Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№20 (28244) 30 ҚАҢТАР БЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Киноэпопеяныѕ шыєармашылыќ ўжымымен кездесті

Отар елдер кґрмесі 2-бет Еліміз – талантты, таєатты, еѕбекќор халыќтыѕ Отаны 4-5-беттер Тўлєа десе тўлєа еді 7-бет Тау алыстаєан сайын биіктейді 8-бет

 Өңір өмірі Кəдімгі көліктің дөңгелегі бар ғой, соны жерге көміп тастаса 100 жылдан соң шіри бастайды екен. Сонда əлгі дөңгелегіңіз жердің астында бір ғасырға дейін мұрты бұзылмай жата береді деген сөз. Бүгінде көлік көп. Екінің бірі мінеді. Ал сол қатынас құралдарының əрқайсысында жазда жүретін төрт, қыс мезгілінде салатын төрт дөңгелегі болатыны жəне рас. Дөңгелек дегенің мəңгілік емес. Əрі кетсе үш жылдан соң тозады. Сосын не істейсіз? Тастайсыз, əрине. Осылай ойлап қарасаңыз, Қазақстанда жарамсыз дөңгелектің жеткілікті екенін бірден ұғасыз. Мұның бəрін неге айтып отырмыз? «Мынаның бас ауыртатын басқа ештеңесі қалмаған ба?» деп ойлауыңыз да мүмкін. Айтқымыз келгені, Қызылордада жарамсыз дөңгелектерді əжетке жарататын зауыт ашылды.

Дґѕгелектен – дїние Ќызылордада ескі дґѕгелектерді ґѕдейтін зауыт ашылды Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Елбасы жолы» киноэпопеясы шығар машылық ұжымымен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Фильмді түсірушілер Мемлекет басшысына кинолента еліміздің 25 қаласындағы 55 кинотеатрда көрсетілгені туралы хабарлады. Кездесу барысында шығармашылық топ өздерінің

қазіргі қызметтері жайында əңгімелеп, таяу келешекке арналған жоспарлары жөнінде ой бөлісті. Соңында Нұрсұлтан Назарбаев атқарылған жұмыс үшін алғыс айтып, ұжымға шығармашылық табыс тіледі.

-----------------------------------------

Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

(«Елбасы жолы» киноэпопеясына қатысты əлеуметтік сауалдаманың мəліметтері мен 17 қызықты дерек 12-бетте жарияланып отыр).

Ќўрылымы ґзгермеген Ќылмыстыќ кодекс

Кеше Мəжіліс Төрағасы Нұрлан Нығматулиннің төрағалық етуімен палатаның кезекті жалпы отырысы болды. Күн тəртібіне сəйкес онда бес мəселе қаралды. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Соның ішіндегі ең маңыздысы Елбасының елдегі тəртіпті күшей туге байланысты берілген тапсырмасына сəйкес жасалған

Қылмыстық кодексті жетілдіру жобасы бірінші оқылымда талқыланды. Жаңа Кодекс туралы баяндаманы Бас прокурордың бірінші орынбасары Иоган Меркель жасады. Кодексте біз қылмыстың кейбір жаңа түрлеріне

Ґндірісті ґѕірдегі ґркенді істер

Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов жұмыс сапарымен Ақтөбеге келді. Үкімет басшысының жұмыс сапарының мақсаты аймақтың əлеуметтік-экономикалық дамуымен, салалық мемлекеттік бағдарламалардың жүзеге асырылу барысымен танысу болып табылады. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Серік Ахметов аймақтың бірқатар өнеркəсіп орындарында болды. Ол ең бірінші Қазақстан қара металлургиясының қарлығашы – ENRC компаниясының құрамына кіретін «Қазхром» трансұлттық компаниясы» акцио нерлік қоғамының филиалы – Ақтөбе ферроқорытпа зауытының жаңадан салынып жат қан өндіріс орнына атбасын тіреді. «Қазхром» ТҰК» акционерлік қоғамының президенті Виктор Тиль жаңа зауыттың құрылысы, кəсіпорынның болашақ даму бағыттары туралы

тарата əңгімеледі. Оның айтуынша, бұл зауыттың жылдық қуаты 440 мың тонна жоғары сапалы көміртекті ферроқорытпа өндіруге мүмкіндік береді. Бірегей жобаның құны 843 миллион АҚШ доллары тұрады. Зауытта жоғары көміртекті феррохром, орта көміртекті феррохром, төмен көміртекті феррохром, ферросилиций, металлоконцентрат сияқты металлургиялық өнімдерден басқа қожды қиыршықтас, қождан жасалған отқа төзімді бұйымдар, əктас, оттегі, азот жəне көмірқышқыл газ шығару игерілген. (Соңы 2-бетте).

(Қоғамдық-саяси үдерістер Сарапшылық-жобалау бюросының сарапшылар тобы дайындаған мəліметтермен 3-беттен танысасыздар).

Зауытты қазақтар мен немістер бірігіп ашқан. Неміс жұртының осы іспен талай жылдан бері айналысып келе жатқан «Smart Rubber» деген компаниясы осы аттас серіктестікті Қазақстаннан ашып отыр. Ал Қызылорда жағынан зауыттың ашылуына тікелей мұрындық болып, қолұшын созған «Дорстрой» мекемесі. «Дорстройдың» директоры Мұрат Тілеулиевті əрбір іске сергек қарайтын, елге пайдалы іспен айналысатын азамат ретінде танитын едік. Мына бастамасы соның дəлеліндей болды. Бұрнағы күні тозған дөңгелектерді қорытып, оның ұнтақтарынан

асфальт жол мен спорт алаңдарына пайдалы зат шығаратын өңдеу зауытының тұсауы кесілді. Оған Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаев қатысып, зауыт жұмысына сəттілік тіледі. Екі жігіт зауыттың арғы басынан тозған дөңгелектерді салып тұр. Оныңызды құрылғы қылғытып жұтып жіберіп, бір шетінен майда ұнтақ ретінде шығарып жатыр. Сол ұнтақталған майда қиыршық бүгінде əр ауыл мен аулада салынып жатқан спорт алаңдарына пайдалануға таптырмас құрал екен. Одан бөлек, тас жолдың құрылысына да қолданыла беретін көрінеді. Ең ғажабы, осы ұнтақтардан тамшылатып суару əдісіне пайдаланатын түтікшелер

қарсы қолданылатын шараларды қарастырдық. Əсіресе, балалар мен жасөспірімдердің қылмысын əшкерелеу істері бұл Кодексте біршама толық қамтылды. Сонымен бірге, бірінші рет қылмыс жасағандарды, əлеуметтік əлсіз топтар өкілдері мен қарт адамдардың жасаған қылмысын жазалауды бұл заң біршама жеңілдетіп отыр. Десек те, біз бұрынғы Кодекстің құрылымын өзгертпей, сол күйінде қалдырдық, деді ол. (Соңы 2-бетте).

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2014 – 2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы туралы

Қаулы етемін: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2014 – 2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы (бұдан əрі – Тұжырымдама) бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының Үкіметі екі ай мерзімде Тұжырымдаманы іске асыру жөнінде шаралар қабылдасын. 3. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жүктелсін.

4. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 21 қаңтар. № 741

-------------------------------------------

(Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2014 – 2020 жылдарға арналған тұжырымдамасын 6-беттен оқисыздар).

 Араша

Астамшылыќ

Бұрынғы тергеуші, бүгінгі адвокат Рұстам Тоққожаның редакцияға жазған арызымен жəне оған тіркелген құжаттармен танысып шыққаннан кейін екіұдай ойда қалдық. Егер заңгердің өзі құқығы мен мүддесін қорғай алмаса, егер заңгердің өзі əділеттілікке қол жеткізе алмаса, басқа қарапайым жұрт қайтпек? Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

Тал түсте қоғамдық орында бір топ адамнан таяқ жеп (Бостандық аудандық соты ғимаратының алдында), 21 күн ауруханада емделіп шыққан адвокат өзін соққыға жыққандарға қатысты қозғалған қылмыстық істің тапжылмай тұрғанына қынжылады. Біраз құзырлы орындарға шағымданғанымен нəтиже болмаған соң, «Егеменге» арызданыпты. Түсінікті болу үшін бəрін басынан бастайық. Ол өткен жылдың 1 тамызы күні соттасушы тараптың өкілі ретінде Алматы қаласы, Бостандық аудандық сотында өткен азаматтық іске қатысады. Бұл іс бойынша оның оппоненті – Хамедов Абильфас Муслимович болатын. Сот процесі аяқталғаннан кейін оған қатысушылар ғимараттан сыртқа шығады. Ғимарат алдында Хамедов жанында оққағары

жəне азаматтық іс бойынша өкілі Н.Вейсаловпен бірге Рұстам Тоққожаға келіп, қолынан жұлқылап, шетке шығарып əңгімелеспекші болады. Бірақ Тоққожа: «Мен айтарымның бəрін сот алдында айттым, сіздермен сөйлесетін сөзім жоқ», деп олармен сөйлесуден бас тартады. Оның қашқақтағанына қарамастан Хамедов адвокатты жұдырықтың астына алады. Жəне оған оққағары мен заңды өкілі де қосылып, Тоққожаны соққыға жығады. Көздері қарайған үшеу адвокаттың қолындағы құжатқа толы сөмкені тартып алу үшін əрекеттенеді. Сөмкедегі бұл құжаттар өзі үшін аса маңызды болғандықтан, қарсыласуға шамасы келмесе де қолындағы сөмкеден айырылмауға тырысады. Айғайлап жұртты көмекке шақырады. Сол кезде сот приставы мен кезекші полиция қызметкері келіп бұларды ажыратады.

Дегенмен, жеген таяқтың зардабы ауыр болғандықтан, сол жерге жедел жəрдем мен полиция шақыртылады. Көптеген дене жарақатын алып, бас сүйегіне зақым келгендіктен Рұстамға медициналық жəрдем көрсетіліп, ауру ханаға жатқызылады. Сотмедициналық сараптамасы адво каттың орта деңгейдегі жарақат ал ғанын дəлелдейтін қорытынды шығарады (№04-052079 сарапшы анықтамасының көшірмесі редакцияда сақтаулы). Нəтижесінде, Хамедовке қатысты қылмыстық іс қозғалады. Бірақ бұл қылмыстық іске қатысты айғақтардың жеткілікті болуына қарамастан, іс одан əрі жылжымайды. Түрлі қитұрқылыққа түседі. «Өзінің қылмыстық əрекеті үшін заң алдында да, жұрт алдында да, өзінің ары алдында да жауап бергісі келмейтін Абиль фас Хамедов қалай да əшкереленуі тиіс. Бұрынғы құқық қорғау қызметкері, бүгінгі адвокат ретінде мен мұндай істердің қалай «сынатынын», яғни істі қалай «сындыратынын» жақсы білемін. Сондықтан, барлық мүмкіндігімді салып, бұл істі жеріне жеткізуге тырысамын», дейді Рұстам Тоққожа. (Соңы 8-бетте).

де жасалады. Зауыттың екінші бетінде аталған қиыршықтардан түтікшенің құйылып жатқанын көрдік. Көлемі ортан теректей, ұзындығы – 100 метр. Ал енді келіп ойланамыз ғой. «Мынаны тамшылатып сурауға қалай пайдаланады?» деп. Сөйтсек, түтікшеңіз жұпжұмыр болғанмен, майда тесіктері бар екен. Бір басынан суды жалғап, оны қатты қысыммен жіберген кезде əлгі майда тесіктерден су ағады. Солайша, тамшылатып суару əдісіне қолданады. Ауылдың шалдары тосын жаңалық естісе «ай, өкімет-ай» деп отырушы еді. Мынаны шалдар көрсе таңғалғаннан шалқасынан түсетін шығар. Дегенмен, осы əдіс арқылы талай елдің көктеп отырғанын білеміз. Тіпті, тас пен құмнан тұратын Израильдің өзі тамшылатып суару арқылы жерін гүлдендіріп отырған жоқ па?! Судың тапшылығы сезілген мына заманда бұл зауыттың өнімі елге ерекше керек екенін байқайсыз. Жəне оны сырттан сатып алмай, өзіміздегі ескі дөңгелектерді қорытып шығарғанымыз тағы да қуанышқа бөлейді. Осы арада айта кетейік, бұл бəріміз айтып жүрген «жасыл экономика» қағидаттарына əбден сай келеді. Инновациялық жоба ретінде мойындалған. Мойындалғаны сол, аталған зауытты «Ұлттық технологиялық даму агенттігі» АҚ қолдап отыр. Оның үстіне Экологиялық кодекс талаптарын да тура орындайды. Себебі,

кодекс бойынша ескі дөңгелектерді өртеуге тыйым салынады. Аталған зауыт оны ұнтақтап, пайдалы іске айналдырып жатыр. Ең бастысы, мұндай зауыт Қазақстанның басқа ешқандай жерінде жоқ. Алғаш рет Қызылордада салынып отыр. Зауыт жұмысымен толықтай танысып шыққан Қырымбек Елеуұлы облыс экономикасын осындай индустриялық-инновациялық жобалардың арқасында дамыту керектігін, алдағы уақытта да заманауи технологияны пайдалана отырып елге пайдалы кəсіпорындарды көптеп ашу қажеттігін ерекше атап өтті. Айтпақшы, зауыт толық қуатымен жұмыс жасаған кезде жылына спорт алаңдарына пайдаланатын 270 тонна дөңгелек ұнтағын шығара алады. Бұл кемі төрт футбол алаңына жетеді. Оның сыртында қаншама ойын алаңдары жасалады. Сонымен қатар, жол құрылысына қолдануға болатын 440 тонна ұнтақ өндіреді. Мұныңыз 2,8 шақырым жолға жетеді. Сондай-ақ, тамшылатып суару əдісіне жарайтын 3,9 миллион метр түтікше шығарады. Ал бұл шамамен 200 гектар алқапты суаруға жарайды. Сонымен, зауыттың тұсауы кесілді. Алғашқы жұмысын бастады. Жаңадан қырық адамға жұмыс орны ашылды. Енді, тек тоқтап қалмай, жұмысын жалғастыра берсін деп тілейік. Қызылорда облысы.

 Айтайын дегенім...

Іс пен сґзде алшаќтыќ кґп Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Көріп жүргеніміздей, өз жеке ісін құрып, біржола кəсіпкерлікпен шұғылдануға талпынушылар біразының əлі де жолы оншалықты оңғарылмауы аз кездеспей отырған жайт. Былай алып қарағанда, оларға барлық жағдайлар жасалып, қолдау көрсетіліп жатқандай көрінгенімен, кедергілерге реніштілер сирер емес. Солардың бірі – «Қарқаралы АТП» ЖШС директоры Мəдияр Шамшиев. Кейбірімен тілдесуде аңғарылғандай, тиісті орындар тарапынан енжарлық пен самарқаулық адым аштырмайды. Жұмыстың басқа да буындарымен қабаттасып, ұштасуы алдымен өз мүдделерін көздеушілердің талаптарына байланысты өндімеуі, əсіресе, жиі ұшырасар қолбайлау демеске лажың жоқ. Мəселен, жоғары оқу орнын бітірісімен мамандығы бойын ша автокөлік түрлерін жөн деу ісін құрмақ болған жоғарыда аталған жас жігіттің тауы бірден шағылған. Неге? Электр қуатымен жабдықтаушы «КРЭК» компаниясының жергілікті тармағы өз қызметтері үшін қымбат баға белгілеп аяқтан бір шалса, инженерлік коммуникациялардың тартылмауы жəне етектен тартқан. Осы жайлар айтылып, түсіністік танытылуы өтінілгенімен, ешкімнің де құлақ аспауы ақыры бастапқыда еңбекке қамтылған 50 жұмысшыны 5-еуге дейін қысқартуға мəжбүр еткен. Енді үлкен үміт күткен іс құлдырағалы тұр. Жақында жұмыспен қамтуды

үйлестіру жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасында болғанда білгеніміздей, соңғы кезде облыста жеке кəсіпкерлікті жолға қою мақсатында несие алушылар саны едəуір азайыпты. Бұрын оған жұрт таласыптармасып жатушы еді. Талабын таудай қылуға ынта төмендеуі қалай? Сөйтсек, тайсақтаптартынудың еш жұмбағы жоқ екен. Жеңілдік несиеге қолдары жеткенімен, қаржы қайтарымына сенімсіздік қинайтын көрінеді. Əрі қарай ілгерілетуге өз мүмкіндіктері шамалы қаптаған қиындықтардың қол байлауынан үркиді. Соның салдарынан Қарқаралы, Ұлытау, Шет аудандарында несие алушылар мен қолдау қаражаты бөлінгендердің оны игермеуі ұшырасып жатыр. Елбасы Жолдауында «Бизнесті дамытуға кедергі келтіретін барлық енжар құқықтық нормалардың күшін жою керек» деп атап көрсетілгендей, ауыл кəсіпкерлеріне ережелер мен қағидаттарды жөнжосықсыз қыстырмалай беру де қаймықтыруын білеміз. Мұның, сондай-ақ, мынадай да себебі бар. Шағын жəне орта бизнесті қалыптастыруға ниеттенушілер көбі жолын білмейді. Былайша айтқанда, несиені ұқсата алмайды. Мұндай істі ұйымдастыруды, есеп-қисапты жүргізуді жетік білмейтін жандар тым болмаса қысқа мерзімді курстарда оқыту немесе көшпелі ақпараттық-насихаттық топтар кеңестеріне қамту тəрізді шаралардан бейхабар. Ал мəліметтерге қарасаңыз, басқаша. Міне, тағы бір қисынсыз жағдай осы. ҚАРАҒАНДЫ.


2

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

Ќўрылымы ґзгермеген Ќылмыстыќ кодекс (Соңы. Басы 1-бетте).

Одан əрі шешен Кодекстің бөлімдеріндегі өзгерістерге тоқталды. Соның ішінде, жалпы бөлімдегі бұрынғы 96 баптың 3-уі өзгертіліп, екеуі жаңадан енгізілгенін жеткізді. Сөйтіп, бұл бөлім 98 баптан тұратын болды. Ерекше бөлімдегі 326 баптың 4 нормасы жойылып, 4-уі басқа баптармен бірікті, жаңадан 50 бап енгізіліп, қорытындысында бұл бөлім 369 баптан тұратын болды, деді баяндамашы. Сонымен бірге, И.Меркельдің айтуына қарағанда, Қылмыстық кодексте жеңіл жазаларды қолданудың аса кең спектрі қарастырылғаны белгілі болды. Бұдан қылмыстық жазалаудың ізгілендірілгені айқын көрініс тапқанын көруге болады, деді ол. Алайда, бұрын Əкімшілік кодекс бойынша жазаланатын 9 түрлі қылмыстық істерді қарау

осы Кодекске ауыстырылыпты. Кодекс жобасы бойынша көптеген сұрақтар қойылды. Соның ішінде депутат Г.Сейітмағамбетова Кодекстегі «үкімсіз тəркілеу» деген баптың қандай жағдайда қолданылатынын сұрады. Сөйтсе, ол Қазақстаннан қашып кеткен қылмыскерлердің мұнда қалған мүлкін тəркілеуді қарастыратын бап болып шықты. Кодекс жобасын талқылауға да көптеген депутаттар белсене қатысып, ол бірінші оқылымда бірауыздан мақұлданды. Осыдан кейін кейбір заңнамалық актілерге қылмыстық заңна маны жетілдіру бойынша енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларды қарастырған ілеспе заң жобасы да бірінші оқылымда мақұлданды. Бұл заң жобасы бойынша да Бас прокурордың бірінші орынбасары И.Меркель мен Заңнама жəне сот-құқықтық

реформа комитетінің мүшесі Н.Əбдіров негізгі жəне қосымша баяндама жасады. Сонымен қатар, жалпы отырыста күн тəртібіне сəйкес Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі Хатшылығы ның қаржылық қағидалары туралы келісімді ратификациялау туралы заң жобасы мақұлданды. Келісім бойынша Хатшылықтың бюджетін Түркі кеңесінің аға лауазымды тұлғаларының комитеті мақұлдағаннан кейін Түркі кеңесіне мүше мемлекеттер Сыртқы істер министрлерінің кеңесі бекітеді. Сонымен бірге, заң жобасы бойынша осынау кеңеске мүше елдердің (Əзербайжан Республикасы, Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы жəне Түрік Республикасы) міндетті жарналарының мөлшері белгіленген. Осы күні Мəжіліс қорытынды

Ґндірісті ґѕірдегі ґркенді істер (Соңы. Басы 1-бетте).

Акционерлік қоғам нарықтық қатынас жағдайында ырғақты жұмыс істеп қана қоймай, өндіріс тиімділігін арттыру жолдарын іздестіруде. Еліміздің индустрияландыру картасына енгізілген бұл жоба əлемде теңдесі жоқ жоғары көміртекті феррохром өндірісінің инновациялық технологиясын енгізумен, электр қондырғыларының, авто маттандырудың жəне тұрақты ток пештерінің жаңа жүйесін пайдаланатындығымен бағалы. Премьер-Министр Серік Ахметов бұдан кейін Ақтөбе рельс-арқалық зауытының құры лысымен танысты. Жаңа зауыттың құрылыс жұмыстары жайында «Қазақстан темір жолы»ҰК» АҚ президенті Асқар Мамин баяндады. Оның айтуынша, бұл зауытта инновациялық термотөзімді, жоғары сапалы рельстің ұзындығы 120 метр етіп құйылады. Өнім жоғары жылдамдықпен жəне қозғалысы көп желілерге қолданылатын бо лады. Рельстің ұзын болуы мұн дағы дəнекерлеу арқылы жалғау жұмыстарын азайтады əрі қауіпсіздікті күшейтеді. Тағы бір ерекшелігі – зауыт шы ғарған өнім жылжымалы құрам ның жылдамдықты арттыруына ықпал етеді. Мұндағы құрал-жабдықтардың барлығы Италиядан жеткізілген. Зауыт жылына 430 мың тонна прокат, оның ішінде 200 мың тонна рельс жəне 230 мың тонна ірі сортты прокат өнімдерін шығаратын болады. Жобаның құны 55 миллиард теңге тұрады. Зауыттың бастамашыларының бірі – «Транспорттық технология» ЖШС жобаны жүзеге асыруға ынталы болып отыр. Қазақстанның Даму банкі қажеттті қаржының 70 пайызын несиелейді, ал, қалғанын «Қазақстан темір

жолы» АҚ пен жеке инвесторлар қаржыландырады. Қазірдің өзінде кəсіпорын құрылысына қаралған қаржының 54,4 пайызы игерілген. Рельс арқалығы алып зауыты іске қосылғаннан кейін 700 адам жұмыспен қамтылмақ. Индустрияландыру картасына сəйкес жобаның инфрақұрылымдық желілермен жарақтандырылуына облыстық əкімдік қолдау көрсеткен. Яғни, газ, су жəне канализация құбырларын тарту, зауыттың теміржол арқылы өтетін автожолы, 22 шақырым электр желісі осы бағдарлама аясында жүргізілген. Сондай-ақ, жоба аясында зауытқа 39-ыншы Қызғалдақты разъезінен теміржол тартылып, жүкті тиеу-түсіру базасы салынды. Қоймалар, өрт сөндіру депосын, электр стансаларын салу жобаны жүзеге асырумен қанаттас жүргізілуде, қуаты 40 ме гаватт электр стансасы іске қосылған. Болашақта болат бал қыту кəсіпорны салынбақ. Оның техникалық-экономикалық негіздемесі жасалуда. Осыған байланысты тағы да 150 мегаватт электр подстансасын пайдалануға беру ойластырылуда. Жалпы, бұл кəсіпорын рельс арқалықтарын шығаруға қажетті шикізатты болат темірді балқытудан бастап дайын өнім – рельс жəне ірі сортты прокат шығарудың тасқынды өндірістік желісін қалыптастыруға бағыт ұстауда. Үкімет басшысы содан кейін «Нұр Отан» партиясы Ақ тө бе облыстық филиалының ғимара тында ұйымдастырылған ин вестициялық жобалар көрмесінің тұсаукесеріне қатысты. Көрмеде «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ, «Ақтөбе мыс ком пания сы» , «КазКоппер», «Ақтө бе ТемірВС», «Казцинк», «Юби лей ное» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері сияқты өңір дегі іргелі кəсіпорындар

өз өнімдерімен таныстырды. Премьер-Министр Серік Ахметов көрмені көріп болған соң Ақтөбе агломерациясын дамыту мəселелеріне арналған кеңес өткізді. Онда Ақтөбе қаласын агломерациялық дамытудың өзекті мəселелері талқыланды. Өңірлік даму министрі Болат Жəмішев Ақ төбе нің агломерациялық даму мүм кіндігін саралап, талдады. Облыс əкімі Архимед Мұхамбе тов бұл бағытта жасалып жатқан жұмыстардан хабардар етті. Оның айтуынша, өткен жылы 1325 миллиард теңгенің өнеркəсіп өнімі өндірілген. 15600 жаңа жұмыс орны ашылған. Қазір Ақтөбе қаласында облыс халқының 53 пайызы тұрады. Тұрғындардың облыс орталығына қоныс аударуы жыл сайын арта түсуде. Облыс еліміздегі экономикалық даму қарқыны бойынша көшбасшылардың қатарында келеді. Қалада жəне оған қарайтын елді мекендердегі əлеуметтік мəселелердің оң шешіліп жатқанына нақты мысалдар келтірді. Облыс əкімі өңірдің өзекті мəселелерін де айналып өтпеді. Шалқар көлінің табанын тазарту, туберкулезге қарсы диспансерді қала шетіне шығару, елді мекендерді көгілдір отынмен қамтамасыз ету жəне «Ақтөбе – Астарахань» тас жолын күрделі жөндеу сияқты үкіметтік деңгейде шешілетін проблемаларды алға тартты. Сондай-ақ, жергілікті билік тарапынан қолға алынып жатқан шаруаларды да баяндады. Үкімет басшысы Ақтөбенің агломерациялық даму мүмкіндігіне тоқталды. Кеңесті қорытындылай келіп, Премьер-Министр облыстың Мемлекет басшысының Жолдауда алға қойған міндеттерді жүзеге асыру үшін үлкен мүмкіндігі барлығын атап өтті.

Жолдаудан туындайтын міндеттер Кеше «Қазмедиа» орталығындағы Орталық коммуникациялар қызметінде Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбекова Елбасының 2014 жылғы халыққа Жолдауындағы медицина саласына қатысты тапсырмаларды жүзеге асыру барысы жайлы брифинг өткізді. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Елбасы биылғы Жолдауында денсаулық сақтау саласы бойынша медициналық-санитарлық көмекті дамытуды, міндетті медициналық сақтандыру енгізу мəселесін зерттеуді, мемлекеттің, жұмыс берушілердің жəне қызметкерлердің денсаулық үшін ортақ жауапкершілігі – медициналық қызметтің барлық жүйесінің басты қағидаты болуы тиіс екенін айтқан болатын. Оған қоса, саламатты өмір салтының орнығуы, медицинаның дамуы халықтың өмір сүру жасын 80 жасқа дейін арттыратынын, еліміз медициналық туризмнің жетекші орталықтарының біріне айналатынын да мəлімдеген. Соңғы жылдары медицина саласында көбіне жаңа технологиялар енгізу жайы, қан айналымы жүйесі мен онкологиялық дерттерден туын дайтын сырқаттарды емдеу мəселесі, диагностикалауға, сондай-ақ, «Болашақтың госпита лі» атанған орталықтардың

имиджін көтеруге көп көңіл бөлінді. Енді халықтың басым бөлігімен тікелей жұмыс істейтін медициналық мекемелердің қызметін жетілдіруді мықтап қолға алатын уақыт та жеткен сияқты. Биыл алғашқы медициналықсани тарлық көмекке басымдық беру қажеттігі баса айтылды. Бұл дегеніңіз енді денсаулық сақтау сала сына бөлінетін қаржының қомақты бөлігі бастапқы буынға, яғни алғашқы медициналықсанитарлық көмек көрсететін мекемелер мен емханаларға бөлінеді деген сөз. Бұған дейін ол 17 пайызды ғана құрап келген болса, биылдан бастап оның үлесі арта түспек. Бірақ нақты қанша екені əзірге белгісіз. Кешегі жиында Денсаулық сақтау министрі бұл мəселеге қатысты жан басына шаққандағы нормативтің өсетіндігін баянд ад ы . О ғ ан қоса, ол биыл Алматыда тікелей Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына бағынысты Алғашқы санитарлық-медициналық көмек көрсететін орталық ашылатынын да мəлімдеді.

Жалпы, адам өмірі тек денсаулық сақтау саласына ғана тəуелді емес екені белгілі. Мұны өркениетті елдер салаға тек 15 пайыз ғана тəуелді, қалғаны өзінің өмір сүру салты мен қоршаған ортасына, геніне байланысты деп жіктеп түсіндіріп береді. Əйтсе де əлеуметтік мəртебеге ие болған жаппай етек алған аурулардың да бар екенін, бұл өлім-жітімнің өршуіне əкеліп соқтырып отырғанын да айту керек. Осы мəселеге келгенде министр «біз қолдан келгеннің барлығын жасап отырмыз. Оны кешегі алқа мəжілісінде де айттық. Ана мен баланың, қай ғылы жағдайлар, улану мен жарақаттанушылықтардан онкологиялық аурулардан болатын өлім-жітімді төмендетуге барынша күш салып жатырмыз. Нəтижесі де жоқ емес. Соның есебінен халықтың табиғи өсімі былтыр 4,6 пайызға артты. Статистика агенттігінің мəліметінше, былтыр халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы 70,3 жасқа жетті. Бұл құрғақ цифр емес. Оның артында менің əріптестерімнің үлкен еңбегі тұр. Сіздер білесіздер ме, республикада күніне 2 мың ота жасалады, 1 мың бала дүниеге келеді, жедел жəрдем 18 мың рет шақыру алады. Бұл қауырт

Отар елдер кґрмесі

əзірлеу үшін «Ең төменгі жалақы ны белгілеу ресімін жасау туралы конвенцияны (26 конвенция) ратификациялау туралы» заң жобасын өзінің қарауына алды. Бұл конвенцияның мақсаты мемлекеттің ең төменгі еңбекақыны қамтамасыз етуі болып табылады. Бүгінгі күні оны 103 мемлекет ратификациялаған. Соның ішінде Армения мен Беларусь сияқты ТМД мүшелері де бар. Жалпы отырыста осыған ұқсас «Жалақыны қорғау туралы конвенцияны (95 конвенция) ратификациялау туралы» заң жобасы да қорытынды əзірлеуге қабылданды. Бұл конвенция жұмыс берушінің еңбекақыны уақтылы жəне ақша түрінде ғана беруін қадағалайды. Осы конвенция қабылданса, қазақстандық жұмыс берушілердің еңбекақыны заңды валютадан басқа түрде беруіне тыйым салынатын болады. Бүгінгі күні оны 97 мемлекет ратификациялаған, соның ішінде Қазақстан, Түркіменстан жəне Өзбекстаннан басқа барлық ТМД-ға мүше мемлекеттер де бар. Конвенция экономиканың барлық салаларын қамтиды. «ҮИИД бағдарламасы мейлін ше табысты жүзеге асырылуда, сондай-ақ, аймақ ауыл шаруашылығын дамыту үшін зор əлеуетке ие», деді Серік Ахметов. Кеңес барысында, сонымен қатар, облыстың əлеуметтікэкономикалық даму мəселелері де əңгіме өзегіне айналды. Премьер-Министр ірі инвестициялық жобаларды жүзеге асыру, аймақтың жалпы өніміндегі ШОБ үлесінің өсімі үшін жағдайлар жасау, аграрлық секторда жаңа өңдеу кəсіпорындары желісін құруға қатысты бірқатар тапсырмалар берді. Бұл бағытта Ақтөбенің өндірісті қала екені, мұнай мен газ игілігі молдығы, көлік қатынасының ыңғайлылығы, экспорттық əлеуетінің жоғарылығы атап өтілді. Серік Ахметов өңірдегі өзекті мəселелердің шешілу мүмкіндігін салалық жауапты адамдардан қадала сұрап, оң нəтижелі болуын қадағалауды қатаң тапсырды. Премьер-Министр Серік Ахметов жаңадан салынып жатқан «НұрАқтөбе» тұрғындар қалашығында болды. Бұл шағын аудандар пайдалануға берілгенде мұнда кемінде 250 мың халық тұратын болады. Осы жерде бой көтеретін бес шағын ауданның əрқайсысында 10001200 орындық екі мектеп жəне екі балабақша салынады. Өткен жылы мұнда жалпы алаңы 75,4 мың шаршы метр 1131 пəтер «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жүйесі бойынша, 93 коммуналық пəтер пайдалануға берілді. Өткен жылы тұрғын үй құрылысын салуға жалпы көлемі 8 миллиард теңге бөлінді. Үстіміздегі жылы «Қолжетімді тұрғын үй2020» бағдарламасы аясында 540 пəтер, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жүйесі бойынша жəне 216 пəтер жалдық жүйе бойынша пайдалануға беріледі деп күтілуде. 2015 жылдың аяғына дейін жалпы алаңы 282,2 мың шаршы метр 5045 пəтер пайдалануға берілетін болады. Үкіметтік делегация пəтерлердің жобалауымен, құрылыстың сапасымен, қолданылған материалдармен танысты. Ақтөбе облысы. жұмыс», деді С.Қайырбекова. Ол сондай-ақ, қан айналымы жүйесі мен онкологиялық аурулардың əлемнің ең өркениетті елдерінің өзінде бірінші орында тұрғанын айтты. «Бізге тəн мəселе мынау: онкологиялық ауруларды алғашқы сатысында анықтай алмаймыз. Тек соңғы сатыларында анықтап, күрделі оталар жасалып жатады. Егер алғашқы сатысында анықталса, сəулелі терапия мен шағын инвазивті оталар арқылы да емдеуге қол жеткізер едік. Сол кезде өлім-жітім де азаяр еді», деді министр. Денсаулық сақтау министрі Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің артықшылығын, соңғы үш жылда халықпен жұмыс істеуде тікелей басшылыққа алынып отырған «Саламатты Қа зақстан» бағдарламасының тиімді тұстарын, міндетті меди циналық сақтандыру енгізу үшін əлі де тиянақты дайындықтың қажеттігін, сондай-ақ, медициналық мамандардың жетіспеушілігі мəселесі алдағы екі-үш жыл барысында шешілетінін, тағы басқа да жайларды брифинг барысында айтып өтті. Брифингке «Ұлттық медициналық холдинг» АҚ басқарма төрағасы Əлібек Кеннет, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Қазақ стандағы өкілі Мелита Вуйнович, Денсаулық сақтау вице-министрі Ерік Байжүнісов қатысты.

ЭКСПО шежіресі: Брюссель, 1897 жыл

Кезекті Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесі Бельгияның астанасы Брюссель қаласында 1897 жылдың 10 мамыры мен 8 қарашасы аралығында өтті. Оған əлемнің 27 мемлекеті қатысты. Алты айға созылған халықаралық көрмені 7,8 миллион адам тамашалады. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

1884 жылы Берлин конференциясы Бельгияның отары болып келген африкалық Конго елін Азат Конго мемлекеті деп жариялады. Бельгия Королі ІІ Леопольд осы оқиғаға байланысты елінің əлеуетін дүниежүзіне паш ету мақсатында Бүкілəлемдік көрме өткізу туралы шешім шығарды. Негізгі көрме Брюссель қаласында өткізілетін болса, астанаға жақын орналасқан Тервюрен қаласында «отаршылдық көрмесін» өткізу шарасы қолға алынды. Осы мақсатпен «Отар елдер сарайы» салынды (Бельгияның бір ғана отар елі болатын). Тервюрен қаласында сəулетші А. Альдофтың жобасы бойынша салынған «Отар елдер сарайына» бір ғана Конго елінің жəдігерлері қойылды. Халықаралық көрмені өткізу орны ретінде Елужылдық атындағы саябақ пен Тервюрен ауданы бөлінді. Көрмеге Конго елінің этнография лық жəдігерлері, Африка құрлығында мекендейтін аңдардың тұлыбы, Конго мемле ке ті халықтарының тайпалық тұрмысын көрсететін бұйымдар, дəстүрлік заттары, Конго орналасқан экваторлық Африканың негізгі экспорттық өнімдері: кофе, какао жəне темекінің сан түрі қойылды. Сол кезеңде еуропалықтардың ерекше қызығушылығын туғызатын «тірі жəдігерлерді» көрсету мақ сатында саябаққа Конгодан тұтас бір деревня көшіріліп əкелінді. Бүкілəлемдік көрме өткен алты ай мерзімде осы деревняда 60 конголық отбасылары тұрақты өмір сүрді. Бельгия үшін «отаршылдық көрмесінің» табысты өткендігі соншалық, 1898 жылы бұл көрме жəдігерлері Орталық Африканың Корольдік мұражайы болып қайта құрылды. Көрмеге арнап салынған «Отар елдер сарайы» Конго мұражайына айналды. Сөйтіп, бұл көрме тұрақты мұражай дəреже сін иеленді. Сол жылдардан бастап көрмеге қойылған жəдігерлерді ғылыми тұрғыдан зерттеу жұмыстары белең алды. Бүкілəлемдік көрме шеңберінде, «отаршылдық көрмесіне» жəдігер жинауға бельгиялықтардың белсене кіріскені соншалық, жиналған

жəдігерлер арнайы салынған «Отар елдер сарайына» сыймай кетті. Сөйтіп, мұражайды кеңейту мəселесі күн тəртібіне қойылды. Жаңа мұражай ғимаратының құрылысы француздың атақты ар хитекторы Шарль Жироның жо басы бойынша, 1904 жылы бас талды. 1910 жылы Бельгия Королі І Альберт жаңа мұражай ғимаратын салтанатты жағдайда ашты. Дүниежүзінде баламасы жоқ бұл мұражай бельгиялық Конго мұражайы деген атқа ие болды. 1960 жылы мұражайдың атауы Орталық Африканың Корольдік мұражайы деген атауға ие болып, күні бүгінге дейін жұмыс істеп тұр. 1897 жылғы Брюссельде өткен Бүкілəлемдік көрме шеңберінде ашылған бельгиялық Конго мұражайына жиналған жəдігерлер шындығында да адамзатты таңғалдырады. Мұнда Африка құрлығында мекендейтін 10 миллион жан-жануарлардың үлгісі қойылған. 250 мыңнан астам тау үлгілері, 180 мың этно графиялық нысандардың, 56 мың деревнялардың үлгілері ор наластырылған. Мұражайдың музыкалық аспаптар бөлімшесінде 8 мыңнан астам əртүрлі музыкалық аспаптар жинақталған. Міне, осы миллиондаған жəдігерлер 4 бөлімшеге топтастырылған. Мəдени антропология бөлімшесінде этнография, археология жəді герлері топтастырылса, геология жəне минералогия бөлімшесінде геологиялық, минера логиялық, картографиялық үл гілер жинақталған. Зоология бө лімшесінде омыртқалы жəне омыртқасыз жануарлардың жəне жəндіктердің небір үлгілері орын алған. Тарих жəне жалпы ғылыми қызмет бөлімшесіне отаршылдық кезеңінің тарихы, өңірдің ауыл шаруашылығы жəне орман шаруашылығы экономикасының негізгі сипаттамалары жан-жақты көрсетілген. Көрме шеңберінде ашылған мұражайға қойылған жəдігерлер шындығында да келушілерді керемет əсерге бөледі. Бұл мұражайдың жəдігерлері күні бүгінге дейін миллиондаған туристердің қызығушылығын туғызуда. Бельгиялық Конго мұражайында Аф рика құрлығын мекендейтін халықтардың салт-дəстүрлерін

Ќўќыќ ќорєау жайы ќозєалды

Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уəкіл (Омбудсмен) Асқар Шəкіров Еуропалық Одақтың Астанадағы Елшісі Аурелия Бушезбен жəне Орталық Азиядағы Халықаралық түрме реформасының (PRI) Өңірлік директоры Сəуле Мектепбаевамен кездесті.

Кездесу барысында əлеуметтік саясаттың жаңа қағидаттарын имплементтеу, əлеуметтік құқықтарды жəне мемлекеттік қызметтер алу саласында халықтың осал топтарының құқықтарын қорғау бөлігінде «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру кезінде екі жақты өзара əрекеттесудің перспективалары талқыланды. Тараптар адам құқықтарын

қорғау жүйесін жетілдіру, Қазақстанда Омбудсмен мекемесін əрі қарай институттық дамыту, Елбасының тапсырмасы бойынша өткізіліп жатқан қылмыстық-құқықтық реформа, сондай-ақ, қайта құрылған Азаптаудың алдын алудың ұлттық алдын алу тетігін (ҰАТ) іске асыру мəселелеріне тоқталды. Қазақстандық Омбудсмен атап өткендей, азаматтардың

көрсететін көптеген жəдігерлер бар. Келушілерді ерекше тəсілмен сақталған адамның бас сүйегі ерекше əсерге бөлейді. Кептірілген бас сүйекте адамның түр-əлпеті толық сақталған. Мұражайдың астыңғы қабатындағы арнайы бөлмеде сақталған жираф тұлыбы да келушілерді таңдандырмай қоймайды. Жоғарыдағы Африка құрлығын мекендейтін жануарлар тұлыбы жинақталған бөлімшедегі мүйізтұмсық тұлыбында оның мүйізі жоқ. Оның өзіндік себебі бар екен. Жылдар бойы Африка құрлығына келген еуропалықтар мүйізтұмсықтың мүйізі еркектердің жыныстық қабілетін күшейтеді деген қауесетпен бұл жануарларды жаппай қырып-жойған. Кейіннен мұражайға қойылған мүйізтұмсықтың мүйізін ұрлап əкету оқиғалары да орын алған. Осыған байланысты мұражайға қойылған мүйізтұмсық тұлыбының мүйізі арнайы күзет қойылған жеке орындарда сақталады екен. Мұражайға қойылған Африка құрлығында ғана кездесетін сансыз жəндік түрлері де келушілерді ерекше əсерге бөлейді. Африка құрлығы қазба байлықтарына да бай екендігін отарлаушылар естен шығармаған. Соның дəлелі ретінде осы мұражайға Африкада табылған қазба байлықтарының неше түрі қойылған. Əсіресе, мұражайға келу шілерді салмағы бірнеше килограмнан асатын малахит минералы қызықтырады. Таби ғат қойнауында тұтас күйінде сақталған бұл қымбат минералдың күн нұрына шағылысқан сəулесі мұражай бөлмесін сан түске бөлейді. 1897 жылғы Бүкілəлемдік көрменің нəтижесінде Тервюрен қаласының аты əлемге мəлім болды. Негізінде Тервюрен қаласы Брюссельдің батыс аймағында орналасқан 20 мың тұрғыны бар шағын елді мекен болатын. ХІХ ғасырдың соңында Тервюрен қаласын дүниежүзіне танытқан екі елеулі оқиға болды. Біріншісі 1891 жылы осы елді мекенде бельгиялық овчарка итінің тұқымы алынды. Бүгінде бұл ит тұқымы «бельгиялық тервюрен» деген атпен əлемге мəлім. Екіншіден, 1897 жылы өткен Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесі шеңберінде Орталық Африканың Корольдік мұражайы ашылды. Алты айға созылған Бүкілəлемдік көрмені 8 миллионға жуық адам тамашалап, Бельгияның беделін əлемге паш етті. мем лекеттік қызметтерге қолжетімділігіне деген құқықтарын қамтамасыз ету, халықтың осал топтарын қорғау жəне жалпы əлеуметтік мəселелер ұлттық құқық қорғау мекемесі үшін басты мəселелер болып табылады, бұл ретте басымдық алдын алу шараларына беріледі. – Сондай-ақ, жабық мекемелердегі азаптауды алдын алуға зор маңыз берілуде. Мониторингтік қызмет шеңберінде мемлекеттік органдар мен азаматтық қоғам арасындағы ынтымақтастықтың, оның ішінде Азаптау фактілерін қарау жөніндегі уəкіл жанындағы Жұмыс тобында айтарлықтай тəжірибе жинақталған, – деп атап өтті А.Шəкіров. «Егемен-ақпарат».


3

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

ДАМУДЫҢ ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТАБЫСТАРЫ МЕН ЖЕТІСТІКТЕРІ

Жаһандық бəсекеге қабілеттілік индексінде

ƏЛЕУМЕТТІК САЛА

ОРЫН

Ана өлімі азайды

2013 жылы Ұлттық қорда жинақталған қаржы көлемі 68,7 млрд. АҚШ долларына жетті немесе Тұрғындардың

жас Қазақстан – бизнесахуалдың көптеген қырлары (бизнес үшін əлемдегі аса төмен салықтық мөлшерлемелер: КПН –20%, ҚҚС – 12%) жəне инвестиция тарту (2005-2012 жылдар аралығында 160 млрд. АҚШ доллары) бойынша өңірдегі көшбасшы

-ының

ІЖӨ

есе

жоғары білімі бар

КПН

ҚҚС

1997 жыл мен 2012 жыл аралығында ІЖӨ-нің орташа жылдық нақты өсімі шамамен 7%-ды құрады

2012 жылы орташа айлық еңбекақы көлемі 1998 жылмен салыстырғанда 10,5 есе ұлғайды

млрд. АҚШ доллары

1997 жыл мен 2012 жыл аралығы

Соңғы 15 жылда Қазақстанның ІЖӨ көлемі сатып алу қабілеті басымдығы бойынша бағада 2005 жылдан 2,77 есе өсіп, 2012 жылы 30 трлн. теңгені құрады 15 жылда

2,77

2012 жылы жан басына шаққандағы ІЖӨ деңгейі 12 мың АҚШ долларынан асты

2012 жылы жұмыссыздық деңгейі 5,3%-ды құрады

Күнкөріс деңгейінен төмен табысы бар тұрғындар саны 2012 жылы 1998 жылмен салыстырғанда 10,2 есе азайды

Сауаттылықтың жоғары деңгейі (тұрғындардың 40%-ының жоғары білімі бар, гранттар саны шамамен 3 есе өсті)

2007-2012 жылдар аралығында елімізде шамамен 100 мемлекеттік жəне жекеменшік аурухана салынды. Астанада медициналық кластер құрылды

2012 жылы өмір жасының күтілген ұзақтығы 69,6 жасты құрады. Тəуелсіздік жылдарында ана өлімі 5 есеге төмендеп, 2012 жылы тірі туған 100 мың балаға шаққанда 13,5 көрсеткішіне жетті

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ПЕН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯҒА ҮЛЕС

есе өсті Семейдегі ядролық полигонды жабу

КО, ШЫҰ, ҰҚШҰ жəне ОАӨЭҚ жұмыстарына белсенді қатысу

Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезіне, АӨСШК-ге, ЕҚЫҰ саммитіне бастамашылық Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съезі

Кеден одағы

ШЫҰ

АӨСШК

ҰҚШҰ ОАӨЭҚ

Қоғамдық-саяси үдерістер Сарапшылық-жобалау бюросының сарапшылар тобы дайындаған

● Жолдау жолдарынан

Ќаржылыќ баќылау босаѕсымайды Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауы терең мəн-мағынаға ие əрі онда басты мақсатымыз – Қазақстанның дамып өркендеуіне қол жеткізу жөнінде нақты міндеттер белгіленген. Ерлан ТҰРЛЫБЕКОВ,

Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің мүшесі.

Осы құжатта еліміздің 2050 жылға дейінгі дамуының негізгі мақсаттары айқындалып, халқымыздың маңызды құндылықтарын орнықтыруды көздейтін «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы көрініс тапқан. 2014 жылғы Жолдау «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру жөніндегі іс-шаралардың нақты бағдарламасын жəне əлемнің дамыған 30 елінің қатарына кіру туралы нақты тұжырымдамалық көзқарасты қамтиды. Елбасының белгілеп көрсеткен бағытбағдарлары Қазақстан экономикасының түбегейлі жаңғырып, бəсекеге қабілеттілігі мен даму қарқынының арта түскендігін айғақтайды. Елбасы Стратегияны іске асырудың төрт негізгі қағидатын айқындап берді, олар: қабылданатын барлық шешімдердің прагматизмі мен эволюциялылығы қағидаты, өзара тиімді ашықтық қағидаты, қазақстандықтардың əл-ауқатын арттыру қағидаты, бүкілхалықтық қолдау қағидаты. Атал ған мақсатқа қол жеткізу үшін мін деттерді кезең-кезеңімен іске асырып, халқымыздың өмір сүру сапасын жылдан-жылға арттырып отыру қажет. «Алдымен – экономика, сонан соң саясат» деген мемлекеттік саясат қағидатын алға тарта отырып, Мемлекет басшысы жаңа стратегиялық құжатта ұлттық экономиканы дамытудың жаңа қағидаттарына көшуді ұсынды. Осылардың негізінде барлығын түгелімен қамтитын экономикалық прагматизм жатыр, яғни мұның мəнісі барлық басқару шешімдерін экономикалық орындылық тұрғысынан қабылдаған жөн дегенге саяды. Президенттің Қазақстан халқына арналған «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауы еліміздің ұзақмерзімді кезеңге арналған бағытын айқындайтын оның жаңа даму кезеңінің

бастауы саналады. Сөйтіп, Мемлекет басшысы нақтылап берген келелі міндеттер табысты түрде іске асы ры луда. Өткен жылда ат қарылған жұмыстарды саралайтын болсақ, Елбасының нұсқаған бағытын бағындыру жолында Қазақстан алға қарай батыл қадам басты деп нық сеніммен айтуға болады. Ел тарихында тұңғыш рет мемлекеттік басқару жүйесінде ауқымды саяси реформа жүзеге асты. Жергілікті билік өкілдерін сайлау, мемлекеттік органдардың есептілігі жəне олардың қызметінің айқындығы, жергілікті маңызы бар мəселелерді нақты шешуде халық мүмкіндіктерін кеңейту, қоғамдық бақылау тетіктерін күшейту қоғам мен биліктің өзара іс-қимылының тиімділігін арттыра түсті. Кəсіби мемлекеттік аппаратты қалыптастыру үшін меритократия мен бəсекелестік принциптеріне негізделген əкімшілік реформаның маңызды кезеңі іске асырыла бастады. Үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру бойынша нақты нəтижелерге қол жеткізілді. Президент айқындап берген еліміздің саяси бағыт-бағдарын əрі қарай іске асыру мемлекеттік басқару органдары мен бүкіл қоғам тарапынан барынша күш жұмсауды талап етеді. Осыған орай, бюджет қаражатының жұмсалуына тəуелсіз сыртқы бақылауды жүзеге асыратын Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетіне айрықша міндет жүктеліп отыр. Еліміздің жоғары қаржы бақылау органының жауапкершілігі аясына ұлттық ресурстарды басқаруға байланысты мемлекеттің қызметі кіреді. Атап айтқанда, бюджет-қаржы процесін бақылау, мемлекет қаражатының ұқыпты əрі тиімді пайдаланылуын қадағалау. Сондай-ақ, «2050» Стратегиясын іске асыруға бөлінетін қаржының жұмсалуына да баса назар аударылуда. Мемлекет басшысы ең озық əлемдік тəжірибеге сүйенген мемлекеттік аудит тің кешенді жүйесін құрудың

ЕҚЫҰ саммиті

қажеттігін атап көрсеткен еді. Мемлекеттік қаржылық бақылау – бюджет процесін бақылап отыратын тетік қана емес, сонымен бірге, экономиканың жай-күйіне мониторинг жүргізу, яғни бө лінген қаражатты мемлекеттің қалай пайдаланып жатқанын бағалауға бағытталған іс-шаралар кешені. Өкінішке қарай, Есеп комитеті қаржылық бұзушылықтардың жылданжылға артып келе жатқандығын атап өтуге мəжбүр. Бұл бұзушылықтар көп жағдайда мемлекеттік қаржылық бақылау саласында кездесетін елеулі кемшіліктер мен заңнамалық олқылықтарға байланысты екенін айта кету керек. Сондықтан, Мемлекет басшысы қойған міндеттерді тиімді орындау үшін мемлекеттік қаржылық бақылаудың тетіктерін де жаңғырту қажет. Мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесінің мемлекеттік аудитке көшуі Есеп комитетіне өз қызметін озық халық аралық стандарттарға сай, əлдеқайда тиімді əрі сапалы жүзеге асыруға мүмкіндік беретін болады. Мемлекет басшысының ең озық əлемдік тəжірибеге негізделген мемлекеттік аудиттің кешенді жүйесін құру жөніндегі тапсырмаларын іске асыру мақсатында елімізде Мемлекеттік аудитті енгізу тұжырымдамасы қабылданды. Аталған тұжырымдаманың мақсаты – қолданыстағы мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін реформалаудың негізгі бағыттарын жəне мемлекеттік аудитті енгізуге тұжырымдамалық ұста нымдарды айқындау. Мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылаудың тиімді жүйесі Мемлекет басшысын, Парламентті, Үкіметті жəне жалпы жұртшылықты мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігі, қаржыны жұмсаудың заңдылығы, үнемділігі жəне тиімділігі принциптеріне сай, бюджет қаражаты мен мемлекет активтерінің пайдалануы туралы объективті əрі шынайы ақпаратпен қамтамасыз етуге тиіс. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін мемлекеттік аудиттің түрлерін, субъектілері мен нысандарын регламенттейтін заңнамалық базаны қалыптастырып, мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылауды жүргізудің халықаралық стандарттарға сай келетін əдіснамалық негіздерін дайындау,

мемлекет қаражаты мен активтерінің тиімді пайдаланылуын бақылайтын құрал ретінде мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесін жетілдіріп, мемлекеттік аудит органдарының өкілеттіктері мен өзара іс-қимылының аражігін айқындай отырып олардың теңдестірілген құрылымын қалыптастыру, мемлекеттік аудит жəне қаржылық бақылау органдарының қызметкерлерін даярлаудың, қайта даярлау мен олардың біліктілігін арттырудың халықаралық талаптарға жауап беретін жүйесін құру, мемлекеттік аудиттің интеграцияланған ақпараттық жүйесін жасап, мемлекеттік аудиторларды сертификаттаудан өткізудің жүйесін енгізу қарастырылған. Тұжырымдамаға сəйкес мемлекеттік аудитті енгізу кезең-кезеңімен жүзеге асырылатын болады. Бірінші кезеңі – 2013-2014 жылдарға, екінші кезеңі 20152017 жылдарға есептелген. Бірінші кезеңде мемлекеттік аудиттің Лима декларациясының қағидаттарына жəне халықаралық стандарттарға сай келетін заңнамалық жəне əдіснамалық базасын қалыптастыру қарастырылған. Атап айтқанда, «Мемлекеттік аудит жəне қаржылық бақылау туралы» заң жобасын əзірлеу жоспарланып отыр, аталмыш заң жобасы мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылау органдарын ұйымдастырудың, олардың қызметі мен өкілеттіктерінің бірыңғай қағидаттарын белгілеуге бағытталған. Қазіргі уақытта аталған заң жобасы Парламентте талқылаудан өтуде. Қорыта келгенде, «2050» Страте гия сының басты мақсатына, яғни қазақстандықтардың өмір сүру сапасы мен деңгейін түбегейлі арттыруға Мемлекет басшысы қойған стратегиялық мін деттерді шешкен жағдайда ғана қол жеткізуге болады. Қазақстан кең көлемді жобаларды табысты іске асыра алатындығын сан мəрте дəлелдеген болатын. Республикамыздың соңғы жиырма жыл ішінде қол жеткізген жетістіктері болашаққа жарқын болжам жасауға мүмкіндік береді. Сол себепті, қазіргі сəтте осы бір ауқымды да маңызды құжатты əрқайсымыз мұқият ой елегінен өткізіп, оны орындау үшін нақты жұмысқа кіріскеніміз жөн. Есеп комитеті қаржылық бақылаудың жоғары органы ретінде еліміздің əлеуметтік-экономикалық жаңғыруының жаңа кезеңі жағдайында барлық күшқуатын Қазақстан Республикасының табысты дамуы үшін жұмсайтын болады.

Елдіѕ жаєдайын жаќсарта тїседі Жамбыл ƏЙМЕНОВ,

М.Əуезов атындағы ОҚМУ-дің бірінші проректоры.

Президенттің биылғы Жолдауының халыққа ерекше əсері болды. Өткен жылымыз жақсы қорытындыланды. Біраз жетістіктерге жетіппіз. Елбасы кезекті Жолдауында «Қазақстан-2050» Стра тегиясын орындау жоспарына жəне алдыңғы қатарлы 30 елдің қатарына қо сылу жолдарына ерекше көңіл бөлді. Алдымыздағы 15-17 жыл Қазақстанның жан-жақты дамып өрлеуі үшін «мүмкіншілік терезесі» болады. Стратегия бұл нақты жұмыстардың бағдарламасы, ол жылдан-жылға еліміз бен қазақстандықтардың өмірін жақсарта түседі. Бірақ əрбір қазақстандық нəтижелі еңбектенуі керек, сонда ғана береке əр отбасына келеді. Елдің экономикасы ғылымға негізделетін болады. Ғылыми зерттеулерге көп мөлшерде қаржы бөлінеді. Келесі бес жылдықта нано жəне космостық технологиялар, гендік инженерия, мультимедиалық жəне мобильді технологиялар, роботтық техника салалары дамытылады, болашақтың энерги-

ясын іздеп табу жұмыстары жүргізіледі. Білім беру саласына келсек, еліміздің жоғары оқу орындарына біртіндеп дербестік беріле бастайды. Бұл əр жоғары оқу орнына оқыту бағдарламасын шетелдердің алдыңғы қатарлы университеттерінің үлгісімен дайындауға, академиялық ұтқырлықты одан əрі дамытуға үлкен мүмкіншілік береді. Тағы бір қуантатын жағдай – студент жастар мен білім беру саласының қызметкерлерінің де əлеуметтік жағдайы жақсармақ. Студенттердің стипендиясы 25 пайызға өседі, ал білім беру саласының қызметкерлерінің жалақысы 29 пайызға артады. Оңтүстік Қазақстан облысының орта лығы – Шымкент қаласының да болашағы зор. Шырайлы қаламыз Астана, Алматы сияқ ты ғылым мен инвестицияның, жоғары сапалы білім берудің, медициналық жəне əлеуметтік қызмет көрсетудің нағыз орталығына айналады. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Игілік жасау ґз ќолымызда Ханислам ЖҰМАЖАНҰЛЫ, кəсіпкер.

Жеке кəсіпкер ретінде мен сияқты өз ісін ұйымдастырушылар көңіліне ұнайтындығы Елбасының жолдауларында əрдайым кəсіпкерлікті қолдауға баса көңіл бөлінеді. Осы жолы да мемлекетіміздің шағын жəне орта бизнесті дамытуға, адамдардың өзін өзі жұмыспен қамтуына кеңінен мүмкіндік жасалуына басымдық берілуін атап көрсетуі қуантып тастады. Мұндай қамқорлық аясы, əсіресе, біздерге, яғни ауылдық өңірлердегі іскерлікке бейім жандарға өте қымбат. Түрлі кедергілерді көп көруші, бұл істің сынағына төзбеуші, қыр-сырын біле қоймаушы əріптестеріміз əлі де аз емес. Мемлекет басшысының осындай жағдайды жақсы біліп, көмектесу жолын қарастыруды ұдайы назарда ұстауды талап етуінің нəтижелері соңғы жылдарда, мəселен, біздің Жаңаарқа аймағында айқын байқала түсуде. Соның шапағаты тиюші кəсіпкерлердің бірі өзім екенімді айтуыма болады. Былтыр «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасы бойынша кəсіпкерлікті дамытуға ауданымызға 85 миллион

теңгенің бөлінгені құлағыма жеткен бетте шағын несие алуға өтініш түсірдім. Бұрынғыдай емес, еш артық əуресарсаңсыз тілеуім жерде қалдырылмады. Алдында өз күш-қаражатыммен ашқан наубайхананы кеңейту ойымда жүрген еді. Төрт жылға 3 миллион теңге несие алып, ісімді ілгерілетуге қолым ұзарып қалды. Қосымша 8 адамды жұмысқа тартуым да жерлестеріме қуаныш болды. Аудан əкімдігі тұрақтандыру қоры арқылы қыстай ұнмен қамтамасыз етіп отыр. Осыған орай, нанның бағасы да қымбат емес. Жолдауда көтерілген, алға қойылған мəселелердің бəрін жылы қабылдадық. Жігерімізге жігер қосылды. Соның ішінде бизнесті дамытуға кедергі барлық қиғаштықтардың жойылатындығы қуантты. Президент халыққа арнаған сөзінде «Əрбір отандастарымыздың жүрегінде елі не деген шексіз мақтаныш сезімін ояттық. Қазақстандықтар ертеңіне, елдің болашағына сеніммен қарайтын болды» деді. Өсу-өркендеудегі еліміз мерейі өсуіне, мақсаты биіктей түсуіне шаттанамыз. Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы.


4

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

ЕЛІМІЗ – ТАЛАНТТЫ, ТАҒАТТЫ,

Бірлік жоќта тўтастыќ болмайды Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде Қазақстан халқы Ассамблеясы өкілдерінің, депутаттардың, қоғам қайраткерлерінің қатысуымен Елбасы Жолдауында айтылған міндеттер жайы талқыланған брифинг өтті. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Орталық коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаев: «Қазақстан халқы Ассамблеясы қазақ жерінде ме кен деген көптеген ұлттың өкі ліне ұйытқы болып отыр», дей келе, еліміздің Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымына төрағалық етуі барысында Ассамблея моделіне шынайы қызығушылық танытылғанын жеткізді. «Мемлекет басшысы өзінің биылғы Жолдауында Қазақстан халқы Ассамблеясы алдына «Мəңгілік Ел» патриоттық ак тісін əзірлеу жəне қабылдау жө нінде нақты тапсырма қойған болатын. Бұл орайда, Президент барлық саяси партияларды, қоғамдық бірлестіктерді жə не барша қазақстандықтарды «Қазақстан-2050» Стратегиясының басты мақсаттарына жету жолындағы жұмыстарға белсене араласуға шақырды», деді. Брифингте сөз алған Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің этносаралық жəне дінаралық толеранттылық жө ніндегі ЮНЕСКО кафед расының профессоры Əділ Ахметов: «Біз Қазақстан халқы Ассам блея сының елдің бірлігін, та тулығын үйлестіріп отырған үлкен, əлемде теңдесі жоқ ұйым екенін айтып отыруымыз керек. Жақында Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде ЮНЕСКО кафедрасы ашылды. Бұл кафедраның аты да, заты да Қазақстан халқы Ассамблеясының мүддесімен сай келеді. Мен 5-6

жыл Парламент Сенатында депутат болған кезімде Ассамблея жұмысына жиі қатысып жүрдім. ЕҚЫҰ Төрағасының жеке уəкілі болып, осы ұйымға кіретін 57 мемлекеттің тең жартысын аралап шықтым. Сол кезде көңілге ұялаған, мақтанышпен айтатын бір мəселе – біздің еліміздегі тұрақтылықтың, қоғамдық келісімнің іргетасы, ұлттық саясаттың іргетасы – Қазақстан халқы Ассамблеясы», деген пайымын жеткізді. Ол құрылғанына 20 жылдай уақыт болған Ассамблея туралы қоғамда əртүрлі пікірлердің туындағанын, «оның не ке регі бар» деушілердің де кездескенін айтып өтті. «Бұл үлкен түсініспеушіліктен туған дүние деп айтар едім. Алайда, қашанда біткен іске сыншы көп. Ел тұрақтылығы өз-өзінен бола қойған жоқ. Соны түсіну керек. Бір айта кетерлігі, Ассамблеяның өткен жылғы сессиясында жария етілген «Бір халық – бір ел – бір тағдыр» ұстанымының биылғы Жолдаудан да көрініс тапқанына куə болып отырмыз. Біздің халқымыздың керемет құндылығы бар: «Алтау ала болса, ауыздағы кетеді. Төртеу түгел болса, төбедегі келеді». Бұл мəтелдің аясы өте кең. Осы сөзді жеке отбасына да, тіптен, қазіргі егемендігін алған алты түркі тілдес мемлекеттерге де қатысты айтса болады. Мұны 130-дан астам ұлттан тұратын елімізге қатысты айтсақ та артық емес. Демек, алауыздық болатын болса, ол елдің бірлігі кетеді, бірлігі кеткен мемлекеттің тұтастығы, бейбітшілігі кетеді, ол мемлекеттің дамуы да өз-өзінен тоқтайды.

Мынадай алмағайып заманда бақ болып, басымызға қонған құндылығымызды уысымыздан шығарып алсақ, ол ешқашан қайтып оралмайды. Сондықтан да ұлттық идея керек. Ұлттық идея – ол «Қазақстан-2050» Стратегиясы. Ұлттық идея – Мəңгілік Ел болу. Пре зидент, міне, осыны бүкіл халыққа паш етті. Бұл адамның көкейіне қонатын дүние», – деді Ə.Ахметов. Қазақстан Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы Этносаралық жəне конфессияаралық қатынастар орталығының жетекшісі Айгүл Сəдуақасова «Қазақстан-2050» Стратегиясы «Мəңгілік Ел» патриоттық актісіне негіз болатынына тоқтала келе, бұл идея сандаған ғасырлар бойы жинақталып, бүгінгі заманға дейін жалғасып келе жатқан негізгі қағидаттардың болуымен маңызды екенін атап өтті. Ал Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты, «Қазақстанның орыс, славян жəне казактар ұйымы ассоциациясы» қоғамдық бірлестігі төрағасының орынбасары Анатолий Башмаков «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы жайлы өз пікірін білдірді. Ол: «Мен Президенттің барлық жолдауларын, 10 ұсынысы мен «Мəңгілік Ел» идеясының 7 тұжырымдамасын формула ретінде, қолданбалы жəне дүниетанымдық құжат ретінде топтастырар едім», дей келе, «Мəңгілік Ел» қазақ жерін мекендеген барлық этностар мəдениетін өзара тең деңгейде дамытудан туған ізгі идея деген ойын жеткізді. «Демек, бұл – біздің барлығымызды жұмылдыруға тиісті ұлттық идея, ұлттық идеология болуы тиіс», деді ол бұл ретте. Брифингте Қазақстандағы болгар этномəдени бірлестігінің төра ғасы Олег Дымов та сөз алып, Елбасының Жолдауында айтылған мəселелер мемлекетті алға жылжытуда алғышарт бола алатынын жеткізді.

Маќсатымыз – халыќаралыќ деѕгейге кґтерілу Уəлихан АБДИБЕКОВ,

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің президенті, профессор.

Елбасының «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты халыққа Жолдауын зəулім залда отырып, өз аузынан естіген жандардың бірі ретінде үл кен тебіреніс құшағында болғанымды жасыра алмаймын. Ел басы ғылымбілімге деген қолдаудың күшейіп, бұған бөлінетін қаржының барынша көбейетінін жария етті. Нақтылап айтқанда, таяу жылдары ғылымды қаржыландыру ішкі жалпы өнімнің кемінде 3 пайызына дейін жетеді. Осыған орай, Жолдауда 80-нен астам инновациялық идеялар тегіннентегін айтылған жоқ. Сондықтан да болар, Жолдауға шетел ғалымдары мен сарапшылары да баса көңіл бөлуде. Бұл бағдарламалық құжатта жоғары жəне арнаулы оқу орындарының алдына заман талабына сай тың да жаңа міндеттер қойылып отыр. Міне, бұл негізінен алғанда оқыту үдерісіне заманауи əдістеме мен технологияны енгізуге, оқытушыпедагогикалық құрамның сапасын жақсартуға, біліктілікті растайтын тəуелсіз жүйені құруға, талапты шəкірттер үшін білімге қолжетімділік аясын кеңейтуге, тағы да басқа өзекті мəселелерге келіп саяды. Осы орайда, Елбасы тек білім беріп қана қоймай, алған білімін əлеуметтік бейімделу үдерісінде пайдалана білуге икемделу қажеттігін нақтылай түсті. Демек, бұл – білімгерлерге деген талапты күшейте түсу деген сөз. Жоғары оқу орнының негізгі мақсаты – терең білімді, іс-тəжірибесін жүзеге асыруға қабілетті білікті маман даярлау. Киелі топырақта бой көтерген білім ордасы Италияның Болон университетінде үдерістің негізі

болып қаланған университеттердің Ұлы хартиясына қол қою арқылы білім берудің əлемдік кеңістігіне қосылды. Болон декларациясының талаптарына сəйкес құрылымға бірсыпыра өзгерістер енгізіліп, жаңа стратегиялық бағыттар белгіленді. Студенттің білім деңгейі оқытушының біліктілігіне тікелей байланысты. Студенттің білімі таяз болса, бұл ұстаз ісінің нəтижесі төмендігін көрсетеді. Сондықтан да оқытушыға деген талапты күшейту басты назарда. Білім беру саласын да жалпақшешейлікке, босаңдыққа жол беруге болмайды. Оқу орнының халықаралық мəр тебесіне сай биік талап тұрғысында болуды парыз деп санаймыз. Осы ретте, бірқатар оқытушы ларды біліктілікті арттыру бағдарламасымен Оксфорд, Кембридж, т.б. оқу орындарына ғылыми тағылымдамадан өтуге жіберу қолға алынды. Дəл қазір біз университетіміздің əлемдік деңгейдегі озық білім ордаларының қатарынан орын алуына алғышарттар жасауды алдыңғы орынға қойып отырмыз. Осы шараларды жүзеге асыра алғанда ғана білім ордасында дайындалатын маман дардың оқу жоспарларын еуропалық стандарттарға сəйкестендіруге, академиялық дəрежелердің халықаралық деңгейде мойындалуына,

кре диттік технология бойынша сынақтардың бірлік жүйесін енгізу арқылы академиялық ұтқырлықты қамтамасыз етуге, қос дипломдық білім бағдарламасын жүзеге асыруға мүмкіндік туады. Университетте қазіргі кезде 29 ұлттың өкілін қамтитын 10 мыңға жуық жас білім алуда. Оның ішінде түркітілдес 15 мемлекеттен келген 1200-дей студент пен тыңдаушы бар. Студенттер негізінен қазақ, түрік, ағылшын, орыс тілдерінде оқытылады. Сондай-ақ, барлығы 54 мамандық бойынша білім алуға мүмкіндік болса, 30 мамандық бойынша магистратура, 3 мамандық бойынша резидентура жəне 11 мамандық бой ынша докторантура (PhD) ашылған. Қазіргі таңда университетте ғылымды сала-сала бойынша дамытуға айқын бағыт алынып отыр. Солардың бір-екеуін тілге тиек ете кетейік. Айталық, медицина саласы бойынша мамандар Еуропа стандарттары на сəйкес дайындалады. Ғылымға иек артқан тəжірибелі ғалыммамандар жетерлік. Түрік Республикасының бірнеше оқу орнымен келісімшарт түзілген. Медицина мамандықтарында білім алатын студенттер үшін Шымкент жəне Түркістан қалаларында екі клиника оқу базасы ретінде пайдаланылуда. Ойымызды түйіндеп айтар болсақ, инновациялық зерттеу жұ мыс тарымен халық аралық дең гейге көтерілу – негізгі мақ саттарымыздың бірі. Тəуелсіз еліміздің шын мəнінде алдыңғы қатарлы білім ордасы атану жолында бар мүмкіндікті пайдаланамыз. Бұл дегеніңіз, халықаралық стандарттар негізінде сапалы білім алып, жарқын болашаққа нық қадам жасайтын рухы биік, білімді, сапалы ұлттық кадрлар тəрбиелеуге батыл қадам болмақ. «Қазақстан жолы – 2050» алдымызға тартып отырған ұлы мақсат-мүдде биігінен көріну – бүгінгі уақыт талабы.

