны өткен ғарыш саласы мамандарының «ҰF ЗTO» саны АҚ есептері 3. Ғылыми зерттеу бағдарламада жəне «ҰF ЗTO» адам ғарыш саласы жобаларында іске АҚ есебi саны қосылған жас ғылымдар, студенттер саны Тікелей нəтижелердің көрсеткіштеріне жетуге арналған іс-шаралар

Мүмкiн болатын тəуекелдiң атауы Əрекет жасаудың сақтандыру жəне (немесе) уақтылы түрiндегi шаралар қабылданбаған жағдайда мүмкiн болатын салдары Сыртқы тəуекелдер Əлемдiк қаржылық дағдарыспен Жасалған ғарыштық байланысты халықаралық технологиялар, олардың ғарыштық нарық жағдаяты мен негiзiндегi қызметтер, басқа өнiм құрылымының өзгеруi сыртқы нарықта сұранысқа ие болмай қалады. Жобалардың өтелiмдiлiк мерзiмдерi, басқа да жағымсыз факторлар артады.

Зымырандық технологияларға халықаралық бақылау режимінің (ЗТБЖ) шектеулері мен санкцияларының əрекеті.

Басқару тəуекелi бойынша шаралары

Спутниктiк навигация, ЖҚТ қосымшалары, байланыс салаларындағы ғарыш қызметтерiн тұтынудың iшкi нарығын қалыптастыру. Тиісті салаларда ғарыш қызметтерінің нəтижелерін пайдалану бойынша мемлекеттiк органдардың, ұйымдар мен жеке меншік компаниялардың өзара іс-қимылын тереңдету жəне кеңейту. Мемлекеттiк органдардың, ұйымдар мен жеке меншік компаниялардың байланыс, ЖҚТ, спутниктiк навигация жəне т.б. ғарыш қызметтеріне қажеттіліктері бойынша дерекқорлар құру. «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Байқоңыр» ғарыш айлағында жаңа жағдайларда ресейлiк жобалар мен РФ-мен өзара қарым қатынасты көздейтін бағдарламалардың тоқтатылуы, келісімді дайындау. ғарыш айлағын жалға беру «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бəйтерек» ҒЗК талаптардың өзгеруi жəне т.б. құру жұмыстарын жеделдету. «Байқоңыр» ғарыш айлағын басқа мемлекеттердің қатысуымен пайдалану мүмкіндігін қарау. «Днепр» жəне «Зенит» ЗТ жəне т.б. коммерциялық пайдалану жобаларына қатысу арқылы Қазақстанның «Байқоңыр» ғарыш айлағының қызметіне қатысуын кеңейту. Басталған жобаларды аяқтау Келiсiмшарттарда жəне тиiстi келiсiмдерде мүмкін емес жағдайда келтірілетін мiндеттемелердi орындамаудан келтiрiлген зиян шығынның өтелуiн көздеу. Басталған жобаларды одан əрі жалғастыру бойынша басқа баламалы серіктестерді іздеу. Басталған жобаларды өз күшімен одан əрі жалғастыру мүмкіндігін қарау. Зымырандық технологиялар ЗТБЖ-ға мүше мемлекеттермен Қазақстанның бойынша конструкторлық, аталған режимге кіру мəселесі бойынша белсенді техникалық жəне басқа құжаттама өзара іс-қимылды қамтамасыз ету. алудың мүмкін еместігі. Ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану ЗТБЖ-ға мүше мемлекеттермен бойынша Казақстанның насихаты. ынтымақтастықтың шектелуі. Шет мемлекеттермен серіктестік қарым– қатынасты кеңейту.

(Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). Ішкі тəуекелдер Жоғары білікті кадрлардың тұрақтамауы

«Байқоңыр» ғарыш айлағының негiзгi құрал-жабдығының моральды жəне табиғи тозуы

Ғарыш техникасын жасау кезінде технологиялық тəртіпті бұзу, сапаны жеткіліксіз бақылау.

Мемлекеттiк органның кəсiптiк мүмкiндiктерiнiң күрт төмендеуi жəне олардың өзектi мiндеттердi орындауға қабiлетсiздiгi

Қызметкерлердiң бiлiктiлiгiн арттыру. Еңбекке жайлы жағдайлар туғызу. Жұмыс күнiнiң ұзақтығын қалыпқа келтiру. Моральдік жəне материалдық ынталандыру. Көлiктiк қамтамасыз ету. Бəсекелі артықшылықтарының Ресеймен жəне Украинамен «Байқоңыр» ғарыш жоғалуы жəне қазақстандық айлағынан ғарыштық зымыран кешендерін ғарыш саласының бəсекеге жаңғырту жəне ұшыру қызметтерін көрсету қабілеттілігінің төменділігі. бойынша бірлескен кəсіпорындар құру. Астана қаласында орналасатын орталығымен қазақстандық ғарыштық кластерді құру. Зымыран-ғарыш техникасының (ЗҒТ) арнайы конструкторлық-технологиялық бюросын, ЗҒТ құрауыштарын өндіру кəсіпорындарын құру. Технологиялар трансферті. Техниканың жұмыс істемеуі, Өндірілетін ғарыш техникасының сапасына жұмыс кестелерінің орындалмауы, талаптарды арттыру. жобалардың кеш уақтылы іске Ғарыш техникасын құру жəне пайдалану асырылмауы, адамдардың өмірі стандарттарын əзірлеу. мен денсаулығына қауіп-қатер. Ғарыш техникасын жасау сапасын бақылау жүйесін құру.

7-бөлiм. Бюджеттiк бағдарламалар 7.1. Бюджеттiк бағдарламалар Бюджеттiк бағдарлама

001 «Ғарыш қызметi саласындағы саясатты қалыптастыру, үйлестiру жəне бақылау жөнiндегi қызметтер» орталық органның аппаратын ұстау мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қарай қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/ ағымдағы даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем 2009 2010 жыл 2011 жыл 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бiрлiгi жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тiкелей нəтиже көрсеткiштерi адам 85 85 72 72 72 72 72 Орталық аппаратты ұстау түпкiлiктi нəтиже % 100 100 100 100 100 100 100 көрсеткiштерi Жүктелген функциялар мен мiндеттердiң тиiмдi орындалуы, Қазақстан Республикасындағы ғарыштық саланың қалыптасуы мен дамуы сапа көрсеткiштерi Тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 160 674 189 060 202 795 299 540 303 180 303 163 308 471 сипаттамасы Бюджеттiк бағдарламаның түрi

Бюджеттiк бағдарлама 002 «Ғарыш қызметi саласындағы қолданбалы ғылыми зерттеулер» сипаттамасы қолданбалы ғылыми зерттеулердi жүргiзу Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне жеке қарай ағымдағы/даму Ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем бiрлiгi 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тікелей нəтижелер көрсеткіштері 23 23 ҒЗЖ Жүргізілген ғылыми-зерттеу есептерінің жұмыстары, басталғаны саны жалғасатыны 23 аяқталғаны 23 Əзірленген жаңа ғылымды көп қажет бiрлiк саны 5 9 9 7 9 9 12 ететін технологиялардың саны, оның ішінде: ғарыш техникасы мен бiрлiк саны 2 2 3 материалдардың құрылған эксперименталдық үлгілерінің саны Тəжірибеге енгізілген ғылыми бiрлiк саны 2 2 4 2 2 4 5 əзірлемелер саны ҒЗҚ əсеріне ұшыраған аумақтардағы бiрлiк саны 1 1 3 3 2 3 2 экожүйенің жай-күйін кешенді бағалауды нормативтік-əдістемелік қамтамасыз ету базасын кеңейту % 100 100 100 100 ҒЗҚ экологиялық қауіпсіздік саласындағы басқару шешімдерін қабылдауға арналған мемлекеттік органдарды ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету Соңғы нəтиже көрсеткіштері ұйымдар 7 8 9 10 11 12 13 Ғылымды көп қажет ететін ғылыми саны технологиялар мен қызметтерді пайдаланатын ұйымдар мен мекемелердің саны % 100 100 100 100 100 100 100 Сапа көрсеткіштері Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына жəне техникалық нормалары мен ережелеріне сəйкестік Тиімділік көрсеткіштері Бюджеттік шығыстар көлемі мың теңге 709 341 730 660 734 415 1 010 1 010 1 010 1 010 000 000 000 000 Бюджеттiк бағдарлама

004 «Байқоңыр» кешенiндегi Ресей Федерациясының жалдауына кiрмейтiн объектiлердi кəдеге жаратуды, қайта құнарландыруды жəне жөндеудi ұйымдастыру» сипаттамасы - жобалық-іздену жұмыстарын жүргізу; - пайдаланудан шығарылған ғимараттар мен құрылыстарды бұзу; - инерттік құрылыс қалдықтарын көму үшін полигонды дайындау; - құрылыс қалдықтарын жинау, шығару жəне полигонда көму; - тазартылған аумақты тегістеу; - мұнай өнімдерімен ластанған жер учаскелерін рекультивизациялау жөніндегі іс-шаралар Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан қарай туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/ ағымдағы даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бiрлiгi жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 объектілер 7 1 5 3 3 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi саны Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген объектілерді кəдеге жарату жəне аумақтарды қалпына келтіру түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 «Байқоңыр» кешені объектілерінде қоршаған ортаны қалпына келтіру % 100 100 100 100 100 сапа көрсеткiштерi Қазақстан Республикасының экологиялық нормалар мен ережелері талаптарын сақтау тиiмдiлiк көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 Қоршаған ортаға жəне халық денсаулығына зиян келтіруді болдырмау бюджеттiк шығыстар көлемi мың 156 0 49 160 000 170 546 100 000 0 тг. 187 592 Бюджеттiк бағдарлама

005 «Нысаналы ғарыш жүйелерiн, технологияларды құру жəне оларды пайдалану, сондай-ақ Құрастыру-сынақ кешенiн салу үшiн «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компаниясы» АҚ жарғылық капиталын ұлғайту» сипаттамасы Келесi шаралар мен жұмыстарды жүргiзу үшiн «Қазақстан Ғарыш Сапары ҰК» АҚ жарғылық капиталын толықтыру: - Жердi қашықтан зондтау ғарыштық жүйесiн (ЖҚЗ ҒЖ) құру; - ҒА құрастыру-сынау кешенiн (FA ҚСК) құру; - Қазақстан Республикасының дəлдiгі жоғары спутниктiк навигация жүйесінің жерүстi инфрақұрылымын (ДЖСНЖ ЖИ) құру Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына қарай бюджеттiк инвестицияларды жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне жеке қарай ағымдағы/даму даму Бюджеттiк бағдарлама өлшем бiрлiгi 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi ҒА саны 1 2 ЖҚЗ ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны, оның ішінде: Орта шешімді ЖҚЗ ҒА ҒА саны 1 Жоғары шешімді ЖҚЗ ҒА ҒА саны 1 ЖҚЗ ғарыш жүйесінің қолданыстағы 1 2 2 кешендер саны жерүсті кешендерінің саны ЖҚЗ ғарыш жүйесі жерүсті басқару 1 ҒА саны кешенінің (ЖБК) базасында ғылыми-технологиялық мақсаттағы ғарыш жүйесінің қолданыстағы ҒА саны Жерүсті ғарыш инфрақұрылымының 1 1 3 объектілер саны қолданыстағы объектілерінің саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткіштері 50 50 % Тұтынушыларға ұсынылатын ғарыш деректерінің жалпы санында қазақстандық ЖҚЗ ҒА деректерінің үлесі Еуропалық озық ғарыш 10 % технологияларының базасында ҒА өндіру бойынша қазақстандық мазмұнның үлесi Дəлдігі жоғары спутниктiк навигация 8,3 8,3 55 55 ҚР аумағын қызметтеріне ел қажеттіліктерін қамту % сұранысын қанағаттандыру дəрежесі сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 Құрылыс, қала құрылысы жəне сəулет қызметі саласындағы қазақстандық заңнаманың талаптарына сəйкестік тиiмдiлiк көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 Бөлiнген ресурстардың мақсатты жəне тиiмдi пайдаланылуы Ғарыштық жобалар мен бағдарламаларды тиiмдi жүзеге асыру мониторингi бюджеттiк шығыстар көлемi мың 2 589 7 955 26 22 18 443 13 733 0 тг. 211 603 929 597 437 245 794 382 Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

006 «Үкiметаралық келiсiм аясында агент банктерге бюджеттiк кредиттердi өтеу бойынша қызметтердi төлеу» «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бəйтерек» зымырандық кешенiн құру» республикалық бюджеттiк инвестициялық жобасына қызмет көрсеткенi үшiн Банк-агентке комиссиялық сыйақы төлеу Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын бағдарламаның түрi мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем 2009 2010 2011 2012 жыл жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бiрлiгi жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi % 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 агент банктерге комисиялық сый төлеу түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 Бюджеттiк кредит бойынша қызмет көрсету % 100 100 100 100 100 100 100 сапа көрсеткiштерi «Байқоңыр» ғарыш айлығында «Байтерек» ҒЗК құру туралы Ресей Федерациясы мен Қазақстан Республикасы арасындағы келісім нормативтерінің сəйкес болуы тиiмдiлiк көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 Бюджеттiк кредит бойынша қызмет көрсету бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 1 106 4 323 4 934 12 106 11 589 12 623 12 839 Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

009 «Ғарыш аппараттарын басқаруды қамтамасыз ету» - спутниктi жəне «KazSat» ғарыштық жүйесiнiң жерүстi инфрақұрылымын сақтандыру; - ғарыштық қызмет нəтижесiнде келтiрiлген нұқсан үшiн азаматтық-құқықтық жауапкершiлiктi, қоршаған ортаны ластағаны үшін жауапкершілікті сақтандыру; - орта жəне жоғары шешімді ЖҚЗ ҒА сақтандыру; - «KazSat» сериялы ғарыштық аппараттарды пайдалануды штаттық қолдауды қамтамасыз ету, соның iшiнде байланыс арналарын жалға беру; - мемлекеттiк күзетiлуi тиiс Астана жəне Ақкөл қалаларындағы, сондай-ақ Алматы облысы Көктерек кенті жанындағы мониторинг жəне байланыс жүйесi объектiлерiнiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету Бюджеттiк бағдарламаның мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын түрi мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы

30 наурыз 2013 жыл

Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы

өлшем бiрлiгi

2009 жыл

2010 жыл

2011 жыл

1 тікелей нəтиже көрсеткіштері ҒА жəне «KazSat» ғарыштық жүйесінің жердегі инфрақұрылымын сақтандыру шарттары, арнайы күзет ұйымдарымен шарттар ЖҚЗ ҒА сақтандыру шарттары түпкілікті нəтиже көрсеткіштері «KazSat» сериялы ғарыш аппараттарын пайдалануды штаттық қолдауды қамтамасыз ету, мониторинг жəне байланыс жүйесі объектілерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері ҒА басқару сенімділігін арттыру жəне ҒА жоғалту тəуекелдерін азайту тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi

2 саны

3 -

4 -

5 6

Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы

2012 жыл

жоспарлы кезең 2013 2014 жыл жыл 7 8 7 8

6 6

7.2. Бюджеттiк шығындар жинағы 2015 жыл 9 8

1 Бюджеттiк шығындардың барлығы: Ағымдағы бюджеттiк бағдарламалар Бюджеттiк даму бағдарламалары

саны

-

-

-

-

1

2

-

%

-

-

100

100

100

100

100

%

-

-

мың тг. 284 215

100

129 618 1 122 898

100

100

100

100

1 199 158

1 242 025

3 666 476

3 142 493

010 «Бəйтерек» ғарыштық зымырандық кешенiн құруды несиелеу»

Бюджеттiк бағдарламаның түрi

мазмұнына байланысты жүзеге асыру тəсiлiне қарай ағымдағы/даму Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы 1 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi «Бəйтерек» ҒЗК құру бойынша жобаға дейінгі жұмыстарды аяқтау «Бəйтерек» ҒЗК құру бойынша жобалық жұмыстарды аяқтау түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi «Бəйтерек» ҒЗК құрылысын бастау сапа көрсеткiштерi Құрылыс, қала құрылысы жəне сəулет қызметі саласындағы қазақстандық заңнаманың талаптарына сай болу Тиiмдiлiк көрсеткiштерi Бюджеттiк шығыстар көлемi

Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы Бюджеттiк бағдарламаның түрi

Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң атауы

«Бəйтерек» бiрлескен Қазақстан-Ресей кəсiпорны» акционерлiк қоғамына несиелiк шартқа сəйкес бюджеттiк несие беру бюджеттiк кредиттер беру жеке даму өлшем 2009 жыл 2010 2011 2012 жоспарлы кезең бiрлігі жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 2 3 4 5 6 7 8 9 % %

-

-

-

-

-

-

%

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

мың тг.

0

0

3 587 0 617

0

0

0

011 «Нысаналы ғарыш жүйелерiн, технологияларды құру жəне пайдалану үшiн «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» АҚ жарғылық капиталын ұлғайту» «KazSat-3» ҒА құру жəне ұшыру бюджеттiк инвестицияларды жүзеге асыру

мазмұнына қарай жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/ даму даму өлшем бiрлігі

1 тікелей нəтижелердің көрсеткіштері ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы ҒА саны Ғарыштық байланыс жүйесінің қолданыстағы жерүсті басқару кешендерінің саны соңғы нəтижелердің көрсеткіштері Бекітілген спутниктік байланыс арналарына елдің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін «KazSat-2» ҒА спутниктік сыйымдылығын жүктеу дəрежесі Бекітілген спутниктік байланыс арналарына елдің қажеттілігін қанағаттандыру үшін «KazSat-3» ҒА спутниктік сыйымдылығын жүктеу дəрежесі сапа көрсеткіштері «KazSat» сериялы ҒА транспондерлерінің сыйымдылығын жалға беруде байланыс жəне хабар таратушы отандық операторларды қамтамасыз ету тұрақтылығы тиiмдiлiк көрсеткiштерi Ғарыш аппараттарының өткізу қабілеттігі Бюджеттiк шығыстар көлемi

2009 жыл

2010 жыл

2011 жыл

3 -

4 -

кешен- 1 дер саны % -

1

2 ҒА саны

-

5 1

2012 жыл жоспарлы кезең 2013 2014 жыл жыл 6 7 8 1 1 2

2015 жыл 9 2

1

2

2

14

2

35

50

2 60

70

%

-

-

-

-

-

25

30

%

-

-

100

100

100

100

100

16

44

44

2 859 479

0

0

16 16 транс- пондерлер саны мың тг. 2 5 6 10 088 300 812 200 519 503 500 000

Бюджеттiк бағдарлама

014 «Ғарыш қызметi саласындағы техникалық регламенттердi жəне стандарттарды əзiрлеу» сипаттамасы Ғарыш саласының ерекшелiктерi мен стратегиялық дамуын ескере отырып «Техникалық реттеу туралы» Қазақстан Республикасының 09.11.2004 ж. № 603 Заңының ережелерiн орындауды қамтамасыз ететiн ғарыш қызметi саласындағы үйлестiрiлген стандарттар жүйесiн құру жəне техникалық регламенттер əзiрлеу Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын бағдарламаның мемлекеттiк қызмет көрсетулердi жүзеге асыру түрi жүзеге асыру тəсiлiне жеке қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштерiнiң өлшем 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең атауы бiрлігі жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi саны 15 10 10 10 11 11 11 ҚР стандарттарының əзiрленген жобалары түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi Ғарыш % 100 100 100 100 100 100 100 қызметі саласындағы мемлекеттiк ұйымдарының стандарттарды пайдалануы сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 Əзiрленген стандарттардың ҚР техникалық реттеу жүйесiнiң талаптарына сəйкестiгi Тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 16 000 17 605 22 579 13 000 15 301 16 372 17 518 Бюджеттiк бағдарлама

015 «Ресей Федерациясы жалдау құрамына кiрмеген жəне құрамынан шығарылған «Байқоңыр» кешенi объектiлерiнiң сақталуын қамтамасыз ету» сипаттамасы Ресей Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешені объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету Бюджеттiк бағдарламаның түрi мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан қарай туындайтын мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/ ағымдағы даму Бюджеттiк бағдарлама көрсеткiштеренiң өлшем 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең атауы бiрлiгi жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тiкелей нəтиже көрсеткiштерi Ресей посттар саны 15 15 15 15 15 15 15 Федерациясы жалға алғандардың қатарына кірмеген жəне жалдан шығарылған «Байқоңыр» кешенінің күзетпен қамтамасыз етілген объектiлер 250 250 140 131 131 131 131 объектiлерiнің саны саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 «Байқоңыр» кешені объектілері сақталуының қамтамасыз етілгендігі сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 Күзет қызметі туралы заңнама талаптарына сəйкестік тиiмдiлiк көрсеткiштерi «Байқоңыр» % 100 100 100 100 100 100 100 кешені объектілерінің одан əрi жұмыс жасауын қамтамасыз ету Бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 70 993 79 000 78 474 78 474 100 892 101 396 101 934 Бюджеттiк 017 «Ғарыш саласындағы мамандарды қайта даярлауды жəне олардың бiлiктiлiгiн арттыруды бағдарлама ұйымдастыру» сипаттамасы Қазақстан Республикасының ғарыш саласының кадрлық əлеуетiнің қалыптасуы жəне дамуы Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын бағдарламаның мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру түрi жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi жыл жыл жыл жыл 2013 2014 2015 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi адам 238 240 240 140 140 140 140 Ғарыш саласын қалыптастырудың басым бағыттары бойынша біліктілікті арттырудан өткен мамандар саны, оның ішінде: алдыңғы қатарлы шетелдік ғарыш адам 20 20 20 20 орталықтарында тағылымдамадан өткен ғарыш саласы мамандарының саны Ғарыш саласының ғылыми зерттеу адам 15 бағдарламаларына жəне жобаларына қатысатын жас ғалымдар, студенттер саны түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 17 20 30 40 50 50 Ғарыш қызметі саласындағы қазақстандық білікті мамандардың ғарыш саласы қызметкерлерінің жалпы санына қатынасы бойынша үлесі сапа көрсеткiштерi % 100 100 100 100 100 100 100 Ғарыш саласы мамандарының бiлiктiлiгiн арттыру тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi мың тг. 50 000 50 000 50 000 50 000 208 305 50 000 50 000 Бюджеттiк бағдарлама сипаттамасы Бюджеттiк бағдарламаның түрi

019 «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің күрделі шығындары»

орталық орган аппаратының қызметін қамтамасыз ету мазмұнына қарай күрделі шығыстарды жүзеге асыру жүзеге асыру тəсiлiне қарай жеке ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем 2009 2010 2011 2012 жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атаулары бiрлiгi жыл жыл жыл жыл 2013 2014 жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 тiкелей нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 орталық органның материалдық-техникалық жабдықталуы түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi % 100 100 Жүктелген функциялар мен мiндеттердiң тиiмдi орындалуы, Қазақстан Республикасында ғарыш саласының қалыптасуы мен дамуы сапа көрсеткiштерi тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi 0 0 0 35 266 6 437 0 мың. тг. Бюджеттiк бағдарлама

2015 жыл 9 -

020 «ТМД қатысушы мемлекеттердiң 2012 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы»

сипаттамасы

Тəуелсiз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердiң 2012 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасын iске асыру Бюджеттiк мазмұнына қарай мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жəне олардан туындайтын бағдарламаның мемлекеттiк қызметтер көрсетудi жүзеге асыру түрi жүзеге асыру жеке тəсiлiне қарай ағымдағы/даму ағымдағы Бюджеттiк бағдарлама өлшем бiрлiгi 2009 2010 жоспарлы кезең 2014 2015 көрсеткiштерiнiң атаулары жыл жыл жыл жыл 2011 2012 2013 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Тiкелей нəтиже көрсеткiштерi құжаттар 1 2 Тəуелсiз Мемлекеттер Достастығына жобаларының қатысушы мемлекеттердiң 2012 саны жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекетаралық радионавигациялық бағдарламасы аясында құжаттарды əзiрлеу жəне келiсу түпкiлiктi нəтиже көрсеткiштерi ТМД-дағы навигациялық жабдықтың мемлекетаралық радионавигациялық орталықтарының жəне сынақ орталықтарының желісін құру

орталықтар саны

сапа көрсеткiштерi

%

тиiмдiлiк көрсеткiштерi бюджеттiк шығыстар көлемi

% мың. тг.

-

-

-

-

2

-

-

40 026

105 920 0

0

0

3 6 126 027

2012 жыл 4 5 6 14 968 068 39 342 213 36 060 901

Жоспарлы кезең 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл 7 8 9 24 370 999 18 993 824 4 643 255 3 068 275

мың тг.

1 168 516

1 200 266

мың тг.

4 957 511

13 767 803 37 036 501

2 305 712 2 963 464

5 260 030

4 643 255

33 097 437 21 302 724 13 733 794 0

2012 жылғы 29 желтоқсан

№1800

%

-

-

3

2

1

»; «Сот актiлерiн орындау институтын жетiлдiру» деген 3-стратегиялық бағытта: «Сот актiлерiн орындау институтының сапасын арттыру» деген 3.1-мақсатта: «Осы мақсатқа қол жеткiзуге бағытталған бюджеттiк бағдарламалардың коды – 013, 016» деген жол «017» деген сандармен толықтырылсын; «Атқарушылық iс жүргiзуге инновациялық технологияларды жəне автоматтандырылған ақпараттық жүйелердi енгiзу» деген 3.1.2-мiндетте: «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштеріндегі» реттік нөмірі 3-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 3. Электрондық бақылаумен қамтылған Əдiлет министр-лiгiнiң атқарушылық өндiрiстердің үлесi есептiк деректерi

%

-

-

20

90

100

100

»; «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар» мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 4-жолмен толықтырылсын: « 4. Электрондық сауда-саттық арқылы тəркіленген мүлікті өткізу процесін енгізу

X

»; «Сот-сараптамалық қызметтi жетiлдiру» деген 4-стратегиялық бағытта: «Сот сараптамаларының сапасын арттыру» деген 4.1-мақсатта: «Құқық қорғау жəне сот органдарын сапалы сот сараптамаларымен қамтамасыз ету» деген 4.1.1-мiндетте: «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштеріндегі» реттік нөмірі 1-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 1. Сапасыз өткiзiлген сот-сараптамалық зерттеулер мəселелерi бойынша түскен арыздардың жалпы санынан жеке жəне заңды тұлғалардың, құқық қорғау жəне сот органдарының дəлелденбеген шағымдары мен арыздарының үлесi

Əдiлет министрлiгiнiң есептiк деректерi

%

-

-

88,7

91,5

92,5

94,5

«Тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шараларда» реттік нөмірі 5-жол мынадай редакцияда жазылсын: « 5. Құқық қорғау органдары мен соттардың қажеттіліктеріне қарай сот-сараптамалық зерттеулердiң жаңа түрлерін енгізу

X

Х

Х

»;

мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 8, 9-жолдармен толықтырылсын: « 8. Сот сараптамасы институттары үшін жаңа ғимараттар сатып алу 9. Молекулярлық-генетикалық зерттеу жүргізу үшін сот сараптамасы институттарын жабдықпен жарақтандыру

Х

Х

Х

Х

Х Х

»; «Əдiлет органдары ұсынатын мемлекеттiк қызметтердiң сапасын, азаматтардың құқықтық мəдениетiн арттыру жəне бiлiктi заң көмегiне қолжетiмдiлiктi қамтамасыз ету» деген 6-стратегиялық бағытта: «Азаматтардың бiлiктi заң көмегiн алу құқықтарын iске асыруды қамтамасыз ету» деген 6.2-мақсатта: «Нысаналы индикаторлардағы» реттік нөмірлері 1, 2-жолдар мынадай редакцияда жазылсын: « 1. Тұтынушылардың адвокаттар көрсететiн қызметтер сапасына қанағаттануы 2. Тұтынушылардың нотариустар көрсететiн қызметтер сапасына қанағаттануы

Əлеуме-танушылық сауалнама Əлеуметтанушылық сауалнама

%

-

-

45

55

72

82

92

%

-

-

47

55

72

82

92

»; «Мүлiктiк жағдайына қарамастан бiлiктi заң көмегiн беру тетіктерін жетiлдiру есебiнен бiлiктi заң көмегiне нақты қолжетiмдiлiкті қамтамасыз ету» деген 6.2.1-міндетте: «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шаралар» мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 5, 6-жолдармен толықтырылсын: « 5. Мемлекеттің кепілдендірілген заң көмегін көрсету саласындағы заңнаманы жетілдіру 6. Адвокаттардың мемлекет кепілдік берген заң көмегін көрсеткені туралы есептің нысанын əзірлеу

13,5

11,5

9,5

7,5

5,5

10

10

10

5

5

5

1248023

1902166

2104808

2 180 042 2180 042

2 073 095

Бюджеттік бағдарлама – 005 «Адвокаттардың заңгерлік көмек көрсетуі» Сипаттама

Заңнамада көзделген жағдайларда ақысыз заң көмегін көрсеткені үшін адвокаттарға еңбекақы төлеуді ұйымдастыру бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама түрi байланымемлекеттiк қызметтердi көрсету сты іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2013 2014 жыл 2015 жыл 2012 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері заңда көрсетілген жағдайларда Адам 32000 45000 47000 48000 49000 49000 49000 тегін заң көмегін көрсетуді қажет ететін азаматтардың болжамды саны түпкі нəтиже көрсеткіштері азаматтардың тегін заң көмегін % 100 100 100 100 100 100 100 алуға конституциялық құқықтарын іске асыруды қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 241543 277084 290535 280663 307 778 307 778 307 778 теңге

X

Консультациялық жəне сараптамалық жұмыстарды жүргізу, заңнаманы жүйелеу, нормативтік құқықтық актілердің, халықаралық шарттардың сараптамасы. мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму есептік кезең жоспарлы кезең бюджеттік бағдарлама өлш. 2011 2013 2014 2015 жыл көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 жыл жыл жыл 2012 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері НҚА жобаларына ғылыми саны 1120 1484 4207 4207 4724 4724 4724 сараптаманың болжамды саны түпкі нəтиже көрсеткіштері нормативтік құқықтық актілер % 100 100 100 100 жобаларының ғылыми сараптамасын жүргізуді қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері Негiзделген түзетулер мен % 100 100 100 100 100 100 100 ескертулердi азайту тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 1295658 1372408 1805273 2226872 1 514 866 1 514 866 1 514 866 теңге бюджеттік бағдарлама түрi

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 ақпандағы № 95 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 18, 212-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында: «3. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, мiндеттер, нысаналы индикаторлар, iс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткiштерi» деген бөлімде: «3.1. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, міндеттер, нысаналы индикаторлар, іс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткіштері» деген кіші бөлімде: «Заңнаманы жетiлдiру, сапалы норма шығару қызметi» деген 1-стратегиялық бағытта: «НҚА жобаларының сапасын бағалаудың халықаралық стандарттарына жəне қоғамның, кəсiпкерлiк пен билiк мүддесiн теңгерiмдi ескеруге мүмкiндiк беретiн оларды жариялы талқылау рəсiмдерiне негiзделген заң шығарудың тиiмдi тетiктерiн енгiзу» деген 1.1.1-мiндетте: «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштерiне қол жеткiзуге арналған iс-шараларда» реттік нөмірі 1-жол алынып тасталсын; «Сапалы норма шығармашылық процесiн қамтамасыз ету» деген 1.1.2-мiндетте: «Тiкелей нəтижелер көрсеткiштері» мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 4-жолмен толықтырылсын: « Əдiлет министрлiгiнiң есептiк деректерi

1325209

15

Сипаттама

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 ақпандағы № 95 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

4. Келісуге жəне бұрыштама қоюға ұсынылғандардың жалпы санынан мемлекеттік органдар əзірлеген халықаралық шарттарды жасасу мəселелері бойынша НҚА жобаларының бас тартылғандарының үлесі.

түпкі нəтиже көрсеткіштері өткізілген қайталама % сот-сараптамалық зерттеулердің жалпы санынан қарама-қайшы қорытындалары бар қайталама сараптамалардын үлесі сапа көрсеткіштері орындалған сараптамалардың % жалпы санынан мерзімі бұзылып орындалған сараптамалардың үлесі тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың теңге

Бюджеттік бағдарлама – 006 «Нормативтік құқықтық актілердің, халықаралық шарттардың жобаларына жəне заң жобаларының тұжырымдамасына ғылыми сараптама»

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Х

»; «Бюджеттік бағдарламалар» деген 7-бөлім осы қаулының қосымшасына сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрi С. АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы №1800 қаулысына қосымша 7-бөлім. Бюджеттік бағдарламалар 7.1. Бюджеттік бағдарламалар Бюджеттік бағдарлама – 001 «Мемлекеттің қызметін құқықтық қамтамасыз ету» Сипаттама

Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгiнiң орталық аппаратын, комитеттердi жəне аумақтық органдарды ұстау, АХАЖ бланкiлерiн дайындау, мемлекеттiк қызметшiлердiң бiлiктiлiгiн арттыру жəне қайта даярлау, мемлекеттiк жəне ағылшын тiлдерiн оқыту, ақпараттық жүйелердi қамтамасыз ету, дамыту жəне пайдалану, есептеу техникасын жүйелi-техникалық қызмет ету, байланыс қызметiнiң төлемi, корпоративтi телекоммуникациялық желi, ағымдағы ғимараттарды, үй-жайларды, негiзгi құралдарды, ғимараттарды жөндеу, ғимараттарды, үй-жайларды жалдау, талдамалы зерттеулерді жүргізу, мемлекеттік органдарды Қазақстан Республикасының НҚА деректер базасымен қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасы НҚА-інің мемлекеттік тізілімін жүргізу, мерзімді басылымдарда НҚА - ларды ресми жариялау, ұлттық заңнаманы шетел тілдеріне аудару, ҮЕҰ - дың мемлекеттік əлеуметтік тапсырысын жүзеге асыру, мемлекеттік органдардың қызметкерлерімен норма шығармашылық қызметті жетілдіру мəселелері бойынша семинар-кеңестер өткізу, өзге де қызмет көрсетулер мен жұмыстар. бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету түрi іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014жыл 2015 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері мемлекеттік мекемелердің саны саны 20 19 19 19 19 19 19 (комитеттерді қоса алғанда) түпкі нəтиже көрсеткіштері əділет министрлігі мен оның % 100 100 100 100 100 100 100 комитеттерінің қызметін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 6280325 6220753 6567389 8024831 8 530 763 8 480 248 8 202 613 теңге

Бюджеттік бағдарлама – 002 «Сот сараптамаларын жүргізу» Сипаттама

0

2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл

Аббревиатуралардың толық жазылуы: «ҒБРО» АҚ – «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» акционерлiк қоғамы «ҚҒС» ҰК» АҚ – «Қазақстан Ғарыш Сапары» ұлттық компания» акционерлiк қоғамы «ҰҒЗТО» АҚ – «Ұлттық ғарыштық зерттеулер мен технологиялар орталығы» акционерлiк қоғамы «Бəйтерек» БК» АҚ – «Бəйтерек» Қазақстан-Ресей бiрлескен кəсiпорны» акционерлiк қоғамы «Инфракос» РМК – «Инфракос» республикалық мемлекеттiк кəсiпорны «Ғарыш-Экология» ҒЗО» РМК – «Ғарыш-Экология» ғылыми-зерттеу орталығы» республикалық мемлекеттiк кəсiпорны АШМ – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі БҒМ – Қазақстан Республикасы Бiлiм жəне ғылым министрлiгi ДСМ – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгi IIМ – Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгi ИЖТМ – Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлiгi ККМ – Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Қаржымині – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлiгi Қорғанысмині – Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлiгi Қоршағанортамині – Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлiгi МГМ – Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлiгi СIМ – Қазақстан Республикасы Сыртқы iстер министрлiгi ТЖМ – Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлiгi ЭДСМ – Қазақстан Республикасы Экономикалық даму жəне сауда министрлiгi ҰҒА – Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігі ҚТҮШІА – Қазақстан Республикасы құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігі ЖРА – Қазақстан Республикасы Жер ресурстарын басқару агенттiгi СА – Қазақстан Республикасы Статистика агенттiгi ҰҚК – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауiпсiздiк комитетi ДЭФ – Дүниежүзілік экономикалық форум

-

%

өлшем бiрлiгi 2 мың тг.

Сот сараптамаларын жүргізу: қылмыстық, азаматтық немесе əкімшілік процестерге қатысушы болып табылатын адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету мақсатында өндірістік (сараптама), ғылыми-зерттеу, ғылыми-əдістемелік сараптама бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын мемлекеттiк бағдарлама байланысты қызметтердi көрсету түрi іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму есептік кезең жоспарлы кезең бюджеттік бағдарлама өлш. 2013 2014 2015 2010 2011 көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2012 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері сапасыз өткізілген 88,7 91,5 92,5 94,5 сот-сараптамалық мəселелері бойынша түскен арыздардың жалпы санынан жеке жəне заңды тұлғалардың, құқық қорғау жəне сот органдарының дəлелденбеген шағымдары мен арыздарының үлесі көрсеткіштеріне қол жеткізуге арналған іс-шаралар 1 1) сот-сараптамалық саны 2 1 1 1 1 зерттеулердің əдістемелерін жетілдіру 2) сот-сараптамаларының мың 309518 370456 370456 263509 зертханаларын халықаралық теңге стандарттарға сəйкес жабдықтау 3) оқыту семинарларын жəне саны 6 5 5 5 5 5 конференциялар өткізу 4) сот сарапшыларын шет елдер адам 20 20 20 20 20 сараптама мекемелерінде оқытуды ұйымдастыру 5) сот сараптамасы зертханалары саны 1 1 4 4 4 5 жұмыстарына халықаралық стандарттарды енгізу

Бюджеттік бағдарлама – 007 «Зияткерлік меншік құқықтарын қорғау» Сипаттама бюджеттік бағдарлама түрi

ұлттық патент жүйесінің тиімділігін арттыру мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері зияткерлік меншік саласындағы саны 7 7 1 1 1 1 1 алдын алу жəне заңнаманы түсіндіру бойынша іс-шаралардың болжамды саны (семинарлар, конкурстар) құжаттарды ағылшын жəне беттің 14000 3600 6000 6000 6000 6000 6000 мемлекеттік тілдерге аудару саны түпкі нəтиже көрсеткіштері өнеркəсіп меншік объектілеріне саны 6416 6480 6544 6596 6596 берілген қорғау құжаттарының санын ұлғайту сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 10531 12239 4118 6096 6 480 6 480 6 480 теңге

Бюджеттік бағдарлама - 009 «Құқықтық насихат» Сипаттама

Азаматтардың құқықтық мəдениетін көтеру, норматитік құқықтық актілердің жеткілікті жəне толық базасына тегін мүмкіндікті қамтамасыз ету мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері құқықтық мəдениет деңгейін саны 13 арттырудың өзекті мəселелері бойынша кешенді ғылыми зерттеулердің болжамды саны, мерзімді баспасөз басылымдарында құқықтық тақырып бойынша ақпараттық материалдарды орналастыру, қайта даярлау жəне біліктілікті арттыру курстарының болжамды саны, құқықтық тақырып бойынша оқу-əдістемелік, ғылыми жəне құқықтық тақырып бойынша басқа да əдебиеттерді шығару саны 30 құрылған жəне трансляцияланатын жарнамалық-имидждік роликтердің, телевизиялық бағдарламалардың, радиобағдарламалардың деректі фильмдердің саны, өңірлік, республикалық семинарлардың саны республиканың қала мен сағат 2004 аудандарында ұйым мен саны мекемелер базасында құқықтық білім мектептерінде дəріс өткізу БАҚ-та сұхбат беру жəне құқық саны 32200 32500 32600 33000 33200 33200 33200 түсіндіру іс-шараларын жүргізу түпкі нəтиже көрсеткіштері % 20 20 21 22 23 24 Қазақстандық азаматтардың құқықтық сауаттылығы деңгейін көтеру сапа көрсеткіштері əділет органдары жүргізген % 20 20 21 22 23 24 құқықтық түсіндіру жұмыстарының сапасын оң бағалаған мемлекеттік қызметшілер арасынан респонденттердің үлесі % 20 20 21 22 23 24 əділет органдары жүргізген құқықтық түсіндіру жұмыстарының сапасын оң бағалаған оқушылар арасынан (оқушылар, студенттер) респонденттер үлесі əділет органдары жүргізген % 20 20 21 22 23 24 құқықтық түсіндіру жұмыстарының сапасын оң бағалаған ауылдық жердің тұрғындары арасынан респонденттер үлесі тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 36603 33601 32914 79 775 498 145 498 145 498 145 теңге

бюджеттік бағдарлама түрi

Бюджеттік бағдарлама – 013 «Сот актілерінің орындалуын қамтамасыз ету» Сипаттама

Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Сот актілерін орындау комитеті жəне аумақтық органдарын ұстау, мақтау қағаздары мен бланк өнімдерін дайындау, мемлекеттік қызметшілердің біліктілігін арттыру, ақпараттық жүйелерді сүйемелдеу жəне пайдалану, байланыс қызметінің төлемі, автокөлікке техникалық қызмет көрсету жəне жөңдеу, полиграфиялық қызметтер, қызметтік куəліктер мен мұрағаттық қораптарды дайындау, атқарушылық өндірісті есептеу жəне бақылаудың автоматтандырылған жүйесін (АӨЕБАЖ) сүйемелдеу, ғимараттар мен үй-жайлардың ағымдағы жөңдеуін жүргізу, басқа да қызметтер мен жұмыстар бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері мемлекеттік мекемелердің саны саны 17 17 17 17 17 17 түпкі нəтиже көрсеткіштері ғимараттар мен үй-жайларды 5 3 ағымдағы жөңдеуден өткізу (мекемеден кем емес) сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 2181495 2608360 3067979 4078796 4078796 4078796 теңге

Бюджеттік бағдарлама – 016 «Тəркіленген жəне тыйым салынған мүлікті бағалау, сақтау жəне сату» Сипаттама

Тəркіленген жəне тыйым салынған мүлікті бағалау, сақтау жəне сату бойынша қызметтерге, пошта-телеграф шығыстарына, көлік қызметтеріне ақы төлеу. мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы іс-шаралар мен бюджеттік өлш. есептік кезең жоспарлы кезең бағдарлама көрсеткiштерiнiң бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2013 2014 жыл 2015 жыл атауы жыл 2012 жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері мемлекеттік мекемелердің саны саны 17 17 17 16 16 16 түпкі нəтиже көрсеткіштері атқару өндірісі органдарының % 100 100 100 100 100 100 қызметін қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 94271 98171 98171 105 043 105043 105 043 теңге бюджеттік бағдарлама түрі

Бюджеттік бағдарлама – 017 «Атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесін құру» Сипаттама

Сот актілерінің уақтылы жəне бұлжытпай орындалуын қамтамасыз ету мақсатында атқарушылық іс жүргізу жүйесін одан əрі жетілдіру мазмұнына бюджет инвестицияларын жүзеге асыру байланысты іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму даму іс-шаралар мен бюджеттік өлш. есептік кезең жоспарлы кезең бағдарлама көрсеткiштерiнiң бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2013 2014 жыл 2015 жыл атауы жыл 2012 жыл жыл бюджеттік бағдарлама түрі

(Соңы 15-бетте).