● Жолдау жауапкершілігі

өнімдерін өндірудегі мұндай арақатынасқа тұңғыш рет қол жетті. Бұл үрдіс аграрлық саланы кешенді жəне теңгерімді дамыту бойынша бағыттың орнықтылығын көрсетеді. Жайлауларды суландыру – мал шаруашылығын дамытуға ұнамды əсер еткен басты факторлардың бірі. Соның арқасында төрт түліктің басы 2000 жылмен салыстырғанда айтарлықтай өсті. Əсіресе, дана халқымыздың ұрпағына «мал өсірсең – қой өсір, пайдасы оның көл-көсір» деп өсиет еткеніндей, соңғы жылдары қой өсіруге, жалпы төрт түлікті төлдетіп, мал өсіруге, оның бас санын көбейтуге, тіпті, олардан дайын азық-түлік өнімдерін өндіруге бет бұрған кəсіпкерлердің қатары көбейіп келеді. Ол заңды да. Өйткені, Президентіміз айтқандай, бұл – біздің ата-бабаларымыз ғасырлар бойы айналысқан ең етене жақын, дəстүрлі саламыз. Бүгінгі күні Елбасымыз да бо-

мызда ауылшаруашылық мақсаттағы жерлердің 15 пайыздайы əлі күнге тиімді пайдаланылмайды. Шабындықтар мен жайлау ларды пайдалануға жеткілікті қаржы бөлінбегендіктен, олардың өнімділігі жылдан жылға азайып, тозып бара жатыр. Сонымен бірге, бүгінгі күні 125 миллион гектардай жайылым жер суландырыл мағандықтан, толық пайдаланылмайды. Ал ауылдық жерлерге жақын орналасқан 20 миллион гектардай жайылым жер тиімді пайдаланылмағандықтан, азып-тозып бара жатыр деген баға беріліп отыр. Мұның бəрі қанша əлеует, қаншама мүмкіндік?! Сондықтан да Елбасы жайлаулар мен шабындықтарды тиімді пайдалану үшін бұрынғы құдықтардың бəрін қалпына келтіріп, оларды суландыру жөнінде тапсырма берді. Енді алыс жайлауларда инфрақұрылымдар салу бойынша жұ-

таза экологиялық өнім шығару саласында жаһандық ойыншыға айналып, Қазақстан ет жəне сүт өнімдерін экспорттайтын өңірлік ірі елге айналуы тиіс. Ол үшін, Президентіміз шегелеп айтқандай, егін шаруашылығында суды көп қажет ететін, тиімділігі төмен дақылдар көлемін қысқарту, оларды көкөніспен, майлы жəне азықтық өнімдермен алмастыру жолына бет бұру керек. Агрохимикаттарды тиімді тұтынудың, қуаң жерлерде топырақты нөлдік өңдеудің заманауи технологиялары мен өзге де инновацияларды қолдануды кеңейтудің кешенді шаралары қажет. Біздің алдымызда өндірілген өнімнің қосымша құн салығын 16 пайызға дейін көбейту, ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігін 2 есе арттыру, еліміздің жалпы экспорттық көлемінде ауылшаруашылық өнімдерінің экспорттық əлеуетін 8 пайызға дейін ұлғайтудай орасан міндеттер тұр. Оларды шешуге толық мүмкіндік бар. Өйткені, еліміздің агроөндірістік кешені алуан түрлі. Ол 65 сектор жəне оның кіші түрлерінен тұрады. Сарапшылардың бағалауынша, соның 15-і барынша бəсекеге қабілетті. Олар – майлы дақылдарды, жеміс-көкөніс өнімдерін, сүт жəне сүт өнімдерін, қант, жүн жəне олардан өңделетін өнімдерді қайта өңдеу, балық өнімдері, түйе, марал, бал арасы шаруашылығы жəне тағы басқалар. Жыл сайын Қазақстанда ылғал сақтау технологиясын қолдану көлемі ұлғайып келеді. 2013 жылы оның көлемі 12 миллион гектарға жетті. Жүгері мен бидай өнімділігін жақсарту халықаралық орталығы сарапшыларының бағалауынша, Қазақстан өткен жылы нөлдік технологияны қолдану көлемі бойынша əлемде 9-орынға шықса, ылғал сақтау технологиясын өрістету бойынша Қытайдан кейін 2-орынды иеленген. Солардың есебінен бидай өнімділігі 720 мың тоннаға немесе 220 миллион АҚШ долларына артып отыр. Осы өсімнің өзі

лашақ аграрлық секторда екенін ерекше ескертіп отыр. Егер біз төрт түлікті тек еті мен сүті үшін ғана өсірмей, олардан алынатын миллиондаған дана тері мен мыңдаған тонна жүнді де өңдейтін шағын жəне орта бизнес түріндегі өңдеу кəсіпорындары желісін құрып, оларды сапалы дайындалған дайын өнім ретінде өндіретін жеңіл өнеркəсіпті дамытатын болсақ, бұл ел көлемінде қаншама жұмыс орындары ашылып, халқымыздың əлеуметтік-тұрмыс жағдайларының жақсаруына жол ашатыны анық. Ол үшін əрине, біз бизнесті, əсіресе ауылдық жерлердегі шағын жəне орта кəсіпкерлікті жеңілдетілген несие, салықпен қамтамасыз етіп, ұзақ мерзімді қаржыландыру мен өткізу нарықтарына делдалсыз, өздері тікелей шығатындай жағдай жасауымыз, қажетті кадрлармен толық қамтамасыз етуіміз керек. Бұл азық-түлік өнімдері мен басқа да тұтыну тауарларының молайып, бағаның тұрақтануы мен арзандауына, өндіруші ретінде диқандар мен шаруалардың, өңдеу ісімен айналысатын кəсіпкерлердің ынтасы мен еңбекке деген құштарлығын, қуаттылығын арттыруға, оларда жұмыс істейтін азаматтардың тұрмыс жағдайларының жақсаруына бастайтын ең тура жол. Бұл Мемлекет басшысының жалпыға ортақ еңбек қоғамы бағдарламасының да түп қазығы. Мен ұзақ жылдар бойы ауыл шаруашылығы мəселелерімен айналысып келе жатқан ғалым ретінде Ауыл шаруашылығы министрлігінің басшылығы түйткілді жайттарды шешуге жан-жақты ойластырылған

мыстарды жеделдету қажет. Жалпы, 2013-2020 жылдар аралығында 4 мыңдай шахталық жəне құбырлы құдықтарды салу жəне қалпына келтіру арқылы 32 миллион гектардан астам жайылымдық жерде ауылшаруашылық суландыру жұмыстарын жүргізу жоспарланып отыр. Жем-шөп өндіруді ынталанды рудың тағы бір тетігі – егіс алқаптарын əртараптандыру. Бұл бағытта да алға ілгерілеу бар. 2013 жылы жем-шөптік дақылдар 3,1 миллион гектар жерге орналастырылды. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 10 пайызға артық. Келешекте жем-шөптік дақылдар өсірілетін аумақты 8,8 миллион гектарға жеткізу көзделіп отыр. Жалпы, Агроөнеркəсіптік кешенді дамыту бағдарламасын жүзеге асыру үшін 20 миллион АҚШ долларынан аса қаржы бөлу көзделсе, соның 75 пайызы ауылшаруашылық тауар өндірушілерін қолдауға бағытталмақ. Нəтижеде ел тұрғындарының негізгі азық-түлік тауарларына деген сұранысы 80 пайызға қамтылып, еліміздің азық-түлік қауіпсіздігі қамтамасыз етілетін болады. Бүгінгі күні Үкімет еліміздің ауыл шаруашылығы алдына ауылшаруашылық дақылдарының егістік көлемін ұлғайту; жаңа технологиялар енгізу есебінен өнімділікті арттыруды қамтамасыз ету; мал шаруашылығын дамыту үшін берік жем-шөп базасын құру; экологиялылыққа басымдық бере отырып, бəсекеге қабілетті ұлттық брендер шығару сияқты төрт негізгі міндет қойып отыр. Осылай, еліміздің агроөнеркəсіптік кешені

бүкіл ауылшаруашылық зерттеулер жүйесіне 10 жыл бойы жұмсалған шығынды толық жабады. Республикамызда орасан зор жайылымдық жер қоры бар, ол бүкіл ауылшаруашылық жер көлемінің 84 пайызын құрайды. Бірақ, жоғарыда атап кеткенімдей, қазіргі жем-шөп қоры малдарды 1725 түрлі нормалық көрсеткіштерден тұратын жұғымды жем-шөппен толыққанды жəне теңгерімді азықтандыруға мүмкіндік бермейді. Соның салдарынан біз мал басының генетикалық əлеуетін тек 40-60 пайыз төңірегінде ғана пайдаланып отырмыз. Десек те, Қазақстанның ауыл шаруашылығы дамуының серпінін саралау негізгі экономикалық көрсеткіштердің өсуінің ұнамды беталысын көрсетеді. Қойылған міндеттердің табысты орындалуына білім, ғылым жəне тəжірибені тығыз интеграциялай отырып, мейлінше тезірек қол жеткізуге болады. Ал биылғы Жолдаудың ерекшелігі, Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясының түп қазығы етіп алынған ұлы мұрат – Мəңгілік Ел болуды ұлттық идея ретінде ұсынды. Мен ұстаз, ғалым ретінде оның негізгі ту ұстаушылары да, құрушылары да бойында ұлттық намысы, күш-жігері жəне туған жер мен елге деген сүйіспеншілік сезімі шексіз жастар деп білемін. «Байлық – жерде, бақыт – еңбекте» дейді халқымыз. Осынау асқақ та мəңгілік мұратқа жетіп, бай да бақытты ғұмыр кешу үшін, əсіресе, сол жастар, еліміздің əрбір азаматы саналы түрде еселі де тиімді еңбек етуі керек.

жəне білікті көзқараспен қарап, дер кезінде тиімді шешімдер қабылдап келе жатқанын атап өткім келеді. Айталық, «Агробизнес-2020» салалық бағдарламасы қабылданды. Оған соңғы жылдары бірінші рет жайлауларды суландыру мəселесі енгізіліп, осыған қатысты түйткіл дерді шешу республикалық деңгейге шығарылды. Бұл бүкіл ел кө ле міндегі жайлаулар мен ауыл ша руашылық жерлерінен алынатын жем-шөпті молайтудың басты негіздерінің бірі. Əйтпесе, Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің мəліметтеріне сəйкес, республика-

Рахымжан ЕЛЕШЕВ,

ҚР ҰҒА академигі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясында «Ауыл шаруашылығын, əсіресе, ауыл шаруашылығы өніміне өсіп отырған жаһандық сұраныс жағдайында ауқымды жаңғырту қажет. Əлемдік азық-түлік нарығының көшбасшысы болу жəне ауыл шаруашылығы өндірісін арттыру үшін бізге мыналар қажет. Егістік алаңын ұлғайту. Мұндай мүмкіндік барлық елдерде бірдей

Байлыќ – жерде, баќыт – еѕбекте Аграрлыќ саланы їлкен ґзгерістер кїтеді жоқ екенін атап өтемін. Егістік түсімін, ең алдымен жаңа технологиялар енгізу есебінен елеулі көтеру қажет. Біз əлемдік деңгейдегі мал шаруашылығы жем-шөп базасын құру үшін үлкен əлеуетке иеміз. Біз экологиялылыққа баса назар аудара отырып, ұлттық бəсекеге қабілетті брендтер құруға тиіспіз. Нəтижесінде мен агроөнеркəсіптік кешеннің алдына – экологиялық таза өндіріс саласындағы жаһандық ойыншы болу міндетін қоямын», деп ерекше атап, ел алдына болашаққа бағыт боларлық ұзақмерзімді міндет жүктеді. Ал 2014 жылдың 17 қаңтары күні жария еткен «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында Президент Нұрсұлтан Назарбаев аграрлық ғылымның, оның ішінде гендік жаңғыртылған дақылдар əзірлеудің арқасында Қазақстан өңірлік ірі ауыл шаруашылығы өнім дерін экспорттаушылардың біріне айналатындығын айтты. «Қазақ станның агроөнеркəсіп кешенін инновациялық бағытқа түсіру маңызды. Бұл – біздің дəстүрлі саламыз. Азық-түлікке деген қажеттілік арта береді. Бұл секторға инвестиция көбірек салынады. Сондықтан бүгінгі фермерлер тек уақытша əрі ауа райына байланысты кездейсоқ жетістіктерге малданып қалмай, өндірістің өсімі жөнінде ойлануға тиіс. Жаһандық ауыл шаруашылығы өндірісінде бəсеке өсе беретін болады. Жермен жұмыс істейтіндер, ең алдымен жаңа технологияларды енгізіп, өнімділікті үздіксіз арттыратындар, жұмысын əлемдік стандарттар негізінде жүргізетіндер болуы керек. Бірінші кезекте, əсіресе, ба ға қалыптастырудың ашық механизмдері арқылы тиімді жер нарығын құру маңызды. Ауылшаруашылық жерлерін инвестиция тарту жəне озық технологиялар енгізуді ескеріп, жалға бергенде ғана бəсеке күшейеді. Ауыл шаруашылығында бизнестің дамуына, фермерлер кооперациясы үдерісіне, жерді тиімді пайдалануға бөгет жасайтын барлық кедергіні жойған жөн», деді Мемлекет басшысы. Бұл міндеттерді ой елегінен өткізіп, тереңірек түсінетін болсақ, еліміздің аграрлық саласында ауқымды да сапалы жаңғыртулар жүргізілуі тиіс. Оның негізгі мақсаты – ел тұрғындарының сұранысын қамтамасыз етіп, əлемдік нарыққа лайықты кіріге алатын тиімді агроөнеркəсіптік жүйе қалыптастыру болуы керек. Қазір осыған орай азық-түлік қауіпсіздігі сияқты еліміздің тұрақты даму тұрғысынан өте өзекті міндетті нəтижелі шешу үшін мемлекет тарапынан азықтүлік тəуелсіздігін, ауылдық аумақтардың орнықты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған кешенді шаралар жүргізілуде. Елбасы жүктеген міндеттерді мүлтіксіз атқарып, Қазақстан əлемдік азық-түлік нарығының көшбасшысына айналу үшін біз ауылшаруашылық өндірісін еселеп арттыруымыз керек. Жалпы, еліміздің агроөнеркəсіптік кешені үшін мал шаруашылығы маңызды салаға айналып келеді. Қазіргі кезде Қазақстан құс етінен басқа мал шаруашылығы өнімдерімен өзін-өзі толықтай дерлік қамтамасыз ететін жағдайда. Сонымен бірге, соңғы жылдары егіншілікпен салыстырғанда мал шаруашылығында өндірілетін өнім көлемі өсіп, бұл саланың үлесі үнемі арту үстінде. «Мал – баққанға бітеді» демекші, мемлекет тарапынан мал шаруашылығын дамытуға жасалып жатқан жан-жақты қамқорлық пен қолдаудың арқасында, тəуелсіздік жылдарында ауылшаруашылық


www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

ЕҢБЕКҚОР ХАЛЫҚТЫҢ ОТАНЫ

5

● Жолдау жүгі

Ќоєамныѕ ќуаты – тəртіп пен талапта Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында қалыптасқан қоғамның алдына батыл да жауапты міндеттер қойды. Елбасы халыққа Жолдауын «Басты мақсат – Қазақстанның əлемдегі ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына қосылуы. Ол – «Мəңгілік Қазақстан» жобасы, ел тарихындағы біз аяқ басатын жаңа дəуірдің кемел келбеті» деген рух сілкінтер сөздерімен бастады. Бұл міндеттер қоғам мүшелерінің ортақ жауапкершілігі, құқықтық ұстанымдарымыздың беріктігі мен пəрменділігі нəтижесінде жүзеге аспақ. Біз осы орайда, Ақмола облыстық ІІД бастығы, полиция генералмайоры Жайлаубек ХАЛЫҚҰЛЫН əңгімеге тартып, қызмет тиімділігін арттыру жайлы ойларымен бөлісуін өтінген едік. – Жолдауда атап көрсе тіл геніндей, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – барлық саланы қамтитын жəне үздіксіз өсуді қам та ма сыз ететін жаңғыру жолы. Осы «жаңғыру» сөзінің тілге алынуының өзі жұмысты ширатуды талап етіп тұр. Мəселен, қылмыстардың алдын алу жəне бүгінде өзекті термин ретінде қолданылып жүрген «мүлдем төзбеу шілік» ІІМ-нің бө лі ністерінде əрдайым күтілетін нəтижесін беруде ме? – Елбасы өзінің биылғы халыққа Жолдауында «Барлық құқық қорғау жүйесі жұмысының сапасын арттыру қажет», деген сөздерге айрықша екпін түсірді. Сіз айтқан «тəртіпсіздікке мүлдем төзбеушілік» дегеніміз Елбасы Н.Назарбаевтың жобасы жəне ол жобада басым назар құқық қорғау органдарына аударылады. Қай тұрғыдан алып қарасақ та, оның табысты орындалуы – азаматтардың қауіпсіздігінің қамы. Біздің жұмыс асығыстық пен нəтиженің соңына түсуді кешірмейді, бір күн немесе бір ай ерекшелену мəртебе емес, ал қылмыстылықты толығымен төмендету қиынның-қиыны. Сондықтан іс-шараларды жүйелі түрде үздіксіз жүргізу қажет, себебі, күш құрылымдарын пайдалану арқылы бір реттік шабуыл жасаумен қылмыстылықты жеңу жай сөз. Тəртіпсіздікке мүлдем төзбеушілік бағдарламасын іске асырудың өзі алдын алу үшін қолданылып отырған іс-шара. Менің ойымша, бұл жүйенің болашағы зор. Мəселен, біздің депар таментті алып қарайық. Өткен жылдың 10 айында ұрлық жасауды 6,5 пайызға, ауыр қылмыстар санын 3 пайызға, аса ауыр қылмыстар санын 8 пайызға төмендетуге қол жеткіздік, денсаулыққа ауыр зардап келтіру деңгейі 3 пайызға төмендетілді, облыстағы 7 ауданда 220 жасырылған қылмыс анықталып, есепке қойылды. Есіл, Жақсы, Егіндікөл, Еңбекшілдер, Қорғалжын, Целиноград, Ерейментау аудандарында бірде-бір есірткі қылмысы тіркелмеген. Алға басушылық бар, алайда қылмыстардың бір түрін төмендетіп жатқанымызда, екінші бір түрі артып отыр. Мысалы, бөтеннің мүлкін ұрлау 15,7 пайызға, ұялы телефондарды ұрлау 9,4 пайызға өссе, қарақшылық шабуылдар саны 15,6 пайызға артқан. Оған қоса, тіркелген қылмыстар құрылымында ұрлық жасаудың үлесі 64,4 пайызды құрайды. Ендеше, əзірге босаңсуға, аралықтағы нəтижелерге қуануға əлі ерте. Тəртіпсіздікке мүлдем төзбеушілік бағдарламасы кез келген полицейдің үстелінде орын алатын негізгі кітапқа айналуы тиіс. – Генерал мырза, сіз ротациялық тəртіппен Ақмола облыстық департаментіне келгеніңізге біршама уақыт болды. Қылмыспен күрес аймаққа бөлінбейтінін білеміз, əйткенмен, жаңа қызметте бұрын жинақ таған тəжірибелеріңіз қолданысқа енгізіліп жатқанын байқаймыз. Əсіресе, қылмыстың салдарына емес, себебіне назар салатыныңыз айтылып жүр. – Жақында мал ұрлығына қатысты қылмыстарға талдау жүргіздік. Ұрылар мүмкіндік бар жердің бəрінде де ойындағысын жүзеге асырады жəне ыңғайлы сəт туа қалса, мүмкіндікті қалт жібермейді. Қылмыстың бұл түрі өткен жылы Зеренді жəне Ерейментау аудандарында көп жасалыпты. Мен, департамент бастығы ретінде, бұл саланы егжей-тегжейлі тəртіпке келтіруді талап етудемін. Осыған орай, жаңа жоба жүзеге асырылуда. Деректер қорын құру, табындарға жауапты тұлғаларды бекіту, жеке малды ұстаудың қауіпсіздігіне қатысты тұрғындармен жұмыстар жүргізу, келіссеңіз бұл жерде көп ойланудың да, көп ақшаның да қажеті жоқ. Əкімдердің, əсіресе, аудан əкімдерінің ауылдардағы жиындарда немесе есептік кездесулерде учаскелік

полиция инспекторларын, қылмыстық іздестіру саласын, АІІБ бастықтарын мал ұрлығы үшін сынға алуларын əділетсіздік деп санаймын. Мұндайда еріксізден «Билік қайда қарап отыр?», «Қылмыстың алдын алу үшін олар не істеп жатыр?» деген қарсы сұрақ туындайды. Осындай қайшылықтарды болдырмау үшін бірігіп жұмыс атқару керек. Мал ұрлығы анда-санда жасалады немесе мүлдем ұрланбайды. Осыған байланысты мынадай ой туындайды: мал ұрлығының жағдайы уақыт талаптарына жауап бермейді. Мəселен, ауылдық округ əкімі мен учаскелік полиция инспекторының əр үй басын аралап, мал иелеріне ескерту жасап шығуына селт еткендер шамалы, ал егер мал иелерінің өздері сақтық шараларын қолданбаса, бұл жерде билік пен полиция малдардың сақтығы үшін жауап бере алмайды. – Жалпы ұрлық жасаудың үлесі 64,4 пайыз көрінеді, бұл өте көп емес пе?.. – Полиция қанша жерден күшті болып тұрса да, атқарушы органдар мен азаматтардың тарапынан қолдау болмаса, бұл мəселе оң шешімін таба алмайды. Айталық, Көкшетау қаласы тəулік бойы полиция қызметкерлерінің бақылауында болса да, бүгінгі күні статистикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік емес. Қоғамдық орындарда жасалған қылмыстардың өсуі 21 пайызды, ал көшелерде жасалғандары 28,6 пайызды құрайды. Кəмелетке толмағандардың қылмыс жасауы 13,8 пайызға артқан. Əсіресе, тұрмыстық сектордың көлеңкеде қалып жатқаны алаңдатады. – Бұдан қалай шығуға болады? – Біз қазір бұл тұрмыстық секторды көлеңкеден алып шығуға тырысып бағудамыз. Подъездерде үлкендер тарапынан жауапты кісіні тағайындауды, сол кіреберістерде бейнебақылау камераларын орнатуды тəжірибеге енгізіп жатырмыз. Осындай жаңашылдықтардың бірі – «Қауіпсіз аула» бағдарламасы. Сол арқылы ондаған, жүздеген қоғамдық тəртіпті бұзушылықтардың жолын кесе аламыз. Онда бейнекамералар периметрмен орнатылады. Олар тəулік бойы қосулы болады жəне ондағы мəліметтер ішкі істер органдарына жедел жеткізіледі. Əзірге бұл жұмыс тек Көкшетау қаласында ғана қолға алынған, алдағы уақытта бұл бастаманы Щучье жəне Степногор қалаларында жалғастыруды жоспарлап отырмыз. Сонымен бірге, Ақмола облысында «Көрші бақылауы» бағдарламасы төрт айдан бері жүзеге асырылып жатыр. Оның мақсаты – полицияның жұмысына азаматтарды неғұрлым көбірек жұмылдыру. Тұрғындар мен полиция қызметкерлерінің арасындағы əріптестік пен ақпарат алмасу тығыз болғанда ғана бұл бағдарлама өз нəтижесін көрсетеді. Ерікті көмекшілерден хабарлама келіп түсісімен полиция қызметкерлері шапшаң түрде іс-шаралар қолданады. Оларға бұл ретте сенім телефондары, Көкшетау қаласының Жедел басқару орталығының диспетчері қызмет көрсетеді. Бұл бағдарламада, сонымен бірге, ішкі істер органдарына притондар, ұрланған заттарды сатып алушылар, қару-жарақты, жарылғыш заттарды заңсыз сақтайтын, автокөліктерді айдап əкетушілер, экстремистер туралы ақпараттарды да жеткізу қарастырылған. – Тəртіпсіздікке мүлдем төзбеу шілік туралы сөз қозғалған кезде учаскелік полиция инспектор ларының жұмысын айналып өте алмайсың. Оларға қызметтік көліктер берілді, жалақылары да көтерілді, алайда, жұмысы сылбыр. Мүмкін мен қателесіп отырған шығармын, бірақ халық полиция қызметкерлеріне сенімді қорғаушылары ретінде арқа сүйеп отырған жоқ сияқты...

– Сөзіңіздің бірімен келіссем, енді бірімен келіспеймін. 2013 жылдың 10 айының қорытындысы бойынша учаскелік полиция инспекторларының жеке іс-қимылымен 1269 қылмыс ашылды. Бұған қоса, 1023 іс олардың тікелей қатысуымен əшкереленді. Бұл азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі қомақты да салмақты жұмыс деп тануға болады. Ал енді бас қа қырынан келсек, учаскелік инспекторлардың барлығы бірдей өздеріне сеніп тапсырылған аумақтағы құқықтық тəртіптің сақталуына жоғары жауапкершілікпен қарап жүрген жоқ. Олардың сыры бізге мəлім, ол жайында бізді тұрғындар хабардар етеді. Мысалға, бір ауылдық округтің тұрғындары учаскелік инспекторларын анда-санда ғана көретіндерін жеткізді, ол көбіне өзінің жеке шаруаларымен айналысып жүреді дейді. Мұндайлармен көп ойланбастан-ақ қоштасамыз. – Облыста кісі өлтіру қылмыстарының 60 пайызы маскүнемдік салдарынан болады екен. Статистика қапаландыратындай-ақ. – Етек алып кеткен маскүнемдік – бұл мəселелердің мəселесі болар. Маскүнемдік өзінің аясын кеңейтіп, жасарып барады, ол теледидардан беріліп жатқан кинофильмдерден де моральдық қолдау табуда, онда дастарқан басында ішу олардың басты бренді тəрізді. Біздің қайда бара жатқанымыз қоғамның көз алдында ғой, солай бола тұра гуманизмге шақырамыз, ал қалған келеңсіздіктің бəрін полицияға ысыра саламыз. Мен қолымды жүрегіме қойып, заңды маскүнемдік пен алкоголизмге қарсы қатаңдатуға шақырар едім. Бүгінде адамдар жұмыста да, тұрмыста да, демалыс орындарында да, тіпті, оқу орындарында да ішіп жатыр. Біздің облыстық медициналық айықтырғыш, жоғарыда көрсетілген барлық мəселелерді шешпейді, шешкен де емес, ол 20 орынға ғана шақталған, Денсаулық сақтау министрлігінің қарамағындағы бұл қадамның астарында гуманизмге шақыру жататын. Бұрын онда түсу деген əлемдік деңгейдегі төтенше жағдай, отбасы мен ұжым үшін сұмдық масқара саналатын. Бүгінде медициналық айықтырғыш деген ішімдікке салынғандар үшін қайырымдылық панасына айналды. Мемлекет оларды тамақтандырады, жылытады, емдейді, ал қоғам оларға ешбір жеккөрушілік танытпайды, тіпті, солай болуы керек сияқты. Бұл неге солай, қайда қарап отыр, неге шара қолданбайды деп ең соңында барлық тоқпақты полицияға əкеліп тіреп қояды. Ал, бізде бұған қарсы тұра алатын ешқандай тиімді тəсілдер жоқ. Қит етсе құқық қорғаушыларға бір дауыстан адам құқығы бұзылып жатыр, Конституцияны назар салып оқыңыздар дейді... Ал мас күйде кісі өлтіру, ұрлық, тонау, зорлау қылмыстары жасалған кезде адам құқығы туралы бірден ұмытып кетеді. Біреудің құқығы жайлы ойлайтын болсақ, басқалар, яғни қылмыс салдарынан зардап шеккендер туралы да ойлау керек. – Мемлекет басшысы атап өткендей, жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз ету бүгінде аса маңызды тапсырмалардың бірі болып отыр. Осы ретте, патрульдік жəне жол полициясы құрылымдарының біріктірілуі жөнінде əрқилы əңгіме бар. Бұған не дер едіңіз? – Жол-көлік оқиғаларының себепсалдарын жою біз үшін адамның өмірі мен денсаулығын сақтаудағы басым бағыттардың бірі болып саналады. Патрульдік жəне жол полициясының құрылымдары біріктірілгеніне аз ғана уақыт болса да оң нəтижелерге қол жеткізіліп жатыр. Сөз барысында айта кетейін, барлық қызметкерлер тағайындалар алдында нормативтік құқықтық актілерге сəйкес жол қозғалысының ережелерін білу бойынша емтихан тапсырды. Заң мен тəртіптің орындалуы бойынша жол қозғалысының қатысушыларына талап қоятын полиция қызметкерлері ең алдымен, өздерін жол бойында үлгі етіп көрсетулері қажет, олардың кəсіби даярлығы жоғары болып, құқық бұзушыларға қағидатшыл жəне талапшыл болулары керек, мұны сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары мен қылмыстарына жол бермейтін əдептілік нормасы деп білген жөн. – Əңгімеңіз үшін рахмет. Əңгімелескен Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан». Ақмола облысы.

Єылым таппай маќтанба Елбасы Ќазаќстан єылымыныѕ əлеуетін арттыруды Жолдаудыѕ негізгі стратегиялыќ арќауы ретінде кґрсетті Махметғали САРЫБЕКОВ,

Мұхамед Хайдар Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің ректоры.

Елбасының Қазақстан халқына арнаған жаңа Жолдауында білім мен ғылымға жəне жастар тəрбиесіне баса назар аударылды. Осы бағыттар бойынша Үкіметке, Білім жəне ғылым министрлігіне, жергілікті атқарушы органдарға нақты тапсырмалар берілді. Елбасы əр жылғы Жолдауында тағдырлы мағынасы бар ұғымды енгізеді. Мысалы, өткен жылы жастардың санасезіміне «жаңа қазақстандық патриотизмді» қалыптастыру мəселесіне маңыз берілді. Биылғы Жолдауында Елбасы «халықтың жаңа өмір сапасы» деген ұғымды енгізіп отыр. Өмір сапасы – экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының стандарттарына сəйкес анық талады. Осы стан дарт тарға толық сəйкестігін дəлелдеген өткен ғасырда 3-ақ мемлекет болған. Ол – Жапония, Финляндия, Сингапур, ал жақында оған төртінші болып Оңтүстік Корея қосылды. Барлығымызға белгілі, өмір сапасы тікелей білім сапасына байланысты. Ал сапалы білім тек қана ғылым арқылы берілуі мүмкін. Сондықтан да Елбасы Қазақстан ғылымының əлеуетін арттыруды Жолдаудың негізгі страте гиялық тезисі ретінде көрсетті. Экономиканың жоғары технологиялық жаңа салаларын құру үшін ғылымды қаржыландыруды ішкі жалпы өнімнің 3%-нан кем емес деңгейге дейін арттыруды талап етеді, деді Президент. Осыған байланысты инновациялық зерттеулерді қолдау, ғылыми əзірлемелерді коммерцияландыру жө ніндегі заңнаманы тезірек жетілдірген жөн деп білемін. Сонымен қатар, шетел дік жаңа технологияларды Қазақстанға пайдалы жұмыс істеу мақсатымен трансферттеуді де бас ты назарда ұстау қажет. Осы бағытта ТарМУ халықаралық білім беру кеңістігінде

ин теграцияны тереңдету, оқыту шылардың ғылымизерттеу мүмкіндіктерін кеңейту жəне білім алушылардың академиялық ұтқырлығын дамыту мақсатында Шанхай ынтымақтастық ұйымы университеттерінің (ШЫҰУ) желісіне ресми түрінде қабылданды. Яғни университет сту денттерді жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейін білім беру бағдарламасы бойынша 3 мамандықтан «Су ресурстары жəне суды пайдалану», «Жерді мелиорациялау, баптау жəне қорғау» жəне «Гидротехникалық құрылыс жəне ғимараттар» ШЫҰУ шеңберінде оқытуды ұсынады. Сонымен қатар, университет Беларусь-Қазақстан ғылымибілім консорциумына мүше болды. Консорциум аясында Беларусь жоғары оқу орындарымен бірге 8 жоба əзірленіп, оларды 2014-2016 жылдары қаржыландыруға бюджеттік өтінімдер ресімделді. Ұсыныл ған жобалардың ішінде, əсіресе, қазақ диқандары үшін «Дəнді дақылдарды қайта өңдеу негізінде жаңа тұрпаттағы өнімдер алу үшін техникалар мен технологиялар əзірлеу» жобасының маңызы ерекше деп санаймын. Бұл жобада дəнді дақылдарды сұрыптау коэффициентін 9396 пайызға жеткізетін əмбебап технологиялық нобайы бойынша дəнді дақылдарды өңдеудің ресурс үнемдеу технологиясын жəне жаңа техникасын енгізу қарастырылған. Жоба елдегі дəнді дақылдарды өңдейтін

жəне ұн өнімдерін шығаратын кəсіпорындардың қатысуын жəне қолдауын қажет етеді. Ауқымды ғылыми жобалардың тағы бірі – М.Х.Дулати атын дағы ТарМУ жəне Беларусь ұлттық-техникалық уни вер ситеті нің ғалымдары қатысатын «Ғима рат тардың қадалық ірге тас тарын қалау үшін ресурс үнемді ұңғымалы темір-бетон қадаларды тəжірибелік сараптау жəне əзірлеу» жобасы. Соққыға шы дам ды жəне экономикалық тұр ғыдан тиімді қадалар отан дық құры лыс саласының инновациялық дамуы ның жаңа белеске көтерілуіне мүмкіндік береді деп сенеміз. Бұл жобаға байланысты универ си тет «ПетроКазахстан Кум коль Ресор сиз» АҚ-пен келісімшартқа тұрды. Жақында өткен Үкіметтің кеңейтілген мəжілісінде Премьер-Министр Серік Ахметов Өңір лік даму министріне құрылыс материалдардың сапасын сараптамадан өткізу мақсатымен арнайы зертханаларды құруды тапсырды. Осындай сараптамалық жұмыстарды жүргізу үшін университет биылғы жылы қажетті құралжабдықтарды алып отыр. Егер жергілікті билік қолдап, арнайы лицензия алынып, оған сұраныс болса, университеттің облыста осындай зертхана ашуға толық мүмкіндігі бар. ТарМУ, сонымен бірге, Жамбыл өңіріндегі ірі патент иеленуші болып табылады. Жыл сайын университет ғалымдары жаңа құрылғылар мен жабдықтарға, механизмдерге, құрылыс материалдарына орта есеппен еліміздің 30-дан астам инновациялық патентін жəне авторлық куəліктерін алады. Өкінішке қарай, олардың көбісі қағаз жүзінде қалып, нақты өндіріске енгізілмей келеді. Мысалы, өткен жылдың мамыр айында біздің қалада «Қазақстанның үздік тауары» атты аймақтық конкурс өтті. Ол конкурсқа университет 10 жоба ұсынған болатын. Оның 3-уі жеңімпаз атанды. Олар: газобетон шығару технологиясы; Мойынқұм ауданында өсетін цистанхе (сай сағызы)

Кəсіподаќтар ќолдауы Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

Жуырда елордада Білім жəне ғылым қызметкерлері кəсіподақтары кеңесінің кеңейтілген отырысы өтті. Оған Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов, Білім жəне ғылым қызметкерлері кəсіподағының төрайымы Майра Амантаева, сонымен қатар, Білім жəне ғылым министрлігі департаментінің директорлары мен өңірлік кəсіподақ комитетінің басшылары қатысты. Жиындағы негізгі баяндаманы Білім жəне ғылым қызметкерлері кəсіподағының төрайымы М.Амантаева жасады. Басқосуда Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір

мүдде, бір болашақ» атты ел халқына арнаған Жолдауында көрсетілген тапсырмаларды жүзеге асырудағы кəсіподақтар қызметі туралы, сондай-ақ, білім жəне ғылым қызметкерлерінің бүгінгі жағдайы мен олардың əлеуметтік əлеуетінің деңгейі сынды маңызды мəселелерге ден қойылды. Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Қа зақстан-2050» Стратегиялық бағдарламасын жүзеге асыруда кəсіподақтар мен оның құрылымдық бөлімшелері жүйелі жұмыстар жасауда. Біздің кəсіподақтар қызметінің басым бағыты – еңбекақы жүйесін жетілдіру жəне оның деңгейін орташа республикалық көрсеткішке жеткізу. Бүгінгі таңда білім беру мекемелері 9588 ұжымдық шарт жасасқан. Келісімшарттағы міндеттерді

тамырынан тамақ жəне косметология өнімдерін дайындау технологиясы жəне жел электрстансаларына арналған жұмыс қалақшаларын жасау технологиясы. Осы жобаларды өндіріске енгізу мақсатында 2013 жылы 13 мамырда №12 хаттамасымен облыс əкімінің шешімі қабылданған. Ол шешімде айтылған жобаларды өндіріске енгізу жəне оған қажетті қаражатты бөлу туралы тиісті басқармаларға тапсырма берілген. Өкінішке қарай, бұл тапсырмалар осы күнге дейін шешімін таппай келеді. Сондықтан университет ғалымдарының ғылыми ізденіс нəтижелерін нақты өндіріске енгізу мəселесі бойынша үміт үзбей, қолдау күтеміз. Ұлы философ, ұлы ағартушы, ұлы ақын Абай Құнанбайұлы өткен ғасырлардың өзінде-ақ: «Ғылым таппай мақтанба» деген ғибратты жыр жазып, онда «Болмасаң да ұқсап бақ, бір ғалымды көрсеңіз. Ондай болмақ қайда деп, айтпа ғылым сүйсеңіз. Сізге ғылым кім берер, жанбай жатып сөнсеңіз? Дүние де өзі, мал да өзі, ғылымға көңіл бөлсеңіз» демеп пе еді?!. Əрине, бір мақалада Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясымен астасып жат қан биылғы Жолдауына толықтай пікір білдіру қиын. Бірақ бір нəрсені барлығымыз дұрыс қабылдап, дұрыс түсінуіміз қажет. Елбасы үнемі болашақты болжап, болашақтың қамын ойлайды. Өйткені, күшті, қуатты мемлекеттер ғана ұзақмерзімді жоспарлауымен дараланады. Сондықтан, «Қазақстан-2050» Стратегиясы мен «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты биылғы Жолдау барлық саланы қамтитын жəне үздіксіз өсуді қамтамасыз ететін жаңғырудың нақты бағыты мен бағдары болып табылады. Оған қатысты Елбасының пайымдары мен көзқарасы біз үшін аса маңызды. Ал Президент тапсырмаларын орындау – барша бұқара үшін ортақ парыз, абыройлы міндет! Жамбыл облысы.

орындау мен екіжақты келісімді жолға қою уақтылы еңбекақының төленуі, заңды демалысқа шығу, жыл сайынғы медициналық тексеру мен оқу жүктемесі секілді өзге де мəселелердің шешілуін қамтамасыз етеді», дейді Білім жəне ғылым қызметкерлері кəсіподағының төрайымы Майра Амантаева. Сонымен қатар, ол білім жəне ғылым қызметкерлерінің қоғам алдындағы беделін барынша арттыруда кəсіподақтар жүйелі жұмыстар жасай беретінін жəне елдегі қабылданған барлық стратегиялық маңызды құжаттар ұрпақ болашағына қызмет ететінін де назардан тыс қалдырмады. Ал ол үшін Елбасы Жолдауында көрсетілген тапсырмаларға асқан жауапкершілік танытып, оның өз жемісін беруіне баршамыз атсалысуымыз қажет дегенді де тілге тиек етті.


6

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 21 қаңтардағы №741 Жарлығымен бекітілген

Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2014-2020 жылдарға арналған ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ

Астана, 2014 жыл

Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының тұжырымдамасы (бұдан əрі – Тұжырымдама) Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» (бұдан əрі – 2050 Стратегиясы) атты Қазақстан халқына Жолдауында баяндалған нұсқауларға сəйкес əзірленді жəне Қазақстан Республикасы сыртқы саяси қызметінің қағидаттары мен тəсілдемелеріне, мақсаттарына, басымдықтары мен міндеттеріне негіз қалаушы көзқарастар жүйесін білдіреді. 1. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатын дамытудың пайымы Қазақстан өз тəуелсіздігінің үшінші онжылдығына экономикасы серпінді дамып келе жатқан жəне нақты белгіленген сыртқы саяси басымдықтары бар қалыптасқан тұрақты мемлекет ретінде қадам басты. Əлемдік аренада Қазақстан субъектілігінің артуы мемлекеттің рөлі мен халықаралық ықпалының жоғарылағанын, өңірлік салмағының ұлғайғанын, жаһандық экономика мен қаржы институттары үшін маңызы өскенін айғақтайды. Сонымен қатар, қазіргі заман болмысын ескерсек, Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты ұлттық мүдделерді прагматизм қағидаттарымен жаңғыртуды жəне ілгерілетуді талап етеді. Бұл процеске бірқатар ішкі жəне сыртқы факторлар ықпал етеді. Маңызды ішкі факторлар ретінде Қазақстанның саяси жəне əлеуметтік-экономикалық дамуындағы түбегейлі өзгерістерді, трансформациялық кезеңнің аяқталуы мен елдің ұзақмерзімді жəне орнықты дамудың 2050 жылға дейінгі жаңа Стратегиясына өтуін атап көрсеткен жөн. Сыртқы факторлар əлемдік қаржылықэкономикалық дағдарыстың келеңсіз салдарын еңсеру қажеттілігінен, қақтығыстардың шиеленісуінен, адамзаттың қазіргі проблемаларынан, өңірлік жəне жаһандық деңгейлерде жаңа геосаяси жəне геоэкономикалық ахуалдың пайда болуынан көрінеді. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының мақсаттары Қазақстанның ұлттық мүдделеріне сəйкес сыртқы саясаттағы негізгі күш-жігер мынадай негізгі мақсаттарға қол жеткізуге шоғырландырылады: 1) елдің ұлттық қауіпсіздігін, қорғанысқа қабілеттілігін, егемендігін жəне аумақтық тұтастығын жанжақты қамтамасыз ету; 2) бейбітшілікті, өңірлік жəне жаһандық қауіпсіздікті нығайту; 3) орнықты ұстанымдарды қамтамасыз ету жəне əлемдік қоғамдастықта мемлекеттің жағымды бейнесін қалыптастыру; 4) Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) орталық жəне үйлестіруші рөлі арқылы əділ əрі демократиялық əлемдік тəртіпті орнату; 5) өңірлік жəне халықаралық сауда-экономикалық қатынастар жүйесіне одан əрі интеграциялану; 6) 2050 Стратегиясын ойдағыдай іске асыру, халықтың жоғары тұрмыс деңгейіне қол жеткізу, көпұлтты қоғамның, құқықтық мемлекеттің жəне демократиялық институттардың бірлігін нығайту, адамның құқықтары мен бостандықтарын іске асыру үшін қолайлы сыртқы жағдайлар жасау; 7) ұлттық экономиканы əртараптандыру, индустриялық-технологиялық дамыту жəне оның бəсекеге қабілеттілігін арттыру; 8) елдің «жасыл» даму жолына біртіндеп көшуі жəне əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіру; 9) ұлттық-мəдени өзіндік ерекшелікті сақтау жəне мемлекетті одан əрі дамытудың өзіндік жолымен жүру; 10) шет елдерде Қазақстан Республикасының азаматтары мен заңды тұлғаларының құқықтарын, олардың жеке, отбасылық жəне іскерлік мүдделерін қорғау; 11) шет елдердегі қазақ диаспорасына жəне қазақ тіліне қолдау көрсету. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының басымдықтары мен міндеттері 1. Қазақстан Орталық Азияның саяси тұрақты, экономикалық орнықты жəне қауіпсіз дамуына мүдделі. Қазақстан өңірдегі өзінің рөлі мен жауапкершілігін сезіне отырып, өңірлік тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, жаңа сын-қатерлер мен қауіптерге, оның ішінде шектес мемлекеттерден таралатындарына қарсы іс-қимыл жасау үшін жан-жақты күш-жігер жұмсайтын болады. Қазақстан Орталық Азияда жанжалға бейім əлеуетті əлсірету, əлеуметтік-экономикалық проблемаларды, су-энергетикалық торап пен өзге де қайшылықтардың түйінін шешу мақсатында ішкі өңірлік интеграцияны дамытуға ұмтылады. Өңірдің халықаралық саясат пен экономиканың біртұтас интеграцияланған субъектісіне трансформациялануы перспективалы мақсат болып табылады. 2. Еуразиялық интеграцияны елімізді əлемдік шаруашылық байланыстар жүйесінде орнықты ұстанымға ілгерілетудің пəрменді тəсілдерінің бірі ретінде қарастыра отырып, Қазақстан осы негізде Еуразиялық экономикалық одақ құру мақсатында Кеден одағы мен Бірыңғай экономикалық кеңістікті нығайтатын болады. Осы процесс шеңберінде мынадай негіз қалаушы қағидаттар сақталады: саяси егемендіктің мызғымастығы, қабылданатын шешімдердің экономикалық негізділігі, кезеңділік, прагматизм жəне өзара тиімділік, интеграцияның барлық органдарындағы тараптардың тең өкілдігі жəне барлық деңгейдегі интеграциялық өзара іс-қимылдардың консенсусы. 3. Қазақстан мемлекеттік шекараны халықаралыққұқықтық ресімдеуді аяқтау, сондай-ақ Каспий теңізінің құқықтық мəртебесін айқындау бойынша жəне жағалау маңындағы мемлекеттер арасында халықаралық құқықтың жалпыға бірдей танылған қағидаттары мен нормаларына негізделген тұрақты жəне достық қатынастарды нығайту жұмыстарын жалғастырады. 4. Қазақстан БҰҰ, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығы, Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары кеңесі, Ұжымдық қауіпсіздік жөніндегі шарт ұйымы, Шанхай ынтымақтастығы ұйымы, Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымы, Ислам ынтымақтастығы ұйымы, Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесі жəне басқа да халықаралық ұйымдар мен форумдар қызметінің жауапты қатысушысы бола отырып, осы ұйымдардың қызметі шеңберіндегі өзінің басты міндеттерін былай пайымдайды: 1) түрлі салаларда өңірлік жəне жаһандық сипаттағы шешімдерді əзірлеу мен қабылдау процесі кезінде ұлттық мүдделерді ескеруді қамтамасыз ету; 2) өңірлік жəне жаһандық қауіпсіздікті нығайту жөніндегі халықаралық күш-жігерге сындарлы қатысу жəне үлес қосу; 3) Қазақстанның сыртқы саяси бастамаларын ілгерілету; 4) əлемде тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету мүддесінде өңірлік жəне халықаралық ұйымдар мен форумдар арасындағы ынтымақтастықтың оңтайлы жəне өзара қолайлы қалыптарын орнату; 5) өңірлік жəне халықаралық ұйымдардың жұмыс тиімділігін арттыру мақсатында олардың саяси-құқықтық жəне ұйымдық-əкімшілік функцияларын жетілдіру. Қазақстан өзінің ұлттық мүдделеріне сай келетін əрі практикалық тұрғыдан пайда əкелетін халықаралық жəне өңірлік ұйымдардың жұмысына қатысады. 5. Қазақстан өңірлік жəне жаһандық қауіпсіздікті нығайту жөніндегі міндеттер шеңберінде: 1) əлемнің барлық мемлекеттерімен жəне олардың бірлестіктерімен достық жəне алдын ала болжанатын қатынастарды дамытады; 2) БҰҰ Жарғысының мақсаттары мен қағидаттарын ұстанады жəне саяси диалог пен мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық үшін құқық үстемдігі қағидатының негіз қалаушы маңызын мойындайды; 3) өңірлік жəне халықаралық жанжалдарды келіссөздер жүргізудің халықаралық тұрғыда танылған форматтары шеңберінде шешуді жақтайды. Қазақстанның ұстанымы мемлекеттердің егемендігі мен олардың халықаралық тұрғыда танылған шекараларындағы аумақтық тұтастығын сақтау туралы БҰҰ-ның негіз қалаушы қағидаттарына, дағдарыстарды реттеу жөніндегі құжаттарда, ең алдымен БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарларында көрсетілген ережелерді орындау негізінде даулы мəселелерді бейбіт жолмен шешуді іздестіруге негізделеді;

4) ядролық қарусыз жəне жаппай қырып-жоятын қарудың басқа да түрлерінсіз бейбітшілікке қол жеткізуге күш-жігер жұмсайды, таратпау режімдерін нығайту, қарулардың мұндай түрлеріне толық тыйым салу жəне оларды жою, сондай-ақ əлемнің түрлі өңірлерінде ядролық қарудан азат аймақтарды құру мақсатында көпжақты тетіктерді дамытуға қатысады; 5) жаппай қару шығаруға, оның ішінде ғарышта, қарудың жаңа түрлерін жасау мен өрістетуге қарсы күресті дəйекті түрде жақтайды; 6) қарудың заңсыз айналымына қарсы іс-қимыл бойынша халықаралық күш-жігерді қолдайды; 7) терроризмге, экстремизмге, есірткі құралдарының, психотроптық заттардың жəне олардың прекурсорларының заңсыз айналымына, адам саудасы мен заңсыз көші-қонға, ұйымдасқан қылмыс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша басқа мемлекеттермен бірлесіп екіжақты жəне көпжақты негізде нақты шаралар қабылдайды; 8) халықаралық ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты жəне кибертерроризмге қарсы күресті жалғастырады. 6. Қазақстан сыртқы экономикалық басымдықтарын іске асыру мақсатында: 1) елдің экономикалық-ресурстық, транзиттіккөліктік жəне экспорттық əлеуетін іске асыру, ұлттық экономиканың қауіпсіз дамуы жəне оның инвестициялық тартымдылығы үшін жағдайлар жасау мақсатында өңірлік жəне халықаралық интеграциялық процестерге қатысады. Осы тұрғыда ел үшін тиімді шарттарда Дүниежүзілік сауда ұйымының қызметіне қатысу маңызды міндет болып табылады; 2) индустриялық-инновациялық даму жөніндегі міндеттер шеңберінде ұлттық экономиканың басым секторларына инвестициялар мен озық технологиялар тарту, оны əртараптандыру жəне технологиялық жаңғырту, оның бəсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында халықаралық ынтымақтастықты кеңейтеді; 3) халықаралық экономикалық ұйымдар мен қаржы институттарына елдің толық құқылы қатысуын жəне ұлттық мүдделерді ілгерілетуді қамтамасыз етеді; 4) экономикалық жəне сауда дипломатиясын дамытады, дипломатиялық құралдар арқылы шет елдерде мемлекеттің жəне қазақстандық жеке жəне заңды тұлғалардың мүдделерін ілгерілету мен қорғауды қамтамасыз етеді, жаңа жəне дəстүрлі əлемдік нарықтарда қазақстандық бизнес пен экспорттық өнімдердің болуын кеңейту үшін қолайлы жағдайлар жасайды; 5) əлемнің барлық елдерінің дамуы үшін тең мүмкіндіктер беретін əлемдік əділ валюта-қаржы жүйесін қалыптастыруға қатысады; 6) Астана экономикалық форумы мен оның негізінде тұжырымдалған халықаралық бастамаларды ілгерілету жөнінде белсенді жұмыстар жүргізеді; 7) өңірлік жəне жаһандық азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге халықаралық күш-жігер жұмсау ісіне қатысады; 8) өңірлік жəне жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке үлес қосуды жалғастырады. Энергетикалық ресурстарды өндіруші елдердің, транзиттейтін елдердің жəне тұтынушы елдердің мүдделерінің теңгеріміне қол жеткізуді, оларды экспорттаудың əртараптандырылған, тұрақты жəне қауіпсіз маршруттарының жүйесін құруды жақтайды; 9) тиісті ұлттық институт құра отырып, əлемдік қоғамдастықтың дамуға ресми көмек көрсетуге күшжігер жұмсау ісіне қатысуға ниеттенеді. 7. Қазақстан қоршаған ортаны қорғау жəне жаһандық климатты сақтау мəселелеріне баса көңіл аудара отырып: 1) ресурстарды (су, жер, биологиялық жəне басқа) пайдалану жəне оларды басқару тиімділігін арттыру, қоршаған ортаның сапасын жəне халықтың əл-ауқатын көтеру мақсатында елдің «жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі тұжырымдаманы іске асыруға күшжігерін жұмсайды. ЭКСПО-2017 көрмесін өткізуді қоса алғанда, «жасыл экономикаға» біртіндеп көшу Қазақстанның əлемдегі ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына кіруі жөніндегі міндеттерді іске асырудағы маңызды элементтердің бірі болып табылады; 2) «жасыл өсім» бағдарламалары мен жоспарларын іске асыруда Еуропа, Азия жəне Тынық мұхит елдерінің мемлекеттік жəне жеке меншік секторларының, қоғамдық жəне халықаралық ұйымдардың əріптестігін қолдауға бағытталған Астананың «Жасыл көпір» бастамасын жүзеге асыратын болады; 3) постиндустриялық қоғамдағы проблемалардың шешімін іздестіруге бағытталған Жаһандық энергетикалық-экологиялық стратегияны қоса алғанда, экологиялық жағынан орнықты энергиямен жабдықтау саласында қазіргі заманғы көрсетілетін қызметтерді əзірлеу мен енгізу жөніндегі бастамаларды ілгерілетеді; 4) су қауіпсіздігін қамтамасыз ету шеңберінде трансшекаралық өзендердің су ресурстарын пайдалану жəне қорғау саласында көршілес елдермен шарттық құқықтық базаны жетілдіруді жалғастырады; 5) халықаралық ұйымдармен жəне бұрынғы Семей ядролық полигоны мен Арал теңізінің аумақтарын оңалту жөніндегі донорлармен ынтымақтастықты, оның ішінде Аралды құтқару жөніндегі халықаралық қор қызметінің шеңберінде жалғастырады; 6) Каспий теңізінің теңіз ортасын қорғау жөніндегі негіздемелік конвенцияны қабылдау жөніндегі жұмысты Каспий маңы елдерімен бірлесіп жалғастырады; 7) табиғи жəне техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу жəне олардың салдарын жою мəселелерінде екіжақты жəне көпжақты ынтымақтастықты нығайтады. 8. Қазақстан Республикасы сыртқы саясаттың гуманитарлық өлшемін дамытуға басым мəн береді. Осыған байланысты Қазақстан: 1) шет елдерде болатын Қазақстан азаматтарының, сондай-ақ шетелдіктер асырап алған, шет елдерде тұратын қазақстандық балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау жұмысын күшейтеді; 2) шет елдердегі өз азаматтарының құқықтары мен мүдделерін қорғауға, визалық рəсімдер мен режімдерді ырықтандыруға, заңсыз көші-қонға қарсы іс-қимылдарға бағытталған көпжақты конвенцияларға қосылуды жəне екіжақты шарттар жасасуды жалғастырады; 3) қылмыстық жəне азаматтық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы, адамдарды ұстап беру мен сотталған адамдарды беру туралы екіжақты шарттар жасасуды жалғастырады; 4) білім, ғылым мен мəдениет, туризм жəне спорт, жастар саясаты, бірлескен ғылыми-зерттеу жобаларын іске асыру саласында көпжақты конвенцияларға қосылу жəне екіжақты шарттар жасасу бойынша халықаралық ынтымақтастықты жəне жұмысты одан əрі жүзеге асырады; 5) Қазақстан туралы тарихи жəне заманауи білімдерді дамыту мəселелері бойынша халықаралық ынтымақтастықты кеңейтетін болады; 6) шет елдердегі қазақ қауымдастықтары шоғырлана тұрып жатқан жерлерде қазақ тілі мен мəдениетін, олардың тарихи отанымен байланысын дамытуды қолдайтын болады; 7) əлеуметтік-экономикалық, құқықтық жəне халықаралық мəдени-гуманитарлық даму салаларында қазақстандық азаматтық қоғамның жəне үкіметтік емес сектордың ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасайды; оларды тиісті халықаралық іс-шараларға қатысуға тартады; 8) өшпенділік, нəсілдік кемсітушілік, діни қайшылықтар, экстремизм мен ұлтшылдық тұрғысындағы қылмыстық əрекеттерге қарсы тұрады; 9) Шығыс пен Батыстың, Оңтүстік пен Солтүстіктің арасындағы өркениетаралық, мəдениетаралық жəне дінаралық диалогты одан əрі дамытуға ықпал етеді; 10) негізгі диалог алаңы ретінде Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезінің халықаралық ұстанымдарын нығайтады. БҰҰ аясындағы Өркениеттер альянсының қызметіне, сондай-ақ басқа да бастамалар мен форумдарға қатысады; 11) Қазақстанның бастамасымен БҰҰ Бас Ассамблеясы жариялаған 2013 – 2022 жылдарға арналған Мəдениеттер жақындасуының халықаралық онжылдығы шеңберінде бейбітшілік пен орнықты даму жолындағы саналуандылықты көтермелеу жөніндегі іс-қимылдарды жалғастырады. 9. Қазақстан əлемнің тиісті парламентаралық бірлестіктерімен саяси, сауда-экономикалық жəне

мəдени-гуманитарлық байланыстарды дамыту үшін парламенттік дипломатияның əлеуетін көпжақты парламентаралық құрылымдар шеңберінде жəне екіжақты форматта пайдалануды жалғастырады. 10. Қазақстан əлемдік қоғамдастықты халықаралық мəселелер, сыртқы саяси бастамалар, мемлекеттің саяси, əлеуметтік-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық дамуы бойынша өзінің негізгі ұстанымы туралы уақтылы жəне толық хабардар етуді жүзеге асырады. Осы шаралар шеңберінде Қазақстан қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникациялық технологиялар мүмкіндігін жəне дипломатияның дəстүрлі құралдарын пайдаланады. Сыртқы саяси қызметтің мақсаттары, басымдықтары, міндеттері мен нəтижелері, Қазақстанның халықаралық бастамаларын əлемдік аренада ілгерілету туралы ақпаратты ел ішінде түсіндіру жəне Қазақстан жұртшылығына жеткізу жөніндегі жұмыс маңызды болып табылады. Шетелдік ақпараттық кеңістікте Қазақстанды көрсетіп, таныстыру «Ақпаратты Қазақстан – 2020» мемлекеттік бағдарламасына сəйкес жүзеге асырылады. Елдік жəне өңірлік басымдықтар Қазақстан Республикасы XXI ғасырдағы тату көршілік жəне одақтастық туралы шарт негізінде Ресей Федерациясымен саяси, сауда-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың барлық салаларында одақтастық қатынастарды нығайтуды жалғастырады. Қазақстан Республикасы жоғары жəне биік деңгейлердегі саяси диалог шеңберінде Қытай Халық Республикасымен жан-жақты стратегиялық ынтымақтастықты тереңдетеді, энергетикалық, инвестициялық-технологиялық, сауда-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты, транзиттік-көліктік саладағы, аграрлық сектордағы, трансшекаралық өзендердің су ресурстарын бірлесе пайдалану жəне экология саласындағы өзара ісқимылды дамытады. Қазақстан Республикасының Орталық Азия мемлекеттері – Қырғыз Республикасымен, Тəжікстан Республикасымен, Түркіменстанмен жəне Өзбекстан Республикасымен көпсалалы қатынастарын дамытуы ішкі жəне сыртқы сын-қатерлер мен қауіптерге бірлесіп қарсы іс-қимылдар жасауға, саяси, экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты өзара тиімді жəне тепе-теңдік негізде жандандыруға өңір елдерінің күш-жігерін біріктіруге шоғырландырылатын болады. Қазақстан Республикасы Америка Құрама Штаттарымен саяси, сауда-экономикалық, инвестициялық, энергетикалық, ғылыми-техникалық жəне гуманитарлық ынтымақтастықты дамытуға, халықаралық күн тəртібінің өзекті мəселелерін шешуге бағытталған стратегиялық əріптестікті нығайтуды жалғастырады. Қазақстан Республикасы тиісті шарттар жасалған немесе əзірленіп жатқан еуропалық мемлекеттермен, сондай-ақ еуропалық институттармен жəне бірлестіктермен стратегиялық əріптестік қатынастарын нығайта береді. Қазақстанның сауда-экономикалық жəне инвестициялық аса ірі əріптесі – Еуропалық Одақпен толық ауқымды қатынастарды дамыту, кеңейтілген əріптестік жəне ынтымақтастық туралы жаңа келісім жасасу, Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Одақ азаматтары үшін визасыз режімге біртіндеп көшу перспективасымен визалық режімді ырықтандыру жөніндегі күш-жігер жалғасады. Қазақстан Республикасы еліміздің саяси-экономикалық жəне транзиттік-көліктік мүдделері жүйесінде маңызды орын алатын Беларусь Республикасымен, Украинамен жəне Молдова Республикасымен, сондайақ Оңтүстік Кавказ мемлекеттері – Əзербайжан Республикасымен, Армения Республикасымен жəне Грузиямен дəстүрлі жəне өзара тиімді ынтымақтастықты жалғастырады. Қазақстан Республикасы Түркия Республикасымен екі халықтың тарихи тегі мен мəдени құндылықтарының ортақтығы негізінде жан-жақты ынтымақтастықты нығайтуға баса маңыз береді. Иран Ислам Республикасымен өзара тиімді ынтымақтастық сауда-экономикалық жəне транзиттіккөліктік салалардағы, Каспий теңізінде тұрақтылықты қамтамасыз етудегі ортақ мүдделерге негізделеді. Қазақстан Республикасы сыртқы саясаттың азиялық бағытын нығайтуға ниетті. Шығыс, Оңтүстік, ОңтүстікШығыс Азия, Азия-Тынық мұхит өңірінің елдерімен жəне олардың өңірлік бірлестіктерімен саудаэкономикалық жəне инвестициялық-технологиялық ынтымақтастықты жандандыруға күш-жігер жұмсалатын болады. Жапониямен жəне Корея Республикасымен өзара іс-қимылда аса жаңа технологияларды тартуға, Қазақстанда энергия жəне су үнемдеу технологияларын енгізуге, түрлі салаларда қазақстандық білім беру жүйесінің дамуына жəрдемдесуге, «Орталық Азия+Жапония» жəне «Орталық Азия мен Корея Республикасы» диалогтарын нығайтуға баса назар аударылады. Қазақстан Ауғанстанда ұлттық бітімгерлік пен саяси реттеу мəселелері бойынша халықаралық қоғамдастықтың бірлескен күш-жігерін қолдауды, бұл мемлекеттің əлеуметтік-экономикалық дамуына, өңірлік жəне жаһандық қауіпсіздік қатерлерін жоюға қатысуды жалғастырады. Үндістан Республикасымен жəне Пəкстан Ислам Республикасымен ынтымақтастық саяси жəне сауда-экономикалық байланыстарды ілгерілетуге, халықаралық ұйымдарда өзара іс-қимыл жасауға бағытталады. Қазақстан Вьетнам Социалистік Республикасымен, Индонезия Республикасымен, Малайзиямен, Сингапур Республикасымен, Таиланд Корольдігімен ұзақмерзімді перспективалы жəне өзара тиімді саудаэкономикалық қатынастарды дамытуды жалғастырады. Қазақстан Республикасының Орта жəне Таяу Шығыс мемлекеттерімен жақын тарихи жəне рухани байланыстары бола отырып, бұл өңірдің тұрақты жəне орнықты дамуына мүдделі. Қазақстан өзара мүдделілік тудыратын барлық салаларда олармен əріптестік қатынастарды қалыптастырады. БҰҰ, ИЫҰ, АӨСШК жəне басқа да халықаралық ұйымдар шеңберінде бірлескен қызметті үйлестіру жəне өзара қолдау тəжірибесі жалғасады. Қазақстан Республикасы Солтүстік, Орталық жəне Латын Америкасы мемлекеттерімен ынтымақтастыққа зор маңыз береді. Аталған жұмыста сауда-экономикалық, инвестициялық жəне гуманитарлық байланыстарды дамытуға, БҰҰ жəне басқа да халықаралық ұйымдар шеңберінде ортақ мүдделерді ілгерілетуге басымдық беріледі. Қазақстан Республикасы Африка құрлығы елдерімен қатынастардың географиясын кеңейтуге, оның ішінде Африкалық одақ қызметінің шеңберінде олармен саяси жəне экономикалық ынтымақтастықты дамытуға басым көңіл бөледі. Күтілетін нəтижелер Тұжырымдаманы қабылдау жəне іске асыру: 1) ұлттық, өңірлік жəне жаһандық қауіпсіздікті нығайтуға; 2) Қазақстан үшін қолайлы халықаралық орта қалыптастыруға, əлемнің барлық мемлекеттерімен достық, тең құқылы жəне өзара тиімді қатынастарды нығайтуға; 3) ұлттық экономиканы əртараптандыру негізінде Қазақстанның халықаралық қоғамдастыққа жəне əлемдік шаруашылық байланыстарға интеграциялануының жоғары деңгейіне қол жеткізуге; 4) өңір мемлекеттерімен экономикалық интеграция үшін жағдайлар мен алғышарттар жасауды қамтамасыз етуге; 5) мəдени-гуманитарлық, ғылым-білім жəне басқа да аралас салаларда халықаралық ынтымақтастықты қарқынды дамытуға; 6) шет елдерде Қазақстан Республикасының азаматтары мен заңды тұлғаларының, олардың жеке, отбасылық жəне іскерлік мүдделерінің құқықтық қорғалуын күшейтуге ықпал етеді. 2. Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының негізгі қағидаттары мен жалпы тəсілдемелері Қазақстанның сыртқы саясаты көп бағыттылық,

тең герімділік, прагматизм, өзара тиімділік, елдің ұлт тық мүдделерін қатаң қорғау қағидаттарына негізделген. Қазақстан əлемнің барлық мемлекеттерінің теңдігін, өзара мүдделерді ескеруді жəне бір-бірінің ішкі істеріне араласпауды, сондай-ақ БҰҰ Жарғысы мен халықаралық құқықтың үстемдігі негізінде халықаралық проблемалар мен жанжалдарды бейбіт жəне ұжымдық жолмен шешуді жақтайды. Қазақстанның сыртқы саясаты мүдделердің теңгерімі негізінде құрылған, бұл ретте шет елдермен жəне халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимылдың сараланған жəне əртүрлі деңгейдегі тəсілдемесі қағидаты қолданылады. Аталған қағидатты қолдану: 1) басымдықтардың белгілі бір түрде құралуын, не гізгі күш-жігер мен ресурстардың соларға шоғырлануын; 2) саяси жəне экономикалық мүдделер мен практикалық қайтарымға сəйкес адами жəне қаржылық ресурстардың барабар бөлінуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сыртқы алаңдағы ынтымақтастықта сараланған тəсілдемені қолдану Қазақстанның шет елдердегі дипломатиялық қатысуын кеңейтуді жəне оның шет елдердегі мекемелерін құрылымдық оңтайландыруды да көздейді. Осы Тұжырымдама Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының прагматикалық жəне дербес белсенділік санаты ретінде дамудың жаңа кезеңін айқындай отырып, сыртқы саяси бағыттағы сабақтастықты сақтайды. Сыртқы саясаттың прагматикалығы оның ұлттық мүдделерге нақты бағдарлануын білдіреді. Ол өз ресурстарымызды объективті бағалауға, басымдықты жəне шеткері бағыттарды, оларды іске асыру тəсілдерін жүйелі айқындап отыруға негізделген. Дербес белсенділік сыртқы саясатты жоспарлау мен іске асыруды, басып озуға бағдарланған идеялар мен бастамаларды ұсынуды; халықаралық қатынастардың күн тəртібін қалыптастыруға қатысуды жəне Қазақстанның мүдделеріне сай келетін шешімдер қабылдауды білдіреді. Қазақстан Республикасының сыртқы саясатын іске асыру тетіктері мен құралдары Қазақстан Республикасының Конституциясына сəйкес Президент елдің сыртқы саясатының негiзгi бағыттарын айқындайды жəне халықаралық қатынастарда Қазақстанның атынан өкiлдiк етеді. Қазақстан Республикасының Парламенті еліміздің ең жоғары өкілді органы бола отырып, өзінің конституциялық өкілеттіктері шеңберінде халықаралық шарттарды ратификациялау, олардың күшін жою, ішкі заңнаманы Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттемелеріне сəйкестендіру бойынша заңнамалық жұмыс жүргізеді. Атқарушы органдар жүйесін басқаратын Үкімет Республиканың шет мемлекеттермен, халықаралық жəне өңірлік ұйымдармен өзара қарым-қатынастарын дамытуды қамтамасыз етеді, сыртқы экономикалық саясатты іске асыру, сыртқы саяси іс-шараларды қаржыландыру жөніндегі шараларды əзірлейді. Сыртқы саясат жəне сыртқы экономикалық ынтымақтастық саласындағы нақты міндеттерді шешу мақсатында ведомствоаралық комиссиялар мен жұмыс топтары құрылады. Халықаралық шарттар мен үкіметаралық комиссиялардың шешімдерінен туындайтын уағдаластықтар мен міндеттемелерді іске асыру жөніндегі бағдарламалар мен жоспарлар əзірленеді. Сыртқы саяси қызметті жүзеге асыратын орталық мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі (бұдан əрі – СІМ) болып табылады. «Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметi туралы» 2002 жылғы 7 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес СІМ Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын əзірлеуді жəне Мемлекет басшысының халықаралық бастамаларын іске асыруды жүзеге асырады, сондай-ақ Президент пен Yкiметке тиiстi ұсыныстар береді, сыртқы саяси бағытты iске асыру жөніндегі жұмысты жүргізеді, орталық атқарушы органдардың шет мемлекеттермен жəне халықаралық ұйымдармен қатынастарына қатысты халықаралық қызметiн үйлестiруді жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары тұрақты негізде Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары мен міндеттемелерін талдау жұмысын жүзеге асырады, сыртқы саясатты жүзеге асыруға байланысты стратегиялық жəне тактикалық тəсілдемелерді жəне оны іске асыру бойынша ұсыныстарды əзірлейді. Мемлекеттік органдар аталған жұмысты одан əрі пысықтап, тиісті шешімдер қабылдау мақсатында ел басшылығының қарауына нақты ұсыныстар енгізуі үшін оны СІМ-мен үйлестіріп отырады. Мемлекеттік органдардың сыртқы саяси салдары болуы ықтимал ішкі сипаттағы қандай да бір шешімдер қабылдауы міндетті түрде СІМ-мен келісіледі. Қазақстан Республикасының ішкі жəне сыртқы саясатын шет елдерде ақпараттық қамтамасыз ету, шет мемлекеттердің мемлекеттік басқару органдарының, іскерлік, ғылыми жəне қоғамдық топтарының, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерімен жұмыс жүргізу маңызды міндет болып табылады. Осыған орай, СІМ басқаратын дипломатиялық қызметтің бірың ғай жүйесінің маңызды элементі Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелері болып табылады. Шет елдердегі мекемелердің қызметі тікелей аккредиттелген елдерде немесе халықаралық ұйымдарда Қазақстанның жəне оның азаматтарының ұлттық мүдделерін қорғауға жəне ілгерілетуге бағытталған. Шет елдердегі мекемелер тұрақты мониторингті жүзеге асырады, ақпараттарды жинайды жəне талдау жасайды, СІМ-нің басшылығын болу мемлекетіндегі оқиғалар туралы уақтылы хабардар етеді. Сыртқы саясат саласындағы міндеттерді тиімді іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасы дипломатиялық қызмет органдарын одан əрі институционалдық дамытуға: дипломатиялық кадрларды даярлауға, қайта даярлауға жəне олардың біліктілігін арттыруға; Қазақстанның шет елдерде жəне оның өкілдерінің халықаралық ұйымдарда дипломатиялық қатысуын кеңейтуге; СІМ қызметкерлері мен олардың отбасы мүшелерін əлеуметтік-материалдық қамтамасыз етуді жақсартуға зор маңыз береді. 3. Тұжырымдаманы іске асыру көзделетін нормативтік құқықтық актілердің тізбесі 1. 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының Конституциясы. 2. «Қазақстан Республикасының дипломатиялық қызметi туралы» 2002 жылғы 7 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңы. 3. «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» 2005 жылғы 30 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы. 4. «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі туралы» 2012 жылғы 6 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы. 5. «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 18 маусымдағы № 827 Жарлығы. 6. «Қазақстан Республикасының Əскери доктринасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 11 қазандағы № 161 Жарлығы. 7. «Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 18 желтоқсандағы № 449 Жарлығы. 8. Қазақстан Республикасы Президентінің 1999 жылғы 27 қыркүйектегі № 217 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Консулдық жарғысы. 9. «Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің мəселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 28 қазандағы № 1118 қаулысы. Тұжырымдаманы іске асыру мақсатындағы нормативтік құқықтық базаны шет елдермен жəне халықаралық ұйымдармен қол қою жоспарланып отырған халықаралық шарттар да құрайды.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

АЌШ президенті Конгресте жолдауын жасады АҚШ президенті Барак Обама 28 қаңтар күні кешкісін Конгресс алдында «Елдің жағдайы туралы» жолдауын жасады. Сөзі барысында ол үкіметпен келісім жасаған компаниялар қызметкерлерінің еңбекақы деңгейін сағатына 10,1 долларға дейін көтеру туралы жарлыққа қол қойғанын мəлімдеді. «Ассошейтед пресс» агенттігінің хабарлауынша, жарлық 2015 жылдың басында күшіне енеді. Бұл орта таптағы азаматтардың жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Президент өз жолдауында, сондай-ақ, орта тап өкілдерінің еңбек нарығында бəсекелестікке қабілеттілігін арттыру үшін оларды кəсіби қайта даярлау бағдарламасын əзірлеу қажеттігін де атап өткен. Барак Обаманың атап өтуінше, бұл шаралардың барлығы орта тапты нығайтады жəне ел экономикасының өсу қарқынын жеделдетеді. Сонымен қатар, президент жолдауда АҚШ Конгресі мен федералдық үкімет арасында өзара қарым-қатынас мəселесіне де ерекше назар аударған.

Ќырыќтан астам адам су тасќыныныѕ ќўрбаны болды Соңғы ақпараттарға қарағанда, Боливиядағы су тасқынынан 40-тан астам адам мерт болып, 20 мыңға жуық тұрғын баспанасыз қалған. Табиғат апатына байланысты Боливия билігі елде төтенше жағдай енгізді. Қазіргі кезде табиғат апаты салдарымен күреске əскери күштер де жұмылдырылып отыр. Су тасқынынан елдің Ла-Пас, Бени, СантаКрус жəне Кочабамба аймақтары көп зардап шеккен сияқты. Кейбір деректер бойынша, курортты Рурренабак қаласында жер көшуі салдарынан кемінде 10 адам опат болған. Бұл елді нөсер жауын өткен жылдың қыркүйегінен бері жиі мазалап келеді.

Украина шенеуніктерініѕ келуіне шектеу енгізді Канада үкіметі Украинаның жоғары лауазымды шенеуніктеріне ел аумағына келуге шектеу енгізді. Көші-қон істері жөніндегі министр Крис Александрдің мəлімдеуінше, бұл жаңа шара бірден күшіне енген. Канада билігі бұл шешімді украиналық билеуші элита мүшелерінің елдегі қарсылық акциясына қатысушыларға қарсы жасаған іс-қимылына байланысты деп түсіндіреді. «Канада еркіндік пен демократия жолында ерлік көрсеткен Украина халқын əлі де қолдайды», деп атап өтіпті К.Александр. Сонымен қатар, министр «Біз оппозицияның үнін өшіруге тырысқан бірқатар украиналық шенеуніктердің Канадаға келуіне шектеу қойып отырмыз», деген көрінеді мəлімдемесінде. Бірақ, ол шектеудің кімдерге қойылғанын атамаған.

Қысқа қайырып айтқанда: Республикашылар партиясынан сайланған америкалық конгрессмен Майкл Гримм Нью-Йорктің NV1 телеарнасының тілшісі Майкл Скоттан оның атына қауіп төндіретін сөз айтқаны үшін кешірім сұрады. Конгрессмен телеарна тілшісіне «сені бір саусағыммен жаншып тастаймын» деген көрінеді. Ресейдің федерация кеңесі елдің жоғарғы жəне жоғары арбитраждық соттарын біріктіру туралы заң жобасын бекітті. Заңға сəйкес Ресейде енді жоғарғы сот қана қызмет етеді. Литва президенті Даля Грибаускайте Киевтегі қақтығыстарда жараланып, Вильнюс қаласына емделуге жеткізілген украиналықтар арасында болды. Ол «адамдарға қарсы жабайы күш қолдануды ешқашан ақтауға болмайды» десе керек. Жапонияда екі əскери оқу-жаттығу ұшағы жаттығу кезінде соқтығысып қалды. Ұшақтағы ұшқыштар зардап шеккен жоқ.