(Соңы. Басы 14-бетте). 1 тікелей нəтиже көрсеткіштері бір атқарушылық құжатты орындауға қағаз құжат айналымын азайту борышкердің мүліктік жағдайын анықтау үшін қажетті уақытты қысқарту түпкі нəтиже көрсеткіштері сот актілерінің уақтылы жəне сапалы орындалуын қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі

2

7

%

20

тəулік

30 минуттан 3 тəулікке дейін

%

100

мың теңге

7340

8

9

бір атқарушылық құжатты орындауға қағаз құжат айналымын азайту борышкердің мүліктік жағдайын анықтау үшін қажетті уақытты қысқарту түпкі нəтиже көрсеткіштері сот актілерінің уақтылы жəне сапалы орындалуын қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі

0

0

Бюджеттік бағдарлама - 022 «Əділет органдарының күрделі шығыстары» Əділет органдарының ғимараттарына, үй-жайларына күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу, соның ішінде ЖСҚ əзірлеу жəне сараптау; əділет органдарына негізгі құралдарды, материалдық емес активтерді жəне өзге де тауардарды сатып алу бюджеттік мазмұнына күрделі шығыстарды жүзеге асыру бағдарлама байланысты түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2013 2014 2015 жыл жыл 2012 жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері күрделі шығыстармен қамтылған саны 17 34 34 34 34 34 мемлекеттік мекемелердің саны (мекемеден кем емес) түпкі нəтиже көрсеткіштері ғимараттар мен үй-жайларды саны 2 6 күрделі жөңдеуден өткізу (мекемеден кем емес) ғимараттар мен үй-жайлар сатып саны 7 алу қызметтік автокөліктерді сатып бірлік 20 100 алу сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 964001 496707 1182147 1698190 246222 246 222 теңге

Бюджеттік бағдарлама - 047 «Мемлекет мүдделерін білдіру жəне қорғау, сот жəне төрелік талқылаулар перспективаларын бағалау жəне жер қойнауын пайдалануға келісім-шарттар жəне инвестициялық шарттар жобаларының құқықтық сараптамасы» Сипаттама

Қазақстан Республикасының соттарында, шетелдік жəне төрелік сот органдарында мемлекеттің мүддесін білдіруді жəне қорғауды қамтамасыз ету. Мемлекеттің мүдделерін білдіруге жəне қорғауға, сот жəне төрелік талқылаулар перспективаларын бағалауға жəне жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар мен инвестициялық шарттардың жобаларын құқықтық сараптауға байланысты консультанттардың қызметін жəне тікелей шығыстарды төлеу бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/ ағымдағы даму бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 жыл 2011 жыл 2013 2014 2015 жыл 2012 жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері мемлекетке талап-арыздардың саны 20 20 23 20 20 20 жоспарлы саны түпкі нəтиже көрсеткіштері мемлекеттің мүддесін білдіруді % 100 100 100 100 100 100 жəне қорғауды уақтылы қамтамасыз ету сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 1808713 798449 6712620 5 650 729 5 650 729 5 650 729 теңге

Бюджеттік бағдарлама – 050 «Қазақстанда құқық қорғау тетіктерін жетілдіру жəне БҰҰ əмбебап кезеңдік шолу ұсынымдардың тиімді іске асыруы» Сипаттама

Адам құқығы аясындағы Мерзімдік кезеңдік шолу ұсынымдары мен əмбебап халықаралық шарттар имплементациялауды орындау жəне қолдау көрсету арқылы Қазақстанда құқық қорғау механизмдерін нығайту бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы іс-шаралар мен бюджеттік өлш. есептік кезең жоспарлы кезең бағдарлама көрсеткiштерiнiң бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл атауы 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері дөңгелек үстелдер, тренингтер саны 5 5 жəне ұлттық зерттеулерді жүргізу түпкі нəтиже көрсеткіштері жоспарланған іс-шараларды % 100 100 орындау сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 39 370 25 088 теңге

Бюджеттік бағдарлама – 055 «Қазақстан Республикасының Заң шығару институтының қызметін қамтамасыз ету» Сипаттама

Іргелі əрі қолтанбалы ғылыми зерттеулер жүргізу, заңнаманы жетілдіру тұжырымдамаларын əзірлеу, заң жобалары мен тұжырымдамалар əзірлеу бойынша консультациялық қызметтер көрсету жəне қолданыстағы заңнаманы талдау, сондай-ақ, лингвистикалық сараптама жүргізу бюджеттік мазмұнына мемлекеттiк функцияларды, өкiлеттiктердi жүзеге асыру жəне одан туындайтын бағдарлама байланысты мемлекеттiк қызметтердi көрсету түрі іске асыру жеке тəсіліне байланысты ағымдағы/даму ағымдағы бюджеттік бағдарлама өлш. есептік кезең жоспарлы кезең көрсеткiштерiнiң атауы бірлігі 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 жыл жыл жыл жыл жыл жыл жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 9 тікелей нəтиже көрсеткіштері құқық саласында іргелі əрі саны 10 2 3 3 3 3 қолданбалы зерттеулер жүргізу заңнаманы жетілдіру саны 10 2 3 3 3 3 тұжырымдамаларын əзірлеу заң жобаларына саны 100 100 100 100 100 100 тұжырымдамалар əзірлеу бойынша консультациялық қызметтер көрсету заң актілерінің жобаларын саны 80 80 80 80 80 80 əзірлеу бойынша консультациялық қызметтер көрсету қолданыстағы заңнамаға талдау саны 50 50 50 50 50 50 жүргізу лингвистикалық сараптама саны 80 80 100 100 100 100 жүргізу түпкі нəтиже көрсеткіштері % 100 100 100 100 100 100 құқық саласында іргелі əрі қолданбалы зерттеулер жүргізу, заңнаманы жетілдіру тұжырымдамаларын əзірлеу, заң жобаларына тұжырымдамалар əзірлеу бойынша консультациялық қызметтер нəтижесі, қолданыстағы заңнаманың талдауы, лингвистикалық сараптама қорытындысы сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі мың 248459 299628 312835 329 421 326 420 326 688 теңге

бюджеттік бағдарлама түрі

Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы

1 тікелей нəтиже көрсеткіштері Есептеуіш техника мен телекоммуникациялық құрал-жабдықтарды лицензиялық бағдарламалық қамтуды сатып алу Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің Эталондық бақылау банкінің электрондық түрдегі ақпараттық жүйені əзірлеу Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің Эталондық бақылау банкінің пайдаланушыларының барлық санаттары үшін қолжетімділікті электрондық түрде Интернет желісі арқылы қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің Эталондық бақылау банкінің электрондық түрде енгізілуіне байланысты Қазақстан республикасы нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкі бойынша халық пен қоғамдық ұйымдар тарапынан мемлекеттік органдарға арызбен жүгіну санының төмендеуі Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің Эталондық бақылау банкінің электрондық түрде енгізілуімен жеке тұлғалар жəне заңды тұлғалар өкілдерінің өтініштері бойынша нормативтік құқықтық актілерді беру мерзімдерінің қысқаруы түпкі нəтиже көрсеткіштері Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілердің электрондық түрдегі Эталондық бақылау банкінің жобасын өнеркəсіптік пайдалануға тапсыру (2015 жылғы 1 қаңтардан бастап) сапа көрсеткіштері тиімділік көрсеткіштері бюджеттік шығыстар көлемі

2

2009 жыл 2010 жыл 2011 жыл 2012 жыл 2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл 3 4 5 6 7

%

100

%

40

100

%

70

бюджеттік бағдарлама түрі

Бюджеттік бағдарлама көрсеткіштерінің атауы 1 тікелей нəтиже көрсеткіштері

30 минуттан 3 тəулікке дейін

30 минуттан 3 тəулікке дейін

60

60

мың теңге

281718

жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 5 6 14911050 24096797

тыс.тг.

43356436

57281444

14903710

тыс.тг.

1918445

751190

7340

2 Инвестициялық қызмет туралы

3 жылдық

4 1-инвест

Р/с №

178426

24096797

2013 жыл 7 25 651 919

2014 жыл 8 23 783 306

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

1 1

2 Жеке құрылысшылардың объектілерді пайдалануға беруі

3 айлық

4 1-ЖТҚ

№ 1746

2015 жыл 9 23 010 455

2

Жеке құрылысшылардың объектілерді пайдалануға беруі Объектілерді пайдалануға беру

жылдық

1- ЖТҚ

айлық

2-КҚ (құрылыс)

3

363 449

5

6 7

F-001

9

Берілген рұқсаттар бойынша құрылыс барысын жəне объектілерді пайдалануға беруді зерттеу

жылдық

F-004

Р/с №

1 1

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 29 желтоқсандағы № 1746 қаулысымен бекітілген

2 3

1-бөлім. Статистикалық байқаулар Жалпымемлекеттік статистикалық байқаулар Құрылымдық статистика

1 1 2 3

4

5 6

7 8

9 10

11

2 Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы Кəсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі туралы

Микрокредиттік қызмет туралы Микрокредиттік қызмет туралы Шағын кəсіпорын қызметі туралы Шағын кəсіпорын қызметі туралы

3 жылдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 1-ӨҚ

Респонденттердің бастапқы деректерді

1-ӨҚ статистикалық 5 сəуір нысанына қосымша

тоқсандық

1-ӨҚ

1-ӨҚ

жылдық

1-МКҰ

тоқсандық

1-МКҰ

жылдық

2-ШК

тоқсандық

2-ШК

Негізгі қорлар жылдық жағдайы туралы Инновациялық жылдық қызмет жəне ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелікконструкторлық жұмыстар жөнінде қысқаша мəліметтер Инновациялық жылдық қызмет жəне ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелікконструкторлық жұмыстар жөнінде қысқаша мəліметтер

4

ұсыну мерзімдері

жылдық

айлық

Пайдаланушыларға жиынтық деректерді

5 5 сəуір

5

6 18 маусым

6

25 шілде

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым, 10 сəуір

25 наурыз, 24 маусым, 20 қыркүйек, 20 желтоқсан 15 шілде, 25 қаңтар, 25 шілде, 15 тамыз, 25 ақпан, 26 тамыз, 15 қыркүйек, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 15 қазан, 25 сəуір, 25 қазан, 15 қараша, 24 мамыр, 25 қараша, 15 желтоқсан 25 маусым, 25 желтоқсан 7 маусым

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 31 наурыз

12 наурыз, 11 маусым, 12 қыркүйек, 12 желтоқсан 18 маусым

11

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 15 сəуір

12 наурыз, 14 маусым, 16 қыркүйек, 13 желтоқсан 26 шілде

1-ӨҚ (инновация)

5 сəуір

18 маусым

1 1 2 3

4 5

31 наурыз

7

18 маусым

8 9 10

Ауыл, орман жəне балық шаруашылығы статистикасы Р/с №

1 1

2

Статистикалық байқаудың атауы

2 Мал шаруашылығының жағдайы туралы

Кезеңділігі

3 айлық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 24-аш

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 5 2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым, 20 қаңтар

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым,

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

жылдық

24-аш

айлық

2-аш (астық)

4

Майлы дақылдар тұқымдарының қолда бары жəне қозғалысы туралы

тоқсандық

3-аш (майлы)

3 қаңтар, 3 сəуір, 3 шілде, 3 қазан

11 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 11 сəуір, 10 мамыр, 11 маусым, 11 қаңтар, 12 сəуір, 12 шілде, 11 қазан

5

Аңшылық пен аулау туралы Шағын шаруа немесе фермер қожалықтарында жəне жұртшылық шаруашылықтарында мал шаруашылығы өнімдерін өндіру Шаруа немесе фермер қожалығының қызметі туралы Балық аулау жəне акваөсіру туралы

жылдық

2-аңшылық

10 қаңтар

21 ақпан

жартыжылдық

А-008

1-15 маусым, 1-15 желтоқсан

27 наурыз

жылдық

А-001

14-28 ақпан

29 сəуір

жылдық

1-балық

10 ақпан

20 наурыз

Сүрек дайындау жəне орман өсіру мен орман шаруашылығы жұмыстарын жүргізу туралы Ауыл шаруашылығы құралымының қызметі туралы Ауыл шаруашылығы қызметтерін көрсету туралы Себілген егіннің қорытындысы туралы Ауыл шаруашылығы дақылдарының түсімін жинау туралы Шаруа немесе фермер қожалықтары мен жұртшылық шаруашылықтарындағы ауыл шаруашылығы дақылдарының түсімін жинау туралы Дəнді дақылдың түсімділігін зерттеу

жылдық

1-орман

21 ақпан

29 наурыз

3

6

7

8 9

10 11

13

15 16

11 шілде, 12 тамыз, 11 қыркүйек, 11 қазан, 11 қараша, 11 желтоқсан

11 шілде, 12 тамыз, 11 қыркүйек, 11 қазан, 11 қараша, 11 желтоқсан

жылдық

1-аш

10 наурыз

29 сəуір

жылдық

8-аш (қызмет көрсету)

15 наурыз

31 мамыр

жылдық

4-аш

арнайы кесте бойынша

15 тамыз

жылдық

29-аш

2 қараша

30 желтоқсан

жылдық

жылдық

Сервистік-дайындау тоқсандық орталықтарының қызметі туралы

А-005

арнайы кесте бойынша

11 12

6 11 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 11 сəуір, 10 мамыр, 11 маусым, 27 наурыз, 5 сəуір

Мал шаруашылығының жағдайы туралы Астықтың қолда бары жəне қозғалысы туралы

2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым, 1 наурыз

%

20

1 1

%

2 Өнім (тауарлар, қызметтер) өндіру жəне жөнелту

Кезеңділігі

арнайы кесте бойынша

30 желтоқсан

1-СДО

25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан

17 мамыр, 16 тамыз, 15 қараша

3 айлық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 1-Ө

430 578

185 023

2

Өнім (тауарлар, қызметтер) өндіру жəне жөнелту

тоқсандық

1-Ө

3

Өнім (тауарлар, жылдық қызметтер) өндіру жəне жөнелту Өндірістік қуаттар жылдық теңгерімі Өнеркəсіп өнімін бір жолғы өндірумен айналысатын дара кəсіпкерлерді іріктеп зерттеу

1-Ө

4 5

Сот актілерінің уақтылы жəне бұлжытпай орындалуын қамтамасыз ету мақсатында атқарушылық іс жүргізу жүйесін одан əрі жетілдіру, мемлекеттік органдарының ақпараттық жүйелерінде тіркелген борышкердің мүліктік жағдайы, борышкер туралы ақпаратты алу, сондай-ақ шектеу қою (тыйым, шектеулер салу) жəне өндірілген сомалардың жоғарылауы жөнінде бір атқару құжатын орындауға қағаз құжат айналымын азайту бюджет инвестицияларын жүзеге асыру жеке даму жоспарлы кезең 2011 2012 жыл жыл 5 6

2013 жыл 2014 жыл 2015 жыл 7

Респонденттердің бастапқы деректерді

1 шілде, 1 тамыз, 1 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 1 желтоқсан

Статистикалық байқаудың атауы

2 Ғылыми-техникалық қызмет туралы Кəсіпорындардың инновациялық қызметі туралы Жаңа технологиялар құру мен пайдалану жəне өнімнің (тауарлардың, қызметтердің) жаңа түрлерін игеру туралы Орта білім саласында ақпараттықкоммуникациялық технологияларды пайдалану туралы Кəсіпорындарда ақпараттықкоммуникациялық технологияларды пайдалану туралы Үй шаруашылықтарының ақпараттықкоммуникациялық технологияларды пайдалануы туралы

Статистикалық байқаудың атауы

2 Кітапхана қызметі туралы Хайуанаттар паркінің қызметі туралы Кино көрсетуді жəне кинофильмдерді шығаруды жүзеге асыратын ұйымдардың қызметі туралы Клуб типтес мəдениет мекемелерінің қызметі туралы Концерт қызметі туралы Мұражай қызметі туралы Ойын-сауық жəне демалыс саябағының қызметі туралы Театр (цирк) қызметі туралы Көрсетілген қызметтер көлемі туралы Көрсетілген қызметтер көлемі туралы Көрсетілген қызметтер көлемі туралы Көрсетілген қызметтер көлемі туралы жеке кəсіпкерлерді зерттеу

Статистикалық байқаудың атауы

1 2 Ішкі сауда статистикасы 1 Базарлар туралы 2 Тауар биржасының қызметі туралы 3 Қоғамдық тамақтандыру жəне автокөлік құралдарын жөндеу саласындағы сауда жəне қызмет көрсететін кəсіпорындарды зерттеу 4 Қоғамдық тамақтандыру жəне автокөлік құралдарын жөндеу саласындағы сауда жəне қызмет көрсететін кəсіпорындарды зерттеу 5 Тауарларды, қызмет көрсетулерді өткізу туралы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

1 1

Статистикалық байқаудың атауы

2 Негізгі капиталға салынған инвестициялар туралы

Кезеңділігі

6 15 қаңтар, 14 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 14 маусым, 4 наурыз, 4 маусым, 3 қыркүйек, 3 желтоқсан 24 маусым

ҚТ

25 наурыз

3 шілде

1 шілде

24 қыркүйек

1 1 2

15 шілде, 14 тамыз, 13 қыркүйек, 15 қазан, 14 қараша, 13 желтоқсан

3

4 5 6 7 8

3 айлық

4 1-инвест

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

15 шілде, 15 тамыз, 16 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 18 желтоқсан

6 14 қаңтар, 13 ақпан, 13 наурыз, 15 сəуір, 13 мамыр, 13 маусым,

16

17

4 2-К (əуе)

5 20 сəуір

6 27 мамыр

жылдық

2-К (өзге де құрлықтағы)

20 сəуір

27 мамыр

жылдық

2-К (қосалқы қызмет)

10 сəуір

27 мамыр

жылдық

1-К (ішкі су)

1 наурыз

12 сəуір

тоқсандық

К-001

12 сəуір, 12 шілде, 14 қазан

тоқсандық

К-002

15 ақпан, 15 мамыр, 15 тамыз, 15 қараша 15 сəуір, 15 шілде, 15 қазан

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

3 жылдық

4 1-байланыс

Статистикалық байқаудың атауы

1 1

3

4

Р/с №

Респонденттердің бастапқы деректерді

Статистикалық байқаудың атауы

2 Пошта жəне курьерлік қызметтің қызмет көрсетулері туралы Байланыс қызметтері туралы Пошталық жəне курьерлік қызмет жəне байланыс қызметтері туралы Байланыс қызметінің техникалық құралдары жəне сапасы туралы

15 шілде, 13 тамыз, 13 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 13 желтоқсан

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 5 25 наурыз

жылдық

2-байланыс

31 наурыз

айлық

3-байланыс

жылдық

4-байланыс

2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым, 1 наурыз

ұсыну мерзімдері 5 25 қаңтар

6 15 наурыз

жылдық

1-инновация

25 ақпан

15 мамыр

жылдық

2-инновация

25 ақпан

15 мамыр

жылдық

1-ақпарат

1 наурыз

3 мамыр

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

1 1

2 Туристік қызмет туралы

3 тоқсандық

4 1- туризм

2

Орналастыру орындарының қызметі туралы

тоқсандық

2- туризм

3

Үй жылдық шаруашылықтарының сапарларға жұмсаған шығыстары туралы зерттеу Туристерге жалға жылдық берген пəтер иелерін іріктеп зерттеу Келушілерді зерттеу жартыжылдық Келушілерді іріктеп жартызерттеу жылдық

4 5 6 жылдық

3-ақпарат

15 наурыз

Статистикалық байқаудың атауы

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

4 1-ғылым

6 16 мамыр 16 мамыр 2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 18 сəуір

12 шілде, 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

23 мамыр

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

Н-050

5 25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 30 наурыз

6 1 сəуір, 4 маусым, 29 тамыз, 28 қараша 1 сəуір, 4 маусым, 29 тамыз, 28 қараша 30 мамыр

Н-050 (қосымша)