Осындай да ќызыќ оќиєа болады екен Швеция тұрғыны Томас Хольмберг пəтерін тонамақ болған 21 жастағы ұрыны пəтеріне шақырып, оған ыстық ықылас танытқан жəне кофе қайнатып, қонақ ретінде күтіпті. Оқиға былай болған екен. Түн ортасында жас жігіт Хольмбергтің пəтеріне балкон арқылы кірмек болған. Пəтер иесі мен оның зайыбы тасыр-тұсырдан оянып, балконға қараса, онда тұрған бейтаныс адамды көреді. Балконды ашқан пəтер иесі ұрыны ішке кіргізеді. Оны ас бөлмесіне шақырып, кофе ұсынады. «Ол бақытсыз адам кейпінде болды, – деп айтады Хольмберг. – Тоңған екен, бір жұтым кофе оған керек екенін білдім де, пəтер ішіне кіргізуге шешім қабылдадым». Оның бұл ұсынысына ұры қарсы болмапты, кофені ұрттай отырып ол тонауға əрекеттенгені үшін үй иесінен кешірім сұраған екен. Еш қарсылық танытпай, ұры полицияның келуін де күтіпті.

Гїлнара Каримованыѕ бизнессеріктесі ўсталды Мəскеудің «Шереметьево» əуежайында Франция азаматы, бизнесмен Эрик Кокини ұсталды. Оған Өзбекстан аумағында тұрған кезінде экономикалық қылмыстар жасады деген күдік келтіріліп отыр. Ресейлік полицейлердің ақпараттары бойынша, Э.Кокиниге Өзбекстан тарабы мемлекетаралық іздеу жариялаған. «Ферғана» агенттігінің хабарлауынша, Кокини бірқатар жылдар бойы Өзбекстанда кəсіпкерлікпен белсенді араласқан көрінеді. Сонымен бірге, ол Ташкентке Өзбекстан президентінің үлкен қызы Гүлнара Каримованың бизнесін құру үшін парфюмерия бұйымдарын жеткізуді ұйымдастырған деген деректер бар. Айта кетейік, соңғы кездері Өзбекстанда Гүлнара Каримоваға жақын бірнеше адам қамауға алынған болатын. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


7

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

 Алаштың ардақтысы Арқалы ақын Мұқағали Мақатаев Бауыржан Момышұлына арнаған бір өлеңінде «Қандай сый тартсам екен, аға саған», деп алады да, артынан «Алтын да, алмас та емес жалтылдаған, Бір сый бар, аға, саған, тартылмаған! Ұрпақтар аңыз етіп айта жүрер, Сыйдан да он есе артық даң қың маған» дейді. Сондай бітім-болмысы бөлек, кес кін-келбетін, түр-түсін Тəңірім кең етіп жаратқан ересен ағаларымның бірі Шерағаң, Шерхан Мұртаза «Қазақтың Қаратайы» деп атаған ардақты да аяулы Қаратай Тұрысов еді. Сол асыл азамат туралы мақала жазып беруімді өтініп, Астанадан жақсы көретін інілерімнің бірі телефон шалды. Амандықсаулықтан соң: – Аға, Қарекеңді – Қаратай Тұрысов ағамызды жақсы білуші едіңіз ғой, – деді. – Білгенде қандай! Жақсы араластым, жылы сөздерін көп естідім. Сырлас, сыйлас болдық. Аға деуші едім. – Сіз білгеннен кейін əдейі ха барласып отырмын. Егер Қарекең тірі болса, ақпанның екісі күні сексенге толар еді. Ақсақалдық лебізін тыңдар едік. Тəуелсіз елімізге байланысты, экономикалық жағдайымызға қатысты жан-жақты ой айтатын əңгіме қозғар ма едік. Əттеген-айы, Жаратушы Ие оны бізге қос көрмепті. Ойланып қалдым. Қарекең жөнінде еске алатындарым баршылық. Бірақ, бірден келісім бере алмай үнсіздікті созыңқырап алсам керек. «Көп кідірдіңіз ғой, аға» деп, серпілтіп жіберді інім. – Не жазсам екен, қалай жазсам екен деген ой ғой менікі. Сенімдеріңнен шығып, ел оқитын бірдеңе жаза аламын ба деп тұрғаным. – Жазасыз! Сіздің қолдан келеді, аға, – деді ол сөзін нығарлап. Уəде беру – оңай, сол уəденің үдесінен шығу қиын-ақ. Мен де қолыма қалам ала алмай бірер күн жүрдім. «Геометрияға да шабыт керек» дейтін кім еді? Кім болса да, біліп айтыпты. «Ат, есімді біреу береді, ал тағдырыңды өзің жасайсың» демекші, Қаратай Тұрысов қарымды ісімен, қайраткерлігімен, ғылымдағы ізденісімен, халыққа қылаусыз еткен адал еңбегімен өз-өзін даралап, таныта білген саңлақтардың бірі еді. Азалы аштық жылдарынан кейін өмірге келген. Өмірбаянында сол уақытта туылып, балалық шағын өткізген қатарластарымен ұқсастыратын жақтары көп. Жамбыл облысының Жамбыл ауданындағы Жасөркен деген əдемі ауылда балалығын қалдырады. Шерағамыз – əйгілі қаламгер, қо ғам қайраткері Шерхан Мұртазамен бірге интернат нанын жеп, білім алады. Асанбай Асқаровтай жанашыр азаматтың ықыласы арқылы Мəскеуге оқуға аттанады. Геологиялық барлау институтын, КОКП Орталық Комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін, КСРО Халық Шаруашылығы Академиясын тəмамдайды. Экономика ғылымдарының докторы, ҚР Инженерлік академиясының академигі. Бұл қысқаша түйіндеп айтқандағы сөзіміз. Əйтпесе, ол кісі институттан кейінгі қызметін аға геолог болып бастаған. Содан кейін геоло гиялық партияның бастығы болады, ұйымдастырушылық, іскерлік қырларын көрсете білгеннен соң барып комсомолдық, партиялық қызметке тартылады. Ақшатау өнеркəсіптік аймағы бойынша партиялықмемлекеттік бақылау комитетінің төрағасы, Қаражал қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы, Торғай облыстық партия комитетінің хатшысы, Мемлекеттік тау-кен жұмыстарындағы қауіпсіздікті сақтандыру комитетінің төрағасы, Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің хатшысы, Кəсіподақтардың Бүкілодақтық Орталық Кеңесінің хатшысы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, ҚР Туризм жəне спорт министрі, ҚР Орталық сайлау комиссиясының төрағасы, Қазақстан Республикасы Парла менті Мəжілісінің екі рет сайланған депутаты, Экономика, қаржы жəне бюджет жөніндегі ко митетінің төрағасы. Міне, Қар екең ағамыздың атқарған айтулы қызметтері. Оған КСРО Жоғарғы Кеңесінің екі дүркін депутаты болып сайланғанын қосыңыз. Əрине, еткен абыройлы еңбек, атқарылған қызметтеріне орай марапатталған. Кеңестік жылдарда екі рет «Еңбек Қызыл Ту» орденін өңіріне тақса, тəуелсіз Қазақстан туы желбіреген заманда екінші дəрежелі «Барыс» орденінің иегері атанады. Қарекең өте ұстамды, не айтса да ойланып айтатын, толғанып сөйлейтін кісі еді. Бұл ұш қан ұясы, алған тəрбиесіне де қатысты шығар. Кейін осы қыры атқарған қызметі ба ры сында ұштала түседі. Ақи қа тын айтсақ, қайраткерлік тұлғалануына комсомолдық жұмысының, партиялық саладағы еңбегі үлкен мектеп болды. Димекеңнің дəуірінде өсті, өрледі.

Сон дықтан өзіміз ұшырасқан, оңаша сырласқан кездердің бəрінде дерлік ол кісіні ауызға алмай кетпейтін. Менің де айтарым бар. Халық шаруашылығы институтына ректорлыққа бекітілер алдында ол кісі мені де арнайы қабылдаған. Сонда: «Айналайын, Нұрғали, сен елдің назарындағы үлкен қызметке бара жатырсың. Шəкірттердің бойына тазалық рухын дарыту үшін, ең əуелі өзің таза болуың керек. Осы сенімді ақтайды деп жіберіп отырмыз», – дегені бар-ды. Əйгілі Желтоқсан көтерілісінен соң қыспақты шақты бастан кешті. Мен де Димекеңнің кадры ретінде қызметтен қуылдым, қудалауға түстім. Тіпті, басқа республикаға кетуге мəжбүр болдым. «Өзі жақсыға бір кісілік орын бар» екен. Жылымық жылдар келгенде елге оралдым. Бір күні сəлем бергелі барғанымда: «Айналайын, жаман атың шыққан жоқ. Разымын. Осы жолыңнан тайма», – деп еді аяулы Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев. Сөйтсем, дəл осы сөзді өзі қызметті

құрылымға көшу мəселесі көлбеңдеп алдан шықты. Əрине, табиғи байлығы ғажап дейтін Қазақстанға да оңай тимеді. Қиындықтармен бетпе-бет келдік. Міне, осы бір сындарлы шақта ол кісінің мойнына алған жауапкершілігі үсті-үстіне еселеп артты. Əрине, ең негізгі шешуші міндетті атқарған – Президентіміз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев. Нұрекең де экономист. Одан кейін бұл істе ерекше көрінген кім десе, мен ойланбастан Қаратай Тұрысовты ауызға аламын. Бұл қай-қайсымызға да белгілі, айдай ақиқат. «Ұлтқа қызмет етпеген дарын, дарын емес – жарым» дей ме Қадыр Мырза Əлі, сол қиын-қыстау кезеңде халқымыздың əлеуметтік жағдайын барынша ойлап, мазасы май ішкендей күй кешкендердің бірі Қарекең болғандығын білгендіктен де айтып отырмын мұны. Елдің шынайы жағдайын мол мағлұматы болып, өзі де ғылым мен былайғы өмірді ұштастыра жүргізгендіктен Министрлер Кабинетінің ықпалды шешімдерді дер

демеген санаулы азаматтардың арасында сіз болдыңыз, – дедім. – Есіңізде ме, Мəскеуге келе қалсаң хабарласпай кетпе деп үй телефонын да, қызмет телефоныңыздың нөмірін де беріп едіңіз. Иə, ол күндерді ойласам, шырт ұйқымнан шошып оянғандай күй кешемін. Ақ-адал азаматтардың біразы қамалды. Сондай қаралы мезет маған да таянғандай көрінді. «Қой, көздеріне күйік болмай тасалана тұрайын» деп, өзімше амалдап Душанбеге кеттім. Мəскеудегі Оқу министрлігінің келісімімен болды бұл. Бөтен ел, бөтен жер деп жатырқамай білек сыбана кірісіп кеттім. Ешкім жатсынбады. Қызметте еркіндік берді. Не істеп, не қою керектігі өте түсінікті. Арада бірер ай өткенде іссапармен Мəскеудегі, сол уақытта даңқы дүрілдеп тұрған «Ново Московское производственное объединениеге» келдім. Жалғыз емеспін, жанымда əлгі кəсіпорынның іс-тəжірибесімен танысу мақсатымен келген бір топ ғалымдар

жеттім, – деді бір жолыққанымызда. – Операция жасатыпты. Əуежайдан еш жаққа бұрылмай бірден ауруханаға тарттым. Палатасына кірсем, Асекең шалқасынан жатыр екен. Басын биіктетіп қойған. Көзі жұмулы. Е, көз шырымын алып жатыр екен ғой, ұйқысын бұзбай кейінірек келсем қайтеді деп бір сəт тұрып қалдым. Сөйтсем, ол кісі ояу екен. – Сен Қаратайсың ба? – деді ақырын. – Иə, аға, ассалаумағалейкум. Қаратаймын. – Уағалейкумассалам. Кел, маған жақы нырақ отыр, – деп көз қиығымен орындықты нұсқады. – Қалайсыз, аға? – Не қалайы бар?.. Тар төсекке таңылдық. Операция сəтті өтті дейді. Бірақ, көңілім алаң, халім онша емес сияқты көрінеді, əлсізбін. Ұйқы нашар, тəбет қашқан. Неге екені, түсімде анам мен өмірден озған бауырларымды жиі көремін. – Қиналғандыкі шығар... Осындай сəтте

кезінде қабылдауына барынша араласты. Белгілі экономист ғалымдармен қоян-қолтық араласып, маңызды шараларды бірлесе атқаруға басшылық етті. Одан соң Республика Парламентінде халық қалаулысы болып отырып, Экономика, қаржы жəне бюджет жөніндегі комитеттің төрағасы ретінде көптеген маңызды заңдарды қабылдауға ұсыныс жасап қана қоймай, талқылауға айрықша атсалысты. Бұл қоғамдық тұрғыдағы қызметі. Екшеуге, есептеуге келмейтін, көнбейтін қисапсыз еңбек. Халықтың көз алдында, жалпақ жұрттың назарындағы атқарған істері. Олардың соншалықты сəтімен орайласуы, сөз жоқ, өз басына қатысты жай. Құдайдың бере салған кеңдігі бар жəне ажарын аша түсетін адалдығы сөзінен де, əрекетінен де ап-айқын аңғарылып тұратын. Олай дейтінім, айтулы қызметтің тұтқасын қолға ұстаған талайларды білеміз. Бір ғажабы, Қарекең солардың кейбіреулеріне ұқсап, менің ректорлық қызметіме байланысты өтініш айтып, қолқа салған емес. Əу баста қарым-қатынасымыз осылай қалыптасып еді, ақырына дейін солай болып өтті. – Билік дегеннің күші зор. Бұл, əсіресе, сондай еңселі жерде отырғандарды сəтімен пайдаланып қалғысы келетіндерге тиімді, – деді бір күні. – Қасыңа келушілер көбейеді. Көңілің ақ, ниетің таза болғаннан кейін бəріне құлай сенесің, ешқайсына жел боп тимейсің. Кімнің кім екенін басыңнан бағың тайған кезде бір-ақ білесің. – Өте дұрыс айтасыз, Қареке. Дəл солай екенін өз басымнан кештім ғой. Айналамда үйіріліп, аяқ аттатпай жүретіндер үстімнен арыз-шағым көбейтіп, ректорлықтан кеткен күні зым-зия жоғалды. Доспын, қи мас жолдасыңмын деп ауыз жаппай жар намалап, асты-үстіңе түсіп жүрген «жақындарым» мені көрсе, көш жерден бұрылып қашатынды шығарды. Ең жақынау, осы дұрыс деген бір-екеуіне телефон шалсам, жоламайды, анау деп, мынау деп себеп-сылтау айтады. Көзімді бақырайтып асыра мақтады демеңіз, сонда хабарласып, жағдай сұраған, олқы тартқан көңілімді

болатын. Бір айдай жүрдік. Сол уақытта өткендегі берген телефоны бо йын ша Қарекеңмен хабарласып, қызмет орнына бардым. Құшақтаса қауыштық. «Жеңгең үнемі сұрап қояды. Бүгін ауызбаауыз сөйлессін, үйге кеттік», – деді. «Ой, Қареке, жанымда бір қауым ел бар. Олардан бөлініп бара алмаспын. Алда ыңғайы келер, тағы да соғармын, үйге баруды, Əскеркүл жеңгейдің қолынан дəм татуды сол кезге қалдырсақ жөн болар еді», – дедім. Шыны керек, осы ықыласына өте разы болдым. Жалғызсырап, жабығып, жақын тартқан талайлар қамықтырып, қапаландырып жүргендегі ол кісінің аузынан естіген жылы сөз жанымды жадыратып, рухтандырып жіберді. Қарекеңнің сезімтал жүрегі ішкі толқуымды жазбай таныды. «Қайғының оты сөнеді, көздің жасы кебеді» деген ғой аталарымыз. Сенің ғана емес, қалың қазақтың басына үйірілген мұнарлы күндер кетеді. Аққа – Құдай жақ, сондықтан еркін сөйле, еңсеңді тіктеп жүр», – деп есікке дейін шығарып салып еді-ау, қайран ағам... Өткенде Қазақстан үкіметін басқарған Нұртас Оңдасынов туралы естелік кітапты ақтарып отырсам, ішінде өзінің тазалығы, елге деген ниеті хақында жазған əдемі ойын көзім шалып қалды. Жүрегімді тербеген жақсы жолдар болса, қойын дəптеріме түртіп алатын əдетім бойынша көшіріп алдым. «Ешқашан пара алған емеспін – қолым таза, ешкімді қаралап арыз жазған жоқпын – арым таза, ешуақытта адамдарды алалап бөліп-жармадым – жаным таза» депті. Қандай ғажап сөз! Ар-намысын бəрінен де биік қойған не деген таңғажайып кісі дедім. Біздің Қарекең ағамыз да солардың санатынан болатын. Өзінің болашағына даңғыл жол ашқан Асанбай Асқаровты пір тұтты. Дінмұхамед Қонаевты айрықша құрметтеді. Сол кісілермен тағдыры тоғысқанын, халыққа қалай қызмет етуді үйренгенін əрдайым айтумен, өзгелерге үлгі етумен жүрді. – Асекең сырқаттанып жатыр екен дегенді ести сала, Астанадан құстай ұшып

өмір туралы ойлайсыз, жаныңызға жақын кісілер көз алдыңызға келеді, соның əсері ғой. Алла жар болсын дейік, түріңіз жақсы. «Ауырып тұрдың, аунап тұрдың» демекші, əлі-ақ арқаланып алдымызда жүресіз. Əлгі түстердің бəрін жақсылыққа жорыңыз, – дедім. – Жарайды, өзімнің жағдайымды айта бермейін. Əскеркүл келін қалай, ұл-қыздарың, немерелерің жақсы ма? Айналаңда қандай жаңалықтар болып жатыр. Үлкен үйге жақын жүрсің ғой, онда не жаңалық? Əнебір жылдардағыдай емес, экономика еңсесін жаза бастады. Алла қазақтың кең пейіліне бəрін берген, меніңше болашақ жарқын болуға тиіс, – деді. Өстіп, Асекең екеуі ұзақ əңгімелесіпті. Медбике қайта-қайта келіп, көп отыруға болмайды дегенді ашық айтпағанымен, қабағымен сездіре бермесе тағы да отыра түскендей екен. Қоштасар кезде: «Қаратай, қарағым, бермен еңкейші, маңдайыңнан бір иіскейін», – депті. «Асекең елжірей құшақтаған кезде бір түрлі күй кештім. Көзімнен бір тамшы ыстық жастың қалай ыршып шыққанын байқамай да қалдым. Қайран, асыл ағатайым, өмірінің санаулы күндері қалғанын білгендей екен. Ұзамай дүниеден озды. Халқы қимастықпен қоштасып, қара жердің қойнына берді. Өмір деген осылай ғой...» – деп еді Қарекең. Міне, сол жолы ол кісі Асекеңнің алдында мəңгілік қарыздар екенін, өтеліп бітпейтін жақсылық жасағанын айтып еді. Көзі жұмылғанша назарында ұстап, жанашыр болғанын, тілеуін тілегенін шынайы көңілмен, асыл ағаны аңсаған ниетпен ойына алған. «Мектеп-интернатта оқып жүрген кезімізде жалындаған жас жігіт еді Асекең. Бізді танығанын, талабымызды ұштап, арман биігіне қанаттандырғанын көрегендік демей не дейін?! Шерхан халықтың сүйікті қаламгеріне айналды, мен де ағаның сенімін ақтау үшін аянып қалмадым», – деді. Асанбай ағаның Қазақстанның дамуы үшін қосқан үлесін, қайталанбайтын қайраткерлік тұлғасын, білімдарлығын ауызға алды. «Біртуар ғой,

Тўлєа десе тўлєа еді Нұрғали МАМЫРОВ, академик.

се ніп тапсырған талайларға ай тыпты. Əрине, ойынан шықпай, ұятқа қалдырғандар да ұшырасқан. Атын атап, түсін түстемегенімен ішкі ренішін Қаратай ағаға да білдіртті. «Қарағым Қаратай, сендер əлі қызмет етесіңдер. Халық – айна, одан ештеңені жасырып-жаба алмайсың. Ал, бір былғандың ба, одан арылу қиын», – депті. Қайран, Қаратай ағам менің! Адалдықты алға салып өттіңіз-ау деймін. Қаншама рет дидарласқан сəтімізде əлдекім туралы кіжініп айтқан, күйініп айтқан, күйзеліп айтқан сөзіңізді естімеппін. Сол себепті қазір Тұмағамның – Тұманбай Молдағалиевтің мына бір ғажап өлеңін еріксіз еске алып отырмын: Асықпашы, жетерсің жетер жерге, Тіл тигізіп қайтесің бекер елге. Өмір деген сахна, шық, кəнеки, Ренжімей кетіп қал кетер жерде. Мына жарық жалғанда дүние біртегіс, əрбір күн шырай-шуақты емес қой. Адамдар да əртүрлі. Қаншама адам болса, соншама мінез-құлқы, бір-бірін қайталамайтын өзгешелігімен ерекшеленеді. Солардың арасынан ойы үндес, мінезі үйлес, пікірпайымы жақындары ғана дос-жар болады, жылдар бойы байланыс жібін үзбей жүреді. Қарекең екеумізді жақындатқан осындай қырымыз шығар. Əйтсе де күнделікті тіршілік тынысы, атқаратын қызметің адамдарға əсер етпей қоймайды. Біреулерге болсын деп айтқан қатқылдау сөзің басқаша қабылданып, араға сына салады. Мен де біраз «жаулар» таптым. Билікте жүргенімде оларды аңғара қоймадым. Төбемді бұлт торлаған кезде, əй, сол шіркіндер сыбанып шыға келдіау. Уақытында да, одан кейін жабылған жала жала екендігі айқындалып, жүзім жадырағанда да қайсысын болсын еске алмауға, ұмытуға тырыстым. Қарекең екеуміз самалды кеште əңгімелесіп жүргенде осылай дегем-ді. – Нұрғали, бұл өте ғажап қасиет. Онсыз да қысқа ғұмырда біткен жараны қайта тырнағандай болғанның, көңілді кірбің шалдырғанның қажеті аз. Жақсы жаманға ренжімейді. Егер ренжи берсе, оның бойындағы жақсы қасиетінің өзі ыдырап, жойылып кетпей ме? – деді. Осы сөзі қатты əсер етті. Кейін «Қарекең айтып еді» деп үнемі еске алып жүрдім. Əлбетте, ештеңе өздігінен болмайды. Бір нəрсеге бір нəрсе əсер етеді, біреуге біреу дəнекер болады. Мені ол кісімен ең əуелі таныстырған Əбдіғаппар Махмұдов еді. Əбекең көп жыл Қазақстан Компартия сы Орталық комитетінде жауапты қызмет атқарды. Осы таныстығымыз талай жақсылықтарда, жанымыз жабырқау тартқан шақтарда бірге болуға баста ды. Бұған екеуіміздің де экономист болуымыздың ықпалы тиді. Бұл баяғы кеңестік жүйеде бір басқа болса, өз алдымызға ел атанып, туымыз тіктелген жылдарда тіпті өзгеше сипат алды. Қаратай ағамыз тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында Премьер-Министрдің орынбасары қызметін атқарды. Ендігі экономикалық дамуымыз өзгерді. Өйткені, күллі өндірісті орталықтандырған жүйе бұзылды. Жоспарлы шаруашылық күйреді. Сондықтан нарық заңына сүйенген

 Тұсаукесер

Бїгін – їлгі, ертеѕ – тарих Үлкен өнер де, ұлы шығармалар да көп оқыған, көп ізденген, көпті көрген адамдардан шығады екен. Кеше Алматыдағы Қазақтың мемлекеттік М.Əуезов атындағы академиялық драма театрында Қазақстанның халық əртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Сəбит Оразбаевтың «Өмірдің өзі – театр» атты кітабының тұсауы кесіліп, мəдени шараға Алматының игі жақсылары ортақтасып, ұлтымыздың талай ұлылары ұлықталды.

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Қай жағынан алсаң да тағылымды өткен зиялылар тоғысуында

белгілі қоғам жəне өнер қайраткерлері, ақын-жазушылар, актер дің

сахналас əріптестері мен туғантуысқандары табылды. Тұсаукесер рəсіміне жастар көптеп жиналғаны қуантты. Киелі де кірпияз өнердің қыры мен сырын түгел меңгерген биік те терең интеллект иесі ре тінде

мойындалған Сəбит аға мыздың қолға тиген жаңа кітабы қай өлшемге салсаң да сүбелі дүние – сырсандықтың аузы ашылғандай салмақты екенін замандастары тілге тиек етті. Осылайша, жансарайы жарық актер кейінгілерге өнеге жолын көрсетіп, өнертану ғылымының қоржынына өлшеусіз естеліктерін қосты. Кітаптың тұсаукесер рəсімін

жүргізген Əшірбек Сығай айтқандай, ақиқатында бұл кітапта қыршу мен қытымырлану, қабақ түйісу жоқ. Тарлан талант иесі өзіне тəн жұмсақ юмор, əдемі əзілімен көз көрген жайттарды жазады. Өмірді ғажап жағына қарай өзгерткен өнер мен өнер адамдары жайлы жалықтырмас ғибратты кезеңдер туралы баяндайды. Тұсаукесердегі естеліктер тиегін

Камал Ормантаев сынды алтын қолды дəрігер бастап берді. – Ұлы өнер оған деген ұлы махаббаттың, оны сүйген, қасиетін киепеттеген адамдардың, үлкен жүректің арқасында ғана өлмей келе жатыр, – дейді Дулат Исабековтей жазушы. Дулат ағамыз жастардың жетесіне Сəбит Оразбаевтың терең талантқа айналуына кітапты көп оқығаны, əлем əдебиеті мен қазақ

біртуар! – деді. – Күллі Кеңестер Одағында облыс басқарғандардың арасында оған тең келер ешкім болмады десем, əбден жарасады. Əлі де берері көп, атқарары мол, толысқан, жігерлі шағында қолына бұғау түсті, тар қапасқа қамалды. Осыдан өткен қорлық бола ма?..» Осылай деп келіп: Көсем де болар кез келер, Шешен де болар кез келер. Сол қасиетің өзіңе Кесел де болар кез келер, – деген Алаш арыстарының бірінің өлеңін жатқа айтып еді. Қарекең 1978 жылы Торғай облыстық партия комитетінің хатшысы болып жүргенде Мəскеуге КСРО Халық шаруашылығы академиясына оқуға жіберіледі. Сол жылдары Асекең Алматы облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы екен. КОКП Орталық комитетінің мүшесі, КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болған соң пленум, сессияларға қатысу үшін жиі барып тұрыпты. Барған сайын академияда Қазақстаннан оқып жүрген азаматтарды көмекшісі арқылы таптыртып алып, қонақүйдегі бөлмесіне шақырып дəм татқызып, əңгімелесетін көрінеді. Артынан Қарекеңді алып қалып, қонақүйдің маңында серуендейді. Сондай серуеннің кезінде: «Қаратай, жақында Нұрсұлтан Назарбаев Қарағандыдан Алматыға ауысып, Қазақстан Компартиясы Орталық комитетіне хатшы болып келді. Сен де сол өңірде қызмет істедің. Аралас-құралас болған шығарсыңдар. Өзі қандай жігіт?» – деп сұрапты. «Нұрсұлтан жақсы жігіт. Халқы үшін жаны ауыратын, жақсы-жаманның байыбына баратын, басшылық қабілеті бойынан молынан табылатын арлы азамат», – дедім. «Дұрыс екен. Өзім де солай шығар деп едім. Қателеспеппін», – депті. Қараңызшы, əңгіме осылайша өрбіген сексенінші жылдардан бері қаншама уақыт өтті. Дүние өзгерді. Өзгерген уақытпен бірге сын болған сəттер де кейіндеп қалды. Тəуелсіз Қазақстанның тізгінін ұстаған Нұрсұлтан Əбішұлы қандай қайраткер, Мемлекет басшысы екенін ісімен көрсетті. Талай өзгерістер жүзеге асты, оңды бетбұрыстарға куəміз. Ең ғажабы – қоғамда тұрақтылық, азаматтық келісім салтанат құрған. Елге керегі осы емес пе? Демек, қазақ елі кемел келешегіне үлкен үміт, сеніммен ілгерілей береді. Ылайым солай болсын! Қазағының Қаратайы атанған Қ.Тұрысов ағамыздың да діттеген ойы осы еді-ау. Мынаны қарасаңызшы... Мұны Алла тағаланың ісі ғой деп өзімізді жұбатамыз, Қарекең екеуміз қасірет жағынан да ұқсап кеттік... Ойламаған жерден бауыр еті балапаны Нұрланынан айырылып қалды. Қаныпезер жауыздар келіні Баянмен бірге өз үйінде атып кетті. Сол уақытта бардым, басу айттым. Қайғысын бөлуге қалың қауым ел жиналды. Жан-жақтан келді. «Құдайға не жазып едім? Қос құлыншағымнан қоса айыратындай не істедім?» – деп жылады. «Атамды алсаң ал, Құдай, ботамды алма» деп тілейтін кең қолтық қазақ емеспіз бе, Қарекеңнің мұңы, жан қайғысы шыдатпады, бəріміз көзімізді қайта-қайта сүрткіледік. Содан арада жыл өткенде дəл сондай қаралы оқиға менің де басыма келді. Тұңғышым – Ерғалиым ойым түгілі түсіме кірмейтін жағдайда көз жұмды. Жұмбақ өлім. Жауапкері табылмайтын, азалы азабы есіңді таңдыратын өлім... Мен мұндай қайғыны жауыма да тілемеймін. Өйткені, оның да бала-шағасы, жанашыр айналасы бар шығар. Олардың жазығы не? Мен де күңірендім. Қабырғам қайысып кетті-ау, қайысып кетті... Осы бір қиын сəтте күйзелген көңілімді Қарекең де келіп демеді. Ағалық сөзін айтты. «Жазығым не еді, ағатай? Көзімнің қарашығындай балапаным не істеді? Біреудің ала жібін аттайтын пенде емес еді ғой...» – деп жыладым. Қарекең жанымда қоса егіліп тұрды. Ерғалиымның қазасы ол кісінің де қайғысын қозғап кетті-ау сонда. Көз алдына ұлы Нұрлан мен келіні Баян келген шығар. «Олардың болашағы алда еді-ау. Ерғали баламның да болашағы мезгілсіз қиылды-ау... Тəуелсіз еліміздің өрлеуіне, өркендеуіне қосатын үлестері бар еді... Елге керек еді. Не көрді, не бітірді? Біз ертеңіміз, үмітіміз, өзіміз бітіре алмағанды солар атқарады дедік қой. Сол үшін өсіріп, жеткіздік емес пе? Қайтейік енді?.. – деп естіген елді де жылатты. – Баласы өліп жылаған біз болайық, бізден кейін қазағымыздың қайсысы да қан жұтпаса екен...». Иə-иə, Қаратай ағам осылай деді, тілек тіледі. Енді соны еске алып, мен де тілеймін. Біз онсыз да азбыз ғой. Халқы үшін қалтқысыз қызмет еткен нар ұлы Қаратай Тұрысовтың ой-арманы орындалуы үшін ұйымшыл болайықшы. Бірлігімізге, тірлігімізге сызат түспесін деп құлшынайық.

əдебиетін біліп қана қоймай, салыстырып, безбендей алатын қасиеті жетеледі дегенді жеткізді. Қазақтың тұлғалы актері Асанəлі Əшімов ағамыз театр та балдырығын бірге аттаған əріптесімен сахнадағы алғашқы рөлдері, оқылатын кітаптар мен оқылмайтын кітаптар бар екендігі туралы сыр шерте келе: – Сəбиттің көрген-түйге нін ақтарып, кітап шығарып, жастарға қазір естеліктер айтып отыруының өзі де бүгін – үлгі, ертең – тарих, – деді. Кітаптың тұсаукесерінде жи налғандарды тəнті етіп, таңғалдырған сəттің бірі – Бибігүл Төлегенова апамыздың драма театры, өнер туралы жасандылықтан ада пайымдары мен дайындықсыз, микрофонсыз əн шырқауы еді. Ғажайып дауыс иесі 85 жасында да сұлулығынан бір танбай, шын

дарындар қандай екенін паш етті десек əсіре сөз болып шықпас. Қоғам қайраткері Шəмша Беркімбаева апамыз кітаптың салмақты да қызықты болып шығуы Сəбит ағамыздың ана тілінің уызына жарып өскендігінен де дегенімен көпшілік келісіп, қошеметін білдірді. Кеште ақын дар атынан Темірхан Медетбек сөз алды. «Алматы ақшамы» кітапханасы сериясымен жарық көрген бұл кітапқа – эсселер, естеліктер, ойтолғамдар енген. Жобаның жетекшісі – Қали Сəрсенбай. Автордың кітабын құраған шығармалар жылдар бойы аталмыш газетте үздіксіз жарияланып, оқырмандар ықыласына бөленген. АЛМАТЫ. ––––––––––

Суретті түсірген Самат ҚҰСАЙЫНОВ.


8

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

 Зерде

 Талап жəне тəртіп

Жыл сайын 1 ақпан күні Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданындағы Түрген қазақ орта мектебінде ел қадірлеген ардақты азамат Абыхан Жексембековті еске алуға арналған жиын өтеді. Жиын соңы əдеттегідей түрлі тақырыптағы тəрбие сағаттарына ұласады. Одан кейін аудан көлеміндегі мектептердің оқушылары арасында спорт түрлерінен жарыстар ұйымдастырылып, жеңімпаздар мен жүлдегерлерге ақшалай жəне заттай сыйлықтар табыс етіледі. Көпшілікке үлгі-өнеге болатын осынау мəдени-спорттық шараны өткізу Түрген қазақ орта мектебінде біраз жылдан бері дəстүрге айналған.

пайдалануға берілді. Бұл ауыл тұрғындарын мүмкіндігіне қарай жұмыспен қамтуға жол ашты. Осы цехтарда өндірілген өнімдерді берісі аудан, əрісі облыс халқы тұтына бастады. Табиғаты тамаша Түрген ауылында 1994 жылға дейін қазақ мектебі болмаған еді. Жергілікті халықтың балалары жақын елді мекендердегі мектептерге қатынап немесе туған-туыстарының

Тау алыстаєан сайын биіктейді Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ал ел-жұрт Абыхан Жексембековті қандай қасиеттері үшін, нендей еңбектері үшін қадір тұтып, мақтан етеді? Абыхан Аманбайұлының артына қалдырған игілікті істерінің іздері Кеңес өкіметінің тұсында да, еліміз егемендігін алған жылдардан бергі кезеңдерде де дəл бүгінгідей сайрап жатыр деп нық сеніммен айта аламыз. Өйткені, ол бар ғұмырын өзі қызмет еткен Еңбекшіқазақ ауданы мен туып-өскен ауылы – Түргеннің экономикасын көтеріп, ондағы халықтың əлеуметтік-тұрмыстық жағдайын жақсартуға, елді мекендерде білім мен мəдениетті дамытуға арнады. Көптеген игілікті іс-шаралардың басы-қасында болды, соларды ұйымдастырды əрі ойдағыдай жүзеге асырды. Ол кез тəуелсіздік таңы атып, ел өздерінің танымал тұлғаларын ардақтап, оларға ауылдар мен мектептер, көшелер аттарын бере бастаған шақ еді. Сол жылдары Абыхан Жексембеков Түрген ауылдық округінің əкімі болатын. Бір күні ол ақсақалдар мен ауыл белсенділерін əкімдікке шақырып, көптен бері толғандырып жүрген ойын ортаға салады. Ол – осы ауылдағы Ильич атындағы орта мектептің атын өзгертіп, оны қазақтың қадірлісі Дінмұхамед Қонаевтың атымен атау туралы еді. Ұсыныс бірауыздан қолдау табады да, көп кешікпей ардақты ақсақалдың келісімін алу үшін Алматыға делегация жіберіледі. Димаш Ахметұлының келісімін алып, ақ дастарқанынан дəм татқан қарапайым ауыл адамдары үлкен қуанышпен оралады. Бүгінде бұл мектеп Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев ақсақалдың атымен аталады. Салтанатты жиынға Димаш атаның өзі арнайы келіп қатысып, түргендіктерге алғысын білдіреді. Кейін осы ауылдағы бір көшеге көпшіліктің ұсыныс-тілегі бойынша Дінмұхамед Қонаевтың есімі беріледі. Міне, бұл қазақтың қадірлісіне көзі тірісінде

көрсетілген ерекше құрмет еді. Осыны ұйымдастырып, басықасында жүрген Абыхан Жексембеков болатын. Жастайынан еңбекке араласып, өмірдің ыстық-суығына шыңдалған жан, кез келген істе ұйымдастырушылық қабілет-қарымымен дараланған адам қандай қиындықтардан болсын жол таба біледі. Рас, тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында, сондай-ақ, еліміз нарықтық экономикаға көше баста ғанда, көпшіліктің не істерін білмей, əрісəрі күйде қалғаны əлі ұмытыла қойған жоқ. Заман талап етіп отырған нарықтық экономиканы Абыхан Аманбайұлы жатсынбады. Оның қыры мен сырын зерделей келіп, «Түрген» жеке шаруашылық фирмасын құрды. Шаруашылықта еңбек ұйымдастырудың жаңаша əдісін қалыптастыруды қолға алды. Бірер жылдардан соң, фирманың аты ауылаймаққа ғана емес, аудан жұртшылығына да танымал бола бастады. Ұйымдастырушылығы мен іскерлігі ұштасқан жан қай салаға болсын қажет қой. Əкімдік жүйе алғаш енгізілгенде, таңдау бірден А.Жексембековке түсіп, ауыл тарихында ол Түрген ауылдық округінің тұңғыш əкімі болып тағайындалды. Жұмысы көп, жауапкершілігі зор бұл қызметті өмірінің соңына дейін абыройлы атқарды. Оның əкім болып істеген жылдардағы атқарған шаруаларын ауылдастары бүгінде үлгі-өнеге ретінде айтып, жиі естеріне алады. А.Жексембековтің ел есінде қалған тағы бір өміршең ісі, оның өңдеуші шағын кəсіпорындарды дамытуға баса назар аударуы дер едік. Өйткені, бұл аймақта егін де, мал да, жеміс-жидек түрлері де молынан өсіріледі. Бірақ, олар көбінше өңделмей сатуға шығарылатын. Шын ниетпен қолға алсаң, бітпейтін шаруа жоқ. Бірер жылдың ішінде Абыхан Аманбайұлының мұрындық болуымен Түрген ауылында өсімдік майын, кондитер тағамдарын шығаратын, жеміс-жидек пен мал өнімдерін өңдейтін цехтар ашылды. Диірмен мен наубайхана

үйлерінде жатып оқып жүрді. Абыхан Аманбайұлы əкім болып тағайындала салысымен қазақ мектебін ашуды қолға алды. Оны өзінің басты міндетінің бірі деп санады. Қажетті құжаттар дайындап, аудандық, облыстық деңгейдегі жиындарда осыны бірнеше рет мəселе ретінде көтерді. Білім басқармаларының табалдырығын тоздырды, ауылға қазақ мектебін ашудың қажеттілігін дəлелдеді. Ақыры ол алдына қойған мақсатына жетті. Сөйтіп, 1994 жылдың 1 қыркүйегінде Түрген қазақ орта мектебінің ашылғандығын паш еткен тұңғыш қоңырау үні естілді. Бос қалған бұрынғы балабақшаны мектеп ғимаратына лайықтап жабдықтау жеңіл шаруа емес еді. Оның үстіне ғимаратты күр делі жөндеуден өткізу керек. Осы қым-қуыт шаруалардың ұйымдастырушысы болып, басы-қасында тағы А.Жексембеков жүрді. Оқушыларға тарлық ете бастағандықтан, кейін мектеп бос тұрған кəсіптік-техникалық училищенің ғимаратына көшірілді. Алғашқы оқу жылын 50 оқушымен бастаған Түрген қазақ орта мектебі бүгінде 600-ден астам шəкірт білім алатын іргелі оқу орнына айналып отыр. Абыхан Аманбайұлының білім саласын дамытуға қосқан үлесі ескерусіз қалмады. Ол сол кездегі Оқу

министрлігінің «Білім беру ісінің үздігі» төсбелгісімен марапатталды. Сондай-ақ, ол кезінде «Құрмет Белгісі» орденімен, көптеген медальдармен наградталған еді. Абыхан Аманбайұлы мен Əуес Шəріпқызы тəрбиелеген ұл-қыздар əке атына ешқашан кір келтірген емес. Мəншүк – «Түрген» агрофирмасын басқарады, Венера – ғалым, саяси ғылымдар докторы, Берік – кəсіпкер. Гүлжанат, Гүлмира, Гүлнəр – мұғалім, ал кенжелері Балқаш – заңгер. А.Жексембековтің туған күніне орай өткізілетін барлық іс-шараларға, сондай-ақ, спорт жарыстарына Абыхан ағаның ұлқыздарының өздері демеушілік жасап келеді. Мысалы, спорт жарыстарында (волейбол, баскетбол жəне үстел теннисі) бірінші орын алғандарға – 35 мың, екінші орынға – 25 мың, үшінші орынға 15 мың теңгеден, ең жас ойыншы мен шебер ойыншы атанғандарға 5 мың теңгеден сыйлық беріледі. Бұлардан бөлек, 2006-2007 оқу жылынан бастап Абыхан Аманбайұлының ұрпақтары мектептің үздік оқушыларының əрқайсысына 5 мың теңгеден стипендия беріп отырады. Бұл соңғы қоңырау кезіндегі салтанатты жиында табыс етіледі. Түрген орта мектебінде А.Жексембеков атындағы сынып жəне музей бар. Абыхан ағаның ұл-қыздары осы сыныпқа теледидар сыйласа, музейді қазіргі заман талабына сай жабдықтауға жəне жөндеуден өткізуге 300 мың теңге қаржы бөлген екен. Сонымен қатар, мектеп ауласына плита төсеу үшін 500 мың теңге көлемінде демеушілік көрсетіпті. Ал əр жылдары олардың мектепке 13 компьютер, бейнекамера, 300-ден астам кітап, тағы басқа құралдарды сыйға тартқанын ауыл адамдары мен мектеп ұжымы жақсы білгенімен, былайғы жұрт біле бермейді. – Біздің əулет 2007 жылдан бері өз қаражаттарына, – дейді Венера Жексембекова бізбен əңгімесінде, – ауылдағы зейнеткерлер мен еңбек ардагерлеріне 25 дана «Егемен Қазақстан» газетін жаздырып беріп отырады. Толық бір жылға. Бұл əкеміздің аманаты болатын. Өйткені, əкеміз еліміздің бас басылымы – «Егеменнің» белсенді оқырмандарының бірі еді. Мамандығы – мал дəрігері А.Жек сембековтің өмір жолы, еңбек жолы осылай өріледі. Ол өзінің ұйымдастырушылық жəне еңбекқорлық қасиеттерінің арқасында көпшілік құрметіне бөленді, ауыл мақтанышына айналды. Ұзақ жылдар бойы қол жетпеген қазақ мектебінің ашылуына тікелей мұрындық болды. Енді өзі негізін қалаған Түрген орта мектебіне Абыхан Жексембековтің атын берсе, тіптен жарасып кетер еді-ау. Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы.

 Жағымды жаңалық

Жїрдек пойыз жїйткиді Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Қарағандыдан Жезқазғанға, Жезқазғаннан Қарағандыға сапар шегетін жолаушыларға бұдан былай уақыттарын ұтымды пайдалануға мүмкіндік туды. Бұған дейін тəулігіне бір рет қатынап келген 5-6 вагоны бар жалғыз пойыздан қысы-жазы орын таба алмай əуре-сарсаңға түсу біршама басылатын болды. Жаңа кестемен жүйткитін жүрдек көлік жезқазғандық жолаушылар үшін қолайлы мезгіл – кешкі

Курскіден келген медаль Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Төрт жылға жуық уақытқа созылған Ұлы Отан соғысының тағдырын түбегейлі айқындаған, отандастарымыздың бойында ең алғаш рет Ұлы Жеңіске деген сенімді орнықтырған кезең – Курск иініндегі сөзбен айтып жеткізгісіз қиян-кескі шайқас болып табылады. Биылғы қаңтар айында екінші дүниежүзілік соғыс барысына күрт бетбұрыс əкелген осы тарихи шайқасқа жетпіс жыл толып отыр. Аталған қастерлі датаға орай Орал қаласында Батыс Қазақстан облыстық ардагерлер кеңесінің бастамасы бойынша Курск шайқасына қатысқан майдангерлердің кездесуі өткізілді. Осы кездесуде Курскідегі сұрапыл ұрыстарға қатысып ерлік көрсеткен 21 батысқазақстандық майдангер «Курск иініндегі жеңіске – 70 жыл» ескерткіш медалімен марапатталғаны жөніндегі дерек алға тартылды. Соның ішінде Лидия Губанова, Павел Букаткин жəне Николай Котельников секілді Курск шайқасының қаһарман сарбаздарына аталған награда кездесу кезінде табыс етілді.

Осы орайда, ескерткіш медаль Курск облысының губернаторы Александр Михайловтың атынан келгенін айта кеткен жөн. Осындай мерейлі сəттен кейін жүзі ризашылық пен қуаныштан нұрланып тұрған соғыс ардагері Николай Котельников өз ықыласы мен сезімін былайша жеткізді: – Соғыс басталыпты деген төбеден жай түсіргендей хабарды естігенде біз мектепті аяқтап, бал кешін өткізіп жатыр едік. Ол кезде он жетіде ғанамыз. Кəмелетке келмеген кезіміз. Бал кешін күрт тоқтаттық та, сыныптағы 32 түлек түгелдей əскери комиссариаттан бір-ақ шығып, майданға алу жөнінде өтініш жаздық. Тілегіміз қабылданды. Көп кешікпей екі айлық барлау мектебіне оқуға кірдік. Оны аяқтаған соң бізді Запорожьедегі Орехово қаласына жіберді. Одан əрі 226-шы дивизия құрамында ұрысқа кірдік. Соғыстың аты – соғыс. Ол ешкімді маңдайынан сипамайды. Қиян-кескі жорықтар барысында көптеген қаруластарымызды жоғалттық. Курск иінінде де солай болды. Біз бүгінде олардың өшпес рухына бас иеміз. ОРАЛ.

сағат 9-дан аса қозғалып, облыс орталығына таңертеңгілік жетеді. Бұл жақтан да сол уақытта жолға шығады. Мұның өзі алдымен жұмыс бабымен жүріп-тұрушыларға қолайлы болып отыр. 4 купе, 3 плацкарт вагон тіркелген пойыз күнара қатынайды. Мыс өндірушілер шаһарына тартылудағы Жезқазған – Бейнеу теміржолы алдағы уақытта, сондай-ақ, жергілікті жолаушылардың елдің оңтүстік, батыс өңірлеріне жылдам жетуіне мүмкіндік жасайды. Бұрын тұйық станса саналатын Жезқазғаннан жан-жаққа қатынау жеңілдеп келеді. ЖЕЗҚАЗҒАН.

(Соңы. Басы 1-бетте). Өткен жылдың тамыз айында қоғамдық орында, яғни Бостандық аудандық сотының ғимараты алдында бір топ адамның бір адамға жабылып, оған дене жарақатын салып, ауруханаға жатқызған қылмыстық істің биылғы жылдың қаңтарына дейін қаңтарылып тұруы неліктен? Біз осы сұрақты Алматы қаласы, Бостандық ауданының прокуроры Бауыржан Жұмақановқа қойған едік. – Бұл қылмыстық іс уақытша тоқтап тұр, – деді Бауыржан Альбертұлы, – бұл іс бойынша алдын ала тексеру жүргізген Бостандық аудандық ішкі істер басқармасының учаскелік инспекторы А.Байленов Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 37-бабы, бірінші бөлімі, екінші тармағы бойынша қылмыстық іс қозғаудан бас тарту туралы шешім қабылдаған. Себебі, сол кезде сот-медициналық сараптама дайын болмаған. 2013 жылдың 9 қыркүйегінде Алматы қаласының прокуратурасына Р.Тоққожадан бұл шешімге келіспейтіні жөнінде арыз түседі. Сол айдың 26 жұлдызында Бостандық аудандық прокуратурасы тарапынан учаскелік инспектордың шешімі бұзылып, қылмыстық іс қайтадан қозғалды. Қылмыстық істі қозғауға төбелес кезінде қоғамдық тəртіп бұзылды ма, оқиғаға қатысты

Іргелі істер ізденісті керек етеді Аты аңызға айналған қолбасшы Бауыржан Момышұлының «Тəртіпке бас иген құл болмайды, тəртіпсіз ел болмайды» дегені бар. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жыл сайынғы дəстүрлі жолдауларында тəртіп мəселесін айналып өтпейтінінде де осындай негіз жатыр. Өйткені, қайсы бір мемлекетте болмасын, тəртіп болмаса, заң қағидаттары сақталмаса, оның болашағына бірден балта шабылатыны ешқандай күмəн тудырмайды. Сапарбек НҰРПЕЙІСОВ, Қызылорда облысының прокуроры.

Осы тұрғыдан келгенде, Қызылорда облыстық прокуратурасы заңды қамтамасыз ету жəне заңдылықты қорғау бағытында айтарлықтай жұмыстар атқарып келеді. Бұл орайда өткен жылы да алға қойылған стратегиялық жоспардың барлық индикаторлары орындалды. Жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп жұмыс жүргізе отырып, аймақта тұрақты қоғамдық-саяси ахуалды қалыптастыруға қол жеткізілді. Облыста «Экологиялық кепілдеме туралы» заңның жобасы жасалып, ол тиісті министрлікке жолданды. Байқоңыр қаласындағы қазақстандық тұрғындардың конституциялық құқықтарын қорғауға қатысты келіп түскен ондаған ұсынысқа қолдау көрсетілді. Олардың арасында еңбек, денсаулық сақтау, білім жəне зейнетақымен қамтамасыз ету салаларына байланысты қозғалған мəселелермен қатар, ресейліктермен өзара ынтымақтастықты одан əрі жалғастыру жайы да сөз болды. Жыл ішінде облыс прокуратура органдары салық пен басқа да міндетті төлемдерден саналы түрде жалтарған қаншама кəсіпорындар мен құрылымдарды анықтап, соның нəтижесінде бюджетке қосымша 3,3 млрд. теңгенің түсуін қамтамасыз етті. Бұдан бөлек, біздің принципті ұстанымдағы жұмысымыз арқасында «ҚазГерМұнай» БК» ЖШС мемлекет қазынасына 3,2 млрд. теңге өндіріп беруге мəжбүр болды. Осы тұста біздің бюджетке көптеген миллиард теңге көлемінде залал келтіріп келген мұнай өнімдерін ұрлау сызбасын анықтау жөніндегі сотпрокурорлық тəжірибеміз бүкіл республикаға озық үлгі ретінде таратылды. Мұндай ұсынысты біз тұрақтылықты сақтап қалу мақсатында жаңадан салынып жатқан нысандарда, əсіресе, еліміздің солтүстік өңірлерінде, Астана мен басқа да ірі қалалардағы құрылыстарда автономды жылу-энергиямен қамтамасыз ету орындарын орнатуға қатысты да жолдағанбыз. Кейін бұл салалық мемлекеттік бағдарламадан өзінің көрінісін тапты. Сол сияқты қатты соққан жел мен дауылдар мектептер мен ауруханалар секілді əлеуметтік нысандардың шатырларын ұдайы жұлып кетіп жатыр. Осыған орай, Ресейде қолға алынып жатқан тəжірибелерді зерттей келіп, олардың таңдаулыларын өзімізде қолдануды ұсындық. Бұған қоса, мəдени-көпшілік шараларын өткізуге рұқсат берудің жаңа жүйесін енгізіп, олардағы

Астамшылыќ

адамдардың бұрын-соңды өзара қатынасы қандай болған деген сияқты мəн-жайларды анықтау негіз болып еді. Сондықтан, осы іс бойынша Р.Тоққожадан да, А.Хамедовтен де түсінік алынды. Р.Тоққожа редакцияға жəне басқа да құзырлы орындарға жазған арызында айтылған сөздерінен танбаса, А.Хамедов «сөзбен керістік, ешқандай төбелес болған жоқ» дегенді айтады. Оның сөзін Н.Вейсалов та қоштап отыр. – Сондай-ақ, – дейді сөзін

жалғастырған Бауыржан Альбертұлы, – қылмыстық іс материалында А.Хамедов, Н.Вейсалов жəне Н.Нарманқұлов Тоққожаның сөмкесіне жармаспағанын, оны тартып алуға əрекеттенбегендіктерін айтады. Сондай-ақ, мұндай əрекетті дəлелдейтін куəлар да жоқ. Сондықтан, Бостандық аудандық ішкі істер басқармасының тергеушісі А.Қуанышұлы осыған қатысты қылмыстық істі қысқартты. Прокурордың айтқан сөздерін түсінгендей болдық. Дегенмен,

тəртіп бұзушылықтар үшін ұйымдастырушылардан жауапкершілік сұрау жөніндегі ұсынысымыз да қолдауға ие болды. Іргелі істер қашанда ізденістерді керек етеді. Біз жоғарыда атап өтілген жаңалықтардан бөлек, басқа да жанды жұмыстарға ұдайы ірге қалап отырдық. Мəселен, жыл ішінде жоғары жаққа заңнаманы жақсарту мен жетілдіруге бағытталған 50-ден астам ұсыныс жолданды. Осы аралықта облыста заңсыз қабылданған 1455 акт, соның ішінде 11 нормативті-құқықтық сипаттағы құжат күшін жой ды немесе өзгертілді. Бұдан бөлек 20 мыңнан астам азаматтың, соның ішінде 234 кəсіпкердің құ қықтары қорғалып, 190 заңсыз тексерудің жолы кесілді. Сондай-ақ 68 кəсіпорында еңбек ететін 15 025 жұмысшының жалпы сомасы 917 млн. теңгені құрайтын жалақы жөніндегі қарыздары өтелді. Енді 50 млн. теңгенің қарызын өтей алмай отырған 9 кəсіпорынға қатысты жұмыстар жүргізіліп жатыр. Есепті мерзімде жемқорлық айыбымен 42 тұлға ұсталды. Олардың 20-сы басқарушы болса, соның ішінде 1-уі облыстық деңгейде (Қ.Маханова) қызмет етті. Бір ауданның басшысы (Ғ.Əбілтай) əкімшілік жемқорлық жауапкершілігіне тартылып, қызметінен босатылды. Көтерілген бірқатар қылмыстық істер дің қорытындысы бойынша мемлекеттік бюджетке 13 млн. теңге қайтарылды. Мұндай қылмыстық іске ұрынғандар арасында экология департаментінің бөлім бастығы, аудандық санитарлық-эпидемиологиялық станса бастығы, салық басқармасының бастығы мен оның орынбасары, ауылдық округ əкімі секілді аудандық буындағы бірқатар басшылар болды. Облыс прокурорлары Беларусьтен алынған болып тіркелген бірнеше мыңдаған автомашинаны жеткізудің жасырын арнасын тергеушінің бұл шешімі əлі қайта қаралар. Мəселе тек мұнда ғана емес. Негізгі айтайын дегеніміз, Р.Тоққожаның үш адамнан таяқ жеп, денсаулығына зақым келуіне байланысты қозғалған қылмыстық істің нəтижесі еді. – Бұл іс уақытша тоқтап тұр, – деді прокурор, – себебі, А.Хамедов Тоққожаға берілген сот-медициналық сараптама қорытындысына күмəн келтіріп, арыз жазды. Оның арызына бай ланысты өткен жылдың 13 желтоқсаны күні комиссиялық сот-медициналық сараптама та ғайындалды. Егер комиссия Р.Тоққожаға берілген сот-медициналық сараптаманың қорытындысын дұрыс деп тапса, Хамедовке қарсы қылмыстық іс сотқа жіберіледі. ТОБЫҚТАЙ ТҮЙІН Исі мұсылманда қандай айып жасалса да кешіріммен қарайтын жақсы дəстүр бар. Жəне «Алдыңа келсе, атаңның құнын кеш» дейді қазақ. Дəл осы оқиғада Абильфас «жаздым, жаңылдым» деп Тоққожадан кешірім сұрайтын болса, бəлкім Рұстам кешірген де болар ма еді. Бірақ Абильфас кешірім сұрамақ тұрмақ, істеген ісін мүмкіндігінше түрлі айлашарғымен жуып-шайып, жауапкершіліктен құтылып кетудің амалын қарастырып

анықтады. Біздің ұсынысымыз бойынша енді республика бойынша, осындай тексерістерді жүргізу қолға алынды. Бірқатар істер арнайы прокурорлардың бақылауында тұр. Мұның соңын ала Қызылорда өңірі үшін аса маңызды саналатын экологиялық қауіпсіздік саласында бақылау картасы мен паспорты жасалды. Жаңа жүйе бірден өзінің тиімділігін көрсете бастады. Оның негізінде қысқа уақыт аралығында табиғатты пайдаланушылардан бюджетке 3 млн. теңгеден астам қаржы түсірудің орайы келді. Біз осы бағыттағы жұмысты жалғастыра отырып, ЭКСПО-2017 көрмесі шеңберіндегі «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасына да өз үлесімізді қосуға шешім қабылдадық. Осы ретте біз ұсынған «Жасыл экономикаға көшу – құқықтық бағытты дамыту» жобасы бірінші департаментте мақұлданды. Енді оны облыс прокуратурасы деңгейінде іс жүзіне асыратын боламыз. Сол сияқты біздің бюджетті толықтыру мақсатында жасап шыққан құқық қорғау саласы мен мемлекеттік органдар іс-əрекетінің ырғақты қимылы республикаға таратылып жатыр. Сот алдындағы өндіріске келсек, ең алдымен, қылмыстың өсіп келе жатқаны байқалатынын айтуымыз керек. Олар негізінен ұрлық пен бұзақылықтың есебінен артып отырғанын да атағанымыз жөн. Соның ішінде ұрлық 55 пайызды құраса, бұзақылық 15 пайызға көтеріліп, жалпы, қылмыс саны 16 пайызға артқан. Бұған қоса, ауыр жəне айрықша ауыр қылмыстардың 16 пайызға азайғанына да назар аудара кеткім келеді. Сол сияқты жасырын тұрған 68 қылмыс анықталды. Қылмысты жасырғандары үшін 14 басшысын қоса есептегенде, құқық қорғау органдарының 57 қызметкері жаза алды. Тап осындай қылмыстық істері үшін тергеуші Əлжанов пен учаскелік инспектор Дəрібаев бас бостандықтарынан айырылды. Сондай-ақ, азаматтардың конституциялық құқықтарын бұзғандары үшін тəртіп сақшыларының үстерінен 6 қылмыстық іс қозғалып, 7 полицей сотталды. Осындай тəртіп бұзушылықтары үшін 22 қызметкер жаза алса, олар заңсыз ұстаған 11 адам полиция ғимаратынан шығарылды. Сондықтан заңсыз ұстау, қамау арқылы қылмыстық жауапкерші лікке тартушылықтарға жол берілген жоқ. Есепті кезеңде 21 есірткі алқабы жойылып, 298 кило əртүрлі есірткі заттары алынды, оларды таратушы 39 адам анықталды. Қазір контрабандалық жолмен Ресейге 10 кило мөлшерінде ауған героинін алып бара жатқан жолында қолға түскен Қырғызстан азаматы Конторбаевтың ісі тексеріліп жатыр. Жинақтап айтқанда, Қызылорда облысының прокурорлары бір жылдың ішінде осындай жұмыстардың атқарылуына қол жеткізді. Қызылорда облысы. жатқан сыңайлы. «Ұрмадым, соқпадым, ешқандай төбелес болған жоқ» депті алдын ала тергеу кезінде. Сонда Р.Тоққожа кімдерден таяқ жеген? Кезекші полиция мен сот приставы кімдерді арашалаған? Жедел жəрдем неге келген? Сол жедел жəрдеммен барып ауруханаға түскен кім? Орта дəрежедегі дене жарақатын алған деген сот-медициналық сараптамасының қорытындысы кімге берілген? Ел Президенті Н.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Біз ең ұсақ құқық бұзушылықпен, бұзақылықпен, мəдениетсіздікпен ымыраға келмеуіміз керек, өйткені, осының өзі қоғамның тыныштығын бұзады, өмірдің сапасына селкеу түсіреді» деген болатын. Сонда, қоғамдық орында, Бостандық аудандық соты ғимаратының алдында үш адам жабылып бір адамды соққыға жығуы құқық бұзушылықтың қай түріне жатар екен? Егер Бостандық аудандық ішкі істер басқармасының учаскелік инспекторы мен тергеушісі Елбасының осы Жолдауын оқыған болса, Абильфас Хамедовке қатысты қозғалған қылмыстық істі қитұрқыға салмаған болар еді... АЛМАТЫ.


9

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

Бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: C-1 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтіл үш жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. C-2 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. C-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, немесе басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-5 санаты үшін: білімі – жоғары. C-O-1 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында екі жылдан кем емес. C-O-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі; C-O-6 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі; C-R-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-R-4 санаты үшін: білімі – жоғары. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі. -– «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы № 5084 тіркелген). Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары

Санат

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max

Санат

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max

С-1

175533

237033

C-О-3

94813

128126

С-2 С-3 C-4 C-5 C-О-1

156954 118516 106344 80078 140298

212048 160157 143501 108266 189626

C-О-4 C-О-5 C-О-6 C-R-3 C-R-4 C-R-5

84563 64063 57656 74313 56375 49970

114032 86485 78157 99938 76235 67907

I. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі 010000, Астана қ., Қабанбай батыр даңғылы, 47-үй, «Транспорт Тауэр» ғимараты, анықтама үшін телефон: (8-7172) 24-19-11, 24-07-62, 24-07-63, Email: dauylbaeva@ mint.gov.kz бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік-кадр жұмысы департаментінің директоры (С-1), (1 бірлік) Функционалдық міндеттері: Департаментке жалпы басшылық ету. Департамент ережесіне сəйкес Департаменттің тиімді жұмысын қамтамасыз ету. Министрліктің Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар саласындағы мемлекеттік стратегияны іске асыруға қабілетті кəсіби аппаратын қалыптастыруды қамтамасыз ету. Кадрларды пайдалануды талдау, оларды оңтайландыру жөніндегі шараларды əзірлеу, кадрлардың кəсібилігін жəне оларды тиімді пайдалануды арттыру. Іс жүргізу жəне құжаттау мəселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілерге сəйкес құжаттамалық қамтамасыз етудің бірыңғай тəртібін жүргізу бойынша Министрлік қызметіне басшылық ету жəне үйлестіру. Министрлікте мемлекеттік тілді дамытуды қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды үйлестіру. Департамент құзыретіне кіретін комиссиялар жұмысын ұйымдастыру. Министрліктің басшылығы жүктеген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе білім немесе техникалық ғылымдар мен технологиялар. II. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі, 010000, Астана қ., Жеңіс даңғылы, 11, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефондар: 8 (7172) 71-74-23 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Стратегиялық даму департаменті директорының орынбасары (С-2 санаты, 1 бірлік) Функционалдық міндеттері: Министрліктің стратегиялық даму жоспарын, Операциялық жоспарын жəне Министрліктің жұмыс жоспарын қалыптастыру, жəне оларды талдау, мемлекеттік қызметтер көрсету, Министрліктің жəне оның ведомстволық бағынысты ұйымдарының қызметін бағалау шенберінде əдіснамалық басшылық ету жəне жұмыстарды үйлестіру, оң тəжірибені жақсарту, зерделеу, жинақтау жəне тарату, жұмыстардың жаңа нысандары мен əдістерін енгізу бойынша департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің жұмыстарын ұйымдастыруға басшылық ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары: экономикалық немесе заңгерлік; əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында немесе құқық саласында III. Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі кəсіпкерлікті дамыту комитеті, 010000, Астана қ., Орынбор к., 8, анықтама телефондары: 8(7172) 74-30-11, 74-91-03, факс: 74-39-89, электрондық пошта: krp.priemnaya@mail.ru, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымды орындарға конкурсжариялайды: 1. Ақпараттық-талдау басқармасының басшысы,С-3 санаты (№38-4-1) –1 бірлік. Қызметтік міндеттері: Жеке кəсіпкерлікті дамыту бойынша қаржылық, экономикалық жəне басқа көрсеткіштерді жинақтау жəне талдау, жеке кəсіпкерлікті дамыту бойынша мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін бағалау, жеке кəсiпкерлiктi дамыту мен қолдау жөнiндегi мемлекеттiк саясатты насихаттау, Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Кəсіпкерлік мəселелері бойынша бірыңғай үйлестіру кеңесінің, жұмыс топтарының қызметіне қатысу, Басқараманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша анықтамалық материалдарды, презентацияларды дайындау жəне конференциялар, семинарлар, кеңестер, жұмыс тобының отырыстарын жүргізу. Бағдарламалық құжаттарды іске асыру бойынша есептілікті қалыптастыру, Басқарма қызметінің тұжырымдамалар, бағдарламалар, баяндамалар дайындауға қатысу. Басқарма қызметіне басшылық ету. Комитет басшылығына ұсынылуға əзірленген құжаттардың нақтылығына жəне негізділігіне жауапты. Комитет басшылығы айқындаған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, статистика, əлемдік экономика) жəне/немесе құқық (юриспруденция, халықаралық құқық), халықаралық қатынас мамандықтары бойынша жоғары білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді; осы санаттағы белгілі бір қызмет орнының сəйкес мамандануының салаларындағы қарым қатынасты реттейтін нормативтік құқықтық актілерді; Қазақстанның 2050-жылға дейінгі Даму стратегиясын білу. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Қазақстан Республикасының əлеуметтік экономикалык жəне сыртқы экономикалық саясатының негізгі бағыттарын білген жөн. Қаржы, мемлекеттік жоспарлау жəне инвестициялық саясат саласында жұмыс тəжірибесінің болғаны құпталады. 2. Кəсіпкерлікті қаржылық қолдау басқармасының басшысы, С-3санаты (№38-2-1) - 1 бірлік. Қызметтік міндеттері: Басқарма қызметіне жалпы басшылық жасау жəне бақылау. Жеке кəсіпкерлік субъектілерін қаржылық қолдау мəселелері бойынша заңнамалық, ұйымдастыру-бөлу жəне нормативтік құжаттарды əзірлеуге жəне дайындау жұмыстарына қатысу. ҚРҮ қаулылары, Жарлық жобаларын, Президент Жарлықтарын əзірлеу, ПремьерМинистр жəне оның Орынбасарларының ағымдағы мəжілістерін əзірлеу. Кəсіпкерлік саласындағы заңнаманы жетілдіру бойынша ұсыныстар əзірлеу. «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасын кешенді талдауды қамтамасыз ету мақсатында қаржылық құралдарды іске асыру жəне мониторинг жүргізу. Комитет басшылығына ұсынылатын даярланған құжаттардың шынайылығы мен негізділігіне жауапты. Басшылықтың өзге де тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, статистика, əлемдік экономика) жəне/немесе құқық (юриспруденция, халықаралық құқық) мамандықтары бойынша жоғары білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді; осы санаттағы белгілі бір қызмет орнының сəйкес мамандануының салаларындағы қарым қатынасты реттейтін нормативтік құқықтық актілерді; Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын білу. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Қазақстан Республикасының əлеуметтік экономикалык жəне сыртқы экономикалық саясатының негізгі бағыттарын білген жөн. Қаржы, мемлекеттік жоспарлау жəне инвестициялық саясат саласында жұмыс тəжірибесінің болғаны құпталады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. IV. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті, 010008, Астана қ., Янушкевич көшесі, 2, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 27-44-59, факс: 8 (7172) 27-44-71, kgmr@emer.kz, «Б» корпусындағы мемлекеттік əкімшілік бос қызмет лауазымдарына конкурс жариялайды: 1. Мемлекеттік резервті есепке алу жəне бақылау басқармасы бойынша 1. Негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңі аралығында Мемлекеттік резервті есепке алу жəне бақылау басқармасының сарапшысы, (С–5). Функционалдық міндеттері: Сақтау пункттері (ұйымдары) берген Комитеттің есептік деректері бар есеп беру құжаттарын салыстырып тексеруді жəне талдауды жүзеге асырады. Мемлекеттік материалдық резервтің есепке алыну мен есептілігі мəселесі бойынша ұйымдарға, министрліктерге ақпарат дайындайды. Ұйымдардағы материалдық құндылықтардың бар-жоғына түгендеу жүргізеді жəне сақталу жағдайын жүзеге асырады. Бюджеттік бағдарламалар бойынша өтінімдерді жəне операция жасау жоспарын жасауға материалдардың дайындалуын қамтамасыз етеді. Комитеттің материалдық құндылықтары деректерінің есебі бар материалдық құндылықтарды түгендеу нəтижелерін талдайды. Мемлекеттік резервтің материалдық құндылықтарын сақтау бойынша қолданыстағы заңнаманы бұзған тұлғаларды жауапқа тарту бойынша тергеу органдарына беру үшін қажетті құжаттар дайындауды жүзеге асырады. Жоғары тұрған мемлекеттік органдарға, министрліктерге, ведомстволарға ақпарат ұсыну үшін мемлекеттік резервтің материалдары жөніндегі қажетті есептік-есеп беру мəліметтерін

дайындауды жүзеге асырады. Мемлекеттік материалдық резервтер саласындағы мемлекеттік құпияларды сақтауды қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдайды. Қазақстан Республикасының ізгілік көмек көрсету мəселесі бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен хат алмасуды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында; құқық саласында; техникалық ғылымдар жəне технология саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтiк құқықтық актiлер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. 2. Əкімшілік жұмыс жəне құқықтық қамтамасыз ету басқармасы бойынша. 1. Негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңі аралығында Əкімшілік жұмыс жəне құқықтық қамтамасыз ету басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Мемлекеттік органдармен мемлекеттік резерв мəселелері жөнінде хат алмасу жүргізеді. Шетелмен хат алмасуды жəне ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі мемлекеттік материалдық резервтерді басқаруды жүзеге асырушы мемлекеттік билік (атқарушы) органдары басшыларының Консультативтік кеңесін ұйымдастыру жəне өткізу бойынша материалдар дайындауды жүзеге асырады. Комитеттің құрылымдылық бөлімшелерінің қызметкерлеріне құқықтық көмек көрсетеді. Қазақстан Республикасының сот органдарында Комитеттің мүддесін білдіреді. Шарттар жағдайлары бұзылған жағдайда, кінəрат талап қою жұмысын жүргізеді. Шарттар жағдайлары бұзылған жағдайда, талап қою арыздарын дайындайды. Апелляциялық, кассациялық жəне қадағалау шағымдарын дайындайды. Нормативтік құқықтық актілердің жобаларын дайындайды, Қазақстан Республикасы Үкіметінің қолданыстағы Регламентіне сəйкес оларды келісу мен виза қоюды жүзеге асырады. Комитет əзірлеген Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне мониторинг жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары құқық саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. 3. Бухгалтерлік есеп жəне қаржы басқармасы бойынша 1. Негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңі аралығында Бухгалтерлік есеп жəне қаржы басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Жалақыны мерзімінде есептейді жəне төлейді, салық жəне бюджетке басқа да міндетті төлемдер бойынша есеп айырысуды жүзеге асырады, салықтық, статистикалық есеп беруді құрайды. Ақша қаражаты мен материалдық құндылықтардың сақталуын жүзеге асырады. Жеке жəне заңды тұлғалардың ақшасын уақытша орналастыру ББШ (бар-жоғын бақылау шоты) есепке алынуын жүзеге асырады. Ақша қаражатына жəне материалдық құндылықтарға түгендеу жүргізуге, есептеуге қатысады, түгендеу қорытындыларын жəне олардың есептеулерде көрінуін уақтылы жəне дұрыс белгілейді. Активтердің, ҚТЗ (құдылығы аз тез тозатын заттар) жəне басқа да материалдық құндылықтарды сақтау жəне пайдалану орындарында бүтіндігін бақылауды жүзеге асырады. Құжаттарды тексереді жəне есепке алуға қабылдайды, мемориалдық ордерлерді ресімдейді. Бухгалтерлік жəне қаржылық есептілікті белгіленген мерзімде құрылуын жəне берілуін қамтамасыз етеді. Шарттардың тіркелуін жəне мемлекеттік мекемелер мен жекелеген тұлғалардың қаржыландыру жоспарын орындау барысында туындаған есептеулерді уақтылы жүргізеді. Бастапқы құжаттардың, қағаздардағы жəне электрондық жеткізгіштердергі бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің, есептіліктердің сақталуын жүзеге асырады, есеп деректерін (1С:Предприятие) тиісінше электрондық саралануын жүзеге асырады, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен мұрағатқа тапсырады. Кіріс жəне шығыс құжаттаманың орындалуын бақылауды қамтамасыз етеді, басқарманың құжат айналымын жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Бухгалтерлік есеп жəне қаржы есептемелері туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан -2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. V. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Мемлекеттік энергетикалық қадағалау жəне бақылау комитеті Алматы қаласы бойынша энергетикалық бақылау жəне қадағалау департаменті, 050000 Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 83-үй, 6-қабат, 601-бөлме, kgen_almaty@mail.ru, мемлекеттік мекемесі мемлекеттік əкімшілік бас маманы С-О-5 санаты, 1 бірлік бос қызмет орнына конкурс жариялайды. Функционалдық міндеттері: Өңір бойынша бақылау-қадағалау жұмыстарының орындалуын ұйымдастыру жəне бақылау. Электр станциялары, электр жəне жылу желілері, сондай-ақ тұтынушылардың электр жəне жылу пайдалану қондырғылары энергетикалық жабдықтарының пайдаланылуын жəне техникалық жағдайын қадағалауды жəне бақылауды жүзеге асыру. Электр энергетикасы обьектілеріндегі апатты технологиялық бұзылыстарды талдау. Электр жəне жылу энергиясының сапасы жөніндегі техникалық ережелердің сақталуын, электр станцияларының, электр жəне жылу желілерінің қысқы мезгілге дайындығын қадағалауды, электр энергетикасы саласындағы заңнамаларды жетілдіру жөніндегі ұсыныстар дайындауды жүзеге асыру. ҚР электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілері техникалық талаптарын орындауға қадағалауды ұйымдастыру. Апаттардың, бақытсыз жағдайлардың жəне электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің техникалық талаптарын басқа да өрескел бұзуға жол берген кінəлі жауапты тұлғаларды тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы ұйымды меншіктенушіге ұсыныстар енгізу немесе электр энергетикасы саласындағы заңнамаларды бұзуға кінəлі тұлғаларды əкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы тиісті мемлекеттік органдарға материалдар жіберу. Электр жəне жылу энергиясын өндіретін, беруші жəне тұтынушы ұйымдардың басшыларын электр энергетикасы саласындағы нормативтік техникалық актілерді білу сауатына біліктілік тексеруді ұйымдастыру. Тəукелді бағалау жүйесіне сəйкес аумақтық бөлімшенің жұмыс жоспарын жасауы жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру. Өңірлік деңгейде талдау материалдарын дайындау жөніндегі жумыстарды, Электр энергиясын өндіру жəне тұтыну балансын үйлестіру. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштері жөніндегі жұмыстарды жүргізу. Біліктілік талаптары: Білімі – жоғары кəсіптік. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда орта кəсіптік білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Мемлекеттік энергетикалық қадағалау жəне бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша аумақтық департаменті Өскемен қаласы, Михаэлис көшесі 1, тел. 8 (7232) 55 12 64, электрондық пошта vko_kgen@mail.ru мемлекеттік мекемесі мемлекеттік əкімшілік бас маманы С-О-5 санаты, 1 бірлік бос қызмет орнына конкурс жариялайды. Функционалдық міндеттері: Өңір бойынша бақылау-қадағалау жұмыстарының орындалуын ұйымдастыру жəне бақылау. Электр станциялары, электр жəне жылу желілері, сондай-ақ тұтынушылардың электр жəне жылу пайдалану қондырғылары энергетикалық жабдықтарының пайдаланылуын жəне техникалық жағдайын қадағалауды жəне бақылауды жүзеге асыру. Электр энергетикасы обьектілеріндегі апатты технологиялық бұзылыстарды талдау. Электр жəне жылу энергиясының сапасы жөніндегі техникалық ережелердің сақталуын, электр станцияларының, электр жəне жылу желілерінің қысқы мезгілге дайындығын қадағалауды, электр энергетикасы саласындағы заңнамаларды жетілдіру жөніндегі ұсыныстар дайындауды жүзеге асыру. ҚР электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілері техникалық талаптарын орындауға қадағалауды ұйымдастыру Апаттардың, бақытсыз жағдайлардың жəне электр энергетикасы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің техникалық талаптарын басқа да өрескел бұзуға жол берген кінəлі жауапты тұлғаларды тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы ұйымды меншіктенушіге ұсыныстар енгізу немесе электр энергетикасы саласындағы заңнамаларды бұзуға кінəлі тұлғаларды əкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы тиісті мемлекеттік органдарға материалдар жіберу. Электр жəне жылу энергиясын өндіретін, беруші жəне тұтынушы ұйымдардың басшыларын электр энергетикасы саласындағы нормативтік техникалық актілерді білу сауатына біліктілік тексеруді ұйымдастыру. Тəукелді бағалау жүйесіне сəйкес аумақтық бөлімшенің жұмыс жоспарын жасауы жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру. Өңірлік деңгейде талдау материалдардын дайындау жөніндегі жұмыстарды, электр энергиясын өндіру жəне тұтыну балансын үйлестіру. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштері жөніндегі жұмыстарды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары техникалық білім; Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі техникалық білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер; VI. Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі 010000, Астана қаласы, Сол жақ жағалау, Министрліктер үйі, 4-кіреберіс, анықтама үшін телефондар: (8-7172) 74-95-30, 74-97-87, 74-94-46(факс), 74-90-07, электрондық мекенжай: G.Dosybaeva@ stat.kz немесе g.dosybaeva@stat.gov.kz «Б» корпусы əкімшілік мемлекеттік бос лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Ішкі бақылау басқармасының бас сарапшысы (С-4). Функционалдық міндеттері: Қазақстан Республикасының бюджет жəне өзге де заңнамасын бақылау объектілерінің бұзушылықтарын анықтау, жою жəне оларға жол бермеу мақсатында бақылауды жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес республикалық бюджет қаражаттарын пайдалану кезінде бұзушылықтарды айқындау, алдын кесу жəне жол бермеу жөніндегі шараларды қолдану. Агенттіктің стратегиялық жəне операциялық жоспарларының іске асырылуына бақылауды жүзеге асыру, нəтижелерді бағалау. Агенттiкте жəне аумақтық органдарда жұмыс сапасын жəне өнімдірілігін арттыру мақсатында басқару жүйесінің жұмыс істеуіне бағалау жүргізу, нəтижелері бойынша оны жақсарту жөніндегі ұсынымдарды беру. Агенттік төрағасына ішкі бақылау жүргізу жоспарларының орындалуы бойынша есептерді ұсыну; Ішкі бақылау мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілердің, əдістемелердің, əдістемелік ұсынымдардың жобаларын əзірлеуге қатысу. Басқарманың ережесінде жəне лауазымдық нұсқаулықта көрсетілген өзге де міндеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика. əлемдік экономика) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Қазақстан Республикасының бюджеттік, еңбек, əкімшілік, азаматтық заңнамасын жəне аудиторлық қызмет, бухгалтерлiк есеп жəне қаржылық есептілік саласындағы заңнамаларды бiлу. Мемлекеттiк қаржылық бақылау органдарының қызметін реттейтiн нормативтiк құқықтық актілерді бiлу. Мемлекеттік тілді мүмкіндігінше білу 2. Баға статистикасы департаменті тұтыну бағаларының статистикасы басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Экономиканың тұтыну секторындағы бағалар мен тарифтерді зерттеу бағдарламаларын дайындау; экономиканың тұтыну секторындағы бағалардың өзгерісіне байқауды ұйымдастыру бойынша əдістемелік жəне нұсқаулық материалдарды əзірлеу; тауарларға жəне халыққа көрсетілетін ақылы қызметтерге тұтыну бағаларының серпіні мен деңгейі туралы талдамалы жəне өзге де ақпараттық материалдарды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, мамандықтар - экономика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, қаржы, статистика, есеп жəне аудит, дүниежүзілік экономика, аймақтану; жаратылыстану ғылымдары - математика; техникалық ғылымдар жəне технологиялар - автоматтандыру жəне басқару, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету, математикалық жəне компьютерлік модельдеу білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері, экономикалық статистиканың теориялық негіздері. - экономиканың тұтыну секторындағы бағаларды қалыптастыру қағидаттары мен ерекшеліктерін; - баға статистикасы бойынша ақпарат жинауды ұйымдастыра жəне оны пайдалана; - экономиканың тұтыну секторындағы баға индекстерін құрудың əдіснамалық негіздерін білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді іскерлік деңгейде білу. 3. Өндіріс жəне қоршаған орта статистикасы департаменті аграрлық сектор статистикасы басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Ауыл,орман, аңшылық жəне балық шаруашылығы бойынша статистикалық байқауларды өткізу, əдістемелік, əдіснамалық жəне нұсқаулық материалдарды əзірлеу. Нысандар бойынша қалыптаспаған міндеттерді қоюды əзірлеу. Статистикалық есептілік нысандарын жəне оларды толтыру бойынша нұсқаулықтарды, анықтамалық материалдарды дайындау, ауыл шаруашылығы бойынша статистикалық есептеулерді орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, əлеуметтік

ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика. əлемдік экономика) немесе ауылшаруашылық ғылымдары саласында білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика жəне ауыл шаруашылығы саласындағы арақатынасты реттейтін Қазақстан Республикасының нормативті құқықтық актілері. Ауыл шаруашылығындағы зерттеулерді өткізу мен жинауды ұйымдастырудың теориялық негіздерін білу. Ауыл шаруашылығы статистикасы бойынша көрсеткіштердің құрамы мен мəнін білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 4. Қаржы департаменті бюджеттік жоспарлау басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Агенттіктің аумақтық органдарының жəне құрылымдық бөлімшелерінің бюджеттік өтінімдерін қарау; Мемлекеттік статистика саласында сəйкес бюджеттік бағдарламалар бойынша Агенттіктің аумақтық органдарымен жəне құрылымдық бөлімшелерімен ұсынылған, іс – шараларды жүргізуге арналған сметалардың қаржылық негіздеулеріне талдау; бюджеттік шығыстар бойынша материалдарды, талдамалық анықтамаларды дайындау; нақты шығыстарды анықтауға байланысты төлемдер жəне міндеттемелер бойынша қаржыландыру жоспарларын түзету; басқарманың қызметі жəне міндеттерінен туындайтын өзге де тапсырмаларды орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика. əлемдік экономика) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 5. Заң департаменті құқықтық қамтамасыз ету жəне наразылық-талап арыз жұмысы басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: сотта, сондай-ақ басқа да ұйымдарда мемлекеттiк орган қызметiнiң құқықтық мəселелерiн қарау кезiнде белгiленген тəртiппен мемлекеттiк органның мүдделерiн бiлдiредi; шарттарды уақтылы жасасуды, олардың заңнама талаптарына сəйкестігін, шарттар бойынша міндеттемелерді орындамаған жəне тиісінше орындамаған кезде экономикалық ықпал ету шараларының қолданылуын үйлестіруді қамтамасыз етеді; мемлекеттiк органның норма жасау қызметiн талдайды жəне талдау нəтижелерi бойынша мемлекеттiк органның бiрiншi басшысына, сондай-ақ орталық атқарушы органың жауапты хатшысына (белгіленген тəртіппен орталық атқарушы органның жауапты хатшысының өкілеттіктері жүктелген лауазымды тұлғаға) оны жетiлдiру жəне анықталған кемшiлiктердi жою жөнiнде ұсыныстар енгiзедi; заңнамада көзделген негіздер болған жағдайда мемлекеттік органның пайдасына қабылданбаған сот актісіне шағымдану жөніндегі шараларды уақтылы қабылдайды, сондай-ақ заңнамада белгіленген тəртіппен прокуратура органдарына қадағалау тəртібінде наразылық білдіру туралы өтініштермен жүгінеді; заңды күшіне енген сот актілерін орындау жөніндегі шараларды қабылдауды қамтамасыз етеді; жүзеге асу құқықтық қамтамасыз ету қызмет агенттігінің өзара қатынас аумақтық мекемелермен; құқықтық актілерді заң жобаға сəйкестік зандық сараптама өткізу талаптар ұсынылу қол коюға (бұйрықтар, бірлескен бұйрықтар, нұсқау,қаулылар, өкімлер жəне басқа құжаттарды). Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары құқық саласында немесе гуманитарлық ғылымдар (халықаралық қатынастар) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді жəне ағылшын тілді білу. 6. Əкімшілік жұмыс департаменті құжаттамалық қамтамысз ету басқармасының бас сарапшысы (С-4). Функционалдық міндеттері: 1) ЭҚБЖ бақылаудағы құжаттарды тіркейтін бағдарламамен жұмыс істеу – кіріс жəне шығыс хат-хабарларды тіркеу; 2) кіріс құжаттарды қабылдау жəне ол бойынша қабылданған қарарларды ЭҚБЖ енгізу; 3) Агенттіктің мұрағатына тапсыру үшін құжаттарды өңдеу; 4) сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, білім саласында (қазақ тілі мен əдебиеті, орыс тілі мен əдебиеті, шетел тілі: екі шетел тілі); гуманитарлық ғылымдар (филология, аударма ісі); əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес; жаратылыстану ғылымдары (информатика, математика, экология, экология жəне табиғатты пайдалану); техникалық ғылымдар жəне технологиялар (инженер), желілер, байлланыстар жəне коммуникация жүйелері), құқықтану білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Іс-жүргізу саласындағы реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 7. Əкімшілік жұмыс департаменті құжаттамалық қамтамасыз ету басқармасының сарапшысы (С-5) (негізгі қызметкердің 2014 жылғы 15 маусымға дейін болмаған кезеңіне) Функционалдық міндеттері: 1) ЭҚБЖ бақылаудағы құжаттарды тіркейтін бағдарламамен жұмыс істеу – кіріс жəне шығыс хат-хабарларды тіркеу; 2) кіріс құжаттарды қабылдау жəне ол бойынша қабылданған қарарларды ЭҚБЖ енгізу; 3) Агенттіктің мұрағатына тапсыру үшін құжаттарды өңдеу; 4) сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, білім саласында (қазақ тілі мен əдебиеті, орыс тілі мен əдебиеті, шетел тілі: екі шетел тілі); гуманитарлық ғылымдар (филология, аударма ісі); əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес; жаратылыстану ғылымдары (информатика, математика, экология, экология жəне табиғатты пайдалану); техникалық ғылымдар жəне технологиялар (инженер), желілер, байлланыстар жəне коммуникация жүйелері) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 8. Əкімшілік жұмыс департаменті мемлекеттік тіл басқармасының сарапшысы (С-5) (негізгі қызметкердің 2014 жылғы 15 желтоқсанға дейін болмаған кезеңіне) Функционалдық міндеттері: 1) статистикалық материалдардың мемлекеттік тілдегі аудармасының тұпнұсқаға сəйкестігін қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды орындау; 2) басқарма жоспарларымен көзделген жұмыстарды уақтылы жəне сапалы орындау; 3) ағымдағы хаттарды, баяндамаларды, баспасөз хабарламаларын түзету бойынша жұмыстарды уақтылы жəне сапалы орындау; 4) мемлекеттік қызметшілерді мемлекеттік тілге оқыту бойынша курстарды дұрыс ұйымдастыруға қатысу; 5) мемлекеттік тілге оқытудың сапасын бақылау; 6) басқарма жұмысының жылдық жоспарын қалыптастыруға қатысу; 7) мемлекеттік тілге оқыту сапасы бойынша Агенттік қызметкерлеріне сауалнама жүргізуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары гуманитарлық ғылымдар (филология, аударма ісі), білім беру (қазақ тілі жəне əдебиеті, қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен əдебиеті) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Мемлекеттік тіл, статистика саласындағы қаты настарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу 9. Персоналды басқару қызметінің сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: - кадрлық мəселелер жөніндегі бұйрықтарды; - жеке істерді дайындау жəне ресімдеу жəне оларға өзгерістерді, толықтыруларды уақытында енгізу, еңбек кітапшаларын жүргізу; - Агенттіктің орталық аппараты жəне оның аумақтық органдары бойынша бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс өткізу туралы хабарландыру мəтіндерін дайындау. - Агенттіктің орталық аппараты бойынша өткізілген конкурстар мен олардың саны туралы жəне оның аумақтық органдары бойынша жиынтық есепті; - Агенттіктің орталық аппараты бойынша кадрлардың ауысуы жəне құрамы туралы жəне оның аумақтық органдары бойынша жиынтық есепті; - аттестация өткізу туралы; - Мемлекеттік қызметшілердің ар-намыс кодексі нормаларының сақталуы туралы; - бар бос мемлекеттік лауазымдар туралы есепті құрастыру. - Статистика органдары қызметкерлерінің біліктілігін арттырудың жоспар-кестесін дайындау, біліктілікті арттыру жөніндегі есепті құрастыру; - Агенттіктің орталық аппаратының жəне оның аумақтық органдарының мемлекеттік қызметшілерін оқытуға есептік қажеттілікті құрастыру; - Агенттіктің орталық аппараты бойынша іссапарлар жоспарын құрастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, білім саласында (педагогика жəне психология, қазақ тілі мен əдебиеті, орыс тілі мен əдебиеті); гуманитарлық ғылымдар (филология, аударма ісі); құқық (құқықтану); əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 10. Алматы облысының Статистика департаментінің басшысы (С-О-1). Функционалдық міндеттері: Бір аттас облыстың Статистика департаментінің жұмысына басшылық ету. ҚРСА РМК АЕО филиалдарының қызметін бақылау. Өңірлік деңгейде статистикалық қызметті ұйымдастыру. Статистикалық жұмыстардың жоспарын орындауды қамтамасыз ету. Мемлекеттік статистиканы жетілдіру бағдарламасының ісшараларын орындаудың өңірлік деңгейде ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, техникалық ғылымдар жəне технологиялар, құқық, ауылшаруашылық ғылымдары, білім - математика) білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Статистика саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілер. Нарықтық экономиканың негіздерін, статистиканың жəне экономиканың жалпы теориясын білу. Мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. Батыс Қазақстан облысының Статистика департаменті 090001 Орал қаласы, Мұхит көшесі, 50/1-үй, анықтама телефоны (87112) 51-05-02, 50-95-25, факс 51-5328 электрондық мекенжай ural_stat@statbase.kz бос мемлекеттік əкімшілік «Б» корпусының лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Жаңақала ауданы статистика басқармасының басшысы (С-О-3) Функционалдық міндеттері: Аудандық басқарманың жұмысын жүктелген міндеттерге сəйкес ұйымдастырады жəне мамандарға жүктелген жұмыстар мен функциялардың орындалуын бақылайды; Статистикалық жұмыстар жоспарының орындалуын қамтамасыз етеді; Ауданның əлеуметтік-экономикалық жағдайы туралы талдау жүргізеді, статистикалық жинақтар, бюллетеньдер, экономикалық шолулар жəне басқа статистикалық материалдарды дайындайды; Ауданның əлеуметтік-экономикалық жағдайы туралы ақпараттық-статистикалық дерекқорды жинақтауды, жүргізуді жəне жаңғыртуды қамтамасыз етеді; Заңды тұлғалар жəне жеке кəсіпкерлердің бастапқы жəне статистикалық есептерінің қойылуын қадағалауды жүзеге асырады; Шаруашылық есеп жүргізу бойынша əдістемелік көмек көрсетеді; Статистикалық ақпараттың есептеу əдістемесін түсіндіре отырып тұтынушылармен жұмысты жүзеге асырады; Заңды жəне жеке тұлғалар үшін жиынтық статистикалық ақпаратқа қол жетімділікті қамтамасыз етеді; Мемлекеттік статистика органдарына ақпарат ұсынатын заңды жəне жеке тұлғаларды статистикалық нысандар бланкілерімен жəне оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз етеді; Бастапқы статистикалық ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз етеді; Салалық каталогтерді жүргізу жəне оны жаңғыртуды жүзеге асырады; Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен мемлекеттік статистика мəселелері бойынша əкімшілік құқық бұзушылық туралы істердің өндірісі жөніндегі жұмыстарды ұйымдастырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (есеп жəне аудит, экономика, қаржы жəне несие, статистика), ауылшаруашылық ғылымдар (агрономия, зоотехния, ауыл шаруашылығын механикаландыру), техникалық ғылымдар жəне технологиялар (ақпараттық жүйелер) мамандықтары бойынша жоғары кəсіби білімі, мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес, компьютерде жұмыс істей білу. VII. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу Агенттігінің

Ақтөбе облысы бойынша департаменті, 030010, Ақтөбе қаласы, Əбілқайыр хан даңғылы, 40, 103-бөлме, анықтама телефоны: 8(7132) 560286, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Техникалық реттеу бөлімінің басшысы (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша жалақысы сақталмайтын демалысы кезеңінде, С-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Бөлім жұмысын ұйымдастыру, нормативтік техникалық ысыраптарды, табиғи монополия субъектілерінің шикізат, материалдар, отын, энергия шығыстарының техникалық жəне технологиялық нормаларын бекітумен, табиға монополия субъектілері персоналының нормативтік санын бекітумен байланысты жұмыстар кешеніне басшылық ету; Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңнамасына сəйкес, лицензияны жəне (немесе) лицензияға қосымша беру туралы келіп түскен өтініштерді қарау; «Монополист қызметтерінің мониторингі бойынша электрондық деректер қоры» АЖ үздіксіз жұмысын жүргізумен, қамтамасыз етумен бақылау; есептеу аспаптарын орнату мəселелері бойынша жұмысты жүзеге асыру (лицензиаттар ұсынатын алым, талдау, ақпаратты өндеу); бөлім жұмыстарының ағымдағы жəне болашақ жоспарын əзірлеу; бөлім құзырына кіретін мəселелер бойынша шешімдер жобаларын дайындау; Алқа мəжілісіне материалдар дайындау; жұмыста жариялықты қамту; Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің нормативтік актілері жобаларына ұсыныстарды дайындауды жүзеге асыру; мемлекеттік органдары көрсететін ақылы қызметтердің тəртібін бақылау; ҚР заңнамасына сəйкес, мемлекеттік монополияға жататын саласында өз қызметтерін жүзеге асыратын мемлекеттік кəсіпорындардың қызметтерін реттеу. Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасының, лицензиялау туралы заңнамасының бұзушылықтарын анықтау бойынша ТМС, реттелетін нарықтар субъектілеріне, лицензиаттарға тексеру жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық, экономикалық, заң білімі. Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтiлi екi жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейiнгi оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президентi жанындағы бiлiм беру ұйымдарында мемлекеттiк тапсырыс негiзiнде немесе шетелдiң жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөнiндегi республикалық комиссия бекiтетiн басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесiнiң болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлықпен күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар саласындағы қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білу. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалдық міндеттерді орындауға қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Табиғи монополиялар жəне бағаларды реттеу бөлімінің жетекші маманы («С-О-6» санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: ТМС қызметтерін реттеуді жүзеге асыру; Бөлімнің іс қағаздарын жүргізу, департамент басшылығының тапсырмасы жəне бөлімнің бастамасы бойынша нормативтік актілердің жобаларын əзірлеу; табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтеріне тарифтердің сметаларын бекіткенде шығындар құрамын құруды тексеруді жүзеге асыру; табиғи монополия субъектілерінің коммуналдық қызметтеріне тарифтердің мониторингін жүргізу; табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнаманың бұзылуын анықтау, тарифтерді қолданудың негізділігі бойынша ТМС, реттелетін нарықтар субъектілеріне тексеру жүргізу; Алқа мəжілісіне, Сараптама Кеңесіне материалдар дайындау, бөлімінің жұмысы жөнінде есептер дайындау; азаматтардың арыздарымен жəне өтініштерімен жұмыс жасау. Реттеудің нормативтік актілерін жетілдіру бойынша ұсыныстар беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық, техникалық, заңгерлік немесе ортадан кейінгі экономикалық, техникалық, заңгерлік білімі. Қазақстан Республикасы Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкiметi туралы» конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттiк қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкiмшiлiк рəсiмдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтiн Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiн, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттiң жаңа саяси бағыты стратегиясын бiлу. Осы санаттың лауазымдары бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Маңғыстау облысы бойынша департаменті, 130000, Ақтау қаласы, 9 – шағын аудан, 23 «а» үй, анықтама телефондары 8 (7292) 43-84-14, 43-84-11, 42-71-37 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымына орналасуға конкурс жариялайды. Заңнаманың сақталуын бақылау жəне талап қою жұмысы бөлімінің басшысы (С-0-4 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын тексеруді жүзеге асырады, анықталған бұзушылықтардың фактілері бойынша ұсыныстар енгізеді жəне нұсқамаларды, ұсыныстарды дайындайды. «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы бұзылған жағдайда сотқа өтініш білдіреді. Соттарда жəне басқа құқық қорғау органдарында талап қою жұмысын жəне Департаменттің мүддесін қорғауды жүзеге асырады. Табиғи монополия субъектілерінің қызметі мəселелері бойынша заңды жəне жеке тұлғалардың хаттарына, шағымдары мен өтініштеріне өз құзыретінің шегінде түсіндіреді жəне жауап береді. БАҚ арқылы «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» Қазақстан Республикасы Занының сақталуы мəселелері бойынша түсіндірме жұмысын жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (заңгерлік), заңгер, заңгер консультат мамандықтары бойынша жоғары білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық Заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» ҚР Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандықтарына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтiн Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерiн, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттiң жаңа саяси бағыты стратегиясын бiлуi. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық мiндеттердi орындауға қажеттi басқа да мiндеттi бiлiмдер. VIII. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің Алматы облысы бойынша Кедендік бақылау департаменті ММ, Алматы облысы Іле ауданы Өтеген-батыр ауылы Заманбек Батталханов көшесі 11а, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1.Ұйымдастырушылық жұмыс жəне бақылау бөлімінің бас маманы С-О-5 санаты, 2 бірлік (1 бірлік-тұрақты, 1 бірлік уақытша, бала күту демалысы кезеңіне). Функционалдық міндетері: Ұйымдастырушылық, аналитикалық, хаттамалық, құжаттық, курьерлік, ақпараттық жəне мұрағаттық қамтамасыз ету: құжатпен жұмысты, ұйымдастыру (қабылдау, тіркеу, жолдау жəне т.б.) жəне орындалу мерзімін бақылау. ЭҚАБЖ ҚБҚ жұмыс. Департаменттің жұмысын жоспарлау жəне жоспарланған іс шаралардың орындалуын бақылау. Хаттамалық қамтамасыз ету (материалдар дайындау, хаттама жүргізу мен тапсырмалардың орындалуын бақылау). Департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің ағымдағы қызметін жалпыландыру мен қорытындысын талдау, оны жетілдіру бойынша шаралар туралы ұсыныстар беру. Мемлекеттік тілдегі қызметтік құжаттарға редакциялық сараптама жүргізу. Департаментте мемлекеттік тілді енгізу мен дамыту бойынша жұмысты ұйымдастыру. БАҚ-пен өзара қарым-қатынаста болу. Халықаралық ынтымақтастық. Мұрағаттық істі жүргізу. Бөлім бойынша есептер көрсеткішін дайындау. Бөлімге жүктелген мақсаттар мен міндеттерге сəйкес, сонымен қатар Департамент пен бөлім басшылығы анықтайтын басқа да өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік, экономикалық, кеден ісі, халықаралық қатынас, филология, журналистика, қоғаммен байланыс, осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Қаржы жəне материалды-техникалық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Қаржылық жəне материалдық-техникалық қамтамасыз ету жұмысы бойынша бөлімнің қызметін үйлестіру; мемлекеттік сатып алуды іске асыру; бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру жəне материалдық-техникалық затпен қамтамасыз ету; қаржыны тиімді жəне мақсатты пайдалануды бақылау; негізгі құралдар жəне материалдық құндықтардың сақталуын қадағалау; қаржының игерілуін қадағалап, есеп беру; келісім шарт жасау; əкімшілік ғимараттарды ағымдағы жəне күрделі жұмыстар жүргізуге құжаттарды дайындау, жүргізу жəне қабылдауды ұйымдастыру; электрондық құжат айналымды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік, экономикалық, кеден ісі, қаржы, есеп жəне аудит, осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Қаржы жəне материалды-техникалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы С-О-6, 1 бірлік уақытша, бала күту демалысы кезеңіне. Функционалдық міндеттері: Қаржылық жəне материалдық-техникалық қамтамасыз ету жұмысы бойынша бөлімнің қызметін үйлестіру; мемлекеттік сатып алуды іске асыру; бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру жəне материалдық-техникалық, затпен қамтамасыз ету; қаржыны тиімді жəне мақсатты пайдалануды бақылау; негізгі құралдар мен материалдық құндықтардың сақталуын қадағалау; қаржының игерілуін қадағалап, есеп беру; коммуналдық кəсіпорындар мен əлеуетті өнім берушілермен келісім шарттар дайындап, тіркеу; электрондық құжат айналымды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заңгерлік, экономикалық, кеден ісі, қаржы, есеп жəне аудит, осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. IX. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Астрахан ауданы бойынша Салық басқармасы, 020300, Астрахан кенті, Байтурсынов көшесі 20-үй, анықтама үшін телефон: 8-716-41-2-25-68, 8-716-2-72-12-78 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Астрахан ауданы бойынша Салық басқармасы Ұйымдастыру - құқықтық жұмысы жəне мəжбүрлеп өндіріп алу бөлімінің басшысына /негізгі қызметкердің бала күтуіне байланысты демалыс кезеңіне/ (С-R-3, 1 орын) /01.07.2015 ж. дейін демалыс берілген. Функционалдық міндеттері: Салық қызмет органына жүктелген функцияларды құқықтык тұрғыда орындалуын қамтамасыз ету бойынша жұмыстарын жүдеге асыру, сөт органдарында, басқа ұйымдарда салық басқармасының муддесін ұсыну. Салық заңын жəне басқа да заң актілерін қолдану бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу, салық заңын түсіндіру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе құқық мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Бурабай ауданы бойынша Салық басқармасы, 021700, Щучье қаласы, Сейфуллин көшесі 90-үй, анықтама үшін телефон: 8-716-36-5-66-19, 8-716-2-72-12-00 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 2. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Бурабай ауданы бойынша Салық басқармасы Ұйымдастыру - құқықтық жұмысы жəне мəжбүрлеп өндіріп алу бөлімінің жетекші маманына /негізгі қызметкердің бала күтуіне байланысты демалыс кезеңіне/ (С-R-5, 1 орын) /14.11.2014 ж. дейін демалыс берілген. Функционалдық міндеттері: Сот органдарында, басқа да ұйымдарда салық комитетінің мүддесін ұсыну. Салық заңын жəне бюджетке төлемдердің түсімін қарастыратын басқа да заң актілерін қолдану бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу. Əкімшілік өндірістегі материалдарды тексеру. Хаттамалық бұйрықтарды орындауды бақылау. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін тіркеу базасын жүргізу. ИНИС АЖ базасының ақпараттық жағдайын қадалауды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе құқық мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 3. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Бурабай ауданы бойынша Салық басқармасы Ұйымдастыру - құқықтық жұмысы жəне мəжбүрлеп өндіріп алу бөлімінің жетекші маманына (С-R-5, 1 орын) Функционалдық міндеттері: Сот органдарында, басқа да ұйымдарда салық комитетінің мүддесін ұсыну. Салық заңын жəне бюджетке төлемдердің түсімін қарастыратын басқа да заң актілерін қолдану бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу. Əкімшілік өндірістегі материалдарды тексеру. Хаттамалық бұйрықтарды орындауды бақылау. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін тіркеу базасын жүргізу. ИНИС АЖ базасының ақпараттық жағдайын қадалауды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе құқық мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 4. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Бурабай ауданы бойынша Салық басқармасы Салықтық əкімшілендіру бөлімінің жетекші маманына (С-R-5, 1 орын). Функционалдық міндеттері: Салық төлеушілердің салықтық жəне бюджетке басқа да міндетті төлемдердің дұрыс есептелуіне жəне уақтылы төленуіне, ірі салық төлеушілердің мониторингі, ақпараттарды жинау жəне өндеу бойынша есеп-қисапқа, салық салу объектісі туралы дерек қорын құруға, салық төлеушілерден түскен түсімдерінің сараптамасына бақылау жүргізу. Салық заңнамасы мəселесі бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу. Əкімшілік материалдарды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Есіл ауданы бойынша Салық басқармасы, 020900, Есіл қаласы, Қонаев көшесі 13-үй, анықтама үшін телефон: 8-716-47-2-1009, 8-716-2-72-12-66 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 5. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Есіл ауданы бойынша Салық басқармасы Салықтық əкімшілендіру, салықтық тіркеу, салық есептілігін қабылдау жəне өңдеу бөлімінің бас маманына (С-R-4, 1 орын) Функционалдық міндеттері: Бюджетке салық төлеушілермен уақытылы жəне дұрыс есептелуін жəне төленуін бақылау, салық төлеушілердің салықтық тіркеуін жəне салық төлеушілердің тіркеуден алынуын салық төлеушілердің салықтық есебін қабылдау жəне өңдеуді өткізу, салық төлеушілердің болжамдық көрсеткіштердің орындалуына, бюджетке салықтардың жəне басқа да ҚҚСС бойынша тіркеуден алу, тіркеу, фискализациялау жəне ККМ бойынша тіркеуден алу, салық төлеушілердің жеке шоттарын түгендеу.Ф.210.00 мемлекеттік қызметкерлердің декларациясын қабылдау, инвестициялар бойынша есептілікті ұсыну, бөлімнің қызметкерлерімен тех. оқуды өткізеді, бөлімнің

жұмыс жоспарын құрастырады жəне оның орындалуын қамтамасыз етеді. Ыңғайласпа тексерістерді, хронометраждық зерттеулерді, тематикалық (рейдтік) тексерістерді жүргізу, жоспардан тыс кешенді тексерістерді, сонымен қатар ҚҚС төлеушілер емес бойынша жою тексерістерін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 6. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Есіл ауданы бойынша Салық басқармасы Салықтық Есептеу жəне талдау бөлімінің бас маманына (СR-4, 1 орын). Функционалдық міндеттері: Бюджетке төлемдердің түсуі бойынша ақпаратты жинау жəне өңдеу бойынша уақытында тіркеуін бақылауды жүргізу, түсімдер туралы жинақтаманы дайындау, жеке шоттардың түгендеуін жүргізу, түскендердің жеке шоттарында жазбалардың толқтылығын, дұрыстылығын, уақыттылығын, алғашқы төлем құжаттары жəне Қазынашылық органдарының құжаттары негізінде қайтарылған салық соммаларын жəне төлемдерді, сонымен қатар міндетті зейнетақы төлемдерін бақылауды жүзеге асыру.Айыппұлдар, өсім, міндетті зейнетақы салымдар, басқа да бюджетке міндетті төлемдер, төленген салық соммалары бойынша салық төлеушілермен салыстыруды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылым жəне технологиялар (есептеу техникасы жəне бағдарламаны қамтамасыз ету, ақпараттық жүйелер) немесе жаратылыстану ғылымы (информатика) немесе білімі (информатика) мамандығы бойынша (мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдардың санаттарына үлгiлiк білiктiлiк талаптарына сəйкес) Қазақстан Республикасының заңдық жəне нормативтік актілерін, Салық кодексін білу, қазіргі компьютерлік бағдарламалармен жұмыс істей білу жəне мүмкіндігінше мемлекеттік тілді білу. 7. Ақмола облысы бойынша Салық департаментінің Есіл ауданы бойынша Салық басқармасы Салықтық əкімшілендіру, салықтық тіркеу, салық есептілігін қабылдау жəне өңдеу бөлімінің жетекші маманына (С-R-5, 1 орын). Функционалдық міндеттері: Бюджетке салық төлеушілермен уақтылы жəне дұрыс есептелуін жəне төленуін бақылау, салық төлеушілердің салықтық тіркеуін жəне салық төлеушілердің тіркеуден алынуын, салық төлеушілердің салықтық есебін қабылдау жəне өңдеуді өткізу, салық төлеушілердің болжамдық көрсеткіштердің орындалуына, бюджетке міндетті төлемдердің жəне салықтардың түсуіне бақылау жүргізу, жергілікті салықтарды есептеу, уəкілетті органдармен салыстыру жүргізу. Қажетті ақпаратты облыстық СД ұсыну. Ақпараттық технологиялар бойынша жұмысты жəне бақылауды ұйымдастыру, деректер базасының жағдайы. Ыңғайласпа тексерістерді, хронометраждық зерттеулерді, тематикалық (рейдтік) тексерістерді жүргізу, жоспардан тыс кешенді тексерістерді, сонымен қатар ҚҚС төлеушілер емес бойынша жою тексерістерін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес мамандығы бойынша (мемле мш ым ың н ын п ын й Қ н Р п и ының ң ы ж н н м и н С ы н мп ю м м н ж мы й ж н м м н нш м м Қ қ н Р п лик ы Қ ржы мини рл н ң С лық к ми Ақм л лы ы йынш С лық п р м н н ң Қ р лжын ны йынш С лық қ рм ы Қ р лжын к н Х Б л н в к ш й нық м ш н л ф н к мш л к м мл к кл ым рн л к нк р ж риял й ы Ақм л лы ы йынш С лық п р м н н ң Қ р лжын ны й ынш С лық қ рм ы С лық ық к мш л н р лық ық рк лық п л н қ ыл ж н ң п ж н л л м н ң ж кш м м нын н қы м к р ң л к н йл ны ы м лы к ң н С R рын ж й н м лы рл н Ф нкци н л ық м н р Бю ж ы м н ым ың жин шы йн ы ын ж н м н м н ы ын м н йн ы ж н ының н й ы С ы ж н мн м ң ю ж н н и и ы м м ж п ш ж ж п н н ш ң ы ы ын ж п С ы ш ң ю ж ы ы ы ыж н ы ы ш ы ы н ы ш ң ы ы п м н ы ж н ң Ж п н н ш ы ың ж н ю ж н н мн м ң ын ын С ы ы ң ж н ң ы ң н м ж мы ын Б м м м н ын ж н п ы м ж мы ың ын ын йым ы Ың й п н м ж ы м и ы й ж ж п н ы ш н ным н ҚҚС ш м йынш ж ю нж К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р н ми ж н и н н м ы м м н ы ы йынш м м мш ым ың н ын п ын й Қ н Р п и ының ң ы ж н н м и н С ы н мп ю м м н ж мы й ж н м м н нш м м Қ қ н Р п лик ы Қ ржы мини рл н ң С лық к ми Ақм л лы ы йынш С лық п р м н н ң С н ық ны йынш С лық қ рм ы С н ық к н А ыл й н к ш й нық м ш н л ф н к мш л к м мл к кл ым рн л к нк р ж риял й ы Ақм л лы ы йынш С лық п р м н н ң С н ық ны й ынш С лық қ рм ы С лық ық к мш л н р лық ық рк лық п л н қ ыл ж н ң лмнң шы ын С R рын Ф нкци н л ық м н р Бю ж м йынш п ы жи н ж н ң йынш п ы ы ын ы йынш ж мы ж м ы п йын пш ың н нж пш ың ы ын ж ы С ы ш ң ын ы ңын ж н ы ы ж н ю ж мн м ң мн ы ын ң н н йынш н ж мы ының ж н м м ы Бю ж ы ж н мн м м ы м ы п й ын ж п ш нж ж м ш н ң шын йы ы ын ж п ы Б м ым нң ым ы м н н ын ы йынш ж ш п н ы ыж ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р н ми ж н и н м м н ы ы йынш м м мш ым ың н ын п ын й Қ н Р п и ының ң ы ж н н м и н С ы н мп ю м м н ж мы й ж н м м н нш м м Қ қ н Р п лик ы Қ ржы мини рл н ң С лық к ми Ақм л лы ы йынш лық п р м н н ң Ц лин р ны йынш С лық қ рм ы Ақм л Г рин к ш нық м ш н л ф н к мш л к м мл к кл ым рн л к нк р ж риял й ы Ақм л лы ы йынш С лық п р м н Ц лин р ны йын ш С лық қ рм ы С лық ық к мш л н р л м н ң ж кш м м нын н қы м к р ң л к н йл ны ы м лы к ң н С R рын ж й н м лы рл н Ф нкци н л ық м н р С ы ш ң ю ж ы ын ы ж н ы ы п н ж н н н ы ж ы ш ң ы н Б ж ш н ң ын ын ы ын ж н ю ж мн м ң мн ы ж С ы ш ң ын ы ңын ж н ы ын ж н ю ж ң н н йынш н ж м ының ж н м м ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р н ми ж н и н м м н ы ы йынш м м мш ым ың н ын п ын й Қ н Р п и ының ң ы ж н н м и н С ы н мп ю м м н ж мы й ж н м м н нш м м Қ қ н Р п лик ы Қ ржы мини рл н ң С лық к ми Ақм л лы ы йынш С лық п р м н н ң Б р й С лық қ рм ы Щ чь қ л ы С йф ллин к ш й нық м ш н л ф н к мш л к м мл к кл ым рн л к нк р ж риял й ы Ақм л лы ы йынш С лық п р м н Б р й С лық қ р м ы С лық ық к мш л н р лмнң м м нын н қы м к р ң ж к л кп н н м лы к ң н С R рын ж й н м лы рл н Ф нкци н л ық м н р Б м и ы ж п м н й мн ң ш ым н м ын й ны ы м ын н н ы ы ж ы ы Б мн ң м ж н мн м нмн м н ын ж нн ж мы ы йым ы ж п ш ы Қ н Р п и ының ы ңн м ын ы ш ын н ж нн ж мы ы йым ы ы А п ы ж ы н ж н Қ ы шы н п ы ың ы ы ы ым н п ы ы ш нж п ш ы ы жн ю ж н н мн м ң н ы ж н ж ю ым ы ын ым ы ы ыж ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р н ми ж н и н м м н ы ы йынш м м мш ым ың н ын п ын й Қ н Р п и ының ң ы ж н н м и н С ы н мп ю м м н ж мы й ж н м м н нш м м X Қ қ н Р п лик ы Қ ржы мини рл Қ ын шылық к ми нң Қ р н ы лы ы йынш Қ ынышылық п р м н Ж қ н қ л лық қ ын шылық қ рм ы Қ р н ы лы ы Ж қ н қ л ы Г рин к ш А й нық м ш н л ф н р л к р н ы п ш ы Zh K nb k @m nfin k к мш л к м мл к кл ымын рн л к нк р ж риял й ы Қ ржылық ж н ш р р ы рк ының м м ны қ ын шы ы CR н ы рл к Ф нкци н л ық м н р Т м йынш м ң ж н жы н ы ың жиын ы ж п ын м н м йынш жы н ы ың жиын ы ж п ын м н м ж н м йынш жы н ы ың ж ж п ын мм нж м ж п ын ж ж н н ны м йынш н Т м ң ы н н м ын ю ж н й н ы ш ш ын п ж ы йынш ж ы ын М м м м ң им м нң м ы ы ы м м н К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р Э н ми ы ж ы м О н йн м н м м ым жы н м м н м н ми н м жы ын жы н м м ж мы н ж й н йн м К мп ю ж мы й X Қ қ н Р п лик ы К л к ж н к мм ник ция мини рл н ң К л к к қыл к ми А н қ л ы йынш к л к к қыл ин п кция ы ММ Б к рп ы м мл к к к мш л к л ым р рн л к нк р к н н рл й ы А н қ л ы Ақж л к ш нық м л р ш н л ф н ры ф к m k k @m k Б л рл к п ж н қ ржы ж мы ы л м н ң шы ы С О н ы рл к Ф нкци н л ық м н р Б м ы м н ж пы шы ы ж й ы ның ж мы ын ж п й ыБ м ы н нм н ң ын ын ж ж п Б м ы н нм йынш ы ж н ж шы ы н ым н имы ы ж ы ы Ин п ци ның жы ш шы ы ж мы ының жы ж н нж п йым ы ы Бю ж ж ың м йынш и н н й ю ж ж ың шы ынның н ми ы ифи ци ы ы ым ы ш н й и н ш ы м ы жы ы ж н ы п ң ын м и ы ың ы ын н м н п н ж м ң ның м ң Ин п ци ның м н н ж н Қ н Р п и ы ңн м ының п ын й ны ын ы ж й ы Ө н ң ж мы ын ны ы ңн м ы н м и й ж й ы м м ып йынш м ж й ы ы м ж мы н ы ын АТ МБП ж пы м и ж ш м нж н п ш м н п йы ы н ж м и ы н ы ы ы н й ж н п н шы ы и и ы ы ж н ы ын ж мы йынш п й Ин п ци ы м н ж ыны п пж ы ң п н ң мн йн ы жин ың н ж Б п ыж жы жы йынш К ы ми м н Қ ын шы ы н ым н ж мы ж й ы Б ж н и и ы п н нм м ын ы н ы п н ы п ын ы Ин п ци ның ж ын ж ю м н м п ы йынш ж мы ы йым ы ы Ин п ци м ң ының ң ым нңж н ң п н нң ын ж п ы Ин п ци шы ы ының п ы м ын ын й ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р Ə м ы ым н ми ж н ин ын ы ж ы м Ав м иль к л н қыл лмнң м м ны С О н ы рл к Ф нкци н л ық м н р Ин п ци ның Е ж н й м и н ң ж мы н й ын й ын Қ н Р п и ының иц н и ңн м ын н м и ы ы ң ы ы м ң ж ж н ң ы м н ын ы ж й ы Ə мш йынш ж н ж ББСЖ АЖО АРМ ЕУСС м м нА н ы йынш ҚР ҚСжАЕАКБ н ы ж И п ци м м н ын п н мш ы шы ы йынш н ж ы мш ы шы ы н ж н ж ж мы ын ы ж й ы ҚР ƏҚ К м н н н ы ш н м й мш ж н ы ы шы ы Аны н шы ы ы ж ю ш н й ым А ы н ж мы ының п нж н ын й Ин п ци шы ы ының п ы м ын ын й ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р Т ни ы ы ым ж н н и ын ы ы ын ы ы м ын ы ж ы м М м ым жы н м м н м ы н ын ы ымның ф н ци н ы ы ын й жы н м м ж мы н ж й ни ы ы ым ж н н и ын ы ы ын ы ы м ын ы н йн м Ав м иль к л н қыл л м н ң ж кш м м ны С О н ы рл к Ф нкци н л ық м н р Ин п ци ның Е ж н й м и нң ж мы н й ын й ын Қ н Р п и ының иц н и ңн м ын н м и ы ы ң ы ы м ңж ж н ң ы м н ын ы ж й ы А ының ж ш м н н н ң ж н м ы н ын ным н ж шы м н ж ның ш н п ж ым ы ын ф ы н ын ы ж й ы ж шы м нж ның шн п ж ым ын ын п й н ы ын ыш ың н м и м ш нң ын ын ф ың ым н ы ы ын ы ы ы ы ш ың п ын й ының ж ы ын м и ын ы

Соңы 10 бетте


10

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 9-бетте). шаруашылық субъектілерінде тексеру жүргізу барысында орнатылған отын багінің зауыт шығарушының талаптарына сəйкестігіне бақылау жасайды. Көлік саласындағы (əуе көлігінен бөлек) шаруашылық субъектілерін тексереді, ҚР ƏҚбК-мен белгіленген құзыреті шегінде хаттама, актілер əзірлейді, əкімшілік жаза қолдану туралы қаулы шығарады. Анықталған бұзушылықтарды жою үшін ұйғарым береді. Атқарылған жұмысының есептерін жəне талдауларын əзірлейді. Инспекцияның əкімшілік мекемесіндегі өрт қауіпсіздігі талаптарының, азаматтық қорғаныс туралы ҚР заңнамасы талаптарының сақталуына жəне төтенше жағдайлардың алдын алу бойынша іс-шараларға жауапты. Атқарылған жұмысының есептерін жəне талдауларын əзірлейді. Инспекция басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Техникалық ғылым жəне технология саласындағы, құқық саласындағы, қызмет саласындағы жоғары білім немесе аталған мамандықтар бойынша ортадан кейінгі білім. «Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі Байланыс жəне ақпараттандыру комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Байланыс жəне ақпараттандыру инспекциясы» ММ, 150000, Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл қ., М. Жұмабаев көшесі, 109, 7-қабат, тел. 8 (7152) 50-00-41, факс 49-00-80, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1) Ақпараттық технологияларды дамыту, лицензияларды, радиожиілік спектрді, радиоэлектрондық құралдар жəне жоғары жиілікті құрылғыларды тіркеу, лицензияланатын қызметті, радиожиілік спектрді пайдалануға радиобақылау жəне радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілікті құрылғыларды пайдалануды бақылау бөлім басшысы, (С-О-4 санаты 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Бөлімді жалпы басқарушылық. Оған бағынышты бөлім қызметкерлерінің қызметтерін жоспарлауы жəне үйлестіруі керек. Телекоммуникациялар мен пошталық байланыс қызметтерін көрсету кезінде лицензиялық шарттарын пайдалануда бақылау-қадағалау функцияларын ұйымдастыруы, байланыс құралдарын пайдалануға байланысты қызметтік тексерістерге қатысуы керек. Ведомстволық жəне басқа да байланыс желілерінің иеленушілері, байланыс операторлары өзара əрекеттеріне мемлекеттік бақылауды жүзеге асыруы тиіс. Радиоқабылдауда индустриальдық кедергілерді жоюда, радиокедергілер көздерін іздеу бойынша үйлестіруді жəне оларды жою бойынша шаралар қолдануды қадағалауы керек. Мəліметтер толық жинағының көзқарасынан лицензияға өтінімдерді қарастыруы, лицензияларды ресімдеу мəселесі бойынша өтінушілерге кеңес беруі тиіс. «Қазақстан Республикасында радиожиілік спектрін пошталық байланыс пен телекоммуникациялар саласында пайдалануды кəсіпкерлік қызметте лицензиялау тəртібі туралы ережені» сақтауларына бақылау мақсатымен байланыс нысаналарын жоспарлық жəне жоспардан тыс тексеруі керек. Бөлімнің жұмыс істеу жоспарларын БАИ бастығына бекітуге ұсынуы жəне жоспарларды орындау жөнінде жұмысты нəтижелеуі тиіс. Облыс аумағында радиоэлектрондық құралдар мен жоғары жиілік қондырғылардың электромагниттік сыйысымдылығына сараптама жəне есептеу бойынша жұмыстар жүргізуі керек. Байланыс нысаналарында қабылдау-тапсыру сынауларына қатысуы тиіс. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық байланыс, ақпараттандыру саласында білімі. XII. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігі Сот актілерін орындау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы Сот актілерін орындау департаменті, мекен-жайы: Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Орджоникидзе көшесі, 23-үй, анықтама телефондары: 8 (7232) 24-12-33, f.kisa08@ minjust.kz, бос əкімшілік мемлекеттік орындарға конкурс жариялайды: Сот орындаушы (С-О-4 санаты, 4 бірлік): №1 Өскемен аумақтық бөлімінің филиалы. Функционалдық міндеттері: «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» ҚР Заңына сəйкес сот актілерін орындау, құқықтық органдармен байланыс жасау, атқарушылық іс жүргізу сұрақтары бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың арыздарын уақтылы қарау, статистикалық есеп жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, осы бос лауазымның мамандануына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасы Əділет министрлигі Сот актілерін орындау комитетінің Маңғыстау облысы Сот актілерін орындау департаменті, 130000, Ақтау қаласы, 3 «Б» шағын аудан, «АТК Арна», анықтама үшін байланыс телефон: 8 (7292) 60-76-56, talasov_k@minjust.kzбос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды. 1. Құжатнамамен қамтамассыз ету жəне бақылау бөлімінің басшысы (С-О-4, 1-бірлік) Функционалдық міндеттері: бөлімнің жұмысын ұйымдастырады, Мемлекеттiк жəне мемлекеттiк емес ұйымдарда құжаттама жасаудың жəне құжаттаманы басқарудың үлгiлiк ережесіне сəйкес іс жүргізеді, құжаттарды есепке алады, өткізеді, қарастырады жəне құжаттарды жөнелтуді қамтамасыз етеді; Департаменттің істер номенклатурасын құрастырады, Департаменттің жұмыс жоспарының орындалуына талдау жəне бақылау жасайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік немесе «мұрағат жүргізу, құжат жүргізу жəне құжатнамамен қамтамассыз ету» саласында. 2. Ақтау қаласы бойынша нəпақа өндіру бөлімінің сот орындаушысы (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс уақытына, С-О-4,) «Актау аумақтық бөлімнің сот орындаушысы (С-О-4, 6-бірлік): Функционалдық міндеттері: «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» ҚР Заңына сəйкес сот актілерін орындау, құқықтық органдармен байланыс жасау, атқарушылық іс жүргізу сұрақтары бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың арыздарын уақтылы қарау, статистикалық есеп жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, осы бос лауазымның мамандануына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігі Сот актілерін орындау комитетінің Батыс Қазақстан облысының Сот актілерін орындау департаменті, 090000, Орал қаласы, Сарайшық көшесі 47, анықтама үшін телефон 8 (7112) 30 52 90, disazko@mail.ru, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды. 1. «Жаңақала ауданының аумақтық бөлімі» филиалының басшысы-аға сот орындаушы (С-О-3): Функционалдық міндеттері: жауапты аумақтық бөлімінің жұмысын ұйымдастыруқадағалау, «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушылар мəртебесі туралы» ҚР Заңына сəйкес сот актілерін уақтылы да сапалы орындалуына қадағалау жасау, басшыларға жазбаша түрде атқарған жұмысы жөнінде мəлімет беру, статистикалық есеп жасау, заңды жəне жеке тұлғалардан түскен арыз – шағымдарының мерзімінде орындалуына қадағалау, бөлімге келіп түскен тапсырмаларға уақтылы жəне нақты жауап дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгер білім, компьютерде жұмыс істей білу. Осы санаттағы лауазымдар бағыты бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Сот орындаушы: «Орал қаласының №2 аумақтық бөлімі» филиалының сот орындаушысы (С-О-4), «Бөрлі ауданының аумақтық бөлімі» филиалының сот орындаушысы (С-О-4): Функционалдық міндеттері: «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушылар мəртебесі туралы» ҚР Заңына сəйкес сот актілерін орындау, жеке жəне заңды тұлғалардың арыз, үндеулерін қарау, атқарушылық іс жүргізуі сұрақтары бойынша азаматтардың қабылдауын ұйымдастыру, бөлек негіздемелер бойынша мемлекет пайдасына өндірілген мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау жəне əрі қарай пайдалану бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгер білімі, осы бос лауазымның мамандануына сəйкес келетін салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу. XIII. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің Техникалық реттеу жəне метрология комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 11-үй, «Эталон орталығы» ғимараты, анықтама үшін телефондар: 8 (7172) 79-33-01, 79-33-05, факс: 446234, электрондық мекенжай seitkanova_s@memst.kz, əкімшілік мемлекеттік бос лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология комитеті Ішкі əкімшілік ету басқармасының басшысы (С-3). Функционалдық міндеттері: Басқарма қызметін үйлестіру. Комитет бюджетінің жобасын қалыптастырады. Орталық аппараттың жəне аумақтық бөлімшелер жұмысын ұйымдастыру мəселелері жөніндегі нормативтік актілерді əзірлеу жəне сараптау. Нормативтік құқықтық актілердің уақтылы орындалуын бақылау. Комитеттің жəне аумақтық бөлімшелердің қаржылық-шаруашылық қызметін, бухгалтерлік есебін ұйымдастыру. Материалдық, еңбек жəне қаржылық ресурстардың пайдаланылуын бақылау. Республикалық бюджеттен бөлінетін қаражаттың орынды пайдаланылуына бақылауды ұйымдастыру. Мемлекеттік тапсырыс шеңберінде аумақтық Департаменттерді, сондай-ақ ведомстволық кəсіпорындарды қаржыландыруды жүзеге асыру жəне олардың мақсатты пайдаланылуын бақылау. Өткізілетін конкурстар бойынша конкурстық құжаттаманы əзірлеуді ұйымдастыру. Техникалық реттеу жəне метрология саласында сатып алынатын тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді талдау. Штаттық кестеге сəйкес мемлекеттік қызметшілердің қажетті санымен Комитетті уақтылы толықтырылуын қамтамасыз етуге қатысады; Комитет жүйесінде кадрларды қайта даярлау жəне біліктілігін арттыру жоспарын қалыптастыруға жəне оның практикалық іске асырылуын қамтамасыз етуге қатысады, Мемлекеттік бақылау мəселелері жөнінде хаттарды, шағымдарды, өтініш, арыздарды уақтылы каралуын қамтамасыз етілуіне бақылау жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Əлеуметтік ғылым жəне бизнес білім (экономика, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару), құқық (құқықтану, халықаралық құқық), техникалық ғылым жəне технология саласындағы жоғары білім. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандандырылған саласындағы қарым-қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін («Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексін», «Мемлекеттік сатып алу туралы») Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясың білуі. Мемлекеттік тілді білуі қажет. «Техникалық реттеу жəне метрология Комитетінің Алматы қаласы бойынша Департаменті» ММ Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі, 050035, Алматы қ., Алтынсарин д-лы, 83, 72-бөлме, тел/факс 8 (727) 3039143, 3039118 электрондық мекенжай: ktrm_almaty@mail.ru, əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология Комитетінің Алматы қаласы бойынша Департаменті жетекші маманы (С-О-6), 1 санаты. Функционалдық міндеттері: Техникалық реттеу саласында мемлекеттік бақылауды іске асыру. Жеке жəне заңды тұлғалардың өнімдерді сату кезеңінде міндетті сəйкестікті растауға жататын өнімдердің сəйкестік сертификаттарының (сəйкестік сертификаттардың белгіленген үлгідегі көшірмесі) немесе сəйкестік декларацияларының (белгіленген үлгідегі көшірмесі) болуын, көрсеткен сəйкестік сертификаттарының түпнұсқа екендігін, сəйкестік белгілерін құқылы қолдануын, сондай-ақ таңбалаудың толық жəне дұрыс екендігін тексерулерді ұйымдастыру. Техникалық реттеу, метрология жəне аймақта сатылатын өнімдердің қауіпсіздігі саласындағы нормативтік құқықтық актілердің қадағалануы бойынша іс жағдайларына талдау жасау. Өлшем құралдарының, жағдайын жəне қолданылуын; сауда операцияларын жасаған кездегі сатылған тауар санын; өлшеп-буылған тауарлардың өлшеп-буу, сату жəне шет елге шығару кезіндегі санын; мемлекеттік рəміздерді жасау құқығына лицензияланған кəсіпорындардың қызметін; салыстырып тексеру, калибрлеу, өлшеуді орындау əдістемелерін жəне басқа метрологиялық жұмыстарды аттестаттау құқығына аккредиттелген метрологиялық мекемелердің қызметтерін мемлекеттік метрологиялық бақылауды іске асыру. Асыл тастармен, асыл металдардан жəне асыл тастардан жасалған зергерлік бұйыммен жəне де өңделмеген табиғи алмаспен жүзеге асыратын операцияларын жасайтын заңды тұлға (ҚР Ұлттық Банкін қоспағанда) жəне жеке тұлғалар тізімінде тіркеу. Ақпараттық каталогтық жүйесінде өнімнің каталогтық парағын тіркеу. Конкурсқа қатысушыларға: Құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы жоғары немесе орташа білім, Қазақстан Республикасының заңдарын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу, «Техникалық реттеу туралы», «Өлшем бірліктерін қамтамасыз ету туралы». Мемлекеттік тілді білу, шет тілді білгені дұрыс. «Техникалық реттеу жəне метрология Комитетінің Алматы облысы бойынша Департаменті» ММ Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі, 080004, Талдықорған қ., Тəуелсіздік к, 75, 102-бөлме, тел/факс 8 (7282) 245528, электрондық мекенжай: tk.gosnadzor@mail.ru, əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология Комитетінің Алматы облысы бойынша Департаменті, негізгі қызметкердің бала күту үшін алған декреттік демалысы кезінде, бас маман міндетін уақытша атқарушы (С-О-5) 2014ж.16 қаңтардан бастап 2015 ж. 6 маусымға дейін, 1 санаты. Функционалдық міндеттері: Техникалық реттеу саласындағы іс-шаралары нормативтік құқылық актілерге тиісті орындалуына мемлекеттік бақылау жүргізу. Техникалық реттеу саласында мекемелерге методикалық жəне практикалық көмек қөрсету, жоғарғы органдарға ақпарат даярлау, өз құзыретінің шегінде функционалдық міндеттерін атқару жəне айлық пен тоқсандық есеп беру. Мемлекеттік тілді білу тиіс. Компьютерде Word. Excel. E-mail бағдарламаларымен жұмыс істей білуі тиіс. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: 1. Жоғары техникалық, заңгерлік, немесе осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Салалық инженер, заңгер. XIV. «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Қостанай облысының Төтенше жағдайлар департаменті» ММ, 110000 Қостанай қ. Баймағамбетов көш. 150, анықтама үшін телефон: 8-(714-2) 50-32-32 (41072), телефон-факс: 8-(714-2) 50-08-60, электрондық пошта: ok_dchs_kost@ emer.kz «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Төтенше жағдайларды жəне өнеркəсіптік қауіпсіздігін мемлекеттік бақылау басқармасы таукен бақылау бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Төтенше жағдайларды алдын алудағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыруға бағытталған бөлім жұмысын ұйымдастыру. Тау-кен қадағалау жəне өнеркəсіпте жұмыстың қауіпсіз жүргізілуін қадағалау, қадағалауға алынған кəсіпорындарда, объектілерде жəне Қостанай облысының өндірістерінде еңбекті қорғау жəне қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелерді, нормаларды, стандарттарды мен нұсқаулықтарды сақтау; авариялар мен өндірістік жарақат алу жағдайларын жəне себептерін анықтау жəне талдау, жұмысты қауіпсіз жүргізу бойынша талаптардың орындалуына қадағалауды жетілдіру. Техникалық қауіпсіздігі ережесінің талаптары жобаларда, контрактарда, тау-кен жұмыстарын дамыту бағдарламаларында сақталуы тұрғысынан қарастырылу жəне келісілуі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары техникалық білімі. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес. Осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. Жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы. Ғылыми дəрежесінің болуы. Мемлекеттік тілді жəне компьютерде жұмыс істей білуі, мамандығы бойынша жұмыс өтілі. 2. Баспасөз қызметінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Жылдық тақырыптық жоспарларды, Қостанай облысының Төтенше жағдайлар департамент қызметкерлердің Қостанай облысы əкімшілігінің ішкі саясат басқармасымен, облыстық газеттердің редакциясымен, теледидар мен радиохабарлармен бірлесіп ақпараттық сөз сөйлеуді қамтамасыз ету медиа-жоспарларды əзірлеу. Мемлекеттік жəне орыс тілінде шығатын басылатын жəне электрондық БАҚ-мен өзара қатынасу. Өрт, төтенше жағдайларды жою жəне авариялық-құтқару жұмыстарды жүргізу жерінен актуальдық жəне сапалы материалдарды дайындауын қамтамасыз ету, жəне оларды одан əрі газет пен электрондық БАҚ-да жариялау. Пресс-конференцияларды, брифингтерді өткізу, жəне журналистармен басшылығының кездесу үшін материалдарын дайындау. БАҚ пен қоғаммен жұмыс істеу стилі мен əдісін жетілдіру бойынша шараларды қабылдайды. Төтенше жағдайлар органдарды көрсететін элетронды БАҚ үшін сапалық бейнематериалдардың жинауын қамтамасыз ету. Қостанай облысының Төтенше жағдайлар департаментінің жұмыс туралы бейнесюжет құру үшін жауапты. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі педагогикалық; Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайларды алдын алу мен жою, өрт қауіпсіздігі саласында қарым-қатынасты реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу; компьютерде жұмыс істей білу, фото жəне видеоаппаратурасын кəсіби білуі, мемлекеттік тілді білу. 3. Бірыңғай кезекшілік-диспечерлік қызмет басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты (2 бірлік). Функционалдық міндеттері: Жұмыс барысында Қазақстан Республикасы Заңдарын білу, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің жəне Қостанай облысының Төтенше жағдайлар департамент бастығының бұйрықтарын, нормативті актілерін жəне директиваларын сауатты қолдану. Байланыс жəне құлақтандыру жүйесінің жұмысына бақылауды ұдайы жүзеге асыру. Қостанай облысының аумағындағы шұғыл жағдайдың мониторингі. Əскери басқару дабылына, төтенше жағдайларды қауіпі мен пайда болу туралы ақпаратына шұғыл іс-əрекет жасау. Өткізу тəртібін, объектінің ішкі тəртібін жүзеге асыру, жұмыстан тыс уақытта мүлікті жəне үй-жайларды күзету. Қостанай облысының аумағында радиациялық жағдайын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əскери, техникалық, педагогикалық білімі. Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайларды алдын алу мен жою, өрт қауіпсіздігі саласында қарымқатынасты реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу; компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 4. Бірыңғай кезекшілік-диспечерлік қызмет басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Байланыс жəне құлақтандыру жүйесінің жұмысына бақылауды ұдайы жүзеге асыру. Қостанай облысының аумағындағы шұғыл жағдайдың мониторингі. Əскери басқару дабылына, төтенше жағдайларды қауіпі мен пайда болу туралы ақпаратына шұғыл іс-əрекет жасау. Өткізу тəртібін, объектінің ішкі тəртібін жүзеге асыру, жұмыстан тыс уақытта мүлікті жəне үй-жайларды күзету. Қостанай облысының аумағында радиациялық жағдайын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əскери, техникалық, педагогикалық білімі. Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайларды алдын алу мен жою, өрт қауіпсіздігі саласында қарымқатынасты реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу; компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 5. Төтенше жағдайларды жəне өнеркəсіп қауіпсіздігін мемлекеттік бақылау басқармасы қазандықтар, газ шаруашылығы, көтергіш құрылыстар мен астық өнімдері объектілерін бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Қадағалауға алынған кəсіпорындарда қауіпсіздік техникасы жөніндегі ережелер, нормалар, нұсқаулықтардың орындалуына бақылауды іске асыру. Белгіленген тəртіп бойынша

нəтижелерді рəсімдеу, жұмыс жүргізу, зерттеу. Авариялар мен жазатайым оқиғаларды, өнеркəсіп қауіпсіздігі бойынша шаралардың орындалмау фактілерін тергеу. Еңбекті қауіпсіздендіру іс-шаралары мен өнеркəсіп қауіпсіздік саласындағы жұмыс жоспарларының, ұйғарымдардың орындалуын бақылау. Өнеркəсіп қауіпсіздігінің ережелерін бұзу, авариялар мен жарақаттану оқиғаларын сараптау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі техникалық; Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайларды алдын алу мен жою, өрт қауіпсіздігі саласында қарым-қатынасты реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу; инженерлік-техникалық лауазымдарда жұмыс тəжірибесінің болуы; компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. 6. Төтенше жағдайларды жəне өнеркəсіп қауіпсіздігін мемлекеттік бақылау басқармасы мұнайхимия өнеркəсібі мен геологияны бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Қадағалауға алынған кəсіпорындарда жəне объектілерде еңбекті қорғау жəне қауіпсіздік техникасының талаптарын сақтау бойынша мемлекеттік қадағалау. Техногенді сипаттағы төтенше жағдайларды алдын алу іс-шараларын жүзеге асыруды қадағалау, мұнай-химия өнеркəсібі мен геологиядағы жұмыстың қауіпсіз жүргізілуін бақылау. Қадағалауға алынған кəсіпорындардағы авариялар мен жазатайым оқиғаларды тергеу. Қонкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі заңгерлік; Азаматтық қорғаныс, төтенше жағдайларды алдын алу мен жою, өрт қауіпсіздігі саласында қарым-қатынасты реттейтін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілерді білу; компьютерде жұмыс істей білу, мемлекеттік тілді білу. «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі «Қызылорда облысының Төтенше жағдайлар департаменті» мемлекеттік мекемесі, 120014, Қызылорда қаласы, А. Байтұрсынов көшесі 76 а, анықтама үшін телефон/факс: 8 (7242) 27-38-38, электрондық поштасы: ok_dchs_kyzl@emer.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға конкурс жариялайды: 1. Құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалдық міндеттер: Шарттардың жасалуын үйлестіруді, олардың заңнама талаптарына сəйкестігін қамтамасыз ету. Департамент пайдасына шешілмеген сот актісіне барлық сот инстанцияларына шағымдану бойынша уақтылы шаралар қабылдау, сондай-ақ құзыреті шегінде наразылық білдіру туралы қолдау хат жазу. Заңды күшіне енген сот актілерін орындау бойынша шаралар қабылдау. Сотта, сондай-ақ басқа ұйымдарда Департамент қызметінің құқықтық мəселелерін қарау кезінде Департамент мүдделерін ұсыну. Талап қою жұмысының, сотта тиісінше іс қарауға əкелген негізгі себептер мен жағдайларды анықтау мақсатында Департаменттің қатысуымен болған даулар бойынша сот практикасының жай-күйіне талдау жасау жəне оларды жою жəне кінəлі лауазымды тұлғаларды жауапкершілікке тарту жөнінде ұсыныстар енгізу. Қазақстан Республикасының заңнамасын насихаттау жəне түсіндіру, Департаментте жалпыға бірдей құқықтық оқыту ұйымдастыру. Нормативтік құқықтық актілердің, құқықтық актілердің, шарттардың, іс жүргізу құжаттарының, сондай-ақ заңдық сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларын əзірлеуге қатысу. Департаменттің құзыретiне жататын құқықтық мəселелер бойынша түсiндiрулер дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі: Жоғары құқық немесе ортадан кейінгі құқық; Мамандығы: құқықтану; Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы Қазақстан Республикасының Кодексін, Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілері туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жəне қадағалау» Заңдарын, Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлар саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын жəне осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандықтарды саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. 2. Кадр жұмысы бөлімінің бас маманы – психологі (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалдық міндеттер: Жеке құрамның қызметіне психологиялық сүйемелдеуді жүзеге асыру, психологиялық оңалтуды жүргізу, төтенше жағдайларда зардап шеккендерге психологиялық көмек көрсету жəне қызметкерлердің кəсіби еңбекке қабілеттілігін қалпына келтіру. Қызметке (жұмысқа) жəне Министрліктің оқу орындарына оқуға қабылданатын тұлғалардың кəсіби-писхологиялық жарамдылығын анықтау, олардың кəсіби тапсырмаларды орындауда психологиялық деңгейін болжау. Ұжымдарда қолайлы психологиялық климатты қалыптастыру, олармен əлеуметтік-психологиялық жұмыстарды жүргізу, психологиялық кеңес беру жəне т.б. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе білім немесе ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе білім; Мамандығы: психология немесе педагогика жəне психология; Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы» Заңдарын, ҚР Мемлекеттік қызметшілерінің Ар-намыс Кодексін, Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлар саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандықтар саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. 3. Азаматтық қорғаныс басқармасының бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Лауазымдық жалақысы: 64063,14 теңге. Функционалдық міндеттер: Облыстық азаматтық қорғаныс жоспарын дайындау, азаматтық қорғаныс саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету. Төтенше жағдайлардың алдын алу жəне жою мемлекеттік жүйесінің облыстық аумақтық құрамдас бөлiгiнiң жұмысын ұйымдастыру. Азаматтық қорғаныс құрамаларының іс-əрекеті бойынша оқу-жаттығуларды жоспарлау жəне ұйымдастыру. Азаматтық қорғаныс жүйесін бейбіт кезеңнен əскери кезеңге ауыстыру кезінде Азаматтық қорғаныстың көшіру жəне таратып-орналастыру шараларының орындалуын жоспарлау жəне оның орындалуын ұйымдастыруға қатысу. Департаменттің жұмылдыру жоспарына сəйкес азаматтық қорғаныс шараларын іске асыруға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі: Жоғары техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе ортадан кейінгі техникалық ғылымдар жəне технологиялар; Мамандығы: келесі мамандықтардың бірі: геодезия; құрылыс; құрылыс материалдарын, бұйымдарын жəне құрастырылымдарын өндіру; қоршаған ортаны қорғау жəне өмір тіршілігінің қауіпсіздігі; гидротехникалық құрылыс жəне ғимарат; Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Нормативтік құқықтық актілері туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлар саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандықтар саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. 4. Азаматтық қорғаныс басқармасының бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Лауазымдық жалақысы: 64063,14 теңге. Функционалдық міндеттер: Азаматтық қорғаныс бойынша тыңдаушылармен сабақ өткізу жəне басқа да оқу шараларын орындау. Оқу-əдістемелік құжаттарды, оқу құралдарын дайындау, оқу-материалдық базаны жетілдіруге қатысу; жергілікті атқарушы органдарына, азаматтық қорғаныс жəне төтенше жағдайлар қызметтеріне, ұйымдарға Азаматтық қорғаныс жоспарын, құжаттарын жəне шараларын дайындауда əдістемелік көмек көрсету. Азаматтық қорғаныс, халық пен аумақты төтенше жағдайлардан қорғау саласында жастарды тіршілік қауіпсіздігі негіздеріне үйрету. Азаматтық қорғаныс жүйесін бейбіт кезеңнен əскери кезеңге ауыстыру кезінде Азаматтық қорғаныс шараларын жоспарлауға жəне оның орындалуына қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім немесе ортадан кейінгі техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе білім; Мамандығы: жалпы мамандықтар; Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Нормативтік құқықтық актілері туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлар саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандықтар саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. 5. Төтенше жағдайларды жəне өнеркəсіптік қауіпсіздікті мемлекеттік бақылау басқармасының мұнайхимия өнеркəсібін жəне геологияны бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5) – 1 бірлік. Функционалдық міндеттер: Қауіпті өндірістік объектілерінде төтенше жағдайлардың алдын алуға жəне жоюға қатысу. Бекітілген нысандарда техника жəне еңбек қауіпсіздігі ережелерін сақтау бойынша міндеттемелер мен іс-шаралардың орындалуына бақылау жасау. Бақытсыз жағдайлар мен апаттарды тергеу нəтижелері жөніндегі комиссия шешімдеріне бақылау жасау. Жарақат алу мен апаттар туралы хабарламаларды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі: жоғары техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе ортадан кейінгі техникалық ғылымдар жəне технологиялар; Мамандығы: келесі мамандықтардың бірі: геология жəне пайдалы қазбалар кен орнын барлау; тау-кен ісі; мұнай газ ісі; жылу энергетикасы; электр энергетикасы; технологиялық машиналар жəне жабдықтар; жарылғыш заттар мен пиротехникалық құралдардың химиялық технологиясы; мұнайхимия; геофизикалық іздеу əдістері жəне пайдалы қазбалар; Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы» «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілері туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жəне қадағалау» Заңдарын, Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлар саласындағы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясын, осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандықтар саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. XV. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Батыс Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы, 090000, Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Қ.Аманжолов көшесі 75, e-mail:kvkn-zko-org@mail.ru, анықтама үшін телефон: 8 (7112) 50-68-02, 51-29-04, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Теректі аудандық аумақтық инспекциясының Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау бөлімінің бас маманы(С-R-4). Функционалдық міндеттері: Ветеринария саласында белгіленген тəртіппен талаптардың орындалуы бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың қызметін бақылау. Мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық нысандардың ветеринариялық-санитариялық жағдайының қауіпсіздігін бақылайды.Ұйымның істер номенклатурасын жасайды, мұрағат жұмысын ұйымдастырады, құжаттардың құндылығын анықтау жөнінде экспертиза жүргізеді жəне мемлекеттік мұрағатқа сақтауға тапсыруға іріктеп əзірлейді. Инспекцияда жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін тіркеу, уакытында орындалуын қадағалау жəне статистикалық есебін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары «Ветеринария лық дəрігер», «Ветеринариялық медицина», «Ветеринариялық санитария» мамандықтары. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес, немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Шыңғырлау аудандық аумақтық инспекциясының Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау бөлімінің бас маманы (С-R-4, уақытша негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне). Функционалдық міндеттері: Ветеринария саласында белгіленген тəртіппен талаптардың орындалуы бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың қызметін бақылау. Мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық нысандардың ветеринариялық-санитариялық жағдайының қауіпсіздігін бақылайды.Ұйымның істер номенклатурасын жасайды, мұрағат жұмысын ұйымдастырады, құжаттардың құндылығын анықтау жөнінде экспертиза жүргізеді жəне мемлекеттік мұрағатқа сақтауға тапсыруға іріктеп əзірлейді. Инспекцияда жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін тіркеу, уакытында орындалуын қадағалау жəне статистикалық есебін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары «Ветерина рия лық дəрігер», «Ветеринариялық медицина», «Ветеринариялық санитария» мамандықтары. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес, немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Теректі аудандық аумақтық инспекциясының Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау бөлімінің жетекші маманы (С-R-5, уақытша негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне). Функционалдық міндеттері: Ветеринария саласында белгіленген тəртіппен талаптардың орындалуын бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың қызметіне бақылауды атқарады. Мемлекеттік ветеринариялықсанитариялық нысандардың ветеринариялық-санитариялық жағдайының қауіпсіздігін бақылайды Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Ветеринариялық дəрігер», «Ветеринариялық медицина», «Ветеринариялық санитария» мамандықтары бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Қызылорда облыстық аумақтық инспекциясы, 120016, Қызылорда облысы, Қызылорда қ., М.Шоқай к., №145, анықтама үшін телефондар: 8 (7242) 20-15-87, 24-67-70, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қармақшы аудандық аумақтық инспекциясы ветеринариялық бақылау жəне қадағалау бөлімінің бас маманы (С-R-4). Функционалдық міндеттері: ауылшаруашылығы жануарларына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылау мен қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім. Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу. Компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Алматы облыстық аумақтық инспекциясы, 040000, Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Қаблиса Жырау көшесі, 207, анықтама үшін телефондар: 8 (7282) 400-631, 400-632 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1.Тамақ өнімдері жəне тасымалданатын объектілер қауіпсіздігі бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: тамақөнімдері жəне тасымалданатын объектілер қауіпсіздігі ісшараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 2. Алакөл аудандық аумақтықинспекциясының жетекші маманы –(C-R-5) - 2 бірлік. Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 3. Балқаш аудандық аумақтықинспекциясыныңжетекші маманы –(C-R-5). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 4. Еңбекшіқазақ аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы –(C-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 5. Қаратал аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы- (C-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 6. Кербулақ аудандық аумақтық инспекциясының жетекші маманы –(C-R-5). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 7. Көксу аудандық аумақтықинспекциясының бас маманы –(C-R-4) 2 бірлік. Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 8. Ұйғыр аудандық аумақтықинспекциясының бас маманы –(C-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша білім, ҚР «Ветеринария туралы» Заңын білу, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы, 150000, Петропавл қаласы, Парковая көшесі 57В, e-mail: gu.sko@mail.ru.datvet@mail.ru, анықтама үшін: 8 (7152) 5336-57, факс 53-369-58, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Тимирязев аудандық аумақтық инспекциясының бөлім басшысы (С- R-3). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс - шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары ветеринария мамандығы бойынша білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу; компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Айыртау аудандық аумақтық инспекциясының бөлім басшысы (С- R-3). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс - шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру.