30 наурыз

30 мамыр

Н-060 14 қаңтар, 5 шілде 1-туризм (қосымша) 13 қаңтар, 5 шілде

7 наурыз, 5 қыркүйек 7 наурыз, 5 қыркүйек

Баға статистикасы жылдық

Н-020

30 наурыз

Р/с №

30 мамыр

1 1

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

4 1-кітапхана

5 10 қаңтар

6 29 наурыз

жылдық

1-хайуанаттар паркі

10 қаңтар

4 ақпан

жылдық

1-кино

10 қаңтар

12 сəуір

жылдық

1-клубтар

10 қаңтар

жылдық

1-концерт

10 қаңтар

5 сəуір

1-мұражайлар

10 қаңтар

11 наурыз

жылдық

1-саябақтар

10 қаңтар

27 ақпан

жылдық

1-театр (цирк)

10 қаңтар

14 ақпан

тоқсандық

2-қызмет көрсету

жылдық

2-қызмет көрсету

25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 30 наурыз

28 мамыр, 29 тамыз, 25 қараша 28 маусым

жылдық

2-қызмет көрсету (қосымша)

30 наурыз

28 маусым

жартыжылдық

К-020

30 наурыз, қаңтар-маусымға – 25 шілде

28 маусым, 29 тамыз

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Қалалардағы ақылы қызметтердің жекелеген түрлерінің бағасы мен тарифтерін тіркеу

айлық

Б-101

арнайы кесте бойынша

4

Қалалардағы негізгі азық-түлік емес тауарлардың бөлшек сауда бағасын тіркеу

айлық

Б-101

арнайы кесте бойынша

5

Күнкөрістің ең төменгі шамасының құрамына кіретін жекелеген азық-түлік тауарларының бағасын тіркеу Мұнай жəне мұнайдың қайта өңделген өнімдерінің бағасын тіркеу

айлық

Б-101

арнайы кесте бойынша

айлық

Б-101

арнайы кесте бойынша

айлық Республиканың жекелеген қалаларындағы жəне Қазақстанмен шекаралас мемлекеттердегі тамақ өнімдерінің бағасы Қалалар мен аудан тоқсандық орталықтарындағы тауар мен көрсетілген қызметтердің бағасын тіркеу Тұрғын үй айлық нарығындағы бағаны тіркеу

электрондық кестелер

арнайы кесте бойынша

Б-101

арнайы кесте бойынша

29 наурыз, 1 шілде, 30 қыркүйек, 30 желтоқсан

Б-101

арнайы кесте бойынша

Тұрғын үй нарығындағы баға деңгейі Өндіруші кəсіпорынның өнеркəсіп өнімдері жəне өндірістік сипаттағы қызмет бағасы

жылына 2 рет

Б-003

10 ақпан, 10 тамыз

8 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 7 маусым, 12 наурыз, 12 қыркүйек

айлық

1-КБ

20 қаңтар, 20 ақпан, 20 наурыз, 20 сəуір, 20 мамыр, 20 маусым,

20 шілде, 20 тамыз, 20 қыркүйек, 20 қазан, 20 қараша, 20 желтоқсан

3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым,

1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан

айлық

1-КБ (орман)

23 қаңтар, 23 ақпан, 23 наурыз, 23 сəуір, 23 мамыр, 23 маусым, 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым, 22 қаңтар, 22 ақпан, 22 наурыз, 22 сəуір, 22 мамыр, 22 маусым 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым 21 қаңтар, 21 ақпан, 21 наурыз, 21 сəуір, 21 мамыр, 21 маусым 21 қаңтар, 21 ақпан, 21 наурыз, 21 сəуір, 21 мамыр, 21 маусым 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым 16 қаңтар, 16 ақпан, 16 наурыз, 16 сəуір, 16 мамыр, 16 маусым 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым

23 шілде, 23 тамыз, 23 қыркүйек, 23 қазан, 23 қараша, 23 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан 22 шілде, 22 тамыз, 22 қыркүйек, 22 қазан, 22 қараша, 22 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан 21 шілде, 21 тамыз, 21 қыркүйек, 21 қазан, 21 қараша, 21 желтоқсан 21 шілде, 21 тамыз, 21 қыркүйек, 21 қазан, 21 қараша, 21 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан 16 шілде, 16 тамыз, 16 қыркүйек, 16 қазан, 16 қараша, 16 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан

3 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым, 1 ақпан, 26 ақпан, 27 наурыз, 26 сəуір, 27 мамыр, 26 маусым, 8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым, 30 қаңтар, 28 ақпан, 28 наурыз, 29 сəуір, 28 мамыр, 28 маусым, 30 қаңтар, 1 наурыз, 1 сəуір, 30 сəуір, 30 мамыр, 1 шілде , 30 қаңтар, 1 наурыз, 1 сəуір, 30 сəуір, 30 мамыр, 1 шілде , 25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым, 25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым, 25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым, 25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым,

3 шілде, 5 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 4 қараша, 3 желтоқсан 26 шілде, 26 тамыз, 26 қыркүйек, 28 қазан, 26 қараша, 26 желтоқсан 5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан 29 шілде, 28 тамыз, 30 қыркүйек, 28 қазан, 28 қараша, 30 желтоқсан 30 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 30 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 30 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 30 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан 25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан 25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан 25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

10

5

6

жылдық жылдық

12-сауда 1-биржа

30 наурыз 20 қаңтар

14 мамыр 8 ақпан

тоқсандық

1-ІС

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан

19 наурыз, 21 маусым, 17 қыркүйек, 19 желтоқсан

31 наурыз

28 маусым

жылдық

айлық

1-ІС

2-сауда

3 қаңтар, 3 ақпан, 3 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым, 31 наурыз

3 шілде, 3 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 3 қараша, 3 желтоқсан

15 ақпан

11

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 5 маусым

12 шілде, 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

19 наурыз, 21 маусым, 17 қыркүйек, 19 желтоқсан

5 сəуір

3 шілде

25 наурыз 3 қаңтар, 3 ақпан, 3 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым,

16 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 16 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым,

16 шілде, 15 тамыз, 17 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 17 желтоқсан

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

5 20 қаңтар

1-көлік

6 12 ақпан

жылдық

1-К (бағыт)

2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым, 15 наурыз

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 27 мамыр

жылдық

1-К (əуе)

5 шілде

12 тамыз

жылдық

ТЖ

15 сəуір

16 мамыр

жылдық

1-ТЖ

15 сəуір

16 мамыр

жылдық

2-ТЖ

15 сəуір

16 мамыр

жылдық

2-К (тж)

20 сəуір

27 мамыр

Қатынас түрлері бойынша құбыр көлігінің қызметтері туралы

жылдық

2-К (құбыр)

20 сəуір

27 мамыр

10

Қатынас түрлері бойынша өзен көлігінің қызметтері туралы

жылдық

2-К (ішкі су)

20 сəуір

27 мамыр

11

Қатынас түрлері бойынша теңіз жəне жағалаудағы көліктің қызметтері туралы

жылдық

2-К (теңіз)

20 сəуір

27 мамыр

12 шілде, 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

9 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

13

айлық Өндірістіктехникалық мақсатта сатып алынған өнімдердің (қызметтердің) бағасы

14

Өнімдердің, тауарлардың көтерме сауда (жеткізілім) бағасы

айлық

1-Б (көтерме)

15

Коммерциялық жылжымайтын мүлікті жалға беру бағасы

айлық

1-Б (жалға беру)

16

Заңды тұлғаларға айлық көрсетілген байланыс қызметтерінің тарифтері

1-тариф (байланыс)

17

Заңды тұлғаларға айлық көрсетілген почталық қызметтердің тарифтері

1-тариф (почта)

18

Əуе көлігі кəсіпорындарының жүк тасымалдау тарифтері

айлық

1- тариф (əуе көлігі)

19

Теміржол көлігі кəсіпорындарының жүк тасымалдау тарифтері

айлық

1-тариф (теміржол)

20

Автомобиль көлігі кəсіпорындарының жүк тасымалдау тарифтері

айлық

1-тариф (автокөлік)

21

Құбыр көлігі кəсіпорындарының жүк тасымалдау тарифтері

айлық

1-тариф (құбыр)

22

Ішкі су көлігі кəсіпорындарының жүк тасымалдау тарифтері

айлық

1-тариф (ішкі су)

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым

15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан

25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым,

25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан

23

Құрылыс материалдарының, бөлшектер жəне конструкциялардың бағасы

айлық

3- КҚБ

20 қаңтар, 20 ақпан, 20 наурыз, 20 сəуір, 20 мамыр, 20 маусым

20 шілде, 20 тамыз, 20 қыркүйек, 20 қазан, 20 қараша, 20 желтоқсан

8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым,

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

24

Құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) бағасы

тоқсандық

3-КҚБ (компоненттер)

10 ақпан 10 мамыр 10 тамыз 10 қараша

25

Өткізілген ауылшаруашылық өнімінің бағасы

айлық

1-АШБ

16 қаңтар, 16 ақпан, 16 наурыз, 16 сəуір, 16 мамыр, 16 маусым,

26

Базарларда ауылшаруашылық өнімінің бағасын тіркеу

айлық

Б-200

27

Балық аулау жəне акваөсіру өнімі мен қызметінің бағасы

айлық

1-ӨБ (балық)

ұсыну мерзімдері

4 1-К (авто, электро)

1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан 22 шілде, 21 тамыз, 23 қыркүйек, 21 қазан, 21 қараша, 23 желтоқсан 26 шілде, 26 тамыз, 26 қыркүйек, 28 қазан, 26 қараша, 26 желтоқсан 29 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 29 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 29 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 29 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 9 шілде, 6 тамыз, 6 қыркүйек, 7 қазан, 6 қараша, 6 желтоқсан 9 шілде, 9 тамыз, 9 қыркүйек, 9 қазан, 11 қараша, 9 желтоқсан

Өңделмеген сүрек жəне соған байланысты қызметтер бағасы

2- КБ

28 тамыз 3 шілде, 5 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 3 қараша, 3 желтоқсан

6 3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 21 қаңтар, 21 ақпан, 20 наурыз, 22 сəуір, 21 мамыр, 21 маусым, 28 қаңтар, 26 ақпан, 27 наурыз, 26 сəуір, 27 мамыр, 26 маусым, 29 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 29 сəуір, 29 мамыр, 28 маусым, 29 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 29 сəуір, 29 мамыр, 28 маусым, 8 қаңтар, 6 ақпан, 6 наурыз, 8 сəуір, 6 мамыр, 6 маусым, 9 қаңтар, 11 ақпан, 11наурыз, 9 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым,

12

28 маусым

3 қаңтар, 3 сəуір, 3 шілде, 3 қазан

ұсыну мерзімдері

3

8

4

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

арнайы кесте бойынша

7

3

Респонденттердің бастапқы деректерді

Б-101

2

9

Респонденттердің бастапқы деректерді

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

5 арнайы кесте бойынша

6

Кезеңділігі

Кезеңділігі

4 Б-101

21 наурыз

жылдық

Статистикалық байқаудың атауы

2 3 Тұтыну бағасының айлық индексін есептеу үшін тұтыну тауарлары мен халыққа көрсетілген ақылы қызметтердің бағасын тіркеу Қалалардағы негізгі айлық азық-түлік тауарларының бөлшек сауда бағасын тіркеу

ұсыну мерзімдері

3 жылдық

2 3 Құрлықтағы өзге де жылдық көліктің жұмысы туралы Көлік жұмысы туралы айлық

Жолаушыларды маршруттық автобустармен тасымалдау туралы Əуе көлігі мен əуежайдың жұмысы туралы Теміржол көлігінің жұмысы туралы Темір жол желісінің пайдаланымдылық ұзындығы туралы Темір жол көлігінің жылжымалы құрамы туралы Қатынас түрлері бойынша темір жол көлігінің қызметтері туралы

13 мамыр, 12 тамыз, 12 қараша

Байланыс статистикасы Р/с №

2

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 28 қазан 19 ақпан, 3 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 19 сəуір

9

ұсыну мерзімдері 5 2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым,

15 шілде, 15 тамыз, 16 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 18 желтоқсан

15

3 жылдық

Көлік статистикасы Р/с №

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ЖК-001 сауалнамасы

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым, 28 маусым

3 жылдық

Автожанармай құю жылдық G-003 жəне газ құю станцияларының қызметі туралы жылдық 1-ЖК (сауда) 7 Сауда қызметін жүзеге асыратын жəне қоғамдық тамақтандыру мен автокөлік құралдарын жөндеу саласында қызмет көрсететін жеке кəсіпкерлерді зерттеу тоқсандық 1-базар 8 Базарда сауда қызметін жүзеге асыратын жеке тұлғаларды іріктемелі зерттеу Өзара сауда жəне тауар нарықтары статистикасы жылдық 1-СЭҚ 9 Шетел капиталы қатысқан кəсіпорын қызметі туралы 10 Отын-энергетикалық жылдық 1-ОЭБ баланс айлық 1-КО 11 Кеден одағына мүшемемлекеттермен тауарлардың өзара саудасы туралы

Инвестициялар статистикасы Р/с №

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым, 28 маусым

15 шілде, 13 тамыз, 13 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 13 желтоқсан

Сауда статистикасы Р/с №

ұсыну мерзімдері 5 1 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 1 мамыр, 1 маусым, 25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 14 наурыз

4 шілде, 4 тамыз, 4 қыркүйек, 4 қазан, 4 қараша, 4 желтоқсан

6 14 қаңтар, 13 ақпан, 13 наурыз, 15 сəуір, 13 мамыр, 13 маусым, 28 маусым

2 Қатынас түрлері бойынша əуе көлігінің қызметтері туралы Қатынас түрлері бойынша өзге де құрлықтағы көліктің қызметтері туралы Қосалқы көлік қызметтері кəсіпорындарының қызмет көрсетулері туралы Өзен көлігінің жылжымалы құрамы жəне кеме жүзетін ішкі су жолдарының ұзындығы туралы Дара кəсіпкерлердің жүкті автомобильдермен тасымалдауын зерттеу Дара кəсіпкерлердің жолаушыларды автомобильдермен тасымалдауын іріктеме зерттеу

Туризм статистикасы

6

30 желтоқсан

А-1 (түсім), В-1, В-2 бланкілері

100

мың теңге

мазмұнына байланысты іске асыру тəсіліне байланысты ағымдағы/даму өлш. есептік кезең бірлігі 2009 жыл 2010 жыл 2 3 4

Статистикалық байқаудың атауы

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан, 10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан 15 ақпан

Өнеркəсіп өндірісінің статистикасы Р/с №

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

Қызмет көрсету статистикасы Р/с №

6 2-ШК (инновация)

1-кқ (шағын)

14

ұсыну мерзімдері

4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 4 сəуір, 4 мамыр, 4 маусым, 31 наурыз

1-кқ

тоқсандық

С. АХМЕТОВ.

Кезеңділігі

1-кқ

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

Инновациялар статистикасы

Статистикалық жұмыстардың 2013 жылға арналған жоспары

Статистикалық байқаудың атауы

Орындалған құрылыс жылдық жұмыстары (қызметтері) туралы Орындалған құрылыс тоқсандық жұмыстары (қызметтері) туралы

2-КҚ (құрылыс)

Құрылысқа берілген рұқсаттар бойынша зерттеу

Астана, Үкімет Үйі

«Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1.Қоса беріліп отырған Статистикалық жұмыстардың 2013 жылға арналған жоспары бекітілсін. 2.Осы қаулы 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс.

Р/с №

Объектілерді жылдық пайдалануға беру туралы Орындалған құрылыс айлық жұмыстары (қызметтері) туралы

8

Статистикалық жұмыстардың 2013 жылға арналған жоспарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

1 12 13

Респонденттердің бастапқы деректерді

5 2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым, 1 наурыз

24 939 623 23 419 857 23 010 455 712 296

6 24 маусым

5 15 сəуір

Құрылыс статистикасы

4

2012 жылғы 29 желтоқсан

Бюджеттік бағдарлама – 058 «Атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесін құру» Сипаттама

тəулік

%

1 2

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

14 %

20

Ескертпе: аббревиатуралардың толық жазылуы: БҒМ – Қазақстан Республикасы Бiлiм жəне ғылым министрлiгi IIМ – Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгi ДСМ – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлiгi ЭСЖҚА – Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттiгi (қаржы полициясы) ЖС – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты БП – Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы ЖБҚИ – Жаһандық бəсекеге қабiлеттiлiк индексi ДЭФ – Дүниежүзiлiк экономикалық форум НҚА – нормативтiк құқықтық акт БАҚ – бұқаралық ақпарат құралдары ҮЕҰ – үкiметтiк емес ұйымдар АХАЖ – азаматтық хал актiлерiн жазу

12

60

20

өлш. бірл. есептік кезең 2009 2010 жыл жыл 2 3 4 тыс.тг. 45274881 58032634

1 Бюджеттік шығыстар барлығы: ағымдағы бюджеттік бағдарламалар дамудың бюджеттік бағдарламалары

Бюджеттік бағдарлама – 057 «Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің электрондық түрдегі Эталондық бақылау банкін құру» Қазақстан Республикасы нормативтік құқытық актілерінің Эталондық бақылау банкін электрондық түрде енгізу жолымен заңнама қолжетімділігін жəне оны падйлану қолайлылығын қамтамасыз ету мазмұнына байланысты бюджет инвестицияларын жүзеге асыру іске асыру тəсіліне жеке байланысты ағымдағы/даму даму өлш. есептік кезең жоспарлы кезең бірлігі

%

7.2. Бюджет шығыстарының жиынтығы

0

Сипаттама

Сипаттама

15

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

11 наурыз 10 маусым 9 қыркүйек 9 желтоқсан 4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 4 сəуір, 6 мамыр, 4 маусым,

4 шілде, 5 тамыз, 4 қыркүйек, 4 қазан, 4 қараша, 4 желтоқсан

арнайы кесте бойынша

9 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 9 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым,

9 шілде, 9 тамыз, 9 қыркүйек, 9 қазан, 11 қараша, 9 желтоқсан

18 қаңтар, 18 ақпан, 18 наурыз, 18 сəуір, 18 мамыр, 18 маусым,

8 қаңтар, 8 ақпан, 11 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 10 маусым,

(Жалғасы 16-бетте).

16 шілде, 16 тамыз, 16 қыркүйек, 16 қазан, 16 қараша, 16 желтоқсан

18 шілде, 18 тамыз, 18 қыркүйек, 18 қазан, 18 қараша, 18 желтоқсан

9 шілде, 8 тамыз, 9 қыркүйек, 8 қазан, 8 қараша, 9 желтоқсан


16

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 15-бетте). 1 28

29

30

2 3 Заңды тұлғаларға айлық көрсетілген курьерлік қызметтердің тарифтері Қалалардағы апта сайын əлеуметтік маңызы бар азық-түлік таурларының бағасын тіркеу Тұрақтандыру айлық қорларының əлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын сатып алу жəне өткізу бағасы мен көлемі

4 1-тариф (курьер)

1 2

5 21 қаңтар, 21 шілде, 21 ақпан, 21 тамыз, 21 наурыз, 21 қыркүйек, 21 сəуір, 21 қазан, 21 мамыр, 21 қараша, 21 маусым 21 желтоқсан əр сейсенбі күні

Б-101

30 наурыз 2013 жыл

6 30 қаңтар, 30 шілде, 1 наурыз, 29 тамыз, 1 сəуір, 30 қыркүйек, 30 сəуір, 30 қазан, 30 мамыр, 29 қараша, 1 шілде, 30 желтоқсан əр бейсенбі күні

3

4 1-ТҚ

3 қаңтар, 3 ақпан, 3 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым,

3 шілде, 3 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 3 қараша, 3 желтоқсан

7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 7 маусым,

8 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

5

6

Еңбек жəне халықты жұмыспен қамту статистикасы Р/с №

1 1

2 3

4

5

6

7

8

9

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

2 3 Еңбек бойынша есеп айлық

Еңбек бойынша есеп Қызметкерлердің жекелеген лауазымдары мен кəсіптері бойынша жалақы мөлшері туралы Зиянды жəне басқа да қолайсыз еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлердің саны туралы Қызметкерлер санын есептелген жалақы мөлшері бойынша бөлу туралы Ірі жəне орта кəсіпорындардағы кадрларға қажеттілік жəне саны туралы Халықтың жұмыспен қамтылуын іріктеп зерттеу

Статистикалық нысандар индексі (дереккөздер) 4 1-Е

Респонденттердің бастапқы деректерді

5 4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 4 сəуір, 4 мамыр, 4 маусым,

жылдық жылына бір рет

1-Е 2-Е (КƏСІП)

12 ақпан 20 қазан

жылдық

1-Е (Еңбек жағдайы)

31 қаңтар

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 6 4 шілде, 9 қаңтар, 4 тамыз, 7 ақпан, 4 қыркүйек, 14 ақпан, 4 қазан, 13 наурыз, 4 қараша, 15 сəуір, 4 желтоқсан 13 мамыр, 13 маусым, 24 мамыр 10 қаңтар

15 шілде, 13 тамыз, 13 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 13 желтоқсан

7

8

9

10

23 сəуір

11 екі жылда бір рет

1-Е (Ж)

20 шілде

18 қыркүйек

жылына бір рет

1-Т (бос жұмыс орны)

20 қаңтар

5 сəуір

тоқсандық

Т-001

28 ақпан, 31 мамыр, 29 тамыз, 29 қараша 28 ақпан, 31 мамыр, 29 тамыз, 29 қараша 29 қараша

12 ақпан, 13 мамыр, 12 тамыз, 11 қараша 12 ақпан, 13 мамыр, 12 тамыз, 11 қараша 2014 жылғы 12 ақпан

Халықтың жұмыспен тоқсандық қамтылуын іріктеп зерттеу

Т-002

Т-001 нысанына «Лайықты еңбек» модулі

Т-004

жылдық

12

13

14

Тұрмыс деңгейі жəне үй шаруашылықтарын зерттеу статистикасы Р/с №

1 1

2

3

4

5

6

7

Статистикалық байқаудың атауы

2 Үй шаруашылықтарының шығыстары мен табыстары туралы Үй шаруашылықтарының шығыстары мен табыстары туралы Үй шаруашылықтарының шығыстары мен табыстары туралы Үй шаруашылықтарының шығыстары мен табыстары туралы Үй шаруашылықтарындағы жайластыру жəне қолда бар жер учаскелері, мал жəне техника туралы мəліметтер Үй шаруашылықтарының əлеуметтікдемографиялық сипаттамалары Халықтың тұрмыс сапасы

Кезеңділігі

3 тоқсандық

тоқсандық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 D 003

D 005

тоқсандық

D 008

жылдық

D 006

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 5 13 қаңтар, 13 сəуір, 13 шілде, 14 қазан 20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 22 қазан 20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 22 қазан 20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 22 қазан 2 ақпан

D 004

тоқсандық

Респонденттердің бастапқы деректерді

6 26 наурыз, 25 маусым, 24 қыркүйек, 24 желтоқсан 26 наурыз, 25 маусым, 24 қыркүйек, 24 желтоқсан 26 наурыз, 25 маусым, 24 қыркүйек, 24 желтоқсан 26 наурыз, 25 маусым, 24 қыркүйек, 24 желтоқсан 19 сəуір

D 008

2 ақпан

26 сəуір

біржолғы

D 002

10 наурыз

24 мамыр

1 1 2 3

5

Əлеуметтік статистика Р/с №

1 1 2 3 4

5

6 7

Статистикалық байқаудың атауы

2 Жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру туралы Техникалық жəне кəсіптік білім беру туралы Жоғары оқу орындары туралы Тұратын жермен қамтамасыз ете отырып əлеуметтік қызмет көрсетуді қамтамасыз ету жөніндегі ұйым туралы Еңбек қызметімен байланысты жарақаттану жəне кəсіптік сырқаттар туралы Мектепке дейінгі ұйымдар туралы Оқу жылының басына күндізгі жалпы білім беретін мектептер туралы

Кезеңділігі

3 жылдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 1-НК

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

5 5 қаңтар

6 25 наурыз 7

жылдық

2-НК

10 қазан

30 желтоқсан

жылдық

3-НК

5 қазан

27 желтоқсан

жылдық

3-Əлеуметтік қамсыздандыру

16 сəуір

18 маусым 8

жылдық

7-ЖКС

25 ақпан

13 мамыр

жылдық

85-К

25 қаңтар

29 сəуір

жылдық

ЖМ-1

10 қыркүйек

30 желтоқсан

Денсаулық сақтау жылдық (əлеуметтік қызмет) ұйымдарының қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы

Əлеуметтік қаржы (денсаулық сақтау)

1 сəуір

28 маусым

9

Білім беру ұйымдарының қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қызметтер көрсету саласында көрсетілген қызметтердің көлемі туралы Білім беру ұйымдарының көрсеткен қызметтер көлемі туралы Кешкі (ауысымдық) жалпы білім беру мектептері туралы Денсаулық сақтау саласындағы желілер, кадрлар жəне қызметтер туралы

Əлеуметтік қаржы (білім беру)

1 сəуір

28 маусым

Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қызметтер

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

28 ақпан, 30 мамыр, 30 тамыз, 29 қараша

28 ақпан, 30 мамыр, 30 тамыз, 29 қараша 4 наурыз 25 сəуір

11

12 13

9

10

11

8

10

6

ұсыну мерзімдері

жылдық

тоқсандық

12

13

14 тоқсандық

Білім беру қызметтері

жылдық

ЖМ-5

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан 15 қыркүйек

жылдық

1-денсаулық

25 қаңтар

15

Демографиялық статистика Р/с №

1 1

2

3

4

5

6

7

8

Статистикалық байқаудың атауы

2 Туу туралы

Өлім туралы

Некелесу туралы

Некені бұзу туралы

Келу туралы

Кету туралы

Кезеңділігі

3 айлық

айлық

айлық

айлық

айлық

айлық

Қазақстан Республикасының əкімшілік-аумақтық бірліктері

жартыжылдық

Қазақстан Республикасының əкімшілік-аумақтық өзгерістері

жылдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

5 7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

6 4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

Өлім туралы акт жазбасы, əкімшілік дереккөз – Əділетмині

7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

Некелесу туралы акт жазбасы, əкімшілік дереккөз – Əділетмині

7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

Некені бұзу туралы акт жазбасы, əкімшілік дереккөз – Əділетмині

7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

Келу парағына статистикалық есепке алу талоны, əкімшілік дереккөз – ІІМ

7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

Кету парағына статистикалық есепке алу талоны, əкімшілік дереккөз – ІІМ

7 қаңтар 7 ақпан 7 наурыз 8 сəуір 6 мамыр 6 маусым

8 шілде 8 тамыз 6 қыркүйек 7 қазан 7 қараша 6 желтоқсан

4 қаңтар 6 ақпан 5 наурыз 4 сəуір 6 мамыр 4 маусым

4 шілде 6 тамыз 4 қыркүйек 4 қазан 5 қараша 4 желтоқсан

2013 жылғы 1 8 қаңтар, қаңтарға жəне 2013 1 шілде жылғы 1 шілдеге əкімшілік-аумақтық бірліктер, Б нысаны, əкімшілік дереккөз – əкімдіктер

18 ақпан, 16 тамыз

2012 жылғы əкімшілік-аумақтық өзгерістер, А нысаны, əкімшілік дереккөз - əкімдіктер

18 ақпан

1 1

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

2 3 Компьютерлік тоқсандық қызметтер жəне оған байланысты қызметтер көрсететін кəсіпорындардың шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз) 4 КҚК-001

17 18

19

20 21

22 23

24

25

8 қаңтар

4 ӨК-001

тоқсандық

ӨК-002

5 25 қаңтар, 25 ақпан, 25 наурыз, 25 сəуір, 25 мамыр, 25 маусым, 25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

25 шілде, 25 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан

6 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 14 маусым, 31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

жылына екі ӨК-003 рет

25 сəуір, 25 қазан

15 мамыр, 15 қараша

тоқсандық

25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

Құрылыс ұйымдардың шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

тоқсандық

Байланыс кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу Сауда кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

тоқсандық

ҚК-002

БК-1

СК-001

25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

Сауда кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу Көлік кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу Туристік ұйымдардың шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

тоқсандық

СК-002

30 наурыз, 30 маусым, 30 қыркүйек, 30 желтоқсан

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 14 маусым, 31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

тоқсандық

ККК-1

25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

Тұтынушыларды зерттеу

ай сайын

Өнеркəсіп кəсіпорындары жəне құрылыс ұйымдарының инновациялық қызметінің даму үрдісін зерттеу Ғылыми ұйымдардың инновациялық қызметінің даму үрдісін зерттеу

айлық

АШК-001

тоқсандық

жартыжылдық

жартыжылдық

ТКК-001

1600 респондентке телефон арқылы пікіртерім жүргізу

ИНК-001

ИНК-002

31 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 30 сəуір, 31 мамыр, 28 маусым,

31 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 30 сəуір, 31 мамыр, 28 маусым,

31 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 31 қазан, 29 қараша, 31 желтоқсан

31 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 31 қазан, 29 қараша, 31 желтоқсан

25 маусым, 25 желтоқсан

25 маусым, 25 желтоқсан

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 14 маусым, 31 қаңтар, 31 шілде

15 шілде, 15 тамыз, 13 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 13 желтоқсан.

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

2 Жаңа кəсіпорындардың пікіртерімі Экономикалық қызмет түрлері туралы есеп Шаруа немесе фермер қожалықтарындағы мал мен құстың, ауыл шаруашылығы техникасының жəне құрылыстардың нақты бары туралы мəліметтер Үй шаруашылықтарындағы мал мен құстың, ауыл шаруашылық техникасының жəне құрылыстардың нақты бары туралы мəліметтер Шаруа немесе фермер қожалықтарында пайдаланылатын жердің жəне егістік алқаптарының нақты бары туралы мəліметтер Үй шаруашылықтарында пайдаланылатын жердің бары туралы мəліметтер Тіркелген, есептен шығарылған дара кəсіпкерлер, соның ішінде шаруа немесе фермер қожалықтары туралы жəне салық есептілігін беруді тоқтатқан салық төлеушілер туралы мəлімет Дара кəсіпкерлер туралы жиынтық деректер

3 біржолғы

4 W-004

жылына бір рет

1-СТ

жартыжылдық

6-м (фермер)

Заңды тұлғаларды, филиалдар мен өкілдіктерді қайта тіркеу/тіркеу туралы мəліметтер Міндетті зейнетақы жарналарын аударған жұмыс берушілер туралы мəліметтер 2012 жылы лицензия алған жеке жəне заңды тұлғалар туралы мəліметтер Заңды тұлғалар, филиалдар мен өкілдіктерде дəнді дақылдарға арналған егістік алқаптарының қолда бары туралы алдын ала мəліметтер Дара кəсіпкерлер, соның ішінде шаруа немесе фермерлік қожалықтарында дəнді дақылдарға арналған егістік алқаптарының қолда бары туралы алдын ала мəліметтер Жалдамалы қызметкерлердің еңбегін пайдаланушы заңды тұлғалар, филиалдар мен өкілдіктер, дара кəсіпкерлер, соның ішінде шаруа немесе фермерлік қожалықтар бойынша мəліметтер АШМ деректері бойынша бірдейлендірілген ірі қара мал басының саны туралы мəліметтер Техникалық жəне кəсіби, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының оқушылары мен түлектерінің контингенті Қалалық елді мекендердегі тұрғын үйлерді зерттеу Тұрғын үй қоры объектілері туралы мəліметтер

күн сайын

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 5 25 наурыз, 25 маусым, 25 қыркүйек, 25 желтоқсан

6 31 қаңтар, 30 сəуір, 31 шілде, 31 қазан.

1 1 2

2 Респонденттердің пікіртерімі Пайдаланушылардың пікіртерімі

3

6 7 8 9

7-м (халық)

Р/с №

15 шілде, 15 тамыз, 13 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 13 желтоқсан.

1 1

6-ө (фермер)

7-ө (халық)

күн сайынғы əкімшілік дереккөз – ҚМ

1 1

2

15 шілде, 15 тамыз, 13 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 13 желтоқсан.

3

15 ақпан, 15 тамыз

15 ақпан, 15 тамыз

15 шілде

əкімшілік дереккөз – Əділетмині

тоқсандық

əкімшілік дереккөз – ЕХƏҚМ

15 шілде

15 тамыз

күн сайын

ай сайын 30-на дейін

біржолғы

əкімшілік дереккөз – орталық жəне жергілікті атқару органдары əкімшілік дереккөз – жергілікті атқару органдары

біржолғы

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан ай сайын 30-на дейін

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан 30 қыркүйек

əкімшілік дереккөз – жергілікті атқару органдары

əкімшілік дереккөз – ҚМ

15 тамыз

жылдық

əкімшілік дереккөз – АШМ

есепті кезеңнен кейінгі айдың 5-не дейін

1-К

30 қазан

1-ТҚ

есепті кезеңнен кейінгі айдың 8-не дейін

жеке сұраулар бойынша

4 сəуір

ұсыну мерзімдері 5 20 қаңтар, 20 шілде

Статистикалық байқаудың атауы

2 Мұнай өндіру саласы бойынша ұйымдастырушылықтехникалық іс-шараларды орындау туралы есеп Қысқа дайындық бойынша ұйымдастырушылықтехникалық іс-шараларды орындау туралы есеп Кəсіпорындардағы еңбек жағдайларының жай-күйі туралы есеп Ұңғымаларды жою туралы есеп

Кезеңділігі

3 айлық

маусымдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

4 ҰТШ

ҚЫС

1 1

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 6 10 шілде, 15 қаңтар, 10 тамыз, 15 ақпан, 10 қыркүйек, 15 наурыз, 10 қазан, 15 сəуір, 10 қараша, 15 мамыр, 10 желтоқсан 15 маусым, 15 қазан

2 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан

3

4

5

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 5 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан 5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 5 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

6

15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан

7

8

9

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

1

2

3

4

5

6

Сүтті жəне сүтті-етті бағыттағы асыл тұқымды ірі қара мал бойынша жедел есептілік Етті бағыттағы асыл тұқымды ірі қара мал бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды қой шаруашылығы бойынша жедел есептілік, қаракөл қойларынан басқа Асыл тұқымды шошқа шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды жылқы шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды түйе шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды құс шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды ешкі шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды ара шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды балық шаруашылығы бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды қаракөл қойлары бойынша жедел есептілік Асыл тұқымды марал жəне теңбіл бұғылар шаруашылығы бойынша жедел есептілік Сүтті, сүтті-етті жəне етті бағыттағы асыл тұқымды ірі қара мал бойынша жедел есептілік (аталық-бұқалар) Су алу, пайдалану жəне суды бұру туралы есеп Ағаш кесу, орманға күтім жасау шаралары, сүрек босату, шырын ағызу жəне жанама орман пайдалану бойынша есеп Орман қорының мемлекеттік есебі жəне орман қорын мемлекеттік орман қорының санаттары жəне жерлер бойынша бөлу Орман көмкерген жерлердің алқаптары мен қорларын басым тұқымдар мен жас топтары бойынша бөлу туралы есеп Кеспеағаштардағы сүрек қалдықтары жəне ағаш кесілген жерлерді тазарту туралы Орман дақылдарымен жұмыс туралы жəне орманды қалпына келтіру туралы есеп Кеспеағаш қорын əзірлеу жəне беру, оның тұқымдық құрамы мен тауарлық құрылымы туралы есеп Ағаштар мен бұталар тұқымдарының себу сапасы туралы есеп Орман өрттері туралы есеп Орман заңнамасын бұзу туралы есеп

тоқсандық

11-1

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

3

6

7

10

12

15

18

19

21

жеке сұраулар бойынша

23

күн сайын

жеке сұраулар бойынша

24

күн сайын

жеке сұраулар бойынша

1 қазан

жеке сұраулар бойынша

15 қаңтар, 15 сəуір, 15 шілде, 15 қазан

жеке сұраулар бойынша

22

Орман ресурстарын босату жəне орман табысының түсуі туралы есеп

тоқсандық

11-2

тоқсандық

11-3

тоқсандық

11-4

10

ұсыну мерзімдері

1

тоқсандық

11-5

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

тоқсандық

11-6

тоқсандық

11-7

тоқсандық

11-8

тоқсандық

11-9

тоқсандық

11-10

тоқсандық

11-11

тоқсандық

11-12

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша 20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

тоқсандық

11-13

5 ақпан, 5 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша

20 ақпан, 20 мамыр, 20 тамыз, 20 қараша

жылдық

2-ТП (сушар)

10 қаңтар

20 маусым

жылдық

3 (жылдық)

10 қаңтар

20 ақпан

жылдық

1

25 наурыз

15 сəуір

5 жылда бір рет

2

25 наурыз

жылдық

4 ОШ (орман шаруашылығы)

10 маусым

жылдық

8 ОШ

10 қараша

1 желтоқсан

жылына бір рет

13 ОШ (орман шаруашылығы)

5 қазан

10 қараша

жылдық

17 ОШ (орман шаруашылығы)

10 қаңтар

10 ақпан

11

12

13

14

əр айдың 10, 20, 30 күндері

тоқсандық

ОТ

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан 10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

күн сайын

5 15 қаңтар, 15 сəуір 15 шілде, 15 қазан

6 30 қаңтар, 30 сəуір 30 шілде, 30 қазан

2

Тұрғын үй көмегін тағайындау жəне төлеу туралы есеп

3– тұрғын үй көмегі

15 қаңтар, 15 сəуір 15 шілде, 15 қазан

30 қаңтар, 30 сəуір 30 шілде, 30 қазан

3

Жұмыссыздарды тоқсандық əлеуметтік қолдау жəне еңбек нарығындағы жағдай туралы есеп

2-Е (еңбек нарығы)

10 қаңтар, 10 сəуір 10 шілде, 10 қазан

20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан

Еңбек делдалдығы үшін өтініш берген азаматтардың саны туралы есеп

айлық

1-Е (жұмысқа орналастыру)

2 қаңтар, 2 ақпан, 2 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 2 маусым,

5

Зейнетақылар мен жəрдемақыларды тағайындау жəне төлеу туралы есеп

тоқсандық

6

Зейнетақылар мен жартыжəрдемақыларды жылдық алушылардың саны жəне оларға тағайындалған айлық зейнетақылар мен жəрдемақылардың сомасы туралы есеп

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

4 Q-001

5 10 қыркүйек

6 20 желтоқсан

Q-002

10 қыркүйек

20 желтоқсан

ұсыну мерзімдері

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

Жеке меншік жұмыспен қамту агенттіктеріне еңбек делдалдығы үшін өтініш берген азаматтардың саны туралы есеп

тоқсандық

айлық

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 2 қараша, 2 желтоқсан

7 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 7 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

1-Собес

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

5 наурыз, 5 шілде, 5 қыркүйек, 5 желтоқсан

3-Соц

30 қаңтар, 30 шілде

5 наурыз, 5 қыркүйек

1 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 1 мамыр, 1 маусым,

1 шілде, 1 тамыз, 1 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 1 желтоқсан

7 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 7 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

6 20 қаңтар, 20 ақпан, 20 наурыз, 20 сəуір, 20 мамыр, 20 маусым,

20 шілде, 20 тамыз, 20 қыркүйек, 20 қазан, 20 қараша, 20 желтоқсан

Статистикалық байқаудың атауы

2 Резидент еместерге қойылатын қаржылық талаптар жəне олардың алдындағы міндеттемелер туралы есеп Резидент еместерден алынған (резидент еместерге ұсынылған) көлік қызметтері туралы есеп Резидент еместерден алынған (резидент еместерге ұсынылған) темір жол көлігі қызметтері туралы есеп Резидент емес көлік кəсіпорындарының атынан жүзеге асырылған операциялар туралы есеп Резидент емес көлік кəсіпорындарына ұсынылған қызметтер туралы есеп Резидент еместерден алынған (резидент еместерге көрсетілген) байланыс қызметі туралы есеп Резидент еместерден алынған (резидент еместерге көрсетілген) қызметтер мен субсидиялар туралы есеп Резидент еместерге қойылатын қаржылық талаптардың жəне олардың алдындағы міндеттемелердің жай-күйі туралы есеп Резидент еместермен халықаралық операциялар туралы есеп «Жалпы сақтандыру» саласы бойынша резидент еместерді сақтандыру (қайта сақтандыру) жəне резидент еместердің тəуекелдерін қайта сақтандыру туралы есеп» «Өмірді сақтандыру» саласы бойынша резидент еместерді сақтандыру (қайта сақтандыру) жəне резидент еместердің тəуекелдерін қайта сақтандыру туралы есеп» Қазақстан Республикасының ресми шетелдік заемдары туралы есеп Резидент еместермен бағалы қағаздар бойынша халықаралық операциялар туралы есеп Қолма-қол шетел валютасының қозғалысы туралы есеп

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

3 тоқсандық

4 1-ТБ

5 10 ақпан, 10 мамыр, 10 тамыз, 10 қараша

6 сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

2-ТБ

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

3-ТБ

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

4-ТБ

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

5-ТБ

тоқсандық

6-ТБ

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан 30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

7-ТБ

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

9-ТБ

20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

10-ТБ

тоқсандық

11-ТБ-ЖС

30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан 20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

11-ТБ-ӨС

20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

тоқсандық

14-ТБ

тоқсандық

15-ТБ

ҚР ҰБ: 15 қаңтар, 15 сəуір, 15 шілде, 15 қазан 20 қаңтар, 20 сəуір, 20 шілде, 20 қазан

айлық

16-ТБ

15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым, 25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан 10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

ҚР ҚМ: 30 қаңтар, 30 сəуір, 30 шілде, 30 қазан

15 шілде, 15 тамыз, 15 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 15 желтоқсан

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

1 шілде

сыртқы сектордың статистикасын жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін

біржолғы

ТБЗ-1

респонденттерді анықтау бойынша бір жыл ішінде

айлық

1-СБ

8 шілде, 8 қаңтар, 8 тамыз, 8 ақпан, 8 наурыз, 8 қыркүйек, 8 сəуір, 8 қазан, 8 қараша, 8 мамыр, 8 желтоқсан 8 маусым, 8 шілде, 8 қаңтар, 8 тамыз, 8 ақпан, 8 8 қыркүйек, наурыз, 8 қазан, 8 сəуір, 8 қараша, 8 мамыр, 8 маусым, 8 желтоқсан 8 қаңтар, 8 шілде, 8 ақпан, 8 8 тамыз, наурыз, 8 қыркүйек, 8 сəуір, 8 қазан, 8 мамыр, 8 қараша, 8 маусым, 8 желтоқсан 8 қаңтар, 8 шілде, 8 ақпан, 8 8 тамыз, наурыз, 8 қыркүйек, 8 сəуір, 8 қазан, 8 мамыр, 8 қараша, 8 маусым, 8 желтоқсан 7 қаңтар, 7 шілде, 7 ақпан, 7 7 тамыз, наурыз, 7 қыркүйек, 7 сəуір, 7 қазан, 7 мамыр, 7 қараша, 7 маусым, 7 желтоқсан 7 қаңтар, 7 шілде, 7 ақпан, 7 7 тамыз, наурыз, 7 қыркүйек, 7 сəуір, 7 қазан, 7 мамыр, 7 қараша, 7 маусым, 7 желтоқсан 9 қаңтар, 9 шілде, 9 ақпан, 9 9 тамыз, наурыз, 9 қыркүйек, 9 сəуір, 9 қазан, 9 мамыр, 9 қараша, 9 маусым, 9 желтоқсан есепті кезеңнен кейінгі 2-күн

төлем балансы бойынша респонденттердің тізілімін жасауға арналған ішкі мақсаттар үшін 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 сəуір, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 сəуір, 25 қазан, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 сəуір, 25 қазан, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 сəуір, 25 қазан, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 сəуір, 25 қазан, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 15 қаңтар, 15 шілде, 15 ақпан, 15 тамыз, 15 наурыз, 15 қыркүйек, 15 сəуір, 15 қазан, 15 мамыр, 15 қараша, 15 маусым, 15 желтоқсан 25 қаңтар, 25 шілде, 25 ақпан, 25 тамыз, 25 наурыз, 25 қыркүйек, 25 сəуір, 25 қазан, 25 мамыр, 25 қараша, 25 маусым, 25 желтоқсан 15 қаңтар, 15 шілде, 15 ақпан, 15 тамыз, 15 наурыз, 15 қыркүйек, 15 сəуір, 15 қазан, 15 мамыр, 15 қараша, 15 маусым, 15 желтоқсан 5 қаңтар, 5 шілде, 5 ақпан, 5 тамыз, 5 наурыз, 5 қыркүйек, 5 сəуір, 5 қазан, 5 мамыр, 5 қараша, 5 маусым, 5 желтоқсан 31 қаңтар, 31 шілде, 28 ақпан, 31 тамыз, 31 наурыз, 30 қыркүйек, 30 сəуір, 31 қазан, 31 мамыр, 30 қараша, 30 маусым, 31 желтоқсан

20

Заемдар жəне олар бойынша сыйақы ставкалары туралы есеп

айлық

2-СБ

21

Заемдар бойынша айлық нақты берешек қалдығы туралы есеп

3-СБ

22

Берілген заемдар туралы есеп

айлық

4-СБ

23

Клиенттердің ағымдағы шоттары жəне олар бойынша сыйақы ставкалары туралы есеп

айлық

5-СБ

24

Айырбастау пункттерінің қолма-қол шетел валютасын сатып алуы/сатуы туралы есеп Шаруа (фермер) қожалықтарына заемдар жəне олар бойынша сыйақы ставкалары туралы есеп Банктердің банкаралық заемдары мен салымдары жөніндегі есеп

айлық

6-СБ

айлық

7-СБ

апта сайынғы

8-СБ

27

Банктердің биржадан күн сайынғы 9-СБ тыс операциялары туралы есеп

есептік күннен кейінгі күні 17:00 сағатқа дейін

28

Банктердің жəне банк айлық операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың қолма-қол ақшасының айналымдары (кассалық айналымдары) туралы есеп Экономика тоқсандық секторлары бойынша талаптар мен міндеттемелер туралы есеп Банктердің қаржы жылдық ағындары жəне қорлары туралы есебі

10-СБ

есеп беру мерзімінен кейінгі 5-жұмыс күні

СО

25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 25 қазан

қаржы ұйымдарының монетарлық шолуларын құруға арналған ішкі мақсаттар үшін

11-СБ

31 наурыз

1-ФС

есепті кезеңнен кейінгі оныншы жұмыс күні

қорлар мен ағындар бойынша монетарлық статистиканы жасау мақсатында ішкі пайдалану үшін Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есебін жариялауға арналған ішкі мақсаттар үшін

30

31

Банкаралық активтер жəне міндеттемелер бойынша есеп

тоқсандық

Қазақстан Республикасы спорт жəне дене шынықтыру істері агенттігі Р/с №

1 1 7 шілде, 7 тамыз, 7 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 7 желтоқсан

2 3 4

Статистикалық байқаудың атауы

2 Дене шынықтыру жəне спорт саласындағы негізгі көрсеткіштер туралы есеп Спорт мектептері туралы есеп Мамандандырылған оқу-спорттық мекемелері туралы есеп Мамандандырылған спорт мекемелері туралы есеп

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

3 жылдық

4 2-ДШ

5 5 қаңтар

6 21 қаңтар

жылдық

5-ДШ

5 қаңтар

21 қаңтар

жылдық

7-ДШ

5 қаңтар

21 қаңтар

жылдық

8-ДШ

5 қаңтар

21 қаңтар

Қазақстан Республикасы Жер ресурстарын басқару агенттігі Р/с №

3-Е (жұмысқа орналастыру)

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 5 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

сауалнама

ұсыну мерзімдері

4 2– материалдық қамсыздандыру

4

3 жылына бір рет жылына бір рет

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

2 3 Үйде тəрбиеленетін тоқсандық жəне оқитын мүгедек балаларға материалдық қамсыздандыруды тағайындау жəне төлеу туралы есеп

жеке сұраулар бойынша

Респонденттердің бастапқы деректерді

Респонденттердің бастапқы деректерді

1 1

жеке сұраулар бойынша

күн сайын

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

ұсыну мерзімдері 5 5 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 5 мамыр, 5 маусым,

жылдық

25

əр айдың 9, 19, 29 күндері

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

11-ОБ

10 шілде

1 қаңтар, 1 сəуір, 1 шілде, 1 қазан 10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

4 1-ОПЗ

Респонденттердің бастапқы деректерді

тоқсандық

26

Кезеңділігі

2 3 Үкіметтік жəне айлық мемлекет кепілдік берген, мемлекет кепілгерлігімен берілетін қарыздарды игеру жəне өтеу туралы есеп

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Резидент еместерден тартылған қаржылық заемдар жəне коммерциялық кредиттер туралы есеп Тауарлар экспорты жəне импорты кезінде тасымалдауға жəне сақтандыруға арналған шығыстар туралы кəсіпорындарды зерттеу сауалнамасы Кəсіпорындарды төлем балансы бойынша тексеру сауалнамасы Салымдар жəне олар бойынша сыйақы ставкалары туралы есеп

29 Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

16

Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі Р/с №

Статистикалық байқаудың атауы

17-ТБ

15 сəуір

1 өрт (орман)

10 шілде, 10 тамыз, 10 қыркүйек, 10 қазан, 10 қараша, 10 желтоқсан

тоқсандық

19

5 орманша

6 10 қаңтар, 10 ақпан, 10 наурыз, 10 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым,

3 шілде, 3 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 3 қараша, 3 желтоқсан

Резидент еместерге берілген кредиттер туралы есеп

18

онкүндік

5 3 қаңтар, 3 ақпан, 3 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым,

15

17

тоқсандық

4 3-ЕН (жасырын жұмыссыздық)

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі

1 1

ҰҚ

Р/с №

3 айлық

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі

Р/с №

6 1 ақпан, 1 тамыз

Респонденттердің бастапқы деректерді

5 10 қаңтар, 10 ақпан, 10 наурыз, 10 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым, 5 қазан

2 Жасырын жұмыссыздық жөніндегі мəлімет (қысқартылған жəне жұмыспен ішінара қамтылған қызметкерлер, жалақы бойынша берешек жөнінде)

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

Ұңғымалар қорының айлық жай-күйі туралы есеп

10 қазан

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

4 8-КҚ

Респонденттердің бастапқы деректерді

7

20 наурыз, 20 маусым, 20 қыркүйек, 20 желтоқсан күн сайын

Кезеңділігі

Кезеңділігі

3 жартыжылдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

СӨ

10 қазан

Энергетика жəне қоршаған орта статистикасы Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Сұйықтық жəне айлық мұнай өндіру туралы есеп

7 Р/с №

22 сəуір, 29 қазан 26 сəуір

6

20

жылдық

25 қаңтар, 25 шілде 23 ақпан

ҰЖӨ

17

ай сайынғы

19 шілде

Ұңғымаларды жөндеу тоқсандық туралы есеп

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

20 наурыз, 20 маусым, 20 қыркүйек, 20 желтоқсан

19 шілде

17 мамыр

5

16 тоқсандық

17 мамыр

20 ақпан, 15 сəуір, 15 шілде, 15 қазан 20 ақпан, 15 сəуір, 15 шілде, 15 қазан 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым, 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 15 маусым,

15 тамыз

15 шілде

1 8

Р/с №

5 қаңтар, 5 сəуір, 5 шілде, 5 қазан 5 қаңтар, 5 сəуір, 5 шілде, 5 қазан 5 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 5 мамыр, 5 маусым, 5 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 5 мамыр, 5 маусым,

14 біржолғы

3 қазан

ҰЖО

13 15 шілде

19 тамыз

2 тамыз

тоқсандық

4

11 5 қаңтар, 5 сəуір, 5 шілде, 5 қазан 30 наурыз

17 мамыр

30 сəуір

10 ақпан

15 тамыз

20 наурыз, 20 маусым, 20 қыркүйек, 20 желтоқсан күн сайын

30 сəуір

25 қаңтар

9 əкімшілік дереккөз – ҚМ

22 ақпан 16 наурыз

КЕЖ

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

5 6 біржолғы статистикалық ай сайын 15-не дейін нысанды алғаннан кейін 10 күн ішінде 30 қазан 30 желтоқсан

15 қаңтар, 15 шілде

6 29 наурыз

жылдық

8

тоқсандық

2 Босқындар туралы есеп

Р/с №

5

жылдық

Статистикалық байқаудың атауы

ұсыну мерзімдері

15 қаңтар, 15 шілде

5 31 қаңтар

Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлігі

4 жылдық

2 3 4 Энергетика статистикасы Тауарлық (табиғи) жəне сұйытылған табиғи газды жылдық 1-ГАЗ бөлу туралы Су құбыры, кəріз жəне олардың жеке желілерінің жылдық 1-СК жұмыстары туралы Электр стансалары мен қазандықтардың жұмысы жылдық 6-ТК туралы Электр энергиясын өндіру, бөлу жəне тұтыну жылдық 24-энергетика туралы Дербес энергия көздері бар кəсіпорындарды біржолғы ЭК-001 (ұйымдарды) іріктеп зерттеу (1 шілдедегі жағдай бойынша) Қоршаған орта статистикасы Коммуналдық қалдықтарды жинау жəне жылдық 1-қалдықтар шығару туралы Қалдықтарды іріктеу, пайдаға асыру жəне жылдық 2-қалдықтар сақтау туралы Атмосфералық ауаны қорғау туралы жарты2-ТП (ауа) жылдық Қоршаған ортаны қорғауға жұмсалған жылдық 4-ҚО шығындар туралы

Ведомстволық статистикалық байқаулар Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі

2 жартыжылдық

күн сайынғы əкімшілік дереккөз – Əділетмині, əкімшіліктер Жеке тұлғалар күн сайынғы əкімшілік туралы мəліметтер дереккөз – ЖТ МДҚ Əділетмині Азаматтық ахуал күн сайынғы əкімшілік актілерін тіркеу дереккөз – туралы мəліметтер АХАЖ Əділетмині Туу, өлім жəне күн сайынғы əкімшілік перинатальдік өлім дереккөз – туралы мəліметтер Денсаулық сақтаумині ҰБТ тапсырған орта жылдық əкімшілік мектептің түлектері дереккөз – туралы мəліметтер БҒМ Халықтың жұмыспен тоқсандық əкімшілік қамтылуы, дереккөз – жұмыссыздық жəне ЕХƏҚМ АЖ əлеуметтік төлемақылар туралы халықтың статистикалық тіркелімін жандандыру Тұрақты тұратын күн сайынғы əкімшілік дереккөз жерге келетін жəне – кететін азаматтар ҰҚК «Бүркіт» АЖ туралы (ТТЖ) халықтың статистикалық тіркелімін жандандыру Көші-қон туралы күн сайынғы əкімшілік дереккөз мəліметтерді алу – бойынша Халықтың ІІМ «ТП ХҚТ» АЖ статистикалық тіркелімін жандандыру (статистикалық талондар)

Статистикалық байқаудың атауы

2

5

31 қаңтар, 31 шілде

Респонденттердің бастапқы деректерді

1 1

4

Респонденттер мен пайдаланушыларды зерттеу Р/с №

Конъюнктуралық зерттеулер Р/с №

16

ұсыну мерзімдері

4 Туу туралы акт жазбасы, əкімшілік дереккөз – Əділетмині

Өнеркəсіп кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу Өткізу нарықтарындағы бəсеке деңгейін зерттеу Ауыл шаруашылығы кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

3 айлық

Тіркелімдерді жүргізуге арналған зерттеулер Р/с №

4 жылдық

2 Өнеркəсіп кəсіпорындарының шаруашылық қызметінің даму үрдісін зерттеу

7 шілде, 7 тамыз, 7 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 7 желтоқсан

1 1

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

2 _____ жылғы 1 қарашадағы қолда бар жерлер жəне олардың санаттарға, жер учаскесінің меншік иелеріне, жер пайдаланушыларға жəне алқаптарға бөлінуі туралы есеп

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері 3 4 жылдық 22

(Жалғасы 17-бетте).

5 15-қазаннан 1-қараша аралығында

6 20 қаңтар


(Жалғасы. Басы 15-16-беттерде). 1 2

2 _____ жылғы 1 қарашадағы қолда бар суармалы жерлер жəне олардың санаттарға, жер учаскесінің меншік иелеріне, жер пайдаланушыларға жəне алқаптарға бөлінуі туралы есеп

3 4 жылдық 22-А

5 15-қазаннан 1-қараша аралығында

6 20 қаңтар

2-бөлім. Статистикалық жұмыстар Жалпымемлекеттік статистикалық жұмыстар Құрылымдық статистика Р/с №

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

1 1

2 3 Қазақстан Республикасындағы тоқсандық ірі жəне орта кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі

2

Қазақстан Республикасындағы жылдық кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі Қазақстан Республикасындағы айлық ірі жəне орта кəсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметі

3

4 5

6 7 8 9

10

11 12 13 14 15

Өнімді (тауарлар, жұмыстар жылдық жəне қызмет көрсетулер) пайдалану Қазақстан Республикасындағы тоқсандық микрокредиттік қызмет Қазақстан Республикасындағы микрокредиттік қызмет Қазақстан Республикасының негізгі қорлары Қазақстан Республикасындағы шағын кəсіпорындар қызметі Қазақстан Республикасындағы шағын жəне орта кəсіпкерліктер мониторингі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

4 23 наурыз, 24 маусым, 20 қыркүйек, 20 желтоқсан 18 маусым 25 қаңтар, 25 ақпан, 25 наурыз, 25 сəуір, 24 мамыр, 25 маусым, 25 шілде

25 шілде, 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан

жылдық

12 наурыз, 11 маусым, 12 қыркүйек, 12 желтоқсан 7 маусым

жылдық

26 шілде

тоқсандық

12 наурыз, 14 маусым, 16 қаңтар 15 ақпан, 15 наурыз, 16 сəуір, 16 мамыр, 14 маусым, 17 қаңтар, 16 сəуір, 16 шілде, 17 қазан

айлық

Қазақстан Республикасындағы тоқсандық шағын кəсіпкерлік жəне микрокредиттік ұйымдар қызметінің көрсеткіштері Негізгі құралдар құнының өсу жылдық индекстері Қазақстанның шағын жəне жылдық орта кəсіпкерліктері Ұлттық компаниялардың тоқсандық қаржы-шаруашылық қызметі Ұлттық компаниялардың жылдық қаржы-шаруашылық қызметі Инновациялық қызмет жəне жылдық ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық жұмыстар жөнінде қысқаша мəліметтер

14 қыркүйек, 14 желтоқсан 16 шілде, 15 тамыз, 16 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 14 желтоқсан

РеспонПайдалану-шылар денттердің үшін жиынтық бастапқы деректерді деректерді ұсыну мерзімдері 5 статистикалық бюллетень

6 1-ӨҚ

статистикалық бюллетень

1- ӨҚ, 2-ШК

статистикалық бюллетень

1-ӨҚ

əзірлемелік кестелер

1-ӨҚ статистикалық нысанына қосымша

статистикалық бюллетень

1-МКҰ

статистикалық бюллетень статистикалық бюллетень статистикалық бюллетень жедел ақпарат

1-МКҰ 11 жəне 2-ШК

2

Қазақстан Республикасындағы өңдеу айлық өнеркəсібінің негізгі капиталына салынған инвестициялар туралы

3

Қазақстан Республикасындағы ауыл айлық шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестициялар туралы

4

Қазақстан Республикасындағы инвестициялық қызмет туралы

2-ШК, 24-аш, Салық комитетінің ДК бойынша деректері

16 шілде

статистикалық бюллетень статистикалық бюллетень статистикалық бюллетень кестелер

2-ШК, 24-аш, 1-МКҰ, ҚМ Салық комитетінің ДК бойынша деректері, статистикалық тіркелім деректері 1-КБ 2-ШК, 1- ӨҚ

2

3

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

2

1

Қазақстан айлық Республикасында мал шаруашылығы дамуының негізгі көрсеткіштері

11 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 11 сəуір, 10 мамыр, 11 маусым

Қазақстан Республикаайлық сында дəнді жəне бұршақ дақылдарының қолда бары

11 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 11 сəуір, 10 мамыр, 11 маусым

11 шілде, 12 тамыз, 11 қыркүйек, 11 қазан, 11 қараша, 11 желтоқсан

жедел ақпарат

Қазақстан айлық Республикасындағы ауыл шаруашылық өнімдерінің (қызметтерінің) жалпы шығарылымы

12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 12 шілде,

12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

жедел ақпарат

Қазақстан тоқсандық Республикасында майлы дақылдар тұқымдарының қолда бары Қазақстан тоқсандық Республикасының орта жəне ірі тауарлық өнім өндірісімен мамандандырылған шаруашылықтарындағы мал шаруашылығы дамуының негізгі көрсеткіштері Қазақстан жылдық Республикасында мал шаруашылығы дамуының негізгі көрсеткіштері

11 қаңтар, 12 сəуір, 12 шілде, 11 қазан 21 қаңтар, 22 сəуір, 22 шілде, 21 қазан

Қазақстан Республикасында балық аулау жəне акваөсіру дамуының негізгі көрсеткіштері Қазақстан Республикасындағы орман шаруашылығы Қазақстан Республикасындағы ауыл шаруашылығы құрылымдарының қызметі туралы Қазақстан Республикасында мал мен құсқа жұмсалған жемшөп шығыстары туралы Қазақстан Республикасындағы аңшылық шаруашылығы Қазақстан Республикасында 2013 жылдың астығы үшін ауыл шаруашылығы дақылдары себілген егістік алқаптары Қазақстан Республикасында ауыл шаруашылығы дақылдарын жалпы жинау Қазақстан Республикасындағы ауыл шаруашылық өнімдерінің (қызметтерінің) жалпы шығарылымы Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы негізгі өнімдерінің ресурстары мен пайдалану баланстары

20 наурыз

3

4

5

6

7

8 9

10

11 12

13

14

15

16

4

жылдық

5

6 24-аш, А-008

11 шілде, статистикалық 12 тамыз, бюллетень 11 қыркүйек, 11 қазан, 11 қараша, 11 желтоқсан

Қазақстан Республикасындағы тұрғын үйді пайдалануға беру туралы

айлық

6

Қазақстан Республикасында қуаттарды пайдалануға беру туралы

тоқсандық

7

Қазақстан Республикасындағы жылдық құрылыс жұмыстарының орындалуы жəне объектілерді пайдалануға беру туралы Қазақстан Республикасында тоқсандық объектілер мен имараттарды салуға берілген рұқсаттар туралы

8

1 1

3

3-аш (майлы) 6 24-аш

1 1

Статистикалық байқаудың атауы

27 наурыз

статистикалық бюллетень

24-аш, А-008, АШР-2,3,4 ауыл шаруашылығы тіркелімінің деректері 1-балық

статистикалық бюллетень

жылдық

29 наурыз

статистикалық бюллетень

1- орман

жылдық

29 сəуір

статистикалық бюллетень

1-аш, А-001

жылдық

5 сəуір

статистикалық бюллетень

24-аш

жылдық

21 ақпан

статистикалық бюллетень

2- аңшылық

жылдық

15 тамыз

статистикалық бюллетень

4-аш, АШТ-2,3,4 ауыл шаруашылығы тіркелімінің деректері

жылдық

30 желтоқсан

статистикалық бюллетень

29-аш, А-005, А-1 (шығымдылық)