30 қаңтар 2014 жыл

Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары ветеринария мамандығы бойынша білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу; компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 3. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Ғ.Мүсірепов аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (С-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс - шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары немесе ортадан кейінгі ветеринария мамандығы бойынша білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу; компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 4. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Мамлют аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (С-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс - шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары немесе ортадан кейінгі ветеринария мамандығы бойынша білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу; компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. 5. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Жамбыл аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (С-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс - шараларын жүргізу барысында мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары немесе ортадан кейінгі ветеринария мамандығы бойынша білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу; компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы ауылшаруашылық министрлігі ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Қостанай облыстық аумақтық инспекциясы, 110000, Қостанай қаласы, Толстой көшесі, 74-үй, анықтама телефоны: 8 (714-2) 39-13-82, факс телефоны 8 (714-2) 51-18-50 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға хабарлама жариялайды: 1. Қаржылық қамтамасыз ету жəне бухгалтерлік есеп бөлімінің бас маманы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміндегі демалысы кезеңіне) – (C-О-5) Функционалдық міндеттері: мүліктің, міндеттемелердің жəне шаруашылық операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізу жөніндегі жұмысты орындау, бухгалтерлік есептің тиісті учаскелері бойынша бастапқы құжаттарды қабылдауды жəне бақылауды жүзеге асырады жəне оларды санап өңдеуге дайындайды, негізгі құрал-жабдықтардың, тауар-материалдық құндылықтардың жəне ақша қаражатының қозғалысына байланысты операцияларды бухгалтерлік есеп шоттарында көрсету. Коммуналдық қызметтердің жеткізушілерімен келісім шарттарды əзірлеу, мемлекеттік сатып алулардың жоспарының əзірленуіне қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі экономикалық, қаржыландыру білімі барларға рұқсат етіледі. экономикалық, бухгалтерлік, қаржыландыру білімі. 2. Қаржылық қамтамасыз ету жəне бухгалтерлік есеп бөлімінің жетекші маманы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміндегі демалысы кезеңіне) – (C-О-6) Функционалдық міндеттері: мүліктің, міндеттемелердің жəне шаруашылық операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізу жөніндегі жұмысты орындау, бухгалтерлік есептің тиісті учаскелері бойынша бастапқы құжаттарды қабылдауды жəне бақылауды жүзеге асырады жəне оларды санап өңдеуге дайындайды, негізгі құрал-жабдықтардың, тауар-материалдық құндылықтардың жəне ақша қаражатының қозғалысына байланысты операцияларды бухгалтерлік есеп шоттарында көрсету. Коммуналдық қызметтердің жеткізушілерімен келісім шарттарды əзірлеу, мемлекеттік сатып алулардың жоспарының əзірленуіне қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық, бухгалтерлік, қаржыландыру немесе ортадан кейінгі экономикалық, бухгалтерлік, қаржыландыру білім. 3. Қарабалық аудандық аумақтық инспекциясының ветеринариялық бақылау жəне қадағалау бөлімінің басшысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміндегі демалысы кезеніне) (C-R-3). Функционалдық міндеттері: ветеринариялық-санитариялық бақылау мəселелері бойынша бөлім жұмысына жетекшілік ету мен ұйымдастыру; аумағында ветеринариялық алдын алу іс-шараларын жүргізу барысында мемлекеттік қадағалауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 4. Денисов аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміндегі демалысы кезеңіне) (C-R-4) Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 5. Денисов аудандық аумақтық инспекциясының жетекші маманы (C-R-5) Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 6. Қамысты аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміндегі демалысы кезеңіне) (C-R-4) Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 7. Қамысты аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (C-R-4)-2 бірлік. Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 8. Науырзым аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (C-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 9. Қарасу аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (C-R-4). Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 10. Əулиекөл аудандық аумақтық инспекциясының бас маманы (C-R-4) -2 бірлік Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 11. Арқалық қалалық инспекциясының жетекші маманы (C-R-5) Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық немесе ортадан кейінгі ветеринариялық білім ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. 12. Жангелдин аудандық инспекциясының жетекші маманы (C-R-5) Функционалдық міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына арналған ветеринариялық алдын алу жəне емдеу іс-шараларын жүргізу барысында, ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталынуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық немесе ортадан кейінгі ветеринариялық білім ҚР «Ветеринария туралы» Заның білу. Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Астана қаласы бойынша аумақтық инспекциясы, 010000, Астана қаласы, Желтоқсан көшесі 28а, анықтама телефоны: (7172) 57-18-97, 32-89-89, e-mail: vetkontrol_astana@ mail.ru «Б» корпусы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Кадр, ұйымдастыру-құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5 санатты 1 орын, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне 03.09.2014 жылға дейін). Функционалдық міндеттері: Кадрлық жұмысқа қатысты жоғары сатыда Инспекция басшыларының тапсырмаларын нұсқаулық құжаттарды орындау; жергілікті органдарының қажеттілігі бойынша есеп жүргізу; дисциплинарлық комиссияға қатысты жəне жинақтау бойынша материалдарды дайындау, қызметтік нұсқаулықты дайындау, бос əкімшілік мемлекеттік қызметке конкурс жариялау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Құқық (құқықтану) немесе ауыл шаруашылық өнімдерін стандарттау жəне сертификациялау саласында жоғары. Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екi жылдан кем емес жұмыс өтiлi бар болған жағдайда аталған мамандықтар бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі 2. Тамақ өнімдері жəне тасымалданатын объектілер қауіпсіздігі бөлімінің бас маманы (С-О5 санатты 1 орын, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне 02.10.2014 жылға дейін). Функционалдық міндеттері: Меншік нысанына қарамастан жеке жəне заңды тұлғалардың ветеринария саласына қатысты Қазақстан Республикасы заңнамаларын сақтауына бақылау жүргізу; басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы ауруларының қоздырғыштар мен тікендердің таралуынан қорғау шараларын жүзеге асыру; экспорт, импорт жəне республика ішінде тасымалдау кезінде тасымалданатын объектілерге ветеринариялық бақылауды жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының ветеринария саласында белгілінген тəртібімен ветеринариялық есеп жүргізеді жəне тапсырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Ветеринария саласында жоғары. Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екi жылдан кем емес жұмыс өтiлi бар болған жағдайда ветеринария саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу. 3. Биологиялық қауіпсіздік бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санатты 1 орын, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне 27.03.2014 жылға дейін). Функционалдық міндеттері: Қала аумағында эпизоотияға қарсы, профилактикалық, ветеринариялық-санитариялық жəне қорғау шараларының орындалуын бақылау; жануар жəне өсімдік тектес өнімдердің ветеринариялық-санитариялық сараптамадан өту сапасын бақылау; экспорттық, импорттық, транзиттік жануарларға, азық-түлікке жəне жануар тектес өнімдердің, сондайақ ветеринариялық бақылауға жататын басқа да жүктердің тасымалдануына бақылау жасау; жеке жəне заңды тұлғалардың, сондай-ақ басқа да меншік нысанындағы мекемелердің ветеринариядағы биологиялық, химиялық жəне басқа да препараттардың қолдануын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Ветеринария саласында жоғары немесе ветеринария саласында ортадан кейінгі білім; Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы» Заңын білу. 4. Қаржылық қамтамасыз ету жəне мемлекеттік сатып алу бөлімінің жетекші маманы (С-О6 санатты 1 орын, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне арналған демалысы мерзіміне 31.01.2014 жылға дейін). Функционалдық міндеттері: Бухгалтерлік есеп мəселесі бойынша есеп жəне іс жүргізуді жүзеге асыру; кассалық операциялар, іссапарлық шығындарды, банкілік операцияларды, бухгалтерлік есепті белгіленген мерзім ішінде құрастыру жəне ұсыну; тауар-материалдық құндылықтардың түсімі мен шығындар есебін жүргізеді; уəкілетті органдармен жасалған əдістемелік нұсқауға сай есеп жүргізу жəне есеп беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит немесе қаржы) саласында жоғары білім немесе аталған мамандықтар бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. XVI. ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша депаратменті, 110000, Қостанай қаласы, Қасымқанов көшесі, 34-үй, 505-кабинет, e-mail: kostanay@kyzmet.kz, анықтама үшін телефондар: 8(7142) 50-11-44, Факс: 8 (7142) 50-06-09, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Мемлекеттік қызмет персоналын басқару бөлімінің консультант-бухгалтері (уақытша, негізгі қызметшінің бала күтімі бойынша демалысы кезеңіне), санаты С-О-4 Фукционалдық міндеттері: департаменттің бухгалтерлік есебін ұйымдастырады жəне жүргізілуін қамтамасыз етеді; бюджеттік қаражаттарды мақсатты қолданылуын бақылауды жүзеге асырады; ҚР заңымен орнатылған барлық бухгалтерлік жəне статистикалық есебі формаларының уақтылы құрастырылып көрсетілуін қамтамасыз етеді; мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастырады жəне өткізеді; қазынашылық органдарда мемлекеттік сатып алулар бойынша келісім-шарттарды рəсімдейді жəне тіркейді; қаржылық материалдық ресурстардың сақталуы мен қолданылуын бақылайды; бюджеттік жобалар администраторының нұсқауы бойынша басқа да жұмыстарды атқарады; мемлекеттік қызметшілердің əкімшілік-шаруашылық мəселелеріне қатысты азаматтардың шағымдарын қарайды; департамент басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық білімі, бухгалтерлік есеп. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес нысандағы өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысанда толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалдық куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша сəйкесті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Конкурс комиссиясының қарауына құжаттарды қабылдау мерзiмiнде азаматтардың өздерi əкеліп берген немесе поштамен жiберген (қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетілген құжат тігілетін папкада орналастырылған) құжаттары қабылданады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінде немесе ҚР Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-1, C-2, C-3, С-О-1, C-О-3 санаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; С-4, С-5, C-O-4, C-O-5, C-O-6, C-R-3, C-R-4, C-R-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Аталмыш лауазымдарға орналасатын үміткерлер үшін көтерме ақы шығындары, тұрғын үй жəне жеңілдіктер берілмейді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.gov.kz

Құрметті акционерлер,

«Банк ЦентрКредит» акционерлік қоғамы, орналасқан мекенжайы: 050059, Алматы қ., Медеу ауданы, əл-Фараби д-лы, 38 Директорлар кеңесінің бастамасы бойынша сырттай дауыс беру арқылы акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысын өткізу туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. «Банк ЦентрКредит» АҚ Директорлар кеңесінің құрамындағы өзгерістер туралы. Сырттай дауыс беру арқылы банк акционерлерінің кезектен тыс жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімі 2014 жылғы 20 қаңтардағы жағдай бойынша «Бағалы қағаздардың бірыңғай тіркеушісі» АҚ ұсынған «Банк ЦентрКредит» АҚ акцияларын ұстаушылардың тізіліміндегі мəліметтер негізінде жасалды. Сырттай дауыс беруге арналған бюллетеньдер акционерлерге «Банк ЦентрКредит» АҚ акционерлерінің тізімінде көрсетілген мекенжайлар бойынша тапсырыс хаттармен жеткізіледі. Күн тəртібіндегі материалдар бюллетеньдермен қоса беріледі. Сырттай дауыс беруге арналған бюллетеньдерді берудің түпкілікті күні – 2014 ж. 16 наурызда. Акционерге бюллетеньді берудің күні банк оны тіркеген күн болып есептеледі. Дауыстарды санауды өткізу күні - 2014 ж. 17 наурызда. Сізді қызықтыратын барлық мəселе бойынша «Банк ЦентрКредит» АҚ-қа мына мекенжай бойынша хабарласуды сұраймыз: Алматы қ., əл-Фараби д-лы, 38, 4-қабат, жоспарлау жəне қаржы департаменті (өзіңізбен бірге жеке басыңызды куəландыратын құжат болуы қажет) немесе мына телефондар арқылы (727) 259-85-50, 259-85-98, ішкі 12326. «Банк ЦентрКредит» АҚ басқармасы, 050059, Алматы қ., Медеу ауданы, əл-Фараби д-лы, 38.

Уважаемые акционеры,

Акционерное общество «Банк ЦентрКредит», находящееся по адресу: 050059, г. Алматы, Медеуский район, пр. Аль-Фараби, 38 сообщает о проведении по инициативе Совета директоров внеочередного общего собрания акционеров посредством заочного голосования. Повестка дня: 1.Об изменении состава Совета директоров АО «Банк ЦентрКредит». Список акционеров, имеющих право на участие во внеочередном общем собрании акционеров банка посредством заочного голосования, составлен на основании данных реестра держателей акций АО «Банк ЦентрКредит», предоставленного АО «Единый регистратор ценных бумаг», по состоянию на 20 января 2014 года. Бюллетени для заочного голосования будут доставлены акционерам заказными письмами по адресам, указанным в списке акционеров АО «Банк ЦентрКредит». Материалы по повестке дня прилагаются к бюллетеням. Окончательная дата представления бюллетеней для заочного голосования – 16 марта 2014 г. Датой представления бюллетеня акционером считается дата его регистрации банком. Дата проведения подсчета голосов - 17 марта 2014 г. По всем интересующим Вас вопросам просим обращаться в АО Банк «ЦентрКредит» по адресу: г. Алматы, пр. Аль-Фараби, 38, 4-этаж, департамент планирования и финансов (при себе необходимо иметь документ, удостоверяющий личность) или по телефону (727) 259-85-50, 259-85-98, вн. 12326. Правление АО «Банк ЦентрКредит», 050059, г. Алматы, Медеуский район, пр. Аль-Фараби, 38.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 18 ақпанда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген, жекешелендіру нысандарын сату қағидасымен республикалық меншіктегі нысандарды сатудың орындалуын сəйкестендіреді. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандары қойылады: 1.Audi A6 автокөлігі, 2000 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М150CL, Қарағанды қаласы, Ленин көшесі, 72/2. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша жылжымайтын мүлік жөніндегі орталық» РМҚК. Бастапқы (алғашқы) баға – 125000 теңге, кепілді жарна – 18750 теңге. 2.Газ 52 12 автокөлігі, 1989 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 483AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы – «Қазсушар» ШЖҚ РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 9038 теңге, алғашқы баға – 32000 теңге, кепілді жарна – 4800 теңге. 3.Кавз 3976 автокөлігі, 1992 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 412AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі «Қазсушар» РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 9885 теңге, алғашқы баға – 35000 теңге, кепілді жарна – 5250 теңге. 4.Уаз 3303 автокөлігі, 1993 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 411AF01, Қарағанды облысы, Осакаровка ауданы, Молодежный кенті. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі «Қазсушар» РМК-ның «Қаныш Сəтбаев атындағы канал» филиалы. Бастапқы баға – 15533 теңге, алғашқы баға – 55000 теңге, кепілді жарна – 8250 теңге. 5.Газ 3110 автокөлігі, 1998 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі M292AZ, Қарағанды қаласы, Қазыбек би атындағы ауданы, Мұқанов көшесі, 9а. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы жəне Астана қаласы бойынша Қарағанды қаласындағы «Сарыарқа» өңіраралық көліктік бақылау инспекциясы» ММ. Бастапқы баға – 16098 теңге, алғашқы баға – 57000 теңге, кепілді жарна – 8550 теңге. 6.Қойма, жалпы алаңы 102,4 ш.м. 1980 жылы салынған, Қарағанды облысы, Шет ауданы, Ақсу-Аюлы ауылы, Шортанбай жырау көшесі, 101 Бастапқы (алғашқы) баға – 268000 теңге, кепілді жарна – 40200 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарналар Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мемлекеттік мекемесінің шотына төленеді: депозиттік шот KZ060705012170172006, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019369, КБе 11, КНП 171. Назар аударыңыз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Департаменттің депазиттік шотына кепіл ді жарнаның уақтылы түсу мақсатында өтініштерді қабылдау аяқталғанға дейін үш күннен кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ

банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің вебпорталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4-тар мағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Қарағанды қаласы, Костенко көшесі, 6 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8(7212) 42-57-53.


www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

«Банк ЦентрКредит» АҚ акционерлерінің сырттай дауыс беруге арналған бюллетені Сырттай дауыс беруге бастамашы – «Банк ЦентрКредит» АҚ Директорлар кеңесі. Атқарушы органның атауы мен орналасқан жері – «Банк ЦентрКредит» АҚ басқармасы, 050059, Алматы қ., Медеу ауданы, Əл-Фараби д-лы, 38. Дауыстарды есептеу орны - «Банк ЦентрКредит» АҚ, 050059, Алматы қ., Медеу ауданы, Əл-Фараби д-лы, 38. Сырттай дауыс беруге арналған бюллетеньді ұсынудың ең соңғы күні – 2014 ж. 16 наурыз. Дауыстарды есептеу жүргізілетін күн – 2014 ж. 17 наурыз. Акционер: Жеке тұлға үшін - Тегі ____________ Аты _________ Əкесінің аты_________________ Жеке куəлік / төлқұжат _________________________________________________ Заңды тұлға үшін - Атауы ______________________________________________ Заңды тұлға басшысының лауазымы мен аты-жөні __________________________ ______________________________________________________________________ Сенім берілген тұлғаның аты-жөні (сенімхат бойынша дауыс берген жағдайда) _______________________________________________________________________ Күн тəртібі: 1. «Банк ЦентрКредит» АҚ Директорлар кеңесінің құрамын өзгерту туралы. Директорлар кеңесінің мүшесі Suh Ki Youl мырзаның өкілеттігін өзінің бастамасы бойынша 2014 жылдың 16 наурызынан бастап мерзімінен бұрын тоқтатуына байланысты Директорлар кеңесінің мүшесі болып «Банк ЦентрКредит» АҚ-тың банктік холдингі Kookmin Bank Co. LTD-ның өкілі болып табылатын Jeoung, Sang - Kweon мырзаны тағайындау ұсынылады. Акционер шешімі: «Банк ЦентрКредит» АҚ-тың банктік холдингі Kookmin Bank Co. LTD-ның өкілі болып табылатын Jeoung, Sang - Kweon мырза 2017 жылы акционерлердің жылдық жалпы жиналысы өткізілетін күнге дейінгі, қоса есептегенде, өкілеттік мерзімімен Директорлар кеңесінің мүшесі болып тағайындалсын. Үміткерді қолдап берілген дауыстардың саны * Үміткерге қарсы берілген дауыстардың саны * Акционер шешім қабылдаудан қалыс қалған дауыстардың саны * Акционер қолы: _____________________

__________________ __________________ __________________ М.О.

Осы бюллетень бойынша «Банк ЦентрКредит» акционерлерінің сырттай дауыс беруіне жоғарыда көрсетілген күн тəртібі бойынша қатысу қажет. Жауаптың бір нұсқасын ғана белгілеуіңізді сұраймыз. Көрсетілген талапты бұзу арқылы толтырылған бюллетень дауыстарды есептеу кезінде есепке алынбайды. Жеке тұлға – акционердің немесе заңды тұлға – акционер басшысының қолы қойылмаған, сонымен қатар заңды тұлғаның мөрі қойылмаған бюллетень жарамсыз болып есептеледі. Заңды тұлғалар – акционерлер Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» заңының 17-бабының 5-тармағының бірінші бөлігінің талаптарын орындау туралы өтініш береді. Көрсетілген өтінішті бермеген заңды тұлғалар – акционерлердің бюллетені дауыстарды есептеу кезінде есепке алынбайды. * Директорлар кеңесіндегі бір орынға бір үміткер дауысқа түскен жағдайды есепке алмағанда Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» заңының 54-бабына сəйкес Директорлар кеңесі мүшесін таңдау дауыс беруге арналған бюллетеньдерді қолданып, кумулятивтік дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Директорлар кеңесіндегі бір орынға бір үміткер дауысқа түскендіктен аталмыш бюллетень кумулятивтік дауыс беру бюллетені болып есептелмейді. * Сырттай дауыс беру арқылы акционерлердің жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімін «Бағалы қағаздардың бірыңғай тіркеушісі» АҚ 2014 жылғы 20 қаңтардағы жай-күйі бойынша құрған. Үміткерді «қолдап», «қарсы» берілген жəне акционер шешім қабылдаудан «қалыс қалған» дауыстар саны акционерге тиесілі жəне аталған күні акционерлер тізімінде көрсетілген дауыс беретін акциялардың санына сəйкес келуге тиісті. Акционер бюллетеньде көрсеткен дауыс беретін акциялар саны акционерлер тізімінде тіркеуші көрсеткен дауыс беретін акциялар санынан аз болса, дауыс беру кезінде акционер көрсеткен дауыс беретін акциялар есепке алынады. Акционер көрсеткен дауыс беретін акциялар саны тіркеуші ұсынған тізімнің деректері бойынша дауыс беретін акциялар санынан артық болса, дауыс беру кезінде тіркеуші ұсынған тізімге сəйкес дауыс беретін акциялар есепке алынады. Акционер 2014 жылғы жай-күйі бойынша өзіне тиесілі акциялардың саны туралы «Бағалы қағаздардың бірыңғай тіркеушісі» АҚ-тан (727) 272-47-60, ішкі нөмірі 158 телефондары бойынша, бағалы қағаздарды есепке алу бойынша дербес есепшот ашылған атаулы ұстаушыдан, сонымен қатар «Банк ЦентрКредит» АҚ-тан (727) 2 598 598, ішкі нөмірі 12326, (727) 2 598 550 телефондары бойынша толығырақ біле алады Сіз толтырылған бюллетеньді тапсырыс хат арқылы немесе қолма-қол 050059, Алматы қ., Медеу ауданы, Əл-Фараби д-лы, 38 мекенжайы бойынша 2014 жылғы 16 наурыз күні сағат 24.00-ге дейін (Алматы уақытымен) жөнелтуіңіз қажет. Сенімхат бойынша дауыс берген жағдайда, сенімхат бюллетеньге қосымша тіркелуге тиісті. Акционердің бюллетеньді беру күні болып банктің оны тіркеген күні есептеледі. Көрсетілген мерзімнен кейін келіп түскен бюллетень дауыстарды есептеу кезінде есепке алынбайды.

Бюллетень для заочного голосования акционеров АО «Банк ЦентрКредит» Инициатор проведения заочного голосования – Совет директоров АО «Банк ЦентрКредит». Наименование и место нахождение исполнительного органа - Правление АО «Банк ЦентрКредит», 050059, г. Алматы, Медеуcкий район, пр. Аль-Фараби, 38. Место подсчета голосов – АО «Банк ЦентрКредит», 050059, г. Алматы, Медеуcкий район, пр. Аль-Фараби, 38 Окончательная дата представления бюллетеня для заочного голосования –16 марта 2014 г. Дата проведения подсчета голосов – 17 марта 2014 г. Акционер: Для физического лица- Фамилия _________Имя __________ Отчество_____________ Удостоверение личности / паспорт _______________________________________ Для юридического лица- Наименование __________________________________ Должность и Ф.И.О. руководителя юридического лица _______________________ _______________________________________________________________________ Ф.И.О. поверенного (в случае голосования по доверенности) _______________ ______________________________________________________________________ Повестка дня: Об изменении состава Совета директоров АО «Банк ЦентрКредит». В связи с досрочным прекращением c 16 марта 2014г. полномочий члена Совета директоров г-на Suh Ki Youl по его инициативе, предлагается избрать членом Совета директоров г-на Jeoung, Sang - Kweon, являющегося представителем банковского холдинга АО «Банк ЦентрКредит» Kookmin Bank Co. LTD. Решение акционера: Избрать членом Совета директоров г-на Jeoung, Sang - Kweon, являющегося представителем банковского холдинга АО «Банк ЦентрКредит» Kookmin Bank Co. LTD, сроком полномочий до даты проведения годового общего собрания акционеров в 2017 году включительно. Количество голосов, поданных за кандидата * __________________ Количество голосов, поданных против кандидата *__________________ Количество голосов, по которым акционер воздержался от принятия решения * __________________ Подпись акционера: _____________________ М.П. По этому бюллетеню следует принять участие в заочном голосовании акционеров АО «Банк ЦентрКредит» по вышеуказанной повестке дня. Пожалуйста отметьте только один вариант ответа. Бюллетень, заполненный с нарушением указанного требования, не будет учитываться при подсчете голосов. Бюллетень без подписи акционера - физического лица либо руководителя акционера – юридического лица, а также без печати юридического лица считается недействительным. Акционеры – юридические лица представляют заявление о выполнении требования части первой пункта 5 статьи 17 Закона Республики Казахстан «О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан». Бюллетень акционеров – юридических лиц, не представивших указанное заявление не будет учитываться при подсчете голосов. В соответствии со статьей 54 Закона Республики Казахстан «Об акционерных обществах» выборы члена совета директоров осуществляется кумулятивным голосованием с использованием бюллетеней для голосования, за исключением случая, когда на одно место в совете директоров баллотируется один кандидат. Так как на место одно место в совете директоров баллотируется один кандидат данный бюллетень не является бюллетенем кумулятивного голосования. * Список акционеров, имеющих право на участие в общем собрании акционеров посредством заочного голосования составлен АО «Единый регистратор ценных бумаг» по состоянию на 20 января 2014г. Количество голосов поданных «за», «против» кандидата или по которым акционер «воздержался» от принятия решения должен соответствовать количеству голосующих акций, принадлежащих акционеру и указанных в списке акционеров на названную дату. В случае если количество голосующих акций, указанных акционером в бюллетене будет меньше количества голосующих акций, указанных регистратором в списке акционеров, при голосовании будут учитываться голосующие акции, указанные акционером. В случае, если количество голосующих акций, указанных акционером превышает количество голосующих акций по данным списка, представленного регистратором, при голосовании учитываются голосующие акции в соответствии со списком, представленным регистратором. Акционер может уточнить количество принадлежащих ему акций по состоянию на 20 января 2014 г. у АО «Единый регистратор ценных бумаг» по телефонам (727) 272-47-60 внутренний номер 158, у номинального держателя, у которого открыт лицевой счет по учету ценных бумаг, а также в АО «Банк ЦентрКредит» по телефонам (727) 2 598 598 внутренний номер 12326, (727) 2 598 550 Вам необходимо заполненный бюллетень отослать заказным письмом либо нарочно по адресу 050059, Медеуский район, г. Алматы, пр. Аль-Фараби, 38, до 24.00 ч. 16 марта 2014 г. (время Алматинское). В случае голосования по доверенности, последняя должна быть приложена к бюллетеню. Датой представления бюллетеня акционером считается дата его регистрации банком. Бюллетень, полученный после указанного срока, не будет учитываться при подсчёте голосов.

Ашық тендер туралы хабарландыру «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу бойынша ашық тендер өткізу туралы хабарлайды Аталған лоттар бойынша тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алуды жүзеге асыру үшін серіктестік бөлген сома құрайды: 1. Лот: Изоляторлар, ҚҚС-ын есепке алғанда 14 803 850 теңге сомаға 2. Лот: Төменгі вольтті материалдар, ҚҚС-ын есепке алғанда 50 027 900 теңге сомаға 3. Лот: Жоғары вольтті жабдық, ҚҚСын есепке алғанда 240 360 300 теңге сомаға 4. Лот: Трансформатор майы, ҚҚС-ын есепке алғанда 27 000 000 теңге сомаға 5. Лот: Есепке алу жəне өлшеу құралдарының жиынтықтаушы материалдарының жабдығы, ҚҚС-ын есепке алғанда 13 756 030 теңге сомаға 6. Лот: Кабельдік-өткізгіш өнім, ҚҚС-ын есепке алғанда 265 718 580 теңге сомаға 7. Лот: Кабельдік өнімге қосушы жəне жиынтықтаушы, ҚҚС-ын есепке алғанда 27 690 120 теңге сомаға 8. Лот: Құрылыс материалдары, ҚҚСын есепке алғанда 23 532 295 теңге сомаға 9. Лот: Металл прокаты, ҚҚС-ын есепке алғанда 12 749 771 теңге сомаға 10. Лот: Пайдалану материалдары, ҚҚС-ын есепке алғанда 11 139 420 теңге сомаға 11. Лот: Қосалқы материалдар, ҚҚСын есепке алғанда 30 872 688 теңге сомаға 12. Лот: Аспаптық өнім жəне релелік қорғаныш жəне автоматика материалдар (РҚА), ҚҚС-ын есепке алғанда 53 610 100 теңге сомаға 13. Лот: Электронды компоненттер,

ҚҚС-ын есепке алғанда 4 810 613 теңге сомаға 14. Лот: Электр беру əуе желілерінің материалдары мен жабдығы, ҚҚС-ын есепке алғанда 478 430 975 теңге сомаға 15. Лот: Арнайы киім жəне арнайы аяқ киім, ҚҚС-ын есепке алғанда 33 045 600 теңге сомаға Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар ОҚО, Шымкент қ. мекенжайына жеткізілуі тиіс. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 31.12.2014 жылға дейін. Тендерге тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 2-тарауында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 05.02..2014 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты

тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құратын тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер өндіретін кіші кəсіпкерлік пен ұйымдардың субъектілеріне тендерлік құжаттама тегін беріледі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС-ға мына мекенжай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, ЦСМТС бөлімі. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 06.02.2014 ж. сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверт терді тендерлік комиссия 06.02.2014 ж. сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша ашады: Шымкент қ., 4-ш/а, ЗАПАДНАЯ ҚС, н/з, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 50-58-31. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mail-ға жіберу керек: urika@mail.ru

Объявление об открытом тендере ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера по закупке товаров, работ и услуг Суммы, выделенные товариществом для осуществления закупок товаров, работ и услуг по данным лотам составляет: 1. Лот: Изоляторы на сумму 14 803 850 тенге с учетом НДС 2. Лот: Низковольтные материалы на сумму 50 027 900 тенге с уетом НДС 3. Лот: Высоковольтное оборудование на сумму 240 360 300 тенге с учетом НДС 4. Лот: Трансформаторное масло на сумму 27 000 000 тенге с учетом НДС 5. Лот: Оборудования и комплектующие материалы средств учета и измерения на сумму 13 756 030 тенге с учетом НДС 6. Лот: Кабельно-проводниковая продукция на сумму 265 718 580 тенге с учетом НДС 7. Лот: Соединительные и комплектующие к кабельной продукции на сумму 27 690 120 тенге с учетом НДС 8. Лот: Строительные материалы 23 532 295 тенге с учетом НДС 9. Лот: Металлопрокат на сумму 12 749 771 тенге с учетом НДС 10. Лот: Эксплуатационные материалы на сумму 11 139 420 тенге с учетом НДС 11. Лот: Вспомогательные материалы на сумму 30 872 688 тенге с учетом НДС 12. Лот: Приборная продукция и материалы релейной защиты и автоматики (РЗА) на сумму 53 610 100 тенге с учетом НДС. 13. Лот: Электронные компоненты

на сумму 4 810 613 тенге с учетом НДС 14. Лот: Материалы и оборудования воздушных линий электропередач на сумму 478 430 975 тенге с учетом НДС 15. Лот: Спец одежда и спец обувь на сумму 33 045 600 тенге с учетом НДС Полный перечень закупаемых материальных, финансовых ресурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены по адресу: г. Шымкент, ЮКО. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг до 31.12.2014 г. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в главе 2 Правил закупок субъектами естественных монополий товаров, работ и услуг, затраты на которые учитываются при утверждении тарифов или их предельных уровней и тарифных смет на регулируемые услуги, утвержденные постановлением Правительства Республики Казахстан от 5 декабря 2011 года № 1467. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 05.02.2014 г. включительно, по адресу: г. Шымкент, ул. Энергетиков, 1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после представления потенциальным поставщиком документа об оплате тендерной документации. Стоимость пакета тендерной

документации составляет 1000 (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит « Субъектам малого предпринимательства и организациям, производящим товары, работы и услуги, создаваемые общественными объединениями инвалидов Республики Казахстан, тендерная документация предоставляется бесплатно. Тендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверты, представляются (направляются) потенциальными поставщиками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, ул.Энергетиков, 1, 2-этаж, отдел ЦСМТС. Окончательный срок представления тендерных заявок до 13.00 час. 06.02.2014 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной комиссией в 15.00 час. 06.02.2014 г. по следующему адресу: г. Шымкент, 4-мкр, ПС ЗАПАДНАЯ, б\н, кабинет технического директора. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8(7252) 50-58-31. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать на e-mail: urika@mail.ru

11

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы мына мүліктерге сауда-саттық жариялайды: Лот №1 - Əмбебап дүкен (кадастрлық нөмірі 03-057-003865), жалпы алаңы 5942,0 ш.м., отындық (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 128,6 ш.м., трансформатор (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 47 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 433,3 ш.м., тиісті бөлінетін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057003-865), жалпы алаңы 0,8791 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, сондай-ақ, қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 51 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 127,0 ш.м., тиісті бөлінбейтін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 0,0526 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Қонаев д-лы, 84. Бастапқы баға – 503 299 000 (бес жүз үш миллион екі жүз тоқсан тоғыз мың) теңге. Лот №2 – жылжитын мүлік (жабдық), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Рысқұлов к-сі, 163-үй. Бастапқы баға – 104 301 000 (жүз төрт миллион үш жүз бір мың) теңге. Лот №3 – Тігін цехы (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 990,3 ш.м., өндірістік тұрақжай (кадастрлық нөмірі 03057-015-744), жалпы алаңы 1287,1 ш.м., шеберхана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 72,3 ш.м., өндірістік тұрақжай (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 690,6 ш.м., қазандық (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 368,9 ш.м., ұстахана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 18,9 ш.м., қазандық (кадастрлық нөмірі 03-057-015744), жалпы алаңы 98,3 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057015-744), жалпы алаңы 12,7 ш.м., қойма жəне слесарь шеберханасы (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 47,6 ш.м., көлікжай, қойма, асхана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 498,3 ш.м., шеберхана (кадастрлық нөмірі 03-057015-744), жалпы алаңы 31,3 ш.м., бассейн (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 132,2 ш.м., бассейн (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 132,2 ш.м., компрессор (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 367,5 ш.м., сорғы (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 148,8 ш.м., тиісті бөлінетін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 1,7600 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Рысқұлов к-сі, 163-үй. Бастапқы баға – 674 588 000 (алты жүз жетпіс төрт миллион бес жүз сексен сегіз мың) теңге.

Лот №4 – Өндірістік база, жалпы алаңы 3 972,21 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 1,8999 га (кадастрлық нөмірі 03046-141-726), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай кенті, Механический к-сі, 26 А. Бастапқы баға – 160 096 000 (жүз алпыс миллион тоқсан алты мың) теңге. Лот №5 – Өндірістік база, жалпы алаңы 1 551,7 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 1,0341 га (кадастрлық нөмірі 03046-141-727), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай кенті, Механический к-сі, 26 Б. Бастапқы баға – 40 200 000 (қырық миллион екі жүз мың) теңге. Лот №6 – Өндірістік база, жалпы алаңы 7 226,1 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 3,0855 га (кадастрлық нөмірі 03046-141-728), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай кенті, Механический к-сі, 26 В. Бастапқы баға – 318 784 000 (үш жүз он сегіз миллион жеті жүз сексен төрт мың) теңге. Сауда-саттық əдісі – ағылшын. Кепілді жарна бастапқы бағаның 10%-ын құрайды. Бастапқы бағаның 10% мөлшеріндегі кепілді жарна «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасының шотына енгізілуі тиіс, төменде көрсетілген деректемелер бойынша. Сауда-саттыққа қатысу өтінімдеріне қажетті құжаттар тізілімін алу үшін сенім білдірілген өкілге бару керек. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер Алматы қ., Абай д-лы, 109В, 1004-бөлмеде 2014 жылғы 10 ақпанда сағат 18.00ге дейін қабылданады. №1, №2, №3 лоттар бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2014 жылғы 11 ақпанда сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Талғар қ., Тəжібаев к-сі, 4. №4, №5, №6 лоттар бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2014 жылғы 11 ақпанда сағат 11.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Іле ауданы, Өтеген батыр кенті, Абай к-сі, 23а. Сауда-саттық аяқталғаннан кейін түпкілікті баға ұсынған сауда-саттық қатысушысы банктің чек түріндегі немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген басқа қолма-қол ақшаның толық көлемінде сатып алу сомасын бес жұмыс күні ішінде есеп айырысу тəсілімен енгізуі қажет. Сенім білдірілген тұлғаның деректемелері: «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы Төремұратов Азат Болатұлы, Алматы қ., Абай д-лы, 109В, шот KZ246010011286000043, БИН 940140000385, СТН 600200048129, Кбе 14. Сауда-саттық өткізу мəселесі бойынша анықтама алу телефондары: 8 (727) 330 16 80, 330 17 57.

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы мына мүлікке сауда-саттық жариялайды:

Лот №1 – Жер телімі, жалпы алаңы 1,303 га кадастрлық нөмірі 20-315-015-395, орналасқан мекенжайы: Алматы қ., Медеу ауданы, Бекхожин көшесінің оң жағында, Қармысов көшесінің шығыс жағында, Көшкінов көшесінің солтүстік жағында. Бастапқы баға – 900 000 000 (тоғыз жүз миллион) теңге. Сауда-саттық əдісі – ағылшын. Кепілді жарна бастапқы бағаның 10%-ын құрайды. Бастапқы бағаның 10% мөлшеріндегі кепілді жарна «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасының шотына енгізілуі тиіс, төменде көрсетілген деректемелер бойынша. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер Алматы қ., Абай д-лы, 109В, 1004-бөлмеде 2014 жылғы 10 ақпанда сағат 18.00-ге дейін қабылданады. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер үшін қажетті құжаттардың тізімін алуға сенім білдірілген тұлғаға

хабарласу керек. Сауда-саттық ағылшын əдісімен 2014 жылғы 11 ақпанда сағат 16.00-де мына мекенжайда болады: Алматы қ., Абай д-лы, 109В, 1000-бөлме. Сауда-саттық аяқталғаннан кейін түпкілікті баға ұсынған сауда-саттық қатысушысы банктің чек түріндегі немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген басқа қолма-қол ақшаның толық көлемінде сатып алу сомасын бес жұмыс күні ішінде есеп айырысу тəсілімен енгізуі қажет. Сенім білдірілген тұлғаның деректемелері: «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы Төремұратов Азат Болатұлы, Алматы қ., Абай д-лы, 109В, шот KZ246010011286000043, БИН 940140000385, СТН 600200048129, Кбе 14. Сауда-саттық өткізу мəселесі бойынша анықтама алу телефондары: 8 (727) 330 16 80, 330 17 57.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті «Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ 2014 жылғы 18 ақпанда республикалық мүлікті 1 жыл мерзімге мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Өскемен қаласы, Крылов көшесі, 114. Тендерді өткізу уақыты сағат 11.00-де. Тендерге ұсынылады: 1. Паталогоанатомиялық корпус ғимараты, жалпы алаңы 114,5 ш.м. инженерлік коммуникацияларымен бірге мына мекенжай бойынша: Өскемен қаласы, Серікбаев көшесі, 1/5. Айына 1 ш.м. үшін жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі 463 теңге. Кепілді жарна – 53015 теңге. Тендер шарты – нысан жұмысының бейінін сақтау. 2. Хирургиялық корпус ғимараты, жалпы алаңы 10614,9 ш.м. инженерлік коммуникацияларымен бірге мына мекенжай бойынша: Өскемен қаласы, Серікбаев көшесі, 1/5. Айына 1 ш.м. үшін жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі 463 теңге. Кепілді жарна – 4915000 теңге. Тендер шарты - нысан жұмысының бейінін сақтау. 3. Шаруашылық корпусы ғимараты, жалпы алаңы 1925,7 ш.м. инженерлік коммуникацияларымен бірге мына мекенжай бойынша: Өскемен қаласы, Серікбаев көшесі, 1/4. Айына 1 ш.м. үшін жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі 463 теңге.

Кепілді жарна – 892000 теңге. Тендер шарты – нысан жұмысының бейінін сақтау. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер үшін төлемдерді, ағымдағы күрделі жөндеуге аударымды, тұрақжайға қызмет көрсету төлемдерін кіргізбейді. Бұл төлемдерді баланс ұстаушымен шарт бойынша немесе қызметтер көрсететін ведомстволық күзет, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерді тікелей жалдаушы төлейді. Тендер өткізу ережесі Тендер өткізу барысында комиссия тендерлік құжаттамада қамтылған нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне барлық талаптарға сəйкес келетін қатысушыны тендер жеңімпазы деп жариялайды. Егер тіркелген өтінім саны екеуден кем болса, онда тендер болмады деп хабарланады. Тендерге қатысушы ретінде тіркелу үшін мына құжаттарды тапсыру қажет: 1) тендерге қатысушы үміткердің тендер шарттарын орындау жөніндегі міндеттемелері көрсетілген өтінім жəне тендер шартын орындау бойынша оның

Хабарландыру «Қарағанды облысының денсаулық сақтау басқармасы» ММ «Егемен Қазақстан» газетінің 2014 жылғы 25 қаңтардағы №17 (28241) санында жарияланған «лауазымдық қызметтің бос орнына конкурс жариялау туралы» хабарландыруының жарамсыз деп саналуын сұрайды.

Астана қаласы МАЭС-тің (Абай д-лы, 36) 24.01.2014 жылғы ұйғарымымен «БКТрастСтрой» ЖШС-ны, БИН 050 340 008 529 банкрот деп тану туралы азаматтық іс қозғалды (судья Иманкулов Е.С.).

Определением СМЭС города Астана (пр.Абая, 36) от 24.01.2014 года возбуждено гражданское дело о признании бакнротом ТОО «БК-ТрастСтрой», БИН 050 340 008 529 (судья Иманкулов Е.С.).

Қостанай облысы бойынша МАЭС 13.01.2014 ж. «Kostanay Grain Company» ЖШС банкроттығы туралы іс қозғады. Шағымдар мына мекенжайда қабылданады: Қостанай ауданы, Жамбыл а.

Определением СМЭС по Костанайской области от 13.01.2014 г. ТОО «Kostanay Grain Company». Претензии принимаются по адресу: Қостанайский район, с. Жамбыл.

«Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық» РМҚК ұжымы «ЗТМО» Алматы облыстық филиалының директоры Айнахан Сабыржанқызы Беріковаға анасы Мəрия Байсуанқызы ƏЛІМБАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып шын ниеттен көңіл айтады. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ұжымы тарих ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА академигі Болат Ешмұхамедұлы Көмековке бауыры Марат ЕШМҰХАМЕДҰЛЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы – Қазақстан Республикасы білім беру жүйесінің жəне ғылыми-педагогикалық қызметкерлерінің біліктілігін арттыратын республикалық институт ұжымы институт мұражайының бас маманы Бақыт Айткенқызы Əбдірəсіловаға бауыры Айбек Айткенұлы АЙТКЕНОВТІҢ ауыр науқастан қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы Өнер, мəдениет жəне спорт институты кескіндеме кафедрасының меңгерушісі, профессор Тоққожа Мұқажанұлы Қожағұловқа ағасы, академиялық сурет жəне арнайы пəндерді оқыту кафедрасының аға оқытушысы Айдын Тоқтасынұлы Қожағұловқа əкесі Тоқтасын МҰҚАЖАНҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

міндеттемелері мен тиісті шартты жасауы; 2) тендер шарты бойынша жапсырылған конвертке салынған ұсыныс; 3) заңды тұлғалар үшін – құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің көшірмелері жəне көрсетілген құжаттардың көшірмелерін нотариалды куəландырылған немесе салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрді ұсынумен салық төлеушінің куəлігі; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмелері, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжат, салық төлеушінің куəлігі жəне көрсетілген құжаттардың нотариат куəландырған көшірмелерін салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен бірге үй кітапшасы; 4) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімінен көшірмені; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзінді (серіктестік қаты су шыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариат растаған құрылтай құжаттары;

6) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 7) өтініш беру сəтінде салықтық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап 10 күнтізбелік күннен кешіктірілмей жасалады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы минис трлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру ко митеті «Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: ИИК KZ110705012170169006, БИК KКМFKZ2A, БСН 120240019160, КБЕ 11,КНП 171, «ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ-да. Өтінімдер мына мекенжайда қабылданады: Өскемен қ., Крылов к-ci, 114. Анықтама aлy телефоны: 57 00 19, қабылдау бөлмесі: 25 69 94. Өтінімдер қабылдау жəне тендер өткізу шартымен жəне тендер құжаттамасымен танысу ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде аяқталады (2014 жылғы 17 ақпанда сағат 11.00-де).

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Директорлар кеңесінің 2013 жылғы 8 қарашадағы №7 хаттамасының 13-тармағының күшін жою. «Алматыметроқұрылыс» АҚ, Алматы, қ., Панфилов к-сі, 84-үй Бағалы қағаздарды шығаруды 2007 ж. 16 шілдеде мемлекеттік тіркелген № А2500, қоғамның Директорлар кеңесінің шешімімен бағалы қағаздардың ұйымдастырылмаған нарығында қоғамның 1629125 дана қарапайым акцияларын орналастыратындығын жариялайды. Акцияларды артықшылықпен сатып алуға құқықтары бар акционерлер оларды сатып алу үшін осы хабарлама бұқаралық баспасөз бетінде жарияланғаннан кейінгі 30 күнтізбелік күн ішінде жазбаша тапсырыс береді. Бағалы қағаздардың шығарылуы туралы проспектісімен «Алматыметроқұрылыс» АҚ, Алматы қ., Панфилов к-сі, 84-үй, 503-жұмыс бөлмесінде танысуға болады. Орналастыру бағасы – бір қарапайым акция үшін 1000 теңге. Төлем тəртібі –ақша қаражатымен.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы мен Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының Қоғамдық жəне əлеуметтік ғылымдар бөлімшесі ҚР ҰҒА академигі, тарих ғылымдарының докторы, профессор Болат Ешмұхамедұлы Көмековке інісі Марат ЕШМҰХАМЕДҰЛЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қ.И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің ұжымы математика кафедрасының доценті Асият Несіпбайқызы Дадаеваға анасы Нұркүл Бердиярқызы ДАДАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қ.И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің ұжымы математика кафедрасының доценті Тұрғанжан Тұрсынұлы Велямовқа туған ағасы Азимжан Тұрсынұлы ВЕЛЯМОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Руководство и сотрудники Республиканского государственного предприятия на праве хозяйственного ведения «Республиканский центр электронного здравоохранения» Министерства здравоохранения Республики Казахстан выражает соболезнование исполняющего обязанности директора Атырауского областного филиала Майре Турлановне Кашкеновой в связи с кончиной брата Магзума Турлановича ТУРЛАНОВА


12

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

«ЕЛБАСЫ ЖОЛЫ» КИНОЭПОПЕЯСЫ Фильмге қатысты көрермендер арасында жүргізілген əлеуметтік сауалдама

«ЕЛБАСЫ ЖОЛЫ» КИНОЭПОПЕЯСЫН ТАМАШАЛАҒАН КИНОТЕАТРҒА БАРУШЫЛАРҒА, ТЕЛЕКӨРЕРМЕНДЕРГЕ, ИНТЕРНЕТ ПАЙДАЛАНУШЫЛАРҒА ЖҮРГІЗІЛГЕН ӘЛЕУМЕТТІК САУАЛДАМАНЫҢ НӘТИЖЕЛЕРІ БОЙЫНША: Көрермендердің

95%

«ЕЛБАСЫ ЖОЛЫ» КИНОЭПОПЕЯСЫНЫҢ КӨРЕРМЕНДЕРІ Сұрау салынғандардың 92 пайыздан астамы актерлік шеберліктің жоғары деңгейін атап өткен

Көрермендердің

97%

киноэпопеяны Қазақстан кинематографы тарихындағы үздік фильмдердің бірі санайды

картинаны көргеннен кейін жақсы көңіл күйде болғандарын айтады

киноэпопеяны көрген көрермендер 30 жасқа дейінгілер

«ЕЛБАСЫ ЖОЛЫ»

93%

98%

сценарий мен қойылымның жоғары көркемдік деңгейін атап өткен

87 пайыздан астамы киноэпопеяға танымал Ресей актерлерінің шақырылуын оң бағалаған

көрермендер 50-ден асқан аға ұрпақ

Сұрау салынғандардың

КИНОЭПОПЕЯНЫҢ ЕҢ ЖАРҚЫН СӘТТЕРІ

Киноэпопея қазақстандық және шетелдік БАҚ-тар тарапынан

Көрермендердің

көрермендер 50 жасқа дейінгілер

-ы үшін ең жарқын сцена Үшқоңыр пейзажы болып табылады («Балалық шағымның аспаны»)

-дан

-ы үшін басты кейіпкердің Днепродзержинскийдегі күрес кілемі үстіндегі жеңісі («Отты өзен»)

астам оң рецензия алды

-ы үшін романтикалық желі («Темір тау») -ы әр серияда көптеген жарқын сәттер бар және солардың ішіндегі ең ұтымдысын бөле-жара айту қиын деп жауап берген Қазіргі заманғы даму институты дайындаған

«ЕЛБАСЫ ЖОЛЫ» КӨПСЕРИЯЛЫ КИНОЭПОПЕЯСЫНДАҒЫ 17 ҚЫЗЫҚТЫ ДЕРЕК «БАЛАЛЫҚ ШАҒЫМНЫҢ АСПАНЫ» «Елбасы жолы» көпсериялы киноэпопеясының бірінші фильмі – «Балалық шағымның аспанын» түсіруге Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ 2009 жылдың 7 қазанында кірісіп, 2011 жылдың 6 қаңтарында аяқтады

«Балалық шағымның аспаны» картинасы 2011 жылдың 24 мамырында Астанадағы «Керуен» СОСО кинозалдарында Дүниежүзі қазақтары құрылтайына қатысушыларға көрсетілді

«Елбасы жолы» киноэпопеясының премьерасы 2013 жылдың 23 желтоқсанында Мәскеудегі Әдебиетшілердің орталық үйінде болды

«ОТТЫ ӨЗЕН» ЖӘНЕ «ТЕМІР ТАУ»

«Балалық шағымның аспаны» фильмі кең ауқымды прокатқа 2011 жылдың 14 сәуірінде

«Балалық шағымның аспаны» фильмінің көрсетілімі Қазақ киносының күндері аясын-

еліміздің кинотеатрында шықты

да әлемнің елінде, оның ішінде Ресейде, Қытайда, Ұлыбританияда, Италияда, Испанияда, Австрияда, Түркияда, Грекияда, Арменияда, Украинада жүріп, Қазақстан Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналды

49

«Балалық шағымның

4

аспаны» республикалық және

14 өңірлік

54

телеарналарда мәрте көрсетілді

«Елбасы жолы» эпопеясының жаңа серияларының көрсетілімдері еліміздің барлық орталық кинотеатрларында 2013 жылдың 12 желтоқсаны мен 2014 жылдың 10 қаңтары аралығында жүрді. Елбасының еңбек және саяси отаны – Теміртауда фильмдердің премьералық көрсетілімдері Металлургтердің мәдениет сарайында өтті

«Отты өзен» және «Темір тау» картиналарының алғашқы көрсетілімі 3D пішінінде 2013 жылдың 28 қарашасында «Болашақ» президенттік бағдарламасын бітірушілердің V форумына қатысушылар үшін «Қазақстан» Орталық концерт залында болды

17

«Отты өзен» және «Темір тау» картинала-

25

8

алғанда, шамамен миллион адамды құрады. Тәуелсіздік жылдарында алғаш рет кинотеатрларға жастармен қатар жастары 30-дан асқан ересек адамдар аудиториясының көптеп келгені байқалды

2013 жылдың 1 желтоқсаны – Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні шығармашылық интеллигенция мен Астананың көрермен қауымы үшін республикалық ресми премьерасы өтті

«Балалық шағымның аспаны» фильмі 2011 жылдың 26 желтоқсанында өткен ұлттық кинематография саласындағы «Құлагер» сыйлығын тапсыруда «2011 жылдың үздік фильмі» деп танылды

Сондай-ақ, алғашқы премьералық көрсетілімдер Алматыда («Арман» кинотеатры), Қарағандыда («Сарыжайлау» кинотеатры) және Қызылордада (Н.Бекежанов атындағы Қызылорда музыкалық-драма театры), әрі қарай Қазақстанның барлық қалаларында жүрді

Шыққан үш серияға қажет етілді.

64

да декорация, оның ішінде үйлер, теміржол стансалары, трамвай желілері, ЖОО-лар фасадтары, зауыттар, т.б. салынды

180 рөл

«Балалық шағымның аспанында» актер, «Отты өзенде» – «Темір тауда»

Дайындау кезеңі барысында киноэпопеяның түсіру нысандарын-

55

ры еліміздегі қаланың кинотеатрында прокатқа шықты. Көрермендердің жалпы саны, кинотеатрларды, телевизия мен Интернетті қоса

86

10

нысаны Киноэпопея түсірілімінің қалада – Астанада, Алматыда, Мәскеуде, Хельсинкиде, Хаапсалуда, Киевте, Днепродзержинскіде, Днепропетровскіде, Қарағандыда, Теміртауда, сондай-ақ, Алматы облысында орналасты

«Елбасы жолы» эпопеясын дайындау барысында мұрағаттық бейнетүсірілімдер, радио, музыкалық материалдар мен кинохроникалар іздеу бойынша үлкен жұмыстар жүргізілді. Олар Қазақстанның кино-фотоқұжаттар мұрағатынан, Ресейдің мемлекеттік фильм қорынан, Финляндия мен Эстонияның телевизиясы мен радиостансаларынан қарастырылды

41,

71

58 адам ойнады

«Елбасы жолы» киноэпопеясы жаңа серияларының түсірілімдері

5 мемлекетте – Қазақстанда,

Ресейде, Украинада, Финляндияда, Эстонияда жүргізілді

«Елбасы жолы» киноэпопеясының төртінші фильмі бұған дейінгі 3 картинаның биографиялық тарихын жалғастыратын «Партком хатшысы» (сценарий авторы Шахимардан Құсайынов) болып табылады

«Партком хатшысы» фильмі басты кейіпкердің мемлекет қайраткері және партия ұйымының жетекшісі ретіндегі қалыптасуын әңгімелейді. Фильмдегі оқиғалар оның өміріндегі Днепродзержинск қаласындағы оқудан соң Теміртау мен Қарағанды қалаларындағы жұмысқа кірісу кезеңдерін қамтиды. Фильмді түсіру 2014 жыл бойы жалғасады деп жоспарланған, премьерасы үстіміздегі жылдың желтоқсанында көрсетіледі деп күтілуде Қазіргі заманғы даму институты дайындаған

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Дастан КЕНЖАЛИН.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №236 ek


13

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1519

Астана, Үкімет Үйі

«Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 наурыздағы №251 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 наурыздағы № 251 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 26, 310-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасында: 6-тармақтың үшінші бөлігінің бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «Мына жағдайларда оқу немесе ғылыми мақсаттар үшiн геологиялық ақпаратты беруден бас тартылады:»; 8 жəне 10-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «8. Жер қойнауын пайдаланудан бос объектілер жөніндегі геологиялық ақпарат Қазақстан Республикасының жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы жəне мемлекеттiк құпиялар туралы заңнамасының талаптарын сақтау шартымен мүдделi тұлғаның сұрау салуы негiзiнде уəкiлеттi органның шешiмi бойынша танысу үшін үзінді көшірме мен көшірмесіз пайдаланылады.»; «10. Геологиялық ақпарат осы Қағидаға 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құпиялылық туралы келісімнің (бұдан əрі – Келісім) негізінде ақылы негiзде (төлемақы алынып) немесе осы Қағидаға 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша келісімнің негізінде өтеусiз негiзде (төлемақы алынбай) берiледi. Төлемақы алмай (өтеусiз) геологиялық ақпарат: мемлекеттiк бюджет қаражаты есебiнен жер қойнауын геологиялық зерделеуге байланысты жұмыстарды жүргiзетiн тұлғаларға; ғылыми мақсаттар үшiн ғылыми зерттеулер мемлекеттiк бюджеттен қаржыландырылған жағдайларда; оқу мақсаттарында – мемлекеттiк, сондай-ақ аккредиттелген жеке меншік оқу орындарына; мемлекеттiк органдарға берiледi. Осы тармақта көзделген жағдайларды қоспағанда, геологиялық ақпарат оның құнын Қазақстан Республикасының бюджетiне төлеу шартымен ақылы негiзде пайдалануға берiледi. Геологиялық ақпаратты ұсыну шарттарына қарамастан, оның көшiрмесін жасау жөніндегі шығыстарды Қазақстан Республикасының жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы жəне мемлекеттiк құпиялар туралы заңнамасының талаптарын сақтау шартымен, жеке/заңды тұлға мен геологиялық ақпараттың көшiрмесін жасайтын ұйым арасында жасалған шарт негізінде ақпарат алушы өтейді.»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Геологиялық ақпарат уəкілетті орган мен заңды немесе жеке тұлға арасындағы келісімнің негізінде ұсынылады. Келісім заңды немесе жеке тұлғадан геологиялық ақпаратты алуға өтінім келіп түскен сəттен бастап бір айдың ішінде жасалады.»; мынадай мазмұндағы 13-1 жəне 13-2-тармақтармен толықтырылсын: «13-1. Жер қойнауын пайдалану құқығын алуға конкурс жеңімпазымен немесе жер қойнауын пайдалану құқығын тікелей келіссөздер негізінде алған тұлғамен уəкілетті орган Келісім жасасады. Келісім негізінде жеңімпаз уəкілетті органнан конкурстық объект бойынша тарихи шығындар есебіне енгізілген барлық геологиялық материалдардың көшірмелерін ақылы негізде алады. Егер жер қойнауын пайдаланушыға мемлекет қаражаты есебінен алынбаған, бірақ мемлекет меншігіндегі геологиялық ақпаратты алу қажет болса, онда жер қойнауын пайдаланушыға геологиялық ақпарат Келісімге толықтыру жасағаннан кейін ақылы негізде беріледі. Уəкілетті органмен жасалған шарт бойынша жұмыстар аяқталған соң пайдаланушы уақытша пайдалануға алынған барлық геологиялық ақпаратты он бес жұмыс күні ішінде уəкілетті органға қайтарып береді. 13-2. Конкурс жеңімпазымен немесе жер қойнауын пайдалану құқығын тікелей келіссөздер негізінде алған тұлғамен жасалған ақылы негіздегі келісімге сəйкес геологиялық ақпарат он жұмыс күн ішінде олар Қазақстан Республикасының бюджетіне геологиялық ақпараттың құнын төлегеннен кейін беріледі. Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сəйкес геологиялық ақпараттың құны төленгеннен кейінгі тарихи шығындардың қалған бөлігін өтеу пайдалы қазбаларды өндіру сатысының басынан бастап жүзеге асырылады.»; 15-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «15. Уəкiлеттi органнан ақылы негiзде геологиялық ақпарат алған заңды немесе жеке тұлға жер қойнауын пайдаланушының келiсiмшарттық аумағында оның ресми түрде ресiмделген тапсырысы бойынша жұмыстарды орындайтын өзiнiң мердiгерiне (бұдан əрi – мердiгер) осы геологиялық ақпараттың көшiрмесiн уақытша пайдалануға бере алады. Мердiгерге геологиялық ақпаратты беру осы Қағидаға 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша жер қойнауын пайдаланушы, оның мердiгерi мен уəкiлеттi орган арасындағы үшжақты шартпен ресiмделедi. Мердiгердiң геологиялық ақпаратты пайдалану мерзiмi келiсiмшарттық аумақта мердiгерлiк жұмыстарды орындау мерзiмiмен айқындалады.»; 20, 21, 22, 23-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «20. Табиғи жеткізгіштердегі геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағынан тысқары жерге əкету үшiн өтiнiм берушi мемлекеттік органға өтінім береді, оған: 1) өтiнiм берушiнiң қолы қойылған геологиялық ақпаратты iрiктеу актiсi; 2) əкетiлетiн геологиялық ақпарат тізбесі; 3) кедендiк зертхананың сараптамалық қорытындысы қоса беріледі. Мемлекеттік орган көрсетілген тізбе ұсынылған кезде екі жұмыс күні ішінде өтінімді тиісті уəкілетті органға келісуге жібереді. Уəкілетті орган өтiнiмдi қарап, 3 жұмыс күні iшiнде оны тиісті аумақтық органға жібереді. Аумақтық орган уəкілетті органнан келіп түскен өтінім негізінде əкетілетін геологиялық ақпаратты тексеріп қарауды жүргізеді жəне бес күндік мерзімде уəкілетті органға осы Қағидаға 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша геологиялық ақпаратты тексеріп қарау актісін жібереді. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болған кезде уəкiлеттi орган 3 жұмыс күні ішінде мемлекеттік органға геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағының шекарасы арқылы əкетуге рұқсат беруге арналған өтінімге келісім беретіні туралы хат жолдайды. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болмаған кезде, сондай-ақ: 1) геологиялық ақпарат жер қойнауын пайдаланушының меншігі болып табылмайтын; 2) геологиялық ақпарат тарихи шығындардың есебіне енгізілмеген; 3) əкетілуге тиіс геологиялық ақпарат осы Қағиданың 17-тармағына қайшы келген; 4) мемлекеттік құпиясы бар мəліметтер болған жағдайларда, уəкілетті орган өтінім келіп түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде келісім беруден бас тартады. 21. Жасанды жеткізгіштердегі геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағынан тысқары жерге əкету үшiн өтiнiм берушi мемлекеттік органға өтiнiм беріп, оған əкетiлетiн геологиялық ақпарат тізбесін қоса бередi. Мемлекеттік орган көрсетілген тізбе ұсынылған кезде екі жұмыс күні ішінде өтінімді тиісті уəкілетті органға келісуге жібереді. Уəкілетті орган өтiнiмдi қарап, 3 жұмыс күні iшiнде оны тиісті аумақтық органға жібереді. Аумақтық орган уəкілетті органнан келіп түскен өтінім негізінде əкетілетін геологиялық ақпаратты тексеріп қарауды жүргізеді жəне бес күндік мерзімде уəкілетті органға геологиялық ақпаратты тексеріп қарау актісін жəне құпия геологиялық ақпараттың жоқ екені туралы анықтаманы жібереді. Ұсынылған құжаттамаға сəйкес болған кезде уəкiлеттi орган 3 жұмыс күні ішінде мемлекеттік органға Кеден одағы аумағының шекарасы арқылы геологиялық ақпаратты əкетуге рұқсат беруге арналған өтінімге келісім беретіні туралы хат жолдайды. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болмаған кезде, сондай-ақ: 1) геологиялық ақпарат жер қойнауын пайдаланушының меншігі болып табылмайтын; 2) геологиялық ақпарат тарихи шығындардың есебіне енгізілмеген; 3) əкетілуге тиіс геологиялық ақпарат осы Қағиданың 17-тармағына қайшы келген; 4) мемлекеттік құпиясы бар мəліметтер болған жағдайларда, уəкілетті орган өтінім келіп түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде келісім беруден бас тартады. 22. Табиғи жеткізгіштердегі геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағы шегінде əкету үшiн өтiнiм берушi уəкілетті органға өтiнiмдi береді, оған: 1) өтiнiм берушiнiң қолы қойылған геологиялық ақпаратты iрiктеу актiсi; 2) əкетiлетiн геологиялық ақпарат тізбесі; 3) кедендiк зертхананың сараптамалық қорытындысы қоса беріледi. Уəкілетті орган өтiнiмдi қарап, 3 жұмыс күні iшiнде оны тиісті аумақтық органға жібереді. Аумақтық орган уəкілетті органнан келіп түскен өтінім негізінде əкетілетін геологиялық ақпаратты тексеріп қарауды жүргізеді жəне бес күндік мерзімде уəкілетті органға геологиялық ақпаратты тексеріп қарау актісін жібереді. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болған кезде уəкiлеттi орган 3 жұмыс күні ішінде геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағының шекарасы арқылы əкетуге рұқсат беруге арналған өтінімге келісім береді. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болмаған кезде, сондай-ақ: 1) геологиялық ақпарат жер қойнауын пайдаланушының меншігі болып табылмайтын; 2) еологиялық ақпарат тарихи шығындардың есебіне енгізілмеген; 3) əкетілуге тиіс геологиялық ақпарат осы Қағиданың 17-тармағына қайшы келген; 4) мемлекеттік құпиясы бар мəліметтер болған жағдайларда, уəкілетті орган өтінім келіп түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде келісім беруден бас тартады. 23. Жасанды жеткізгіштердегі геологиялық ақпаратты Кеден одағының аумағы шегінде əкету үшiн өтiнiм берушi мемлекеттік органға өтiнiм беріп, оған əкетiлетiн геологиялық ақпарат тізбесін қоса бередi. Уəкілетті орган өтiнiмдi қарап, 3 жұмыс күні iшiнде оны тиісті аумақтық органға жібереді. Аумақтық орган уəкілетті органнан келіп түскен өтінім негізінде əкетілетін геологиялық ақпаратты тексеріп қарауды жүргізеді жəне бес күндік мерзімде уəкілетті органға геологиялық ақпаратты тексеріп қарау актісін жəне құпия геологиялық ақпараттың жоқ екені туралы анықтаманы жібереді. Ұсынылған құжаттамаға сəйкес болған кезде уəкiлеттi орган 3 жұмыс күні ішінде Кеден одағы аумағының шекарасы арқылы геологиялық ақпаратты əкетуге рұқсат беруге арналған өтінімге келісім береді. Тексеріп қаралған сынамалар ұсынылған құжаттамаға сəйкес болмаған кезде, сондай-ақ: 1) геологиялық ақпарат жер қойнауын пайдаланушының меншігі болып табылмайтын; 2) геологиялық ақпарат тарихи шығындардың есебіне енгізілмеген; 3) əкетілуге тиіс геологиялық ақпарат осы Қағиданың 17-тармағына қайшы келген; 4) мемлекеттік құпиясы бар мəліметтер болған жағдайларда, уəкілетті орган өтінім келіп түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде келісім беруден бас тартады.»; 24-тармақ алынып тасталсын; көрсетілген Қағида осы қаулыға 1, 2, 3, 4-қосымшаларға сəйкес 1, 2, 3, 4-қосымшалармен толықтырылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1519 қаулысына 1-қосымша Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасына 1-қосымша Құпиялылық туралы келісім 20___ жылғы _________________№____ Осы Құпиялылық туралы келісім (бұдан əрі – Келісім) бұдан əрі Тараптар деп аталатын жер қойнауын зерттеу жəне пайдалану жөніндегі уəкілетті орган (бұдан əрі – уəкілетті орган) атынан 20____ жылғы ___________________ № ____ бұйрығымен бекітілген мемлекеттік мекеме туралы ереженің негізінде əрекет ететін ____________________________________________________________ . басшының Т.А.Ə., негізінде əрекет ететін жəне жеке немесе заңды тұлға атынан _______________________________________________ негізінде əрекет жарғының немесе шарттың ететін ____________________________________________________________ . бірінші басшының немесе өзге уəкілетті тұлғаның Т.А.Ə. ______________________________________________________________ (бұдан əрі – пайдаланушы) арасында жасалды. Мыналарды: 1) уəкілетті органның жер қойнауын геологиялық зерттеу жəне кешенді пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыратынын; тарихи шығындар мөлшерін, құнын жəне геологиялық ақпаратты алу шарттарын белгілейтінін; жер қойнауын ұтымды жəне кешенді пайдалануды, оған қоса минералды шикізатты бастапқы қайта өңдеуді (байытуды) бақылауды жүзеге асыратынын назарға ала отырып; 2) уəкілетті орган мен пайдаланушы Келісімнің шарттары іске асырылған жағдайда, ол өздерінің өзара құқықтары мен міндеттерін реттейтіні туралы келісті. Уəкілетті орган мен пайдаланушы төмендегілер туралы осы Келісімді жасасты. 1. Келісімнің мəні 1. «Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» 2010 жылғы 24 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 11-бабының 3-тармағына жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 наурыздағы № 251 қаулысымен бекітілген Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасының 10-тармағына сəйкес геологиялық ақпарат пайдалануға ақылы негізде Қазақстан Республикасының бюджетіне оның құны төленген жағдайда беріледі. 2. Тарихи шығындарды жəне жер қойнауы туралы геологиялық ақпараттың құнын айқындау тəртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 10 ақпандағы № 120 қаулысымен бекітілген Тарихи шығындарды жəне геологиялық ақпарат құнын айқындау қағидасымен реттеледі. Мемлекет меншігіндегі геологиялық ақпараттың құны тарихи шығындар сомасының бір бөлігі ретінде айқындалады. Геологиялық ақпараттың құны Қазақстан Республикасының бюджетіне төленеді. 3. Пайдаланушы геологиялық ақпаратты пайдалану құқығын аумақтық жəне республикалық геологиялық қорлардан ________________________________________негізінде __________________ құқық белгілейтін құжат ___________________________________ ________________________________________________________ объектісі (бұдан əрі – объект) бойынша жəне геологиялық ақпаратты ақылы негізде беру туралы жазбаша өтінім негізінде алады. 4. Пайдаланушы Қазақстан Республикасының бюджетіне геологиялық ақпараттың құнын төлеген жағдайда, оның көшірмелерін жұмыстарды орындау мерзіміне уақытша пайдалануға алуға құқылы. 2. Геологиялық ақпарат үшін төлемдер 1. Геологиялық ақпарат жиынтығының құны тарихи шығындардың көлеміне байланысты айқындалады. 2. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен жұмсалған объект бойынша геологиялық-барлау жұмыстарының тарихи шығындарының құны ________________ (__________________________________) теңгені құрайды. 3. Пайдаланушы Келісімге қол қойылған күннен бастап он жұмыс күні ішінде осы Келісімнің 1-бөлімінің 2-тармағына сəйкес геологиялық ақпарат үшін тарихи шығындар сомасының ___%-ын төлеуге міндеттенеді, бұл___________________ (_______________) теңгені құрайды. 4. Келісімнің 2-бөлімінің 3-тармағында көрсетілген соманы төлеу «Мемлекеттік меншіктегі жер қойнауы туралы ақпаратты пайдалануға ұсыну төлемі» 201 903 бюджеттік жіктеу кодына жəне

911 төлем тағайындау кодына төленетін жердегі салық қызметі органының деректемелері бойынша пайдаланушының СТН (БСН, ЖСН) бойынша теңгемен жүргізіледі. Төлем тапсырмасында банктің төлем жүргізілгені туралы белгісі болуы қажет. 5. Келісімнің 2-бөлімінің 3-тармағында көрсетілген соманы төлегеннен кейін тарихи шығындарды өтеу тəртібі «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде (Салық кодексі) белгіленеді. 6. Уəкілетті органға төлем тапсырмасының көшірмесі ұсынылғаннан кейін пайдаланушының геологиялық ақпарат үшін төлем міндеттемелері орындалды деп есептеледі. 7. Геологиялық ақпарат құнына оның көшірмесін жасауға жұмсалған шығындар кірмейді. 3. Геологиялық ақпаратты беру 1. Уəкілетті орган пайдаланушының жазбаша өтініміне тізбе бойынша геологиялық ақпаратты оған осы Келісімнің 2-бөлімінің 4-тармағына сəйкес оның құны төленгеннен кейін береді. Ақпараттық жиынтыққа тарихи шығындарды есептеу негізінде келісімшарттық аумаққа жататын материалдар ғана енгізіледі. 2. Пайдаланушы геологиялық ақпараттың көшірмесін жасауға жұмсалған шығындарды осы жұмыстарды орындайтын ұйыммен жасасқан жеке шарт бойынша төлейді. 3. Уəкілетті органнан пайдаланушыға геологиялық ақпаратты беру қабылдау-беру актісі бойынша жүзеге асырылады, оған уəкілетті органның (уəкілетті органның өңіраралық департаментінің) бірінші басшысы, ал ол болмаған жағдайда – оны алмастыратын тұлға қол қояды. 4. Тараптардың құқықтары мен міндеттері 1. Уəкілетті орган Келісімді бұзғанға дейін күнтізбелік 30 күн бұрын пайдаланушыға жазбаша хабарлама бере отырып, оны бұзуға құқылы. 2. Уəкілетті орган Қазақстан Республикасының бюджетіне геологиялық ақпараттың құны төленген жағдайда, пайдаланушының жазбаша өтініміндегі тізбеге сəйкес геологиялық ақпаратты пайдалануға беруге міндетті. 3. Пайдаланушы: 1) пайдаланушының оның келісімшарттық аумағында ресми түрде ресімделген тапсырысы бойынша жұмыстарды орындайтын өзінің мердігеріне (бұдан əрі – мердігер) осы геологиялық ақпараттың көшірмесін беруге құқылы. Геологиялық ақпаратты мердігерге беру пайдаланушы, оның мердігері жəне уəкілетті орган арасында үшжақты шарт жасасу арқылы ресімделеді. Мердігердің геологиялық ақпаратты пайдалану мерзімі келісімшарттық аумақта мердігерлік жұмыстарды орындау мерзіміне байланысты белгіленеді. Пайдаланушының тапсырысы бойынша оның келісімшарттық аумағында жұмыстарды орындайтын заңды немесе жеке тұлғаның мердігері осы Келісімнің құпиялылық шарттарын сақтайды. 2) уəкілетті орган Келісімді бұзғанға дейін 30 жұмыс күн бұрын пайдаланушыға жазбаша хабарлама бере отырып, алынған геологиялық ақпаратты қайтару арқылы, оны бұзуға құқылы. 4. Пайдаланушы: 1) ақпаратты жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарт шеңберінде жұмыстарды жүзеге асыру мақсатында пайдалануға; 2) берілген геологиялық ақпаратты не қағаз, не электрондық жеткізгіштерде көбейтіп таратпауға; 3) жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарт шеңберінде жұмыстарды жүзеге асыру мақсатында уəкілетті органның жазбаша келісімінсіз ақпаратты үшінші тарапқа бермеуге; 4) Келісімді мерзімінен бұрын бұзған жағдайда, берілген геологиялық ақпаратты толық көлемде, өзінде олардың көшірмелерін сақтау құқығынсыз, уəкілетті органға қайтарып беруге міндеттенеді. 5. Кепілдік міндеттемелер Уəкілетті орган пайдаланушыға геологиялық ақпаратты беруге толық заңды құқығы мен өкілеттілігі бар екеніне кепілдік береді. 6. Тараптардың жауапкершілігі 1. Міндеттемелерін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін Тараптар Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес жауапты болады. 2. Осы Келісімнің шарттарын орындамаған жағдайда, пайдаланушы геологиялық ақпаратты пайдалану құқығынан айырылады, осы Келісім бұзылады жəне берілген геологиялық ақпарат уəкілетті органға қайтарылады, бұл ретте геологиялық ақпарат жиынтығының құны қайтарылмайды. 7. Форс-мажор 1. Тараптардың ешқайсысы, егер орындамау немесе орындаудағы кідірістер еңсерілмейтін күштердің (форс-мажор) мəн-жайларынан туындаған болса, Келісім бойынша қандай да бір міндеттемелерді ішінара не толық орындамағаны үшін жауапты болмайды. 2. Форс-мажорға əскери жанжалдар, табиғи апаттар, дүлей апаттар (өрт, ірі авариялар, коммуникациялардың істен шығуы жəне т.б.) жəне басқа да төтенше жəне осы жағдайда еңсерілмейтін мəн-жайлар жатады. 3. Тарап екінші тарапқа форс-мажорлық жағдайлар туындағаны немесе аяқталғаны, олардың сипаты мен ықтимал өту мерзімі туралы, олардың туындаған немесе тоқтаған күнінен бастап он жұмыс күні ішінде, Қазақстан Республикасының сауда-өнеркəсіп палатасы берген тиісті құжатты қоса бере отырып, хабардар етуге міндетті. 4. Осы Келісім бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі форс-мажорлық жағдайлардың əрекет ету мерзіміне жəне олардың жағымсыз салдарына қарай ұзартылады. 5. Форс-мажорлық жағдайлар туындаған кезде Тараптар ақылға қонымды мерзімде қалыптасқан мəн-жайларды шешу жолдарын іздеу үшін келіссөздер жүргізеді жəне осы мəн-жайлардың салдарын барынша азайту үшін барлық амалдарды пайдаланады. 8. Хабарламалар Осы Келісімде көзделген барлық хабарламалар жазбаша ресімделуге тиіс жəне кейін пошта арқылы жіберіле отырып, мына мекенжайларға факсимильді байланыс арқылы жіберілуі тиіс: Уəкілетті орган ________ _______________________ Пошта мекенжайы: _______ _______________________ _______________________ _______________________ Тел. ___________________

Пайдаланушы ________________ _______________________________ Пошта мекенжайы: ____________ _____________________________ _____________________________ _____________________________ Тел. _________________________

9. Құпиялылық 1. Тараптар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес осы Келісімнің қолданылу мерзімі ішінде оның мəніне жататын барлық құжаттар, ақпараттар жəне есептер жөніндегі құпиялылық шарттарын сақтайды. 2. Тараптардың ешқайсысы, басқа Тараптан жазбаша келісім алмай, құпия болып табылатын жəне мына Келісім мазмұнына қатысты немесе осы Келісімнің ережелерін іске асырумен байланысты ақпаратты мына: 1) ақпарат сот тергеуі барысында пайдаланылған; 2) егер үшінші тұлға мұндай ақпараттың құпиялылығы шарттарын сақтау жəне ол ақпаратты Тараптар белгілеген мақсаттарда жəне Тараптар анықтаған мерзімде ғана пайдалану міндеттемесін өзіне алған жағдайда, ақпарат Тараптардың біріне Келісім бойынша қызмет көрсететін үшінші тұлғаларға берілген; 3) егер кез келген ақпаратты, соның ішінде банктік құпия болып табылатын, пайдаланушының кез келген, соның ішінде Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі шетел банктерінде ашылған банк шотына қатысты ақпаратты алуға мүмкіндігі бар салық немесе Қазақстан Республикасының басқа уəкілетті мемлекеттік органдарына ақпарат берілетін жағдайлардан басқа жағдайда жария етуге құқығы жоқ. 10. Дауларды реттеу 1. Осы Келісімді түсіндіруге немесе қолдануға қатысты Тараптар арасындағы кез келген дау консультациялар жəне келіссөздер жолымен шешіледі. 2. Реттелмеген даулар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес сот тəртібімен шешіледі. 11. Қорытынды ережелер, келісімнің күшіне енуі жəне қолданысын тоқтату 1. Осы Келісім оған Тараптар қол қойған күнінен бастап күшіне енеді жəне Келісімшарттың қолданылу мерзіміне сəйкес аяқталады. 2. Осы Келісім қолданыстағы Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес түсіндіріледі жəне реттеледі. 3. 20 жылғы « » Астана қаласында қазақ жəне орыс тілдерінде, бірдей заңды күші бар 2 (екі) данада, əрбір тарапқа 1 (бір) данадан жасалды. Егер осы Келісімнің ережелерін түсіндіруде келіспеушіліктер болған жағдайда, тараптар орыс тіліндегі мəтінге жүгінеді. Уəкілетті орган ________________ ____________________________ ___________________________

Пайдаланушы _________________ _____________________________ _____________________________

______________________________ басшының Т.А.Ə. ______________________________ қолы

_____________________________ басшының Т.А.Ə. __________________________________ қолы

М.О.

М.О. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1519 қаулысына 2-қосымша

Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасына 2-қосымша ҚҰПИЯЛЫЛЫҚ ТУРАЛЫ КЕЛІСІМ 20___ жылғы _________________№____ Осы Құпиялылық туралы келісім (бұдан əрі – Келісім) бұдан əрі Тараптар деп аталатын жер қойнауын зерттеу жəне пайдалану жөніндегі уəкілетті орган (бұдан əрі – уəкілетті орган) атынан 20____ жылғы ___________________ № ____ бұйрығымен бекітілген мемлекеттік мекеме туралы ереженің негізінде əрекет ететін ___________________________________________________________ _ басшының Т.А.Ə., негізінде əрекет ететін жəне жеке немесе заңды тұлға атынан _______________________________________________ негізінде əрекет ететін жарғының немесе шарттың ____________________________________________________________ бірінші басшының немесе өзге уəкілетті тұлғаның Т.А.Ə. __________________________________________________________________ (бұдан əрі – пайдаланушы) арасында жасалды. Мыналарды: 1) уəкілетті органның жер қойнауын геологиялық зерттеу жəне кешенді пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыратынын; тарихи шығындар мөлшерін, құнын жəне геологиялық ақпаратты алу шарттарын белгілейтінін; жер қойнауын ұтымды жəне кешенді пайдалануды, оған қоса минералды шикізатты бастапқы қайта өңдеуді (байытуды) бақылауды жүзеге асыратынын назарға ала отырып; 2) уəкілетті орган мен пайдаланушы осы Келісімнің шарттары іске асырылған жағдайда, ол өздерінің өзара құқықтары мен міндеттерін реттейтіні туралы келісті. Уəкілетті орган мен пайдаланушы төмендегілер туралы осы Келісімді жасасты. 1. Келісімнің мəні 1. «Жер қойнауы жəне жер қойнауын пайдалану туралы» 2010 жылғы 24 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 11-бабының 3-тармағына жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 11 наурыздағы № 251 қаулысымен бекітілген Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасының 10-тармағына сəйкес геологиялық ақпарат пайдаланушыға өтеусіз негізде беріледі. 2. Пайдаланушы геологиялық ақпаратты пайдалану құқығын аумақтық жəне республикалық геологиялық қорлардан ______________ __________________________негізінде _______________________________ құқық белгілейтін құжат ________________________________________________________ объектісі (бұдан əрі – объект) бойынша, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын жұмыстарды орындау үшін (_____________________) жұмыстарды орындау мерзімі дейін алады. 3. Пайдаланушы геологиялық ақпараттың көшірмелерін осы баптың 1.2-тармағында көрсетілген жұмыстарды орындау мерзіміне уақытша пайдалануға алуға құқылы. 2. Геологиялық ақпаратты беру 1. Уəкілетті орган пайдаланушының жазбаша өтініміндегі тізбеге сəйкес геологиялық ақпаратты береді. 2. Пайдаланушы геологиялық ақпараттың цифрлауға немесе көшірмесін жасауға жұмсалған шығындарды осы жұмыстарды орындайтын ұйыммен жасасқан жеке шарт бойынша төлейді. 3. Уəкілетті органнан пайдаланушыға геологиялық ақпаратты беру геологиялық ақпаратты қабылдауберу актісі бойынша жүзеге асырылады, оған уəкілетті органның (уəкілетті органның өңіраралық департаментінің) бірінші басшысы, ал ол болмаған жағдайда – оны алмастыратын тұлға қол қояды. 3. Тараптардың құқықтары мен міндеттері 1. Уəкілетті орган Келісімді бұзғанға дейін күнтізбелік 30 күн бұрын пайдаланушыға жазбаша хабарлама бере отырып, оны бұзуға құқылы. 2. Уəкілетті орган пайдаланушының жазбаша өтініміндегі тізбеге сəйкес геологиялық ақпаратты пайдалануға өтеусіз беруге міндетті. 3. Пайдаланушы: 1) пайдаланушының оның келісімшарттық аумағында ресми түрде ресімделген тапсырысы бойынша жұмыстарды орындайтын өзінің мердігеріне (бұдан əрі – мердігер) осы геологиялық ақпараттың көшірмесін беруге құқылы. Геологиялық ақпаратты мердігерге беру пайдаланушы, оның мердігері жəне уəкілетті орган арасында үшжақты шарт жасасу арқылы ресімделеді. Мердігердің геологиялық ақпаратты пайдалану мерзімі келісімшарттық аумақта мердігерлік жұмыстарды орындау мерзіміне байланысты белгіленеді. Пайдаланушының тапсырысы бойынша оның келісімшарттық аумағында жұмыстарды орындайтын заңды немесе жеке тұлғаның мердігері осы Келісімнің құпиялылық шарттарын сақтайды. 2) уəкілетті орган Келісімді бұзғанға дейін 30 жұмыс күні бұрын жазбаша хабарлама бере отырып, алынған геологиялық ақпаратты қайтару арқылы, оны бұзуға құқылы. 4. Пайдаланушы: 1) ақпаратты жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарт шеңберінде жұмыстарды жүзеге асыру мақсатында пайдалануға; 2) берілген геологиялық ақпаратты не қағаз, не электрондық жеткізгіштерде көбейтіп таратпауға; 3) жер қойнауын пайдалануға жасалған келісімшарт шеңберінде жұмыстарды жүзеге асыру мақсатында уəкілетті органның жазбаша келісімінсіз ақпаратты үшінші тарапқа бермеуге; 4) Келісімді мерзімінен бұрын бұзған жағдайда, берілген геологиялық ақпаратты толық көлемде, өзінде олардың көшірмелерін сақтау құқығынсыз, уəкілетті органға қайтарып беруге міндеттенеді. 4. Тараптардың жауапкершілігі 1. Міндеттемелерін орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны үшін Тараптар Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес жауапты болады. 2. Осы Келісімнің шарттарын орындамаған жағдайда пайдаланушы геологиялық ақпаратты пайдалану құқығынан айырылады, осы Келісім бұзылады жəне берілген геологиялық ақпарат уəкілетті органға қайтарылады. 5. Форс-мажор 1. Тараптардың ешқайсысы, егер орындамау немесе орындаудағы кідірістер еңсерілмейтін күштердің (форс-мажор) мəн-жайларынан туындаған болса, Келісім бойынша қандай да бір міндеттемелерді ішінара не толық орындамағаны үшін жауапты болмайды. 2. Форс-мажорға əскери жанжалдар, табиғи апаттар, дүлей апаттар (өрт, ірі авариялар, коммуникациялардың істен шығуы жəне т.б.) жəне басқа да төтенше жəне осы жағдайда еңсерілмейтін мəн-жайлар жатады. 3. Тарап екінші тарапқа форс-мажорлық жағдайлар туындағаны немесе аяқталғаны, олардың сипаты мен ықтимал өту мерзімі туралы, олардың туындаған немесе тоқтаған күнінен бастап он жұмыс күні ішінде, Қазақстан Республикасының сауда-өнеркəсіп палатасы берген тиісті құжатты қоса бере отырып, хабардар етуге міндетті.

4. Осы Келісім бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі форс-мажорлық жағдайлардың əрекет ету мерзіміне жəне олардың жағымсыз салдарына қарай ұзартылады. 5. Форс-мажорлық жағдайлар туындаған кезде Тараптар ақылға қонымды мерзімде қалыптасқан мəн-жайларды шешу жолдарын іздеу үшін келіссөздер жүргізеді жəне осы мəн-жайлардың салдарын барынша азайту үшін барлық амалдарды пайдаланады. 6. Хабарламалар 1. Осы Келісімде көзделген барлық хабарламалар жазбаша ресімделуге тиіс жəне кейін пошта арқылы жіберіле отырып, мына мекенжайларға факсимильді байланыс арқылы жіберілуі тиіс: Уəкілетті орган ________ _______________________ Пошта мекенжайы: _______ _______________________ _______________________ _______________________ Тел. ___________________

Пайдаланушы ________________ _______________________________ Пошта мекенжайы: ____________ _____________________________ _____________________________ _____________________________ Тел. _________________________

7. Құпиялылық 1. Тараптар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес осы Келісімнің қолданылу мерзімі ішінде оның мəніне жататын барлық құжаттар, ақпараттар жəне есептер жөніндегі құпиялылық шарттарын сақтайды. 2. Тараптардың ешқайсысы, басқа Тараптан жазбаша келісім алмай, құпия болып табылатын жəне мына Келісім мазмұнына қатысты немесе осы Келісімнің ережелерін іске асырумен байланысты ақпаратты мына: 1) ақпарат сот тергеуі барысында пайдаланылған; 2) егер үшінші тұлға мұндай ақпараттың құпиялылығы шарттарын сақтау жəне ол ақпаратты Тараптар белгілеген мақсаттарда жəне Тараптар анықтаған мерзімде ғана пайдалану міндеттемесін өзіне алған жағдайда, ақпарат Тараптардың біріне Келісім бойынша қызмет көрсететін үшінші тұлғаларға берілген; 3) егер кез келген ақпаратты, соның ішінде банктік құпия болып табылатын, пайдаланушының кез келген, соның ішінде Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі шетел банктерінде ашылған банк шотына қатысты ақпаратты алуға мүмкіндігі бар салық немесе Қазақстан Республикасының басқа уəкілетті мемлекеттік органдарына ақпарат берілетін жағдайлардан басқа жағдайда жария етуге құқығы жоқ. 8. Дауларды реттеу 1. Осы Келісімді түсіндіруге немесе қолдануға қатысты Тараптар арасындағы кез келген дау консультациялар жəне келіссөздер жолымен шешіледі. 2. Реттелмеген даулар Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес сот тəртібімен шешіледі. 9. Қорытынды ережелер, келісімнің күшіне енуі жəне қолданысын тоқтату 1. Осы Келісім _______________________ дейінгі мерзімге жасалады. 2. Осы Келісім қолданыстағы Қазақстан Республикасы заңнамасына сəйкес түсіндіріледі жəне реттеледі. 3. 20 жылғы « » Астана қаласында мемлекеттік жəне орыс тілдерінде, бірдей заңды күші бар 2 (екі) данада, əрбір тарапқа 1 (бір) данадан жасалды. Егер осы Келісімнің ережелерін түсіндіруде келіспеушіліктер болған жағдайда, тараптар орыс тіліндегі мəтінге жүгінеді. Уəкілетті орган _____________________________ _____________________________

Пайдаланушы _________________ _____________________________ _____________________________

______________________________ басшының Т.А.Ə. _____________________________ қолы М.О.

_____________________________ басшының Т.А.Ə. __________________________________ қолы М.О. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы № 1519 қаулысына 3-қосымша

Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасына 3-қосымша Геологиялық ақпаратты беру шарты Астана қаласы

№____

Осы геологиялық ақпаратты беру шарты (бұдан əрі – Шарт) бұдан əрі Тараптар деп аталатын жер қойнауын зерттеу жəне пайдалану жөніндегі уəкілетті орган (бұдан əрі – уəкілетті орган) атынан 20____ жылғы ___________________ № ____ бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік мекеме туралы ереженің негізінде əрекет ететін __________________________________ басшының Т.А.Ə. жəне ______________________негізінде ______________________атынан жарғы немесе сенімхат əрекет ететін ____________________________________________(бұдан əрі – пайдаланушы) бірінші басшының немесе өзге уəкілетті тұлғаның Т.А.Ə. жəне _______________________________негізінде ______________________атынан жарғы немесе сенімхат əрекет ететін ____________________________________________ (бұдан əрі – мердігер) бірінші басшының немесе өзге уəкілетті тұлғаның Т.А.Ə. арасында жасалды. Мыналарды: 1) уəкілетті органның жер қойнауын геологиялық зерттеу жəне кешенді пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыратынын; тарихи шығындар көлемін, құнын жəне геологиялық ақпаратты алу шарттарын белгілейтінін; жер қойнауын ұтымды жəне кешенді пайдалануды, оған қоса минералды шикізатты бастапқы қайта өңдеуді (байытуды) бақылауды жүзеге асыратынын назарға ала отырып; 2) уəкілетті орган мен пайдаланушы Келісімнің шарттары іске асырылған жағдайда ол өздерінің өзара құқықтары мен міндеттерін реттейтіні туралы келісті. Уəкілетті орган мен пайдаланушы төмендегілер туралы осы Келісімді жасасты. 1. Шарттың мəні 1. Пайдаланушы________________________ __ ____ негізінде уəкілетті органмен/аумақтық бөлімшемен жасалған келісімнің күні жəне № уəкілетті органнан ____________________________________________(бұдан əрі – объект) объектінің атауы бойынша геологиялық ақпараттың толық жиынтығын алды. 2. Мердігер ________________________________________________________________________ жұмыс түрлері _________________________________________________________жұмыстарын орындау жер қойнауын пайдаланушы мен мердігер арасындағы шарттың күні жəне № шартына сəйкес пайдаланушыдан геологиялық ақпаратты алады. Пайдаланушы ____________________________________________ тармағына сəйкес геологиялық нормативтік құжатқа сілтеме ақпаратты жұмыстарды орындау шарты бойынша өзінің жұмыстарды орындайтын мердігеріне уақытша пайдалануға беру жөнінде уəкілетті органға өтініш білдірді. Уəкілетті орган осы өтінішті қарап, қоса берілген тізбеге сəйкес тарихи шығындар есебіне енгізілген жəне объект бойынша уəкілетті органнан мынадай шарттармен алынған геологиялық ақпаратты уақытша пайдалануға мердігерге беруге пайдаланушыға рұқсат береді: 1) мердігерге берілген геологиялық ақпарат үшін жəне оның қайтарылуы үшін пайдаланушы жауапты болады; 2) пайдаланушы алынған ақпаратты осы Шартқа қол қойылған күннен бастап жұмыстарды орындау шарты бойынша қызмет көрсету мерзімі аяқталғанға дейін мердігерге береді. Мердігер Шартқа қол қойылғаннан кейін пайдаланушыдан объект бойынша геологиялық ақпаратты қабылдау-беру актісі бойынша алады; 3) мердігер алынған құпия емес ақпаратты пайдалану кезінде құпиялылықты сақтауға, көбейтіп таратпауға, үшінші тарапқа бермеуге, Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкетпеуге жəне оларды осы Шартта көрсетілген жұмыстарды орындау үшін ғана пайдалануға міндеттенеді; 4) мердігер геологиялық ақпаратты пайдалану мерзімі аяқталғаннан кейін қабылдау-беру актісі бойынша алған көлемінде пайдаланушыға қайтарып беруге міндеттенеді; 5) геологиялық ақпараттың құпиялылығы бұзылғаны үшін пайдаланушы не мердігер Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауапкершілікке сəйкес бірдей жауапты болады, ақпаратты пайдалану құқығынан айырылады жəне оны уəкілетті органға дереу қайтаруға міндеттенеді. 2. Қолданылу мерзімі Осы Шарт Тараптар қол қойған күннен бастап күшіне енеді жəне жұмыстарды орындау шартының мерзімі аяқталғанға дейін қолданыста болады. 3. Қорытынды ережелер Осы Шарт Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес түсіндірілуі тиіс жəне мемлекеттік жəне орыс тілдерінде, Тараптар үшін бірдей заңды күші бар 3 (үш) данада қол қойылды, барлық даналары түпнұсқа болып табылады. Осы Шарттың ережелерін түсіндіруде келіспеушіліктер болған жағдайда, тараптар орыс тіліндегі мəтінге жүгінеді. Мөрмен жəне қолдармен расталды: Берді Жер қойнауын пайдаланушы

Қабылдады Мердігер

Басшы ___________________________ Т.А.Ə., қолы, мөр

Басшы ___________________________ Т.А.Ə., қолы, мөр

Келісілді Уəкілетті орган Басшы ___________________________ Т.А.Ə., қолы, мөр Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1519 қаулысына 4-қосымша Мемлекет меншігінде болатын геологиялық ақпаратты оқу, ғылыми, коммерциялық мақсаттарда пайдалану жəне геологиялық ақпаратты Қазақстан Республикасынан тысқары жерге əкету қағидасына 4-қосымша __________________________________________________________________компаниясының (компанияның атауы) табиғи жеткізгіштегі геологиялық ақпаратын тексеріп қарау актісі (қала, облыс)

қ.

Күні

Мынадай құрамдағы комиссия: аумақтық органның маманы _______________________________________________________ (Т.А.Ə.) жəне компания өкілі ______________________________________________________________ (Т.А.Ə.) _______________________________________________________________________ объектісінен (кен орнының, учаскенің, алаңның жəне т.б. атауы) іріктелген ___________________________________________ компаниясының (компанияның атауы) табиғи жеткізгіштегі геологиялық ақпараттарының үлгілерін қарады. ____________________________________________ компаниясының (компанияның атауы) табиғи жеткізгіштегі геологиялық ақпараты нөмірленіп, __________________ (салынған ыдыс атауы) салынды. Табиғи жеткізгіштегі тексерілген геологиялық ақпарат сипаттамаға сəйкес келеді. Өтініш беруші табиғи жеткізгіштегі жалпы салмағы ________________ (геологиялық ақпараттың жалпы салмағы) саны ______________ осы геологиялық ақпаратты оның құрамы мен (саны) мазмұнын анықтау үшін__________________________________ арнайы (геологиялық ақпараттың түрі) талдауға тапсырды. Табиғи жеткізгіштегі геологиялық ақпаратты жеткізу мекенжайы ________________________________________________________ (облыс, аудан, қала, көше, үй, телефон) Аумақтық орган ___________________________________ (қолы) Өтініш беруші _____________________________________ (қолы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1520

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерін ұйымдастыру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005 жылғы 22 шілдедегі № 769 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: «Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерін ұйымдастыру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2005 жылғы 22 шілдедегі № 769 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 30, 408-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйесін ұйымдастыру қағидаларын бекіту туралы»; 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерін ұйымдастыру қағидалары бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерін ұйымдастыру ережесі осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1520 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 22 шілдедегі №769 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерін ұйымдастыру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қазақстан Республикасында ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйесін ұйымдастыру қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «Атом энергиясын пайдалану туралы» 1997 жылғы 14 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес əзірленді жəне ядролық материалдар мен иондаушы сəуле шығару көздерін (бұдан əрі – сəуле шығару көздері) есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйесін ұйымдастыру тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидалар меншік нысандарына, ведомстволық бағыныстылығына жəне ұйымдық-құқықтық нысандарына қарамастан, ядролық материалдармен жəне сəуле шығару көздерімен жұмыс iстеу, ядролық материалдар, радиоактивтi заттар мен радиоактивтi қалдықтарды өндiру, пайдалану, қайта өңдеу, тасымалдау жəне орналастыру, ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін экспорттау мен импорттау кезiнде оларды Қазақстан Республикасының шекарасы арқылы өткiзу, ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін пайдалана отырып, ғылыми зерттеулер жүргiзу жөнiндегi қызметті жүзеге асыратын барлық заңды тұлғаларға қолданылады. 3. Ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін мемлекеттiк есепке алу жəне бақылау: 1) ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің бар мөлшерiн, олардың табылған жерлерін дəлме-дəл айқындау; 2) жоғалуын, рұқсатсыз пайдаланылуын жəне ұрлануын болдырмау; 3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес Қазақстан Республикасының уəкiлетті органдарына, халықаралық ұйымдар мен басқа мемлекеттерге ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің бар-жоғы жəне орнын ауыстыру, есептен шығарылуы жəне көмiлуi, экспорты жəне импорты туралы жедел ақпарат беру мақсатында жүзеге асырылады. 4. Ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылау оларды бастапқы өндіру кезеңінен бастап жəне түпкілікті көмгенге дейін, сондай-ақ олар жоғалған жағдайда оларды бақылауды қалпына келтіру арқылы жүргізіледі. 5. Мемлекеттік есепке алуға жəне бақылауға: 1) құрамында уран-235, уран-233, плутоний мен торий изотоптары бар ядролық материалдар; 2) радиациялық сипаттамалары алу деңгейiнен асатын, оның ішінде құралдардың (бұйымдардың, қондырғылардың) құрамына кіретін иондаушы сəуле шығару көздерi жатады. Құрамында уран, торий жəне плутоний изотоптары бар, оның ішінде радиоизотопты құралдар құрамына кіретін сəуле шығару көздерін есепке алу жəне бақылау тəртібі сəуле шығару көздерін есепке алу тəртібі ретінде де, ядролық материалдарды есепке алу тəртібі ретінде де айқындалады; 3) өрт сигнализациясының датчиктеріндегі радионуклидті көздер, радиофармацевтикалық препараттар, иммунологиялық талдауға арналған жинақтар, медициналық мақсаттағы радиоизотоптық генераторлар, радионуклидтермен белгiленген қосылыстар, сондай-ақ 125-йодты қоса алғанда, жартылай ыдырау кезеңi 60 (алпыс) тəулiкке дейiнгi тіршілігі қысқа радионуклидтер негiзіндегi радиоизотоптық препараттар мен ерiтінділер оларды пайдаланатын ұйымдарда ғана есепке алынады. Мұндай сəуле шығару көздерінің жалпы саны жəне жиынтық белсенділігі туралы мəліметтер уəкілетті органға жыл сайынғы түгендеу нəтижесі бойынша беріледі. 6. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар мен анықтамалар пайдаланылады: 1) кіруді бақылау құралдары – ядролық материалды рұқсатсыз алып қоюды, пайдалануды, орнын ауыстыруды, кіру аймағына енуді анықтауға арналған техникалық құралдар (қадағалау жүйесі мен араласуды индикациялау құрылғылары); 2) есепке алу құжаттары – ядролық материалды жəне/немесе сəуле шығару көздерін өлшеу, баржоғы, саны, құрамы, орналасқан орны мен жай-күйінің нəтижелері туралы деректерді, сондай-ақ оларды нақтылау мен түзету туралы мəліметтерді қамтитын ұйымның қызмет түріне байланысты құжаттар; 3) есеп беру құжаттары – түгендеу санының өзгергені туралы есеп жəне материалдық-теңгерімдік есеп; 4) физикалық түгендеу – материалдық теңгерім аймағындағы ядролық материалдың нақты саны мен жай-күйін тексеру; 5) қондырғы – реактор, сындарлы құрастырма, конверсиялау жөніндегі зауыт, шығарушы зауыт, қайта өңдейтiн қондырғы, изотоптарды бөлуге арналған зауыт, əдетте бiр тиiмдi килограмнан артық мөлшерде ядролық материал пайдаланылатын жеке қойма немесе кез келген болу орны; 6) қондырғының құрылымы туралы ақпарат – əрбір қондырғының сипаттамасы бойынша ақпарат (мақсаты, номиналды қуаты жəне географиялық орналасуы, атауы жəне мекенжайы, олар əдеттегі іскерлік мақсаттар үшін пайдаланылады), қондырғыны орналастыру сипаттамасы (ядролық материалдың нысаны, орналасқан орны жəне ағыны, ядролық материал пайдаланылатын, өндірілетін жəне өңделетін жабдықты жинақтау), ядролық материалдарды есепке алу жəне бақылау бойынша қолданылатын рəсімдер туралы ақпарат; 7) қондырғыдан тыс болу орны – əдетте ядролық материал пайдаланылатын кез келген объекті немесе қондырғыдан тыс кез келген болу орны; 8) материалдардың теңгерім аймағы (теңгерім аймағы) – ядролық материалды теңгерім аймағына немесе одан əрбір орнын ауыстыру кезіндегі саны айқындалатын жəне ядролық материалдың қолда бар саны айқындалатын қондырғыдағы немесе одан тыс аймақ; 9) материалдық-теңгерімдік есеп – ядролық материалдың бастапқы жəне соңғы тіркелген санын, ядролық материал санының есепті кезең ішінде ұлғаюын/азаюын, материалдың теңгерім аймағындағы ядролық материалдың соңғы нақты қолда бар саны мен санын түгендеу айырмашылығын қамтитын есеп; 10) материал партиясы (партия) – негізгі өлшем нүктесінде құрамы мен саны ерекшеліктің немесе өлшемнің бірыңғай кешенімен айқындалатын есепке алу мақсаты үшін өлшем бірлігі ретінде пайдаланылатын ядролық материалдың бір бөлігі; 11) негізгі өлшем нүктесі (өлшем нүктесі) – материалдың ағынын немесе түгендеу санын айқындау үшін ядролық материалды өлшеуге болатындай нысанда болатын жер; 12) түгендеу саны – қондырғыдағы немесе қондырғыдан тыс болу орнындағы ядролық материалдың саны; 13) түгендеу санының өзгеруі туралы есеп – ядролық материалдың түгендеу санындағы барлық өзгерістер туралы мəліметтерді қамтитын есеп; 14) ядролық материалдың нақты қолда бар санының тізімі – физикалық түгендеу нəтижесінде айқындалған ядролық материалдың əрбір бірліктегі немесе партиядағы саны көрсетілген ядролық материалдың есептік бірліктерінің жəне/немесе партияларының тізбесі. 2. Ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелерінің құрылымы 7. Ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерін есепке алу мен бақылаудың мемлекеттік жүйелері екі деңгейде: уəкілетті орган деңгейінде жəне өз қызметінде ядролық материалдарды жəне (немесе) сəуле шығару көздерін пайдаланатын ұйымдар деңгейінде жүзеге асырылады. 8. Уəкілетті орган: 1) ядролық материалдардың дерекқорын жəне Сəуле шығару көздерінің мемлекеттік тізілімін жүргізеді; 2) мемлекеттік органдарға олардың сұрау салуына сəйкес ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің бар-жоқтығы жəне орын ауыстыруы туралы ақпарат береді; 3) уəкілетті органға ядролық материалдар мен радиоактивті көздерді экспорттау, импорттау жəне Қазақстан Республикасының аумағы арқылы орнын ауыстыру кезінде алдын ала хабарламалар мен хабарламаларды; ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің бар-жоғы, қозғалысы мен теңгерімі туралы есеп беру нысандарын бекітеді; 4) ұйымдар беретін қондырғының құрылымы туралы ақпаратты қарайды; 5) қондырғылар мен материалдың теңгерім аймағының, негізгі өлшем нүктелерінің кодтарын белгілейді; 6) ұйымдарда ядролық материалдарға физикалық түгендеу жүргізу жоспарлары мен мерзімдерін келіседі; 7) ядролық материалдарды есепке қою немесе есептен алу туралы шешім қабылдайды. 9. Ұйымдар: 1) сандық сипаттамаларын өлшеу нəтижелері не уəкілетті органмен келісім бойынша есеп айырысу негізінде ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің есебін жүргізеді; 2) есепке алу құжаттарын (материалдық-теңгерімдік жəне пайдалану) жүргізеді; 3) физикалық түгендеу жүргізу арқылы ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің теңгерімін шығарады; 4) ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің бар-жоғы мен қозғалысы туралы есептерді; ядролық материалдар мен сəуле шығару көздерінің орнын ауыстыру туралы алдын ала хабарламаны жəне хабарламаны; ұйымның қызметі туралы ақпаратты; қондырғылардың құрылымдары туралы ақпаратты əзірлейді жəне уəкілетті органға береді; 5) ядролық материалдар мен сəуле шығару көздеріне қол жеткізуді бақылауды қамтамасыз етеді. 3. Ядролық материалдарды есепке алу жəне бақылау тəртібі 10. Уран жəне (немесе) торий кендерін өндіретін ұйымдарда өндірілген кеннің жалпы мөлшері, ондағы уранның жəне (немесе) торийдің орташа концентрациясы мен мөлшері туралы деректердің, сондай-ақ Қазақстанның ұйымдарына немесе Қазақстаннан тыс жерлерге берілген кеннің мөлшері туралы мəліметтің есебі жүргізіледі. 11. Жер астында шаймалау əдісімен уран өндіретін жетекші ұйымдарда жəне уран концентратын байытуды жүзеге асыратын ұйымдарда: 1) концентраттың жалпы мөлшері, сондай-ақ ондағы уранның орташа шоғырлануы мен мөлшері туралы деректердің; 2) ұйым тікелей өндірген немесе Қазақстан Республикасының аумағына өнім берушіден немесе шетелден алынған бастапқы материалдың құрамындағы уранның жалпы мөлшері туралы деректердің; 3) ұйым өндірген немесе берген түпкілікті өнімдегі уранның жалпы мөлшері туралы деректердің есебі жүргізіледі. Ұйымда өндірілген, берілген, қайта өңделген, қалған уранның жəне (немесе) торийдің мөлшері туралы мəліметті қамтитын жыл сайынғы есеп есепті кезеңнен кейінгі жылдың 20 қаңтарына дейін уəкілетті органға жіберіледі. 12. Ядролық отынды дайындау үшін немесе U-235 изотопы бойынша уранды байыту үшін қажетті құрам мен тазалыққа жеткен, ядролық материалмен жұмыс істейтін қызметті жүзеге асыратын ұйымдарда ядролық материалды есепке алу мен бақылау ядролық отын циклының кез келген нүктесінде жəне кез келген табиғи нысандағы жəне плутонийдің, 233-уранның U-235 изотопы бойынша байытылған уранның, жұтаңданған уранның кез келген химиялық құрамында жүзеге асырылады. 13. Ядролық материалды есепке алу теңгерім аймақтары бойынша жүргізіледі. Əрбір теңгерім аймағында ядролық материалдың түгенделетін саны мен ағыны (түгенделетін өзгерістері) айқындалатын негізгі өлшем нүктелері белгіленеді. 14. Ұйым ядролық материалды оны өндіргеннен немесе теңгерім аймағына түскеннен кейін есепке қояды. 15. Ұйым ядролық материалды басқа теңгерім аймағына жөнелткеннен кейін немесе оны есептен алу мүмкіндігі туралы уəкілетті органнан растама алғаннан кейін теңгерім аймағындағы есептен алады. 16. Уəкілетті орган қондырғыны анықтауға дəл келетін атом энергиясын пайдаланатын əрбір объектіге қондырғының кодын береді. Қондырғыдан тыс барлық жер үшін уəкілетті орган ядролық материалдарды есепке алудың жалпы теңгерім аймағын құрады, бұл ретте əрбір қондырғыдан тыс жер негізгі өлшеу нүктесін білдіреді. 17. Есепке алу құжаттары əрбір теңгерім аймағы үшін жүргізіледі жəне олардың саны мен санының өзгерісін қоса алғанда, ядролық материалдардың əр түрі туралы деректерді қамтиды. Есепке алу құжаттары есеп беру құжаттары үшін негіз болып табылады. Қате жазылған жазулар мен кейіннен жаңа жазулар енгізу есепке алу құжаттарында жаңа есепке алу нөмірімен сақталады. Есеп беру деректерін түзетуге жаңа есеп беру құжаттарын беру арқылы ғана рұқсат етіледі. 18. Ұйым белгіленген негізгі өлшем нүктесін ескере отырып, ядролық материалдың қозғалысын есепке алу мен бақылауды оның теңгерім аймақтары арасында немесе теңгерім аймағының ішінде орнын ауыстыру түріне байланысты жүзеге асырады. Ядролық материалдың орнын теңгерім аймақтары арасында ауыстырған кезде ұйым ядролық материал салынған контейнерлер (мөрлердің (пломбалардың) түрлері мен сəйкестендіргіштері, контейнерлердің брутто салмағы жəне басқа да қажетті деректер) туралы деректері бар кіріс-шығыс, ілеспе құжаттарды ресімдейді. Ядролық материалдың сипаттамалары туралы мəліметтер (паспорттық деректер) арнайы поштамен немесе жүкпен бірге жөнелтілетін құжаттарда келтіріледі. Ұйым сырттай тексеруді жəне есепке алу бірліктерінің (контейнерлердің) санын тексеруді, мөрлерді (пломбаларды) тексеруді, контейнерлердің, сəйкестендіргіштерінің мөрлердің (пломбалардың) жəне орналасқан жерінің ілеспе құжаттардың деректеріне сəйкестігін тексеруді жүргізеді, сондай-ақ ядролық материал салынған контейнерлердің брутто салмағы мен оның параметрлерін растайтын өлшеуді жүргізеді немесе оның жүргізілуін тексереді. Өлшеу нəтижесінде алынған деректер есептік құжаттарда тіркеледі. Жөнелтуші мен алушының деректерінің алшақтығы өлшем қателерінің мəнінен асқан жағдайда, алушы арнайы есеп жасайды жəне оны уəкілетті органға 24 сағат ішінде жібереді. Теңгерім аймағының ішінде ядролық материалдың орнын ауыстыру ұйым əкімшілігі бекіткен ішкі нұсқаулыққа сəйкес жүргізіледі. 19. Ядролық материалдың барлық орын ауыстыруы есепке алу жəне есеп беру құжаттарында көрініс табады. 20. Ұйым ядролық материалдардың экспорты/импорты, Қазақстан Республикасының аумағы арқылы орын ауыстыруы туралы уəкілетті орган бекіткен нысан бойынша алдын ала хабарламаны болжамды экспорт/импорт, олардың Қазақстан Республикасының аумағы арқылы орын ауыстыру күніне дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей уəкілетті органға жібереді. Ядролық материалдардың Қазақстанның ішінде болсын, одан тыс жерде болсын жоспардан тыс орнын ауыстырған жағдайда, ұйым осындай шешім қабылдағаннан кейін уəкілетті органға алдын ала хабарлама жібереді. Ұйым 5 жұмыс күні ішінде уəкілетті орган бекіткен нысан бойынша ядролық материалдарды экспорт/ импорт арқылы жөнелткені немесе алғаны туралы хабарламаны уəкілетті органға жібереді. 21. Ұйым есепті тоқсаннан кейінгі айдың 10-күніне дейін уəкілетті органға экспорт/импорт, Қазақстан Республикасының аумағы арқылы орын ауыстыру ядролық материалды тиеу немесе жөнелту туралы жиынтық есепті жібереді. 22. Барлық ядролық материалдар бойынша есепке алу деректерінің дұрыстығын қамтамасыз ету үшін ұйым оларға физикалық түгендеу жүргізеді, түгендеу кезінде теңгерім аймағындағы ядролық материалдардың нақты саны өлшенеді жəне жай-күйі құжатпен расталады, алынған нəтижелер талданады. 23. Ұйым бастапқы (ядролық материалды жаңа теңгерім аймағында есепке қою), жоспарлы (жылына бір рет), жоспардан тыс (рұқсатсыз пайдалану, ядролық материалдың жоғалу фактісін анықтау, төтенше жағдайлар, теңгерім аймағын тарату/қайта ұйымдастыру) физикалық түгендеу жүргізеді. 24. Ядролық материалдың барлық саны (партиясы) бір рет қана түгенделеді; материалдық теңгерім кезеңіне қатысты түгендеу санындағы барлық өзгерістер құжаттарда көрсетіледі; ядролық материалдың барлық саны есепке алу жазбасына енгізіледі. 25. Жоспарлы жəне жоспардан тыс физикалық түгендеулердің қорытындысы бойынша акті жасалады, материалдық теңгерім шығарылады, ядролық материалды есепке алу журналында тіркелген жəне нақты қолда бар саны арасындағы айырмашылық бағаланады, ядролық материалдың қолда бар санының тізімі жəне материалдық-теңгерімдік есеп жасалады. 26. Ұйым есеп беру құжаттарын (физикалық түгендеу жүргізгеннен кейін күнтізбелік 10 күн ішінде есеп жəне материалдық-теңгерімдік есеп ұсынылатын ай аяқталған соң күнтізбелік 10 күн ішінде айына бір рет түгендеу санының өзгергені туралы есеп) уəкілетті орган бекіткен нысандар бойынша электронды түрде жəне қағаз көшірмеде уəкілетті органға жібереді. 27. Ядролық материалдарға кіруді бақылау ядролық материалдарға рұқсатсыз қол жеткізуді анықтауға арналған жəне оның тұтастығын бұзбай параметрлерді қайтадан пайдаланбай немесе өзгертпей алу ықтималдығынан қорғалған техникалық құрылғыларды, сондай-ақ ұйым белгілеген рəсімдерге сəйкес бақылау жүйелерін қолдану арқылы жүзеге асырылады. Ядролық материалға немесе есепке алу деректеріне рұқсатсыз кіру белгілері байқалған жағдайда, ұйым бұзушылықтардың мəн-жайларына тексеру жəне жоспардан тыс физикалық түгендеу жүргізеді. Уəкілетті органға 24 сағат ішінде жіберілетін арнайы есеп жасалады. 28. Ядролық материалға қатысты есепке алу жəне бақылау шараларын қолдану оны толық пайдалану немесе ол қандай да бір ядролық қызмет үшін жарамсыз немесе іс жүзінде өндірілмейтін болатындай сұйылту фактісі анықталғаннан кейін тоқтатылады. Ядролық материалды есептен алу туралы шешімді ұйым уəкілетті органмен келіседі жəне құжатпен ресімдейді. 4. Сəуле шығару көздерін есепке алу тəртібі 29. Ұйым сəуле шығару көздерін жоғалту, бақылаусыз пайдалану жəне олармен барлық жұмыс кезеңі ішінде сақтау мүмкіндігін болдырмайтын олардың есебін жүргізуді қамтамасыз етеді.

(Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). 30. Сəуле шығару көздерін бір ұйымнан екінші ұйымға беру гигиеналық нормативтерге, санитариялық қағидаларға, сəуле шығару көздерін тасымалдау жөніндегі талаптарға сəйкес ресімделетін ілеспе құжаттардың (қабылдау-беру актілерінің, жүкқұжаттарының, тапсырыстардың-өтініштердің жəне т.б.) жəне бухгалтерлік есептің жəне ол болған кезде тиісті аумақтағы халықтың санитариялықэпидемиологиялық саулығы саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды жүзеге асыратын атқарушы органның (бұдан əрі – Мемсанқадағалау органдары) санитариялық-эпидемиологиялық қорытындысының негізінде жүргізіледі. 31. Он күн мерзімде ұйым (сəуле шығару көздерін алған жəне берген) бұл туралы сəуле шығару көздерінің қозғалысы туралы ақпаратты беру нысандары бойынша тиісті аумақтағы уəкілетті орган мен Мемсанқадағалау органына хабарлайды. 32. Сəуле шығару көздерін алған күннен бастап 3 тəуліктен кешіктірмей ілеспе құжаттар кіріске алу үшін ұйымның бухгалтериясына беріледі. Бухгалтерлік есептілік құжаттарын қоспағанда, ілеспе құжаттардың көшірмелері сəуле шығару көздерін есепке алуға жауапты адамға беріледі. 33. Ұйым сəуле шығару көздеріне арналған ілеспе құжаттардың сақталуын олардың тіршілік циклының бүкіл уақыты ішінде қамтамасыз етеді. Ілеспе құжаттар жоғалған жағдайда, оларды қалпына келтіру бойынша шаралар қолданылады. 34. Барлық алынған сəуле шығару көздері кіріс-шығыс журналына тіркеледі. 35. Жыл сайын, 1 - 30 желтоқсан аралығындағы кезеңде ұйымдарда сəуле шығару көздеріне түгендеу жүргізіледі. Сəуле шығару көздеріне түгендеу жүргізудің мақсаты олардың бар-жоғын айқындау жəне сəуле шығару көздерінің кіріс-шығыс журналдары мен бухгалтерлік құжаттамалардағы есепке алу жазбаларының нақты қолда бар есептік бірліктеріне сəйкестігін анықтау болып табылады. 36. Сəуле шығару көздерін түгендеуді ұйым əкімшілігінің бұйрығымен тағайындалған комиссия жүргізеді. Түгендеу комиссиясының құрамына сəуле шығару көздерін есепке алуға, сақтауға жауапты адамдар, сондай-ақ əкімшілік пен бухгалтерияның өкілдері енгізіледі. 37. Сəуле шығару көздерін түгендеу қорытындысы бойынша комиссия түгендеу актісін ресімдейді. Есепті жылдан кейінгі 31 қаңтарға дейін сəуле шығару көздерін түгендеу актісінің көшірмесі уəкілетті органға жəне тиісті аумақтағы Мемсанқадағалау органдарына жіберіледі. Актіге түгендеу жүргізу кезінде ұйымда есепте тұрған көздердің тізбесімен қоса ақпарат ұсыну нысаны, сондай-ақ басшылық қол қойған жəне ұйымның мөрімен куəландырылған, есепті кезең ішінде сəуле шығару көздерінің қозғалысы туралы жиынтық деректер бар ақпарат ұсыну нысаны қоса беріледі. Бір мезгілде ақпарат беру нысанының электрондық көшірмелері уəкілетті органға электрондық жеткізгіште жіберіледі. 38. Есепке алу деректерінің сəуле шығару көздерінің нақты санына сəйкессіздігі анықталған немесе оларды ұйымның рұқсат етілген қызметіне сəйкес келмейтін мақсаттарға пайдаланған жағдайда, əкімшілік қызметтік тексеру жүргізеді. Ресімдегеннен кейін күнтізбелік 10 күн ішінде қызметтік тексеру материалдары уəкілетті органға, сондай-ақ тиісті аумақтағы Мемсанқадағалау органына жіберіледі. 39. Кезектен тыс түгендеу ұйымның ұйымдық-құқықтық нысаны өзгерген, оны таратқан немесе қайта ұйымдастырған, сəуле шығару көздерімен жұмыс толық тоқтатылған жағдайларда, ұйымның мүлкін жалға беру, сатып алу, сату, ұрлау фактісі анықталған, сəуле шығару көздері орналасқан немесе сақталған пункттерге (жерге) рұқсатсыз ықпал жасалған кезде, төтенше жағдайлардың зардаптарын жойғаннан кейін жүргізіледі. 40. Сəуле шығару көздерін ұйымға уақытша пайдалануына (жалға) бергеннен кейін он күн мерзімде (көздің иесі, жалға алушы) бұл туралы сəуле шығару көздерінің қозғалысы туралы ақпарат беру нысаны бойынша уəкілетті органға хабарлайды. Екі ұйым да сəуле шығару көздерін уақытша пайдалану жұмыстары аяқталғаннан кейін он күн мерзімде бұл туралы сəуле шығару көздерінің қозғалысы туралы ақпаратты беру нысаны бойынша уəкілетті органға хабарлайды. 41. Сəуле шығару көздерімен жұмыс тоқтатылған жағдайда ұйым бұл туралы уəкілетті органға, сондайақ тиісті аумақтағы Мемсанқадағалау органына хабарлайды. Кіріс-шығыс журналына тиісті жазулар енгізіледі. Кіріс-шығыс журналдары ұйымның мұрағатына тапсырылады жəне 10 жыл бойы сақталады. 42. Ұйым таратылған жағдайда есепте тұрған барлық сəуле шығару көздері басқа ұйымға беріледі немесе радионуклид көздерін көмуге беріледі, ал иондаушы сəуле өндіретін қондырғылар бөлшектеледі жəне тарату процесі басталғанға дейін акті бойынша есептен шығарылады. Бұл туралы ақпарат уəкілетті органға жəне тиісті аумақтағы Мемсанқадағалау органына жіберіледі. 43. Сəуле шығару көздерін ұзақ уақыт сақтауды жүзеге асыратын ұйым он күн мерзімде радионуклид көздерін алғаны туралы ақпарат ұсынудың тиісті нысаны бойынша уəкілетті органға есеп береді. Радионуклид көздерін көму паспорттарының көшірмелері оларды ресімдегеннен кейін он күндік мерзімде уəкілетті органға жіберіледі. Уəкілетті органға есепті жылдан кейінгі 31 қаңтарға дейін басшылық қол қойған жəне ұйымның мөрімен куəландырылған, ұзақ уақыт сақтауға алынған радионуклид көздері туралы есепті кезеңдегі жиынтық деректер бар ақпарат беру нысаны ұсынылады. Есептік сипаттамалардың дұрыстығын тексеру мақсатында мамандандырылған ұйым қауіптілігі I – IV санаттағы жабық радионуклид көздеріне сəйкестендіру жүргізеді. Жабық радионуклид көздерінің қауіптілік санаттары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 3 ақпандағы № 201 қаулысымен бекітілген «Радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» гигиеналық нормативтерінің 6-қосымшасындағы 1-кестеге сəйкес айқындалады. Сəйкестендіру иондаушы сəуле шығарудан арнайы қорғау құралдарын қолдана отырып жəне ұйым əзірлеген техникалық регламент пен радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі нұсқаулыққа сəйкес жүргізіледі. Қауіптілігі I – IV санаттағы жабық радионуклид көздерінің есептік сипаттамаларын сəйкестендіру нəтижелерінің ілеспе құжаттарға сəйкессіздігі анықталған жағдайда акті жасалады, ол уəкілетті органға жəне бұрын осы көздерді пайдаланған ұйымға немесе өнім беруші ұйымға жіберіледі. Өнім беруші ұйым сəйкестендіру актісін көздер алынған ұйымға береді. Ұйым қызметтік тексеру жүргізеді, оның нəтижелері ресімделгеннен кейін 10 күн ішінде уəкілетті органға жəне тиісті аумақтағы Мемсанқадағалау органына жіберіледі. 44. Иондаушы сəуле шығару көздерін жеткізуші ұйым он күндік мерзімде уəкілетті органға ақпаратты ұсынудың тиісті нысаны бойынша иондаушы сəуле өндіретін құрылғыны (көздерді) қоса алғанда, əрбір сəуле шығару көздерінің жеткізілімі (тасымалы) туралы есеп береді. Уəкілетті органға есепті жылдан кейінгі 31 қаңтарға дейін басшылық қол қойған жəне ұйымның мөрімен куəландырылған есепті кезеңде иондаушы сəуле өндіретін құрылғыны (көздерді) қоса алғанда, сəуле шығару көздерінің жеткізілімі (тасымалы) туралы жиынтық деректер бар ақпаратты беру нысаны ұсынылады. 45. Дайындаушы ұйым иондаушы сəуле өндіретін құрылғыны (көздерді) қоса алғанда, барлық дайындалған сəуле шығару көздерін есепке алады. Кіріс-шығыс журналдарына сəуле шығару көздерін дайындағаннан кейін бірден тиісті жазу енгізіледі. Он күндік мерзімде дайындаушы ұйым уəкілетті органға сəуле шығару көздерінің əрбір жеткізілімі (сату) туралы есеп береді. Уəкілетті органға есепті жылдан кейінгі 31 қаңтарға дейін есепті кезеңдегі жеткізілімдер (сату) туралы жиынтық деректер бар ақпарат беру нысанын, сондай-ақ басшылық қол қойған жəне ұйымның мөрімен куəландырылған, дайындалған, бірақ сатылмаған сəуле шығару көздерінің тізбесі ұсынылады. 46. Ұйым сəуле шығару көздерінің болжамды экспорттау немесе импорттау күніне дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей, 1 жəне 2 санаттағы жабық радиоактивті көздердің экспорты/импорты туралы уəкілетті орган бекіткен нысан бойынша уəкілетті органға алдын ала жазбаша хабарлама жібереді. Жоспардан тыс жөнелткен жəне алған жағдайда алдын ала хабарлама іс жүзінде жіберілгенге немесе алғанға дейін осындай 1 жəне 2 санаттағы көздерді жіберу жəне алу туралы шешім қабылдағаннан кейін дереу уəкілетті органға жіберіледі. 47. Ұйым сəуле шығару көздерін импорттауға немесе экспорттауға лицензия алғаннан кейін 5 жұмыс күні ішінде олардың көшірмелерін уəкілетті органға жібереді. 48. Ұйым сəуле шығару көздерін экспорттау/импорттау бойынша бергеннен немесе алғаннан кейін 10 жұмыс күні ішінде уəкілетті орган бекіткен нысан бойынша хабарламаны жəне кедендік жүк декларациясының көшірмесін уəкілетті органға жібереді. 49. Ұйымдар сəуле шығару көздерін жоғалтқан жағдайда, 24 сағат ішінде бұл туралы уəкілетті органға, тиісті аумақтағы Мемсанқадағалаудың орталық органына жəне оның бөлімшелеріне, ішкі істер жəне төтенше жағдайлар органдарына хабарлайды. 50. Уəкілетті орган сəуле шығару көздерінің бар-жоғы, қозғалысы, сақталуы мен көмілуі, дайындалуы, экспорты мен импорты туралы ұйымнан алынған мəліметтерді мемлекеттік тізілімге енгізеді. 51. Ақпарат беру нысандарының электрондық көшірмелері уəкілетті органға электрондық жеткізгіште жіберіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1525

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою жəне келісу рəсімдері арқылы оны еңсеру қағидаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы туралы» 2013 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 19-бабының 2-тармағына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою жəне келісу рəсімдері арқылы оны еңсеру қағидалары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1525 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою жəне келісу рəсімдері арқылы оны еңсеру қағидалары Осы Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою жəне келісу рəсімдері арқылы оны еңсеру қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы туралы» 2013 жылғы 4 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңына (бұдан əрі – Заң) сəйкес əзірленді жəне Қазақстан Республикасының Ұлттық кəсіпкерлер палатасы (бұдан əрі – Ұлттық палата) съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою жəне келісу рəсімдері арқылы оны еңсеру тəртібін айқындайды. 1. Вето қою тəртібі 1. Ұлттық палата съезінің жұмысына қатысып отырған Қазақстан Республикасы Үкіметінің мүшелері (бұдан əрі – Үкімет мүшелері) Ұлттық палата съезі отырысының барысында Ұлттық палата съезі қабылдаған шешіммен келіспеген жағдайда, Ұлттық палата съезі шешімінің хаттамасында көрсетілетін өзінің ерекше пікірін білдіреді. 2. Үкімет мүшелерінің ерекше пікірі бар Ұлттық палата съезінің шешімін Ұлттық палата оған қол қойылған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасының Үкіметіне жібереді. 3. Үкімет мүшелерінің ерекше пікірі бар Ұлттық палата съезінің шешімі тиісті саладағы уəкілеттік органға, сондай-ақ өзге де мүдделі мемлекеттік органдарға қарауға жіберіледі. 4. Қарсылықтары бар мəселелерді қарау нəтижелері Қазакстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 10 желтоқсандағы №1300 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің Регламентінде көзделген Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырыстарын дайындау жəне өткізу тəртібіне сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырысына шығарылады. 2. Ветоны еңсеру тəртібі 5. Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен келіспеген жағдайда, Ұлттық палата Қазақстан Республикасының Үкіметіне Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветосын еңсеру ниеті туралы хат жолдайды. 6. Қазақстан Республикасы Үкіметінің вето қою туралы шешімі Ұлттық палата съезінің шешімдеріне Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветосын еңсеру жөніндегі келісу комиссиясын (бұдан əрі – Келісу комиссиясы) құру жолымен келісу рəсімдері арқылы еңсеріледі. 7. Келісу комиссиясы осы Қағидалардың 5-тармағында көрсетілген Ұлттық палатаның хаты түскен күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің өкімімен құрылады. 8. Келісу комиссиясы Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне Ұлттық палата өкілдерінің тең санынан тепе-тең бастамада құрылады. 9. Келісу комиссиясының құрамына Қазақстан Республикасының Үкіметінен құзыретіне ерекше пікір бар мəселелерді қарау кіретін мемлекеттік органдардың өкілдері енгізілуі мүмкін. 10. Келісу комиссиясының төрағасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің өкілдері құрамынан сайланады. 11. Келісу комиссиясының шешімі ашық дауыс беру арқылы Келісу комиссиясы мүшелерінің қарапайым көпшілік даусымен қабылданады, ал дауыстар тең болған жағдайда, комиссия төрағасының даусы шешуші болып саналады. 12. Келісу комиссиясы жұмыс қорытындылары бойынша одан əрі Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырысына шығару жəне түпкілікті шешім қабылдау мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметіне жіберілетін ұсынымдар əзірлейді. 13. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветосын еңсеру осы Қағидалардың 4-тармағына сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті шешімімен ресімделеді. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ветосы еңсерілмеген Ұлттық палата съезінің шешімдері қолданысқа енгізілмейді.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1529

Астана, Үкімет Үйі

«Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 7 желтоқсандағы №2030 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 7 желтоқсандағы № 2030 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 57, 495-құжат) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесі осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1529 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 7 желтоқсандағы № 2030 қаулысымен бекітілген Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесі 1. Жалпы ережелер 1. Осы Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесі (бұдан əрі – Қағидалар) «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Кодексі 6-бабының 15) тармақшасына сəйкес əзірленді жəне мемлекеттік мекемелерді, Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (бұдан əрі – ТМККК) шеңберінде мемлекеттік тапсырманы орындайтын денсаулық сақтау ұйымдарын, Қазақстан Республикасының азаматтары бюджет қаражатының есебінен шетелде емделуге жіберілетін аурулар тізбесіне жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 4 желтоқсандағы № 2016 қаулысымен бектілген бюджет қаражаты есебінен шетелге емделуге жіберілетін азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесіне сəйкес көрсетілетін медициналық қызметтерді қоспағанда, ТМККК көрсететін денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда пайдаланылатын негізгі ұғымдар: 1) амбулаториялық-емханалық көмек көрсетуге арналған кешенді жан басына шаққандағы норматив (бұдан əрі – АЕК кешенді жан басына шаққандағы норматив) – ТМККК «Тіркелген халық тіркелімі»

30 қаңтар 2014 жыл

порталында тіркелген бір адамға шаққанда уəкілетті орган айқындайтын қызметтер тізбесі бойынша амбулаториялық-емханалық қызметтер кешенінің медициналық-санитариялық алғашқы көмек (бұдан əрі – МСАК) көрсететін денсаулық сақтау субъектісіне АЕК кешенді жан басына шаққандағы нормативінің кепілдік берілген компонентінен жəне кешенді жан басына шаққандағы нормативтің ынталандырушы компонентінен тұратын құны; 2) АЕК кешенді жан басына шаққандағы нормативінің кепілдік берілген компоненті – түзету коэфициенттерін есепке ала отырып, уəкілетті орган айқындайтын қызметтердің тізбесі бойынша МСАК жəне консультациялық-диагностикалық көмек нысандарында ТМККК амбулаториялық-емханалық қызметтер кешенінің есеп айырысу құны; 3) кешенді жан басына шаққандағы нормативтің ынталандырушы компоненті (бұдан əрі – КЖНЫК) – уəкілетті орган айқындайтын тəртіппен индикаторлардың негізінде қол жеткізілген түпкілікті нəтижелер үшін МСАК көрсететін денсаулық сақтау субъектісінің қызметкерлерін ынталандыруға бағытталған кешенді жан басына шаққандағы нормативтің ынталандырушы компоненті; 4) АЕК базалық кешенді жан басына шаққандағы нормативі – түзету коэфициенттерін есепке алмай уəкілетті орган айқындайтын қызметтер тізбесі бойынша МСАК жəне консультациялық-диагностикалық көмектің нысандарында ТМККК амбулаториялық-емханалық қызметтер кешенінің есеп айырысу құны; 5) онкологиялық науқастың кешенді тарифі – ТМККК медициналық қызметтер кешенінің онкологиялық тіркелімде тіркелген бір онкологиялық науқасқа есептегенде құны; 6) ауыл халқына ТМККК қызметтерін көрсетуге арналған кешенді жан басына шаққандағы норматив (бұдан əрі – ауыл халқына арналған кешенді жан басына шаққандағы норматив) – уəкілетті орган айқындайтын медициналық көмек нысандарының тізбесі бойынша «ТХТ» порталында тіркелген бір ауыл тұрғынына есептегенде аудандық маңызы бар немесе ауылдың денсаулық сақтау субъектісіне кешенді жан басына шаққандағы нормативтің кепілдік берілген компонентінен жəне КЖНЫК-тен тұратын ТМККК қызметтер кешенінің құны; 7) ауыл халқына арналған кешенді жан басына шаққандағы нормативтің кепілдік берілген компоненті – түзету коэфициенттерін есепке ала отырып, уəкілетті орган айқындайтын медициналық көмек нысандарының тізбесі бойынша ауыл халқына көрсетілетін ТМККК қызметтерінің кешенді есеп айырысу құны; 8) емделіп шығу жағдайы – стационарлық жəне (немесе) стационарды алмастыратын жағдайларда пациентке түскен сəттен бастап шыққанға дейін көрсетілген медициналық қызметтер кешені; 9) МСАК көрсетуге арналған жан басына шаққандағы норматив – МСАК нысанында ТМККК-мен қамтамасыз ету үшін бір адамға есептегенде шығындар нормасы; 10) жынысы-жасы бойынша түзету коэффициенті – халықтың əртүрлі жыныс-жас санаттарының медициналық көмекті тұтыну деңгейіндегі айырмашылығы ескерілетін коэффицент; 11) клиникалық-шығынды топтар (бұдан əрі – КШТ) – емдеуге арналған шығындар бойынша ұқсас аурулардың клиникалық біркелкі топтары; 12) ТМККК қызметінің тарифі (бұдан əрі – тариф) – ТМККК қызметі бірлігінің немесе кешенінің құны; 13) тарификатор – уəкілетті орган бекіткен құны көрсетілген медициналық қызметтердің бірыңғай тізбесі. 14) шығын сыйымдылығы коэффициенті – ТМККК қызметінің жəне клиникалық-шығынды топтардың базалық ставканың құнына шығындылық дəрежесін айқындайтын коэффициент; 15) базалық ставканың құны – ТМККК қызметі бір бірлігінің орташа есеп айырысу құны; 16) түзету коэффициенттері – уəкілетті орган айқындаған тəртіппен тарифті түзету мақсатында бюджеттік бағдарламалардың əкімшісі қолданатын коэффициенттер; 17) бюджеттік бағдарламаның əкімшісі (бұдан əрі – əкімші) – Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі не облыстардың, Астана мен Алматы қалаларының денсаулық сақтау басқармалары; 18) тапсырыс беруші – Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 25 қазандағы № 1358 қаулысымен бекітілген Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсету жөніндегі қызметтер берушіні таңдау жəне оның шығындарын өтеу қағидаларына (бұдан əрі – Қызметтер берушіні таңдау қағидалары), сондай-ақ Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сəйкес республикалық немесе жергілікті бюджет қаражатының есебінен ТМККК көрсету жөніндегі қызметтер берушіні таңдауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің атынан Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің аумақтық департаменті немесе тиісті облыстың, Астана мен Алматы қалаларының денсаулық сақтау басқармасы; 19) қызметтер беруші – ТМККК көрсетуге арналған шарт жасасқан денсаулық сақтау субъектісі; 20) ТМККК көрсетуге арналған шарт – осы Қағидаларға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сəйкес тапсырыс беруші мен қызметтер берушінің арасында жасалған ТМККК көрсетуге арналған азаматтық-құқықтық шарт; 21) қосалқы мердігер – ТМККК көрсетуге арналған шарт бойынша міндеттемелердің бір бөлігін орындау үшін қызметтер беруші қосалқы мердігерлік шарт жасасқан денсаулық сақтау субъектісі; 22) шартты орындауды бағалаудың сызықтық шкаласы – медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылау нəтижелерін есепке алмағанда, ТМККК көрсетуге арналған шарттың айлық сомасы артқан жағдайда өтеу сомасын есептеу тетігі; 23) Қызметтерді төлеу жөніндегі комиссия – көрсетілген ТМККК үшін ақы төлеуді жүзеге асыру үшін тапсырыс беруші құратын тұрақты жұмыс істейтін алқалық орган; 24) шетел маманы – отандық денсаулық сақтау ұйымдар көрсетпейтін жоғары технологиялық көмек көрсету үшін, оның ішінде мастер-кластар өткізу үшін Қазақстан Республикасына сапармен шақырылған, дипломы бар жəне сертификатталған шетел маманы; 25) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Республика азаматтарын шетелдік денсаулық сақтау ұйымдарына емделуге жіберу жөніндегі комиссиясы – құрамы мен Қызметі туралы ережені уəкілетті орган бекітетін Республика азаматтарын шетелдік денсаулық сақтау ұйымдарына емделуге жіберу бойынша тұрақты жұмыс iстейтiн комиссия (бұдан əрі – Шетелде емдеу жөніндегі комиссия); 26) шетелде емделуге үміткер болған пациентті отандық медициналық ұйымда емдеуге арналған шарт – уəкілетті орган мен отандық денсаулық сақтау ұйымының арасындағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 4 желтоқсандағы № 2016 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының азаматтары бюджет қаражаты есебінен шетелге емделуге жіберілетін аурулардың тізбесіне жəне Қазақстан Республикасы азаматтарының бюджет қаражаты есебінен шетелге емделуге жіберілетін жекелеген санаттарының тізбесіне (бұдан əрі – аурулардың тізбесі мен азаматтардың жекелеген санаттарының тізбесі) сəйкес шетелдік медициналық ұйымдарда емделуге үміткер болған пациентке медициналық көмек көрсетуге арналған шарт. 2. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсететін ұйымдардың шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу тəртібі 3. Жасалған ТМККК көрсетуге арналған шарттардың негізінде ТМККК көрсететін ұйымдардың шығындарын өтеу əкімші бекіткен қаражат шегінде Қазақстан Республикасының азаматтары мен оралмандардың ТМККК көрсететін денсаулық сақтау субъектісін еркін таңдау құқығын іске асыруын жəне уəкілетті орган айқындаған тəртіппен жүргізілетін медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылаудың қорытындысын есепке ала отырып жүзеге асырылады. 4. Шығындарды өтеу əкімші бекіткен тарифтер бойынша нысандары мен ұсыну тəртібін уəкілетті орган бекіткен атқарылған жұмыстар (қызметтер) актілерінің негізінде жүзеге асырылады. 5. Тарифтер түзету коэффициенттерін, оның ішінде жыныстық-жастық түзету коэффициентін есепке ала отырып, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 26 қарашадағы № 801 бұйрығымен бекітілген ТМККК шеңберінде көрсетілетін медициналық қызметтерге арналған тарифтерді қалыптастыру жəне шығындарды жоспарлау əдістемесіне (бұдан əрі – тарифтерді қалыптастыру əдістемесі) сəйкес қалыптастырылады. 6. Мыналардан: уəкілетті орган айқындаған тəртіппен өтелетін ТМККК көрсететін «Ұлттық медициналық холдинг» акционерлік қоғамының (бұдан əрі – АҚ) еншілес ұйымдарына амортизациялық шығыстардан; мемлекеттік кəсіпорын ұйымдық-құқықтық нысанында ТМККК көрсететін ұйымдарға, «Ұлттық медициналық холдинг» АҚ еншілес ұйымдарына жəне дауыс беру акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлесінің) жүз пайызы мемлекетке тиесілі акционерлік қоғамдар мен шаруашылық серіктестіктерге қаржылық лизинг шартында лизингілік төлемдерді төлеуге арналған шығыстардан; үнемдеуден қалыптасқан қаражат есебінен ТМККК көрсететін байқау кеңесі бар шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кəсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысанындағы ұйымдарға, «Ұлттық медициналық холдинг» АҚ еншілес ұйымдарына жəне дауыс беру акцияларының (жарғы капиталға қатысу үлесінің) жүз пайызы мемлекетке тиесілі акционерлік қоғамдарға жəне шаруашылық серіктестерге уəкілетті орган белгілеген тəртіппен тарифке енгізілетін құны бес миллион теңгеден кем болмайтын жабдықтарды сатып алуға арналған шығыстардан басқа күрделі шығыстарды қоспағанда, ТМККК көрсететін ұйымдарға олардың ТМККК көрсету бойынша қызметіне байланысты шығындар өтеледі. Бұл ретте аталған шығыстар сомасы ТМККК көрсетуге арналған шарт сомасының 1%-ынан аспауы тиіс. 7. ТМККК көрсететін ұйымдардың тізбесін, тарифтерді қалыптастыру əдістемесін жəне шығындарын өтеу пилоттық жобаны іске асыру шеңберінде жүзеге асырылатын көрсетілген медициналық қызметтерге ақы төлеу тəртібін уəкілетті орган бекітеді. 8. Амублаториялық-емханалық көмек көрсету үшін шығындарды өтеу МСАК көрсетуге арналған жан басына шаққандағы норматив бойынша МСАК көрсеткені үшін, тарификаторға сəйкес тариф бойынша консультациялық-диагностикалық қызметтерді көрсеткені үшін, АЕК кешенді жан басына шаққандағы нормативі бойынша АЕК көрсеткені үшін жүзеге асырылады. АЕК кешенді жан басына шаққандағы нормативі Қазақстан Республикасының аумағында бірыңғай болап табылатын АКК базалық кешенді жан басына шаққандағы нормативінен төмен болмауы тиіс. 9. Жедел медициналық жəрдем шығындарын өтеу жедел медициналық жəрдемді бір шақыру үшін тариф бойынша жүзеге асырылады. 10. Стационарлық жəне стационарды алмастыратын көмектің шығындарын өтеу бір емделіп шығу жағдайына арналған тарифтер: есептік орташа құны бойынша, шығын сыйымдылығын есепке ала отырып КШТ бойынша, төсек-күндер бойынша, медициналық-экономикалық тарифтер бойынша жəне аурулардың, операциялардың жəне манипуляциялардың тізбесі мен уəкілетті орган айқындаған тəртіппен нақты шығыстар бойынша жүзеге асырылады. 11. Аурулардың тізбесі мен азаматтарының жекелеген санаттарының тізбесіне сəйкес бюджет қаражаты есебінен шетелде емделуге үміткер болған пациентті отандық медициналық ұйымдарда емдеу шығындарын өтеу бір емделіп шығу жағдайына арналған тариф бойынша жəне уəкілетті орган бекіткен тəртіппен жүзеге асырылады. Шетелде емделуге үміткер болған пациентті отандық медициналық ұйымда, оның ішінде шетелдік мамандарды тарта отырып емдеу, шетелде емделуге үміткер болған пациентті отандық денсаулық сақтау ұйымы емдеу шартының негізінде Шетелде емдеу жөніндегі комиссияның шешімі бойынша жүзеге асырылады. Бұл ретте, тартылатын шетелдік мамандардың еңбегіне ақы төлеу мөлшері отандық медициналық ұйымы мен тартылатын шетелдік мамандардың арасындағы шартта айқындалады. 12. Республикалық медициналық ұйымдарды қоспағанда, онкологиялық науқастарға медициналық көмек көрсету үшін шығындарды өтеу бір онкологиялық науқасқа шаққандағы кешенді тариф бойынша жүзеге асырылады. 13. Ауыл халқына ТМККК қызметтерін көрсеткені үшін аудандық маңызы бар жəне ауыл ұйымдарының шығындарын өтеу ауыл халқына арналған кешенді жан басына шаққандағы норматив бойынша жүзеге асырылады. 14. Қаржылық лизинг шартында ТМККК көрсететін мемлекеттік кəсіпорынның ұйымдық-құқықтық нысанындағы ұйымдарға, «Ұлттық медициналық холдинг» АҚ еншілес ұйымдарына, дауыс беру акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлесінің) жүз пайызы мемлекетке тиесілі акционерлік қоғамдарға жəне шаруашылық серіктестіктерге лизингілік төлемдерді өтеу республикалық бюджет қаражатынан немесе республикалық бюджеттен облыстық бюджеттерге, Астана мен Алматы қалаларының бюджеттеріне бөлінетін нысаналы ағымдағы трансферттердің есебінен Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған, қызметінің мəні қаржылық лизинг шартында денсаулық сақтау ұйымдарына одан əрі тапсыру үшін медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру мен жүргізу болып табылатын ұйыммен жасасқан шарт бойынша жүзеге асырылады. ТМККК көрсететін ұйымдарға қаржылық лизинг шартында сатып алынған медициналық техникаға лизингілік төлемдерді есептеу əдістемесін жəне төлеу тəртібін уəкілетті орган айқындайды. Лизинг бойынша сыйақы мөлшері қаржылық лизинг шартында сатып алынған медициналық техниканың құнынан жылына бес пайыздан аспайды. 3. Қорытынды ережелер 15. Бюджет қаражатының есебінен жүзеге асырылатын ТМККК шеңберінде көрсетілген медициналық қызметтерге ақы төлеу тəртібін уəкілетті орган айқындайды. 16. Республикалық бюджет қаражаты есебінен жоғары мамандандырылған медициналық көмек түрінде ТМККК көрсететін ұйым медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылауды есепке алмай, ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген айлық сомадан асып түскен жағдайда, шығындарды өтеу уəкілетті орган айқындайтын тəртіппен осы Қағидаларға қосымшаға сəйкес ТМККК көрсетуге арналған шарттың орындалуын бағалаудың сызықтық шкаласын қолдана отырып, Қызметтерге ақы төлеу жөніндегі комиссияның шешімі бойынша жүзеге асырылады. 17. ТМККК көрсеткені үшін қосалқы мердігердің шығындарын өтеуді қызметтер беруші тарификаторға сəйкес жүзеге асырады. 18. ТМККК шеңберінде медициналық көмек көрсету кезінде жеке медициналық практикамен айналысатын жеке тұлғалардың шығындарын өтеу осы Қағидаларға сəйкес жүзеге асырылады. Денсаулық сақтау ұйымдарының шығындарын бюджет қаражатының есебінен өтеу ережесіне қосымша Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсетуге арналған шарттың орындауын бағалаудың сызықтық шкаласы Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін (бұдан əрі – ТМККК) көрсетуге арналған шарттың орындалуын бағалаудың сызықтық шкаласы стационарлық жəне стационарды алмастыратын медициналық көмек көрсету нысаны бойынша мамандандырылған медициналық көмек түрінде ТМККК көрсететін ұйымдарға жəне есепті кезеңде қолданылады. Медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылау нəтижелерін есепке алмай, ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген айлық сомадан артатын ТМККК көрсететін ұйымдардың шығынын өтеу сомасын (бұдан əрі – өтеу сомасы) есептеу мынадай реттілікпен жүзеге асырылады: 1-қадам: медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылау нəтижелерін есепке алмай, ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген айлық сомадан асып кету сомасын есептеу мына формула бойынша анықталады: Сасып кету = Сшарт – Стөлемге ұсынылған, мұндағы Сасып кету – медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылау нəтижелерін есепке алмай, ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген айлық сомадан асып кету сомасы; Сшарт – ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген айлық сома (бұдан əрі – шарт бойынша сома); Стөлемге ұсынылған – ТМККК көрсететін ұйымның шеңберінде ақы төлеу республикалық бюджет қаражатының есебінен жүзеге асырылатын мамандандырылған медициналық көмек көрсету бойынша көрсетілген медициналық қызметтер үшін шот-тізілім бойынша ТМККК қызметтерін көрсеткені үшін ақы төлеуге ұсынған сомасы; 2-қадам: медициналық көмектің сапасы мен көлемін бақылау нəтижелерін есепке алмай, ТМККК көрсетуге арналған шартта көзделген сомадан асып кету пайызын (бұдан əрі – асып кету пайызы) анықтау мына формула бойынша: %асып кету = Сасып кету / Сшарт х 100, мұндағы %асып кету – асып кету пайызы; 3-қадам: мына кестеге сəйкес интервал бойынша өтеу пайызын айқындау: Интервалдың № (i)

Асып кету пайызы

1 2

100 %-дан 105 %-ға дейін 105 %-дан астам

Өтеу пайызы (%өтеу.i) 50 % 0%

4-қадам: асып кету пайызына байланысты өтеу сомасын есептеу мына формула бойынша айқындалады: Сөтеу = С асып кету х %өтеу.i, мұндағы Сөтеу – өтеу сомасы; %өтеу.i – интервалға сəйкес өтеу пайызы; i – интервал.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1531

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің 2011 - 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 ақпандағы №151 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 ақпандағы №151 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №20, 248-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарында:

«3. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, міндеттер, нысаналы индикаторлар, іс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткіштері» деген бөлімде: «3.1. Стратегиялық бағыттар, мақсаттар, міндеттер, нысаналы индикаторлар, іс-шаралар жəне нəтижелер көрсеткіштері» деген кіші бөлімде: «1.2.2. «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Днепр» ЗТ коммерциялық пайдалануға Қазақстанның қатысуын қамтамасыз ету» деген міндетте: «Космотрас» ХҒК ЖАҚ жарғылық капиталына қатысу үлесі («Днепр» ЗТ)» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «33,3» деген сандар «10» деген сандармен ауыстырылсын; «7. Бюджеттік бағдарламалар» деген бөлімде: «7.1. Бюджеттік бағдарламалар» деген кіші бөлімде: 009 «Ғарыш аппараттарын басқаруды қамтамасыз ету» деген бюджеттік бағдарламада: «2013 жыл» деген бағанда: «тікелей нəтиже көрсеткіштері ҒА жəне «KazSat» ғарыштық жүйесінің жердегі инфрақұрылымын сақтандыру шарттары, арнайы күзет ұйымдарымен шарттар» деген жолдағы «7» деген сан «6» деген санмен ауыстырылсын; «ЖҚЗ ҒА сақтандыру шарттары» деген жолдағы «1» деген сан алынып тасталсын; «бюджеттік шығындар көлемі» деген жолдағы «1 242 025» деген сандар «1 102 281» деген сандармен ауыстырылсын; 017 «Ғарыш саласындағы мамандарды қайта даярлауды жəне олардың біліктілігін арттыруды ұйымдастыру» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджеттік шығындар көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «208 305» деген сандар «207 565» деген сандармен ауыстырылсын; 019 «Қазақстан Республикасы Ұлттық ғарыш агенттігінің күрделі шығындары» деген бюджеттік бағдарламада: «бюджеттік шығындар көлемі» деген жолдың «2013 жыл» деген бағанындағы «6 437» деген сандар «4 845» деген сандармен ауыстырылсын; «7.2. Бюджеттік шығындар жинағы» деген кіші бөлімде: «2013 жыл» деген бағанда: «бюджеттік шығындардың БАРЛЫҒЫ:» деген жолдағы «29 511213» деген сандар «29 369 137» деген сандармен ауыстырылсын; «ағымдағы бюджеттік бағдарламалар» деген жолдағы «3 067 968» деген сандар «2 925 892» деген сандармен ауыстырылсын. 2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1532

Астана, Үкімет Үйі

«Механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқауды ұйымдастыру жəне жүргізу қағидасын, теханикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудан өткізудің кезеңділігін, сондай-ақ техникалық байқаудың диагностикалық картасының нысанын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 мамырдағы № 523 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқауды ұйымдастыру жəне жүргізу қағидасын, механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудан өткізудің кезеңділігін, сондай-ақ техникалық байқаудың диагностикалық картасының нысанын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 17 мамырдағы № 523 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 39, 474-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: 1) көрсетілген қаулымен бекітілген Механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқауды ұйымдастыру жəне жүргізу қағидасында: 20, 21 жəне 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «20. Кесте техникалық байқау операторларының тізіліміне енгізу туралы хабарламаны алған күнінен бастап күнтізбелік он бес күн ішінде қызмет өңірі шегінде жергілікті атқарушы органға келісуге ұсынылады. Кестені кейіннен жергілікті атқарушы органға келісуге ұсынуды техникалық байқау операторы жыл сайын қызмет өңірі шегінде көлік құралдарын міндетті техникалық байқауды өткізу басталғанға дейін, күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей жүзеге асырады. 21. Жергілікті атқарушы орган келісуге ұсынылған кестені түскен күнінен бастап бес жүмыс күні ішінде қарайды. 22. Кестені жергілікті атқарушы органмен келіскен күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде техникалық байқау операторы қызмет өңіріндегі халықты кесте туралы хабардар етеді.»; 47-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «47. Міндетті техникалық байқаудан өткендігі туралы куəлікке техникалық байқау операторының басшысы немесе осыған уəкілеттік берілген тұлға қол қояды.»; 63, 64, 66-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «63. Техникалық байқау операторының техникалық байқаудың стационарлық желілерінің көлік құралдарын міндетті техникалық байқауды жүргізуі бойынша ақпараты күн сайын онлайн режимінде міндетті техникалық байқаудың бірыңғай ақпараттық жүйесіне беріледі. 64. Техникалық байқау операторының техникалық байқаудың ұтқыр желілерінің көлік құралдарын міндетті техникалық байқауды жүргізуі бойынша ақпараты күнтізбелік екі күнде бір рет міндетті техникалық байқаудың бірыңғай ақпараттық жүйесіне беріледі. 66. Міндетті техникалық байқаудың бірыңғай ақпараттық жүйесінде көлік құралдарының міндетті техникалық байқаудан өткендігі туралы куəліктер бланкілерінің нөмірлік есебі жүргізіледі.»; 68 жəне 69-тармақтар алынып тасталсын; 2) көрсетілген қаулымен бекітілген механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудан өткізудің кезеңділігі осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1532 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 13 мамырдағы № 523 қаулысымен бекітілген Механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудан өткізудің кезеңділігі 1. Жол қозғалысы қауіпсіздігі бойынша орталық атқарушы органда тіркелген механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқаудан өткізу техникалық байқау орталықтарында мынадай кезеңділікпен жүргізіледі: 1) əрбір 12 ай сайын - шығарылған жылын қоса алғанда, 7 жыл жəне одан асатын; 2) əрбір 24 ай сайын - шығарылған жылын қоса алғанда, 3 жылдан 7 жылға дейін; 3) əрбір 36 ай сайын - шығарылған жылын қоса алғанда, 3 жылға дейін. 2. Адамдарды тасымалдау үшін- жабдықталған автобустар, шағын автобустар жəне таксилер, сондайақ жүк автомобильдері меншік нысанына жəне шығарылған жылына қарамастан, міндетті техникалық байқаудан əрбір алты ай сайын өтеді. 3. Қауіпті жүктерді тасымалдауға арналған жəне жабдықталған автокөлік қүралдары меншік нысанына жəне шығарылған жылына қарамастан, міндетті техникалық байқаудан əрбір алты ай сайын өтеді. 4. Жүк автомобильдері жəне оларға тіркемелер меншік нысанына жəне шығарылған жылына қарамастан, міндетті техникалық байқаудан əрбір 12 ай сайын өтеді. 5. Механикалық көлік құралдарының жəне олардың тіркемелерінің бұдан кейінгі міндетті техникалық байқаудан өту мерзімі 1, 2, 3 жəне 4-тармақтарда көрсетілген кезеңділікке сəйкес бастапқы міндетті техникалық байқаудан өту күнінен бастап есептеледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 27 қаңтар

№30

Астана, Үкімет Үйі

«Тарихи шығындарды жəне геологиялық ақпарат құнын айқындау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 10 ақпандағы №120 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Тарихи шығындарды жəне геологиялық ақпарат құнын айқындау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 10 ақпандағы №120 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №19, 231-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Тарихи шығындарды жəне геологиялық ақпарат құнын айқындау қағидасында: 12-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «12. Өндіруге жəне бірлескен барлау мен өндіруге жер қойнауын пайдалану құқығын алу кезінде геологиялық ақпараттың құнын айқындау үшін тарихи шығындар сомасынан пайыздық ставкалар қолданылады. Пайыздық ставкалар пайдалы қазбалардың түріне байланысты сараланады: Көмірсутек шикізаты: барлау жəне өндіру – 2%, өндіру – 3%. Қатты пайдалы қазбалар (кең таралған пайдалы қазбаларды қоса алғанда): барлау жəне өндіру – 2%, өндіру – 2,5%. Жер асты сулары (емдік балшықты қоса алғанда): барлау жəне өндіру – 2,5%, өндіру – 4%. Барлауға жер қойнауын пайдалану құқығын алу кезінде геологиялық ақпараттың құны мынадай формула бойынша айқындалады: Σгеол.ақпар.= Каек х S келісімш.аум. х Кт, мұнда: Σгеол.ақпар. – геологиялық ақпараттың құны; Каек – пайдалы қазбалардың түрлері бойынша айлық есептік көрсеткіш коэффициенті; Sкелісімш.аум. – келісімшарт аумағының жалпы алаңы; Кт – пайдалы қазбалардың түрлері бойынша түзету коэффициенті; Айлық есептік көрсеткіш коэффициенті пайдалы қазбалардың түрлеріне байланысты сараланады: көмірсутек шикізаты – 310 АЕК; қатты пайдалы қазбалар – 150 АЕК; кең таралған пайдалы қазбалар – 100 АЕК; жер асты сулары (емдік балшықты қоса алғанда) – 50 АЕК. Түзету коэффициенті пайдалы қазбалардың түрлеріне байланысты сараланады: көмірсутек шикізаты – 0,01; қатты пайдалы қазбалар – 0,015; кең таралған пайдалы қазбалар – 0,015; жер асты сулары (емдік балшықты қоса алғанда) – 0,015. Барлауға құқықты алу кезінде айқындалған геологиялық ақпарат құны өндіруге немесе бірлескен барлауға жəне өндіруге жер қойнауын пайдалану құқығын алу кезінде айқындалатын геологиялық ақпарат құнына кірмейді. Жер қойнауын пайдаланудан бос объекті бойынша геологиялық ақпарат сатып алынған жағдайда, ақпараттың бір бірлігінің құны бір айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айқындалады.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 8 қаңтар

№7-ө-м

Астана қаласы

Жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтікбіліктілік анықтамалығын (20-шығарылым) бекіту туралы (Жалғасы. Басы 17-нөмірде). Параграф 3. Радиобөлшектерді құрастырушы, 3-разряд

739. Жұмыс сипаттамасы: күрделі конденсаторларды, резисторларды, балқымалы сақтандырғыштарды, электр жалғамаларды жəне басқа да радиобөлшектерді құрылғыларды қолдана отырып, жартылай автоматтарда жəне құрастыру автоматтарында қолмен құрастыру; конденсаторлардың пакеттерін жартылай автоматтарда қаусыру; əртүрлі диаметрлі жалғауыштардың ұяшықтарын арнайы механикаландырылған құрылғыларда, жартылай автоматтар мен автоматтарында қаусыру; жартылай автоматтарды толтыру жəне есептеуіштерді белгіленген сыйымдылыққа құрастыру схемасына сəйкес баптау; шыны жүзгіндерді жағу əдісімен терморезисторлар мен ковар тостағандарды шынылау; қапталған тостағандарды қыш қалыптарға салу, селит пештерде пісіру; терморезисторларды шыны корпустарда пісіру, траверстерді дəлдеп дəнекерлеу станогында дəнекерлеу; құрастырылатын радиобөлшектердің электр өлшемдерін аспаптардың көмегімен өлшеу жəне тексеру; электр өлшеу аспаптарын өлшеу процессінде баптау жəне реттеу; ТКС тексеру, ЭДС шуылдарын шуыл өлшеуіштерде өлшеу. 740. Білуге тиіс: құрастыру автоматтары мен агрегаттарының құрылысы, басқару жүйесі, баптау ережесі; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы мен қолданылу шарттары жəне олармен жұмыс істеу əдістері; белгіленген номиналға қиыстырып келтірудің электр өлшемдерін өлшеу əдістері; ақаулықтардың түрлері жəне оларды жою шаралары; электр жəне радиотехника негіздері. 741. Жұмыс үлгілері: 1) басұштарының кірмелері (балқымалар) - магниттік-импульсті құрылғылардың импульстік өрісінің қысымын қолдана отырып құрастыру; 2) диаметрі 1,0...12 мм электр жалғамалардың ұяшықтары – қаусыру жəне тармақталудың күшеюін бақылау; 3) шағын ауқымды конденсаторлар - электр өлшемдерін тексере отырып жəне төсемдердің санын реттей отырып, корпусқа қолмен жəне автомат желілерде құрастыру; 4) жанаса орналасқан қыш конденсаторлар - электр өлшемдерін өлшей отырып жəне номиналдар бойынша іріктей отырып, қолмен жəне жартылай автоматта құрастыру; 5) конденсаторлар - автомат желілерде əр операция сайын құрастыру; жартылай автоматта құрастыру; 6) қыш конденсаторлар – шықпаларды электронды блоктары бар жартылай автоматта жабыстыру; 7) арнайы конденсаторлар – қолмен жəне жартылай автоматтарда құрастыру; 8) шыны пленкалы, шыны қыш жəне монолит конденсаторлардың пакеттері – арнайы жартылай автоматтарда құрастыру; 9) диапазондарды ауыстырып қосқыштар – ауыстырып қосқыштарды реттеу жəне алдыңғы құрастырудың ақаулықтарын жою; 10) шыны немесе қыш корпустардың сақтандырғыштары - арматуралай отырып құрастыру; 11) резисторлар – автоматтар мен автомат желілердің агрегаттарының көмегімен құрастыру; 12) шағын ауқымды жəне дəлме-дəл резисторлар - құрастыру; 13) айнымалы резисторлар - осциллографта қисық бойынша тексеру; 14) пленкалы резисторлар – арматуралау автоматтарында құрастыру; 15) аса қуатты сумен тұрақты салқындатылатын резисторлар - құрастыру; 16) шыныланған резисторлар, мөлшері 0,5 мм аспайтын терморезисторлар - шыны корпустарға пісіру; 17) торлар, мөлшерқада, конденсаторлардың бөлшектері мен тораптары – дəнекерлеу жартылай автоматтары мен автоматтарын қолдана отырып құрастыру; 18) ГРПМ, РПМ электр жалғамалар, аметист жəне тағы баска - құрастыру. Параграф 4. Радиобөлшектерді құрастырушы, 4-разряд 742. Жұмыс сипаттамасы: күрделі жəне шағын ауқымды конденсаторларды, резисторларды, электр жалғамалар мен басқа да радиобөлшектерді, сондайақ қуатты резисторларды жəне оның жекелеген тораптарын автоматта, жартылай автоматтарда жəне күрделі құрылғылар мен құралдарды қолдана отырып, қолмен құрастыру; екіден астам секциясы бар сыйымдылығы айнымалы конденсатолардың бөлшектерін қиыстырып келтіре отырып толық құрастыру; пластиналарды тегістеу жəне іріктеу; секциялардың статорлары мен роторларын дəнекерлей отырып құрастыру; күрделі конденсатор-блоктарды саңылаулары мен сыйымдылық ауқымын реттей отырып жалпы құрастыру; электр жəне геометриялық өлшемдерді бақылау-өлшеу аспаптарында белгіленген жоғары дəлдікті номиналға келтіре отырып тексеру жəне өлшеу; жабдықтарды, аспаптар мен құрылғыларды жұмыс барысында баптау; құрастырмалы құрылғыларды жасау; құрастыру жұмыстарының жүйелілігін айқындау; дайындамалардың, бұйымдардың, материалдар мен компоненттердің ақаулықтарын сыртқы түрі бойынша жəне аспаптардың көмегімен айқындау. 743. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс қағидасы жəне баптау тəсілдері;

бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының мақсаты, құрылысы мен қолданылу шарттары; арнайы жəне əмбебап құрылғылардың құрылымы; құрастыру технологиясы; радиобөлшектер мен оның тораптарының мақсаты мен қолданылуы; қолданылатын материалдар мен компоненттер; ақаулық түрлері; квалитеттер; белгіленген жұмыстарды орындау үшін формулалар мен кестелер бойынша есептеу; орындалатын жұмысқа қатысты металдар мен электр техникасы технологиясының негіздері. 744. Жұмыс үлгілері: 1) айнымалы сыйымдылықты, бұрама типті конденсаторлардың блоктары (төрт секциялы) - құрастыру; 2) əртүрлі типті айнымалы сыйымдылықты конденсаторлар - құрастыру; 3) конденсаторлар, резисторлар жəне басқа да шағын ауқымды бөлшектер - аспаптарда жоғары дəлдікті электр өлшемдерін тексере отырып жəне өлшемдері (номиналдары) бойынша іріктей отырып қолмен құрастыру; аспаптарда жоғары дəлдікті электр өлшемдерін тексере отырып жəне өлшемдері (номиналдары) бойынша іріктей отырып автоматтарда (жартылай автоматтарда) құрастыру; 4) арнайы радиобөлшектер – қолмен немесе автоматтарда жəне жартылай автоматтарда құрастыру; 5) конденсаторлар, резисторлар мен басқа да радиобөлшектерге арналған тораптармен бөлшектер – күрделі құрылғылар мен құралдарды қолдана отырып, механикалық жабдықта əр операция сайын құрастыру; 6) күрделі құрылымды электржалғамалар - контактілі қысымды реттеу тораптарын құрастыру; РППМ27 типті электржалғамалардың экрандарын орнату жəне бекіту. 67. Радиобөлшектерді шынықтырушы Параграф 1. Радиобөлшектерді шынықтырушы, 1-разряд 745. Жұмыс сипаттамасы: кернеумен шынықтыру үшін конденсаторлы секцияларды стенділерге орнату; конденсаторларға арналған резисторлар мен слюда пластиналарды термостаттарда термошынықтыру; бұйымдарды стенділердің қысқыштарына қосу; бұйымдарды құндақтарға жəне құндақ стенділерге орнату; бұйымдардың полюстерінің өткізгіштерімен орау; қысқа тұйықталған бұйымдарды ажырату жəне алу; термостаттарға резисторларды немесе күміс жалатылған слюда пластиналарды салу; температураны белгіленген шегіне жеткізу жəне оны бақылау; бөлшектерді термостатта белгіленген уақыт бойы ұстап тұру. 746. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы, оның маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; термошынықтыру режимдері жəне оны реттеу ережесі; бұйымдарды шынықтыру процессінде монтаждау жəне бөлшектеу тəсілдері; шынықтырылатын бұйымдардың негізгі электр сипаттамалары мен ауқымы. 747. Жұмыс үлгілері: 1) төмен вольтті конденсаторлар төмен омды резисторлар - шынықтыру; 2) тұрақты сым, пленкалы резисторлар - термостатта термошынықтыру; 3) слюда нығыздалған конденсаторларға арналған күміс слюда - термостатта термошынықтыру; 4) секциялар мен əртүрлі типті оксид конденсаторлар - құндақтарға немесе құндақ стенділерге монтаждау жəне бөлшектеу. Параграф 2. Радиобөлшектерді шынықтырушы, 2-разряд 748. Жұмыс сипаттамасы: конденсаторлар секцияларын арнайы автоматтарда, жартылай автоматтарда электр шынықтыру; шынықтырылуға тиіс секциялардың биіктігі бойынша автоматтар мен жартылай автоматтардың дискілерінің арасындағы қашықтығын реттеу; секцияларды автоматтар мен жартылай автоматтардың контактісіне орнату; вольтметр мен реттеуші аппаратураның көмегімен қысқыштағы, құндақтардағы кернеуді тексеру; тасымалдаушы құрылғыларды қосу жəне оның қозғалысына қажетті жылдамдықты белгілеу; бұйымдарды белгіленген уақыт бойы кернеуде ұстап тұру; кернеуді алу жəне бұйымды разрядтау. 749. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін автоматтар мен жартылай автоматтардың жұмыс қағидасы; кернеуді іріктеу жəне шынықтыру стенділерде жұмыс істеу ережесі; конденсаторлық секцияларды автоматтар мен жартылай автоматтарда шынықтыру режимдері; шынықтыру кернеуі мəндерінің жəне радиобөлшектердің əрбір номиналына арналған шынықтыру ұзақтығының кестелері; кернеуді өлшеу жəне реттеуге арналған аспаптар мен аппаратураның мақсаты мен қолданылу шарттары. 750. Жұмыс үлгілері: 1) резисторлар – сериялық жəне жаппай өндірісте стенділерде кернеумен шынықтыру; 2) əртүрлі типті металл қағаз конденсаторлардың секциялары - жартылай автомат жабдықта кернеумен шынықтыру; 3) əртүрлі типті металл қағаз конденсаторлардың секциялары - автоматта электр шынықтыру; 4) əртүрлі типті металл қағаз конденсаторлардың секциялары - шынықтыру қалыптары бар тесу құрылғысында электр шынықтыру; 5) слюда конденсаторларға слюда күміс - туннельді пештерде термошынықтыру. Параграф 3. Радиобөлшектерді шынықтырушы, 3-разряд 751. Жұмыс сипаттамасы: конденсаторлар мен резисторлардың секцияларын арнайы шынықтыру стенділері мен автоматтарда, өлшеу аспаптарын қолдана отырып жəне стенділерді белгіленген режимге баптай отырып электр шынықтыру; шынықтыру кернеуін қосу жəне осы номинал үшін белгіленген ауқымға дейін жеткізу; бұйымдарды белгіленген уақыт бойы шынықтыру жəне термоэлектрлік шынықтыру; істен шыққан бұйымдарды анықтау жəне алып тастау; конденсаторлардан тоқтың кетуін өлшеу көпірінің көмегімен іріктеп тексеру; стенділердегі ұсақ ақаулықтарды жою; бұйымның əрбір партиясына төлқұжат толтыру. 752. Білуге тиіс: шынықтыру стенділерінің, реттеуші аппаратураның жəне бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, электрмен жабдықтау жүйесі; бұйымдарды стенділерде шынықтыру режимі (кернеуі, ұзақтығы, температурасы); жоғары вольтті құрылғыларда, тұрақты тоқ генераторларында жəне тұрақты тоқ түзеткіштерінде жұмыс істеу ережесі; бұйымдардың электр өлшемдерін өлшеу тəсілдері 753. Жұмыс үлгілері: 1) оксид конденсаторлар - шынықтыру; 2) микромодульді конденсаторлар - шынықтыру; 3) жұқа қабатты резисторлар, конденсаторлар – эл;шынықтыру; 4) резисторлар – арнайы стенділерде шынықтыру; 5) оксид конденсаторлардың секциялары - шынықтыру; 6) пленкалы жəне сым кедергілер - автоматтарда шынықтыру. 68. Кесуші оператор Параграф 1. Кесуші оператор, 2-разряд 754. Жұмыс сипаттамасы: спираль ойықтарын металданған жəне көміртектелген қыш негіздерге белгіленген номинал бойынша 6-9 квалитеттері бойынша шақтаманы сақтай отырып, кесу станоктарында, автоматтар мен автомат желілерде кесу процессін жүргізу; құрылғыларды кесудің белгілі бір қадамына орнату; бапталған аспапта белгіленген номиналдан ауытқушылықты анықтау; автоматты тазалау жəне кесу цангалары мен контактілі топты спиртпен сүрту; металданған жəне көміртектелген қыш негіздерді автомат бункеріне себу. 755. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; резисторлардың ом кедергісінің ауқымын өлшеу ережесі; кесу құралының (қыш дискілердің) мақсаты, қайрау жəне орнату ережесі; қыш пен оған жағылған тоқ өткізгіш өрістің негізгі қасиеттері. Параграф 2. Кесуші оператор, 3-разряд 756. Жұмыс сипаттамасы: спираль ойықтарын металданған жəне көміртектелген қыш негіздерге белгіленген номинал бойынша 5-6 квалитеттері бойынша шақтаманы сақтай отырып, станоктарда, жартылай автоматтарда, автоматтар мен автомат желілерде, бағдарламамен басқарылатын автоматтарда кесу процессін жүргізу; белгіленген номиналды кесуге арналған бастапқы топты кесте бойынша анықтау; тегістеу дөңгелектерін кезең-кезеңмен қайрау; аспаптардың көрсеткіштері бойынша таңдамалы бақылау өлшемдерін алу; кесу ақаулықтарын сыртқы түрі бойынша анықтау жəне қызмет көрсетілетін жабдықтың жекелеген тораптарын жұмыс барысында баптау. 757. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы жəне оның жекелеген тораптары мен тетіктерін баптау тəсілдері; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы; кесілетін бұйымдардың ом кедергісінің ауқымы; белгіленген номиналды спираль ойықтарын кесу бойынша кестені пайдалану ережесі; кедір-бұдырлық шақтамасы, квалитеттері мен өлшемдері; өңделетін материалдардың негізгі қасиеттері; ақаулық түрлері. Параграф 3. Кесуші оператор, 4-разряд 758. Жұмыс сипаттамасы: спираль ойықтарын металданған жəне көміртектелген қыш негіздерге ені 0,07-0,1 мм спиральді оқшаулаушы тілігінің лазер сəулесін қалыптастыру жолымен лазерлік кесу автоматтарда кесу процессін жүргізу; қажетті номиналды, қажетті кернеуді, технологиялық процеске сəйкес үрлеу тоғы күшінің нақты мəнін белгілеу; лазер сəулесін оптикалық жүйенің көмегімен мерзімдік фокустеу; аспаптардың көрсеткіштері бойынша таңдамалы бақылау өлшемдерін алу; кесудің технологиялық процессін баптаудың сапасы мен дəлдігі бойынша реттеу. 759. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы; үздіксіз қызмет ету лазерінің сəуле таратушысының жəне оптикалық генераторының құрылысы; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен қолданылу шарттары; ақаулықтардың түрлері жəне оларды жою тəсілдері; кесудің технологиялық процессін реттеу тəртібі. 69. Жағушы оператор Параграф 1. Жағушы оператор, 2-разряд 760. Жұмыс сипаттамасы: тік желілі тəуелді айнымалы резисторлардың тоқ өткізгіш элементтерін алу үшін гетинакс жолақтарын арнайы агрегатта жүзгіндермен қаптау; қаптау процессін реттеу; бапталған аспаптардың көмегімен ом кедергісінің ауқымын анықтау; тоқ өткізгіш элементтерінің ұштарына жаққышпен (қолмен) күміс жүзгін қабатын жағу; қыш өзектерді батырып алу арқылы жүзгінмен қаптау; қажетті тұтқырлықты каолин ерітіндісі мен эмаль дайындау; резисторлардың терезесін ПЭВ 10 тазалау. 761. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; айнымалы резисторлардың тоқ өткізгіш қабатын конвейерлік пеште термоөңдеу ережесі; кептіру шкафтарының жұмыс режимдері; қолданылатын пасталардың, лактар мен желімдеуші құрамдардың атауы мен негізгі қасиеттері; контактілі қабаттың кедергі ауқымын омметрмен жəне кедергі көпірлерінде өлшеу ережесі. Параграф 2. Жағушы оператор, 3-разряд 762. Жұмыс сипаттамасы: тоқ өткізгіш жүзгінді гетинакс жолақтарға, шыны жіп пен микроплаталарға автомат жабдықта резисторлар кедергісінің номинал ауқымын қамтамасыз ете отырып, жағу; тоқ өткізгіш қабатты полимерлеу жəне дайындамаларды кесу; алтын электродтарға (пластиналарға) қолмен жаққышпен күміс паста жағу; пастадағы күмісті қалпына келтіру; жүзгіндерді кедергі ауқымының белгіленген номиналына дайындау; сынақ өлшемдерінің негізінде жүзгін құрамын түзету; тоқ өткізгіш қабатты жағу процессін жəне полимерлеу камераларының режимін реттеу; электр кедергісінің ауқымын омметрмен өлшеу. 763. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау тəсілдері; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы; тоқ өткізгіш жүзгіндерді жағу үшін конвейерлік пештердің, кептіру шкафтары мен агрегаттардың жұмыс режимін белгілеу ережесі; сым емес резисторлардың электр ауқымын омметрмен жəне осциллографта өлшеу ережесі жəне қисықтардың түрлері жəне олардың құрылымы; жағылған қабаттың қалыңдығы мен біркелкілігінің ом кедергісінің ауқымы мен қисық түріне əсер ету сипаты; тоқ өткізгіш массаның құрамы мен қасиеттері жəне оны түзету; шыны жіптердің нөмірлері. 764. Жұмыс үлгілері: 1) балқымалы сақтандырғыштар - полимерлеу; 2) СЗ-4 сым емес резисторлар - тоқ өткізгіш қабатты автоматта микроплаталарға жағу; 3) СЗ-3 сым емес композициялық резисторлар – жартылай автомат құрылғыда жасау; 4) сым емес резисторлар тоқ өткізгіш элементтері – жүзгіндерді арнайы агрегаттарда жағу. 70. Резисторларды эмальдеуші Параграф 1. Резисторларды эмальдеуші, 2-разряд 765. Жұмыс сипаттамасы: орау сымының диаметрі əртүрлі түтікті сым резисторларды дайындалған жабдықта эмальдеу; өзектерді резистор түтігінің диаметрі бойынша іріктеу; ұнтақтың ұсақтығын жəне эмаль ұнтағының ылғалдылығын анықтау. 766. Білуге тиіс: эмальденген пештердің, құндақтардың, бақылау-өлшеу аспаптарының жəне эмальдеу кезінде қолданылатын жұмыс құралдарының атауы мен мақсаты; ұнтақты ылғалдылығының эмальдің балқуына əсері; эмальденетін бұйымдарды электр пештерінде температураға байланысты ұстау уақыты; эмаль ұнтағын балқыту температурасы. 767. Жұмыс үлгілері: 1) диаметрі 30 мм, ұзындығы 180 мм түтікті резисторлар – эмальдеу; 2) эмальдер – ұнтақ ұсақтығы мен балқыту дəрежесі бойынша жарамдылығын айқындау. Параграф 2. Резисторларды эмальдеуші, 3-разряд 768. Жұмыс сипаттамасы: түтікті сым жəне шыныланған резисторларды электр эмальдеу пештері мен құндақтарының температурасын өздігінен реттей отырып жəне қыш түтіктердің, шыны резисторлардың мөлшері мен қалыңдығына жəне эмальдің балқу дəрежесіне байланысты эмальдеу. 769. Білуге тиіс: электр пештері мен құндақтарының (алдын ала қыздырылатын бір орынды жəне көп орынды) құрылысы мен жұмыс қағидасы; қоршаған орта температурасының эмаль қабатына əсері; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; эмаль қабаттың төзімділігін айқындау тəсілдері; қолданылатын материалдардың негізгі қасиеттері. 770. Жұмыс үлгілері: 1) диаметрі 25 мм, ұзындығы 60 мм түтікті резисторлар - эмальдеу. Параграф 3. Резисторларды эмальдеуші, 4-разряд 771. Жұмыс сипаттамасы: шыныланған, секциялы, реттелетін тегіс резисторларды, потенциометрлерді жəне басқа да күрделі пішінді бұйымдарды пирометрді, гальванометр мен термобуды пайдалана отырып эмальдеу. 772. Білуге тиіс: резисторларды эмальдеуге арналған жабдықтардың құрылысы; жабдықтардың электр схемасы, баптау жəне тексеру ережесі; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты мен қолданылу шарттары; эмальдеудің анағұрлым тиімді режимін айқындау ережесі; термиялық процестердіің теориялық негіздері. 773. Жұмыс үлгілері: 1) шыныланған, тегіс резисторлар - эмальдеу. 71. Оқшаулауыштарды дəнекерлеуші Параграф 1. Оқшаулауыштарды дəнекерлеуші, 2-разряд 774. Жұмыс сипаттамасы: оқшаулауыштардың капрон корпустарын дəнекерлеу жартылай автоматында дəнекерлеу; қабыршақтарды электр дəнекерлеуішпен дəнекерлеу; қыздыру элементтерінің температурасын реттеу; дəнекерлеу жартылай автоматын баптау; капронның шыққан жерлерін пышақпен кесіп тастау; металл арматуралы шыны дайындамаларды көп шпиндельді дəнекерлеу жартылай автоматтары мен автоматтарда дəнекерлеу; металл арматуралы қыш оқшаулауыштарды шынымен құндақты пештерде дəнекерлеу; жартылай автоматтың ұяшықтарына шпиндель орнату жəне істен шыққандарын ауыстыру; көп шпиндельді дəнекерлеу жартылай автоматтарына дайындамалар мен арматура толтыру жəне оны баптау; металл шайбаларды қыш оқшаулауыштарға термостатта кептіре отырып жабыстыру; оқшаулауыштардың өлшемдері мен олардың сапасын мерзімдік тексеру. 775. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; капрон мен шынының қасиеттері жəне балқыту температурасы; алып-салмалы жəне онсыз көп шпиндельді дəнекерлеу жартылай автоматтарында жұмыс істеу ережесі; дəнекерленетін бөлшектердің механикалық қасиеттері олардың ақаулықтарын анықтау тəсілдері, шыны немесе қышты металмен дəнекерлеу режимі; жалынды реттеу тəсілдері, дəнекерленген оқшаулауыштардың жарамдылығын сыртқы түрі бойынша анықтау жəне олардың өлшемдерін шаблон бойынша тексеру тəсілдері. 776. Жұмыс үлгілері: 1) күрделілігі əртүрлі шыны өтпелі оқшаулауыштар - көп шпиндельді дəнекерлеу жартылай автоматтарында дəнекерлеу; 2) жоғары вольтті конденсаторларға арналған қыш оқшаулауыштар - металл арматуралы шыныны құндақты пештерде жəне көлденең дəнекерлеу станоктарында дəнекерлеу; 3) капрон өткізгіш блоктардың корпустары, пьезосүзгілердің корпустары - жартылай автоматтарында дəнекерлеу. Параграф 2. Оқшаулауыштарды дəнекерлеуші, 3-разряд 777. Жұмыс сипаттамасы: металл арматуралы шыны жəне қыш дайындамаларды көп шпиндельді станоктарда дəнекерлеу; газ шілтердің отын газ бен ауа жіберу арнасы арқылы реттеу; шайбадағы шыныны алдын ала нығыздау; түтігі бар шыныны дəнекерлеу; түтіктің айналасын шынымен қаптау жəне оқшаулауыштың жоғарғы бөлігін нығыздау; шайбалы шыныны дəнекерлеу жəне оқшаулауыштың түбін шілтер отының тиісті бағыты бойынша ресімдеу; жоғары вольтті оқшаулауыштарды көлденең дəнекерлеу станоктарында құрастыру. 778. Білуге тиіс: көп шпиндельді дəнекерлеу станоктарының құрылысы жəне баптау тəсілдері; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы; дəнекерлеу процессінде бөлшектерді орнату жəне алу ережесі; металл арматуралы шыны жəне қыш дайындамаларды м режимдері; əртүрлі маркалы шынының механикалық қасиеттері жəне оны дəнекерлеу кезіндегі қыздыру температурасы. 779. Жұмыс үлгілері: 1) күрделілігі əртүрлі шыны, өтпелі, қыш оқшаулауыштар - көлденең дəнекерлеу станоктарында жəне көп шпиндельді жартылай автоматтарда дəнекерлеу. 72. Дайындаушы Параграф 1. Дайындаушы, 2-разряд 780. Жұмыс сипаттамасы: фольганы, қағазды, резинаны, жібекті, сымды, триацетат пленканы, шыны лакты матаны, полихлорвинилден, кембриктен жəне басқа да материалдардан жасалған оқшаулау түтіктерін белгіленген өлшемдер бойынша станоктарды, пышақ пен қайшыны қолдана отырып қолмен кесу. бөлшектердің дайындамаларын автоматтар мен жартылай автоматтарда тілу, тесу, тазалау, жазу. орамаларды, орауыштарды, материал бухталарын автоматтарда, жартылай автоматтарда, станокта немесе қол құрылғысында орнату жəне бекіту. дайындамаларды кезең-кезеңмен бақылау өлшемдерін алу, сапасыз дайындамаларды анықтау. 781. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың, əмбебап жəне арнайы құрылғылардың мен бақылау-өлшеу құралдарының, кесу жəне белгілеу құралдарының мақсаты, жұмыс қағидасы жəне қолданылу шарттары; шақтамалар мен орнату жүйесі; квалитеттер мен кедір-бұдырлық өлшемдері; пішу кестесі;

(Жалғасы 15-бетте).


Жалғасы Басы 14 бетте дайындамалардың түрлері, өлшемдері, өңделетін материалдардың механикалық қасиеттері; қолмен кесу, жаншу ережесі мен тəсілдері. 782. Жұмыс үлгілері: 1) қағаз - шашақтандыру; 2) қағаз бен картон – дайындамаларға кесу; 3) кабельді қағаз, лакты мата - «папшер» қайшысымен қию; 4) қағаз жапсырмалар, оксид конденсаторларға арналған анод фольгадан жасалған шықпалар – станоктар мен құрылғыларда кесу; 5) шағын ауқымды қағаз жəне пленкалы конденсаторларға арналған сым шықпалар - автоматтарда жəне құрылғылы автоматтарда жасау; 6) фольгадан жасалған дайындамалар – қол ролигімен жаншу; 7) қыш дискілі конденсаторлар – екі шықпаны өлшеммен кесу; 8) конденсаторлар – бөлшектердің дайындамаларын арнайы автоматтарда, жартылай автоматтарда немесе станоктарда жасау; 9) конденсаторлар – құрамында металлы бар массаны жағу үшін фетр ершиктерін жасау; 10) шыны конденсаторлар – шыны пленкаларға кесу; 11) трансформаторларға арналған табақтар - кабель қағаздан жасалған таспаны бекіту; 12) металданған жəне металданбаған пленка, конденсаторлық қағаз, фольга, кабельді қағаз дəне конденсаторларға арналған жібек – тығырық кескіш машиналарда кесу; 13) «Посол» типті интегралды гибрид микросхемалар – желім пленкадан жасалған дайындамаларды жасау; 14) электролит конденсаторлардың анод пластиналары – қолмен дайындау; 15) қыш пленка - жолақ етіп кесу; 16) сым - орау жəне тегістеу; 17) магнитпен басқарылатын контактілерге арналған сым - токарлық станокта белгілі бір диаметрге дейін арнайы құрылғыда калибрлеу; 18) трансформаторларға арналған оқшаулауыш төсемдер – сызба бойынша кесу; 19) лакты матадан, қағаздан, картоннан, гетинакстан жасалған төсемдер - кесу; 20) жұмсақ икемді сым - трансформаторлар мен дроссельдерге арналған шықпаларды кесу жəне қалайылау; 21) өткізгіштер - қолмен белгілі бір ұзындыққа кесу жəне оқшаулауышты құрылғыда тазалау; 22) КИМ, КВМ типті тұрақты резисторлар - шықпаларды тегістеу; 23) жіп композициялық резисторлар - өлшемдерін реттей отырып, станокта кесу; 24) сым күміс - кесу; 25) транзисторлар – кесу, шықпаларды қолмен жəне құрылғыларда кесу; 26) күшті трансформаторлар - хлорвинил түтіктерін қолмен жəне станоктарда кесу; қағазды станокта шашақтандыру; сымды қосымша ұштарға дайындау; 27) слюда конденсаторларға арналған фольга – дайындау, қолмен кесу; 28) оксид конденсаторларға арналған анод фольга - қағаз кескіш ролик автоматтарда бойлатып кесу; 29) шпульдер – орауыштарға автоматтарда кесу. Параграф 2. Дайындаушы, 3-разряд 783. Жұмыс сипаттамасы: қағаз орамаларды, пленкаларды, фольганы бойлап кесу станоктарында кесу; барлық типті конденсаторлар мен шыны оқшаулауыштарға арналған дайындамаларды кесе отырып жəне жабдықты белгіленген өлшемдерге баптай отырып, арнайы автоматтарда, жартылай автоматтарда, станоктарда, нығыздауыш машиналарда кесу арқылы жасау; күміс қаңылтырларлы туннельді пештерде күйдіру; қаңылтырларды жазу жəне майсыздандыру; кесуден кейін жарамсыз ету, жолақтарын жазу жəне кейіннен арнайы құрылғыларда орамаларға орай отырып, таспаға жабыстыру; қыш конденсаторларға күміс жалатуға арналған трафареттерді жасау; алюминий фольганы крацтеу; қыш конденсаторларға арналған дайындамаларды арнайы станоктарда кесу əдісімен жасау; сым дəнекерді станокта немесе қолмен орай отырып, сақиналар, тік төртбұрыштар, жəне басқа да пішіндерді жасау; қажетті құралдарды, қалыптар мен құрылғыларды іріктеу; жабдықты дайындау жəне баптау; бөлшектердің сызбалар мен нормаларға сəйкестігін тексеру. 784. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау тəсілдері; станоктарды, машиналарды, автоматтар мен жартылай автоматтарды баптау тəсілдері; өңделетін материалдардың (фольга, конденсаторлық жəне кабельді қағаз, текстолит, пресс-шпан, мыс сым жəне тағы баска) негізгі қасиеттері; кесу құралының кесу қасиеттері мен геометриясы; белгілеу жəне өлшеу құралдарының (микрометр, штангенциркуль, шаблон) мақсаты жəне қолданылу шарттары. 785. Жұмыс үлгілері: 1) конденсаторлардың барлық типтеріне арналған таспалы жəне сым шықпалар – жартылай автоматта немесе станокта кесу жəне жаншу; 2) қағаз конденсаторларға арналған картонажды түтіктерден жасалған гильзалар – түтік кескіш станокта кесу; 3) трансформаторлар мен дроссельдерге арналған шыны тордан жасалған қағаз гильзалар – арнайы станокта орау, өлшемдерімен кесу; 4) шыны оқшаулауыштарға арналған темір-никель жəне ковар түтіктерден жасалған дайындамалар - арнайы станоктарда немесе жартылай автоматтарда кесу; 5) селен дайындамалар - селен мен кадмийді жағуға арналған бекіткіш; үгіту жəне қалыптан алу; 6) қыш конденсаторларға арналған дайындамалар - жасау жəне автоматтарда құндақтарға құрастыру; 7) қыш конденсаторларға арналған пленкадан жасалған дайындамалар - кесу жəне шабу; 8) сұйық кристалл индикаторлар - поляроид (жарық сүзгілерін) кесу жəне жасау; 9) трансформаторлардың орауыштары – секцияларға кесу; 10) сақиналар (диаметрі 0,6-2 мм) – орау жəне кесу; 11) «Малютка» типті бұйымдарға арналған магнит өткізгіш - орау; 12) магнит өткізгіштер - ПТЭФ пленкасымен оқшаулау; 13) оксид конденсаторларға арналған анод пластиналар – пластиналарды кесуге арналған станоктарда дайындау; 14) слюда пластиналар – күміс тозаңды діріл стендінде бір уақытта себе отырып кесу; 15) қағаз жəне пленкалы конденсаторларға арналған орама қағаздан жасалған төсемдер, орауыштар, пленка мен картон қаптамалар - «Артас» типті автоматта кесу; 16) фольгадан жасалған төсем - шабу; 17) сымдар - автоматта тілу; 18) сым күміс - кесу; 19) қағаз цилиндр конденсаторларға арналған алюминий түтіктер – көп дискілі аяқтары бар станоктарда кесу; 20) шыны оқшаулауыштарға арналған шыны термометриялық түтіктер - шыны кесу станогында кесу; 21) қағаз конденсаторларға арналған орама фольгадан жасалған жалаушалар – дайындамаларды автоматта кесу; 22) алюминий фольга – металл щеткамен крацтеу станогында крацтеу; 23) фольга - трансформаторлардың экрандарына арналған дайындамаларды автоматтарда кесу; 24) трансформаторлардың этикеткалары - машинада 0,25, 0,5 мм шақтамамен кесу; 25) жібек, фольга, пленка, қағаз - бойлап кесу станоктарында, автоматтарда, жартылай автоматтарда. 73. Полимерлеуші Параграф 1. Полимерлеуші, 2-разряд 786. Жұмыс сипаттамасы: конденсаторларды бір камералы жəне үш камералы термостаттарда, арнайы конвейерлік құрылғыларда белгіленген жұмыс режимін сақтай отырып, полимерлеу (пісіру); пленкалы конденсаторлардың секцияларын пісіру; конденсаторлардың белгіленген пішінін қамтамасыз ететін арнайы құрылғылардың қолданылуы; конденсаторларды арнайы құрылғылар мен тигельдерге салу, содан кейін термостаттар мен пештерге салу; бұйымдарды пісіргеннен кейін шаблонның көмегімен тексеру; шықпалардың оралуын жəне пісу сапасын тексеру. 787. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; əмбебап жəне арнайы құрылғыларының, бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; белгіленген режимдерді реттеу тəсілдері; полимерлеу процессінің нақты жəне сапалы жүргізілуіне қойылатын негізгі талаптар; пленка мен эпоксидті шайырдың мақсаты мен негізгі қасиеттері. 788. Жұмыс үлгілері: 1) пленкалы конденсаторлардың секциялары - термостатта пісіру. Параграф 2. Полимерлеуші, 3-разряд 789. Жұмыс сипаттамасы: анодтардың жоғары температуралы вакуум пештерінде пісу процессін жүргізу; тантал анодтарды тигельдерге салу; тигельдерді ілмектерге орнату жəне оларды пешке салу; камерада вакуум жасау; пештің температурасын реттеу. 790. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау тəсілдері; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы; жабдықтарға өңделетін материалдарды салу жəне шығару ережесі; пісіру режимдері; өңделетін бұйымдар материалдарының негізгі қасиеттері; өңделетін материалдардың белгіленген өлшемдерінің ауытқу шақтамасы; бұйымдардың даярлығын айқындау жəне олардың сапасын тексеру. 791. Жұмыс үлгілері: 1) оксид конденсаторлардың анодтары – жоғары температуралы вакуум пештерінде пісіру. 74. Фольга өндеуші Параграф 1. Фольга өндеуші, 2-разряд 792. Жұмыс сипаттамасы: электролит конденсаторларға арналған фольганы динамикалық өңдеу агрегаттарында электр химиялық өңдеу жəне майсыздандыру (біліктілігі анағұрлым жоғары жұмысшымен бірге немесе соның бақылауымен); агрегатты дайындау жəне іске қосу; орау станогын жұмысқа дайындау; фольганы оның керілуін реттей отырып жəне кептіре отырып орау. 793. Білуге тиіс: динамикалық өңдеу агрегаттарының жуу, кептіру, орау жəне іске қосу құрылғыларының жұмыс қағидасы, басқару жүйесі мен жұмысқа дайындау ережесі; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; барлық номиналды өңделген алюминий фольганың техникалық сипаттамасы; өңделетін материалдар мен өңдеу мен майсыздандыруға арналған құрамның негізгі қасиеттері. Параграф 2. Фольга өндеуші, 3-разряд 794. Жұмыс сипаттамасы: электролит конденсаторларға арналған фольганы динамикалық өңдеу агрегаттарында электр химиялық өңдеу жəне майсыздандыру; фольганың маркасы мен енінің белгіленген үлгі номиналға сəйкестігін тексеру; фольга орамасын құрылғыға орнату; фольганың үлгісін өңдеу дəрежесіне тексеру; фольганың əрбір партиясына арналған өңдеу режимін өңдеудің белгіленген коэффициентіне сəйкес таңдау; ерітінділерді бақылау химиялық талдамаларының қорытындысы бойынша түзету; анод фольгасын майсыздандыру; фольганың қозғалу жылдамдығын астаулар мен валиктер арқылы тексеру. 795. Білуге тиіс: динамикалық өңдеу агрегаттарының құрылысы жəне баптау тəсілдері; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы; фольганың қозғалу жылдамдығын анықтау тəсілдері; фольганы өңдеу режимдері; қолданылатын материалдардың (алюминий фольга, тұз, сілті, қышқыл) түрлері мен қасиеттері; материалдардың ақаулығын анықтау жəне ораманың өн бойында өңдеудің біркелкілігін, коррозияның, фольганың жыртылуы мен майысуының алдын алуды қамтамасыз ету тəсілдері; электролиттің, сілтілік жəне қышқыл ерітінділердің рецептурасы, дайындау жəне түзету тəсілдері; өңдеу ванналарынан гидрототықты алып тастау бойынша нұсқаулық 796. Жұмыс үлгілері: 1) енді фольга – өңдеу агрегаттарын гидрототықтан тазалау; 2) шағын ауқымды конденсаторларға арналған жұқа форматты фольга - өңдеу. 75. Анодтарды қалыптаушы Параграф 1. Анодтарды қалыптаушы, З-разряд 797. Жұмыс сипаттамасы: тантал жəне оксидті-жартылай өткізгіш алюминий конденсаторлардың анодтарын электр химиялық қалыптау; электролитті дайындау жəне астауларға құю; кернеуді реттеу жəне астауға жіберу; электролиттің температурасын бақылау; электролит ортасының реакциясын əмбебап индикатор қағаздың көмегімен тексеру. 798. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау ережесі; аспаптары бар басқару агрегаттары мен қалқандарын іске қосудың электр схемасы, кернеуді реттеу ережесі; қалыптау электролиттерінің құрамы, дайындау жəне түзету тəсілдері; қалыпталған анодтың техникалық сипаттамасы, қалыптау кернеуінің кестесі; қалыптау режимдері. 799. Жұмыс үлгілері: 1) оксидті-жартылай өткізгіш тантал, оксидті-жартылай өткізгіш алюминий, электролиттік тантал конденсаторлар – анодты қалыптау құрылғыларында қалыптау жəне электролитті дайындау. 76. Фольганы қалыптаушы Параграф 1. Фольганы қалыптаушы, 2-разряд 800. Жұмыс сипаттамасы: электролиттік конденсаторларға арналған фольганы динамикалық қалыптау агрегатында электр химиялық қалыптау; өңдеу коэффициенті мен фольга енінің конденсатордағы белгіленген үлгі номиналына сəйкестігін тексеру; электролитті дайындау жəне астауларға құю; қалыптау агрегатын тазалау жəне іске қосуға дайындау; таспаны астау арқылы тарту; фольганы керуді реттеу; электролитті түзету. 801. Білуге тиіс: динамикалық қалыптау агрегатының маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты мен қолданылу шарттары; фольганың қозғалу жылдамдығын анықтау тəсілдері; қалыптау фольгасының барлық номиналдар бойынша техникалық сипаттамасы; қалыптау электролитінің құрамы, дайындау жəне түзету тəсілдері, қалыптау сапасын тексеру тəсілдері. Параграф 2. Фольганы қалыптаушы, 3-разряд 802. Жұмыс сипаттамасы: барлық типті электролиттік конденсаторларға арналған алюминий фольганы динамикалық қалыптау агрегатында электр химиялық қалыптау; кварц астаулардағы генераторлардың жүктемесін бақылау жəне белгіленген мəндерден ауытқушылықты реттеу; қалыптау электролитін химиялық талдау қорытындысы бойынша түзету. 803. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы жəне баптау ережесі; аспаптары бар басқару агрегаттары мен қалқандарын іске қосудың электр схемасы, кернеуді реттеу ережесі; қалыптау алюминий фольгасының барлық номиналдар бойынша техникалық сипаттамасы, қоспада бақылау химиялық талдамасын жүргізу ережесі; қалыптау режимдері. 77. Қыш пленканы жаныштаушы Параграф 1. Қыш пленканы жаныштаушы, 1-разряд 804. Жұмыс сипаттамасы: қыш пленканы белгіленген қалыңдық бойынша кептіру, икемділігі мен тығыздығын арттыру мақсатында жаншу; қарапайым жаншымаларды шебердің басшылығымен баптау; жаншыманың температурасы мен қысымын реттеу; пленканың сапасын сыртқы түрі бойынша анықтау; органикалық будалы қыш жүзгінді дайындау. 805. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы туралы негізгі мəліметтер, оның маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты; құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен қолданылу шарттары; өңделетін материалдардың атауы мен таңбалануы; қыш пленкаға қойылатын негізгі талаптар; өңделетін материалдар өлшемінің шақтамасы. Параграф 2. Қыш пленканы жаныштаушы, 2-разряд 806. Жұмыс сипаттамасы: қыш пленканы белгіленген қалыңдыққа пленка бетінің шақтамасы мен тік қалпын қамтамасыз ете отырып жаншу; жаншымаларды пленканың белгіленген қалыңдығына баптау; жаншыманың температурасы мен қысымын пленканы жазу барысында аспаптар бойынша реттеу. 807. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс қағидасы; бақылау-өлшеу құралдары (штангенциркуль, микрометр, индикатор, щуп) жəне температура мен қысымды өлшеуге жəне реттеуге арналған аспаптардың мақсаты мен қолданылу шарттары; шақтама жүйесі; квалитеттер мен кедір-бұдырлық өлшемдері; өңделетін материалдардың негізгі механикалық қасиеттері. 808. Жұмыс үлгілері: 1) қыш пленка - жаншу. Параграф 3. Қыш пленканы жаныштаушы, 3-разряд 809. Жұмыс сипаттамасы: əртүрлі құрамды қыш материалдардан жасалған пленканы жаншу; пленканы кесуге арналған пышақты орната отырып жəне жаншу режимін таңдай отырып жаншымаларды белгіленген өлшемге баптау; компоненттерінің концентрациясы əртүрлі органикалық буданың құрамын іріктеу жəне дайындау; жанышталған қыш пленкаларды орнату коэффициентін анықтау; белгіленген өлшемді дайындамаларды алу үшін шабу штамптарын таңдау; пленкаларды шақтамалы топтарға жарамсыз ету. 810. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау ережесі; арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы; қыш пленка мен буданың құрамдас бөліктерінің құрамы мен рецептурасы; орнату коэффициентін анықтау тəсілдері; қыш пленканың жаншудан жəне күйдіруден кейінгі қасиеттері; жанышталған қыш бұйымдардың техникалық шарттары мен сызбалары. 811. Жұмыс үлгілері: 1) қыш дайындамалар - органикалық буданы дайындау; 2) қыш пленка – қыздырылған каландрда жаншу; өлшемі бойынша илемдеу; 3) қалыңдығы 80 мкм жұқа каучук негізіндегі қыш пленка - қыздырусыз жаншу; 4) қалыңдығы 160 мкм қалың каучук негізіндегі қыш пленка - қыздырусыз жаншу; 5) қалыңдығы 1-2 мм тантал пленка – қыздырылған жаныштамаларда жаншу. 78. Радиоқыш жəне феррит құюшы Параграф 1. Радиоқыш жəне феррит құюшы, 2-разряд 812. Жұмыс сипаттамасы: қарапайым конфигурациялы бөлшектерді қалыптарға құю; күрделілігі əртүрлі термопласттардан жасалған бөлшектерді құю құрылғысында немесе жартылай автоматта қысым астында гипс жəне металл қалыптарда құю; қалыңдығы 100 мкм артық радиоқыш пленканы құю; пленканың қалыңдығын өлшеу жəне оны қалыңдығы бойынша бақылау; кептіру, ағын суда суыту; құйылған бөлшектерді кептіру; шликердің құюға жарамдылығын анықтау; термостатта немесе шликер араластырғышта қыздыру жəне шликерді құю құрылғысына құю; фильераны баптау жəне пленканы құюға арналған құю машинасын баптау; сорғыны реттеу (полиэтилен таспаны құю машинасының жұмыс бетімен бірге). 813. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; күрделілігі орташа арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен қолданылу шарттары; қыш бөлшектерді қарапайым құрылымды қалыптарға құю тəсілдері; қойылатын бөлшектердің атауы, мақсаты мен таңбалануы; шликер мен капронды дайындау жəне олардың құю қасиеттерін анықтау тəсілдері; капрон мен құю шликерінің мақсаты мен қасиеттері; шликердің, капронның, гипс жəне металл қалыптардың температурасының бөлшектердің сапасына ықпалының сипаты; кептіру, суыту ережесі жəне құйылған бөлшектер мен гипс қалыптарды кептіру режимдері. 814. Жұмыс үлгілері:

15

www.egemen.kz

30 қаңтар 2014 жыл

1) қалың қабатты дискілер, тығындар жəне басқа да қарапайым күрделі емес конфигурациялы бөлшектер - құю; 2) мөлшері 17х14х18 цилиндр қалыпты дайындамалар - құю машинасында құю; 3) ИКП оқшаулауыштар, ОЖО жапсырмасы бар плата - құю; 4) шамішілік бекітуге арналған қарапайым оқшаулауыштар - құю; 5) орауыштың, корпустың қаңқасы – қыш массасынан құю құрылғысында қысым астында құю; 6) КТЧ қалпақшалары – бір орынды құю қалыбында қысым астында құю; 7) карбонил темір мен балқымалардың негізіндегі магнитодиэлектриктер - шликерді құю құрылғыларында құю; 8) қалыңдығы 100 мкм астам қыш пленка - құю; 9) қалыңдығы 140 мкм аспайтын каучук негізіндегі шыны қыш пленкалар - құю; 10) қыш пленка, поливинилбутераль немесе акрил байланыстырғыш негізіндегі қалыңдығы 100 мкм астам шыны пленка «стронций 90» радиобелсенді элементі бар радиометрмен жабдықталған импорт жабдықта құю; 11) шайбалар, пластиналар, күрделі емес қалыпты бөлшектер - құю. Параграф 2. Радиоқыш жəне феррит құюшы, 3-разряд 815. Жұмыс сипаттамасы: күрделілігі орташа бөлшектер мен бұйымдарды: қаңқаларды, шам панельдерді, төсемдерді, оқшаулауыштарды жəне тағы баска құю құрылғыларында құю; бөлшектерді гипс қалыптары мен ауқымды күрделі металл құрылымдарда құю; қыш таспаны құю; құйылатын бұйымдардың сапасын тексеру; каучук негізді қыш пленканы құю; шликер сапасын тексеру; құю құрылғыларын баптау, реттеу; құю режимін қысым астында реттеу. 816. Білуге тиіс: құю құрылғыларының, оның ішінде қыш пленканы жасауға арналған импорт жабдықтардың құрылысы, жұмыс қағидасы жəне баптау ережесі; қыш пленка мен қыш дайындамаларды кептіру режимдері жəне температурасы; құю құрылғыларының ауа қысымын реттеу ережесі; ұнтақ пен бұйымдарды құюға арналған құю шликерін тарту ұсақтығы; əртүрлі маркалы ферриттердің бұйымдарын құюдың температуралық режимдері; буда саны, буданың əртүрлі компоненттерінің мақсаты; қыш конденсаторларға арналған пленканы қалыптау жəне илемдеу режимдері. 817. Жұмыс үлгілері: 1) қабат қалыңдығы, тығын түрі əртүрлі конус қалпақ типті əртүрлі конфигурациялы бөлшектер, стакандар, сақиналар, бұранда беті бар өте шағын бөлшектер – құю; 2) қалыңдығы 0,2-0,3 мм дайындамалар - құю жəне пленканы жаншу; 3) катодты қыздырғыш тораптарға арналған қыш оқшаулауыштар - құю; 4) күрделі конфигурациялы, саңылауларының саны көп, жұқа қабатты бөлшектер - термопластикалық шликерден құю; 5) қабысу саны аз, қабат қалыңдығы 0,3-1,0 мм артық микроқабылдағыштардың корпусы - құю; 6) қыш резисторлардың негіздері - құю; 7) ауыстырып қосқыштың платалары, қаңқалар, вариометрлердің роторлары мен статорлары – бөлшектерді қыш массадан қысым астында құю; 8) конденсаторларға арналған қыш пленка - құю; 9) металл қыш корпустарға арналған қалыңдығы 0,15-0,22 мм пленка -құю; 10) мөлшері əртүрлі сопло - құю; 11) қырлы стакандар, қалпақтар, цилиндр бөлшектер - құю; 12) күрделі пішінді, жұқа қабатты саңылауларының саны көп феррит бұйымдар - феррит шликерден құю құрылғысында құю. Параграф 3. Радиоқыш жəне феррит құюшы, 4-разряд 818. Жұмыс сипаттамасы: күрделі пішінді бұйымдарды құю автоматтары мен жартылай автоматтарда, стационар жəне қол қалыптарда құю; көп орынды қалыптарда құю, шликер дайындау процессін басқару; шликердің құю қабілетін жəне құюға арналған ұнтақтың дисперстілігін айқындау; поливинилбутераль негізінде қыш пленканы құю; геометриялық өлшемдерді проекторда жəне құралдық микроскопта тексеру; индикатормен жəне микрометрмен жұмыс істеу. 819. Білуге тиіс: əртүрлі модельді құю жабдықтарының құрылысы; қызмет көрсетілетін жабдықтың кинематикасы, электр схемасы, дəлдігін баптау жəне реттеу ережесі; бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы, мақсаты мен қолданылу шарттары; əмбебап жəне арнайы құрылғылардың құрылымы; шақтама жəне орнату жүйесі; квалитеттер мен кедір-бұдырлық өлшемдері. 820. Жұмыс үлгілері: 1) саңылауының диаметрі 0,1-0,5 мм əртүрлі пішінді бөлшектер - құю; 2) электр вакуум аспаптардың қаптамасына арналған аса берік 4-100 мм қыш бөлшектер - құю; 3) стандарт емес, ОСТ-ке сəйкес келмейтін, жекелеген элементтерін құрылымдық ресімдеуде ауытқушылықтары, оның ішінде саңылауларының орналасу симметриясыздығы, саңылауларының арасындағы қабаттардың сəйкессіздігі, бөлшек биіктігінің оның диаметріне қатынасының сəйкессіздігі бар бөлшектер - құю құрылғыларында құю; 4) микроплаталар дайындамасы - құю; 5) сфералық қалып дайындамалары - құю автоматтарында құю; 6) диаметрі 250 мм, Н-150 мм қырлы оқшаулауыш - құю; 7) диаметрі 250 мм, Н-ЗОО мм сақина - құю; 8) қабырғасы жұқа (0,3-1,0 мм) жəне қабысу саны көп микроқабылдағыштың корпусы - құю; 9) қабырғасы жұқа жəне қабысу саны көп кардиографтың корпусы - құю; 10) карбонил темір мен балқымалардың негізіндегі магнитодиэлектриктер - құю құрылғысында аса күрделі бөлшектерді шликерден құю; 11) қалыңдығы 40 мкм астам жəне құрамында металл бар, поливинилбутераль негізіндегі қалыңдығы 10 мкм астам қыш пленка - құю құрылғыларында құю; 12) түтіктер, өзектер, күрделі қалыпты дискілер - құю; 13) жұқа қабатты, саңылауларының саны көп күрделі пішінді феррит бөлшектер - құю автоматтарында құю; 14) диаметрі 190 мм, Н-716 мм цилиндрлер - құю; 15) энергияның жоғары жиілікті шықпаларына арналған шайбалар - құю. Параграф 4. Радиоқыш жəне феррит құюшы, 5-разряд 821. Жұмыс сипаттамасы: күрделі пішінді бұйымдарды құю автоматтары мен жартылай автоматтарда құю; поливинилбутераль, полимер композициялы материалдардың негізіндегі қыш жəне металл пленкаларды құю; құю сапасын тексеру; пленканы төсенішінен арнайы станокта ажырату; пленканың белгіленген қалыңдығынан ауытқушылықты контактісіз өлшеуге арналған радиоизотоп датчикпен жұмыс істеу. 822. Білуге тиіс: əртүрлі модельді құю жабдықтарының құрылысы; қызмет көрсетілетін жабдықтың кинематикалық жəне электр схемасы, дəлдігін баптау жəне реттеу ережесі; пленканы төсенішінен ажыратуға арналған станоктың құрылысы, жұмыс қағидасы жəне баптау тəсілдері; бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы, мақсаты мен пайдалану шарттары. 823. Жұмыс үлгілері: 1) поливинилбутераль негізіндегі пленкалар: қалыңдығы 40 мкм аз қыш пленка, қалыңдығы 10 мкм кем металл пленка - құю. 79. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы Параграф 1. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы, 2-разряд 824. Жұмыс сипаттамасы: сыйымдылығы 2050 санға дейінгі жады элементтерінің сымдары мен жалғамаларын толық бітей отырып, монтаждау схемасы жəне сызба бойынша монтаждау жəне дəнекерін қопару; монтаждалатын схемалардың жүйелілігін орнату; феррит өзекшелерді диаметрі 0,8 мм жəне одан жоғары маскаларға салу; цилиндр магнитті-пленкалы ақпарат тасымалдағыштардың жады элементтерін монтаждау: кенепті станокта тоқу, тоқылған кенептерді монтаждау жəне құрастыру, монтаждалған сымдарды кесу жəне ұштарын қалайылау, ширатпа жасау, диод матрицалардың шықпаларын қалайылау, қалыптау жəне кесу; монтаждау процессінде бөлшектерді қарапайым орнату жəне бекіту; электр өлшеу аспаптарын қолдана отырып, күрделі емес схемаларды өлшеу; сымдардың оқшаулауышын сынау. 825. Білуге тиіс: монтаждалатын жады элементтерінің жұмыс қағидасы жəне оны монтаждау тəсілдері; бұйымдарды əртүрлі диаметрлі сыммен операциялық монтаждау; кенепті тоқуға арналған станоктың жұмыс қағидасы; монтаждалатын схемаларды қағу əдісімен өлшеу; жады элементтерін монтаждау схемасының жалпы түрінде белгілеу шарттары; монтаждалатын элементтерді тексеру үшін бақылау-өлшеу желісіне қосу əдістері; қысқа тұйықталулар мен жарықтарды, сондай-ақ сымдар мен элементтердің оқшаулау кедергісінің ауқымын тексеруге қызмет ететін электр өлшеу аспаптарының мақсаты жəне оларды қолдану шарттары сымдарды дəнекерлеу кезінде қолданылатын флюстер мен дəнекерлердің мақсаты мен қолданылуы; дəнекерлеу тəсілдері жəне оған қойылатын талаптар; монтаждау сымдарын ширатпаларға бөлшектеу тəсілдері; ширатпаны электр өлшеу аспаптарының көмегімен жасау дұрыстығын тексеру əдістері; электр техникасы бойынша жалпы мəліметтер. 826. Жұмыс үлгілері: 1) схемалық кабельдер - 16-50 дəнекерін қопара отырып монтаждау - контактілі планкалар; 2) импульсті трансформаторлар – орау, монтаждау; 3) импульсті трансформаторлар жəне диодтар – монтаждау жəне дəнекерлеу; 4) сыйымдылығы күрделілігі орташа 2050 санға дейінгі ферриттегі жады элементтері - монтаждау жəне дəнекерлеу. Параграф 2. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы, 3-разряд 827. Жұмыс сипаттамасы: сыйымдылығы 4000 санға дейінгі жады элементтерін монтаждау жəне дəнекерін қопару; феррит өзекшелерді диаметрі 0,5 бастап 0,8 мм дейінгі маскаларға толтыру; цилиндр магнитті-пленкалы ақпарат тасымалдағыштардың жады элементтерін монтаждау: кенепті тоқу, тоқылған кенепті блоктарды монтаждау жəне құрастыру, ширатпа жасау, ширатпаны монтаждау, диод матрицалардың шықпаларын монтаждау, ақпарат тасымалдағыштарды топтық дəнекерлеу, ақпарат тасымалдағыштарды ауыстыру жəне блокты бөлшектеу; қарапайым сынақ үлгілерді қағидаттық схема бойынша, əртүрлі құрастыру жұмыстарын орындай отырып монтаждау; монтаждау схемасы бойынша қарапайым схемалар мен күрделілігі орташа схемаларды байланыстыруға арналған шаблондарды жасау; монтаждау кезінде əртүрлі ақаулықтарды анықтау, ақауланған жерлерін анықтау жəне оларды жою; бұйымдарды бөлшектермен монтаждау схемалары бойынша жинақтау. 828. Білуге тиіс: режимді жады элементтерінің мақсаты, құрылысы жəне жұмыс қағидасы, оларды монтаждау тəсілдері; монтаждауға арналған құралдар мен құрылғылардың атауы, мақсаты жəне қолданылу шарттары; бөлшектерді орнату ережесі, оларды монтаждау жүйелілігі; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы; бұйымдарды бөлшектермен монтаждау схемалары бойынша жинақтау ережесі; кенепті тоқуға арналған станоктың жұмыс қағидасы; сымдарды тарту ережесі; күрделілігі орташа платаларды, блоктарды сыңғырлату əдістері; қолданылатын материалдардың атауы, таңбалануы жəне негізгі қасиеттері; электр техникасының негіздері. 829. Жұмыс үлгілері: 1) арнайы аппаратура – күрделілігі орташа блоктарды монтаждау; 2) сыйымдылығы 4000 санға дейінгі күрделі бұйымдардың жады элементтері - монтаждау жəне дəнекерін қопару; 3) жады элементтері - монтажын ақаулықтарын жоя отырып тексеру. Параграф 3. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы, 4-разряд 830. Жұмыс сипаттамасы: сыйымдылығы 4000 саннан астам жады элементтерін монтаждау жəне дəнекерін қопару. жадының кубтары мен блоктарын өте күрделі электр схемалар бойынша монтаждау; жады элементтерін циллиндр магнитті-пленкалы ақпарат тасымалдағыштарда монтаждау: ширатпаларды монтаждау, ширатпаларды электр схемалар бойынша шаблондарды қолдана отырып тоқу, ақпарат тасымалдағыштарды ауыстыру жəне модульді бөлшектеу, модульдің техникалық жағдайы бойынша разрядтауыш жəне атаулы тізбектердің үзілген жерлері мен қысқа тұйықталудың болмауын тексеру; қағидаттық схемалар бойынша қарапайым схемалар мен орташа күрделі схемаларды тоқуға арналған шаблондарды жасау; ақаулықтарды анықтау жəне оларды жою. 831. Білуге тиіс: арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты жəне қолданылу шарттары, жадының кубтары мен блоктарын монтаждау ережесі; монтаждау кезінде бөлшектердің орналасуының негізгі ережесі; бөлшектерді монтаждалатын бұйымдардың белгіленген өлшемдерін қамтамасыз ететін шақтамасы мен дəлдік сыныбы бойынша іріктеу ережесі; монтаждалған бұйымдардың тоқ өткізгіштігін негізгі электр өлшемдері бойынша тексеру əдіс-тəсілдері; қолданылатын материалдардың мақсаты мен қасиеттері; монтаждау сымдарының мақсаты, олардың маркасы, пайдалану жəне сақтау ережесі, оларды дəнекерлеу тəсілдері мен əдістері; орындалатын жұмыс ауқымында электротехника жəне радиотехника негіздері. 832. Жұмыс үлгілері: 1) арнайы аппаратура - күрделілігі əртүрлі құрылғыларды монтаждау; 2) жады кубтары - құрастыру, монтаждау жəне дəнекерін қопару; 3) сыйымдылығы 4000 саннан астам жады элементтері - монтаждау жəне дəнекерін қопару; 4) жады элементтері – жады элементтері мен кубтарының ақаулықтарын жоя отырып монтажды тексеру. Параграф 4. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы, 5-разряд 833. Жұмыс сипаттамасы: монтаждау тығыздығы 200 саннан бастап жоғары жады элементтерін, диаметрі 0,6 бастап 0,53 мм дейінгі (дəнекерлеу қадамы 0,5 мм бастап 1 мм дейін) феррит өзекшелерді монтаждау жəне дəнекерін қопару; жады кубтарын, блоктары мен толықтырғыштарды монтаждау, ширатпаларды өте күрделі электр схемалары бойынша тоқу; жады элементтерін циллиндр магнитті-пленкалы ақпарат тасымалдағыштарда монтаждау: диод матрицалы платаларды монтаждау, ширатпаларды электр схемалар бойынша шаблондарды қолдана отырып тоқу, ақпарат тасымалдағыштарды ауыстыру жəне модульді бөлшектеу, өрілген кенептің блоктарын монтаждау жəне құрастыру, ақпарат тасымалдағыштарды топтап дəнекерлеу, модульді бөлшектеу; разрядтауыш жəне атаулы тізбектердің үзілген жерлері мен қысқа тұйықталудың болмауын тексеру; жады кубтарында, блоктары мен толықтырғыштарда ақаулықтардың болмауын электр өлшеу аспаптарының көмегімен тексеру жəне оларды жою. 834. Білуге тиіс: электр жəне монтаждау схемалары; ақпарат тасымалдағыштардағы м əртүрлі модульдердің дəлдігін тексеру тəсілдері; модульдерді, кубтарды монтаждау əдістері; аса күрделі схемалардың электр өлшемдерін өлшеу тəсілдері; монтаждау сымдарының мақсаты, олардың маркасы, пайдалану жəне сақтау шарттары; жүргізілген монтаждың құрылымдық құжаттамаға сəйкес дұрыс жүргізілгенін тексеру əдістері; жүргізілген монтажды электр өлшеу аспаптарын пайдалана отырып сынау ережесі мен əдістері; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты жəне қолданылуы; қолданылатын материалдардың мақсаты жəне қасиеттері; лактармен, желіммен, компаундпен, дəнекермен жұмыс істеу ережесі; жады блоктарының, жады кубтарының жəне толықтырғыштардың ақаулықтары, оларды анықтау жəне жою тəсілдері. 835. Жұмыс үлгілері: 1) толықтырғыштар, жады блоктары, кубтары - күрделілігі əртүрлі электр схемалары бойынша монтаждау жəне дəнекерін қопару; 2) ақпарат тасымалдағыштар - топтап дəнекерлеу. Параграф 5. Ферриттердегі жады элементтерін монтаждаушы, 6-разряд 836. Жұмыс сипаттамасы: сынақ жəне эксперименталды толықтырғыштарды, ЭЕМ жадысының магнит блоктарын микросымдарды, микроөзекшелер мен микросхемаларды пайдалана отырып монтаждау; феррит өрісін қалыптастыру; жады элементтерін циллиндр магнитті-пленкалы ақпарат тасымалдағыштарда монтаждау; жады модулін құрастыру жəне монтаждау, модульдің сынақ жəне эксперименталды үлгілерін монтаждау; сынақ үлгілері үшін монтаждау схемасын əзірлеуге қатысу; əртүрлі ақаулықтарды анықтау, ақауланған жерлерді белгілеу жəне оларды блоктар мен модульдердегі жады тораптары мен элементтерін ауыстыра отырып жою; монтаждалған толықтырғыштардың, блоктар мен модульдердің үзілген жерлері мен қысқа тұйықталуының болмауын электр өлшеу аспаптарының көмегімен тексеру. 837. Білуге тиіс: ЭЕМ толықтырғышы модулінің магнит блоктарының сынақ жəне эксперименталды үлгілерінің құрылымы; күрделілігі əртүрлі электр монтаждау схемалары; бақылау-өлшеу аспаптарының жұмыс қағидасы жəне қолданылу шарттары; қолданылатын өлшеу құралдарының, стенділердің мақсаты; монтаждау ережесі мен жүйелілігі; жүргізілген монтажды барлық өлшемдері бойынша тексеру ережесі; феррит өрісін қалыптастыру технологиясы; монтаждың кез келген ақаулық түрін анықтау тəсілдері жəне оларды жою тəсілдері. 838. Жұмыс үлгілері: 1) блоктар, матрицалар, диаметрі 0,4 бастап 0,6 мм дейінгі феррит өзекшелердегі толықтырғыштар – монтаждау схемасы бойынша монтаждау; 2) шифрды оқу жəне күшейткіштердің блоктары – микросхемаларды қолдана отырып монтаждау; 3) жады модульдері – сынақ үлгілерін монтаждау. 80. Радиоқышты, пьезоқышты жəне ферриттерді күйдіруші Параграф 1. Радиоқышты, пьезоқышты жəне ферриттерді күйдіруші, 2-разряд 839. Жұмыс сипаттамасы: феррит жəне қыш массалар мен бұйымдарды əртүрлі типті пештерде күйдіру, шынықтыру; пьезоқыш материалдарды электр жəне газ пештерде синтездеу; электр пештердің плиталарына пьезоэлементтерді дайындай отырып таралар толтыру; күмісті күйдіру; металдандырылған жəне көміртектелген қыш дайындамаларды электр пештерде шынықтыру; күмісті қышқа, шыны эмаль таблеткаларға жəне пьезоэлемент дайындамаларына күйдіру; палладий пастасын əртүрлі жоғары температуралы электр пештерде күміс корпустарға күйдіру; жылтыратпаны күйдіру; процесс барысын бақылау-өлшеу аспаптары арқылы бақылау; бұйымдарды түсіру; күмістің жымдасу, күю, бұйымның, масса мен бөлшектердің шынығу сапасын сыртқы түрі бойынша тексеру. 840. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жоғары температуралы электр жəне конвейерлік пештердің негізгі бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; қыш, феррит, шыны эмаль жəне пьезоқыш масса мен бұйымдардың жəне олардан жасалған бұйымдардың қасиеттері; дайын бұйымдар мен массаларды сақтау ережесі; пештің қызу температурасын өлшеуге жəне автореттеуге арналған аспаптардың мақсаты жəне қолданылу шарттары; электр пештеріне əртүрлі бөлшектер мен массаларды салу жəне оларды шығару ережесі; күмісті шынықтыру жəне электр пештерде қышқа күйдіру режимі; өңделетін материалдардың қасиеттері. 841. Жұмыс үлгілері: 1) пьезоқыш материалдардың шикіқұрамдарының брикеттері – электр пештерінде синтездеу; 2) тығындар – жылтыратпаны электр пештерде күйдіру 3) жанастырыла салынған конденсаторлардың бөлшектері - конвейерлік пеште тегістеуден кейін шынықтыру; 4) цилиндр жəне қорап пішінді пьезоқыш дайындамалар - күйдіру; 5) жылтыратпа оқшаулауыштар - конвейерлік электр пештерінде күйдіру; 6) ИКП оқшаулауыштары – күмісті конвейерлік пештерде күйдіру; 7) қыш конденсаторлардың дайындамалары - күмісті конвейерлік пештерде күйдіру; 8) магнитодиэлектриктер - вакуум пештерде түпкілікті күйдіру; 9) «Тротил» типті интеграл гибрид микросхемалар – белсенді элементті платаларды конвейерлік пеште өңдеу; 10) шикіқұрам брикеттерін əртүрлі типті пештерде күйдіру; 11) аяқтың негізі – электр пештерде күйдіру; 12) түбі, науаша, сопло плитасы, шарлар жəне т;б; - күйдіру; 13) ПЭК-55 арналған пластиналар - күмісті конвейерлік пештерде күйдіру; 14) платалардың роторлары, статорлар – электр пештерінде тегістеуден кейін шынықтыру; 15) никель-цинк раструбтар - пісіру; 16) ППГ ферриттер, оның ішінде өзектер, сақиналар - никель-цинк, магнитострикциялы, БИ-түтікті ферриттер – шикіқұрамды, брикеттерді күйдіру, вакуум пештерде пісіру. Параграф 2. Радиоқышты, пьезоқышты жəне ферриттерді күйдіруші, 3-разряд 842. Жұмыс сипаттамасы: əртүрлі қыш, феррит, шыны эмаль массалардан жасалған бөлшектер мен пьезоқыш дайындамаларды электр пештерінде күйдіру режимдерін сақтай отырып кəдеге жаратып күйдіру; пьезоэлементтердің дайындамаларын жинақтау; күйдіру сапасын сыртқы түріне қарап тексеру (нашар жəне қатты кəдеге жарату, көпіршік, жарықтар); шикізат материалдары мен жентектерді электр пештерде күйдіру; бөлшектерді тегістеуден кейін мазут пештерде шынықтыру; электр пештерінде түпкілікті күйдіру процессін жүргізу; бөлшектерді күйдіру сапасы бойынша іріктеу, əртүрлі массадан жасалған бөлшектердің өлшемдерін шаблондармен тексеру.

843. Білуге тиіс: электр туннельдердің (бір, екі жəне үш арналы), камералы, құндақты жəне мазут пештердің құрылысы жəне температуралық режимдерін реттеу тəсілдері; əмбебап жəне арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы; əртүрлі массалардан жасалған кəдеге жаратып күйдіру режимі; қыш, феррит, шыныэмаль жəне пьезоқыш массалардың құрамы мен негізгі қасиеттері. 844. Жұмыс үлгілері: 1) металдандырылған пастаны бериллий тотығынан жасалған қышқа күйдіру; 2) молибденді үздіксіз қызмет ететін, 1000°С температура кезінде газ ортасы (сутегі, азот) бақыланатын итергіш электр пештерінде молибден қышқылынан қалпына келтіру; 3) тығындар – электр пештерінде кəдеге жаратып күйдіру; 4) стеатиттен жасалған бөлшектер - күйдіру; 5) радиоқыш жəне сегнет қыш бөлшектер - күйдіру; 6) нығыздау əдісі арқылы жасалған интеграл схемалардың металл қыш корпустарының бөлшектері (алдын ала «Вистра» типті туннель газ пештерінде күйдірілген) - металдар мен балқымалардың ұсақ дисперсті ұнтақтарынан жасалған металдандырылған пасталарды 1320°С ±10°С температура кезінде газ ортасы (сутегі, азот) бақыланатын итергіш электр пештерінде күйдіру; 7) нығыздау əдісі арқылы жасалған интеграл схемалардың металл қыш корпустарының бөлшектері – шыны пленкамен 120О°С±10°С температура кезінде газ ортасы (сутегі, азот) бақыланатын итергіш электр пештерінде дəнекерлеу; 8) интеграл схемалардың металл қыш корпустарының бөлшектері - ПСР-72 қатты дəнекерімен дəнекерлеу жəне шықпаларды 850°С±10°С температура кезінде газ ортасы (сутегі, азот) бақыланатын конвейерлік электр пештерінде дəнекерлеу; 9) интеграл схемалардың металл қыш корпустарының бөлшектері - металдандырылған пасталар мен металдар мен балқымалардың ұсақ дисперсті ұнтақтарын 450С ± 10С температура кезінде ауа ортасы бар конвейерлік электр пештерінде кептіру; 10) құйылған пьезоқыш дайындамалар – жербалшықты қайта өңдеп күйдіру үшін салу; 11) «Призма» жəне «диск» типті пьезоэлементтердің дайындамалары - никель пакеттерге салу, күйдіру, күйдіргеннен кейін жинақтау; 12) «Кольцо», «шайба», «полный цилиндр» типті дайындамалар – күмісті конвейерлік пештерде күйдіру; 13) ӨҮИС корпустарына арналған оқшаулауыштар – күйдіру; 14) ИКПТ-1,5оқшаулауыштары –кəдеге жарату үшін электр пештерінде күйдіру; 15) шамот массаларынан жасалған капсельдер мен плиткалар - күйдіру; 16) қыш дискілі конденсаторлар - күмісті конвейерлік пештерде күйдіру; 17) магнитодиэлектриктер - күйдіру в вакуум пештерде, инертті орталы пештерде, оттекті пештерде түпкілікті күйдіру; 18) микроплаталар - 13800 С температура кезінде электр пештерінде тегістеуден кейін тесу; 19) панельдер – электр пештерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 20) радио жəне жарықтандырғыш шамдардың (сақиналары, тығындары) ішкі арматурасына арналған радиоқыш - күйдіру; 21) ауыстырып қосқыш роторлары мен платалары - тегістеуден кейін мазут пештерде шынықтыру; 22) МКТ статорлары – электр пештерінде кəдеге асыру үшін күйдіру; 23) металлы бар шыны қыш композициялар - будасын күйдіру; 24) шикізат материалдары жəне жентектер – күйдіру; 25) əртүрлі пішінді феррит бұйымдар - түпкілікті күйдіру (ауа жəне оттегі ортасында). Параграф 3. Радиоқышты, пьезоқышты жəне ферриттерді күйдіруші, 4-разряд 845. Жұмыс сипаттамасы: қыш, феррит, шыны эмаль массалардан жасалған бөлшектерді жəне пьезозлементтердің дайындамаларын жоғары температуралы, бағдарламалық жəне автомат құрылғысы бар əртүрлі типті электр пештерінде, күйдіру режимдерін сақтай отырып жəне реттей отырып түпкілікті күйдіру; термоөңдеудің жəне металдандырылған жəне көміртектелген қыш дайындамаларды электр пештерінде шынықтырудың тиімді режимін таңдау; процесс барысын бақылау жəне температуралық режимдерді бақылау; вагонеткаларға шикіқұрам брикеттері бар никель пакеттерін салу жəне түсіру; əртүрлі массалардан жасалған бөлшектерді мазутты-туннель жəне электр пештерінде, күйдіру режимдерін сақтай отырып кəдеге асыру үшін күйдіру; шикізат материалдары мен жентектерді үздіксіз жұмыс істейтін жалынды пештерде күйдіру; электр пештері мен бақылау-өлшеу аппаратурасының жұмысқа жарамдылығын тексеру. 846. Білуге тиіс: жоғары температуралы электр пештердің, туннельді (бір, екі жəне үш арналы), камералы, құндақты пештердің жəне олардың автоматты құрылғыларының құрылысы; электр пештері мен бақылау-өлшеу аппаратурасының жұмысқа жарамдылығын тексеру тəртібі; температураны өлшеуге жəне пештің қызуын реттеуге арналған аспаптардың құрылысы жəне жұмыс істеу қағидасы; электротехника негіздері; туннельді-мазут пештердің құрылысы жəне жұмыс режимі; бұйымдарды түпкілікті жəне кəдеге асырып күйдіру режимі; электр пештерінің газ ортасы жəне олардың күйдірілетін бұйымдар мен бөлшектердің сапасына тигізетін əсері; пьезоэлемент дайындамаларын түпкілікті күйдіру режимі; вагонеткаларға пакеттерді орнату схемасы; феррит бұйымдардың магнит өлшемдерін тексеру əдістері. 847. Жұмыс үлгілері: 1) марганец-цинк өзекшелерді пісіру кезінде футерлерді вакуумдеу; 2) қыш бөлшектер мен бұйымдар - күйдіру; 3) стеатит жəне форстерит қыш массадан жасалған бөлшектер - күйдіру; 4) сегнетоқыштан жасалған бөлшектер - күйдіру; 5) қыш бөлшектер - капсельдерге жəне қыш науашаларға салу; алдын ала күйдіру; 6) ультрафарфордан жасалған бөлшектер – кəдеге жарату үшін жəне түпкілікті күйдіру; 7) форстерит жəне жоғары жербалшық (типа 22хС) қыш массадан жасалған бөлшектер - қалпына келтіруші ортада күйдіру; 8) қыш пленкадан жасалған интеграл схемалардың металл қыш корпустарының бөлшектері - металдар мен балқымалардың ұсақ дисперсті ұнтақтарынан жасалған металдандырылған пасталарды мен 1560°С ± 10°С температура кезінде басқарылатын газ ортасы бар үздіксіз жұмыс істейтін электр пештерінде күйдіру; 9) эмальденген ковар бөлшектер - конвейерлік электр пештерінде балқыту; 10) қыш дайындамалар - күмісті туннель пеште күйдіру; 11) металдандырылған жəне көміртектелген қыш дайындамалар - шынықтыру; 12) қыш конденсаторлардың дайындамалары - 13200 С ± 20°С температурада туннельді силит пештерде күйдіру; 13) пьезоқыш құйылған сфера пішінді дайындамалар – отқа салу, күйдіру; 14) əртүрлі пішінді феррит бұйымдар – бейтарап орталы пештерде түпкілікті күйдіру; 15) барлық типті қыш конденсаторлар - түпкілікті күйдіру; 16) қыш радио жəне арнайы шамдарға арналған ішкі арматураның вакуум тығыз қабаты бар қыш - күйдіру; 17) 22ХС типті қыш – қалпына келтіргіш күйдіру; 18) қыш массаны дайындауға арналған материалдар - күйдіру; 19) магнитодизлектриктер - вакуум пештерде, инертті орталы пештерде, оттекті пештерде жəне үздіксіз жұмыс істейтін пештерде түпкілікті күйдіру; 20) резисторлардың металл пленкалы негіздері – электр пештерде шынықтыру; шынықтыру режимін таңдау; 21) шыны қышы бар металл тораптар - түпкілікті күйдіру; 22) алунд құндақ - күйдіру; 23) жүзгіндерді үздіксіз жұмыс істейтін, айналмалы жалынды пештерде күйдіру; 24) барий магниттері мен никель-цинк бұйымдарын күйдіру; 25) ПЛ-1К, 2К, ПЛК-7,9 панельдері, үстіңгі жəне төменгі қалыптар - туннельді-мазут пештерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 26) ауыстырып қосқыштардың панельдері - туннельді-мазут пештерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 27) ПЛК-7,9, ПЛ-1К, 2К панельдері – электр пештерде түпкілікті күйдіру; 28) ауыстырып қосқыштардың платалары - электр пештерде түпкілікті күйдіру; 29) қыш пленкадан жасалған дəлме-дəл уақыттың электронды аспаптарының қыш платалары - 1560°С ± 10ОС температура кезінде газ ортасы (сутегі, азот) бақыланатын үздіксіз жұмыс істейтін электр пештерде күйдіру; 30) металдандырылған резисторлардың пленка негіздері – электр пештерде шынықтыру режимін таңдай отырып шынықтыру; 31) пленкалы резисторлар - күйдіру; 32) КПК-2,3 роторлары - электр пештерде түпкілікті күйдіру; 33) күміс корпустар - палладий пастасын күйдіру; 34) ММКТ статорлары - электр пештерде түпкілікті күйдіру; КПКМ, КПК-1, КПК-2,3 статорлары - туннельді-мазут пештерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 35) əртүрлі пішінді марганец-цинк ферриттер - электр пештерде түпкілікті күйдіру; 36) АЖЖ аспаптарына арналған ферриттер - температурасы автоматты түрде басқарылатын жоғары температуралы камералық пештерде күйдіру; 37) ППГ ферриттері – кейіннен шынықтыра отырып вакуумды-оттекті ортада күйдіру; 38) ППГ ферриттері, магнитострикционды ферриттер – іріктеу жəне камералық, туннельді, құндақты, үздіксіз жұмыс істейтін электр пештерде жəне оттекті вакуум пештерде түпкілікті күйдіру. Параграф 4. Радиоқышты, пьезоқышты жəне ферриттерді күйдіруші, 5-разряд 848. Жұмыс сипаттамасы: радиоқыш, пьезоқыш, феррит жəне шыны эмаль массалардан жасалған əртүрлі бөлшектерді үздіксіз жұмыс істейтін жалынды пештерде, туннельді-мазут, сутекті жəне кəдеге жарату үшін күйдіру пештерінде, кезең-кезеңмен жұмыс істейтін көріктерде, сондай-ақ бағдарламалық автомат құрылғылары бар электр пештерінде түпкілікті күйдіру процессін жүргізу; көріктер мен бақылау-өлшеу аппаратурасының жұмысқа жарамдылығын тексеру; бөлшектердің күйдірілу дəрежесін сынамалар бойынша анықтау, пісірілу сапасын бақылау-өлшеу аспаптарында тексеру; жанама қыздыратын айналмалы пештерде ылғал технологиялық схема бойынша газдың көмегімен ферриттендіру технологиялық процессін жүргізу; жүзгіндерді пешке салу жəне оларды пештің жұмыс істейтін бетіне таратып бөлу; жүзгіндердің пешке жіберілуінің температуралық-желдеткіш режимін реттеу; разрядталуын реттеу; құрылғыны нұсқаулыққа сəйкес үнемі тексеру; реторт қабырғаларын қақтан тазалау; процестің аяқталуын сынамаларды іріктеудің көмегімен айқындау; өнім сапасы мен бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері, талдау жəне көзбен шолып бақылау нəтижелері бойынша технологиялық регламенттің сақталуын бақылау; қалыпты технологиялық процестен ауытқу себептерінің алдын алу жəне жою; жүзгіндерді жіберіп тұратын мөлшерлеуші сорғыларға қызмет көрсету; жүзгіндерге кіретін компоненттерді ұнтақтау, оларды химиялық құрамы бойынша түзету; журналға жазу; жабдықты жөндеуге дайындау, жөнделгеннен кейін қабылдау. 849. Білуге тиіс: жалынды пештердің, туннельді-мазут жəне үздіксіз жұмыс істейтін сутекті пештердің, сондай-ақ жоғары жиілікті қышты кəдеге жарату үшін күйдіруге арналған көріктердің құрылымы жəне жұмыс істеу қағидасы; газ өткізгіштердің, пешкөмейлердің, пеш оттығының орналасуы; бақылау-өлшеу аспаптарының (термопараның, гальванометрдің, тартуды өлшеуіштің) мақсаты жəне құрылысы; əртүрлі радиоқыш, пьезоқыш, феррит жəне шыны эмаль массаларға арналған күйдіру аймақтары; күйдірудің əртүрлі кезеңдерінің мəні; қыш массаларға арналған ТУ; əртүрлі қыш массалардан жəне жоғары жиілікті қыштан жасалған бөлшектерді жалынды жəне туннельді-мазут пештерде күйдіру тəсілдері мен режимі; көріктердің газ ортасы жəне оның күйдірілетін бөлшектер мен бұйымдарға тигізетін əсері; бастапқы компоненттерден жасалған жүзгіндерді тікелей күйдіретін айналмалы пештерде күйдіру арқылы барий, стронций жəне барий-стронций ферриттерін алудың жəне пеште синтезделген шикіқұрамнан жүзгіндерді дайындаудың технологиялық процессін жүргізу тəсілдері; температуралық режимді сақтау, пештің айналу жылдамдығын, жүзгіндердің пешке жіберілу жылдамдығын, күйдірілген өнімнің сапасын, шикіқұрамның тарту үшін шар диірменге жіберілуін, жүзгіндердің беті мен ылғалдылығының салыстырмалылығын реттеу жəне бақылау ережесі. 850. Жұмыс үлгілері: 1) əртүрлі қыш массадан жасалған бөлшектер – үздіксіз жұмыс істейтін жалынды пештерде жəне əртүрлі құрылымды көріктерде түпкілікті күйдіру; 2) конденсаторлардың қыш бөлшектері - үздіксіз жұмыс істейтін жалынды пештерде түпкілікті күйдіру; 3) пластикалық қыштан жасалған бөлшектер - күйдіру; 4) жоғары жиілікті қыштан жасалған бөлшектер – көріктерде түпкілікті күйдіру; 5) феррит бөлшектер – автоматты түрде басқарылатын пештерде түпкілікті күйдіру; 6) интегралды схемалардың метал қыш корпустарының бөлшектері, нығыздау əдісі арқылы жасалған қыш бомзалар - t = 1750°С±10°С кезінде «Вистра» типті үздіксіз жұмыс істейтін в туннельді газ пештерде күйдіру; 7) вакуум тығыз қабаттардың жəне 22ХС жəне А-995 типті қыштан жасалған энергия шықпаларының бөлшектері - күйдіру; 8) КТ-ЗО қыштан жасалған аспаптардың бөлшектері - күйдіру; 9) кез келген пішінді пьезоқыш дайындамалар - туннельді, камералық жəне құндақты пештерде күйдіру; 10) барий ферриттерінен жасалған бұйымдар – «Днепр», «Сименс», «Драга» типті автоматты басқарылатын пештерде түпкілікті күйдіру; 11) стеатиттен жасалған бұйымдар - туннельді-мазут пештерде түпкілікті күйдіру; 12) қыш, феррит жəне шыны эмаль массалардан жасалған бұйымдар мен бөлшектер - əртүрлі құрылымды көріктерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 13) өте берік бұйымдар – вакуумда пісіру; 14) оқшаулауыштар, панельдер, корпустар, роторлар, платалар, қаңқалар - көріктерде кəдеге жарату үшін күйдіру; 15) əртүрлі пішінді ірі көлемді бұйымдар мен бөлшектер - күйдіру; 16) жербалшықтығы жоғары, ұсақ кеуекті қыш - күйдіру; 17) қыш өзектер мен түтіктер - туннельді-газ пештерде түпкілікті күйдіру; 18) конус-пироскоп – іріктеу жəне «Вистра» типті үздіксіз жұмыс істейтін туннельді-газ пештерге орнату; 19) зегер корпустары – іріктеу жəне туннельді-мазут пештерге орнату; 20) микроплаталар – пасталарды сутекті пештерде күйдіру; көріктерде, жоғары температуралы аммиакты пештерде түпкілікті күйдіру; 21) шикізат материалдары жəне жентектер – көріктерде түпкілікті күйдіру; 22) вакуум тығыз қыштан жасалған металл қыш корпустардың платалары - үздіксіз жұмыс істейтін сутекті пештерде түпкілікті күйдіру. 80. Радиоқыш пен ферриттерді кесуші Параграф 1. Радиоқыш пен ферриттерді кесуші, 1-разряд 851. Жұмыс сипаттамасы: шикі, қыш жəне феррит түтіктерді, өзектерді белгіленген өлшемдері бойынша қол құрылғылары мен станоктарда кесу; түтіктердің ұзындығын шаблон бойынша таңдап тексеру; кесілетін түтіктер мен өзектерді қаңылтыр табаға орналастыру, кейіннен кептіргіш шкафтар мен термостаттарда кептіріле отырып ауада кептіру; түтіктерді кесуге арналған қол құрылғысының бетін майлау. 852. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы туралы негізгі мəліметтер, оның маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты; анағұрлым кең таралған қарапайым құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен қолданылу шарттары; қыш жəне феррит дайындамалардың (түтіктердің, өзектердің) атауы, белгіленуі жəне өлшемдері; түтіктерді орналастыру, қақтау жəне кептіру тəсілдері; түтіктер мен өзектерді кесуге болатын дайындамалардың ылғалдылық дəрежесі. 853. Жұмыс үлгілері: 1) КВК-2 конденсаторларына арналған дайындамалар – шикі дайындамаларды өлшемі бойынша - кесу. Параграф 2. Радиоқыш пен ферриттерді кесуші, 2-разряд 854. Жұмыс сипаттамасы: радиоқыш пен ферриттерді станоктарда, жартылай автоматтар мен автоматтарда 11-12 квалитеттер бойынша кесу; кесектері бойынша тегістеу; ұзындығы 10...40 мм күйдірілген өзектерді ұзындығы бойынша өлшемдерін дəлме-дəл сақтай отырып кесу; өлшемдерін белгілеу жəне пластинанын белгіленген өлшем бойынша бекіту, пышақтарды қайрау; ұзындығын өлшеу құралымен іріктеп тексеру; абразивті дискіні орнату, бекіту жəне қайрау; қыш өзектерде ойық тілу; шикі қыш түтіктерді қол құрылғыларында, станоктарда жəне автоматтарда ұзындығы бойынша өлшемдерін жəне кесектің түтікке қатысты перпендикулярлығын дəлме-дəл сақтай отырып кесу; кескіш пышақтарды тексеру, орнату жəне ауыстыру; кесуге арналған станоктарды баптау. 855. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс істеу қағидасы; анағұрлым кең таралған күрделілігі əртүрлі əмбебап жəне арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты мен қолданылу шарттары; құрылғының мақсаты, қолданылу ережесі жəне кескіш құралдардың бұрыштары; өңделетін материалды суыту ережесі мен тəсілдері; шақтамалар мен қондырғы жүйесі; квалитеттер мен кедір-бұдырлық өлшемдері; суытушы жəне майлаушы сұйықтықтың мақсаты жəне қасиеттері; қыш пен ферриттен жасалған өңделетін бұйымдардың негізгі механикалық қасиеттері; өңделетін материалды орнату коэффициенті. 856. Жұмыс үлгілері: 1) резисторларға арналған дайындамалар – шикі күйінде ұзындығы бойынша өлшеммен кесектің түтіктің осіне қатысты перпендикулярлығын сақтай отырып кесу; 2) өлшемі 5 бастап 60 мм дейін, қабырғасының қалыңдығы 0,1-2 мм, ұзындығы бойынша шақтамасы ±0,1 мм феррит жəне əртүрлі қыш массалардан жасалған түтіктер, өзектер мен пластиналар - кесу; 3) қыш жəне феррит түтіктер мен өзектер - əртүрлі бейінді ойықтарды кесу; станоктарда, автоматтар мен жоғары жиілікті жабдықтарда кесу; 4) СГМ типті шағын көлемді түтіктер (кəдеге жаратушы) - кесу; 5) ішкі диаметрі 15-70 мм ірі көлемді түтіктер - кесу; 6) қыш цилиндрлер – арнайы станоктарда диаметрі 20 мм астам сақиналарға кесу. Параграф 3. Радиоқыш пен ферриттерді кесуші, 3-разряд 857. Жұмыс сипаттамасы: күйдірілген радиоқыш пен ферриттерді жартылай автоматтарда жəне автоматтарда белгіленген өлшемдер бойынша 6-9 квалитеттер бойынша шек пен кесек бойынша қалыптауды сақтай отырып кесу; алмас жəне абразив дискілерді орнату, бекіту жəне қайрау; автомат жұмысының ТКЕ-нің бір тобынан екіншісіне алмасу кезінде кесу режимін таңдау; кесу жартылай автоматтары мен автоматтарының жұмысындағы ақаулықтарды жою. 858. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы жəне баптау тəсілдері; əмбебап жəне арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу құралдарының құрылысы; кесу құралын қайрау жəне орнату ережесі; шақтамалар мен қондырғы жүйесі; квалитеттер мен кедір-бұдырлық өлшемдері; өңделетін материалдардың негізгі қасиеттері. 859. Жұмыс үлгілері: 1) диаметрі 2 мм дейін жəне ұзындығы 0,8 бастап 12,5 мм дейінгі өзектер – станоктарда кесу; 2) қабырғасының қалыңдығы 1мм дейінгі түтікті өзектер – кесу; 3) қыш жəне феррит түтіктер, əртүрлі қыш массалардан жасалған өзектер мен пластиналар - жартылай автоматтарда жəне автоматтарда кесу. 81. Радиоқышты өндеуші Параграф 1. Радиоқышты өндеуші, 2-разряд 860. Жұмыс сипаттамасы: бөлшектер мен бұйымдарды технологиялық нұсқаулықтарға сəйкес өңдеу, майсыздандыру жəне дистилденген суда жуу; өңдеу процессін бақылау; майсыздандыру үшін ерітінді дайындау; өңдеу процессін белгіленген режим бойынша реттеу; өңдеу сапасын өлшеу құралының көмегімен айқындау; бөлшектерді кептіру. 861. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтардың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты жəне қолданылу шарттары; бөлшектерді өңдеу, майсыздандыру жəне тазалаудың технологиялық процестерінің негізі; қыш бөлшектерді өңдеуге дейін жəне өңдеуден кейін механикалық тазалау жəне суда жуу тəсілдері. Параграф 2. Радиоқышты өндеуші, 3-разряд 862. Жұмыс сипаттамасы: қыш бұйымдар мен бөлшектерді балқыту қышқылында жəне басқа да қышқылдар мен ерітінділерде өңдеу; күмістен жасалған бұйымдарды азот қышқылында өңдеу; бөлшектерді технологиялық нұсқаулыққа сəйкес майсыздандыру, бейтараптандыру, кептіру жуу жəне сүрту; астауларды бұйымдарды қышқыл мен сілтіде өңдеу үшін дайындау; орындалатын өңдеу түрлеріне арналған электролиттер мен ерітінділерді дайындау; электролиттерді сүзгіден өткізу; өңделген электролиттер мен ерітінділерді бейтараптандыру жəне регенерациялау; өңдеу, жуу жəне кептіруде қолданылатын жабдықтар мен құрылғыларға қызмет көрсету. 863. Білуге тиіс: бұйымдарды өңдеу, жуу жəне кептіруде қолданылатын жабдықтардың құрылысы мен жұмыс қағидасы; бақылау-өлшеу құралдарының құрылысы; өңдеу астаушасын дайындау тəртібі жəне қыш бұйымдар мен бөлшектерді əртүрлі қышқылдар мен ерітінділерде өңдеу; қышқылдар мен сілтілердің химиялық жəне физикалық қасиеттері; өңдеуші жəне майсыздандырушы ерітінділердің құрамы мен қасиеттері. 82. Радиоқышты қалыптаушы Параграф 1. Радиоқышты қалыптаушы, 2-разряд 864. Жұмыс сипаттамасы: шикізат пен материалдарды дайындау; механикалық желіге біріктірілген жабдықтарда (диірмен, кептіргіш барабан, мөлшерлегіш, араластырғыш) капсель массасын дайындау; нығыздау үшін нығыздауыш қалыптарды таңдау; Капсельдер мен плиталарды гидравликалық нығыздауыштарда 100 кг баса отырып нығыздау; əртүрлі отқа төзгіштерді нығыздауыштар мен қалыптау станоктарында нығыздау жəне қалыптау;

матрицалар мен пуансондарды майлау. 865. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың (механикалық тізбектердің, гидравликалық нығыздауыштардың) маңызды бөлшектерінің атауы, мақсаты жəне жұмыс қағидасы; əмбебап жəне арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу құралдарының мақсаты жəне қолданылу шарттары; шикізат түрлері жəне олардың қасиеттері; шикізатты ағын желілі қоспалауыштар мен агрегаттарға салу жəне мөлшерлеу ережесі; нығыздауыштың басу ауқымы жəне нығыздау ұзақтығы 866. Жұмыс үлгілері: 1) шыныдан пісірілген қыш құмыра - разряды анағұрлым жоғары қалыптаушымен бірлесе отырып өңдеу; 2) қыш массадан жасалған күрделі емес бөлшектер - қалыптау; 3) капсельдер, төсемдер, қақпақтар, плиталар, қораптар, науашалар - гидронығыздауыштарда нығыздау; 4) кухтер, дуплеждер, ұсақ беріліс - қалыптау; 5) шыныдан пісірілген қыш құмыра жасау үшін қажетті масса- елек арқылы елеу жəне басу кезінде қалыпқа себу. Параграф 2. Радиоқышты қалыптаушы, 3-разряд 867. Жұмыс сипаттамасы: гипстен кап, қалыптар, күрделілігі орташа ажыратпа қалыптар мен кеспелтектерді құю; əртүрлі пішінді жұқа қабатты бөлшектерді гипс қалыптарда құю; гипс ерітіндісін дайындау; гипс кеспелтектерін қалыптау машинасымен қалып өлшеміне дəлме-дəл келтіре отырып түзету; шаблондарды үлгі бойынша орнату жəне оларды қалыптау машиналарында бекіту; ішкі саңылауы бар гипс қалыптау кеспелтектерін орналастыру беріктігін жəне оларды орталықтау дұрыстығын айқындау; қалыптар мен шаблондардың кейін пайдалануға жарамдылығын айқындау; ірі көлемді жəне күрделі пішінді капсельдерді қалыптау жəне нығыздау; капсель массасын дайындау жөніндегі механикаландырылған тізбекке қызмет көрсету жəне баптау. 868. Білуге тиіс: капсель массасын дайындау жөніндегі механикаландырылған тізбектің құрылысы жəне баптау тəсілдері; шаблондарды орнату жəне бекіту, гипс кеспелтектерін өлшем бойынша келтіру ережесі; қыш массаның құрамы мен қалыптаушы қасиеттері (ылғалдығы, тұтқырлығы, түйіршіктігі); гипс құймаларын: каптарды, қалыптар мен күрделілігі орташа ажыратпа қалыптарды қабылдау, сондай-ақ қыш массадан күрделі бұйымдарды жасау тəсілдері; гипс ерітіндісін дайындау тəсілдері; гипс кеспелтектерінің мақсаты ы ы ю ы ы Ж мы ы ы ш ы м ы ж ш м ы ы ш ы ы ы ю ы ж ш м ш ыш ж м ы ы ж ж ж ы ш ыш ы ы м ы ш ы ж ы ыш м ы ж ы ы ы ж ы м мм ы ы ы ы мм ж м мм ш ыш ы ы м ы ж ш м ж ш ш м ж ж ш ы ш ы ш ю м мм ы ы ы м ж ф ф ж ш ы ы ы ым ыш юшы ж ыш м ж ы ш ыш ы ы ы м ы ы ю П ф ыш ы ы шы Ж мы м ы ш ы ж жы ы ы ю ы м ы шы ш м ш ж ыш ю ыш ым ы ы ш ыш м ы ы ш ы ы ыы ж ж ш ы ы м ш ым ыш ж мы ж м ы ы ым ы ыы ыш ы

ш

ы

ш Ж мы ы м ш ф ф ж

ф

ы м ы

м

ж

ым

ым

ы

Ж мы м ы ы ыш ы м м

м м ы

ж

ы ы ы

ы ы ы ы

ш ж ы

м

ж

ы

шы м

ы

ы ы

ж

м

ж

ж

ым

ы

П

ы м

ы

ш

ж ы

ы

ы

ы ы

ы

ы ш

ш А

ф

м

м

м

м

ы ы ым

м

ш

ы

ы

м

м

ы ж

ы ш м

ы ыж

м

м

ж

ж

ы ы м

ы ы ф

ы

ж ы ы

ы м

ы

ы

ы

ы

ы

ж

ж

ы

м

м

ж

м

ы

ы ы

ы

Ж мы м м м

ж

м

ш

ы м

ш м м

ым ш

Ж мы ш м м ы ш м

ыж ыж ы ы ы ы

ы

ы

м ы

ж

ш м Ж мы

ж

м

ж мы

ы

ы

Ж мы

м

ы

ж

ж мы ы м

ф

ы

шы м

ы

Ж мы ы мм м

м

П

ж

м

ж мы

м

шы

м

м

ж

ы

ы

м

ы м

ш

ы

м ы м

Ж мы м м м м ж м ш м ы

ы ш ш

ж

м С

ф

ым

ы

ы ы ыж ж м ы м м ф ы ж П

м ы

ы

ым м ы ы ш ы

м ы м ы ыы

м

ы м ы ы

ж м

ы

ж

ы ы ым

ы

ы

ш

ш

ы

ы ы ы м ы

ы ж ф

ы

м

ы

С

ы

ш мы

ы ш ж

ш ж мы

ы ж

ы ы

ш ш

ж ы ы ы ы ы ым ж ы ы ы ы ы ы ы м ыж ы ш ы ы ы ы ы ж ы ы ш м В м ы ы шы П ф В м ы ы шы Ж мы м ы м ж м ы м ы шы ы ы ы ш м ы ы ы ыы ы ы ы ж м ж ж ы

ж ж

ыы ы

юж

м ы

ы

ы

ж м м П

ы

ш

С С

ф

ы

ж

ы

ж мы

ы

юж ы м

м

ы ы ы

шы шы

ыы ы

м

ш

шм

шы шы

м

ы

К

ы

ы ы ым

ы

ы ы ыж

ы

ы ы

ш

ы

ы

ш

ы ы

м

ж

ж ш

ж

ы

ш ш

ы

ы

ы м ы ым

ж

ыж ю

К К

ф

ы

ы

ы ы ы

ы

ы ж ж

ы

ш

м ы

ж

ж

ш

ым ж м м ы м

ы

ы

ж шы

м

ж ы ш

м

ы ы ж мы

м

ы м шы ы ы

м ы

м шы

м

ш

ыж

м

П

м ы

м

ы

м

ы

ж

ы

ы ы

м

м

ыш ы

шы шы

ы

ым ыж ю шм ы ы

П

м ы м ы

мж

ы ыш

ш

ш ф ж

ж

ж

ж ж

ым ш

ф ы

м

ы

ы

ж

ж ы ж ж м ы жы ж м ы ш ф ы ы ы

м

ы

ж

ы

шм ы м м ы ж ы ы ж ы ы ы ы ы м ы ы ы ж ы м ж ы К П ф К Ж мы м ы ж ы ы ж ж ш ф ы ш ы ж ы ы

ым ы

ы ы ыж

ж ю

ы

ж

м

ы ы

ж ш

ы ы ы ж м ы ы ы ыж ы ы ы ы ыш ы ы ы ф ы ы ыш ы ы ы ы ш ы ы ы ы ы м ым ы ш ы П ф С ы ж шы Ж мы м ы м ж ы шм ыж ы м ы ш м ш ж ж ы м ы ы ы ы ы ж ыж ю ы ы

ы

ы ы ы

ж

ж м

ж м

ж

ы м ы ы ш ы ы м ым ф ы ыш ы ы ы П ф С Ж мы м ы м ы ы ш ж ы ы м

ы ы ы

ы

ы шы

ы

мы

ы шы ы ш

м м

м

ж

ж

ш

м

ым ы ыы

м

м

ы

шы

ш

ж

С С

ы

ы ы

ы

м

А

ы

м

ж

ж мы

ыж ю ж

м ж

ы ы ыж

ы

ж

м

ы

ж ы ф

ш

м ы ы шы ы ы ы ы

м ы ы ы ж

П

ы

ж

ы

ы

ы

ы

ж м

ы

ы

ж

ы ф П

ы

ыж ы ы

ы м ы шы ы ж ж мы ж м ш м ы ш ы м ы ы ж ы ш ф ш Ж мы

м

ыж

ж ыж ы

м

ыж

ы

м

ы м

ы

ж

м ы

м

ы ы

м ы м ы ым

ш ыж ш

м

м

ы

м

шы

ш ж мы

ы

ы

ым

Ж мы

ы

ым

ы

м

ы

ы

ы

А

ы

м

ы ы

м ш

ы ы

шы

ы м ы ш

ф

м

ж

м ш

ы

ж

м м ы ы ы ж ж ы ы ы ы ы м ыж ы ш м ш м ж П ф А шы м ы ы м ы м м ж ы ж ы м ш ж ым ж ы ы ы ы ы ы

м

ж

ы

ж ж

Ж мы ш м ш м

м

шы шы

ж ыш ы ы ы ыш ы м ш ы ы ы ыж ж мы ы ы м ы

ы ы

ы ш ш

ы

ы

ы

ж ы

м

м ы

м

ыш

м ы

А А

ы

П

ы ы

м ым ы

ж

ы ы ы

ы

ыж

ф

ш

ж ы ы м

шм

ж ы

ы

ы

ы ы ым м м ы ж ы ы ы ы ж мы ыж ы ы ы ы ы ым ы ж мы ы ы ыш ы ш ы ы ж мы ы м ыы ж ы ыш ы ж мы

Ж мы

м

м

ыж ю

ж

ы ы

ы ж

Ж мы м ы ж м ы юм м шм м ыф ы м м ы ы ы м м ж ы

ж мы

ы

ы

м

ж ы ы ы

ж

ж

ш

ж

ж

м ы ыы

П

ы ым ж м ы м ы ы ыш м м ы м

м м м ы ы мж

м ы ыы ы ы

ы ш ж

ж

ы ж м

ж

ы

ы

м

ы жы ым

м ы

ы ш

м

ш

ж ы ы м ж ы ж

м

ы

ы ы

ш ыш

ы ы ы ы ы ы ым ы

ы ш ш ыш

ы

ы

ж

ыш м

ю

м ш ж ыш жы шы ы ы ж ш ш ыш жы ы ш ым ы ю ы ш ю ы ы м ы м ы ы ы ы ж П ф ыш ы ы шы м ы ыш ым ы шы ы ы ы м ы ым ы ы ы

Ж мы ж

ы

ж ы

ы ы м м ы

ыж

ы ы м

ы

П

ф

ш м м

ш ж

В м ы

м

м

ы м

ш

ы

ш м

ы

шы

ы

ы ыш м ы

ы

м

ж

ы

ы ы

Жалғасы 16 бетте

м ы ш

ж

ы ш ж ж

ы


16

www.egemen.kz

Жалғасы Басы 14 15 беттерде 906. Білуге тиіс: селен түзеткіш элементтердің техникалық шарттары мен МЕМСТ-ры; технологиялық цикл бойынша өңдеудің негізгі түрлері; селен элементтерін сынау жəне тексеру тəсілдері; бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының құрылысы; салмақ ауырлығын өлшеу нəтижесі бойынша жəне селен, висмут, кадмийдің осы партиясына арналған электр өлшемдерін өлшеу бойынша вакуум қабаттарының режимін түзету ережесі. Параграф 3. Вакуум қабаттарын сынаушы, 4-разряд 907. Жұмыс сипаттамасы: спектральті талдау нəтижесі бойынша селен сапасын айқындау; селен элементтерін жасау үшін спектральді жəне химиялық талдау нəтижесі бойынша селен партиясын оларға қойылатын талаптарға байланысты іріктеу; селен партиясының жекелеген технологиялық режимдері бойынша ұсыным беру жəне олардың селен элементтерінің соңғы партиясын жасау процессінде орындалуын бақылау. 908. Білуге тиіс: селен мен висмуттың вакуумда катодтық тозаңдандырылу, термикалық булануы құрылғысының құрылысы, электр жəне вакуумдық схемасы, дəлдігін баптау жəне тексеру ережесі; селеннің химиялық қасиеттері жəне жекелеген қоспалардың селен элементтерінің электр өлшемдеріне тигізетін əсері; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты мен қолданылу шарттары; бұйымдарға қойылатын техникалық шарттар жəне МЕМСТ. 89. Селен өндірісін сынаушы Параграф 1. Селен өндірісін сынаушы, 2-разряд 909. Жұмыс сипаттамасы: селен элементтерден жасалған түзеткіштерді қарапайым сынау схемаларының сұлбасы мен сызбалары бойынша құрастыру; түзеткіштерге олардың электр өлшемдері бойынша бақылау өлшемдерін жасау; электр элементтерін оқшаулау сапасын тексеру; селен элементтері мен селен түзеткіштерінің ылғалдығына олардың электр сипаттамаларына бақылай отырып климаттық сынақ жүргізу; электр элементтерін лакпен, эмальмен жəне басқа да электр оқшаулауыш компаундтармен оқшаулау; төмен вольтті трансформаторларға қарапайым сынақ жүргізу; оқшауланған электр элементтерін бақылаулы сынау; трансформаторлардың орауыштарындағы қысқа тұйықталған орамдарды тексеру; селен элементтері мен селен түзеткіштердің механикалық қасиеттерін созылуын, соққы жүктемесін, дірілін, майысуын сынау арқылы тексеру; сынау үшін үлгілерді жасау кезінде температуралық режимдерді жүргізу; селен элементтерін электр өлшемдері бойынша таңдау, сынақ нəтижелерін тіркеу. 910. Білуге тиіс: электротехниканың негізгі заңдары; трансформаторлардың, өлшеу аспаптарының құрылысы мен мақсаты; төменгі вольтті жабдықтарға сынақ жүргізу ережесі; автоклавтар мен барокамераларды, вакуум-сіңдіргіш құрылғыларды, гидравликалық нығыздауыштарды жəне басқа да лабораториялық-сынақ жабдықтарын пайдалану ережесі; айнымалы тоқты түзету схемалары туралы, түзеткіштердің түрлері туралы негізгі түсініктер; айнымалы жəне тұрақты тоқ табиғаты, түзеткіштердің жұмыс қағидасы; өлшеу аспаптарының атауы, мақсаты жəне қолданылу шарттары, олардың квалитеттері; механикалық сынақ əдістемесі, үлгілерді механикалық сынауға арналған құрылғылардың жұмыс қағидасы. Параграф 2. Селен өндірісін сынаушы, 3-разряд 911. Жұмыс сипаттамасы: температуралық сынақтарды, тоқтың көп жүктемесіне беріктігіне сынақ, селен элементтерінің қызмет ету мерзімі мен беріктігіне сынақ жүргізу; селен элементтерін сақтау жəне қалыптауға сынақ жүргізу; аспаптардың жүйесін өлшенетін өлшеміне байланысты іріктеу, аспаптың қажетті сыныбын іріктеу; селен элементтері мен түзеткіштерді өлшеу схемаларын құрастыру; түзеткіштердің əртүрлі схемаларын сынау кезінде қажетті есептерді жасау; сынақ нысандарындағы ақаулықтарды анықтау жəне оларды жою. 912. Білуге тиіс: сынақ əдістемесі бойынша есеп формулалары, мемлекеттік стандарттар; қолданылатын өлшеу аспаптары мен жабдықтарының техникалық сипаттамалары жəне өлшеу техникасы; температураны өлшеуге арналған аспаптармен (термопарамен жəне тағы баска) жұмыс істеу ережесі; əртүрлі сериялы селен элементтерінің негізгі айырмашылықтары; селен түзеткіштердің сипаттамасы; электр өлшеу аспаптарының жүйесі; аспаптың өлшеу қателіктерін бағалай тəсілдері; селен түзеткіштерге қойылатын жалпы ТУ; селен түзеткіштердің германий жəне кремний түзеткіштерден негізгі айырмашылықтары; 2-3 разрядты слесарь-электр монтаждаушы біліктілігінің деңгейіндегі электр слесарлық іс; селен түзеткіштердің жұмыс қағидасы жəне кезең-кезеңмен сынақ жүргізудің жүйелілігі. Параграф 3. Селен өндірісін сынаушы, 4-разряд 913. Жұмыс сипаттамасы: əртүрлі электромеханикалық аспаптар мен электронды тораптарды тексеру, баптау жəне тапсыру; аспаптардың негізгі өлшемдерін əртүрлі климаттық жағдайларда тексеру; күрделілігі орташа электронды тораптарды түзету жəне баптау; жоғары вольтті электр жабдықтарды сынау; түзеткіштердің жиілік сипаттарына сынақ жүргізу, қолданылу мерзіміне, беріктігі мен сақталуына жүргізілген сынақтың деректерін өңдеу; бұйымдардың тропикалық нұсқаларына толық көлемде климаттық сынақ жүргізу; өлшемнің осы түріне арналған бір типті тиімді аспапты таңдау; вакуум камералары мен нығыздау жабдықтарын баптау жəне реттеу; монтаждау жəне жөндеу жұмыстарын орындау. 914. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетіне жабдықтың электр жəне радиотехникалық схемасы; айнымалы тоқты түзетудің күрделі схемаларының жұмыс қағидасы; бұйымның өлшемдеріне жүргізілген өлшеудің қателіктерін бағалау əдістері; əртүрлі сериялы селен элементтерінің технологиялық ерекшеліктері; барлық сериялы селен элементтеріне қойылатын ТУ; əртүрлі технология бойынша жасалған селен элементтерінің айырма ерекшеліктері; жекелеген электр элементтерінің беріктігі туралы түсінік; селен өндірісінің өлшеу жабдығы; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты мен қолданылу шарттары; жартылай өткізгіш элементтер базасындағы электр түзеткіштер өндірісінің технологиясы негіздері. Параграф 4. Селен өндірісін сынаушы, 5-разряд 915. Жұмыс сипаттамасы: күрделі құрылымды электр жабдықтары мен электр аппаратурасының күрделі сынақтарының схемаларын толық құрастыру; селен өндірісінің технологиялық жабдығының жұмысын сынау жəне тексеру, сипаттамасын алу; жоғары вольтті жабдықтар мен кернеуі жоғары трансформаторларды сынау; электронды аппаратура тораптарын тексеру, баптау жəне сынау; жабдықтар мен аппаратураны құрастыру жəне жөндеу бойынша жұмыстарды орындау. 916. Білуге тиіс: сынақ станциясының немесе лабораториясының толық электр схемасы, сынауға арналған күрделі өнеркəсіптік құрылғылардың өлшем схемалары жəне селен өндірісінің арнайы жабдықтары; электротехника жəне радиотехника негіздері. 917. Орта кəсіптік білім талап етіледі. 90. Желімдеуші-нығыздаушы Параграф 1. Желімдеуші-нығыздаушы, 2-разряд 918. Жұмыс сипаттамасы: қағаз төсеме мен алюминий фольганы селен элементтерге жабыстыру. əртүрлі элементтерді қол нығыздауышының көмегімен жабыстыру жəне нығыздау; желімделген селен элементтерін плитадан алып, ыдыстарға салу; нығыздауыштың жұмыс бөлігін тазалау; кабельді қағаздан жасалған оқшаулауыш түтіктерді түтік орағыш станокта орау жəне казеин желіммен жабыстыру; түтікті арнайы станокта кесу; станокты оқшаулауыш түтікті орау жəне кесу үшін баптау; триацетат пленкадан жасалған түтікті орау жəне жабыстыру; хлороформ қоса отырып триацетат пленкадан желім дайындау; термостатта кептіру. 919. Білуге тиіс: селен элементтерін жабыстыру жəне нығыздауға арналған қол нығыздауыштың құрылысы; ұстау уақыты; қол нығыздауышының жұмыс бетінің ластануының селен элементтерінің сапасына тигізетін əсерінің сипаты; түтік орағыш станок пен түтікті кесуге арналған станоктың құрылысы, жұмыс жəне баптау қағидасы; триацетат қабаттан жасалған түтіктерді орау жəне жабыстыру ережесі; термостаттың құрылысы жəне жұмыс қағидасы; триацетат желімін дайындау ережесі. 920. Жұмыс үлгілері: 1) гетинакстан, текстолиттен, шыны текстолиттен жасалған панельдер, төсемдер – бетінің жылтырының бұзылуы жəне жабыстыру; 2) кабельді қағаздан жəне триацетат қабықтан жасалған оқшаулауыш түтіктер – жабыстыру. Параграф 2. Желімдеуші-нығыздаушы, 3-разряд 921. Жұмыс сипаттамасы: селен элементке қағаз төсемдер мен алюминий фольганы жартылай автоматта жабыстыру; əртүрлі элементтерді жабыстыру жəне нығыздау; жабыстырылған селен элементтерін жартылай автоматтан алу жəне ыдыстарға салу; жартылай автоматты тазалау жəне азын-аулақ ақаулықтарын жою. 922. Білуге тиіс: селен элементтерін жабыстыру жəне нығыздауға арналған жартылай автоматтардың құрылысы жəне баптау тəсілдері; іске қосу құрылғыларын пайдалану ережесі; жартылай автоматтардың жұмыс бетінің ластануының селен элементтерінің сапасына тигізетін əсерінің сипаты; бақылау-өлшеу аспаптары мен құралдарының құрылысы; қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс режимін реттеу ережесі; өңделетін бұйымдардың өлшемдеріндегі шекті ауытқулар; өңделетін материалдардың негізгі қасиеттері. 91. Селен түзеткіштерді монтаждаушы Параграф 1. Селен түзеткіштерді монтаждаушы, 2-разряд 923. Жұмыс сипаттамасы: селен түзеткіштерді монтаждау жəне дəнекерлеу; аралықтар мен линоксин түтіктерін өлшемі бойынша кесу; панелі бар октальді аяқты қажетті өлшемдерді сақтай отырып монтаждау жəне дəнекерлеу; қосылған жерлерді майсыздандыру жəне қалайылау; түзеткіштердің тораптары мен бөлшектеріндегі түрлі ақаулықтарды жою. 924. Білуге тиіс: түзеткіштерді монтаждау схемалары; селен түзеткіштерді жасау технологиясы жөніндегі қысқаша мəліметтер; дəнекерлеуге арналған əртүрлі құрылғылар мен аспаптарды (электр дəнекерлегіш, пинцет, қысқыш, тұғырлар жəне тағы баска) пайдалану ережесі; дəнекерлердің маркасы, флюстердің мақсаты; селен түзеткіштерді монтаждау жəне дəнекерлеудің негізгі тəсілдері. 925. Жұмыс үлгілері: 1) дəнекерлеу орны - майсыздандыру жəне қалайылау; 2) қалқаны бар октальді аяқты - монтаждау; 3) панель – монтаждау жəне дəнекерлеу; 4) сым, линоксин түтіктер - өлшемі бойынша кесу. Параграф 2. Селен түзеткіштерді монтаждаушы, 3-разряд 926. Жұмыс сипаттамасы: арнайы құрылымды селен түзеткіштерді монтаждау жəне дəнекерлеу; селен бағаналарын қағидаттық схемалар бойынша негізіне монтаждау жəне октальді аяқ шықпаларының ұштарын селен түзеткіштердің аралықтарымен сызбаға сəйкес қосу; қосылған жерлерін дəнекерлеу. 927. Білуге тиіс: түзеткіштерді қағидаттық жəне монтаждау схемалары бойынша монтаждау тəсілдері; монтаждаудың тиімді жүйелілігін таңдау ережесі; дəнекерлеуге арналған əртүрлі құрылғылар мен құралдардың құрылысы, мақсаты жəне қолданылу шарттары; дəнекерлердің негізгі қасиеттері; флюстердің мақсаты; селен түзеткіштердің мақсаты жəне қолданылуы; электротехниканың негізгі заңдары мен ауқымы; сызбалар мен схемаларды оқу ережесі. 928. Жұмыс үлгілері: 1) арнайы құрылымды бұйымдар - монтаждау; 2) дəнекерлеу орны - майсыздандыру; 3) окталь аяқтың шықпалармен қосылысқан жері – дəнекерлеу; 4) қалқаланған окталь аяқты монтаждау; 5) түзеткіштердің негіздері – монтаждау жəне дəнекерлеу; 6) түзеткіш корпусы бар негіздер - монтаждау жəне дəнекерлеу. 92. Шоопбалқыма мен висмутты балқытушы Параграф 1. Шоопбалқыма мен висмутты балқытушы, 2-разряд 929. Жұмыс сипаттамасы: өндірістік екі немесе үш компонентті балқымаларды электр пештерінде немесе электр ванналарында пісіру; дайын балқыманың белгіленген пайыздық құрамы жəне компоненттердің кему пайызы бойынша шикіқұрамды есептеу, талдаманы іріктеу. 930. Білуге тиіс: пештер мен астаулардың, реттеуші жəне бақылаушы аппаратура мен аспаптардың құрылысы; өңделетін материалдың атауы мен таңбалануы; пісіру режимі; балқыманың сапасына қойылатын негізгі талаптар. Параграф 2. Шоопбалқыма мен висмутты балқытушы, 3-разряд 931. Жұмыс сипаттамасы: өндірістік екі немесе үш компонентті, əртүрлі металдардың тұнбасымен қоспаланған балқымаларды пісіру; висмут қалдығын электролитпен тазалау; тұнбаларды есептеу жəне дайындау. 932. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау ережесі; қоспаланған тұнбалардың селен элементтерінің өлшемдеріне тигізетін əсері; балқымалардың анағұрлым тиімді құрамы жəне оларды алу əдісі; электролиздеу кезінде қолданылатын тұздардың қасиеттері. Параграф 3. Шоопбалқыма мен висмутты балқытушы, 4-разряд 933. Жұмыс сипаттамасы: түсті металдар мен өндірістік екі, үш жəне төрт компонентті, əртүрлі металдардың тұнбасымен қоспаланған балқымаларды пісіру; астаулар мен электр пештерінің дұрыс толтырылуын қамтамасыз ету; балқыту барысын бақылау жəне технологиялық режимдерді сақтау; тұнба жəне қоспаланған материалдарды есептеу жəне салу, араластыру, шлакты алу, металл мен балқымаларды металл қалыптарға құю, жабдықтар мен бақылау-өлшеу аспаптарының жағдайын бақылау. 934. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау ережесі; балқыту, тазалау, пісіру, қоспалау процессі жəне режимі; шикіқұрамның құрамына енетін компоненттердің негізгі физикалық жəне химиялық қасиеттері; балқымалардың анағұрлым тиімді құрамы; сұйық металдың ауамен араласуының алдын алу тəсілдері; бақылау-өлшеу жабдығының жұмыс қағидасы. 93. Түзеткіштерді құрастырушы Параграф 1. Түзеткіштерді құрастырушы, 2-разряд 935. Жұмыс сипаттамасы: түзеткіштерді жұмыс сызбаларына сəйкес құрастыруға арналған бөлшектерді, бұйымдар мен тораптарды дайындау жəне жинақтау; бөлшектердің құрастыруға дайын екендігін сыртқы түрі бойынша анықтау; ВКВ типті купрокс түзеткіштерді арнайы құрылғыларды қолдана отырып құрастыру; түзеткіштердің кесектерін станокта жаншу; триацетат қабатқа арналған корпустарды дайындау; таблетка элементтерін пленкадан жасалған корпустарға құрастыру; қалқаланған окталь аяқты қажетті өлшемдерді сақтай отырып құрастыру жəне дəнекерлеу; сырланбаған селен түзеткіштерді конвейерлік тізбектен кергіш түйрегішпен алу жəне оларды түрлері бойынша бөлу, церезинмен тазалау; құрастырудың дұрыстығын пультпен тексеру. 936. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты жəне жұмыс қағидасы; арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу құралдары мен аспаптарының атауы жəне қолданылу шарттары; түзеткіштердің құрастырма жəне электр схемасы; құрастыру кезінде қолданылатын материалдар мен бөлшектердің атауы жəне негізгі қасиеттері; түзеткіштерді жасау технологиясы жөнінде қысқашы мəліметтер жəне оларды сақтау ережесі. Параграф 2. Түзеткіштерді құрастырушы, 3-разряд 937. Жұмыс сипаттамасы: модуляторлық түзеткіштер мен арнайы мақсаттағы ұсақ түзеткіштерді құрастыру; модуляторларды герметикаландыру; селен түзеткіштердің герметикаландырылған пакетті, таблеткалы, арнайы құрылымдарын сызбалар бойынша олырдың құрылымын ескере отырып құрастыру жəне дəнекерлеу; ашық құрылымды түзеткіштерді кергіш түйреуіште құрастыру; аралықтарды негізіне қағидаттық электр схемасы бойынша құрастыру жəне дəнекерлеу; шықпаларды механикалық біріктіру жəне қосылыс жерлерін дəнекерлеу; түзеткіштердің негізгі электр өлшемдерін өлшеу пультінде тексеру. 938. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен баптау тəсілдері; құрастыру кезінде қолданылатын арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу құралдарының құрылысы; құрастыру ережесі, түзеткіштердің мақсаты жəне олардың негізгі электр өлшемдерін тексеру ережесі; түзеткіштердің электр схемалары; герметикаландыру үшін құю массасын дайындаудың рецептурасы мен ережесі; селен элементтерін сыныптарға, топтарға, шағын сыныптар мен шағын топтарға жіктеу; түзеткіштерді жасау технологиясы жөнінде қысқашы мəліметтер. 939. Жұмыс үлгілері: 1) түзеткіш блоктар - құрастыру; 2) панельдер - ПОС-61монтаждау жəне дəнекерлеу; люфтіні көзбен шолып бақылау; 3) негізі бар селен бағаналар - монтаждау; 4) селен таблеткалар - корпустарға алу; 5) дөңгелек жəне төрт бұрыш пішінді селен элементтер – керме түйреуішке алу. 94. Түзеткіштерді дəнекерлеуші Параграф 1. Түзеткіштерді дəнекерлеуші, 3-разряд 940. Жұмыс сипаттамасы: селен түзеткіштердің күрделі бөлшектері мен тораптарын МТП-75-11 типті электр дəнекерлеу машинасында, қажетті режимді таңдап жəне орната отырып электрлік дəнекерлеу; дəнекерленген тораптардың беріктігі мен герметикалығын тексеру; электр дəнекерлеу машинасын баптау. 941. Білуге тиіс: дəнекерлеу машинасының құрылысы мен жұмыс қағидасы; селен түзеткіштер тораптарының монтаждарын қабылдау; электр дəнекерлеу бойынша негізгі мəліметтер; дəнекерленген қоспалардың түрлері мен мақсаты; дəнекерленген қоспалардың сапасына қойылатын талаптар; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы. 942. Жұмыс үлгілері: 1) корпус – табанымен дəнекерлеу; 2) негіз – сақинасымен дəнекерлеу. Параграф 2. Түзеткіштерді дəнекерлеуші, 4-разряд 943. Жұмыс сипаттамасы: арнайы құрылымды селен түзеткіштердің күрделі бөлшектері мен тораптарын МТМПК-350-1, МРПК -600-1 типті электр дəнекерлеу машинасында дəнекерлеу;

30 қаңтар 2014 жыл

дəнекерлеу үшін қажетті режимдерді белгілеу жəне таңдау (қыздыру, импульс уақыты мен жиілігі); дəнекерлеу сапасын механикалық сынақпен тексеру. 944. Білуге тиіс: МТМПК-350-1, МРПК-600-1 типті дəнекерлеу машиналарының құрылысы, электр схемасы, баптау жəне дəлдігін тексеру ережесі; арнайы құрылымды герметикаланған селен түзеткіштердің тораптарын монтаждауды қабылдау; электротехника бойынша негізгі мəліметтер; дəнекерленетін тораптар мен бұйымдардың мақсаты; қарапайым қоспалардың беріктігінің мəні; дəнекер сапасын анықтау əдістемесі; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты жəне қолданылу шарттары. 945. Жұмыс үлгілері: 1) негіз - октальді аяқпен жəне сақинасымен дəнекерлеу; 2) селен түзеткіштер - окталь аяқпен дəнекерлеу. 95. Купрокс жəне селен түзеткіштердің термисті Параграф 1. Купрокс жəне селен түзеткіштердің термисті, 1-разряд 946. Жұмыс сипаттамасы: купрокс түзеткіштерге арналған мыс дайындамаларды (платалар мен шайбалар) термоөңдеуге дайындау; мыс дайындамаларды термоөңдеуге арналған құрылғыларға ілу; құрылғыларға алу жəне салу кезінде оларға дайындамаларды іле отырып, электр пештерге қызмет көрсету; термоөңделген дайындамаларды кептіргіш шкафта кептіру. 947. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы; оның маңызды бөлшектерінің атауы мен мақсаты; арнайы құрылғылар мен бақылау-өлшеу аспаптарының мақсаты жəне қолданылу шарттары; өңделетін материалдардың атауы мен таңбалануы; құрылғыларға купрокс түзеткіштердің дайындамаларын термоөңдеу үшін ілу. Параграф 2. Купрокс жəне селен түзеткіштердің термисті, 2-разряд 948. Жұмыс сипаттамасы: селен түзеткіштерге арналған алюминий табақтарын газсыздандыру жəне электр пештерінде термоөңдеу процессін жүргізу; контейнерге алюминий табақтарын толтырып салу жəне оны пешке орнату; электр пештің температурасын термореттеуішпен реттеу. 949. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс қағидасы; алюминий табақтарын газсыздандыру жəне электр пештерінде термоөңдеу режимі; бақылау-өлшеу жəне реттеу аспаптарының мақсаты жəне қолданылу шарттары; термоөңделген табақтарды кейінгі операцияларға арнап орналастыру ережесі; өңделетін материалдардың негізгі қасиеттері; металды термиялық өңдеудің негіздері. Параграф 3. Купрокс жəне селен түзеткіштердің термисті, 3-разряд 950. Жұмыс сипаттамасы: ірі жəне ұсақ купрокс түзеткіш элементтерін қуаты 35 жəне 15 квт электр пештерінде термоөңдеу процессін жүргізу; жарық сезгіш элементтерді өңдеу; элементтерді шынықтырғыш астауда шынықтыру; ілінген платалары мен шайбалары бар, сондай-ақ таблеткалар төселген құрылғыларды электр пештеріне салу жəне оннан шығару. 951. Білуге тиіс: купрокс түзеткіш элементтерін термоөңдеуге арналған қуаты 35 жəне 15 квт электр пештерінің құрылысы; ірі жəне ұсақ купрокс түзеткіш элементтерін термоөңдеу режимі; купрокс түзеткіш элементтерінің негізгі қасиеттері, олардың сапасына температура мен пеште ұстау уақытының əсер ету сипаты; фотоэлементтерді термоөңдеу режимі, олардың негізгі қасиеттері, термоөңдеу сипатының олардың өлшемдеріне əсер ету сипаты; əмбебап жəне арнайы құрылғылардың, бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы. Параграф 4. Купрокс жəне селен түзеткіштердің термисті, 4-разряд 952. Жұмыс сипаттамасы: əртүрлі купрокс түзеткіш элементтерін электр пештерінде термоөңдеу процессін жүргізу; купрокс түзеткіш элементтерін термоөңдеуге арналған электр пештерінің температурасын қоршаған ортаның температурасына байланысты анықтамалық кестелер бойынша анықтау; электр пештерінің ақаулықтарын анықтау жəне азын-аулақ ақаулықтарын жою. 953. Білуге тиіс: купрокс түзеткіш элементтерін термоөңдеуге арналған қуаты əртүрлі электр пештерінің құрылысы, электр схемасы жəне баптау тəсілдері; электр пештерінің температурасын қоршаған ортаның температурасына байланысты қайта есептеуге арналған кестелерді пайдалану ережесі; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, мақсаты мен қолданылу шарттары; электротехника жəне термоөңдеу негіздері. 96. Нафталин пештердің термисті Параграф 1. Нафталин пештердің термисті, 2-разряд 954. Жұмыс сипаттамасы: селен элементтерін нафталин пештерде қайта термоөңдеу процессін жүргізу; селен элементтерін пештің конвейерлік таспасына орнату жəне оларды алу; селен элементтерін кейінгі операциялар үшін орналастыру. 955. Білуге тиіс: қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылысы; селен элементтерін қайта термоөңдеу режимі; селен элементтерін нафталин пештің конвейерлік таспасына орнату ережесі; кристалдандырудың мақсаты жəне оған температура мен уақыттың əсер ету сипаты; селен мен нафталинді балқыту температурасы; бақылау-өлшеу жəне реттеу аспаптарының (контактілі термометр, термореттегіш) мақсаты жəне олардың қолданылу шарттары. 97. Купрокс түзеткіш элементтерін өндеуші Параграф 1. Купрокс түзеткіш элементтерін өндеуші, З-разряд 956. Жұмыс сипаттамасы: купрокс элементтерінің тотықты қабатын құрылғыларды қолмен ерітіндіге мыстың тотықты қабатын алғанға дейін батырып ұстау əдісі арқылы химиялық өңдеу; астаудың температурасын контактілі термометрді пайдалана отырып түзету; астау ерітіндісінің салыстырмалы салмағын ареометрмен анықтау жəне астау мен бөлменің жарықтандырылуын люксметрмен анықтау; элементтерді астауда ұстау уақытын секундомер бойынша белгіленген режим бойынша түзету; белгіленген концентрациялы өңдеуші ерітінділер мен қышқылдарды дайындау жəне оларды түзету. 957. Білуге тиіс: купрокс түзеткіш элементтерін химиялық өңдеу режимі; купрокс түзеткіштердің негізгі қасиеттері; астау температурасын реттеуіштердің құрылысы мен жұмыс қағидасы; купрокс элементтеріне ерітінділердің жай-күйі, астаудың температурасы мен жарықтандырылу дəрежесінің тигізетін əсері; өңдеу кезінде қолданылатын қышқылдардың химиялық қасиеттері, олардың өңделетін бетке тигізетін əсері. 958. Жұмыс үлгілері: 1) ерітіндінің салыстырмалы салмағын тексеру; 2) астау құрамын жасау жəне түзету; 3) купрокс элементтерін құрылғыларда өңдеу. 98. Селен элементтерін қалыптаушы Параграф 1. Селен элементтерін қалыптаушы, 2-разряд 959. Жұмыс си