жылдық

31 мамыр

статистикалық бюллетень

24-аш, А-008, 29-аш, А-005, 8-аш (қызмет көрсету)

жылдық

29 тамыз

статистикалық бюллетень

24-аш, А-008, 29-аш, А-005, 2-аш (астық), 3-аш (майлы), 1-балық, 1-аш

17 мамыр, 16 тамыз, 15 қараша

статистикалық бюллетень

1-СДО

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді ұсыну мерзімдері

2 Қазақстан Республикасы өнеркəсібі жұмысының негізгі көрсеткіштері

3 айлық

Қазақстан Республикасы өнеркəсібі жұмысының қорытындылары

айлық

Қазақстан Республикасы өнеркəсіп кəсіпорындарында өнімдерді жөнелту жəне олардың қалдықтары Қазақстан Республикасы өнеркəсібіндегі шағын кəсіпорындар (адам саны 50-ге дейін) жұмысының негізгі көрсеткіштері

тоқсандық

Қазақстан Республикасы өнеркəсіптік емес кəсіпорындарының (ұйымдарының) балансындағы өнеркəсіп кəсіпорындары жұмысының негізгі көрсеткіштері

тоқсандық

6

Өндірістік қуаттар теңгерімі

жылдық

3 шілде

статистикалық бюллетень

7

Қазақстан Республикасы өнеркəсібі жұмысының негізгі көрсеткіштері

жылдық

24 маусым

статистикалық 1-Ө бюллетень, əзірлемелік кестелер

Қазақстан Республикасы өнеркəсібі жұмысының қорытындылары

жылдық

Қазақстан Республикасы өнеркəсібіндегі шағын кəсіпорындар (адам саны 50-ге дейін) жұмысының негізгі көрсеткіштері

жылдық

Қазақстан Республикасы өнеркəсіптік емес кəсіпорындарының (ұйымдарының) балансындағы өнеркəсіп кəсіпорындары жұмысының негізгі көрсеткіштері

жылдық

11

Қосалқы қызметтің (негізгі емес) түрлері

жылдық

27 маусым

əзірлемелік кестелер

1-Ө

12

Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімдерін өндірумен айналысатын дара кəсіпкерлердің қызметі туралы

бір жолғы

24 қыркүйек

əзірлемелік кестелер

ЖК-001

2

3

4

5

8

9

10

тоқсандық

4 15 қаңтар, 14 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 14 маусым, 14 қаңтар, 13 ақпан, 14 наурыз, 12 сəуір, 14 мамыр, 13 маусым, 23 қаңтар, 23 сəуір, 23 шілде, 23 қазан

5 6 15 шілде, статистикалық 1-Ө 14 тамыз, бюллетень, əзірлемелік 13 қыркүйек, кестелер 15 қазан, 14 қараша, 13 желтоқсан 12 шілде, жедел ақпарат 1-Ө 13 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 12 желтоқсан статистикалық 1-Ө бюллетень

4 наурыз, 4 маусым, 3 қыркүйек, 3 желтоқсан

27 ақпан, 28 мамыр, 27 тамыз, 26 қараша

1 1

3

4

5

6

7

8

9

10

əзірлемелік кестелер

əзірлемелік кестелер

1-Ө

1-Ө

Р/с №

Статистикалық байқаудың атауы

1-инвест

жедел ақпарат

1-инвест

статистикалық 1-инвест, бюллетень 1-ЖТҚ

Қазақстан Республикасында берілген жылдық рұқсаттар бойынша объектілерді салу барысы жəне пайдалануға беру туралы

Респонденттердің бастапқы деректерді

жедел ақпарат

25 маусым

əзірлемелік кестелер

17 қаңтар, 18 ақпан, 18 наурыз, 17 сəуір, 17 мамыр, 19 маусым, 23 қаңтар, 23 сəуір, 23 шілде, 23 қазан 28 маусым

5 əзірлемелік кестелер 15 шілде, 15 тамыз, 16 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 18 желтоқсан 15 шілде, 13 тамыз, 13 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 13 желтоқсан

6 1-кқ (шағын)

статистикалық бюллетень

17 шілде, 19 тамыз, 18 қыркүйек, 17 қазан, 18 қараша, 19 желтоқсан

əзірлемелік кестелер

1-КҚ, 1-КҚ (шағын), 2-КҚ (құрылыс), 1-ЖТҚ

əзірлемелік кестелер

1-ЖТҚ

əзірлемелік кестелер

1-ЖТҚ

жедел ақпарат

2-КҚ (құрылыс), 1-ЖТҚ

статистикалық бюллетень

2-КҚ (құрылыс)

статистикалық бюллетень

1-КҚ, 2-КҚ (құрылыс), 1-ЖТҚ

статистикалық бюллетень

F-001

статистикалық бюллетень

F-004

Статистикалық байқаудың атауы

2 Қазақстан Республикасындағы ғылыми-техникалық қызмет Қазақстан Республикасындағы кəсіпорындардың инновациялық қызметі туралы Қазақстан Республикасында жаңа технологиялар құру мен пайдалану жəне өнімнің (тауарлардың, қызметтердің) жаңа түрлерін игеру туралы Орта білім саласында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану туралы Қазақстан Республикасының кəсіпорындарында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану туралы Қазақстан Республикасындағы үй шаруашылықтарының ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалануы туралы

Кезеңділігі

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

1 1

2

Респонденттердің бастапқы деректерді

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді ұсыну мерзімдері

3 жылдық

4 15 наурыз

5 статистикалық бюллетень

6 1-ғылым

жылдық

15 мамыр

статистикалық бюллетень

1-инновация

жылдық

15 мамыр

статистикалық бюллетень

2-инновация

жылдық

3 мамыр

статистикалық бюллетень

1-ақпарат

жылдық

23 мамыр

статистикалық бюллетень

3-ақпарат

жылдық

30 мамыр

статистикалық бюллетень

Н-020

Статистикалық байқаудың атауы

2 Қазақстан Республикасында көрсетілген қызметтердің көлемі туралы Қазақстан Республикасында көрсетілген қызметтердің көлемі туралы Қазақстан Республикасындағы хайуанаттар парктерінің қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы театрлардың (цирктердің) қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы ойын-сауық жəне демалыс саябағының қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы мұражайлардың қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы клуб типтес мəдениет мекемелерінің қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы кітапханалардың қызметі туралы Қазақстан Республикасында кино көрсетуді жəне кинофильмдерді шығаруды жүзеге асыратын ұйымдардың қызметі туралы Қазақстан Республикасындағы концерт қызметі туралы

Кезеңділігі

3 тоқсандық

жылдық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

3

Р/с №

3 айлық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

жылдық

4 14 қаңтар 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 16 мамыр

жылдық

18 сəуір

Статистикалық байқаудың атауы

2 Қазақстан Республикасында туризм жəне қонақ үй шаруашылығының дамуы Қазақстан Республикасында үй шаруашылықтарының сапарларға жұмсаған шығыстары туралы Қазақстан Республикасында келушілерді (туристерді) іріктеме зерттеу туралы

Кезеңділігі

ұсыну мерзімдері

4 28 мамыр, 29 тамыз, 25 қараша

5 статистикалық бюллетень

28 маусым

статистикалық бюллетень

Статистикалық байқаудың атауы

2-қызмет көрсету, К-020, 2-қызмет көрсету (қосымша)

статистикалық бюллетень

1-хайуанаттар паркі

жылдық

14 ақпан

статистикалық бюллетень

1-театр (цирк)

жылдық

27 ақпан

статистикалық бюллетень

1-саябақтар

жылдық

11 наурыз

статистикалық бюллетень

1-мұражай

жылдық

21 наурыз

статистикалық бюллетень

1-клубтар

жылдық

29 наурыз

статистикалық бюллетень

1-кітапхана

жылдық

12 сəуір

статистикалық бюллетень

1-кино

статистикалық бюллетень

2

тоқсандық

Қазақстан Республикасындағы тауарлар мен қызметтерді өткізу көлемі

3

Қазақстан Республикасындағы жылдық тауарлар мен қызметтерді өткізу көлемі 4 Қазақстан Республикасындағы жылдық тауар биржаларының қызметі туралы 5 Қазақстан Республикасындағы жылдық сауда нарықтарының қызметі туралы 6 Қазақстан Республикасындағы жылдық автожанармай құю жəне газ құю станцияларының қызметі туралы Өзара сауда жəне тауар нарықтары статистикасы 7 Қазақстан Республикасында айлық өнімнің (тауарлардың) жəне шикізаттың жекелеген түрлерінің ресурстары мен пайдаланылуы

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

ұсыну мерзімдері

4 5

6

статистикалық бюллетень

2-сауда

статистикалық бюллетень

1-ІС, 1-базар

статистикалық бюллетень

1-ІС, 1-ЖК, 1-базар

8 ақпан

статистикалық бюллетень

1-биржа

14 мамыр

статистикалық бюллетень

12-сауда

5 маусым

статистикалық бюллетень

G-003

статистикалық бюллетень

1-Ө, 24-аш, 1-КО, ҚР ҚМ КБК деректері

статистикалық бюллетень

1-КО, ҚР ҚМ КБК деректері

12 шілде, 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

22 шілде, 20 тамыз, 20 қыркүйек, 22 қазан, 20 қараша, 20 желтоқсан

16 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 16 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым,

9

Қазақстан Республикасының отын-энергетикалық балансы

жылдық

28 тамыз

статистикалық бюллетень

1-ОЭБ

10

Қазақстан Республикасындағы шетел капиталы қатысқан кəсіпорындардың қызметі туралы

жылдық

3 шілде

статистикалық бюллетень

1-СЭҚ

1 1

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

16 шілде, 15 тамыз, 17 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 17 желтоқсан

2 Қазақстан Республикасындағы көлік жұмысының негізгі көрсеткіштері

3 айлық

Қазақстан Республикасындағы көлік өнімдері жəне көрсетілген қызметтері (қатынас түрлері бойынша) туралы

жылдық

3

Қазақстан Республикасындағы теміржол көлігінің қызметі туралы

жылдық

4

Дара кəсіпкерлердің жүкті автомобильдермен тасымалдауы туралы

тоқсандық

Дара кəсіпкерлердің жолаушыларды автомобильдермен тасымалдауы туралы

тоқсандық

5

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

4 14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым,

2

3

4

40

Қазақстан Республикасында көтерме саудада сату бағасының өзгеруі туралы

айлық

8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым,

41

Қазақстан Республикасында көтерме саудада сату бағасының өзгеруі туралы

жылдық

11 қаңтар

42

Қазақстан Республикасында көтерме саудада сату бағасының индексі

айлық

8 қаңтар, 6 ақпан, 6 наурыз, 8 сəуір, 6 мамыр, 6 маусым,

9 шілде, 6 тамыз, 6 қыркүйек, 7 қазан, 6 қараша, 6 желтоқсан

43

Қазақстан Республикасында тауарлардың, өнімдердің жекелеген түрлеріне көтерме саудада сатудың орташа бағасы

айлық

9 қаңтар, 8 ақпан, 11 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 10 маусым,

9 шілде, 8 тамыз, 9 қыркүйек, 8 қазан, 8 қараша, 9 желтоқсан

44

Қазақстан Республикасында айлық коммерциялық жылжымайтын мүлікті жалға беру бағасы мен баға индексі

30 қаңтар 28 ақпан, 28 наурыз, 29 сəуір, 28 мамыр, 28 маусым,

29 шілде, статистикалық 28 тамыз, бюллетень 30 қыркүйек, 28 қазан, 28 қараша, 30 желтоқсан

1-Б (жалға беру)

45

Қазақстан Республикасында заңды айлық тұлғаларға көрсетілген байланыс қызметтері тарифтерінің индексі

30 қаңтар, 1 наурыз, 1 сəуір, 30 сəуір, 30 мамыр, 1 шілде,

30 шілде, статистикалық 29 тамыз бюллетень 30 қыркүйек, 30 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан

1-тариф (байланыс)

46

Қазақстан Республикасында заңды айлық тұлғаларға көрсетілген почталық жəне курьерлік қызметтер тарифтерінің индексі

30 қаңтар, 1 наурыз, 1 сəуір, 30 сəуір, 30 мамыр, 1 шілде,

статистикалық 30 шілде, 29 тамыз бюллетень 30 қыркүйек, 30 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан

1-тариф (почта), 1-тариф (курьер)

47

Қазақстан Республикасында көліктің барлық түрлерімен жүк тасымалдау тарифтерінің индексі

айлық

25 қаңтар, 25 ақпан, 27 наурыз, 25 сəуір, 27 мамыр, 25 маусым,

статистикалық 25 шілде, бюллетень 26 тамыз, 25 қыркүйек, 25 қазан, 25 қараша, 25 желтоқсан

1-тариф (теміржол, əуе көлігі, автокөлік, құбыр, ішкі су)

48

Қазақстан Республикасында құрылыс өндірісіндегі бағаның өзгеруі туралы

айлық

8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым,

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

жедел ақпарат

3- КҚБ

49

Қазақстан Республикасында құрылыс өндірісіндегі бағаның өзгеруі туралы

жылдық

11 қаңтар

жедел ақпарат

3- КҚБ

50

Қазақстан Республикасында құрылыстағы баға индексі

айлық

8 қаңтар, 6 ақпан, 6 наурыз, 8 сəуір, 6 мамыр, 6 маусым,

5 шілде, 6 тамыз, 6 қыркүйек, 7 қазан, 6 қараша, 6 желтоқсан

статистикалық бюллетень

3- КҚБ

51

Қазақстан Республикасының құрылыс ұйымдары сатып алған материалдардың, бөлшектердің жəне конструкциялардың бағасы жəне баға индексі

айлық

9 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

9 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

статистикалық бюллетень

3- КҚБ

52

Қазақстан Республикасы өңірлері бойынша құрылыс өндірісінде қолданылатын материалдардың, бөлшектердің жəне конструкциялардың жекелеген түрлерінің бағасы

тоқсандық

9 қаңтар, 9 сəуір, 9 шілде, 9 қазан

статистикалық бюллетень

3-КҚБ

53

Қазақстан Республикасындағы құрылыс материалдарының жекелеген түрлерінің бағасы жəне баға индексі

айлық

14 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 11 сəуір, 13 мамыр, 11 маусым,

ұсыну мерзімдері

Н-050, Н-050 (қосымша)

жартыжылдық

7 наурыз, 5 қыркүйек

Статистикалық байқаудың атауы

Кезеңділігі

айлық

Қазақстан Республикасының өңірлеріндегі инфляция туралы ЕЭК (Еуропалық экономикалық кеңістік) елдері мен Достастық мемлекеттеріндегі инфляция деңгейі

жылдық айлық

7

Тұтыну бағасының индексіндегі жекелеген құрауыштардың салымы

айлық

8

Қазақстан Республикасындағы тұтыну бағасының индексі

айлық

9

Қазақстан Республикасында орта есеппен жан басына шаққандағы ақшалай табысы əртүрлі деңгейдегі халық топтары үшін баға индексі

айлық

Орта есеппен жан басына шаққандағы ақшалай табыстары əртүрлі деңгейдегі халық топтары үшін баға индексі

айлық

Орта есеппен жан басына шаққандағы ақшалай табысы əртүрлі деңгейдегі халық топтары үшін баға индексі Қазақстан Республикасындағы базалық инфляция туралы

жылдық

Қазақстан Республикасындағы базалық инфляция туралы Қазақстан Республикасындағы ақылы қызметтерге баға мен тарифтер индекстері

жылдық

15

Қазақстан Республикасындағы тұтыну тауарларының жекелеген түрлеріне баға индексі

тоқсандық

16

Қазақстан Республикасындағы бөлшек сауда бағасының индекстері

айлық

17

Қазақстан Республикасы қалаларындағы негізгі азық-түлік тауарларына бөлшек сауда бағаcы

айлық

18

Қазақстан Республикасы айлық қалаларындағы ақылы қызметтердің жекелеген түрлеріне баға жəне тарифтер

19

Қазақстан Республикасы қалаларындағы негізгі азық-түлік емес тауарларына бөлшек сауда бағасы

айлық

Қазақстан Республикасындағы күнкөрістің ең төменгі деңгейінің шамасы

айлық

Күнкөрістің ең төменгі деңгейінің шамасы

айлық

12

13 14

айлық

айлық

Респонденттердің бастапқы деректерді 5

12 шілде, статистикалық 12 тамыз, бюллетень 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

22

24

Республиканың жекелеген қалаларындағы, Қазақстанмен шекаралас мемлекеттердегі тамақ өнімдерінің орташа бағасы

25

Қазақстан Республикасы қалалары тоқсандық мен аудан орталықтарындағы тауарлар мен қызметтерге бөлшек сауда бағасы Тұрғын үй нарығындағы баға айлық

26

27 28

айлық

Тұрғын үй нарығындағы баға Қазақстан Республикасында тұрғын үй нарығындағы баға Əлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына бағаның өзгеруі туралы Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімін өндіруші кəсіпорындар бағасының өзгеруі туралы

жылдық жартыжылдық апта сайын

Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімін өндіруші кəсіпорындар бағасының өзгеруі туралы Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімдерін өндіруші кəсіпорындар бағасының индексі

жылдық

Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімдерінің жекелеген түрлеріне өндіруші кəсіпорындардың бағасы

айлық

34

Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімдерін өндіруші кəсіпорындар бағасының базалық индексі

айлық

35

Қазақстан Республикасында өнеркəсіп өнімдерін өндіруші кəсіпорындар бағасының базалық индексі Еуро-аймақ елдерінде жəне Достастық мемлекеттеріндегі өнеркəсіп өнімін өндірушілер бағасының өзгеруі туралы

жылдық

30

31

32

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

Күнкөрістің ең төменгі деңгейінің жылдық шамасы Қазақстан Республикасында мұнай айлық жəне мұнайды қайта өңдеу өнімдеріне баға

33

айлық

айлық

ұсыну мерзімдері 6 1-көлік (1-К (авто, электр) қаңтар айының бюллетенінде, 1-К (ішкі су) наурыз айының бюллетенінде, 1-К (əуе) шілде айының бюллетенінде)

36

статистикалық бюллетень

2-К (тж), 2-К (құбыр), 2-К (ішкі су), 2-К (теңіз), 2-К (əуе), 2-К (өзге де құрлықтағы), 2-К (қосалқы қызмет), 1-К (бағыт)

37

Қазақстан Республикасында орман айлық шаруашылығы өнімі мен қызметтеріне өндіруші кəсіпорындар бағасы мен баға индексі

16 мамыр

статистикалық бюллетень

ТЖ, 1-ТЖ, 2-ТЖ

38

12 сəуір, 12 шілде, 14 қазан

əзірлемелік кестелер

К-001

Қазақстан Республикасының өнеркəсіп кəсіпорындарымен сатып алынған өндірістіктехникалық мақсаттағы өнімдерге орташа баға индексі

39

13 мамыр, 12 тамыз, 12 қараша

əзірлемелік кестелер

К-002

айлық Қазақстан Республикасының өнеркəсіп кəсіпорындарымен сатып алынған өндірістіктехникалық мақсаттағы өнімдердің жекелеген түрлеріне орташа бағасы

27 мамыр

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

статистикалық бюллетень

Қазақстандағы жəне шекаралас айлық мемлекеттердегі инфляция деңгейі

29

Кеден одағына мүше айлық мемлекеттермен тауарлардың өзара саудасы жəне сыртқы саудасы туралы

Р/с №

Респонденттердің бастапқы деректерді

30 мамыр

6

23

5

21 қаңтар, 20 ақпан, 20 наурыз, 22 сəуір, 21 мамыр, 20 маусым,

4-байланыс

жылдық

жылдық

1-концерт

Респонденттердің бастапқы деректерді

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым, 19 наурыз, 21 маусым, 17 қыркүйек, 19 желтоқсан 28 маусым

статистикалық бюллетень

1

1-байланыс, 2-байланыс

6 1- туризм, 2- туризм,

Қазақстан Республикасындағы инфляция туралы Қазақстан Республикасының өңірлеріндегі инфляция туралы

21

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

6 3-байланыс

5 статистикалық бюллетень

2

20

Кезеңділігі

5 12 шілде, статистикалық бюллетень 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан статистикалық бюллетень

4 1 сəуір, 4 маусым, 29 тамыз, 28 қараша

3 айлық

11

6 2-қызмет көрсету, К-020

4 ақпан

5 сəуір

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді ұсыну мерзімдері

3 тоқсандық

2 Қазақстан Республикасындағы инфляция туралы

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

жылдық

жылдық

Респонденттердің бастапқы деректерді

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

1 1

10

Респонденттердің бастапқы деректерді

айлық

2

Кезеңділігі

2 Қазақстан Республикасындағы байланыс кəсіпорындары жұмысының негізгі көрсеткіштері Қазақстан Республикасындағы байланыс кəсіпорындары жұмысының негізгі көрсеткіштері Қазақстан Республикасындағы байланыс кəсіпорындарының техникалық құралдары жəне қызметінің сапасы туралы

Кезеңділігі

Туризм статистикасы Р/с №

3

4

1-Ө

1-Ө

3

Статистикалық байқаудың атауы

статистикалық бюллетень

Н-060, 1-туризм (қосымша)

Баға статистикасы

19 ақпан, 3 мамыр, 5 тамыз, 5 қараша 19 сəуір

3

ҚТ

1-Ө

2

Пайдаланушылар үшін жиынтық деректерді

Көлік статистикасы 25 маусым

1 1

ұсыну мерзімдері

4 25 қаңтар, 25 сəуір, 25 шілде, 28 қазан 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым, 14 қаңтар, 13 ақпан, 13 наурыз, 15 сəуір, 13 мамыр, 13 маусым, 28 маусым

1 2 Ішкі сауда статистикасы 1 Қазақстан Республикасындағы тауарлар мен қызметтерді өткізу көлемі

Инвестициялар статистикасы Р/с №

жедел ақпарат

Байланыс статистикасы Р/с №

Сауда статистикасы

8

24 маусым

5 6 статистикалық 1-инвест, бюллетень 1-ЖТҚ

Қызмет көрсету статистикасы Р/с №

Өнеркəсіп өндірісінің статистикасы Р/с №

15 шілде, 13 тамыз, 13 қыркүйек, 14 қазан, 13 қараша, 13 желтоқсан 19 шілде, 19 тамыз, 19 қыркүйек, 21 қазан, 19 қараша, 19 желтоқсан 22 шілде, 21 тамыз, 23 қыркүйек, 22 қазан, 21 қараша, 23 желтоқсан

Инновациялар статистикасы Р/с №

2

Сервистік-дайындау тоқсандық орталықтарының қызметі туралы

Қазақстан Республикасындағы айлық құрылыс жұмыстарының орындалуы жəне объектілерді пайдалануға беру туралы

5

5

статистикалық бюллетень

3 тоқсандық

жылдық

4

жедел ақпарат

2 Орындалған құрылыс жұмыстары (қызметтері) туралы

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

Жеке құрылысшылардың объектілерді пайдалануға беруі туралы

2 2-аш (астық)

Кезеңділігі

4

1-ӨҚ (инновация), 2-ШК (инновация)

1

2

3

Респонденттердің бастапқы деректерді

Статистикалық байқаудың атауы

айлық

9

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

жылдық

Жеке құрылысшылардың объектілерді пайдалануға беруі туралы

1- ӨҚ 1- ӨҚ

4 14 қаңтар, 13 ақпан, 13 наурыз, 15 сəуір, 13 мамыр, 13 маусым, 21 қаңтар, 19 ақпан, 19 наурыз, 19 сəуір, 20 мамыр, 19 маусым, 22 қаңтар, 21 ақпан, 20 наурыз, 22 сəуір, 21 мамыр, 21 маусым, 24 маусым

Құрылыс статистикасы Р/с №

2-ШК

жедел ақпарат

жедел ақпарат

18 маусым

2 3 Қазақстан Республикасындағы негізгі айлық капиталға салынған инвестициялар туралы

1 1

26 сəуір

23 наурыз, 20 қыркүйек, 24 маусым, 20 желтоқсан 18 маусым

1 1

Ауыл, орман жəне балық шаруашылығы статистикасы Р/с №

17

www.egemen.kz

30 наурыз 2013 жыл

айлық

айлық

Статистикалық нысандар индексі (дереккөз)

4 3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 8 қаңтар

1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан

РеспондентПайдаланушытердің лар үшін бастапқы жиынтық деректерді деректерді ұсыну мерзімдері 5 жедел ақпарат

6 Б-101

жедел ақпарат

Б-101 Б-101

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

5

6

жедел ақпарат

1-Б (көтерме)

жедел ақпарат

1-Б (көтерме)

статистикалық бюллетень

1-Б (көтерме)

статистикалық бюллетень

1-Б (көтерме)

3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 8 қаңтар

1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан

жедел ақпарат

жедел ақпарат

Б-101

4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 15 қаңтар, 15 ақпан, 15 наурыз, 15 сəуір, 15 мамыр, 17 маусым, 8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым, 4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 4 сəуір, 6 мамыр, 4 маусым, 8 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым, 9 қаңтар, 8 ақпан, 11 наурыз, 9 сəуір, 8 мамыр, 10 маусым, 14 қаңтар

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 4 қараша, 3 желтоқсан 15 шілде, 15 тамыз, 16 қыркүйек, 15 қазан, 15 қараша, 18 желтоқсан 5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 4 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан 4 шілде, 5 тамыз, 4 қыркүйек, 4 қазан, 4 қараша, 4 желтоқсан 9 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан 10 шілде, 8 тамыз, 10 қыркүйек, 8 қазан, 8 қараша, 10 желтоқсан

жедел ақпарат

Б-101, Еуростат, ТМД Статкомитетінің деректері

жедел ақпарат

Б-101, ТМД Статкомитетінің, статақпараттармен алмасу деректері

54

Қазақстан Республикасында объектілерді салу бойынша құрылыс жұмыстары (қызметтері) бағасының өзгеруі туралы

тоқсандық

11 наурыз, 10 маусым, 9 қыркүйек, 9 желтоқсан

жедел ақпарат

3-КҚБ (компоненттер)

электронды кестелер

Б-101

55

Қазақстан Республикасында объектілерді салу бойынша құрылыс жұмыстары (қызметтері) бағасының өзгеруі туралы

жылдық

14 наурыз

жедел ақпарат

3-КҚБ (компоненттер)

статистикалық бюллетень

Б-101

56

Қазақстан Республикасында құрылыс жұмыстарының негізгі түрлері бағасының индекстері

тоқсандық

11 наурыз, 10 маусым, 9 қыркүйек, 9 желтоқсан

статистикалық бюллетень

3-КҚБ (компоненттер)

57 статистикалық бюллетень

Б-101

Қазақстан Республикасында тоқсандық тұрғын үй, өндірістік жəне автожол мақсатындағы құрылыстардың жекелеген типтері бойынша баға индексі

11 наурыз, 10 маусым, 9 қыркүйек, 9 желтоқсан

статистикалық бюллетень

3-КҚБ (компоненттер)

58

Қазақстан Республикасында жылдық тұрғын үй, өндірістік жəне автожол мақсатындағы құрылыстардың жекелеген типтері бойынша баға индексі

14 наурыз

статистикалық бюллетень

3-КҚБ (компоненттер)

59

айлық

Б-101

4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 4 сəуір, 6 мамыр, 4 маусым,

10 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 10 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым, 14 қаңтар

10 шілде, жедел ақпарат 12 тамыз, 10 қыркүйек, 10 қазан, 11 қараша, 10 желтоқсан жедел ақпарат

Б-101

4 шілде, жедел ақпарат 5 тамыз, 4 қыркүйек, 4 қазан, 4 қараша, 4 желтоқсан

1-АШБ

жедел ақпарат

Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық өнімдері бағасының өзгеруі туралы

60

Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық өнімдері бағасының өзгеруі туралы

жылдық

11 қаңтар

жедел ақпарат

1-АШБ

61

статистикалық бюллетень

Б-101

8 қаңтар, 6 ақпан, 6 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 6 маусым,

5 шілде, 6 тамыз, 6 қыркүйек, 7 қазан, 6 қараша, 6 желтоқсан

статистикалық бюллетень

1-АШБ

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық өнімін өткізу бағасының индексі

айлық

8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым, 9 қаңтар, 9 сəуір, 9 шілде, 9 қазан 8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым, 21 қаңтар, 21 ақпан, 20 наурыз, 22 сəуір, 21 мамыр, 21 маусым, 28 қаңтар, 26 ақпан, 27 наурыз, 26 сəуір, 27 мамыр, 26 маусым, 29 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 29 сəуір, 29 мамыр, 28 маусым, 29 қаңтар, 28 ақпан, 29 наурыз, 29 сəуір, 29 мамыр, 28 маусым, 3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 10 қаңтар

62 Б-101

Қазақстан Республикасында айлық ауылшаруашылық өнімінің негізгі түрлерін өткізудің бағасы мен баға индексі

статистикалық бюллетень

Б-101

8 шілде, 7 тамыз, 6 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 6 желтоқсан

статистикалық бюллетень

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан 22 шілде, 21 тамыз, 23 қыркүйек, 21 қазан, 21 қараша, 23 желтоқсан 26 шілде, 26 тамыз, 26 қыркүйек, 28 қазан, 26 қараша, 26 желтоқсан 29 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 29 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 29 шілде, 29 тамыз, 30 қыркүйек, 29 қазан, 29 қараша, 30 желтоқсан 1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан

8 қаңтар, 7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

1-АШБ

статистикалық бюллетень

63

Қазақстан Республикасы өңірлері тоқсандық бойынша ауылшаруашылық өнімінің жекелеген түрлерін өткізу бағасы

10 қаңтар, 10 сəуір, 10 шілде, 10 қазан

статистикалық бюллетень

1-АШБ

статистикалық бюллетень

Б-101

64

Қазақстан Республикасында əртүрлі арналар бойынша өткізілген ауылшаруашылық өнімінің бағасы

айлық

9 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 9 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым,

9 шілде, 9 тамыз, 9 қыркүйек, 9 қазан, 11 қараша, 9 желтоқсан

электронды кестелер

1-АШБ, 2-КБ, Б-200

статистикалық бюллетень

Б-101

65

Қазақстан Республикасының қалалары мен аудандарында өткізілген ауылшаруашылық өнімінің бағасы

айлық

Б-101

12 шілде, электронды 12 тамыз, кестелер 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

Б-200

статистикалық бюллетень

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым,

66

Қазақстан Республикасында балық айлық аулау жəне акваөсіру өнімі мен қызметі бағасының өзгеруі туралы

1-ӨБ (балық)

Б-101

9 шілде, 8 тамыз, 9 қыркүйек, 8 қазан, 8 қараша, 9 желтоқсан

жедел ақпарат

статистикалық бюллетень

8 қаңтар, 8 ақпан, 11 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 10 маусым,

67

1-ӨБ (балық)

Б-101

10 қаңтар, 9 сəуір, 9 шілде, 9 қазан

статистикалық бюллетень

жедел ақпарат

Қазақстан Республикасында балық тоқсандық аулау жəне акваөсіру өнімі мен қызметінің бағасы жəне баға индексі

68

Қазақстан Республикасының қалалары мен аудан орталықтарындағы ауылшаруашылық өнімі мен оны қайта өңдеу өнімінің орташажылдық бағасы

жылдық

25 қаңтар

электронды кестелер

1-АШБ, Б-101, Б-200

69

Қазақстан Республикасында ауылшаруашылық құралымдары үшін өндірістік-техникалық мақсаттағы өнім мен қызметтің баға индексі

тоқсандық

22 мамыр 22 тамыз 22 қараша

электонды кестелер

1-АШБ, 3-КҚБ, 3- КҚБ (компоненттер), 1-тариф (автокөлік), 1-тариф (байланыс), 1-тариф (почта), 1-КБ, 1-Б (көтерме)

70

Қазақстан Республикасы экономикасының тұтыну жəне нақты секторларындағы бағаның өзгеруі туралы

айлық

8 қаңтар, 5 ақпан, 5 наурыз, 5 сəуір, 6 мамыр, 5 маусым,

5 шілде, 5 тамыз, 5 қыркүйек, 7 қазан, 5 қараша, 5 желтоқсан

жедел ақпарат

мамандандырылған кестелер

71

Арнайы тізбе бойынша тұтыну тауарлары мен қызмет көрсетулердің жекелеген түрлерінің орташа бағасы

айлық

28 қаңтар, 26 ақпан, 29 наурыз, 26 сəуір, 27 мамыр, 26 маусым,

мамандандыБ-101 26 шілде, 26 тамыз, рылған кестелер 26 қыркүйек, 25 қазан, 26 қараша, 26 желтоқсан

72

Тұтыну азық-түлік, азық-түлік емес тауарлардың, дəрі-дəрмектердің, қызметтердің жекелеген түрлерінің орташа бағасы

жылдық

26 ақпан

73

Қазақстан Республикасы өнімдерінің экспорттық жеткізілімдері бағасының индексі

айлық

8 қаңтар, 7 ақпан, 11 наурыз, 8 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

9 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

74

Қазақстан Республикасынан айлық шығарылатын өнімдердің экспорттық жеткізілімі бағасының өзгеруі туралы

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым,

75

жылдық Қазақстан Республикасынан шығарылатын өнімдердің экспорттық жеткізілімі бағасының өзгеруі туралы

18 ақпан

76

Қазақстан Республикасы өнімдерінің импорттық түсімдері бағасының индексі

айлық

8 қаңтар, 7 ақпан, 11 наурыз, 8 сəуір, 7 мамыр, 7 маусым,

9 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

77

Қазақстан Республикасына өнімдердің импорттық түсімдері бағасының өзгеруі туралы

айлық

14 қаңтар, 12 ақпан, 12 наурыз, 12 сəуір, 13 мамыр, 12 маусым,

78

Қазақстан Республикасына өнімдердің импорттық түсімдері бағасының өзгеруі туралы

жылдық

18 ақпан

79

Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй нарығындағы баға

айлық

9 қаңтар, 8 ақпан, 11 наурыз, 9 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым,

10 шілде, статистикалық 8 тамыз, бюллетень 10 қыркүйек, 8 қазан, 8 қараша, 10 желтоқсан

Б-101

80

Тұрақтандыру қорларының əлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын сатып алу жəне өткізу бағасы

айлық

7 ақпан, 7 наурыз, 8 сəуір, 8 мамыр, 7 маусым,

8 шілде, 7 тамыз, 9 қыркүйек, 7 қазан, 7 қараша, 9 желтоқсан

ƏКК деректері (тізім бойынша)

жедел ақпарат

Б-101

Б-101

жедел ақпарат

Б-101

8 қаңтар, 9 шілде, 6 ақпан, 6 тамыз, 6 наурыз, 6 қыркүйек, 8 сəуір, 7 қазан, 6 мамыр, 6 қараша, 6 маусым, 6 желтоқсан 9 қаңтар, 9 шілде, 11 ақпан, 9 тамыз, 11наурыз, 9 қыркүйек, 9 сəуір, 9 қазан, 10 мамыр, 11 қараша, 10 маусым, 9 желтоқсан 29 наурыз, 1 шілде, 30 қыркүйек, 30 желтоқсан 8 қаңтар, 9 шілде, 7 ақпан, 7 тамыз, 7 наурыз, 9 қыркүйек, 8 сəуір, 7 қазан, 8 мамыр, 7 қараша, 7 маусым, 9 желтоқсан 14 қаңтар 12 наурыз, 12 қыркүйек əр бейсенбі күні

статистикалық бюллетень

Б-101, 1-ӨБ, 2-ӨБ, Қаржыминінің КБК деректері

статистикалық бюллетень

Б-101, 1-Е, статистикалық ақпараттармен алмасу бойынша деректер

статистикалық бюллетень

Б-101

жедел ақпарат

Б-101

жедел ақпарат статистикалық бюллетень жедел ақпарат

Б-101 Б-003

3 қаңтар, 1 ақпан, 1 наурыз, 1 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 11 қаңтар

1 шілде, 1 тамыз, 2 қыркүйек, 1 қазан, 1 қараша, 3 желтоқсан

жедел ақпарат

1-КБ

жедел ақпарат

1-КБ

3 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 2 сəуір, 2 мамыр, 3 маусым, 4 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым, 10 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 10 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым, 11 қаңтар

2 шілде, 2 тамыз, 2 қыркүйек, 2 қазан, 4 қараша, 3 желтоқсан 3 шілде, 5 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 4 қараша, 4 желтоқсан 10 шілде, 12 тамыз, 10 қыркүйек, 10 қазан, 11 қараша, 10 желтоқсан

статистикалық бюллетень

1-КБ

статистикалық бюллетень

1-КБ

10 қаңтар, 11 ақпан, 11 наурыз, 10 сəуір, 10 мамыр, 10 маусым, 3 қаңтар, 4 ақпан, 4 наурыз, 3 сəуір, 3 мамыр, 3 маусым, 1 ақпан, 26 ақпан, 27 наурыз, 26 сəуір, 27 мамыр, 26 маусым, 1 ақпан, 27 ақпан, 27 наурыз, 29 сəуір, 27 мамыр, 27 маусым,

10 шілде, 12 тамыз, 10 қыркүйек, 10 қазан, 11 қараша, 10 желтоқсан 3 шілде, 5 тамыз, 3 қыркүйек, 3 қазан, 4 қараша, 3 желтоқсан 26 шілде, 26 тамыз, 26 қыркүйек, 28 қазан, 26 қараша, 26 желтоқсан 29 шілде, 27 тамыз, 27 қыркүйек, 28 қазан, 27 қараша, 27 желтоқсан

Б-101

жедел ақпарат

1-КБ

жедел ақпарат

1-КБ

жедел ақпарат

1-КБ, Еуростат жəне статақпаратпен алмасу деректері

статистикалық бюллетень

1-КБ (орман)

статистикалық бюллетень

статистикалық бюллетень

2-КБ

2-КБ

(Жалғасы бар).

электронды 11 шілде, кестелер 12 тамыз, 11 қыркүйек, 11 қазан, 11 қараша, 11 желтоқсан

Б-101, 1-КБ, 1-Б (көтерме), 3-КҚБ

ХСБ үшін кестелік материал

Б-101

статистикалық бюллетень

Қаржыминінің КБК деректері, 1-КО

12 шілде, жедел ақпарат 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

Қаржыминінің КБК деректері, 1-КО

жедел ақпарат

Қаржыминінің КБК деректері, 1-КО

статистикалық бюллетень

Қаржыминінің КБК деректері, 1-КО

12 шілде, жедел ақпарат 12 тамыз, 12 қыркүйек, 14 қазан, 12 қараша, 12 желтоқсан

КБК деректері, 1-КО

жедел ақпарат

КБК деректері, 1-КО

ПƏ, АШМ арналған мамандандырылған кестелер


18

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің бұйрығы 2013 жылғы 19 наурыз

№06-7/35

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік бiлiктiлiк талаптарын бекiту туралы» бұйрығына өзгерістер енгізу туралы «Мемлекеттік қызмет туралы» 1999 жылғы 23 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңының 5-бабы 1-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығына (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізілімінде 2008 жылғы 28 мамырдағы № 5084 тіркелген) келесідей өзгерістер енгізілcін: көрсетілген бұйрықтың атауы мынадай редакцияда жазылсын: «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы»; Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптары осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Мемлекеттік қызметті өткеру бөлімі (Т.Қ. Жұмағұлов) осы бұйрықты заңнамада белгіленген тəртіппен Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуді жəне ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күннен бастап, бірақ 2013 жылдың 26 наурызынан ерте емес қолданысқа енгізіледі. Төраға Ə. БАЙМЕНОВ. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агентігі Төрағасының бұйрығына қосымша 2013 жылғы 19 наурыздағы № 06-7/35 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптары 1. Осы үлгілік біліктілік талаптары «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдары санаттарының (бұдан əрі – үлгілік біліктілік талаптары) А, В, С, D, Е санаттары топтарына белгіленген жəне оларға қатысты лауазымдарға орналасуға үміткер азаматтарға қойылады. 2. Басшылық лауазымдарға жатпайтын мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға басшылық лауазымдардағы жұмыс өтілінің бар болуы талап етілмейді. 3. Мемлекеттік əкімшілік лауазымдары санаттарының А санаты топтарына келесідей үлгілік біліктілік талаптары белгіленеді: 1) А-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда не олардың құрылымдық бөлімшелерінде басшылық немесе олардың орынбасарлары лауазымдарында немесе А-3 жəне В-3 санаттарынан төмен емес лауазымдарда (бұдан əрі - мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда) бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; ғылым кандидаты немесе ғылым докторы немесе философия докторы (PhD) немесе бейіні бойынша докторы ғылыми дəрежелер (бұдан əрі – ғылыми дəреже) болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 2) А-2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 6) ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 3) А-3 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 6) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 4) А-4 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 6. Мемлекеттік əкімшілік лауазымдары санаттарының В санаты топтарына келесідей үлгілік біліктілік талаптары белгіленеді: 1) В-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 6) ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 2) В-2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда екі жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жарым жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 6) ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бір жарым жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 3) В-3 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республика-

сының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 4) В-4 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 5) В-5 санаты үшін: жоғары білім; Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 7. Мемлекеттік əкімшілік лауазымдары санаттарының С санаты топтарына келесідей үлгілік біліктілік талаптары белгіленеді: 1) С-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтіл үш жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 6) ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 2) С- 2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; 6) ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 3) С-3 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 4) С-4 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 5) С-5 санаты үшін: жоғары білім; Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 6) С-О-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес; 2) жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында екі жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 7) С-О-2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 6) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 8) С-О-3 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 9) С-О-4 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс:

30 наурыз 2013 жыл

1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 10) С-О-5 санаты үшін: жоғары білім; Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 11) С-О-6 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім; Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 12) С-R-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 6) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 13) С-R-2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 3) жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 14) С-R-3 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 15) С-R-4 санаты үшін: жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 16) С-R-5 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 8. Мемлекеттік əкімшілік лауазымдары санаттарының D санаты топтарына келесідей үлгілік біліктілік талаптары белгіленеді: 1) D-1 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес; 2) жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында екі жылдан кем емес. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 2) D-2 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; 2) жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 3) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 4) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; 5) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 6) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 3) Для категории D-3: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; 4) D-4 санаты үшін: жоғары білім; Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы н