Page 1

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев жұмыс сапарымен Ресей Федерациясына келді. Сапар барысында Елбасы М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде еуразиялық интеграция тақырыбында лекция оқыды.

№82 (28306) 29 СƏУІР СЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

ЕУРАЗИЯЛЫЌ ОДАЌ ИДЕЯСЫНАН – ЕУРАЗИЯЛЫЌ ИНТЕГРАЦИЯНЫЅ КЕМЕЛДЕНГЕН КҐКЖИЕГІНЕ Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан» – Мəскеуден.

Осыдан тура жиырма жыл бұрын дəл осы Мəскеу мемлекеттік университетінде Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев дəл осылай сөз сөйлеген болатын. Онда Елбасы мемлекеттердің Еуразиялық одағын құру туралы ұсынысын жария еткен еді. Сол сəт Қазақстан басшысы дəл осы мінберге дəл осы тақырыппен жиырма жылдан соң қайта көтеріледі деген ешкімнің ойына келмеген шығар. Себебі, бұл шынымен де, сол кезде енді ғана тəуелсіздігін алып жатқан ТМД елдері үшін тым тың идея болатын. Біреулер бұл мүмкін емес деп бірден қарсыласса, енді біреулер идеяның игілікті боларына күдікпен қараған. Ал біз сияқты тəуелсіз елдің жас буыны сол кездері мұның байыбына да бара алмағанбыз. Ал енді, міне, араға жиырма жыл салып, аталған идеяның өміршеңдігін өзіміз көріп, көрегенділіктен туындаған ұтымды ұсыныстың жиырма жылғы жүзеге асырылған жылнамасын жиыстырып, соңғы нүктесін қояр шешуші кезең алдындағы кездесудің куəсі болып отырмыз. Иə, осыдан жиырма жыл бұрын ұсынылған ұсыныс содан бергі жиырма жылғы жемісін жиыптеріп, алдағы кемел келешекке қарай қанат сермегелі тұр. Лайым, болашағы жемісті болғай. Мəскеу мемлекеттік университетіндегі Ғалымдар кеңесінің мəжіліс залында мінбердегі Мемлекет басшысын көріп отырып, іштей осылай тілектестік айттық.

Залға кісі қарасы көп жиналған екен. Тыңдаушылардың дені – ғалымдар, қоғам қайраткерлері, қысқасы, Ресейдің бетке ұстарлары. Тіпті, олардың арасында осыдан жиырма жыл бұрынғы сөзді тыңдағандар да бар. Енді біразы студенттер. Сол залда тарихи сəттің куəсі болып, Елбасы сөзін қағазға түсіріп отырған бізді де мақтаныш сезімі кернегенін жасыра алмаймыз. М.В.Ло моносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің ректоры Виктор Садовничий қысқаша сөз сөйледі. Ол Қазақстан Президентінің осыдан жиырма жыл бұрынғы сөйлеген сөзін еске алып, оның ұсынысының бүгінгі маңыздылығына тоқталып өтті. Бұл идеяның өзі басқарып отырған М.В.Ломоносов университетінде жария болғанын мақтан тұтатынын айтып, Н.Ə.Назарбаевқа алғысын жеткізді. Қазақстанның бүгінгі жетістіктеріне тоқталып, бұл ретте Қазақстан басшысының ерен еңбегі бар екенін атап өтті. Елдер арасындағы интеграциялық үдерістердің бүгінде тиімді жүзеге асуына Қазақстан Президентінің еура зиялық интеграция идеясы ай рықша əсер етіп отырғанын баса айтты. Қазақстан басшысы Н.Ə.Назарбаевтың ЕАО құру

Ќўттыќтау жолдады Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Братина Кубогы» Жоғары хоккей лигасының чемпионы атағын жеңіп алуына байланысты «Сарыарқа» хоккей клубына құттықтау жолдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы Қарағанды клубының басшылығын, жаттықтырушылар штабы мен ойыншыларын зор жетістіктерімен құттықтап, бүкіл турнир бойындағы олардың жеңіске деген ұмтылысын жəне

отандық спортты дамытуға қосқан үлестерін атап өтті. Қазақстан Президенті клуб ұжы мына зор денсаулық, жаңа табыстар мен жарқын жеңістер тіледі.

Астана саммитініѕ рухы – ґміршеѕ

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымының Бас хатшысы Ламберто Заньерді қабылдады, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі.

Сенат Төрағасы Қазақстанның ЕҚЫҰ кеңістігіндегі ынты мақтастықты нығайтуға, сондай-ақ, Ұйымның Парламенттік Ассамблеясы аясындағы үнқатысуға бейімділігін нақтылады. Қ.Тоқаев «Украинадағы шиеленістің шешімін табуда жəне үнқатысуды қалыптастыруда ЕҚЫҰ шешуші рөл атқаруы тиіс», деп атап өтті.

Астана мерейтойлық декларациясында мəлімделген Еуразиялық жəне Еуро-Атлантикалық қауіпсіздік қоғамдастығын қалыптастыру туралы айта келе, Төраға «ЕҚЫҰ-ның Астана саммитінің рухын өмірге енгізу керек», деп атап өтті. Кездесуде, сондай-ақ, Орталық Азиядағы аймақтық өзара ісқимыл мəселелері де қозғалды.

идеясы еуразиялықтың іс жүзіндегі жаңа кезеңінің бастауы болғанын алға тартты. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Мəскеуге осыдан екі ай бұрын ғана келіп, Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңес отырысына қатысып кеткен болатын. Ал ертең осындай отырыс Беларусь астанасы – Минскіде өтеді деп жоспарланған. Алдағы мамыр айының аяғында Астанада кеңес отырысының қорытынды жиыны өтіп, Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы шартқа қол қойылады деп күтілуде. Ендеше, қазір Еуразия одағын құрудың соңғы шешуші кезеңдері. Ал осындай түйінді тұста оның кемел келешектегі келбеті қалай болар екен деген ойға көз жүгіртіп, идея ұсынылған орында идея ұсынушының көрегендігіне тағы бір сүйену, əрине, орынды. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың осыдан 20 жыл бұрын Мəскеу мемлекеттік университетінде сөйлеген сөзіне тағы көз жүгірттік. Ерекше айта кетерлігі, дəл кеше бірқатар Ресей басылымдары осы сөзді сол қалпында жариялапты. Бұл да болса, Қазақстан Президентінің көрегендігін мойындап, осыдан жиырма жыл бұрын айтылған идеяның бүгінде

қалай дəлелденіп, қалай жүзеге асқанын айтқысы келгендері болар деп пайымдадық. Иə, ол кездері жаңа тəуелсіз мемлекеттер өздерінің арасындағы көптеген қарым-қатынас проблемаларын шешу жолында көптеген кедергілерге ұшырағаны белгілі. Осы тұрғыда оларға сауда-экономикалық ынтымақтастықтың мүлде жаңа стратегиясын құру қажеттілігі туындады. Өзгерген жаңа əлемге сай жаңаша қағидаттар қаралуы тиіс еді. Осы сəтте Қазақстан Президентінің еуразиялық интеграцияны дамыту жəне тереңдету бағытындағы ұсынысы дер кезінде айтылған идея болғаны сөзсіз. Сонымен, бұл идея нені меңзеген еді? Онда мемлекеттердің Еуразиялық одағы əр қатысушы елдің ұлттық-мемлекеттік мүддесі жүзеге асырылатын тең құқықты тəуелсіз мемлекеттердің одағы болуы тиіс жəне əрқайсысының жиынтық əлеуеті толықтай пайдаланылуы қажеттігі айтылды. Бұған қоса, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығынан айырмашы лығы, бірлесу негізі басқа емес, экономикалық өзара байланыстар болуы шарт делінді. Өңір мемлекеттерінің біртұтас экономикалық, кедендік, сауда жəне

Инфраќўрылымєа инвесторлар тарту їшін Қазақстанда қала лық инфра құ рылымдарды жаңалау көптен бері күн тəртібінен түспей келеді. Əсіресе, сонау кеңестік кезеңнен келе жатқан ин женерлік коммуникациялардың тозығы жетіп, осы желілер арқылы таратылатын электр, жылу, су ресурстарын айтарлықтай шы ғынға ұшыратуда. Оның салмағы тұтынушылардың қалтасына түседі. Міне, осындай əлеуметтік проблемаға айналған бұл өзекті мəселені инвестиция тарту арқылы шешуге тура келеді. Алайда, оған кез келген монополист компанияның бере қоятын қаржысы жоқ. Оның үстіне олардың кірістерінің дені желілердің қалыпты жұмысын қамтамасыз етуге бағытталады. Сондықтан, бұл салаға жеке инвесторларды тарту қажет. Бірақ, ол əзірге нəтиже берген жоқ. Қа зақ стан орта деңгейлі табысы бар мемлекет саналады. Қазір қалалық инфрақұрылымдарға қажет инвестиция көлемі сарапшылардың пікірінше 25 миллиард доллардан астам қаржыға бағаланып отыр. (Соңы 9-бетте).

əлеуметтік-гуманитарлық кеңістік құру жолымен жүзеге асуы тиістігі, ал мұның бəрі егемендікке нұқсан келмейтіндей, мемлекеттердің ішкі ісіне араласпау, өз елінің мемлекеттік құрылым тəртібін айқындаған əр халықтың құқына құрметпен қарау жағдайында жүргізілуі керектігіне басымдық берілді. Сонымен қатар, Еуразия мемлекеттері интеграциясының басты мақсаттары ретінде тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету, өңірді əлеуметтік-экономикалық жаңғырту қажеттігіне назар аударылды. Идея ұсы нушының пайымынша, Еура зия халқы бəсекелестер емес, керісінше, одақтастар делінген болатын. Н.Ə.Назарбаевтың кешегі дəрісі де өзі ұсынған жиырма жыл бұрынғы идеяның заңды жалғасы сияқты болды. Өзектілігін жоймаған өміршең ұсыныстың бүгінге дейінгі бедерін бағамдап, алдағы болашағына бағыт сілтеген бағдаршам іспетті десе де болатындай. Енді Елбасы сөзіне құлақ түрейік. Құрметті кездесуге қаты сушылар! Мен университет ұжымын соңғы онжылдықтарда ММУ-де жүзеге асқан орасан өзгерістермен құттықтаймын.

Мені университеттің құрметті профессоры ретінде сіздердің ғылыми жеңістеріңіз, əлемдік ғылым мен білім берудегі шептеріңізді нығайтқандарыңыз қуантады. Мен осыдан 14 жыл бұрын Владимир Путин Астанада М.В.Ломоносов атындағы ММУ-дің филиалын ашу туралы идеямды қолдағанына терең қанағат сезіміндемін. Осы жылы Астанадағы филиал өзінің мыңыншы тəлімгеріне дип лом тапсырып үлгереді. Бұл – айтулы оқиға! Бүгінде ММУ дипломы бар мамандар Қазақстанның экономикасында, ғылымында жəне басқа да бағыттарда табысты жұмыс істеп жүр. Сондықтан ММУ-дің қазақстандық филиалының қалыптасуына қатысқандардың бəріне ризашылығымды білдіремін. Қымбатты достар! Жиырма жыл бұрын, ММУ қабырғасында мен алғаш рет жаңа интеграциялық бірлестік – Еуразиялық Экономикалық Одақ құру туралы идеяны ұсындым. Оның тұжырымдамасы біздің елдеріміздің барлық азаматтарына бірдей жақын жəне түсінікті шындыққа негізделді. Ортақ тарих, өзара экономикалық

тартымдылық, мəде ниет тердің тығыз өзара байланысы мен адамдардың жақын дасуға ұмтылысы біздің халықтарымызға көпқырлы мемлекетаралық байланыстардың жаңа үлгісін құруға мүмкіндік береді. Мен Еуразиялық Одақ тек еркіндік, тең құқықтылық, өзара тиімділік қағидаттары мен əр қатысушы елдің прагматикалық мүм кіндіктерін есепке алғанда ғана мүмкін деген ұстанымда болып келдім жəне соның берік жақтаушысы болып қала беремін. Бұл бастама қазір Еуразиялық интеграция деп аталып жүрген жаңа тарихи үдеріс үшін қадам басар нүктеге айналды. Біріншіден, сол уақыттағы ТМД-дағы көптеген саясаткерлер үшін түсініксіз жəне лайықты бағаланбаған менің идеям бүгін іскер топтарда жəне қоғамдықгуманитарлық деңгейде кең қажеттілікке айналды. Еуразиялық интеграцияны нəрлендіретін көптеген бірлескен алаңдар пайда болды жəне жемісті жұмыс істеп тұр. Бұл Еуразия Даму банкі, Еуразия Іскерлік кеңесі, Еуразиялық Медиа-форум, Еуразия университеттерінің ассоциациясы жəне тағы басқалар. 18 жыл бұрын Астанада біз алғаш ашқан нысандардың бірі Лев Николаевич Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті болды. Бүгінде бұл – Орталық Азиядағы жетекші жоғары оқу орны. Лев Николаевич Гумилев Ресей мемлекетінің еуразиялық жолының тағдыршештілігін алдын ала білген көреген орыс интеллектуалдарының бірі болып табылады. Бұған аса көрнекті ойшылдар К.Леонтьевтің, Д.Данилевский мен басқа да көптеген ғалымдардың еңбектері айғақ бола алады. Бұл туралы Ресейдің тарихы, географиясы, мəдениеті, экономикасы да айтады. Бүгінде «еуразиялық интеграция» түсінігі саясаткерлер, экономистер, журналистер мен қоғамдық орта белсенді пайдаланып жүрген бренд болып отыр. (Соңы 2-3-беттерде).

Єарышта – «KazSat-3» «KazSat»-ты қондырып қанатына, «Протон» самғады ғаламына. Тұмағаңша жырлар болсақ, «KazSat-3» ғарыш аппаратының аспанға аттанғанын осылай суреттеуге болатындай. Солайша, Қазақстанның ғарыш əлемін бағындыруға бағытталған жоспарлы жұмысы кезекті белесіне сəтті өтті. Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Бұған дейін «KazSat» жоба сының екі аппараты ғарышқа аттанғанын оқырман қауым жақсы білсе керек. Оның біріншісі жоғалып кетті. Мамандар ғарыш аппаратын құрастыру кезінде қателік кеткенін айтады. Соның салдарынан ғарышта адасып кеткен. Онан кейін 2011 жылдың 16 шілдесі күні «KazSat-2» спутнигі ұшырылды. Бұл жолы ешқандай ауытқу болған жоқ. Жер серігі діттеген жеріне аман-есен жетті. Сол жылдың 25 қарашасынан бастап ол тұрақты жұмыс істеуге көшті. Бүгінде «KazSat-2» жер серігі өз күшінің 64 пайызына жұмыс істеп тұр екен. Ол Қазақстан мен Орталық Азия елдерінің кейбір аймағына жəне Ресейдің орталық бөлігіне телевизиялық хабар таратып,

ғарыштан деректер беріп, байланыс операторларына қызмет көрсетіп жатыр. Бір айта кетерлігі, «KazSat-2» толықтай Қазақстан тарапына берілген. Жер серігі Ақмола облысындағы «Ақкөл» орталығынан басқарылады. Дүйсенбі күні Астана уақыты бойынша сағат 10-нан 25 минут кеткенде

«KazSat-3» байланыс жəне хабар тарату ұлттық геостационарлық жер серігі аспанға көтерілді. Жер-жаһанды жаңғыртып, алапат күшпен ғарышқа аттанған Қазақстанның үшінші жер серігінің ұшуын тамашаладық. (Соңы 9-бетте).


2

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

ЕУРАЗИЯЛЫЌ ОДАЌ ИНТЕГРАЦИЯНЫЅ

(Соңы. Басы 1-бетте). Екіншіден, қазіргі заманғы еуразиялық бастама ешқашан шындықтан алшақ болмағанын ерекше атап көрсеткім келеді. Бірінші кезекте, ол тəуелсіздік пен саяси егемендік инте грациялық үдеріске қатысушы барлық мемлекеттер үшін басымдыққа ие екенін əркез есепке алып келді. Сонымен бір мезгілде, оның мəні əуелден Қазақстанның, Ресейдің, Беларусьтің, сондай-ақ, Еуразия кеңістігіндегі басқа да ел дердің қарапайым аза мат тарының мүдделері туралы шынайы қамқорлықта жатқан еді. 1998 жылы мен «Қарапайым адамдарға қарай қарапайым он қадам» бағдарламасын ұсындым. Осы жылдар ішінде оның барлық негізгі ережелері іс жүзінде орындалды. Кеден одағы мемлекеттері арасындағы бірлескен шекаралар біздің елдеріміздің азаматтары кедергісіз кесіп өту үшін, жүктер мен тауарлар, валюта қаржыларын алып өту үшін мөлдір болды. 2009 жылдан бері Қазақстанның Еуразиялық экономикалық кеңістік жəне Кеден одағы əріптестерімен тауар айналымы 88 пайызға артып, 24,2 миллиард долларға жетті. Біздің Ресей мен Беларуське экспортымыз 63 пайызға өсті, оның ішінде өңделген тауарларды шығару 2 есеге ұлғайды. Біз ресейлік жəне беларусьтік компаниялармен бірлескен кəсіпорындар ашудамыз. Біздің елдерімізде жоғары, орта жəне кəсіптік білім туралы дипломдарды өзара тану туралы келісім жұмыс істейді. Жыл сайын Қазақстанның, Ресейдің жəне Беларусьтің, сондай-ақ, басқа да бірқатар ТМД елдерінің ондаған мың азаматтары біздің мемлекеттеріміздің ЖООларында оқуға, еңбекке орналасуға жəне жедел медициналық көмек алуға теңдей құқықтарды пайдаланады. Бір мемлекеттің азаматтарының басқа қатысушы елдің аумағында шағын жəне ортақ бизнес жүргізу үшін жағдайлар кеңейіп келеді. Еуразиялық интеграция мəдени-гуманитарлық байланыстарды, туризмді жемісті дамыту үшін көптеген басымдықтар береді. Осының барлығы миллиондаған адамдар үшін нақты тиімділік. Жəне бүгінде осының барлығы болмауы ықтимал екенін елестетудің өзі мүмкін емес. Үшіншіден, еуразиялық бастама бүкіл ТМД кеңістігінде интеграциялық үдерістердің сипатын өзгертіп, серпінділік берді. Осылайша Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымы құрылды. 2000 жылы Еуразиялық экономикалық қоғамдастық бекітілді. Тұтастай алғанда, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығының қызметі мен оның құрылымдық буындары нақтырақ бола түсті. Оның шеңберінде 40-қа жуық салалық мемлекетаралық органдар жұмыс істейді. Төртіншіден, ХХ жəне ХХІ ға сырлардың тоғысында еуразиялық бастамасы халықаралық қатынастарға, оның ішінде оның алғашқы кезіндегі географиялық алаңынан тыс жерлерге де айтарлықтай ықпал етті. Арқаулық еуразиялық қа ғидаттар Шанхай ынтымақтастық ұйымын құруда жəне қызметінде қолданылды. Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңесте де осындай прагматикалық негіздегі үдеріс 20 жылдан астам уақыттан бері табысты жүргізіліп келеді. 2010 жылы ЕҚЫҰ-ның Астана саммитінде мен Еуразиядағы қауіпсіздіктің ортақ құрлықтық тұғырнамасын қалыптастыру бойынша жұмысты бастауды ұсындым. Сенім, тең құқықтылық жəне өзара тиімділік қағидаттарына негізделген ол еуропалық жəне азиялық өлшемдерді қоса алған болар еді. Бұл ұстаным ЕҚЫҰ-ның

«Қауіпсіздік қоғамдастығы жолында» деп аталған Астана декларациясында көрініс тапты. Бесіншіден, еуразиялық идеясы қазір, ХХІ ғасырдың екінші онжылдығының ортасында нақты геоэкономикалық жəне геосаяси сұлбаға ие болып келеді. Жоғары Еуразиялық эко номикалық кеңес пен Еуразиялық экономикалық комиссия табысты жұмыс істеп тұр. Қазақстан, Беларусь жəне Ресей Біртұтас Кеден кодексін қолданып, өздерінің макроэкономикалық саясаттарын үйлестіріп отыр. Еуразиялық экономикалық одақ құру идеясының 20 жылдығында Астанада осы интеграциялық бірлестік құру туралы тарихи шартқа қол қойылуы жоспарлануының нышандық мəні бар. Одақ жұмысына қатысуға бірқатар басқа да елдер қызығушылық танытып отыр. Еуразиялық интеграцияның экономикалық əлеуеті өте жоғары. Тек қатысушы үш ел экономикасының жиынтық көлемі 2,2 триллион долларды құрайды. Үш ел шығарған өнеркəсіп өнімінің жалпы көлемі 1,5 триллион АҚШ долларына жуықтады. Жиынтық ІЖӨ-нің өсімі түріндегі интеграциялық тиімділіктің перспективасы 2030 жылға қарай шамамен 900 миллиард долларды құрай алады. Осылайша, еуразиялық интеграция бізге келе жатқан Үшінші жаһандық индустриялық революция алдында ортақ стратегиялық басымдықты қамтамасыз етеді. Ол əлемдік құрылыс парадигмасының көпқырлылық жағына қарай ауысуы драмалық актісі жағдайында жүріп жатыр. Қазіргі жаһандық тұрақсыздық – тек экономиканың ғана емес, сондай-ақ, халықаралық құқықтың, жаһандық саясаттың дағдарысы. Олардың алдында G-8 жəне G-20 дəрменсіздік танытуда. Нақ сондықтан 2012 жылы мен G-GLOBAL бастамасын ілгерілеттім. Оған 160 ел интерактивті қатысуда. G-GLOBAL əлемнің ХХІ ғасырдағы іргелі қағидаттарын: эволюцияны; əділеттілікті, теңдікті, консенсусты; жаһандық толеранттылық пен сенімді; жаһандық транспаренттілікті; сындарлы көпқырлылықты қамтиды. Мен егер халықаралық құқықта,

сыртқы саяси практикада, мемлекетаралық қатынастар тəсілінде түбегейлі өзгерістер жүретін болса, онда қазіргі жаһандық сынқатерлер еңсерілетін болады деп есептеймін. Сондықтан, біздің G-GLOBAL қағидаттары туралы ұсыныстарымыз əлемдік қоғамдастыққа бүгінде қай кездегіден де пайдалы. Мен олардың əлемнің дамуына сындарлы сипат беруге қабілетті екеніне сенімдімін. Тұтастай алғанда, бүгін біз еуразиялық интеграциялық үдерістің орасан зор оң рөлі мен нақты нəтижелерін көріп отырмыз. Интеграцияны одан əрі тереңдету – тек жаңа мүмкіндіктер ғана емес, біздің мемлекеттеріміздің қазіргі жəне болашақ буын азаматтарының алдындағы ортақ парызымыз. Қымбатты достар! Жиырма жыл бұрын мен Еуразиялық Экономикалық Одақ құруға апаратын интеграциялық үдерістердің ядросын нақ Қазақстан мен Ресей құрауы тиістігін айтқан болатынмын. ХХІ ғасырдың басында еуразиялық интеграциялық дамудың жаңа серпін алғанында Владимир Путиннің маңызды рөлін атап өту қажет. 2010 жылы оны Дмитрий Медведев қолдады. Қазақстан мен Ресейдің қатынасы əркез əріптестіктің үлгі тұтар мысалы болып келді жəне болып қалып отыр. Өткен 2013 жыл біздің елдеріміз үшін серпінді жыл болды. Екатеринбургте ХХІ ғасырдағы ізгі көршілестік жəне одақтастық туралы бірегей шартқа қол қойылды. Бүгінде біздің елдеріміз сенімді негізде өзара іс-қимыл танытпайтын сала іс жүзінде жоқ. Өнеркəсіптік кооперация үдерісі, оның ішінде өңіраралық деңгейде де жүріп жатыр. Энергетикалық əріптестік, ғарыш саласындағы ынтымақтастық табысты дамып келеді, мəдени-гуманитарлық саладағы өзара іс-қимыл кеңейе түсуде. Ресей – Қазақстанның аса ірі сауда əріптесі. Өткен жылы біздің елдеріміздің арасындағы тауар айналымы 24 миллиард долларды құрады. Бұл – біздің қарым-қаты насымыздың барлық тарихындағы рекордты көрсеткіш. Ол көп жағдайда Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық

кеңіс тіктің арқасында мүмкін болды. Жалпы, өткен жыл біздің экономикаларымыз үшін оңай жыл болған жоқ. Өткен жылдың соңында Əскери-техникалық ынтымақтастық туралы екіжақты шарт жасалды. Əуе шабуылына қарсы қорғаныстың біртұтас жүйесі жұмыс істейді. Өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету мəселелерінде біз Ресеймен халықаралық ұйымдар аясында тығыз өзара іс-қимыл танытудамыз. Сенім, тең құқықтылық, өзара тиімді ынтымақтастық пен одақтастық – біз ұрпақтан-ұрпақ қа əрі қарай да беруге міндетті болып табылатын қазақстандықтар мен ресейліктердің ортақ құндылықтары. Құрметті кездесуге қатысушылар! Əлем əлі де толықтай айыға қоймаған жаһандық қаржы-экономикалық дағдарыс планетаның түрлі ареалдарының өңірлену үдерісін жеделдетті. Ол Солтүстік жəне Оңтүстік Америкада, Оңтүстік-Шығыс Азияда, Парсы шығанағы субөңірі мен араб-мұсылман əлемінде, Австралия мен Океанияда, Батыс Африкада жүріп жатыр. Біз мемлекетаралық экономикалық-қаржылық қатынастарда ортақ алгоритмдерге ие ірі өңірлік жүйелер қалай қалыптасуда екенін көріп отырмыз. ХХІ ғасырда өңірлік интеграция түрлі жаһандық тəуекелдерге қарсы тұруда маңызды фактор болатыны айдан анық. Қазір, жалпыға ортақ жаһандану жағдайында, бұл – мемлекеттердің экономикалық жəне өркениетті дамуындағы, олардың жаһандық бəсекеге қабілеттілігін арттырудағы түбегейлі мəселе. Бүгін, Еуразиялық экономикалық одақ туралы айтқанда, сарапшылар мен саясаткерлердің бəзбіреулері əлемдік қоғамдық пікірді Кеңес Одағының мифтік «реинкарнациясымен» қорқытады. Мұндай пікірлер шындықтан алыс жатыр жəне негізсіз деп есептеймін. Біріншіден, бүгін кеңестік үлгі бойынша реинтеграция үшін, тіпті, институттық база да жоқ. Барлығы түп-тұқиянымен тарих қойнауына кеткен. Екіншіден, посткеңестік кеңістік халықтары өздерінің жеке мемлекеттілігін құрды.

Үшіншіден, меншіктің қазіргі жүйесі, біздің қоғамдарымыздың əлеуметтік құрылымы мен экономикалық қалпы кеңестік архаикадан тым алысқа ұзап кетті. Жəне мұнда біз Ресей жəне Бе ларусь басшылығымен бір пікірдеміз. Алайда, қазіргі дүниеде жүзеге асырылып жатқан бірнеше өңірлік интеграциялық жобалар бар екенін байқамау да қиын. Бірақ олардың бірде-бірі қалыптастырылып жатқан Еуразиялық экономикалық одақ сияқты санқилы бағалауларға ие емес. Ашық айтайын, мұндай теріс бағалаулардан мен, бір жағынан, Еуразиялық экономикалық одақ жаһандық экономикалық гравитацияда басқа орталықтарға айтарлықтай күшті бəсекелес болатындай əлеуетке ие деген қауіпті бүркемелеу əрекетін көремін. Іс жүзінде, құқық тілімен айтқанда, əңгіме біздің жаңа интеграциялық бірлестігіміздің қалыптасу кезеңінде-ақ жаһандық ауқымдағы əділетсіз бəсеке əдістəсілі туралы болып отыр. Неліктен олар Еуропалық жəне Еуразиялық экономикалық одақтардың орасан зор жақындасу перспективалары туралы айтпайды? Бұл жерде пайда əркімге де айқын. Екінші жағынан, түрлі ақылға қонбайтын əңгімелер ағыны еуразиялық интеграцияның əлеуеті мен перспективаларын тек нақтылай түседі. Жиырма жыл бұрын, Еуразиялық Одақ жобасын ұсына отырып, мен экономикалық прагматика оның табыстылығын айқындайтынын алдын ала бол жаған едім. Қашанда «Əуелі – экономика, сосын саясат» белгілі формуласының шынайы жақтаушысы болдым жəне болып келемін. Бұл қағидат біздің еліміздің ішкі де, сыртқы да саясатына теңдей тарап, жалпыға ортақ сипатқа ие болып отыр. Мұндай қадам Қазақстан дамуының барлық саласында – экономикалық реформалар дан халықаралық аренада əріптестермен прагматикалық қатынастар қалыптастыруға дейінгі экономикалық реформалардың дəйектілігін қамтамасыз етті. Тəуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап біздің еліміз бұралаңсыз жəне түсініксіз қимылдарсыз, əлеуметтік сілкіністерсіз

жəне ішкі жанжалдарсыз дамып келеді. Біз қашанда лайықты əріптес болып қалудамыз, флюгер секілді өзіміздің сыртқы саяси басымдықтарымызды ауыстырмаймыз. Ашығын айтқанда, ТМДның көптеген елдеріне осындай кешенді саясат түзіп, осындай тұрақты дамуға қол жеткізу мүмкін болмады. Бүгін, бүкіл дүниежүзі Украина туралы айтып жатқанда, мен де бұл мəселені айналып өте алмаймын. Сіздер менің Украинада оқығанымды, украин халқының тағдырына бейжай қарай алмайтынымды білесіздер. Мен осы елде болған сілкіністерді жүрегім қан жылай отырып қабылдаймын. Украина бұрынғы Одақта өзінің өнеркəсіптік əлеуеті, индустриялық базасы бойынша екінші болатын. Ол өз бетінше сенімді даму үшін басқа барлық республикаларға қарағанда алғашқы мүмкіндіктері айтарлықтай көп ел еді. Алайда, тəуелсіздіктің екі он жы лында бұл елде экономикамен жəне қарапайым адамдардың əл-ауқатымен айналысқандар аз болды, есесіне саясатпен көп əуестенді. Қазіргі Украина дағдарысының басты себебін осыдан көремін. Біз бауырлас украин халқына тұрақтылықты, келісім мен бірлікті жедел қалпына келтіруді тілейміз. Қандай жағдайда да Украинаға біздің елдерімізбен сауда қатынасы тиімді. Мұны естен шығармау керек. Мемлекеттің интеграцияға қа тысуы ұлттық экономиканы индус трияландыру, адамдарды жұмыспен қамту, бизнесті дамытуға оңтайлы жағдай жасау үшін ынталандырушы қызметін атқаруы тиіс. Халықтардың əл-ауқатын арт тыруды қамтамасыз ететін, бірінші кезекте, тиын-тебен үшін жатжұртта емес, өз елінде адамдарға адал да əділетті еңбек ету үшін жаңа мүмкіндіктер беретін интеграция ғана табысты болады. Экономика мен азаматтардың əл-ауқаты мəселелері Қазақстанның еуразиялық интеграцияға қатысуы тұрғысынан басымдыққа ие. Біз болашақта Еуразиялық экономикалық одақтан еліміздің инно вациялық серпінділігі мен

жедел дамуы үшін орасан мүмкіндіктер көреміз. Өздеріңіз білетіндей, Қазақстанда дамудың 2050 жылға дейінгі ұзақ мерзімді жаңа стратегиясы жүзеге асырылып жатыр. Біз «Қазақстан-2030» Стратегиясын мерзімінен бұрын жүзеге асырдық жəне енді өз алдымызға жаңа – ХХІ ғасырдың ортасына қарай əлемдегі ең дамыған 30 елдің біріне айналу мақсатын қойдық. Біз бұл мақсатқа жалпы еуразиялық геоэкономикалық кеңістіктің егемен жəне лайықты бөлігі ретінде қол жеткізбек ниеттеміз. Біздің Еуразиялық экономикалық одақ бойынша əріптестерімізге жоғары меже – 2050 жылға қарай əлемдегі интеграциялық бірлестіктер көшбасшыларының алғашқы үштігіне ену межесін қоюды ұсынамын. Бұл жерде Ресей экономикасының рөлі өте маңызды. Сондықтан біздің бірлестіктің дамуы экономикалық прагматизм; теңдік пен жауапкершілік, дамудың эволюциялылығы мен Еуразиялық экономикалық одақтың ашықтығы қағидаттарында арқаулық алуы тиіс. Қазақстан жаңа биіктікке жолды жоғары қарқынмен бастайды. Өткен жылы біз Бəсекеге қабілеттіліктің жаһандық индексінде 50-ші елге айналдық. Бизнесті жүргізу жеңілдігі рейтингі бойынша біз 50-ші орын алдық жəне бұл көрсеткішті жақсартудамыз. 2013 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда ІЖӨ 6 пайызға өсті. Елдің жиынтық халықаралық резервтері қазірдің өзінде шамамен 100 миллиард долларды құрайды. Қазақстанда айқын жаңғырту міндеттері алға қойылып, жүзеге асырылуда. Бұл, ең алдымен, экономиканы үдемелі индустрияландыру. Оның шеңберінде 4 жылда 780 жаңа кəсіпорындар салынып, 250ден астам өнімнің жаңа түрлері игерілді. Бүгінде əлемнің 111 елі қазақстандық кəсіпорындардың дайын өнімдерін сатып алуда. Біз жыл сайын, электр энергиясы, энергия үнемдеу жəне «жасыл технологиялар» саласындағы жобаларды қоса алғанда, жүздеген жаңа инновациялық кəсіпорындарды іске қосудамыз. Біз ТМД-да бірінші болып «Жасыл экономиканы» дамыту Стратегиясын қабылдадық. Бізде мұнай-газ шикізаты, мұнай-химиясы, туризм, терең өңдеу сияқты инновациялық кластерлер дамуда. Қазақстанда бұрын ешқашан болмаған экономиканың жаңа салалары – автомобиль жəне авиақұрылыс, тепловоздар мен вагондар, Жер серігі, электроника жəне басқа да көптеген салаларға негіз қаланды. Азық-түлік өндірісінің өңірлік орталығы ретінде аграрлық сектор ырғақты дамуда. 2015 жылы «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дəлізінің құрылысы аяқталады – бұл біздің аумақ арқылы өтетін жəне Ресей мен Беларусьте салынып жатқан 2700 шақырым. Өз көршілерімізбен бірге біз Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азияға, Иран мен Парсы шығанағы елдеріне шығатын жаңа темір жол магистральдарын салып, аяқтадық. Бізде білім беру саласында маңызды өзгерістер жүзеге асуда. Бүкіл əлем бойынша жетекші университеттерде 20 мыңға жуық жас қазақстандықтар білім алуда. Озық халықаралық ЖООлардың 10 мың түлегі қазірдің өзінде біздің экономикада, мемлекеттік қызметте, өндірісте, мектептерде, ЖОО-лар мен ауруханаларда жұмыс істейді. Астанада əлемдік деңгейдегі жаңа университет ашылды, барлық өңірлерде 20 интел лек туалдық мектептер салынды. Жүректі жəне басқа да органдарды ауыстыру жөнінен операциялар, діңгекті жасушалармен


www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

3

ИДЕЯСЫНАН – ЕУРАЗИЯЛЫЌ КЕМЕЛДЕНГЕН КҐКЖИЕГІНЕ емдеу жəне басқа да инновациялар қазақстандық медицинаның шындығына айналды. Қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығы артуда. Бұл осы салаларға елеулі мемлекеттік қаржы салудың арқасында мүмкін болып отыр. Өздеріңіз білесіздер, мен əрқашанда «еуразиялықтар мектебі» ғылыми мұрасына, əсіресе, Лев Гумилевтің бірегей тарихи тұжырымдамасына ерекше құрметпен қарадым. Бұл бағыт бізге көптеген уақыттан озық идеялар қалдырды. ХХІ ғасырда оларды тереңдетіп оқу ерекше көкейкестілікке ие болуда. Бірақ жаппай жаһандану жағдайында өмір сүріп жатқан біз үшін ең құндысы сол, Гумилев еңбектері барлық халықтарға өзіміздің бірегей тарихи-мəдени кодымызды жəне біздің бəріміздің еуразиялық екенімізді мақтан тұтуға мүмкіндік береді! Еуразиялық интеграция – бізге екі мыңжылдық белесінде тарихи прогрестің объективті қадамын ашқан ұлы мүмкіндік. Құрметті кездесуге қатысушылар! Еуразиялық экономикалық одақ идеясы қалың жұртшылықтың, соның ішінде ғылыми қоғамдастықтың қолдауымен нақтылы іс-қимылдардың егжей-тегжейлі бағдарламасына айналды. ЕурАзЭҚ, ТМД-ның көптеген елдерінің қатысуындағы еркін сауда аймағы, Қазақстан, Беларусь жəне Ресейдің Кеден одағы, Біртұтас экономикалық кеңістік – бұл біздің бірлескен жұмысымыздың дəйекті жемісі. ХХІ ғасырда біз сығымдалған тарихи уақыт феноменінің куəсі болдық. Бұл бүкіл жаһанданған əлем бетпе-бет келіп отырған сынқатерлердің бірі. Еуразиялық интеграцияның көптеген нақты мəселелерін бізге мейлінше шектеулі мерзімдерде шешуге тура келеді. Салыстыру үшін Еуропадағы интеграция үдерісінде, кеден одағын құруға – 11 жыл, ортақ рынок құру үшін – 34 жыл, экономикалық жəне валюталық одақ үшін 40 жыл қажет болды. Бірақ онда өзгеше тарихи жағдай, тəуекелдер мен сын-қатерлердің басқадай жүйесі болды. Еуразиялық интеграцияда бүгінде ешқандай да «уақыт байлығы» жоқ. Кеден одағы тек 2011 жылдан бастап қана жұмыс істей бастады. Бізге ХХІ ғасырдағы туындап келе жатқан жəне бұлтартпас кең ауқымды технологиялық өзгерістер жəне өзге де сынқатерлер салдары ретіндегі жаһандық экономиканың цейтноты жағдайында іс-қимыл жасауға тура келеді. Еуразиялық одақтың, бүгінде Еуроодақ бастан кешіп отырғандай, əлемдік экономикадағы түрлі дағдарысты ахуалдармен бетпебет келуі мүмкін. Дағдарысты ахуалдар біздің экономикаларымызда да пайда болуы мүмкін. Украиналық жағдай – біз үшін жақсы уақыт емес. Біздің идеямыздың күйреуін қалайтындар да аз емес. Сондықтан Еуразиялық экономикалық одақ туралы келісімге қол қойғанда осы сын-қатерлерді барынша ескеруге тиіспіз. Бұл факторлар біздің шешімдерімізде қандай да бір «бұлдыр сағым» көзқарастар туындатуға тиіс емес. Өкінішке қарай, сараптамалық деңгейде алаңдатарлық «шыдамсыздықтар», ашық айтқанда, болашақ экономикалық одақты дағдылы қалыппен «тезірек қалқитуға» ұмтылушылық бар. Əрине, мазмұнға нұқсан келтіре отырып. Мен мұндай қарадүрсін көзқарастардың жақтаушысы емеспін. Бəрі де геоэкономикалық немесе геосаяси конъюнктуралардың жаңа өзгерістері жағдайында еріп кетуі мүмкін ақшаңқан түспен

жарқылдаған ақшақар соғып жатпағанымызды түсінуі керек. Шынайылық үшін еске сала кетейін, ТМД-дағы жекелеген интеграциялық бірлестіктер туралы бұдан дейін де «жылдам шешімдер» қабылданған болатын. Бұрынырақта, сонау 90-шы жылдары, жалпы валюталық, кеден жəне экономикалық жəне басқа да кеңістіктер құру туралы түрлі пішімдердегі келісімдерге қол қойылды. Солар қазір қайда? Олар кімнің есінде? Олар тек тіпті, тарих оқулықтарында да көрініс таппаған табыссыз талпыныстар күйінде қалды. Еуразиялық экономикалық одақ жағдайында біздің мұндай қателіктер мен бос ұрандатушылыққа құқымыз жоқ. Ашық айтайын, бүгінде кез келген асығыстық немесе жете ойласпаушылық оны іскер топтар мен миллиондаған адамдардың қолдауынан айыра отырып, интеграциялық үдерістердің түбіне жетуі мүмкін. Қазақстанның экономикалық одақ құру туралы келіссөздер үдерісіндегі бірқатар қағидатты ұстанымдарының негізінде дəл осындай сенім жатыр. Биыл біз Еуразиялық экономикалық одақ туралы Келісімге қол қоюдың тарихи белесіне шығамыз. Сонымен бірге, бүгін одан арғы стратегиялық іс-қимылдарды кем дегенде 15-20 жыл алға белгілей отырып, көкжиектен əрі көз тастаудың маңызы зор. Ең алдымен, Еуразиялық экономикалық одақтың ХХІ ғасырдың бірінші жартысындағы басты миссиясының екі маңызды аспектіден тұратынын түсінудің маңызы зор. Біріншіден, əлемдегі шешуші экономикалық макроөңірлердің бірі болу. Сарапшылардың есептеуінше, қазіргі жүзжылдықта «экономи калық тартылыстың» əлемдік орталығы Шығысқа, Азияға, соның ішінде, болашақ экономикалық одақтың аумағына қарай ауысады. Біз əлемнің ең ірі өндіруші массивтері – Еуроодақ пен АзияТынық мұхиты өңірі арасында орналасқанбыз. Бұл Шығыс пен Батыстың, Еуропа пен Азияның арасындағы геоэкономикалық көпір ретінде бізге табиғи бəсекелестік артықшылығын береді. Сонымен бірге, бір ареалдан екіншісіне тауарлар мен технологияларды беруде əншейін делдал болып қала алмаймыз. Еуразиялық экономикалық одақ бірден трансұлттық бизнес

үшін жаһандық инновациялар мен тартылыстардың жаңа орталығы ретінде құрылуы тиіс. Екіншіден, Еуразиялық интеграцияның маңызды құрамдас миссиясы əрбір қатысушы елдің əлемнің неғұрлым дамыған мемлекеттерінің қатарына енуін қамтамасыз етуінде. Еуразиялық экономикалық одақ халықтар мен бүкіл ұлттық экономикалар үшін ауыртпалық емес, игілік болуы тиіс. Бізде еуразиялық интеграцияның халықтың əл-ауқатының, экономиканың өнімділігі мен бəсекеге қабілеттілігінің өсуіне тигізетін ықпалын өлшейтін индикаторлардың айқын жүйесі болуы керек. Тек осындай көзқарасты ұстана отырып қана, біз «еуразиялық таңдаудың» тартымдылығын қамтамасыз етіп, Еуразиялық экономикалық одақтың тағдыршешті мақсаттарына қатысты кез келген күмəнді біржола теріске шығара аламыз. Еуразиялық интеграцияның бүкіл үдерісі дəл осынау маңызды екі бірегей өркениетті миссияны шешуге функциялық жəне практикалық тұрғыда ба ғындырылуы тиіс. Тек осылай ғана еуразиялық интеграцияның үзіліссіз табысын жəне оның мақсаттары мен міндеттеріне деген жалпыға ортақ қоғамдық қолдауды қамтамасыз етуге болады. Менің пайымдауымша, Еуразиялық экономикалық одақтың таяудағы 15-20 жылдағы даму стратегиясында келесі басымдықтарды қарастырған маңызды. БІРІНШІ. Ол ұлттық экономикалар мен еуразиялық интеграцияның бүкіл кеңістігінің жеделдетілген инновациялық технологиялық серпілісі үшін арқаулық жағдайлар қалыптастыру. 2025 жылға дейінгі кезеңге арналған Еуразиялық инновациялықтехнологиялық өзара іс-қимылдар бағдарламасын əзірлеп, қабылдау маңызды деп санаймын. Онда күш пен қаржыны шашыратып алмай, экономикалық өсімнің бірлескен нүктелерін белгілеу, неғұрлым перспективалы бағыттар бойынша бірқатар индустриялық консорциумдар құру маңызды. Мəселен, минералды ресурстарды тереңдетіп қайта өңдеуде, аэроғарыш, химия, машина жасау, агроөндіріс, энергетика, көлік салаларында. Біздің инновациялар саласындағы ынтымақтастығымыздың мəселелерімен айналысатын теңбе-тең негіздегі Еуразиялық инновациялық Кеңес тағайындау маңызды деп санаймын.

Екіжақты, сондай-ақ көпжақты негізде бірлескен ғылыми-зерттеу кластерлер құру қажет. Нақты жобалар экономикалық интеграцияның қозғаушы күшіне айналып, бəсекеге қабілетті өнімдер шығарып, жұмыс орындарын құрып, ұлттық бюджеттерге аударымдарды ұлғайтуы тиіс. ЕКІНШІ. Еуразиялық экономикалық одақтың аумағы, бүкіл Еуразия ауқымында, жалпықұрлықтық инфрақұрылымның озық буынына айналуы керек. Бұл жерде бірқатар жобаларды əзірлеп, жүзеге асыру маңызды. Мəселен, Біртұтас Еуразиялық Телекоммуникациялар Желісін құру, Минск – Мəскеу – Астана – Алматы бағыты бойынша жүрдек темір жол магис тралін салу, қазіргі бар, əсіресе, батыста – еуропалық, шығыста – қытайлық көлік жүйелеріне шығатын автомобиль жəне темір жолдар желісін жаңғырту, сондай-ақ, «Еуразия» арнасының «Каспий-Қара теңіз» жобасын жүзеге асыру. Келісілген жəне біркелкі тарифтер бойынша бүкіл ұлттық экономикаларды газбен қамтамасыз ететін Бірегей ішкі газ тасымалдау желісін құрудың болашақ еуразиялық экономиканың беріктігі үшін маңызы зор. Энергетика кешенін терең интеграциялаудың жол картасы ретінде бірлескен «Еуразиялық энергетика» бағдарламасын əзірлеп, қабылдау қажет. С о н д а й - а қ , бі з Р е с е й м е н бірлесіп, бізде АЭС салуға тиіспіз. ҮШІНШІ. Жалпыеуразиялық экономиканың негізін шағын жəне орта бизнес құру екені мен үшін барынша ашық мəселе. Бұл мүмкін деген экономикалық сипаттағы барлық жаһандық сынқатерлерге икемді жауап беруді қамтамасыз етудің ең маңызды мəселесі. Қаржылық жəне сервистік қолдау институттарын жұмыс істеп тұрған Еуразиялық даму банкі арқауында құруға болады. Еуразиялық интеграцияның ақпараттық-сараптамалық жəне ғылыми-тəжірибелік инфра құрылымын құру қажет. Еуразиялық экономикалық одақ механизмдерін қалыптастыру біздің елдеріміздің озық сарапшылары мен ғылыми əлеуеттерінің күшін тарту нүктесіне, мүдделерді үйлестіру көзқарастарын белгілеу алаңына айналуы тиіс. Ұлттық аграрлық салалардың ғылыми-тəжірибелік əлеуетін біріктіре алатындай Еуразиялық аграрлық академия тағайындау орынды болмақ. Аграрлық сектордағы кооперация азық-түлік экспортына қуатты серпін береді, сонымен

бірге, ол біздің ауылшаруашылық тауар өндірушілер арасында бəсекелестік туғызбауы керек. ТӨРТІНШІ. Еуразиялық экономикалық одақ мақсаттары оның құқықтық жəне ұйымдастырушылық тетіктеріне айрықша талаптар қояды. Олар қатаң қағидаттарға негізделген, сонымен бірге, кез келген өзгерістерге тиісінше əрекет ете алатындай жеткілікті икемділікке ие құрал болып табылуы тиіс. Еуразиялық экономикалық одақ органдарын басқару құрылымы мен тəсілдері өзге интеграциялық құрылымдардан алынған əншейін бір көшірме болмауы тиіс екені белгілі. Менеджменттің біздің бірлестігіміздің ерекше миссиясына жауап беретіндей инновациялық модельдерін іздеу қажет. Бұл оларды бюрократиядан жəне ұлттық мемлекеттік аппараттар шенеуніктерінің қажет емес синекурасына айналуынан қорғайды. Сіздер менің Еуразиялық экономикалық одақтың ұлтүстілік органын Еуразия құрлығының дəл жүрегінде орын тепкен Астанада орналастыруды ұсынғанымды білесіздер. Бұл жерде ешқандай астам ойлаушылық жоқ. Бұл біздің ел үшін жүктеме. Мен мұны, біріншіден, бүкіл экономикалық кеңістікті реттеу алгоритмін теңдестіру қажеттілігі бойынша негіздедім. Екіншіден, Ресей «бəрін өзі үшін құруда» деген еуразиялық интеграцияға қатысты барлық сыртқы күмəндарды жоюдың маңыздылығы үшін. Басқа нұсқа ретінде мен осыдан жиырма жыл бұрын географиялық жағынан Еуропа мен Азия түйісетін өңірде орналасқан қаланы одақтың орталығы жасауға шақырғанымды еске сала кетпекпін. Қазақстандық Атырау, Ақтөбе немесе ресейлік Екатеринбург қалаларының кандидатураларын қарастыруға болады деп есептеймін. Бірақ Астана бұл рөл үшін анағұрлым дайын. Бүгін мұндай таңдауды мен қосымша жаңа еуразиялық агломерация, еуразиялық интеграция аумағының орталық бөлігінде жаңа өсу орталығын құрудың маңыздылығымен дəйектеймін. Ол Еуразиялық экономикалық одақтың əкімшілік орталығының біртұтас экономикалық кеңістіктің шеткі нүктелерінен шамамен бірдей алшақтығы негізінде бүкіл реттеуші тетіктерді бекемдей алар еді. БЕСІНШІ. Мен экономикалық

интеграцияның біздің халықтарымыз арасындағы мəденигуманитарлық бай ла ныстардың белсенділігін арттыратынына жəне оларды неғұрлым тереңдете түсетініне сенімім мол. ХХІ ғасыр мəдени сегментті ІЖӨ өсуінде қомақты пайыздар əкелетін ұлттық экономикалардың сөзсіз маңызды құрамдасына айналдырады. Бұл туризм, соның ішінде тарихи-мəдени экологиялық жəне медициналық туризм. Бұл инновациялық-индустриялық даму мен басқару жүйесі үшін айрықша маңызды білім беру қызметтері. Бұл экономиканың көңіл көтеру, спорт сектор жəне ақпараттық өнім өндірісі. Сонымен бірге, мəденигуманитарлық интеграция үдерісінің қандай да бір сегменттің үстемдігінен еуразиялық кеңістіктегі рухани-мəдени алуандылықты жойып жібермеуі де маңызды. Мен біздің кез келген елімізде мəдениеттің ұлттық мазмұнының эрозиясына жол беруге болмайды деп есептеймін. Сондықтан мүше мемлекеттердің мектептері мен ЖООларында бір-біріміздің тарихымызды, əдебиетімізді, мəдени мұралар мен тілді оқып-үйренуді ынталандырудың маңызы зор. Бізде болашақта пайда болатын еуразиялық хабар тарату құрылымдары интеграциялық үдеріске қатысатын барлық елдердің мемлекеттік тілдерін пайдалануы маңызды деп санаймын. Ол бізді жақындата түседі жəне сенімді арттырады. Сондай-ақ, Астанада Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы Келісімге қол қою күнін Еуразиялық интеграция күні деп жариялауды ұсынамын. Қымбатты достар! ХХІ ғасырда еуразиялық интеграцияға жүріп өтуге тура келетін стратегиялық жолға қатысты менің пайымым, бүтіндей алғанда осындай. Мен сіздермен – жастармен тікелей жұмыс істейтін ғылыми элитамен тағы да өз ойларымды бөлісіп отырмын. Біздің экономикалық одақтың құрылғысы – қатып қалған догмат емес. Бізге уақыттың көптеген күрделі сын-қатерлерімен бетпе-бет келуге тура келеді. Интеграциялық таңдау – «сиқырлы таяқша» емес жəне таңғажайыптарға кепілдік бере алмайды. Тек уақыт қана барынша иландыру дарынына ие. Мен еуразиялық интеграция идеясын жариялағаннан

кейін өткен екі онжылдық тəжірибесі оны растай түседі. Мен Еуразиялық экономикалық одақтың қалыптасуының маңызды сатысына деген менің көзқарастарым мен пайымдауларымның ғылыми топтар мен жұртшылық арасында қолдау табатынына шынайы үміт артамын. Мен ХХІ ғасырдың ұлы, өркендеген Еуразия жүз жылдығы болатынына терең сенімдімін. Назарларыңызға рахмет! Дəріс оқылып болған соң Қазақстан Президентіне залдан сұрақтар қойылды. Енді біреулер Еуразиялық интеграция авторына алғыстарын айтты. Алғашқы сұрақ ғылым жайында болды. Ғалымдар тарапынан қойылған «ғылым саласын дамытуда қазір қандай бағыттарға маңыздылық берген дұрыс, қай бағытта ынтымақтастықты күшейту керек» деген сауалға Елбасы өзінің жоғарыда оқыған дəрісіне қайта орала отырып жауап берді. Сонымен қатар, бүгінде Қазақстанда Үдемелі индустриялық-инновациялық бағдарлама жұмыс істеп жатқанын, ал оған ғылымның аса маңызды əсері бар екендігін айтып өтті. Бүгінде зауыт салу оңай, ал оның əрі қарай дамуы үшін ғылыми жетістіктердің болуы шарт, деген Елбасы елімізде ғылыми жаңалықтарға, ғылыми жаңашылдықтарға, инновацияға маңыз беріліп отырғанын тілге тиек етті. Н.Назарбаев экономиканы дамыту үшін ортақ табиғи ресурстарды барынша өңдеуге басымдық беру керектігін жеткізді. Яғни, шикізатты мүмкіндігінше, соңғы өнімге дейін өңдеу – бүгінгі заманның талабы, деді Елбасы. Нанотехнологияға басымдық беріліп, роботтар жасап шығаруға дейін барынша заманауи ғылымға бейімделуге тиіспіз. Келесі бір сұрақ қоюшы Елбасының дəрісте айтылған ұсыныстары өзінің де ойынан шыққанын айта отырып, соның бірі Интеграция күнін атап өтуді жалғыз Астанада ғана емес, барлық Кеден одағы елдерінің астаналарында да атап өтсек қалай қарайсыз, деген сауал жолдады. Н.Ə.Назарбаев мұны бірауыздан құптайтынын айтты. Студенттер тарапынан қойылған бірқатар сұрақтар Президенттің жеке өміріне қатысты болды. Оның ішінде қарапайым металлургтен бүгінгі беделді Президент деңгейіне дейін көтерілген өмір жолына да қызығушылық танытылып жатты. Елбасының тағылымды өмірін үлгі тұтқан жас буын Қазақстан басшысынан ақыл-кеңес сұрады. Н.Ə.Назарбаев өзінің қиын кезеңдерге тап келген балалық шағынан сыр тарқата отырып, өмірде кез келген адам шыдамды, еңбекқор болса, бəрін бағындыратынын баса айтты. Жастарды сабырлы болуға шақырды. Көшбасшылардың үнемі алғы шепте жүру керектігін, əрбір адам алдына мақсат қоя білу қажеттігін тілге тиек етті. Сұрақ-жауап аяқталған соң М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің ректоры Нұрсұлтан Назарбаевқа университетке келгені үшін дəстүр бойынша естелік диплом ұсынды. Сонымен, кеше Қазақстан Президентінің идеясы еуразиялықтың іс жүзіндегі жаңа кезеңінің бастауы болғаны тағы бір мəрте дəлелденді. Қазақстан басшысының еуразиялық интеграция туралы ұсынысы соңғы 20 жыл бедерінде посткеңестік кеңістіктегі экономикалық интеграцияға халықаралық-саяси тұрғыдан жаңаша серпін берді деуге əбден негіз бар. Əрине, соңғы 20 жыл қазіргі заманғы еуразиялық интеграция биігіне көтерілудің қиын да табысты жылдары болды. Ал алдағы болашақ бұдан да жарқын, кемелді болуы тиіс. Оған Елбасының еуразиялық интеграция жөніндегі жаңа ұсыныстары жетекші болары сөзсіз. ----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.


4

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

ЕЛДЕР БІРЛІГІ – ХАЛЫЌТАР ЫРЫСЫ Президенттіѕ Мəскеу мемлекеттік университетінде сґйлеген сґзін телеарналардан кґріп, тыѕдаєан ќазаќстандыќтардыѕ ортаќ ойы осындай

Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Бірлескен ўмтылыс

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Мəскеу мемлекеттік уни вер ситетінде сөйлеген терең мағыналы сөзін универ си тетіміздің оқы тушылары мен студенттері арнаулы аудиторияда зор ықы ласпен тыңдады. Атақты білім ордасы ұжымы алдында Елбасының сөз арқауын Еуразиялық экономикалық одақ құрылуына арнап, бұл күндегі осынау өзекті мəселеге байланысты болуы ерекше ынта туғызды.Шындығын айтқанда,

барша қазақстандықтарды толғантқан ойлар бүкпесіздігімен де, салиқалы салмақтығымен де көңілден шықты. Сөзде назар аудартылғандай, Еуразиялық экономикалық одақ еркіндік пен теңдік ұстанымдары негізінде құралуы тиістігі өте орынды ұсыныс деп есептейміз. Одаққа мүше үш елдің өзіндік экономикалық ерекшеліктері ескеріліп, шаруашылық байланыстарға бірдей жағдай жасалу қажеттігі дұрыс талап. Бүгінгі дамуға, интерграциялық қарым-қатынасты тереңдетуге еуразиялық кеңістіктегі жаңа бағыттың келешегі кең болмақ тығы анық. Ол еліміздің экономикасын одан сайын алға бастыратын жол. Осы орайда бірлескен ұмтылыс тағы бір екшеліп, сарапқа салынуы өз ұстанымымыздың беріктігін көрсетті. Арыстан ҒАЗАЛИЕВ, Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің ректоры, ҰҒА академигі.

Байыпты баєдар Бүгінде еліміз үшін халықаралық қарым-қатынастарды дамыту өте өзекті болып отыр. Оның ішінде кешегі тарихи кезеңдер қалыптастырған, бұрыннан бір-бірімізді білетін мемлекеттер арасындағы əлеуметтік-экономикалық əріптестіктің орны ерекше. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Мəскеу мемлекеттік университетіндегі студент-жастар алдында сөйлеген сөзінде қоғамда көптен бері түрлі пікір туғызған Еуразиялық эконо микалық одақ аясындағы интеграция жан-жақты айтылды. Мемлекет басшысы Ресей Федерациясының астанасында аталған одақтың нарықтықэкономикалық тұрғыдан тиімділігін жан-жақты талдап берді. Сондай-ақ, бұрынғы Кеңес Одағының «жаңғыруы» туралы алыпқашпа сөздердің негізсіз екенін жеткізді. Мұның бəрі біздің екі ел арасында қалыптасқан достық байланыстарды одан əрі нығайта түсуге септігін тигізеді. Өйткені, Ресей мен Қазақстан жоғары оқу орындарының арасында тығыз байланыс бар. Шығыс өңіріндегі оқу орындары да Ресейдің облысымызбен шектесетін субъектілерінде орналасқан оқу орындарымен өзара тəжірибе алмасып, екі ел жастары таңдаған мамандықтарында білім алып жатыр. Яғни, шығысқазақстандық жастар Алтай аймағында, ресейлік жастар Шығыс өңірінде білім алуына барлық мүмкіндіктер жасалған.

Адамгершіл сипатта атап кґрсетілді

Университеттер байланысы ныєаяды

Президент Нұрсұлтан Назар баевтың М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде сөйлеген тамаша да тартымды сөзі Еуразиялық экономикалық одақтың бұған дейін көпшілік үшін бей мəлімдеу болып келген гуманистік қырларын ашып беруімен ерекшеленді. Ай талық, Мəскеу мемлекеттік уни вер ситетінің Ас та на да ашылған филиалы Қазақстан мен Ресейдің ғылым мен білім саласындағы өзара бай ланыстарға септігін тигізгені, осы арқылы фи лиал дың қызметі жаңа мазмұнға ие болғаны атап ай туға тұрарлық жайт. Ал алдағы айларда қол қойылады деп күтілген Еуразиялық экономикалық одақтың өзге елдерге үлгі бола білуі керектігі жөніндегі Елбасы талабы да өте асқақ. Бұл, сөз жоқ, үлкен жауапкершілік. Мұндай істе ұсақ-түйек атымен бол мауға тиіс. Өйткені, кез келген болмашы қателік немесе түймедей

Қазақстан мен Ресей ежелден көршілік хақымен алыс-беріс, барыс-келісті тереңдеткен елдер. Екі елдің арасында əуелден əріптестік, іскерлік байланыс орныққан болса, енді міне, сол арақатынасымыз еуразиялық ықпалдастық түрінде бұрынғыдан да тереңдей түскелі отыр. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұл идеяны бұдан 20 жыл бұрын көтеріп еді. Көптеген сарапшылар мен саясаткерлер сол кездің өзінде еуразиялық ықпалдастықтың өміршеңдігін əр қырынан саралады. Еуразиялық ықпалдастықтың жемісі эко номиканың əр саласында ғана емес, сонымен бір ге, ғылым мен білімді бірлесе дамытуда да көріне бас тауы тиіс. Нұрсұлтан Назарбаев бұл мəселеге М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінде сөйлеген сөзінде жəне бір рет назар аударды. Еліміздің жаңа елордасында 2001 жылдан бері ММУ-дың қазақстандық филиалы жұмыс жасайтынына тоқталған Президент: «Соның арқасында бұрыннан тарихи байланысы бар Қазақстан мен Ресейдің ғылыми білім байланыстары

кемшілік ортақ іске орасан зор нұқсанын келтіруі мүмкін. Еуразиялық экономикалық одақтың қатарына кіру сол мемлекет үшін тиімді болатынын дəлелдеу де оңай іс емес. Алайда, соған қарамастан, Еуразиялық экономикалық одақ қағидалары өзінің толыққанды бітім-болмысын танытуы үшін біз осылай істеуіміз керек, деді Елбасы. Еуразиялық экономикалық одақтың арғы астарында таза экономикалық интеграция заңдылықтары тұрғанымен бұған қатысушы мемлекеттер

бір-бірінің тарихынан, əдебиеті жəне мəдениетінен түсінік-хабары аз болса Еуразиялық экономикалық одақ талаптары толыққанды күйінде бола алмас еді. Яғни, интеграция үрдісіне қатысушылар өзара бірбірінің мемлекеттік тілдерін қолдануы керектігін де еске салды Елбасы. Сондай-ақ, Нұрсұлтан Əбіш ұлының сөзінде айтылған бұл қағидалар да мəскеуліктер тарапынан түсіністікпен қабылданғаны қандай ғанибет. Мемлекет басшысының қазақ жəне орыс, ағылшын тілдерін бірінші сыныптан бастап оқыту, еуразия лық хабар тарату құрылымдарында мем лекеттік тілді қолдану қа жет тігі жөнінде айт қандары да жаңа экономикалық одақтың адамгершіл сипатын одан əрі айғақтай түседі. Ақсерік ƏЙТІМОВ, Қазақстан Республикасының құрметті инженері.

ОРАЛ.

Жаѕа кезеѕдер бастауы

Бұл – Елбасы Нұрсұлтан Назар баевтың бастамасымен құрылып жатқан еуразиялық интеграцияның іс жүзіндегі тиімділігін көрсетеді. Сондай-ақ, Президент сөзінде ғылыми-техникалық əріптестікті жетілдіру, нанотехно логия, гендік инженерия сияқ ты маңызы зор жетекші ғылымдардың еліміздің индустрияландыруының жаңа кезеңін жүзеге асыруға мол пайдасы бар екенін ерекше атап өтті. 2007 жəне 2009 жылдары университетімізде бір топ ғалымдардың қатысуымен «Тəуелсіз Қазақстанның тұңғыш Президентінің келбеті» атты қос тілде жарық көрген жинақ авторларының бірі ретінде Елбасымыздың елімізді байыпты бағдармен болашаққа бастап келе жатқанын байқауға болады. Фарзана АХМЕТЖАНОВА, С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің профессоры.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың ресейлік ғылыми қоғамдастықтың биік мінберінен «Мемлекеттердің Еура зиялық одағын құру туралы» жо баны ұсынғанын қазақстандықтар ұмыта қойған жоқ. Сол кездегі тарихи оқиғаларға куəгерлердің бірі ретінде мен Президенттің ММУ-дегі сөзін зор ыждаһатпен тыңдап, елдер арасындағы тұр паты өзгеше сау да-эко номикалық ынты мақ тастықтың мүлде жаңа стратегиясының өзге лерге үлгі ретінде ұсы ныл ғанын ерекше шабытпен естіп-білдім. Соңғы 20 жыл Елбасымыз белгілеп бергендей, еуразиялық интеграциялық дамудың жаңа көкжиек терін айқындап берген белесті кезеңдерге толы болды. Осы уақыт ішінде Президентіміздің алысты болжай білетін көрегендік, сұңғылалық саясаткерлігі тағы бір қырынан танылғанын қалың жұртшылық қапысыз ұқты. Біз бүгінгі күні Нұрсұлтан Əбішұлын еуразиялық жобаның бас архитекторы ретінде

зор мақтаныш тұтамыз. Өйткені, бір кездері мəңгі айырылмастай, ыдырамастай көрінген Кеңес Одағының одан əрі посткеңестік кеңістіктің саяси жəне экономикалық орнықтырудың инте грациялық идеяларын айқын батылдықпен ұсынған ЕЭО жобасы бөлінудің емес, керісінше, бірігудің басым қағидаттарын белгілеп бер генін қазір əлемдік қауымдастық мойындап отыр. Елбасымыздың сол кездегі батыл бастамасы бүгінде өмір шындығына айналып, интеграциялық модельдің жаңа үлгісін түзіп берді. Оның айқын мысалын Кеден одағы жəне Бірыңғай эко номикалық кеңістік

жү йесінде бір-бірімен тығыз əріптестік қарымқатынаста, біртұтас нарық кеңістігінде саудаөндірістік үдерістер бағытында өзара түсі ністік, жауапкершіліктің қолжетімді үлгісін танытып келе жатқан үш мемлекеттің жетекші рөлінен айқын аңғаруға болады. Меніңше, бүгінгі күні жоғары деңгейге көтерілген еуразиялық интеграция моделінен саяси астар іздеудің еш қажеті жоқ. Еліміз өз ырғағымен дамып келеді. Оның жарқын үлгілерін барлық саладан кезіктіруге болады. Ел басымыз Мəскеудің тө рінде сөйлеген сөзінде атап өткендей, Еуразиялық эко но микалық одақ құру дың бас ты мақ са ты еге мендікке қол сұғыл май тын, еркінділік қағидаттарына негіз делген ой-пі кір лердің үндесуімен ерек шеленеді. Кəрібай МҰСЫРМАН, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Солтүстік Қазақстан облыстық мəслихатының депутаты.

ПЕТРОПАВЛ.

бүгінде жаңа мазмұнға ие болды», деп атап өтті. Екі елдің жоғары білім беру жүйесіндегі байланыстар шекаралас өңірлерде де қарқын алып келеді. Соның бір дəлелі ретінде Ресей Федерациясындағы Астрахань мемлекеттік техникалық университетімен су ресурстарын жəне экологиялық мəселелерді тереңдете зерттеу жүргізу жөнінде келісімшарт жасадық. Астрахань мемлекеттік уни верси тетімен де ты ғыз байла ныс орнатқа нымызды айта аламыз. Кейбір маман дықтар бойынша магистрлерді екі жоғары оқу орнында да оқыту жөнінде ортақ мəмілеге тоқтадық. Сонан соң магистранттарға қос диплом беріледі. Жəне

былтырдан бері біздің университетімізде Ресейдің ғылымы мен мəдениеті орталығы жұмыс жасайды. Ал алдыңғы жылы Қазақстанның мə дение ті мен ғылымын ресейліктерге кеңінен танытатын орталық Ресейдің Қалмақ мемлекеттік университетінде ашылған болатын. Екі елдің оқу орындарындағы орталықтар өзара ғылыми, мəдени байланыстарды нығайтуға басымдық берумен бірге, университеттер арасындағы оқу үдерісінің ұтқырлық, бірлескен ғылыми жобалар жасау бағытындағы заман талаптарына сай жұмыстарды жандандыруға ықпал етеді. Шекаралас облыстардағы жоғары оқу орындарының əріптестік байланысы аясында студенттер алмасу жолға қойылды. Ғылыми жобаларды іске асырудағы тəжірибелерімізбен де бөлісіп тұрамыз. Бұл бəсекеге қабілетті мамандар дайындауда өз жемісін беретіндігі даусыз. Бейбіт МАМЫРАЕВ, Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің ректоры, профессор.

АТЫРАУ.

Тїйткіл тўстардыѕ тїйінін шешіп айтты Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев М.В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемле кеттік универ сите тін де сөйлеген сөзінде жұртшылық көңілінде жүрген күрделі мəселелердің түйінін шешкендей болды. Онда Кеңес Одағына қайта оралудың болмайтыны қадап айтылды. Өйткені, Кеден одағы құрылған кезде бұл Кеңес Одағын қайта құруға апаратын жол дегенді айтқандар аз болмаған. Елбасы мəскеуліктердің алдында бұрынғы қамытты қайта киюдің болмайтынын ашып айтты. Тəуелсіздік барлығымызға да қымбат. Екіншіден, Нұрсұлтан Əбішұлының Еуразиялық одақтың басқарушы органдарын Астанаға орналастыру туралы айтқан ойы да бұрын құрамында болған елдердің ешқайсысы да Кеңес Одағына қайта оралмайтынын дəлелдейді. Еуразиялық экономикалық одақ туралы бастама көтерген кезде-ақ мұны саяси

одақ деп түсінгендер болды. Бұл саяси емес, таза экономикалық одақ, тең, тəуелсіз елдердің интеграциясы. Көршілермен, жалпы алыс-жақын шет елдің қайсысымен болса да алыс-беріс жасау керек. Халқымыз «адамның күні адаммен» деген емес пе? Мемлекеттер де бірінің керегін бірінен алып, қарым-қатынас жасаса, екі жақтың да жоғы түгенделеді. Бұл олардың экономикалық-əлеуметтік дамуына жол ашады. Елбасы əрдайым айтып

жүрген «алдымен – экономика» ұғымы бұл жолы тағы да дəлелдеді. Мемлекет басшысының Украинадағы жағдайға байланысты ойлары оны тыңдаған кімнің де болса көкейіндегіні дөп басты деп ойлаймын. Ол украин халқының тағдырын тек украиндар ғана шеше алатынын, оған сырттан ешкімнің араласпауы керектігін айтты. Бұл нағыз əділетті тұжырым емес пе? Дəстүрі, тілі, ділі, жері, суы бөлек елге сырт тан қалай өз дегенін таңуға болады? Елбасының сөзінен біреудің ісіне араласпа, тек үлгіңді көрсет деген халықтың даналық емеурінін түсінгендей болдым. Президенттің бұл ойы Қазақстан ұстанған саясат деп түсінгеніміз абзал. Еркін ƏБІЛ, Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының проректоры, тарих ғылымдарының докторы.

ҚОСТАНАЙ.


Кейінгі кезде «Нұр Отан» партиясының жұмысында соны серпіліс байқалатынын барша жұртшылық айта алады. Партияның ашықтығы, елмен байланысын етене ете түскені, халықтың мұң-мұқтажына көбірек көңіл бөлетін болғаны айқын аңғарылады. Осы істің бел ортасында Партиялық бақылау комитеті тұр деудің ешқандай артықтығы жоқ.

Жауапкершілік жарнадан басталады

Кеше «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесі Бюросының мүшесі, Мəжіліс депутаты Қуаныш Сұлтановтың төрағалық етуімен Партиялық бақылау комитетінің кезекті мəжілісі өтті. Онда партияның Солтүстік Қазақстан облыстық филиалының мүшелік партия жарнаны уақтылы жинауды ұйымдастыру жөніндегі жұмысы туралы мəселе қаралды. Комитет мүшесі – Мəжіліс депутаты Ирина Аронованың сөзінде облыста партия мүшелерінің жарна төлеу тəртібі негізінен дұрыс сақталып отырғаны, сонымен қатар, бірқатар кемшіліктер де орын алғаны атап өтілді. «Нұр Отан» партиясының хатшысы Құмар Ақсақалов өз сөзінде бұл жұмыстың жайына жан-жақты талдау жасап, олқылықтарды жою жөнінде ұсыныстарын айтты. Партияның Солтүстік Қазақстан облыстық филиалының төрағасы, облыс əкімі Самат Ескендіровтің сөзі нақты жағдайға шыншыл баға беруге, өз жұмысына сыни тұрғыдан қарауға құрылды. Партиялық бақылау комитетінің мүшелері – Мəжіліс депутаттары Майра Айсина, Серікжан Қанаев, партияның Орталық бақылауревизия комиссиясының мүшесі

Əнуар Ілиясова талқыланып отырған мəселенің мəн-жайын терең ашып, партия мүшелерінің жауапкершілігі жарна жинау жұмысынан да танылатынын атап айтты, жіберілген кемшіліктерді жоюдың нақты жолдарын көрсетті. Мəжіліс партияның өңірлік филиалдары төрағаларының бірінші орынбасарларының, облыстардағы партиялық бақылау комиссиялары төрағаларының түгелдей қатысуымен бейнеконференция түрінде ұйымдастырылып, мəселе тікелей байланыс арқылы талқыланып отырғанына байланысты партияның Саяси кеңесінің мүшесі, «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» акционерлік қоғамының президенті Сауытбек Абдрахманов облыстағы өкілдерге «Нұр Отанның» жұмысын бас басылымның бетінде жүйелі жазуға, кеңінен көрсетуге қатысты өз ұсыныстарын айтып, ортақ іске белсене атсалысуға шақырды. Мəжілісті қорытындылаған Партиялық бақылау комитетінің төрағасы Қуаныш Сұлтанов «Нұр Отан» қатарының тазалығын сақтау, партия беделін биіктете түсу жөніндегі өз ойларымен бөлісті. «Егемен-ақпарат».

 Мерей

«Тїркістанныѕ» тойы – тїркі дїниесініѕ тойы Алматыда Ғ.Мүсірепов атындағы балалар жəне жасөспірімдер театрының төрінде Тəуелсіздіктің төл басылымы, отандық медиа кеңістігінде өз орны, қалыптасқан өз қолтаңбасы бар халықаралық саяси апталық – «Түркістан» газетінің жиырма жылдық мерейтойы жоғары деңгейде атап өтілді.

ИНТЕГРАЦИЯЄА ІЗ

Жеке кəсіпкерлікпен алғаш шұғылданған кезім əлі күнгідей есімде. Құрылыс саласындағы азды-көпті жұмыс тəжірибеме сеніп, үй жиһаздарын жасауға бел будым. Үйрене келе өндірісті кеңейтіп, кеңселік жиһаздарға тапсырыс ала бастадым. Маманданып, төселіп алғаннан кейін жаныма қолынан іс келетін жігіттерді жинап, жиһаз жасайтын

орайда, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының шарапаты да, шапағаты да көп тиді. Осы бағдарлама аясында 50 миллион теңге жеңілдетілген демеуқаржы алу арқылы өндіріс ауқымын арттырып, жұмыс орнын көбейттік. Жиһаз жасау өндірісіндегі басты шарт – сапа мен сəнге ерекше басымдық бере отырып, техникалық жаң ғыр-

ескеріліп, қосымша ағаш өңдеу, пластик есіктер мен терезелер жасау салаларын жаңғырттық. Біз бүгінде жылына 300 миллион теңгенің үй-ішілік, кеңселік жиһаздардың түр-түрлерін құрастыруға қауқарлымыз. Бұл жұмыстармен 45 адам айналысады. Жыл өткен сайын əлеумет тік, өнеркəсіптік жəне жеке арнайы тапсырыстар көлемі артып келеді.

тапсырыстар қабылдаумен ғана шектеледі. Біз сияқты екінің бірінің қолы жете бермейтін өте қымбат қондырғылар алуға тəуекел ете бермейді. Əрі қаржылық мүмкіндіктері де шектеулі. Мəселен, Алматының ұсақ сауда компаниялары бізден қотара сатып алып, өзгелерге ұсынып жатады. Жуырда шымкенттік бір кəсіп кер сандықтың 400 дана бет жақта-

туларға барынша ден қой дық. Соңғы технологиялық жаңалықтарымыздың бірі 90 мың еуро тұратын фрезерлік орталық орнатылды. Италиядан жеткізілген ағаш өңдеу станогы мен мембранды нығыздауыштың бағасы 80 мың еуроны құрады. Мəселе арзан-қымбаттылығында емес, біз үшін қазақстандық мазмұндағы сапалы тауарлар түрін молынан шығару басты бағдар етілді. Осы үдеден көріну мақсатымен «Еліміздің үздік тауарлары» секілді беделді байқауларға үзбей қатысып, тəжірибемізді одан əрі жетілдіре түстік. Уақыт ағымына ілесу оңай емес. Жұртшылықтың ұсыныстары бірінші кезекте

Өз өнімдерімізді Шымкент, Қарағанды, Астана, Атбасар, Қостанай, Шортанды, Степняк қалала рына үздіксіз жөнелтеміз. Басқаларға қарағанда баға неге қолжетімді деген сауалдар маған жиі қойылады. Түсіндіре кетейін. Қытайдікі арзандау көрінгенімен, сапасына қойылатын кінəрат көп. Ресейдікі қымбат. Осыған орай, баға саясатын оңтайлы орнықтырудың маңызы өте зор. Бұл – бір. Екіншіден, біз көтерме сауда əдісімен жұмыс істеуге көштік. Неге дейсіз ғой? Елімізде жиһаз жасаумен шұғылданатын ұйымдардың денінің өндірістік жарақтануы да, өнімділік қуаты да төмен. Көбіне кішігірім

уына тапсырыс берді. Оның өтінішін əрі кетсе 7-10 күннің ішінде тап-тұйнақтай орындаймыз. Тапсырыстың көбейгенінен-ақ тұтынушылар көңілінен шығып жүргенімізді аңғаруға болатын сияқты. «Trans Motors Group» ЖШСін ұйымдастырып, ішкі жəне халықаралық көлік-логистика қызметін жандандыруымызға да «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының жəрдемі орасан зор болды. Бұл сала біз үшін тың саналғанымен, жеңілдікпен екі жылға берілген 150 миллион теңге демеуқаржыны орынды жұмсай білудің арқасында жүк тасу, сақтау бағыттары бойынша қызмет көрсету көлемі былтыр

Ґнім ґѕделуімен ґтімді

цех аштық. Құрал-жабдықтарды Италиядан алдырттық. Кəсіпорын құрылғанда небəрі 6 адам еңбек етсе, «Промстроймебель» ЖШСне айналғалы 120 жаңа жұмыс орнын қамтамасыз етуге мүмкіндік туды. Айналасы он жылдың ішінде сапалы да сəнді жиһаздар шығарумен қатар басқа да салалық құрылымдар пайда болды. Мұның бəрі айтуға ғана оңай, іс жүзінде көптеген кедергілер кездесті. Қиналған кездер, əсіресе, қаражаттан тапшылық көрген сəттер аз болмады. Шынын айтсам, Елбасының отандық бизнесті дамытуға деген жан-жақты қолдауы болмағанда мұндай дəрежеге жетпес едік. Имандай шыным бұл. Кəнеки, деректерге жүгініп көрейік. Жоғарыда айтқанымдай, сəтін салып, ісіміз алға басты. Алайда, заман ағымына сай жиһаз жасау кəсіпкерлігін меңгергенмен, біз сияқты шағын өндірушілерге нарық заңының қоятын талаптары қатаң болатын. Өзіміздің тауарлық белгімізді қалыптастыру үшін бəсекелестікке төтеп беру қажеттігі туды. Міне, осы кезде мемлекеттің үдемелі индустриялық-инновациялық дамуына негізделген ұшқыр жобаларға сүйенуге тура келді. Осы

Инновациялық гранттың көмегімен ұнтақ полипропиленді түйіршіктеу технологиясы игерілуде. Бұл – Индустриялық-инновациялық бағдарламаның тағы бір жемісі.

Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Жиынды ашқан газеттің бас редакторы Шəмшидин Паттеев газеттің шығуына мұрындық болған марқұм, белгілі жазушы, драматург Қалтай Мұхамеджанов пен қазақ əдебиетінің заңғар жазушысы Əбдіжəміл Нұрпейісовтің еңбегін айта келіп, бүгінде газет Қазақстанның тəуелсіздігін, Қазақстанның мемлекеттілігін, қазақтың, түркінің жоғын іздеген басылымның бірі болғанын, соңғы бес жылда газет «Нұр Отан» партиясымен серіктестікте бірге жұмыс істеп келе жатқанын жеткізді. – Мен үшін тəуелсіздігіміздің алтын бесігі əсем Алматыда осындай мерекенің үстінде өздеріңіздей ұлт зиялылары – аға буынмен жүздесу үлкен мəртебе. Өйткені, жиырма жыл абыроймен жұмыс атқарып, тəуелсіздік жылнамасын жасауға атсалысып, биыл елмен бірге он бес жылдығын тойлап отырған партиямен бірге жасап келе жатқан «Түркістан» газетінің мерейтойы тек басылымның ғана емес, жалпы қазақ баспасөзінің қуанышы дер едім, деп сөз бастаған «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек, одан əрі «Нұр Отан» партиясы үшін БАҚ-пен тығыз байланыста болып, өзара ынтымақтасу өте маңызды екенін, бұл ретте «Нұрмедиа» тобына қарасты ақпарат құралдарын заман талабына сай дамыту, қазақ тілді оқырманның қажетін қамту мəселесі айрықша басымдыққа ие болатынын тілге тиек ете кетті. Сондай-ақ, торқалы тойға арнайы келген қонақтар – Байланыс жəне ақпарат агенттігі төрағасының орынбасары Алтай Əбибуллаев, Мəдениет министрінің орынбасары Асқар Бөрібаев, Ұлттық ғылым

5

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

академиясының президенті, академик Мұрат Жұрынов, «Егемен Қазақстан» республикалық газе ті» акционерлік қоғамының президенті Сауытбек Абдрахманов, халықаралық Қазақ ПЕНклубының президенті, «Central Azia Monitor» газетінің бас редакторы Бигелді Ғабдуллин өз тілектерін білдірді. Кеште жария етілген ПремьерМинистр Кəрім Мəсімовтің, Парламент Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың, Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыповтың, Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовтің атынан келген құттықтаулар басылымның беделін арттыра түсті. Бірқатар облыстық əкімдіктердің, жоғары оқу орындарының өкілдері де келіп құттықтады. «Түркістан» газеті мерейтойға орай Алаш арыстары аңсаған Тəуелсіздік тақырыбына арнайы бəйге жариялаған болатын. Осы кеште «жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» озып шыққан жүлдегерлер де марапатталды. Əдемі кешті қазақтың аса көрнекті қаламгері, халық жазушысы Əбдіжəміл Нұрпейісов: – Біз бүгін түркі əлемінің рухына тағзым етуге келіп отырмыз. Біз ұмытыла жаздаған ұғымды «Түркістан» газетін ашып, тірілтіп алдық. Сол арқылы жоғалтып бара жатқан рухымызбен қауышқандай болып қуандық, – деген ақсақалдық сөзімен қорытты. Кештің өн бойында Қазақстанның өнер майталмандары күмбірлетіп күй төгілтіп, əннен шашу шашты. Жазар көбейсін, қаламдарыңыз мұқалмасын, той құтты болсын, əріптестер! ––––––––– Суретті түсірген Мақсат ҚҰСАЙЫНОВ.

Ґндіріс ґрісі Динара БІТІКОВА, «Егемен Қазақстан».

Аталған технологияны енгізу «Нефте хим LTD» отандық кəсіпорны мен «Технологиялық даму жөніндегі ұлттық агенттік» АҚ арасындағы инновациялық грант алу туралы келісімшарт шеңберінде жүзеге асып отыр. Келісімшартқа сəйкес, грант иесіне қаржы жоба іске асырылғаннан кейін нақты шығынның жартысын өтеу арқылы беріледі. Компанияның директоры Ерлан Құсановтың айтуынша, аталған жоба 2014 жылдың аяғына дейін аяқталуы тиіс. «Ұнтақ полипропиленді түйіршіктеу технологиясын қолдану кəсіпорынның өндірістік-шаруашылық қызметінің тиімділігін жəне еңбек өнімділігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Технологиялық даму жөніндегі ұлттық агенттіктің қолдауымен кəсіпорынның инвестициялық жобалары іске асырылуда», дейді кəсіпорынның жетекшісі. Ұнтақ полипропилен – бұл түрлі пластмасса өнімдерін, яғни, полипропилен қаптарын, құбырлар, талшықтар мен өзге де тауарлар шығару үшін арналған полимер. Түйіршіктелген полипропилен материалдар мөлшерлеуге, сақтауға, тасымалдауға өте ыңғайлы. Сонымен қатар, ол қоймаларда сақтауға да қолайлы, көлемі орынды көп алмайды. «Нефтехим LTD» компаниясы бүгінде Павлодардағы өндірісі өрістеп келе жатқан бірегей кəсіпорындардың бірі. Ал енді аталған инновацияны енгізу өндірісті одан əрі жандандыра түспек. Себебі, қондырғыны инфрақұрылымның жанында орнату дайын өнімнің өзіндік құнын азайтады, соған байланысты бағасы басқа ұқсас тауар өндірушілерге қарағанда төмен болмақ. Бұл өнімге деген сұранысты ұлғайтуға, жеткізу нарығын кеңейтуге, сол арқылы кəсіпорынның қуатын барынша игеруге мүмкіндік береді. Ең бастысы, инновацияға негізделген мұндай өнімдер ертеңгі Еуразиялық экономикалық кеңістікте бəсекеге төтеп берер өнімнің бірі боларына сенім зор.

110 миллион теңгеге жетті. ТМД, Еуропа елдеріне жүк тасумен жоғары класты шетелдік 15 көлік айналысады. Немістің «Форте» банкінің жергілікті филиалы арқылы тағы 10 көлік сатып алуды межелеп отырмыз. Биылдан бастап өндірістікөнеркəсіптік корпорация құра отырып жарма дақылдарын қалдықсыз өңдеудің кластерлік жүйесін дамытуға көңіл бөлген жайымыз бар. Ол үшін шикізат жергілікті тауар өндірушілерден сатып алынып, одан арғы үдеріс түгелдей өзімізде атқарылады. Шетелден əкелінген шағын зауыт айына 15-20 тонна өнім өндіре алады. Дайын күйіндегі қарақұмық, бұршақ, жарма өнімдері əзірге Солтүстік Қазақстан, Қарағанды облыстарына таратылады. Бағалары əлдеқайда арзан. Өндірісті кеңейткеннен кейін өзге өңірлерге де жеткізетін боламыз. Жақын шетелдерге шығу да ойымызда бар. Көзін таба білгенге табыс көлкөсір. Оның үлкен-кішісі болмайды. Мысалы, «Промстроймебель» серіктестігіне қарасты «ҚұрылысСервис-СК» компаниясы тұрғын үйлер, əлеуметтік ғимараттар салу мен айналысады. Өткен жылы 80 орынды мектеп, 10 үй қолда нысқа берілді. Биыл 27 пəтерлі үйдің, 300 орынды білім үйі нің құрылысы жүргізілуде. Мамлют қаласында 18 пəтерлі үй «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы шеңберінде тұрғызылуда. Пайдалануға берілген жағдайда 7 пəтер біздің болашақ жұмысшыларға тапсырылады. Біз оларды екіжақты келісімшарт талабымен тұрақты жұмыспен қамтамасыз ететін боламыз. Наубайхана, диірмен мүлтіксіз жұмыс істеп тұр. Айына 60-70 тонна ұн үгіліп, 20-30 тоннасы сатылады. Қалғаны ішкі қажеттілікке жұмсалады. Айына 30-35 мың бөлке нан пісіріледі. Бағасы 37-40 теңге аралығында. Нарық бəрімізді өнімнің өтуімен өтімді екенін анық ұқтырды. Біз де нағыз бəсекелестік халықаралық стандарттарға негізделген са паға барып тірелетінін анық түсінеміз. Мұрат ХАРСИЕВ, «Промстроймебель» ЖШС директоры.

Солтүстік Қазақстан облысы, Мамлют ауданы.

Маралшылар мен омарташылар байланысы беки тїсті Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Шығыс Қазақстан облысының Ресей Федерациясының субъектілерімен шекаралас болуы өңірдегі агроөнеркəсіп кешені саласындағы байланыстарды дамытуға себін тигізіп отыр. Мемлекет басшысының тапсырмасына сəйкес, соңғы жылдары ауыл шаруашылығындағы өңіраралық өзара қарым-қатынастардың іргетасы Кеден одағы шеңбері аясында беки түсті. Бұл ретте агроөнеркəсіп кешендерін өндірістік, экономикалық жəне ғылымитехникалық бағытта дамыту көзделген. Ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Зипа Темірбекованың айтуынша, Шығыс өңірі мен Кеден одағы елдерінің субъекті лері арасында 18 меморандум мен келісімшарт жасалған. Оның ішінде мал шаруашылығында 5 меморандум мен 9 келісімшартқа қол жеткізілсе, агрокешенді ғылыми тұрғыдан дамыту орайында 4 меморандум мен келісімшартқа қол қойылды. Екіжақты келісімдерге сəйкес, 2011 – 2013 жылдары облыстың ауылшаруашылық тауарын өндірушілер Ресейден жалпы құны 430 миллион теңгеге 1 311 бас «Герефорд» жəне «Қазақ ақбас сиыры» асыл тұқымды ірі қарасын əкелді. Ал өткен жылы Ресейдің Алтай аймағына шығысқазақстандықтар 25 миллион теңгеге 3 мыңнан астам ара пакеті мен өнімін экспорттады. Ресейлік омарташылардан 6 миллион теңгеге бал құюға арналған ыдыстар сатып алынды. Айта кету керек, Ресейдің Сібір өлкесі мен Шығыс Қазақстан арасындағы марал шаруашылығын дамыту шеңберінде 3 меморандум бекітілген болатын. Екі елдің маралшылар қауымдастығы арасындағы əріптестікті дамыту туралы меморандумға сəйкес, Алтай мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының мамандары мен шығысқазақстандық ғалымдар марал шаруашылығы саласын жетілдіруге бағытталған əдістемелік нұсқаулықтар шығарды. Сондай-ақ Алтай аймағының ғылыми-зерттеу институтынан келген оқытушылар мен ғылыми қызметкерлер шығызқазақстандық маралшыларды қай та даярлау курстарынан өткізіп, тəжірибелерімен бөлісті.

Кейінгі жылдары Алтай аймағының «Пантопроект» ЖШС мен Шығыс Қазақстанның «Пантымен емдеу орталығы» ЖШС жетекшілері арасындағы əріптестік туралы меморандумға сəйкес жұмыстар жүргізілуде. Қазіргі кезде маралшылар панты өнімдері негізінде биологиялық белсенді қоспалардың жаңа түрлерін дайындау үстінде. Ұлан ауданындағы «Багратион» шаруа қожалығы Алтай айма ғы нан 5 асыл тұқымды бұғы сатып алып, марал шаруашылығын асылдандыруда тұрақты тəжірибе алмасуды жолға қойып отыр. Биыл тамыз айында Өскеменде бүкілəлемдік маралшылар конгресін өткізу жоспарланған. Оған Қазақстан, Ресей, Корея жəне Жаңа Зеландия маралшылары

шаруашылықтың тұқымдық алқаптарына септі. Бұл еліміздің элиталық астық тұқымына қол жеткізуіне мүмкіндік бермек. Мəселен, «Алтайлық 325» атты бидай – 350, «Омбылық 18» бидайы – 747, «Варяг» асбұршағы – 100 жəне «омбылық 87» арпасы 600 тоннаға жетті. Іскерлік байланыстарды арттыру мақсатында түрлі жəрмеңке, көрмелер мен фестивальдер, экономикалық форумдар ұйымдастырылып келеді. Былтыр Қазақстанның 8 облысы мен Ресей жəне Моңғолия елдері қатысқан «Шыңғыстау – 2013» мал шаруашылығы көрме-жəрмең кесі өткенін жазған болатынбыз. Онда жалпы сомасы 1 миллиард теңгеге жуық мал сатылды. Сондай-ақ, Өскеменде

қатысады деп күтілуде. Сонымен бірге, Барнаул қаласындағы Бау-бақша ғылымизерттеу институты мен облыстың Ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты арасындағы əріптестік аясында Сібір өлкесінен жеміс-жидек дақылдарының көшеттері жеткізілді. Оның ішінде бүлдіргеннің 19 түрі, қарақаттың 11 түрі, таңқурайдың 9 жəне қарлыған бұтасының 3 түрі бар. Өткен жылы алғашқы түсімін берген жеміс ағаштарынан 777 кило өнім жиналған екен. Глубокое ауданындағы «Майлы дақылдар» элиталы тұқым шаруашылығы да өткен жылы Ресейден жаздық бидай, асбұршақ жəне арпа тұқымдарын əкеліп,

өткен жылы халықаралық бал фестивалі төртінші мəрте ұйымдастырылды. Ресей мен Белоруссия жəне бірқатар шетелдерден келген омарташылар ара шаруашылығын дамытудың мəселелерін талқылаған жиын өткізіп, өзара біліктілік алмасқан болатын. Кеден одағы шеңберіндегі агроөнеркəсіп кешенінің экспорттық əлеуеті 2013 жылы екі жарым есеге ұлғайып, 17052,7 мың АҚШ долларын құрады. Экспорттық өнімдердің негізін астық, сүт өнімдері, өсімдік майы, ұн мен жарма жəне ет өнімдері құрап отыр. Шығыс Қазақстан облысы.


6

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

СТРАТЕГИЯ ІС ҮСТІНДЕ

Саясаттанушылардан сауатты сараптама кїтіледі Бұрнағы күні Астанадағы Назарбаев Университетінде «Қазақстан – 2050»: іске асырудың алғашқы қорытындылары жəне өзекті проблемалары» деген тақырыпта Қазақстан саясаттанушыларының конгресі өтті. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігі Басшысының орынбасары Бағлан Майлыбаев Конгреске қатысушыларға арналған кіріспе сөзінде алдымен Елбасы Н.Назарбаевтың құттықтау хатын оқып берді. «Құрметті Конгресс қатысушылары! Қазақстандық сая саттанушылардың жетінші конгресі еліміздің ХХІ ғасырдағы экономикалық, саяси жəне əлеуметтік жаң ғыруының басты бағыттары көрсетілген «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асырудың алғашқы қоры тындыларына арналып отыр. Стратегияны жүзеге асырудың маңызды индикаторы əлемнің барынша дамыған 30 елінің қатарына кіру болып табылады. Бұл мақсаттарға қол жеткізу үшін барша қазақстандықтардан зор жауапкершілік күтіледі, барша зияткерлік ресурстардың ұтқырлығы талап етіледі. Осынау басты процесте саяси қоғамдастыққа зор рөл жүктеледі» – делінген құттықтауда. Елбасы сондай-ақ, өз құттықтауында «Қазақстан – 2050» Стратегиясының тиімді жүзеге асуынан еліміздегі əрбір азамат пен болашақ ұрпақтың əл-ауқаты тəуелді екенін атап көрсеткен. Президент конгрестің мамыр айында Астана қаласында өтетін Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы келісімге қол қою рəсімінің қарсаңында ұйымдастырылуы да айрықша мəнді екенін атаған. Сондай-ақ, форумда ұсынылған идеялар мен ұсыныстар Стратегияны жүзеге асы ру аясында мемлекет пен азаматтық сектор арасында тізе қосып атқаратын жаңа форматты іс-əрекеттердің пайда болатынына сенім білдірген. Президенттің құт тық тауын оқып берген соң Б.Майлыбаев өз баяндамасында Стратегияға қатысты ойларымен бөлісті. «Стратегия – таяудағы 36 жылға арналған. Ол айналасына бүкіл халық шо ғырланып отыр ған басты саяси мін дет – жа ңа саяси болашағымыздың да муы қалай болады, басқаша айтқанда, ғаламдық трендтерді есепке алғанда, Қазақстан жəне

қазақстандықтар қалай дамиды деген сұраққа жауап береді. Стратегия – Қазақстанның жəне қазақстандықтардың ХХІ ғасырға жаңа бірыңғай көзқарасы. Бұл – біздің ортақ болашағымыздың форсайт-жоба сы. Ол экономиканы ауқымды жаң ғыртудың барлық міндеттерін жəне қазақстандықтардың əлеуметтік өмірінің барлық қырларын қисынды түрде біріктіреді. «2050 Стратегиясы» Қазақстанның ықпалдастық үдерістеріне, ең алдымен еуразиялық ықпалдастыққа қатысуының маңыздылығын да көрсетеді. Еуразиялық экономикалық одаққа қатысу – Қазақстан үшін жаңа мүмкіндік», – деді Б.Майлыбаев. Ол сондай-ақ, бүгінгі таңда əлемде ұзақ мерзімді даму жолына түскен елдердің қатары сирек, оның ішінде Сингапур, Малайзия, Оңтүстік Корея сынды елдер ғана жақсы жетістіктерге жет кенін мəлімдей отырып, дамудың даңғыл жолына түскен елдің бірі Қазақстан екенін де атап өтті. Президент Əкімшілігі Басшысының орынбасары Стратегияның ғылыми мəнін онда алдымен мемлекеттің

болашағы, жекелеген адамның болашағы жəне əлемнің болашағы қамтылатындығымен түсіндірді. «2050 Стратегиясындағы ең басты мақсат – ХХІ ғасырдың орта тұсында əлемнің дамыған отыз елінің қатарына кіру. Ол үшін біздің қазіргі шынайы мүмкіндіктеріміз есептелген. Өздеріңіз білесіздер, 2006 жылы нақты параметрлер бойынша Қазақстанның алдында елу елдің қатарына кіру міндеті тұрған болатын. Еліміз бұл

межеге жеті жылдың ішінде жетті. Қазіргі жағдайда экономиканы, əлеуметтік кеңістікті жаңғыртуға жəне мемлекеттік институттарды дамытуға байланысты жасалатын барлық саяси қадамдар біздің жол картамыз болады деп есептеймін. Сондай-ақ, оны жүзеге асыруда экономикалық прагматизм мен азаматтардың лайықты еңбегі негізгі ұстаным бо луға тиіс» – деген Бағлан Май лыбаев əлемдегі дамыған

мемлекеттердің бірқатары негізгі əлеуметтік даму стратегияларын соғыстан кейінгі қиын жылдарда жүзеге асырғанын тілге тиек етіп, өткен ғасырдағы АҚШ-тың «Ұлы қоғам», Францияның «Даңқты отыз жыл», Ұлыбританияның мемлекет пен кəсіподақ міндетін дəл анықтаған бағдарламалары жайлы өз ойымен бөлісті. Негізгі баяндамашыдан кейін сөз алған «Назарбаев Уни верситеті» АҚ президенті Шигео Катсу бірегей жоба болып табылатын «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру барысында университет нендей міндет терді орындағаны туралы баяндады. «Назарбаев Университетіне Ұлттық сараптама орталығымен, халықаралық тəуелсіз сарапшылармен бірлесе отырып бірнеше зерттеулер жүргізу тапсырылған болатын. Бұл орайда біз бірнеше сала бойынша зерттеу жүргіздік. Басын ашып айтатын нəрсе, макроэкономикадағы ең маңызды ауыл шаруашылығы жəне қаржы секторлары туралы зерттеу жүргізе алмадық. Бірақ, Елбасы жиі айтатын адам ресурстарын дамыту, яғни, медицина жəне əлеуметтік жүйе мəселелері мен саяси институттарды дамыту мəселелері туралы тақырыптарды біршама зерттедік. Əрине, сіздер үшін 2050 жылға дейін əлі көп уақыт бар сияқты көрінгенмен,

шын мəнінде бұл көзді ашыпжұмғанша өте шығатын мерзім. Сондықтан, алға қойылған міндеттерді нақты қарастырып, оларды уақтылы орындауға тырысу қажет дегім келеді. Соңғы кезде біздің қоғамның лексиконындағы ең жиі қолданатын сөздің бірі «бəсекеге қабілеттілік». Бəсекеге қабілетті мемлекет – өмір сүру деңгейі жоғары мемлекет. Назарбаев Университеті еліміздің болашағына қатысты өз зерттеулерінде алдағы қауіп-қатерлерді де ескеріп отыр. Мысалы, Қазақстан жері мол болғанымен, халқы аз ел. Бұл да болашақта қиындық тудыратын мəселенің бірі болғанымен, негізінен қоғамның дамуы тұрақты болады жəне алда кездесетін ауыртпашылықтарды жеңіп шығуға қауқарымыз бар. Əрине, бұл менің жеке пікірім емес, бірлесіп жасаған зерттеудің нəтижесі», деген Шигео Катсу саясаттанушылар мен өз сөзінде «орасан зор жоба» деп атап өткен «Қазақстан – 2050» Стратегиясын жүзеге асыруға қатысты ойларымен бөлісті. «Осы жылдардың ішінде қаншама жетістікке жеттік. Оны тізбелеп шығу оңай болғанымен, сол жетістіктердің артында қаншама күш-жігер, тəжірибелер мен жылдар тұрғанын ұмытпау керек. Меніңше, саясаттанушылар мынау орасан зор жобаны іске асыру

туралы өз көзқарастарын ортаға салып, саясаттанушылар қоғамдастығымен пікірталасқа түсе алса, осының өзі үлкен үлес деп есептеймін. Сондықтан барлық саясаттанушыларды осы диалогқа қатысуға шақырамын», деді ол. Жиында Парламент Мəжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің мүшесі Қуаныш Сұлтанов, Қазақстан гуманитарлық-саяси конъюнктура орталығының президенті Есенжол Алияров, Қазақстандағы шека ра маңын дағы ынтымақтастық қауым дас тығының өкілі Марат Шибұтов жəне басқалар сөз сөйледі. Олар Қазақстанның стратегиялық бағдары мен ұзақ мерзімді болашақты жоспарлау көкжиегін кеңейтудің негізгі бағыттарын айқындап берген «Қазақстан-2050» Стратегиясының зор маңызы мен тарихи сипатын атап көрсетті. Сонымен бірге, саяси дамудың өзекті проблемалары талқыланатын беделді пікірталас алаңдарының рөлін арттыру қажеттігіне баса назар аударды. Конгрестің ресми бөлімі аяқталған соң саясаттанушыларға «Саяси про цесті болжау жəне модельдеу: саяси ғылымдар саласындағы талдамалық жəне сараптамалық жұмыстардың прак тикалық қырлары» жəне «Саяси пікірталас мəдениеті: заманауи нысандары мен əдістері» деген тақырыптарда практикалық тренинг өткізілді. Іс-шара қорытындысында еліміздің саясаттанушылар қоғамдастығына ұсыныстар берілген қарар қабылданды. Аталған құжатта халықтың қазіргі заманғы саяси үдерістер туралы хабардарлығын арттыруға жағдай жасау, саясаттанушылардың жобалары мен саяси ғылымдар саласындағы қыз мет нəти желерінің банкін құру, отандық ғалым дардың ғылыми нəтижелерін тарату сынды өзекті мəселелер көрсетілген. Айта кетейік, іс-шараға Парла мент депутаттары, Президент Əкімшілігінің, мемле кет тік органдардың, саяси партиялардың, халықаралық сарапшылық ұйымдардың, жастар бірлестіктерінің өкілдері, сондай-ақ 150 шақты отандық саясаттанушылар қатысты. –––––––––––––––––– Суреттерді түсірген Советбек МАҒЗҰМОВ.

Лебіздер легі «Ќазаќстанныѕ кемесі алєа жїзеді» Юрий СОЛОЗОБОВ,

Ұлттық стратегиялар институтының халықаралық жобалар жөніндегі директоры (Ресей).

Саясаттанушылар конгресінің дəл осы Астанадағы Назарбаев Уни вер ситетінде Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы аса маңызды құжатқа қол қойылар датаның қарсаңында өтуінің символикалық мəні бар. Бұл ел Президентінің саяси институттарды дамытуға қаншалықты назар аударып отырғанын көрсетеді. Ал аталмыш институттар арасында саяси сараптамалар жəне саясаттану қоғамдастығының институттары да маңызды рөл атқарады. Жалпы, менің ойымша, Қазақстанның саясаттану қоғамдастығы тəуелсіздік жылдары буыны бекіп, нығая түсті. Соның ішінде саясаттанушылар «балғындық кезеңде жиі шалдығатын» сыңаржақтық ауруынан, батыстық стандарттарды көшіріп алудан айналып өте алды. Саясаткерлер Қазақстанды дамыту мен жаңғыртудың шынайы жолын өз беттерінше іздеп, зерделеді, ал бүгінгі күні осынау бағытты əлем елдері «Қазақстан жолы» деп атап кетті. Осының барлығы билік тарапынан белгілі бір деңгейде жоғары бағаланды. Қазақстандық саясаттанушылар қоғамдастығын əбден қалыптасқан деп айтуға болады. Олар енді құрылымын жетілдіріп, сапалық жағынан өсуі тиіс. Қазақстан өз дамуында «Қазақстан-2050»

аталатын ұзақ мерзімді даму стратегиясын жасап отырған аз ғана елдің бірі. Ал, посткеңестік кеңістіктегі осындай ұзақ мерзімді стратегиялар арқылы даму жолына түскен жалғыз ел. «Қазақстан-2030» Стратегиясы да біздің есімізде. Ондағы міндеттер еңсерілген соң Президент болашақтағы үш онжылдықта атқарылуы тиіс міндеттер жобаланған «Қазақстан – 2050» Стратегиясын ұсынды. Бұл Қазақстанды дамыған елдердің қатарына кіргізуге, оның ішінде əлемдегі дамыған отыз елдің қатарынан орын алуға бағытталған ауқымды стратегия. Стратегияның екінші бір маңызды тұсы – Назарбаевтың оны саяси топтармен, азаматтық қауымдастықтармен жария жəне ашық түрде талқылап отырғаны. Бұл Президенттің жеке басына емес, елдің тұрақты дамуына қажет дүние. «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру – болашаққа нық қадам. Президент үш онжылдықты алдын-ала жоспарлап, ұсынды. Тек қана Назарбаев сияқты болашақты көре алатын, жаһандану дəуірінде өтіп жатқан бүкіл үдерістерді ой елегінен өткізе білетін, ең бастысы, болашақты басқара алатын адам ғана өз халқына құт əкеледі. Сондықтан, менің ойымша, Қазақстанның кемесі тек қана алға жүзеді.

Єылыми база ќўрудыѕ маѕызы зор Ақан БИЖАНОВ,

Парламент Сенатының депутаты, Əлеуметтік-мəдени даму комитетінің төрағасы.

– Саясаттанушылардың кезекті конгресі «Қазақстан – 2050» Стратегиясының алғашқы қорытындыларын шығаруға арналып отыр екен. Стратегия бойынша ауыз толтырып

айтатын қандай жұмыстар атқарылды? – Стратегияның жүзеге асырыла бастағанына жылдан астам уақыт өтті. Біз бұл жиында тек өткенге сараптама жасамаймыз, сонымен бірге, болашаққа міндеттер жүктеледі. Атқарылған істерге келсек, ең бірінші, Жолдаудың Қазақстан халқы тарапынан үлкен қолдауға ие болғанын атар ем. Бұл ең маңыздысы. Екіншіден, үдемелі индустриялықинновациялық даму, «Бизнестің жол картасы-2020» сынды мемлекеттік бағдарламалар мақсатты түрде жүзеге асырылуда. Ғылыми технологиялар енгізілген соң көптеген мəселелер өз шешімін табуда. Ал, мұның барлығы Елбасының Жолдауында, яғни, Стратегияда анық көрсетілген мəселелер болатын. Сондай-ақ, қоғамда орта буын құруда негізгі рөл атқаратын шағын жəне орта бизнесті дамыту бағытында да айтарлықтай жұмыстар жүргізілуде. Саясаттанушы ретінде мен мұны кез келген мемлекет тұрақтылығының негізі дер едім. Осы кезең ішінде еліміздің сот-құқықтық жүйесін реформалау бойынша да мақсатты жұмыстар жүргізілгенін атап өтуге болады. Аталған жүйені толығымен реформалауды қарастыратын бірқатар заң жобасы Парламентке келіп түсті. Бұдан бөлек, ел ішінде Қазақстан халқының бірлігін, республикамыздың тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстар өз дəрежесінде жүріп жатыр. Мəдени сипаттағы бірқатар мəселелер өзінің оң шешімін табуда. – Болашаққа арналған Стратегияны жүзеге асыруда саясаттанушыларға қандай міндеттер жүктеледі?

– Саясаттанушылардың алдында зерттеу жұмыстарын жүзеге асыру барысында заманауи қауіп-қатерлерді алдын-ала болжай алатын ғылыми база құру жұмысы тұр. Олар сондайақ, мемлекетіміздің дамуы мен тұрақтылығына кесірін тигізетін зиянды діни ағымдарға ескерту жасап, ұлтаралық, дінаралық қарымқатынастарды, жастар саясаты мен мəдени саясатты реттеп отыруы керек. Сондай-ақ, саясаттанушылар қоғамдастығы біріктірушілік зор мəнге ие «Мəңгілік Ел» отансүйгіштік бағдарламасын жүзеге асыруға қатысуы керек деп ойлаймын. Қорыта айтқанда, əлемнің барынша дамыған 30 елінің қатарына қосылу үшін саясаттанушылар өз үлесін қосу қажет.

Саясаттанушылар – їлкен саясаттыѕ тамыршысы Камал БҰРХАНОВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты.

Елбасы осыдан бір жарым жылдай уақыт бұрын «Қазақстан-2050» Стратегиясын, еліміздің ары қарайғы даму жолын белгілеп берді. Оны саясаттанушылар, сарапшылар, əлеуметтанушылар,басқа да түрлі саланың ғалымдары, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері бірігіп зерттеуі тиіс. Қай жерде жетістігіміз бар, көзге оқшырайып көрініп тұрған кемшілік қайсы дегенді осы бастан сараптап, қоғамға мəлімдемесе, ертең бес-он жыл өткеннен кейін ол туралы айту орынсыз болады. Біз бүгін Стратегияның бір жылдан аса уақыт ішіндегі орындалу барысын жете талқылау үшін жиналып отырмыз. Мақсат – билікке, қоғамға мағлұмат беру. Бұл жерде талай ұсыныстар жасалатыны белгілі. Біз сол айтылған ұсыныстарға сүйеніп, өз жолымызды түзетіп отыруымыз керек.

Сондықтан бүгінгі кездесу маңызды жəне орынды деп ойлаймын. Стратегияға келер болсақ, оны іске асырушы, ең алдымен Қазақстан азаматы. Яғни, қоғамдағы əрбір адам осының маңызын жете түсініп, болашақтағы дамыған қоғамды жантəнімен қалау керек. Қазіргі таңда бізде осыған байланысты үлкен жұмыс орын алды. Өйткені, «Қазақстан – 2050» Стратегиясын халықтың басым бөлігі қолдап əрі оған сеніп отыр. Екіншіден, биылғы Жолдауда Елбасымыз Стратегияға қатысты көп нəрсені анықтап берді. Жеті бес жылдыққа бөліп, қай бесжылдықта не істеуіміз керек деген мəселені айқындады. Тіпті, сол əр бесжылдықтың өзінің мақсаттары мен шешетін проблемалары бар. Бұл жерде Үкімет не істеу керек, қай министрлік не істеу керек, партия не істеу керек, тіпті жергілікті билік не істеу керек деген мəселенің бəрі Жолдауда айқын белгіленген. Жиында осы туралы да əңгіме болады деп ойлаймын. Сонымен бірге, Жолдауда Елбасымыз бір жағынан күрделі, екінші жағынан зор мағынаға ие, көптің көңілінен шығатын «Мəңгілік Ел» идеясын айтты. Ол идеяны қоғам күткен еді. Мемлекетіміздің бес жүз жылдық ғұмыры бола ма, мың жылдық ғұмыры бола ма, ол уақыттың еншісінде. Дегенмен, біз ұрпақтарға осы «Мəңгілік Ел» идеясын мұра етіп қалдыруға мүдделіміз. Түсіне білгенге «Мəңгілік Ел» – үлкен құндылық. Енді осының теориялық, методологиялық жағын зерттеуіміз керек. Осы жұмыстарда саясаттанушылардың да рөлі басым болуы тиіс.


Кеше Мəскеуде Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) Кеңесінің отырысына қатысты, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.

Кґкейкесті мəселелер ќаралды Ертең Минскіде Қазақстан, Ресей жəне Беларусь Президенттерінің қатысуымен өтетін жоғарғы Еуразиялық эко номикалық кеңес отырысы қарсаңында, ЕЭК кеңесі Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістікті одан əрі дамытудың мейлінше көкейкесті мəселелерін қарады. Тараптар Еуразиялық экономикалық одақ туралы Келісім жобасы, сондай-ақ мемлекеттердің өзара тиімді мүдделерін қанағаттандыруға жəне интеграцияны одан əрі дамытуға бағытталған жобаларды жасау барысындағы əріптес елдермен бірлескен жұмыстардың негізгі аспектілерін талқылады. БЭК кеңесі бəсекелестікті дамыту, мұнай мен мұнай өнімдерін алып өту, газ жəне автокөлік тасымалы, теміржол тарифтерін қолдану мен ауыл шаруашылығын мемлекеттік қол дау

салаларындағы өзара іс-қимыл перспективаларын анықтады. Өнеркəсіптік, агроөнеркəсіптік, валюталық салаларды, қаржы рыноктарын қамтитын, экономиканың негізгі секторлары бойынша бұл салаларды өзара тиімді дамыту жөніндегі ортақ түсіністікке қол жеткізілді. Отырыс қорытындысы бойынша Кеден одағындағы сыртқы экономикалық қызметтер шарттарын ықшамдау жəне жетілдіру, атап айтқанда, «бір терезе» жүйесін енгізу жөніндегі одан арғы өзара іс-қимыл туралы шешім қабылданды. Тараптар экономикалық интеграцияны дамыту бағытындағы бірлескен жұмыстың жоғарғы ынтымақтастық деңгейінің жəне тең құқықты қарым-қатынас əлеуетін тиімді пайдалануға пейіл екендіктерінің жарқын көрінісі болып табылатынын атап көрсетті.

Мїдделестік ауанындаєы əѕгіме Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Асқар Бейсенбаев Түркітілдес мемлекеттер Парламенттік Ассамблеясының (ТүркПА) Бас хатшысы Жандос Асановпен кездесті, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі. Жүздесушілер 11-13 маусымда Бакуде өткізіледі деп белгіленген ТүркПА-ның бесінші жалпы сессиясына əзірлік мəселелерін, сондайақ, Ассамблеяның тұрақты комиссиялары мен басқа да жұмыс органдарының қызмет барысын талқылады. А.Бейсенбаев түркітілдес елдер арасындағы ынтымақтастықта Парламенттік Ассамблеяның маңызды өлшем екенін атап өтті. Ол Ұйымға мүше елдер арасындағы екіжақты жəне көпжақты тұрпатта ынтымақтастықтың құқықтық аясын жетілдіруге ықпал ететін ТүркПА-ның сараптамалық əлеуетін жинақтауға қазақстандық тараптың мүдделі екенін жеткізді.

Маѕызды мереке

 Талап жəне тəртіп

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күнінің Астана қаласында қалай мерекеленетіні туралы шаһардың ішкі саясат басқармасының бастығы Болат Тілепов, мəдениет басқармасының бастығы Болат Можағұлов айтып берді. Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Кездесуге, сондай-ақ украин этномəдени бірлестігінің төрайымы Тамара Шермет, корейлердің этномəдени бірлестігі төрағасының орынбасары Роза Пак жəне өзбек этномəдени орталығының төрағасы Шерзот Пулатов қатысты. Алдымен сөз алған Болат Тіле пов барлық мерекелік іс-шаралар өте жоғары деңгейде өтетін болады, деп бастады өзінің сөзін. Елбасының Қазақстан халқы Ассамблеясының кезекті сессиясында көтерген бастамаларының аясында негізгі іс-шаралар бір жоспарға біріктірілді. Онда белгіленген шаралардың біразы қалада 14 сəуірден басталып та кетті. Жалпы, 2 мамырға дейін үлкенді-кішілі 40 іс-шара жоспарланған. Соның ішінде рухани-идеологиялық шаралар жұмыстар легі алдыңғы орында тұр. Осы бағытта барлық оқу орындарында бірлік пен ынтымақты насихаттайтын шаралар өтіп жатыр. Екінші орында əлеуметтік маңызы бар мəселелер қарастырылған. Мұның мақсаты – мемлекеттің көмегіне мұқтаж жандарға жəрдем көрсету. Қазақстан халқының бірлігі негізінен саяси-идеологиялық

7

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

пішімде өтетін мереке болғандықтан, мемлекет тарапынан материалдық көмек көрсетуге арнайы шешім болмаған, бірақ соған қарамай əрбір өңір жергілікті бюджеттің мүмкін шіліктеріне қарай түрлі қолдаулар көрсететін болады. Соның ішінде жалғызбасты 615 зейнеткерге бір реттік жəрдем көрсетіледі. Қалалық кəсіпкерлер палатасы жағдайы төмен отбасыларға арнайы дастарқан жайып, өз аттарынан азық-түлік пакетін таратады. Сонымен бірге, сауда-саттық орындарының осы күні бірінші кезектегі қажетті тамақ өнімдеріне жеңілдік қарастыру ұйымдастырылады, дей келіп Болат Тілепов мəденишы ғармашылық шараларға тоқталды. Мерекенің ең басты мəдени шарасы – «Қазақ елі» монументі алдындағы ауқымды, театрландырылған қойылым. Осындай мерекелік шара 2 мамыр күні қалалық алаңда да өтеді. Мəдени шаралардың ауқымы жөнінде айту үшін сөз кезегін əріптесі, қалалық мəдениет басқармасының бастығы Болат Можағұловқа берді. Ол ең басты сахна – «Қазақ елі» монументінің қасында үш жерге концерттік бағдарлама қойылатынын жеткізді. Ең негізгі сахнада сағат 11.00-ден

14.00-ге дейін 700-ден астам əртістер мен əншілер өз өнерлерін көрсетеді. Ал кішілеу екі сахнада этномəдени орталықтар өкілдері өнерлерін ұсынатын болады. Ондағы өнерпаздар саны 400-ден кем болмайды. Қазақстанның жəне ТМД елдерінен келетін би ансамбльдері де өз өнерлерін ортаға салады, дей келіп басқарма бастығы олардың бірқа тарын атап өтті. Соның ішінде Грузиядан, Түркиядан, Ресейден, Өзбекстаннан өнер ұжымдары болатынын жеткізді. Б.Можағұлов одан əрі спорттық жарыстар үшін де подиумдар ұйымдастырылатынын айтты. 15 сауда нүктесі азық-түлік сатып, мерекелік алаңның əрін аша түсетін болады. Сондайақ, əртүрлі этностардың ас мəзірінің көрмесі де болад ы, деді ол. Бір қызығы, бұрынғыдай этномəдени бірлестіктердің қолөнер көрмесі емес, тұрмыстық салт-дəстүр лерін көрсететін этноауылдар ұйымдастырылады екен. Сонымен қатар, Б.Можағұлов қалалық əкімдіктің алдында болатын мерекелік шаралардың бағдарламасын да айтып өтті. Сөзінің соңында ол осынау мерекелік алаңдарға кем дегенде 100 мыңнан артық адам келеді деп жоспарланғанын жеткізді.

Жауапкершілік жїгі ауыр Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Жақында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен елорданы одан əрі дамыту мəселелері жөніндегі кеңесте Президент өз сөзінде елордада Қазақстан бойынша ең жоғары қылмыс деңгейі тіркеліп отырғандығын атап өтті. Сол сияқты Бас прокуратураның таяудағы алқасында прокурорлық тексерулер нəтижесі қылмыстар туралы арыздарды қабылдау мен тіркеу барысында тергеу органдары қызметкерлері тарапынан жіберілетін өрескел заң бұзушылықтар анықталғандығы, тергеу іс-шараларын толық емес жəне сапасыз жүргізу фактілеріне жол беру жалғасуда екендігі, шешім қабылдау мерзімдері негізсіз, фор мальді уəждермен ұзартылатындығы, қылмыстық істі қозғаудан бас тарту туралы заңсыз шешімдер шы ғарылатындығы, іс жүргізушілік шешімдерді оған уəкілеттілігі жоқ лау азымды тұлғалар қабылдайтындығы айтылды. Жалпы мұндай, яғни Ішкі істер министрлігінің келеңсіз қызметіне қатысты сындар жиі айтылып келе жатқаны белгілі. Ел-жұрт содан бір қорытынды шығады деп күтетіндігі де сөзсіз. Өйткені, олар оқалы киімділер тарапынан көңілді күпті еткен сұрақтарға тың жауап алып, үміт отын ұштай түсеміз деп сенеді. Алайда, ауыр сындар айтылып жатыр. Сондықтан да болар, кеше Орталық коммуникациялар

қызметіне келген Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов журналистерге өзінің білгенін жайып салды. Онда ол ІІО-ның қызметі Қазақстанды əлемдегі ең қауіпсіз жəне халықтың өмір сүруіне қолайлы елдердің біріне айналдыру бағытына сай жүргізіліп келеді, деді. Бұл, əрине, Елбасының халқына арнаған Жолдауынан туындайтын міндеттердің бірі екендігі де сөзсіз. Бұл орындалуға тиіс іс. Сонымен қатар, Мемлекет басшысы халықаралық стандарттарға сəйкес полиция қызметінің тиімділігін арттыруға, ішкі істер органдарының міндеттері мен функцияларын нақты айқындауға, олардың жұртшылықпен өзара ісқимыл тетіктерін жетілдіруге жəне ішкі істер органдарының қызметкерлері үшін əлеуметтік кепілдікті нығайтуға бағытталған «Қазақстан Республикасының Ішкi iстер органдары туралы» заңға қол қойды. Міне, осының арқасында құқық қорғау органдарының заманауи талаптарына сəйкес ІІО-ның жаңарған жүйесін құру ісіне негіз қаланды, деді министр. Бұдан əрі қарай Қ.Қасымов қоғаммен ашық түрде ықпалдасу саясаты жүргізіліп келе жатқанын, бұл үшін интернет-ресурстар қолданылатынын, ІІМ-нің ресми сайты жұмыс атқаратынын, бұған қоса «Ішкі істер министрінің блогы» қызметі де бар екенін, ондағы «Сұрақ-жауап» режіміндегі қызмет министрлік тарапынан азаматтардың өтініштері мен құқықтық сұрақтарды түсіндіруде жедел ден қою тетіктеріне айналып отырғанын,

сондай-ақ республикалық «ІІМ бірыңғай сенім телефоны» құрылып, ол тəулік бойы қызмет атқаратындығын жəне бұған азаматтар кез келген уақытта хабарласа алатындығын, тіпті құқық қорғаушы жəне үкіметтік емес ұйымдармен іскерлік қатынас орнағанын жеткізді. Айта берсе, көп іс бітіп қалыпты. Соған орай елдегі криминалдық ахуал да түзеліп қалыпты. Мəселен, министр сөзіне ден қойсақ, соңғы үш жылда ауыр жəне аса ауыр, кісі өлтіру, денсаулыққа зиян келтіру, қарақшылық, тонау, пəтер ұрлығы сынды қылмыстардың саны қысқара түскен. Оны айтасыз, көшелерде жасалатын қылмыстардың, сондай-ақ кəмелетке жасы толмағандардың арасында жасалатын қылмыстардың саны да азайған көрінеді. Алайда, – деді одан əрі Қ. Қасымов жасыруға болмайтын кемшіліктер де бар екеніне тоқталып, – сонымен қатар, орта жəне ауыр емес, бұзақылық, алаяқтық жəне ұрлық сынды қылмыстардың саны біршама өсіп отыр. Бұған бұрын сотталғандар жасаған, мас күйінде жəне қоғамдық орындарда жасалатын қылмыстардың да саны артып отырғанын қосыңыз, деді. Иə, жасыратыны жоқ, елдегі қылмыстардың 60 пайыздан астамы ұрлыққа тиесілі, кейбір облыстарда бұл көрсеткіш тіптен жоғары. Ал ұрлықтың ашылу деңгейі 31,5 пайызды құрайды, кейбір өңірлерде тіпті 15 пайыздан аспайды екен. Осы арада «бұл неліктен?» деген сұрақ өздігінен туындайды. Бұған министр: «Сондықтан ұрлыққа қарсы

күрестің тиімділігін арттыру біздің негізгі міндеттеріміздің бірі болып табылды» дейді. Əрине, халық мұны айтпаса да біледі, бірақ халыққа керегі сол міндеттердің орындалуы ғой. Бұдан əрі министр көше қылмысына қарсы күрес, қоғамдық тəртіпті күзету, жол қауіпсіздігін қам тамасыз ету жəне ішкі істер органдарының қызметіне заманауи технологияларды енгізу барысына тоқталды. Қазіргі күні полицияның қызметін жаңа технологияларсыз елестету қиын. Біртіндеп полиция «Тетра» атты байланыстың заманауи сандық жүйесімен жарақтануда көрінеді. Осылайша əрбір қалалық, аудандық учаскелік инспекторлары, кезекшілік бөлімдер, жасақтар мен жедел топтар жаңа жүйемен қамтамасыз етіледі екен. Сөйтіп, полицейлер қазірдің өзінде еліміздің кез келген нүктесінен ІІМ-нің арнайы біріктірілген мəліметтер базасынан қажетті ақпаратты лезде алады. Бұл олардың ақпараттықсараптамалық қамтамасыз етілуін едəуір арттырады, дейді. Сол сияқты қылмыстарды ашу мен тергеу ісі соңғы екі жылда жаңа заманғы арнайы құрылғылармен жабдықталған. Астана қаласында ДНК-зертханалар, физикалықхимиялық зертханалар да құрылған. Бір сөзбен айтқанда, ІІО қызметіне қажетті заманауи техникалық құралдардың, жабдықтардың, сараптамалық ойдағыдай жүзеге асыра алатын небір зертханалардың бəрі бар. Ал енді тəртіптің түзелуіне не кедергі сонда?

 Мəселенің мəнісі

Басшыны сынап... басшы болды Өткен аптада əлемдегі жəне еліміздегі айтулы оқиғалар, форумдар көлеңкесінде бір жаңалық елеусіз қалды. Бір қарағанда ол кəдуілгі кадрлық өзгеріс. Күн сайын қаншама тағайындаулармен танысып жатқан еліміз тұрғындары үшін министрлік комитетіне жаңа басшы келді деп ешкімді таңғалдыра алмайсың. Тіпті, бұл ресми БАҚ жариялайтын тағайындау емес. Еркін ҚЫДЫР,

«Егемен Қазақстан».

Дегенмен, бұл комитетті анаумынау осал буын деп те айта алмайсың. Бұрын еліміздің Ауыл шаруашылығы министрлігінің, соңғы жылда Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігінің құрамына енген Су ресурстары комитеті. Өз алдына дербес министрлік жасаса да көтеретін қаржылы, өзекті, маңызды сала. Соңғы жылдары күлшелі комитетті басқарғандардың соңына қоңырау байламай қоштасқандары аз, тіпті темір тордың арғы жағынан шыққандар да бар. Ауыл-ауылды нəрлендіруі тиіс «Ақ бұлақ», «Ауыз су» бағдарламаларына бөлінген миллиардтаған қаржы құмға сіңген судай ізін таптырмай аталмыш комитеттің имиджіне кері əсерін тигізген еді. Осы комитетті бұдан бір жылдай бұрын басқарған Ислам Əбішевтің де ақпарат құралдарының «кейіпкері» болған жағдайы бар. Жо-жоқ, бұрынғы басшылар сияқты ол «істі» болған жоқ, қызметін шұғыл тапсырып бой тасаламады да. Ол өзінің қол астындағы қызметкері əрі байырғы «досы» Сəтбаев атындағы канал директоры Тұрғынбай Сəрсембаевпен кикілжіңге бару ға мəжбүр болды. Себеп – Т.Сəрсембаев канал үшін аса қажет №1 су құбыры стансасы технологиялық

жабдықтарын қайта құрылымдауға 6 миллиард теңге сұраған. Ал И.Əбішевтің есебінше, ол 1,5 миллиард теңгеден аспауға тиіс. Дау осы мəселеден туындайды. Канал директоры қасарысып, бюджеттік тапсырыстың көлемін азайтпайды. Айтқанынан қайтпайды. Ақыры қызметінен босатылады. 4,5 миллиард айырмашылық аз қаржы емес, тіпті 1,5 миллиардқа бітетін жұмысты 6 миллиард деп жоспарлаудың өзі жемқорлықтың алғышарты емес пе? Сонда жобаны бекіткен мемлекеттік экспертиза мамандары қайда қараған? Осындай ниеті үшін-ақ істі болуға тиіс бұрынғы канал басшысы «мал ашуы жан ашуы» деді ме кешегі тікелей басшысы, «бюджет қырыққыш» И.Əбішевті де, өзін де аямады. Ислам Əбішевтің туған күнін «100 мың теңгеге өткізіп бергенмін, оған костюм сыйлағанмын» деп дабыра қылды. Туған күн датасынан 20 күн бұрын тойланған көрінеді, ал костюм 4 размер үлкен болып шығыпты-мыс. Жалпы басшылардың соңынан сөз ергені жақсы əңгіме емес. Білушілер 58 жасар Ислам Əлмаханұлы біреуге туған күнін өткіздіріп, костюм бопсалайтындай ауыр емес, дейді. Кезінде бизнеспен табысты айналысқан, құрылыс фирмасы бар көрінеді. Өзі əр тамшы судың қадірін білетін Өзбекстанда дүниеге келген, өсіп-жетілген аймағы – еңбекқор оңтүстік. Сол

өңірде аудан басқарған, облыс əкімінің орынбасары, бірінші орынбасары болған. Тіпті Б.Сапарбаевтың командасына еріп Өскемен шаһарына əкім де болды. Шығыстан Астанаға қызметке ауысқанда қала əкімімен орысқазағы аралас тұрғындар əуежайға келіп қимай қоштасыпты дегенді бір басылымнан оқығанда пиар шығар деп еріксіз езу тартқанбыз. Сонымыз бекер болды-ау деп ойланып қалдық таяуда. Енді соның себебін айтайық. «Время» газетінде жақында «Эпоха Водолея» деген көлемді мақала жарияланды. Ол негізінен Ислам Əбішевтің еліміздегі Су ресурстарын басқару, су тапшылығын болдырмау жөніндегі 2040 жылға дейінгі кезеңді қамтитын мемлекеттік бағдарлама жобасы туралы сыни пікіріне құрылған. Аталмыш бағдарламаны өткен жылдың соңында Үкіметте Қоршаған орта жəне су ресурстары министрі Нұрлан Қаппаров қорғаған, Үкімет қолдаған, енді тек Елбасының қол қоюы ғана қалған.

Су ресурстары комитетінің кешегі басшысы Ислам Əлмаханұлы қолына есепшот алып, осы бағдарламаны егжей-тегжейлі сынайды. Кешегі деп отырған себебіміз, аталмыш комитет Ауыл шаруашылығы министрлігінен Қоршаған ортаға ауысқан кезде И.Əбішев жағалауда қалып қойып еді. Жаңа министрлік еліміздің су ағыстарын қадағалауды өзге басшыға сеніп тапсырды. Енді «іші күйген» И.Əбішев өзі екі жылдай басқарған саланың бағдарламасын сынамағанда не істейді, қолы бос емес пе деп ойлауы мүмкін қалың оқырман. Дегенмен, И.Əбішевтің есептеріне көз жүгірткенде бұл ойыңыздан қайтасыз. Себебі, ол жеке басының өкпесіне бармай таза есеп-қисапқа жүгінген екен. Министрдің баяндамасына сүйенсек, ауыл шаруашылығында пайдаланылатын 13,4 млрд. текше метр судың 8,84 млрды. ысырап болып, тек 4,36 млрд. текше метрі ғана егіс алқаптарына жетеді екен, – дейді Ислам Əлмаханұлы. – Бағдарламаға сенсек, елімізде

1,4 миллион гектар суармалы жер бар, яғни 4,56 миллиардты 1,4 миллионға бөлсек, бір гектар алқапты суаруға 3257 текше метр су жұмсалады екен. Тіпті суды ең аз пайдаланатын жоңышқа алқабының өзіне 6000 текше метр су керек. Жəне ондай су беріліп жатыр. Қазақстан қуарған алқап, шөл далаға айналмай тұрғанының себебі де осы. Сонда əлгі мəлімет қайдан алынған? Министрді кім ұятқа қалдырған? Үкімет отырысында министр Қаппаров елімізде 11 мың шақырым магистральды, 7 мың шақырым су бөлгіш каналдар бар екенін айтқан. Бірақ бұл адам сенгісіз жағдай. Өйткені, күре тамырдың саны ұсақ тамырлардан аз болуы мүмкін бе деп сауал тастайды Əбішев. Тек Оңтүстік Қазақстан облысында ғана 15 мың су бөлгіш каналдар бар екен! Сонда мұндай бағдарламаны кімдер жасаған, біліктілігі қандай, олар Айдан ұшып келген бе? Комитеттің кешегі басшысы Астананы сумен қамтамасыз етуге жоспарланған 500 миллиард теңгеге де күмəнмен қарап отыр, бұл мəселені Вячеслав су қоймасына Ертіс-Қарағанды каналынан суағар қазу арқылы шешуге болады екен. Ал бұл жобаға 4 миллиард теңге жеткілікті деп санайтындар да бар. Қысқаша айтқанда, Ислам Əбішев жетекшілік етіп отырған тұста жоғарыда аталған саланы жаңғырту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама түзіліп, оны іске асыруға 1,5 триллион теңге жұмсау жоспарланған екен. Ал, министр Н.Қаппаров баяндаған бағдарламаны іске асыру үшін 8 триллион теңге керек. Яғни бес еседен де артық. Ислам Əбішев бұл мəселе жөнінде

егжей-тегжейлі есептемелерін Премьер-Министрдің блогына да жолдаған екен. Су тапшылығын болдырмауға арналған жоғарыда аталған бағдарлама қабылданды, онда И.Əбішевтің ескертпелері де ескерілді деген дерек бар. Сонымен қорытынды қандай? Министр мен оның командасының қателіктерін жария түрде баспасөзде ғана айтып қоймай, Үкімет басшысының құлағына да жеткізген Ислам Əбішевтің деректеріне уəж айтқан адам болды ма, əлде құмға сіңген судай жоғалды ма? Əзірге И.Əбішев текке байбалам салып отыр деп уəж айтқан ешкім жоқ. Қоршаған орта жəне су ресурстары министрі Н.Қаппаровтың үстіміздегі жылғы 21 сəуірдегі бұйрығымен Су ресурстары комитетінің төрағасы болып Ислам Əбішев тағайындалды... Иə, уəждің үлкені осы болса керек. Қазақстан тарихында бұрынсоңды мемлекеттік бағдарламаны, тұтас саланы, министрлікті, министрді жария түрде өткір сынға алған, қатесін айтқан маман сол сыннан өзі қорытынды шығарып, түзетіп, бағдарламаны өзі іске асыру үшін бұрын істеген қызметіне қайта тағайындалған емес. Ислам Əбішев «А» корпусында, тіпті комитет басшылығына үміткерлікке тіркелсе де министрді осы бұйрыққа қол қоюға итермелеген қандай күш? Мыңдаған адам ұзақ уақыт басшыларын мадақтап, қолпаштап өсе алмай жүргенде бұл не жағдай? Əлде бұл еліміздің атқарушы билігінде, кадр саясатында ескен соны леп, жаңа ағын ба? Қалай болғанда да И.Əбішев бір өзенмен екінші рет жүзгендей еліміздің су ағындарын бақылауды қайта қолға алды, əйтеуір белгісіз иірімдер бой бермей кетпесе болғаны... Осы мақала əзірленіп болғанда республикалық телеарналар Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен өткен елорданы одан əрі дамыту мəселелері

жөніндегі кеңестен егжей-тегжейлі есеп берді. Көп өткір мəселе ортаға салынды, нақты тапсырмалар берілді, шұғыл міндеттер белгіленді. Елбасы алға қойған биік меже – Астананы өмір сүруге өте қолайлы қалаға айналдыру. Осы кеңесте біз қозғаған Астананы сапалы ауызсумен қамтамасыз ету жайы назардан тыс қалған жоқ. Мемлекет басшысының сөзіне қарағанда, əкімдіктің өткен жылы Есіл өзені суын көбейту жөнінде екі түрлі ұсынысы болған. Бір ұсыныс Сəтбаев атындағы каналдан 90 миллиард теңгеге құбыр тарту. Су ресурстары комитеті 5,8 миллиард теңгеге қолданыстағы жүйені қайта жаңғыртуды ұсынды. Мен Қоршаған орта жəне су ресурстары министрі Қаппаров пен əкімдікке осы мəселемен айналысуды тапсырдым. Жаңа нұсқа 370 миллиард теңгені құрады. Мұндай министрлермен мемлекет тақырға отыруы мүмкін! Тəбеттеріңізді басып, нысандарды тиімді пайдалануды қамтамасыз етіңіздер, – деп қатаң ескертті Елбасы. Судан қайта-қайта шу шыға бермесін десек, осы талапты ойда ұстаған жөн. Қалай болғанда да жақында елді елең еткізген осы тағайындау біздегі кадр саясатында үміт күтерліктей жақсы жаңалық, игі ізденістер бой көрсете бастады ма деген ойға жетелейді. Бұл шешім мені сынаған адам осы деп онымен жауығып алмай, ол адамның көкейге қонар уəждеріне құлақ аса білген, жұмысқа жаны ашыған кадрдың іскерлігін бағалай алған, сөйтіп ортақ шаруа үшін жеке бастың өкпе-ренішінен биік тұруға шамасы жеткен жас министрдің де бағасын арттыра түседі деп ойлаймыз. Ал енді сынақтың көкесі басшысын сынап басшы болған Ислам Əбішевтің өзіне келіп тіреледі. Сынаған шаруасын өз қолымен түзетуіне мүмкіндік беріліп отыр оған. Айтуға оңай...


8

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

 Есімі елге елеулі Қазақ өлеңінің көшелі көшіндегі көрнекті ақын Ұлықбек Есдəулеттің шығармашылығын бөле-жара əңгімелеудің реті келіп тұр. Себебі, ақынның ел алдында есеп беретін мерейтойы аталып өтуде. Сонау бір алыста қалған алпысыншы жылдардың аяғында өзім қызмет істейтін «Лениншіл жаста» 9 сынып шəкіртінің топтама жырлары жарқ ете қалғаны күні бүгінге дейін есімде. Содан бері ақын шығармашылығынан көз жазып қалғаным жоқ. Ондаған кітаптары жарық көрді. Шалқар шабытпен жазылған жырлары мақтау мен марапаттан кенде емес. Дарын ды ақынның шығармашылығын баға лау да сəтімен жалғасты. Оқушы өлеңдерінің республикалық газетте жариялануы, əрине, тосын оқиға болатын. Бала ақын есімінің таңғалдыра елге танылуы сол кезде басталған. Ал алғашқы жинағына сəт сапар тілеп, батасын берген атақты ақын Қадыр Мырза Əлі болса, «Жұлдыз жарығының» тұсауын қазақ лирикасының марқасқасы Қуандық Шаңғытбаевтың кесуі, ал таңдамалы шығармаларының қос томдығына қазақ əдебиетінің классигі Əбіш Кекілбаевтың егіліп-төгіліп алғысөз жазуы ғажап емес пе?! Хас таланттың танылуы, мезгілінде бағалануы – оған Мемлекеттік сыйлық берілуі дер едік. Ақын өлеңдері өмір туралы толғаныстарға толы. Оқырман жанын тебірентер, көкірегіне сəулесін себер жырлары жетерлік. Сан қырлы əлеуметтікқоғамдық тіршіліктің құбылыстары ақын өлеңдерінде өзгеше өрнектеліп, өнеге аларлық, сабақ боларлық сарында жазылған. Ұлықбектің азаматтық бекзат бейнесін, өмірге, қоғамға көзқарасын өлеңдерінен оқып, көңіліңе тоқисың. ...Найзағай намыс – Қазаққа біткен шамшырақ! Алашқа біткен тамшы бақ! Намысың тірі тұрғанда Бұйым болып па, Басыңа түскен сан сынақ! Еркін ойлы ерен ақын айтар сөзден тосылған, турасын айтудан тайсалған емес. Өліп кетсе де өтірік айтпауға, шындықты шымылдық ішінде жасырып ұстауға ар-ұяты жібермейтін, адалдық пен адамгершілікті ардақтап, ел-жұртының өтпелі кезеңдегі қиналыс-уайымын, қоғамдағы кесірлі келеңсіздіктерді жанжағына жалтақтамай, қорқып-үрікпей өлеңдеріне арқау етіп, ақиқаттың ала жібін аттамай ашып, ашынып айтып жүргені жұртшылыққа жақсы мəлім. Нағыз ақын үшін өмір өткелдерінің қалтарыс-бұлтарысының «бəрі уайым, бəрі күмəн, бəрі мұң». Өйткені, абыз Абай айтпақшы, ойлы адамға тыныш тіршілік бұйырмаған. Сол себепті, Ұлықбектің жаны мазасыз, ойы онға бөлініп, ел мен жерінің тағдырына алаң көңілінің тыпыршуын баса алмай əлек. Сондағы ойлағаны қара басының қамы емес, қайран қазағының бүгінгі хал-күйі. Ұлтының уайымы жанын жеген ақынның айтар уəжі удай ащы. Ол ел-жұртының алдындағы өзінің перзенттік парызын, жауапкершілігін ұмытқан емес. Ақын өзін-өзі тергеп-тексеріп: «Өмір, саған келдім-кеттім, сонда нені тындырдым?» деп төтеннен сауал тастайды. Мына бір өлең шумақтары шындықтың бетін ашып тұр емес пе?! ...Жағымпаз бен жемқорлар жазады заң, Келе ме оған, келмей ме, қазақ ызаң? ...Мына қоғам барады қайда беттеп, Ауылдарды құрта ма пайда жоқ деп? ...Ұлтым менен ұрпағым бас иетін, Ұғымдардың ұмытсақ қасиетін, Айтылмаған сөздің де атасы өлер, Атасы өлсе – кім жерлеп, тас үйетін? Енді бірде жасықтығымызға, көнбістігімізге жаны күйіп, кемшілігімізді бетімізге басады: ...Жеме-жемге келгенде, Жағымызды аша алмай, Зəремізді баса алмай, Үрей буып, үн өшіп, Ашылғандай алдан құз, Біздер бұғып қалғанбыз. Ел дегенде өзегі өртенген ақын алашының қитығына тиіп, мерез мінезінен арылуға жол көрсетіп, жөн сілтеп отыр. Ұлықбек өз оқырмандарына ұсынған ондаған кітаптарынан таңдап алып жарыққа шығарған қос томдығына «Ел мен Жер жырлары» деген анықтама беріпті. Осы бірауыз сөз ақын шығармаларының негізгі мазмұнын, өлеңдерінің ел-жұртының жүрегіндегі сөзін айтуға арналғандығының белгісі. Тəуелсіздік! Бостандық! Азаттығым! Баға жетпес бағымсың ғажап құның. Шам жарығы түсер ме өз түбіне, Жемісіңді татар ма қазақ бүгін? Тəуелсіздік! Азаттық! Бостандығым! Атың озсын бəйгеге қосқан бүгін. Өзің ғана қайтарып беретұғын, Əділдік пен шындықтың қашқан құнын! Қазіргі кезеңнің түйткілді тұстарын, əлеуметтік əділетсіздік кеселдерін ақын боямасыз көрсетуге, шарт жүгініп отырып шындықты айызыңды қандыра айтуға асық. Кезеңнің кеселді көріністері, уақыт тынысы көңілін алаңдатқан Ұлықбектің сөзі сенімді, дəйегі деректі, көкейіңе қона кетеді. Бұл орайдағы өлеңдер топтамасы бүгінгі қоғамның шындығын шерткен қазақ поэзиясының шоқтықты шығармалары, сүбелі олжасы санатында. ...Төрелері – тойымсыз, Төлеңгіті – тобасыз, Елдің ісі дегенде, Елп етпейтін еріншек, Жұрттың ісі дегенде,

Ўлар їнді Ўлыќбек Жалт беретін жасқаншақ, Ұлттың үні дегенде, Селт етпейтін сескеншек, Ар намысы – əткеншек, Кежегесі – көткеншек, Оянар ма ұйқыдан, Кеңірдектен шап берсек! Осындай жат қылықты жан-жүрегімен сезініп, ұлтының келеңсіздікке ұрынбауын көксеген көреген ақын таңдаған жолынан тайған емес, адалдықтың ақ жолынан адасқан емес. Жоғарыдағы өлең жолдары сол сөзімізге нақты дəлел. Ал жалпы, Ұлықбек ақынның өлеңдері ұлағаттылығымен қымбат. Ол ел басына түскен ауыртпалықты айтып қамыға бермей, өтер-кетер өткінші заманның жетегінде кетпей, тəуекел кемесіне мініп, желкен көтеруге үндейтін өміршең өлеңдерді аз жазған жоқ. Соның бəрін сұрыптап, ойлана оқып, өмір-тіршілігіміздің іргетасына айналдыруға асығуымыз керек шығар деген пікірдеміз. Оқыған сайын даланың жусанындай жұпар иісті жырларына қалай ғашық болып қалғаныңа өзің де қайран қаласың жəне соның сырын білуге ынтызар боласың. Ұлықбектің барша ақындық қырын ашып көрсету бір мақаланың бойына шақ келмес. Тіпті, оған тұтас бір монография арналса да шығармашылығының ойшылдық, шыншылдық, суреткерлік сынды басты қасиеттерін толық ашып көрсеттік деу күпірлік болар еді. Оның түпкі себебі – ақынның жырдариясының ауқымдылығы мен салмақтылығында, тереңдігі мен зеренділігінде, құпиялылығы мен құбылысында жатыр. Мына жалған өмірдің жұмбақ сырын ашуға қанша ұмтылсақ та, бəрібір түбі не жеткізбейтіні аян. Ұлықбектің ақындық қыры мен сырын бүгі мен шігіне дейін қалдырмай ашып беру мүмкін емес. Біз сол телегей теңіз жыр дың бет пердесін ашып, көзге шалынар, көңілге қонар, санаға сіңер, жетеміз ге іле сер ой-толғамдарынан сыр тартсақ та тəубе демекпіз. Рас, ақын өлеңдерінің ішкі мəні мен мазмұнына ой жү гіртіп, зейін қойып зерттесек, көп қырларына қанығамыз. Айталық, өлеңдерінің тіліңді үйіріп əкететін сөз бояуы ның алуан түрлілігі, мейіріңді қандыратын ой-мақам мəнерлілігі, жанжүрегіңді баурап алатын нəзік те сұңғыла сезімталдығы, көңіл толқынын басатын самалдай сабырлылығы, санаңды саралайтын ақылгөйлігі – міне осы сияқты қисынды қыр-сыры арқылы арқалы ақынның талантын танисың. Көңіл түкпірінде жасырынған көп жұмбақ сырдың көмбесін ашып, дүние дидарының керемет келбетіне сұқтанып, шексіз шаттыққа кенелесің. Ойлантатын, толғантатын кестелі, кемел жырлары жан шөлін қандырып, сұлулығымен сусындатары сөзсіз. Торығудың тұтқынынан босатып, кең тынысты еркіндікке, кеңістікке шығаратын шайырдың өзекжарды өлеңдері бір сəт қытымыр қыстан көгілдір көктемге кезіккендей əсерімен əлдилейді. Жүрегінен жыр төгілген ақын əсте жылауық өлең жазбапты. Өр рухты, қайсар ақынның кей-кейде кезігетін көңіліңді босатып, жүрегіңді жылатып, жаныңды сыздатып – өткінші өмір дің өкінішті сəттерін өшпестей өрнектеген өлеңдері де тазалығымен таңдандырып, қайғыртудың орнына қанаттандырып, шұғыладай шуағына шомылдырып, дертіңе дауа болатын сиқыры бар. Ендеше, өмірін өлеңге арнап, ғажап ғазалдар жазып, ел-жұртының аңсар-арманын, мұрат-мақсатын өлеңде өрнектеген Ұлықбек ұлық ақын. Мына бір мысқалдай мысалдардан жігеріңді жанитын сара сөздерді естіп, еріксіз ес жиюға мəжбүрсің: Өз жеріңе өзің би бол, Мұң жұтпа, Тура қара ар-намысқа, шындыққа. Еркіндіктің есігінен еркін кір, Өзіңді өзің байлап бермей құлдыққа.

Күмілжіме, көтер басты жоғары, Жаңғырықсын азаттықтың өр əні... Тағы бірде ақын тəуелсіздікті тəу етіп, жігерленіп, желпініп, жақсы күндерді жақындату жолында жанқиярлық қаракет жасап, елі үшін күресетін ер азаматтар қатарын түзудің қажеттігін қаперімізге салады: Жақсы да болса өз елім, Жаман да болса өз елім, Ел дегенде өзегім Өртенсе де төземін, – деп ақыл қосады. Осындай қуатты, лепті маржан сөздерден тізілген жыр жолдары жаныңды жасантып, Отан тағдыры толғантып, ұлттық намысыңды оятуға арналған. Ұлықбектің ұлтымыздың қаны мен жанына сіңген, сана-сезімін тəрбиелеген арождан, ақыл-парасат, қажыр-қайрат сынды ұлық қасиеттерін дəріптей отырып, оқырман қауымға ой салуды көздеген толғамды өлең сөздері қандай керемет. Сенем мен, сенем, Қайтадан қызыр қонады. Қадірі қашқан Қасиетті қазақ жеріне. Тұла бойын сөз сиқыры билеген ақын сөзден от жағып, ошақ лаулатып, оқ жанып, жебе заулатқан ақын «сөзден уланып, сөзден бал іштім» десе имандай иланасыз. Қайран ақынның қолынан одан басқа не келсін! Алайда, атам қазақтың мірдей сөзі арқылы алаштың мерейін асырған семсер сөзді шайырдың шындыққа ара түсіп, адалдықтың ақ жолын жырлауы бекер емес. Жалынды сөзі жұртының жүрегіне жетіп, ұлтының ұранына айналып жатса ақынның арманына жеткені емес пе?! Одан артық, одан қымбат бақыттың керегі қанша! Көркем əдебиет қай заманда да қоғамға, өмір-тіршілікке халықтық көзқарасты білдіретін шынайы шығармалар арқылы бағаланып келгені белгілі. Сан ғасырлар өтсе де халық жадында жатталып қалған, бүгінгі күннің де кəдесіне жарап жүрген көне жыр-дастандарды, əнкүйлерді құмарта оқып, сүйсіне тыңдап келеміз. Бұл болса, ел мен жұрттың жүрегіндегі сырын, ой-арманын тауып айтып, сөзін сөйлеу əрбір қаламгердің мұрат-мақсаты екендігін еске салатын өмірлік өнеге. Міне, Ұлықбек ақынның шығармашылығы да осы бағыттағы табыстарымен қуантып жүр. Ойшылдық, сыршылдық сезімдерге жаны бай ақын өлеңдерінің айрықша ынта-ықыласқа бөленуінің сыры осы қасиетінде. Ізгілік пен зұлымдық, адалдық пен аярлық мəңгі майдандасып, арбаса, арпалыса айқасуын тоқтатқан емес. Осы орайдағы ақынның көзқарасы, дүниетанымы өлеңдерінде өзгеше сыр-сипатымен дараланып тұрғанын байқаймыз. Ол не айтып, не жазса да өз сөзі, өз пікірі, өз тоқтамы. Қалыпты ой, қалыптасқан қағидатты қайталаудан қашқақтап, үзбей ізденіс арқылы соны соқпақ табуға талпынуы мен ынтызарлығының жемісті жеңісі. Ұлықбектің ұлтымыздың ұяты, ерекше ерен ақыны болып қалыптасуына жол ашқан осы ұстанымы. Ерекше бір ескерте кететін жағдай, кеңестік кезеңнің талаптарына табынып, өлеңдеріне оңай жол ашылуын қаламаған бірегей ақындардың бірі – Ұлықбек. Ақынның қоғам өзгеріп, заманның жаңалануын жанымен сезіп, көкірек көзі ашылып, көрегендік танытуы таңғаларлық. Қаншама өлең жазып, кітап шығарса да, оның ішінен шам алып іздесең де биліктегі партия мен басшылық туралы бірде-бір өлеңін таппайсың. Есесіне сол тұстағы қоғамдағы қайшылықтар, идеологиядағы иланымсыз, саясаттағы саяз қағидаттар, əлеуметтік тіршіліктегі теңсіздіктер ақын назарынан тыс қалған кезі жоқ. Шығармашылық өмірінің сол бағыты бүгіндері де жалғасын табуда. Оның айқын мысалдары ретінде Ұлықбектің Желтоқсан көтерілісі, Жаңаөзен оқиғасы

кезінде жаны күйіп, ақтарыла жазған жауынгерлік жырлары. Азаттық алсақ та тұрмыс тауқыметін тартып, берекесі қашқан жұртшылықтың көңіл күйін бейнелеп, жыр толғаудан тартынған емес. Ұлықбек ақын өлеңдерінің өзегі өмір өткелектері мен замандастар тағдыры. Оның көзі көріп, жаны сезіп отырған халықтың мұң-мұқтажын, арман-аңсарын жүрегінен өткізіп, түсініп-түйсініп, толғана жырлауы аза мат тық парызына адалдығы деп қабыл дай мыз. Өмірдің беймəлім беттерін ашатын жаңа тұрпатты, соны сипатты өлеңдерімен ерекше тұрған ерен ақын туындыларының тартымдылығы көркемділігі мен шыншылдығында. Ал Абай өлеңдерінің өміршеңдігі, оның ойтолғамдарының қазіргі күннің де шерін шертіп, уақытпен үндесуі, Ұлықбек сынды сырбаз ақындардың да сол жолда жолығысып, тіл табыса кетуі ғажап емес пе?! Жалпы, Ұлықбек өлеңдерінің өзгеше сипаттарына тоқталсақ, төмен дегідей ойларымызды ортаға салар едік. Біріншіден, ақын өлеңдерінің өрнектілігіне дəлел болатын тілінің шұрайлылығы, сезімінің сұлулығы, сөздерінің саздылығы, образдарының ойлылығы екендігін айрықша атап өтеміз. Екіншіден, ойы мен сезімінің серіктесе үйлесім табуы, өмір құбылыстарына көзқарасы мен пайымдауының жаңаша, өзгеше, өзінше екендігі. Жүрегін жарып шыққан, көкірегінен құйылып түскен ақын өлеңдерінің салған жерден санаңды нұрландырып, асау өзен иіріміндей үйіріп əкететін сиқырлы сыры. Үшіншіден, өлеңдерінің табиғилы лығы, жырларының жаратылысында ой мен сезім домбыраның қос шегі, тоғыз пернесіндей жұптасып, жарасып, күмбірлете күй төккендей – үндесе кететін қасиеті. Төртіншіден, тағдырдың тайғақ жолдарын кешкен алаш көсемдері – өлең кейіпкерлерінің бет-бейнесін өлеңде өрнектеуі де өзгеше. Жүрегі жылы, жаны жайсаң адамдардың асыл бейнесін, қадір-қасиетін сөзбен бейнелеуі керемет. Кейіпкерлерінің жанды бейнесі бірден көз алдыңа келе қалуы сөзімен сурет салған ақынның айрықша дарындылығының дəлелі. Бесіншіден, ақынның əдебиеттегі əр кезеңнің, əр толқынның өз сөзі, өз қолтаңбасы болуға тиіс екендігін есінде ұстап, талап пен талғам биігінен табылуы. Осы арқылы ол ұлттың рухани қазынасына олжа салуда. Алтыншыдан, ақын өлеңнің қадірін арттыратын шеберлік қырларына жетік. Ұлықбек жырларының өрімін келістіріп тұрған оның табиғи жарасымы: серпінді ырғақ, самалдай саз, тосын теңеу, ұтқыр ұйқас, оқшау ой, мөлдір сезім сынды төрт құбыласы тең, поэзияға қажетті жабдықтармен жарақтандырғандығы. Ал пішіміне орай сезімге суарылған ой, сағынышқа айналған мұң өлеңдерінің өңін ашып, сырына сұқтандырып тұрса, бұл жанмен сезініп, санамен саралаудың жемісі. Əдетте, əдебиеттанушыларға ілесе біздер де ақын туындыларын тақырыпқа бөліп, жіктеп, даралай қарастырып жатамыз. Шындығында, тақырып біреуақ, ал оның қыры мен сыры сан алуан. Яғни, өлең өмірдің баяны. Ал ақын өз жырларын оқырманға жеткізу үшін оймақсатын əр қырынан алып айшықтауға, сыр сабақтуға тиіс. Ендеше, бұл тақырып емес, əртүрлі əдеби əдіс-тəсіл. Осы пікірімізге сүйене отырып біз Ұлықбектің шығармашылығын бөліп-бөлшектемей өмір жыры деп қарастырып отырмыз. Ал Ұлықбек ақын өлең-жырларының алтын арқауы – адалдық, адамгершілік, ізгілік, имандылық, арлылық сынды қазақтың қасиетті жансарайын дəріптеу. Ойы озық, санасы сергек оқырманның жанын байытып, сезімін сəулелендіретін ақын өлеңдері өзіне өлердей ғашық етеді десек асырып айтты демессіз. Ақынның дүние-тіршіліктің тылсымын танып,

ойланып-толғанып, қыр-сырын түсінуіңе жол ашар жырларын ет-жүрегің елжіреп қабылдарың күмəнсіз. Ақылға сыйымды, көңілге қонымды, қиялмен қанаттас, өмірмен өзектес өлеңдер жазған ақынды қалай мақтасақ та жарасып тұрары ақиқат. Қысқасы, Ұлықбек ақынның жібек жіптей төгілген есіл өлеңдерін есің кетіп оқисың, сан сырын көкейіңе тоқисың. Ал басқа бірде-бір ақынның аузына түспеген ой толғауына қарап, оны жаңашыл ақын дейміз. Шынайы құндылығын жүрегіңмен сезінбей де терең бойлап түсінбей тұрып, тек бөгде біреулердің айтқанына алданып мақтай салу ұят нəрсе. Біздің пікірімізді ақын шығармаларының көркемдігіне, ауқымдылығына, шынайы шеберлігіне көзіміз жеткен соң ғана талантына тағзым етуіміз деп білгейсіз. Осылайша Ұлықбек ақынның өлеңдерін бағалау барысында жаңаша ой-пікіріміз бен өзіндік пайымдауымызды жеткізуді ниет еттік. Мəселе, сөз ойнатуда емес, əр ойыңның мəн-маңызын терең түйсініп, жыр жолдарына жан бітіру. Бұл қисынды да біздің Ұлықбек ұмыт қалдырған емес. Өлең өрнектерінде əуен, ырғақ, ұйқас үшеуі үндесіп жатса ғана ой мен сезімнің сəнін келтіретінін, сөздер үндесіп барып, үйлесім тауып өлеңге айналатынын ақын есінен шығармауда. Өлең төгілер кезде ақынның ой-сезімі қанат байлап, көкке ұшып, қиян кезіп кететіні аян. Шығармашылығы шарықтап, шабыт үстінде отырған ақынның сөз өнерінің – поэтикалық əлемнің көркемдік көгіне көтерілуі заңды құбылыс. Өлеңдерін оқи отырып ақынның осындай алапат күй кешкендігін сезе қоямыз. Қазақ елінің шырайлы шығысы – Ұлықбектің кіндік жұрты Зайсан өңірін өзім де көргенмін. Табиғат көріністері көз жауын алатын аймақты аралауым қадірлі досым, көрнекті жазушы Кəдірбек Сегізбайұлының елу мен жетпіске толған мерейтойлары тұсында болатын. Ұлықбек өлеңдеріндегі көңілге қонған көркем көріністер, Əбіш аға Кекілбаев айтқандай, көзіме оттай басылған. Өткен күндерді еске түсірген өлеңдерді қалайша құмартып оқымассың! Туған жеріне тартқан тамаша ақын аяулы атамекенінің өзен, көл, тау, тіпті, шөптері мен гүлдерін де исін есіне алып, суретшінің тілімен өлеңдеріне көшірген. Мұны сіз өлеңдерді оқи отырып, сол табиғаттың ортасында жүргендей сезінген сəтте ойыңызда жұптайсыз. Табиғаттың тіршілігін адамның жаратылысымен астастыра қарап, оны бар жан-тəнімен сезінген ақынның мезгілсіз солып қалған гүлді көргенде ет жүрегі елжіреп, егіліп өз өмірі солып бара жатқандай көңіл күйге бөленуі оқырманға ой салатын өлең. Мына бір шумақ өлең осы пікірімізді тірілтіп тұр: Ақын ба шабыт отынан, Жанып бір, еріп кетпеген?! Адам ба тəйір, сұлулық Санасына əсер етпеген?! Ал адам мен табиғаттың туыстығын ақын былайша айғақтаған: Табиғатта сезім жоқ деп ойламан: Ол да – ақын! Білер мұны бойлаған. Ақыныңды ақын еткен табиғат, Кез келгенде мұндай сана болмаған... Өзі айтқандай, Ұлықбекке ақындық қасиет сыйлаған табиғат екеніне шүбəсіз сенесің. Себебі, оның сөзі тұнып тұрған табиғат суреттері. ...Балауса гүлдің бүршігін, Көк моншақ дерсің, қарасаң... ...Күн еріді нұрлы ернінен уыз тамып... ...Күннің нұры оятқан соң қытықтап... ...Қоңырауын қақсын таңда сезімім... ...Қимастықпен Алатауға асылып, Жылап тұрған бұлттар емес, жаз ба екен?! ...Өпсін мені аппақ ерні Айдың да, Ұмыт болсын бір сəт барлық қайғым да.

Мен жатайын рахаттан талықсып, Өзім туған табиғаттың қойнында. Табиғат пен туған жерін жарыстыра жырлаған ақынның бұл саладағы өлеңдері көл-көсір. Елі мен жеріне табына, тамсана жүрегінен төгілген өлеңдерін қара сөзбен қайталап айтсақ ажарын қашырып, суретін солғындатып, айтар ойын арзандатып алармыз. Оны оңаша отырып оқуың керек, зерін зердеңе тоқуың керек. Бірер мысал: ...Жүрегім туған жерді сағынғанда. Ериді Самарқанның көк тасындай. Бір шөкім Зайсанымның топырағын Бермеймін алтынға да атбасындай. ...Ауыл осы, Ұям осы мен ұшқан. Артық маған жердегі бар қоныстан. Менің ізім бар əлемді шарлап кеп, Ауылымның көшесімен тоғысқан. ...Сұлумен тұңғыш сүйіскен жерім, Бал татып қалдың, тілімде. Боз жусаныңнан бір иіскер ме едім, Ат тұсап, айлы түніңде?.. Ұлық ақын Ұлықбектің «жастық шақтың дуылдап өткен думанды кезінде» пендешілікке бой алдырғаны, жанын жеген кейіпкерінің кінəсінің көптігін біле тұра «оны санауға құдайым уақыт таппасын» деп албырт сезімі мен өрттей өкінішін ағынан жарыла айтып салатыны бар. Адалдыққа жүгініп аярлықтан арылуға ұмтылған, ар-ұятты кие санаған саналы адамның салауатты тілегіне риза боласың. Жалпы, өлең кейіпкерлері қай мəселеде де үлгі-өнеге көрсетіп, ар тазалығын дəріптеп, жан дүниесінің нəзіктігіне сүйсіндіреді. Осы тұрғыдан алғанда мына бір шумақтар əр адамның жүрегіне шоқ түсіріп, сөніп қалған сезімін алаулатып, жан жарасына шипа болатындай əсерлі. Сол бір əнді сен маған жырламашы, Жатыр онда махаббат мұң-наласы. Сыздатады сезімдер қайта оралса, Айқаспайды кірпігім түн баласы. Сол бір əнді сен маған жырламашы, Жатыр онда жастықтың жылнамасы. Сөніп қалған жанартау қайта оянар, Қайта ашылар жүректің бір жарасы. Жырламашы сен маған сол бір əнді, Өзге əуенге бұрашы домбыраңды. Өткен дəурен – ұшпа бұлт, келді, кетті, Өткен дəурен – қызған шоқ, сөнді, қалды... Сөзіміздің соңына қарай, ақын шығармашылығының биік белесі болған «Киіз кітапқа» азды-кем тоқтала кетпесек қиянат болар. Ал «Киіз кітап», ақынның өз сөзіне сүйенсек, қазіргідей жерəлемде жаһандану жағадан алып, ұлттық болмысымызға қауіп төндіріп тұрған кезде қазақы тамыр мен рухты оятып, жан дүниемізді дүр сілкіндіруге арналған шығармалар шоғыры. Бұл өзі негізінен жаңаша шығармашылық ізденістің мəуелі жемісі. Ол жеке-жеке жырлардан, он сан ой толғаған өлеңдерден бас құраса да бір ғана мақсатты көздеген киелі кітап. Ең басты мақсаты – елдің ертеңіне деген сенімінің шаңырағын шайқалтпау. Қоғамдағы төңкеріс, өміріміздегі өзгеріс сана-сезімімізге сілкініс жасағанын жан дүниесімен түсінген соң да Ұлықбек ақын жаңаша жол іздеп, соны соқпағын тауып қазақ жырының сарынын жаңғыртты. Ұлттық идеологиямыз – ұлттық мұратымыз көшбасшы болса ғана мақсатмұратымызға жетеміз. Ал бұл кітаптағы өлеңдер – көркемдік көрігінің шыңдалу шарығында қайралып, шеберлік шыңына көтерілген ақын шығармашылығы қазіргі қазақ поэзиясының үздік үлгісіне айналғаны ақиқат. Кітаптағы қызулы, ырғақты, мəнді, мəнерлі, ойлы, отты, жалынды жырлар жаныңды арбап, небір қиялға иландырып, сезіміңді сілкіндіріп, көңіл түкпіріндегі арман-тілегіңді оятып, лəззат бесігінде тербетіп, жансарайыңды жарқыратып, нұрландырып жіберетін қуат-құдіретке толы. Кезінде Мемлекет тік сыйлық берілген «Киіз кітап» қазақ өмір-тіршілігінің, жан дүниесінің, замандар дауылында зардап шегіп, зорлық көріп, қоғамдық құбылыстардың құйынына көмілген қилы кезеңдер мен бүгінгі тəуелсіздікті еншілеген уақытта түрлі түйткілдерді басынан кешіріп жатқан халық тағдырын əсіребояусыз, шындығын көлегейлемей, барынша батыл, барынша əділ, барынша көркем ойға, селкеусіз сезімге орап, жамиғатқа жүрек сөзін жеткізген ақиқат айнасы. Қорыта айтсақ, Ұлықбектің ерке назды, сылқым сазды, үкідей үлпілдеген, жан жадыратып, қай-қайдағы қайта оралмас өмір өткелдерін есіңе түсіретін нəзік сезімге толы лирикалары қандай керемет. Жақұттай жарқыраған жыр маржандарын қанша оқысаң да құмарың қанбайды. Иə, жалпақ елдің көкейкесті ой-арман, мақсат-мұратын көркем кестелеп, айшықтап айту жөнінен Ұлықбек шабытына қамшы салдырған жоқ. Көкірек көзі дүние құбылыстарын, тасада жатқан тылсым сырларын қиядағыны шалатын қыранша көре қоятын жəне оны жүрекке жеткізе жазатын көрнекті ақын. Ол өзінің ақындық талантының талтүсінде қазақ поэзиясына сіңірген сүбелі үлесіне сай мадақ пен марапаттың шапағатын көріп жүр. Ұлықбек Есдəулет сынды саңлақ ақынның қазақ өлеңіне қосқан мол мұрасын түгел қамтып, талдап-таразылау, бағалау қомақты ғылыми монографияның міндеті. Қуанышбай ҚҰРМАНҒАЛИ, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.

АЛМАТЫ.


Єарышта – «KazSat-3» (Соңы. Басы 1-бетте).

Арада 15 минут өткенде ғарыш саласының мамандары «KazSat-3» спутнигінің ұшырылуы сəтті өткенін баян дады. Жер серігі кешке дейін өз орбитасына жетті. Енді «KazSat-3» спутнигін ұшыруда қандай қажеттілік бар?» деген сауалға келейік. Жоғарыда алдыңғы жер серігінің қалыпты жұмыс істеп тұрғанын айттық. Ал мына «KazSat-3» соған қосымша қызмет ететін құрал. Техника дегеніңіз – темір. Оны қанша жерден бақылап, жұмысын реттеп отырғанмен төтенше жағдайлар орын алып, біз білмейтін кедергілерге тап болуы мүмкін. Міне, сондай жағдайда «KazSat-3» көмекке келеді. Бұл ғарыш тан келетін байланысты үздіксіз ұстап тұруға керек. Жобаны «Республикалық ғарыштық байланыс орталығы» АҚ пен Ресейдің «Академик М.Ф.Решетнёв атындағы ақпараттық спутниктік жүйелер» компаниясы жүзеге асырды. Аталған жоба ең алдымен қазақстандық операторлардың «KazSat» жобасына көшуіне оң тайлы жағдай тудырады. Екіншіден, Қазақстанның ғарыштық державалардың қатарынан нық орын алуына көмегін

тигізеді. Үшіншіден, өзге елдің жер серіктеріне тəуел ді лік тен айырады. Мысалы, осы арқылы біз жылына 4 миллиард теңгеге дейін үнемдей алады екенбіз. Бұл дегеніңіз, аз сома емес. Мұның сыртында республикалық бюджетке түсетін салықтық төлемдер бар. Сондықтан жоба өзін-өзі толық ақтайды, мемлекетке ересен пайда əкеледі деп есептеуге негіз бар. Ал «KazSat-3» жобасының жалпы жұмысына 27 миллиард теңге жұмсалды. Бүгін ұшырылған жер серігі қыркүйек айында толыққанды жұмыс істей бастайды. Содан бастап Қазақстан тарапы оның жұмысын бақылап, тиісті бағытқа жұмсайды. Жоспар бойынша, «KazSat-3» спутниктік хабар таралымдарын қамтамасыз етіп, жылдам интернеттің қалып т асуына септігін тигізеді. Сонымен қатар, көптеген техникалық қызметтер атқарады. Маңыздысы, біз өзіміздің ақпараттық қауіпсіздігімізді қамтамасыз ете аламыз. Ал бұл аз жетістік емес. – «KazSat-3» жер серігін ұшыру – Қазақстан үшін маңызды оқиға болып саналады. Осы арқылы біз ғарыштық байланысты 100 пайызға пайдалана аламыз. Бұған дейін «KazSat-2» жер серігін ұшырғанымызды, оның

бүгінде қалыпты жұмыс істеп тұрғанын білесіздер. Осының арқасында екі жер серігі бір-біріне септесіп жұмыс істейтін болады. Бұл жоба теле-радио байланысына, жоғары жылдамдықты интернет қалыптастыруға жəне ғарыштан басқа да қажетті деректерді беруге қызмет етеді, – дейді «Қазғарыш» ұлттық ғарыш агенттігі төрағасының орынбасары Еркін Шаймағамбетов. Сонымен қатар, төрағаның орынбасары ғарышта жер серігі бар мемлекеттердің саусақпен санарлық екенін айтады. Бұл тарапта Қазақстанның екі жер серігі бар деуге болады. Мұның сыртында күні бүгін таңғы сағат 07:35-те Францияның Куру ғарыш айлағынан Қазақстанның «KazEOSat-1» аппараты ұшырылды. Осындай жүйелі жұмыстар Қазақстанды ғарыштық державалардың қатарына қосатыны анық. Ал «KazEOSat-1» деген не? Байқағанымыз, бұл Қазақстан үшін өте пайдалы құрал болғалы тұр. Қарапайым тілмен айтсақ, осы аппарат арқылы Қазақстанның қай түкпірін болмасын ғарыштан суретке түсіруге болады. Мысалы, сол арқылы қай жерге қандай егіс егуге болатынын, өнімнің қандай жағдайда екенін, ауру-сырқауға

шалдыққан бөліктерін анықтай алады екенбіз. Сонымен қатар, төтенше жағдайлардың алдын алуға таптырмас құрал көрінеді. Ғарыштық аппараттан алынған деректер арқылы қай жерде тасқын болу қаупі барын, қай аймақта бұрқасын мен дауыл соғатынын, Қазақстанның қай бөлігінде көшкін жүретінін алдын ала біліп, оны болдырмаудың жолын қарастыруға болады. Елімізде Менделеев кесте сіндегі элементтердің бəрі бар. Мұнай-газ, уран, түсті металл өндіруде əлемдегі жетекші мемлекеттердің қатарында екенімізді мақтанышпен айтамыз. Ал «KazEOSat-1» аппаратының көмегімен жаңа кен орындарын тез табуға зор мүмкіндік туады. Сол арқылы іздеу-барлау жұмыстарының жұмысына жан кіреді. Ең бастысы, осы аппараттың көмегімен еліміздегі экологиялық ахуалды бағалай аламыз. Мəселен, табиғи ресурстарды пайдалану кезінде келген зиянның көлемін, босап қалған кен орындарынан болатын залалды, экологиялық қауіпті аймақтардың жағдайын, ауа мен судың құрамын анықтауға көп көмек береді. Бұдан бөлек, бүгінде басты қауіп болып саналатын терроризм

ошақтарын білуге, есірткі заттарын тасымалдаудың алдын алуға, заңсыз миграцияны тыюға жағдай жасайды. Қысқасы, техника көз ілеспес жылдамдықпен дамып жатқан заманның барлық талаптарына жауап береді. Сондайақ, бұл аппаратты тек өзіміз ғана қолданып қоймаймыз. Осы арқылы əлемнің кейбір елдеріне қызмет көрсетіп, пайда табу жағы да қарастырылған. Қазақстан ғарышты бағындыруға кезекті қадамын жасады. Байқоңырдан «KazSat-3» жер серігі, Францияның Куру ғарыш айлағынан «KazEOSat-1» аппараты ұшырылды. Мұның бəрі ел игілігі үшін атқарылып жатқан ауқымды жұмыстың бір парасы ғана. 2015 жылға қарай Қазақстанда ғарыш аппараттарын құрастыратын арнайы зауыттың құрылысы аяқталады. Бұйыртса, «KazSat-4» жер серігі сол жерден құрастырылмақ. Бұл дегеніңіз, Тəуелсіздік алғанына ширек ғасыр толмаған жас мемлекет үшін аса зор табыс екені айтпаса да түсінікті. Ал мұндай табысқа Елбасының сындарлы саясаты мен елдің ауызбірлігінің, экономикалық өсімнің қалыпты болуының арқасында жеткеніміз айдан анық. Ендеше, еңселі елдің кемел келешегі жолындағы ерен істер еселеп атқарыла берсін деп тілейік. БАЙҚОҢЫР.

Инфраќўрылымєа инвесторлар тарту їшін (Соңы. Басы 1-бетте). Оның үстіне қалалық ком му налдық кəсіпорындардың эколо гиялық жəне қаржылық тұрақ тылығын қамтамасыз ету үшін басқарушылық, құ қықтық, институционалдық жоспарлардың жоқтығы жағдайды қиындата түсуде. Қалалық инфра құ ры лымдарға қатысты инвес тиция лық нормативтік-құқықтық ба заның нашарлығы, кешенді стра тегияның жоқтығы инвес тициялық тəуекелді қиындата түсуде. Ал, жеке сектор тарапы нан капиталды қамтамасыз ететін инвестициялық құралдар қалалық

инфрақұрылымдар үшін қолжетімді емес. Жақында бұл мəселені шешудің тиімді бір амалы табылды. Қазақстан Үкіметі Азия да му банкімен (АДБ) бірлесіп, «Қа лалық инфрақұрылымдарды қаржыландырудың баламалы тетіктері» жобасын жүзеге асыра бастады. Жобаның басты мақсаты – Қазақстанның орташа қалаларында жеке сектордың қалалық инфрақұрылымдарды дамыту үшін басымдық жобаларға қатысуына қолайлы жағдай жасау. Аталған жоба аясында қар жыландырудың бірқатар баламалы тетіктерін əзірлеу жос парланып отыр. Жаңа тетіктерді анықтаудың қанатқақты

жобалары бірнеше кəсіпорындарда жүзеге асырылады. Олардың қата рында: «Қарағанды Су», «Қара ғанды Жылутранзит», «Жетісу Су құбыры» жəне «Талдықорған Жылусервисі» бар. Сарапшылар тобы сəуір айын да алдын ала техникалық-экономикалық негіздеме əзірлеу жұмысына кірісті. Бұл құжатта əрбір таңдалған мекеме бойынша егжей-тегжейлі анықталған нəтижелер көрсетіледі. Яғни, осы төрт кəсіпорын негізінде қажетті жаңалау жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік беретін жеке инвестициялар тартудың тетіктері дайындалады. Осы ретте инвесторларға тартылған

қаржының өсіміне жəне қайтарымына кепілдік беріледі. Азия даму банкінің басты сая саты кедейлікті төмендетуге бағыт талғанын ескерсек, «комму налдық саясаттың» маңыз ды құрамы – түпкілікті тұтынушыға арналған тариф көлемі сарапшылардың айрықша назарында болмақ. Жоба нəтижесінде, Қазақстанда инвесторларды тар туға жəне қалалық инфра құрылымдарды сəтті жаңалауға жол ашатын ұтымды нарықтық құралдар іске қосылады деп күтілуде. «Егемен-ақпарат».

Наєыз болашаќтыѕ пойызы Астанадан Бурабай курорты жəне Қарағанды қала маңы аралығындағы темір жол қатынасы жаңа сапалық дүниеге көтерілді. «Қазақстан темір жолы» компаниясының тапсырысы негізінде Ресей Федерациясының Демихов машина жасау зауыты шығарған ЭД9Э сериясындағы «Оқжетпес» жəне «Сарыарқа» аталатын қазіргі заманғы екі электрпойызы өткен жұмада өздерінің алғашқы жолаушыларын қабылдап алып, оларды жайлы жағдайда қажетті жерлеріне жеткізді.

«Егемен Қазақстан».

Бұл ҚТЖ мен ресейлік темір жол жылжымалы құрамын шығарушы арасындағы бірінші жоба емес. 2003 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев дəл осындай алғашқы электр пойызының елордадан еліміздің курортты өңіріне басталған алғашқы сапарына сəттілік тілеп, шығарып салған болатын. Содан бергі уақытта ресейлік жылжымалы құрам шығарушымен арадағы бұл жұмыс тоқтап көрген жоқ. Бұл зауыттан «Қаламаңы тасымалы» АҚ үшін электрпойыздарына

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Шабуылдан 22 адам ќўрбан болды Орталық Африка республикасындағы «Шекарасыз дəрігерлер» халықаралық гуманитарлық ұйымының ауруханасына қарулы шабуыл жасалды. Шабуыл салдарынан 22 адам құрбан болды, олардың арасында үш дəрігер жəне жергілікті қауымның он бес жетекшісі бар. «Рейтер» ақпарат агенттігінің хабарлауынша, аурухана ел астанасынан 450 шақырымдай қашықтықтағы Нанга Богуила елді мекенінде орналасқан. Шабуыл сенбі күні ауруханада жергілікті қауым басшылары жиналған кезде жасалыпты. Оны кімдердің ұйымдастырғаны қазірге белгісіз болып отыр. Бұл елде өткен жылдың желтоқсанында «Селека» аталатын мұсылман ұйымы мен «Анти балака» христиан көтерілісшілері арасында бір мыңнан астам адамның өліміне соқтырған ірі қақтығыс болған еді.

Билік партиясы жеѕіске жетті Македонияда өткен президент жəне парламент сайлауының алдын ала нəтижесі бойынша, Македония ұлттық бірлігі демократиялық партиясы мен елдің қазіргі президенті жеңіске жеткен. Бұл ақпаратты «Франс-пресс» агенттігі таратты. Бюллетендерді санағаннан кейінгі мəліметтерге қарағанда, қазіргі билік партиясы 42,27 пайыз дауыс жинаған. Оппозициялық Социал-демократиялық одағы партиясына сайлаушылардың 22,8 пайызы дауыс берген. Ал президент сайлауында қазіргі мемлекет басшысы Георгий Иванов 56 пайызбен көш бастап отыр. Оның негізгі бəсекелесі Стево Пендаровски 39,49 пайыз дауыс алыпты. Социал-демократиялық партиясының жетекшісі Зоран Заев сайлау нəтижесін мойындамайтындарын мəлімдеді. Байқаушылардың айтуынша, дауыс беру барысында бірқатар кемшіліктер орын алған. Бірақ, олар сайлаудың жалпы нəтижесіне əсер етпейді.

Террорлыќ əрекеттердіѕ алдын алды ИТАР-ТАСС агенттігінің хабарлауынша, Дағыстанның Дербент елді мекенінде мамыр мерекесі кезінде террорлық əрекеттер жасауға дайындалған содырлардың көзі жойылды. Ұлттық антитеррорлық комитеті ақпарат орталығының мəліметтеріне қарағанда, арнайы операция екі бағытта жүзеге асырылған. Полицейлер Нариманов жəне генерал Саидов көшелерінің қиылысында жеңіл автомобильді тоқтатпақшы болады. Көлік ішінде отырған қарулы адамдар оларға қарсы оқ атады. Атыс кезінде екі содырдың көзі жойылады, бір полицей жараланады. Сол уақытта осы елді мекендегі үйлердің бірінде жасырынған тағы бір содырлар тобы қоршауға алынады. Шабуыл барысында үйдегі жарылғыш қондырғы іске қосылып кетіп, күшті жарылыс болады. Үш содыр сол жерде қаза табады. Оқиға орнынан автоматтар, гранаталар мен оқтар табылған.

Ќысќа ќайырып айтќанда:

 Өңір өмірі

Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

9

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

 «Титаник» кемесінің аман қалған жолаушысы Эштер Харттың хаты аукционда 200 мың долларға сатылды. Ол бұл хатты кеме айсбергке соғылуына бірнеше сағат қалғанда жазған екен.  Үндістанның Варанаси елді мекенінде 179 жасқа келген Махача Мураси есімді қарт тұрады. Түркиялық ақпарат құралдарының хабарлауы бойынша, ол 1835 жылы дүниеге келген көрінеді.  Иран президенті Хасан Рухани ел астанасын Теһраннан көшіруге қолдау білдірген. Президент осыған байланысты өзінің əкімшілігі дайындаған жоспармен келіскен жəне қала басшыларына тапсырмалар берген.  Ауғанстанның солтүстігіндегі су тасқынынан құрбан болғандардың саны 110 адамнан асып отыр. Табиғат апатынан із-түзсіз кеткендер қатары да өсіп барады. Жергілікті билік апат салдарынан екі мыңнан астам үй қирағанын айтады.

Премьер отставкаєа кететінін мəлімдеді Оңтүстік Кореяның премьер-министрі Чон Хон Вон өзінің отставкаға кететінін мəлімдеді. Бұған көптеген адамның өмірін жалмаған «Севоль» паромының апатына байланысты ел үкіметіне айтылған сындар себеп болған. Өткен жексенбіде жасаған қысқаша мəлімдемесінде ол егер өзі премьерлік қызметін əрі қарай жалғастыра берсе, бұл үкіметке қиындық туғызады, деген пікір білдіріпті. «Үкімет атынан қалыптасқан осындай проблемалар үшін кешірім сұраймын» деді ол. Сонымен қатар, премьер болашақта елде мұндай қателіктерге жол берілмейтіндігіне сенімді екенін де атап өткен. Сөзінің соңында саясаткер өзіне қарсы су құйылған бөтелке лақтырылса да, апат болған күннің ертеңінде қаза тапқандардың туған-туыстарына барып, қайғыларына ортақтасқанын да айтқан.

арналған 32 вагон сатып алды. Оның 20 вагонын 2010 жылы, 2 вагонын 2011 жылы, 10 вагонын 2013 жылы сатып алып, қатарға қойды. – Біз жолаушыларды осынау өте жайлы қазіргі заманғы вагондармен сапарға шығуға шақырамыз. Бұл вагондарда жолаушылар қолайына жағатын бірқатар жағымды дүниелер қарастырылған. Вагондар кондиционерлермен, жайлы креслолармен қамтылған. Вагонаралық өтпелі жолдардан бұрынғыдай жел кеулеп тұрған жоқ. Оның үстіне пойыздың қай жерде келе жатқаны жүгіртпе жолдар арқылы

Х.Клинтонды ќолдайтындарын білдірді жолаушыларға тұрақты түрде хабарланып отырады. Вагонда Wi-Fi жүйесі жұмыс істейді, – дейді «Қаламаңы тасымалы» АҚ президенті Баян Суннатова. Жылжымалы құрамды шығарушы оның үстіне оның электр қуатын мейлінше аз тұтынуын да қарастырған. Мұның өзі «жасыл экономика» тұрғысынан алғанда төтенше маңызды мəселе болып табылады. – Қуат үнемдеу технологиялары арнаулы əзірленген электр құрал-жабдықтарын қолдану есебінен электр қуатын едəуір дəрежеде, атап айтқанда, 20 пайызға дейін үнемдейді, – дейді «Демихов машина жасау зауыты» ААҚ коммерциялық директоры Александр Лошманов. Үстіміздегі жылдың екінші тоқсанында ҚТЖ үшін ЭД9Э электрпойызының 40 вагонын жеткізу күтілуде. Бұл əрқайсысы 8 вагоннан тұратын 5 жылжымалы құрам «Астана – Бурабай курорты» жəне «Астана – Қарағанды» бағыттарына қойылмақ. Мұның өзі осы аралықтардағы пойыздың қозғалысының жиілігін күніне сəйкесінше 2 жəне 3 ретке дейін жеткізетін болады.

Осы ретте теміржолшылар Мемлекет басшысының Астана мен Алматыны агломерациялар орталықтарына айналдыру жөніндегі берген тапсырмасын жүзеге асыруға өздерінің де осылайша үлес қосып отырғандықтарын мақтаныш қылатындай. Əрине, жаңадан пайда болатын агломерациялық орталықтар өздерінің экономи калық қуаты арқылы маңын дағы өңірлерге де тиімді ықпал ететіндігі түсінікті. Мəселен, халық қозғалысының күшеюімен қа тар, осы мəселеде ұтқырлықтың да пайда болуы, пойыздар ға қызмет көрсететін жаңа жұмыс орындарының ашылуы Бура бай мен Қарағанды өңірлері нің экономикаға тартылысын одан əрі күшейте түсетіндігі анық. Айтпақшы, жаңа пойыздар билеттерінің бағасы қызмет сапасының əлдеқайда жақсара түскендігіне қарамастан, осы бағыттағы қалған маршруттар деңгейінде қалып отыр. Мəселен, бірінші сыныпты вагон бағасы – 1 088 теңге, екінші сыныпты вагондікі – 1 013 теңге, үшінші сыныпты вагондікі – 842 теңге.

АҚШ-тың қастандықпен өлтірілген бұрынғы президенті Джон Кеннедиді жақтаушылар елде енді бір жарым жылдан кейін өтетін президенттік сайлаудағы кандидаттар праймеризінде демократтар арасынан Хиллари Клинтонды қолдайтындарын білдірді. Экс-мемлекеттік хатшы өзінің тағы бір мəрте президенттік сайлауға түскісі келетіні жөнінде қазірге мəлімдеген жоқ. Дегенмен, саясаткерлер дəл қазіргі кезде партия ішінен оған бəсекелесе алатын қарсыласты көріп тұрмағандықтарын айтады. Хиллари Клинтон бірнеше жылдан бері өзін саясаттан алыстау ұстап келеді. Сондайақ, ол америкалықтар алдында сөйлеген сөздерінде 66 жастағы оған əже болу ерекше ұнайтынын білдірген де болатын. «Вашингтон пост» басылымының жазуынша, əже атанып, немере бағу сайлау компаниясы кезінде Клинтонға кедергі жасамайды. Бұған мысал ретінде басылым 70 жасында президент болып сайланған Рональд Рейганды келтіреді.

Тўѕєыш рет əйел адам тіркелді Сирияда ел тарихында президенттікке тұңғыш рет əйел адам тіркелді. Ол – Латакия провинциясында инженер болып істейтін Сюсан əл-Хаддад есімді əйел. Оны Сирия президенттігіне кандидат етіп тіркеу туралы өтініш елдің жоғары конституциялық сотынан түскен екен. Елдің заң шығарушы органы – халықтық кеңестің мəлімдеуінше, қолданыстағы конституцияға сəйкес, кандидат болып ресми беку жəне сайлауалды науқанға қатысу үшін ол жоғарғы заң шығарушы органның кемінде 36 депутаттың қолдауына ие болуы керек. Ал президенттікке кандидаттарды тіркеу 22 сəуір мен 1 мамырға дейін жүргізіледі. Сайлау осы жылдың 3 маусымына белгіленген. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


10

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

 Толғандырар тақырып

Кітап оќымайтын ўрпаќ ґсіп келеді...

«Жасыл кґпір – ўрпаќтан-ўрпаќќа» Халыќаралыќ студенттік форумыныѕ болашаєымыз їшін берері мол Əділхан ОРАЗБАЕВ,

əл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың география жəне табиғатты пайдалану факультеті энергоэкология кафедрасының доценті, химия ғылымдарының кандидаты.

Əл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде жақында екі күн бойы Президент Нұрсұлтан Назарбаев ұсынған «ХХI ғасырдағы тұрақты дамудың ғаламдық энергоэкологиялық стратегиясына» жəне «Жасыл көпір» халықаралық ынтымақтастық бағдарламасына арналған «Жасыл көпір – ұрпақтан-ұрпаққа» деп аталатын IV халықаралық студенттік форум болып өтті. Форумды ректор Ғалым Мұтановтың қолдауымен география жəне табиғатты пайдалану факультетінің халықаралық пəнаралық Энергоэкология кафедрасы мен жастар ұйымдарының комитеті бірігіп ұйымдастырғанын айта кеткеніміз орынды болар. Форум негізгі бағыттар бойынша «Жасыл» университеттер қозғалысын дамытудағы студенттік ұйымдардың рөлі», «Қазіргі заманғы университеттерде «жасыл» білім беру жобасы: жүзеге асыру жолдары жəне болашағы», «Əлеуметтік жобалар: тұрақты дамуға бағытталған студенттік бастамаларды коммерциялау», «Студенттік экологиялық жобалар мен бастамаларды дайындау жəне іске асыру» сияқты тақырыптарды қамтыған келелі мəселелерді талқылады. Форумға қатысушылар географиясы ауқымды. Оған ЮНЕСКОның Қазақстандағы жəне БҰҰның, Ресейдің, Белоруссияның, Əзербайжанның, Тəжікстанның, Өзбекстанның, Украйнаның, Қазақстанның, Қырғызстанның жоғары оқу орындарының студенттік жəне жастар ұйымдарының өкілдері, мемлекеттік жəне мемлекеттік емес ұйымдардың жастар саясаты саласында жұмыс істейтін сарапшылар мен мамандар қатысты. Форум аясында қатысушылар мен қонақтарға əл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың ғылыми мектептерінің экология, тұрақты даму, табиғатты пайдалануды басқару, сонымен қатар, əртүрлі бағыттағы ғылыми-инновациялық жетіс тіктері, оқулықтар мен оқуəдістемелік құралдары, сондай-ақ сəндік-қолданбалы ұлттық өнер көрмесі ұйымдастырылды.

Форум студенттерді «жасыл экономикаға» өту үдерісіне белсенді тарту мақсатын көздейді. Осы ретте халықаралық ынтымақтастыққа арқа сүйеп, алыс-жақын шетелдегі жас замандастардың ғылыми байланысын нығайта берген абзал. Болашақ энергоэкологиялық даму саласындағы білімді терең игерген жас ұрпақтың қолында. Білімнің бəсекеге қабілеттілігін нақ осы тұрғыда сынға салу ғанибет. Форум жұмысын түйіндеген қарарда «жасыл экономикаға» өтуге «Қазақстан-2050» Стратегиясында үлкен мəн берілгендігі аталып өтілді. Сөйтіп, осы орайдағы ғылыми негізделген инновациялық қағидалар мен жаңашыл бастамаларды ілгері жылжытуға үндеді. Міне, бұл ретте энергоэкологиялық қауіпсіздік жəне тұрақты даму саласындағы əлемдік білім кеңістігіндегі ғылыми-зерттеу əлеуетін дамытудың маңызы зор. Жастар ұйымдарымен, белсенді жастармен кездесу өткізу, тəжірибе алмасу жəне студенттердің экологиялық жобалары мен бастамаларын іс жүзінде орындауды қарқындата қолға алған жөн. Сондай-ақ, жаңа идеяларды қалыптастырып, оны жүзеге асыруды көздейтін бел сенділер қоғамдастығының «Жасыл бастама» идеясын қолдау қажеттігі баса айтылды. «Жасыл» экономика жолына тұрақты даму аймағындағы университеттерді жұмылдыру үшін «Жасыл кампус» қағидаттарын енгізуді ескеру керек. «Smart University» жəне «Жасыл көпір – ұрпақтанұрпаққа» инновациялық жобаларын жүзеге асыру бойынша тəжірибелік қадамдарды баулып, сонымен қатар жастардың ғылыми білімдарлығын дамытуға негізделген пəнаралық жобалар əзірленуі – уақыт талабы. «Жасыл көпір – ұрпақтан-ұрпаққа» бағдарламасы негізінде ЭКСПО-2017 ғажайыбын жүзеге асыруға да белсенді атсалыспақпыз. Осы ретте «жасыл» экономика жəне табиғатты пайдалануды басқару саласындағы мекемелер қызметтерін насихаттау күн тəртібінен түспеуі тиіс. «Жасыл көпір – ұрпақтан-ұрпаққа» ұлттық форумын алдағы уақытта консорциумға қатысушы басқа мемлекеттерде де өткізу жөнінде ұсыныстар енгізілді. АЛМАТЫ.

Білім беруді жетілдіруге арналєан конференция Бүгінде инновациялық даму барлық салада таңсық емес дүниеге айналғалы қашан. Ал осы инновацияның ғылыммен байланысы аса түсіндіруді қажет етпесе керек-ті. Себебі, инновация жаңа, жаңару сөздерінің ұғымын береді. Олай болса сөз еткен ғылым да жаңарып, жетіліп отыратын сала. Міне, осыны негізге алған Астана қаласындағы іргелі оқу орындарының бірі «ТұранАстана» университеті жуырда «Ғылыми-инновациялық даму – жоғары білімді жетілдіру факторы» атты халықаралық ғылымиəдістемелік конференция өткізді. Конференция Қазақстан жоғары оқу орындарын аккредиттеудің жəне академиялық саралаудың əдіснамалық негізі, пəнаралық байланыстарды кіріктіру жағдайында болашақ мамандардың кəсіби құзыреттілігін қалыптастыру, қазіргі кезеңде мамандарды даяр лаудағы ақпараттық-комму никациялық технологиялар, Қазақстан экономикасының инновациялық-индустриялық дамуын есепке ала отырып, модульдік

білім бағдарламаларын құру мəселелерін қамтыды. Профессор Джем Танова (Солтүстік Кипрден), ресейлік ғалым Василий Чекмарев, Қытай Халық Республикасынан Нұрбай Əбдісалих, Эстониядан келген профессор Ханон Барабанер, əзербайжандық ғалым Орхан Хасаноглу жəне Швейцария мен бізге көрші елдерден келген басқа да көптеген оқымыстылар сөз алып, ақпараттық технологиялар жедел дамып келе жатқан қазіргі заманда білім берудің жаңа жолдары қалыптасқандығын атап өтті. Ғалымдардың айтуынша, қазіргі күні ғылыми-инновациялық даму мəселесі бүкіл əлем бойынша аса өзекті бола түсуде. Жаңалықтар күн сайын ашыла бастады. Міне, осындай жағдайда білім беру ісінің заман талабына сай жедел дамуының өзі оңай емес. Оқытушы ғалымдар осы мəселені жан-жақты талқылады. Нұрлан МАНСҰРОВ.

АСТАНА.

Алматыда Ұлттық кітапханада еліміздің жетекші баспалары мен бірқатар БАҚ басшылары бас қосты. Жиында Қазақстандағы кітап нарығы дамуының негізгі бағыттары, қазіргі жағдайы мен келешегінің даму барысы, елімізде ұлттық кітап шығару жəне кітап тарату ісі, сондай-ақ кітап оқу жөніндегі өзекті мəселелер көтерілді. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Бұған дейін Астанадағы Ака демиялық ұлттық кітап хананы басқарып, таяуда Қа зақстан Республикасы Ұлттық кітапханасының тізгінін ұстаған белгілі жазушы, қоғам қайраткері Əлібек Асқаров өз қызметін Алматыдағы отандық ірі баспалардың басшыларын, белгілі қаламгерлерді бір үстелдің басына жинап, зиялы қауыммен кездесуден бастады. – Бүгінде Қазақстанда 360 баспа тіркелген, – деді Əлібек Ас қаров. – Қазір ерінбегеннің бəрі баспагер болып жатқан за манда, кітап басып шығару мəдениеті ақсауда. Безендіруі де жүректі ауыртады. Қаламгер мен оқырман, кітап пен оқырман арасындағы байланыстың үзілуі де кітаптың таралуына əсерін тигізіп отыр. Сіздер қоғамда рухани орта қалыптастыруда кітаптың рөлін, маңызын жақсы білесіздер. Өйткені, ғылым да, білім де, руханият та осы кітаптан бастау алады. Ендеше, кітап оқуды, кітап мəдениетін насихаттайтын көптеген ұтымды шараларды бірлесіп жасау, кітапқа деген оқырман белсенділігін арттырудың жолдарын іздестіру, яғни кітапқа қатысты дүниелерді бəрімізге ортақ дүние ретінде бірігіп шешсек, соған атсалыссаңыздар. Осылайша жиынның бағытбағдары, мақсаты айтылған соң адам баласының ақыл-ойын сақтап, оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізуде, білім жəне тəрбие беруде ақылшың да, досың да, сырласың да – кітаптың мəртебесін көтеруде, кітап тарату мен кітап оқыту, кітапханаларды рухани орталыққа айналдыру мəселесінде өзара келелі пікір алмасу диалогы басталып кетті. Оразбек Сəрсенбаев, Қайнар» баспасының директоры: – «Бүгінгі аға ұрпақ – мəдениеттің, кітаптың ордасымен біте қайнасып өскен буынның өкілдері. Ол кездері бəріміздің мемлекетке, ұлтқа, кітапқа шын жанымыз ашитын. Ал қазір кітап жөнінде бірқатар мəселелер жиналып, қордаланды. Кітапсіздік деген заман туды. Сол кітапсіздікті пайдаланып, кім көрінген – саудагерлер, пысықайлар оны күнкөріс көзіне айналдырғанын жұрттың бəрі біледі. Өткен жылы тапсырыспен үш кітап алып едік, 27 жыл баспада жұмыс істеп, бірінші рет қараша айынан айлықсыз отырмыз. Өйткені, сенің атыңды, затыңды, еңбегіңді, байырғылығыңды сыйлайтын адамдар азайып бара жатыр. Қызметке, мансапқа қазақ мектебін бітірмеген, қазақтың əдебиетінен, мəдениетінен хабары жоқ адамдар келіп жатыр. Үмітсіз шайтан деген, келген жаңа министріміз ауылда өскен, қазақтың жанын түсінетін жігіт екен, қазаққа жаны ашыса, осы мəселелердің бір ретке келуіне мұрындық болар деп ойлаймын. Нұрмахан Оразбек, «Қазақстан» баспасының директоры: – Осыдан төрт жыл бұрын маған əжептəуір баспадан шыққан кітаптарды əкеліп берді. Қарап шығып, кітаптың соншалықты сауатсыз жазылғанына таңғалдым. Бұдан шығар түйін, мектеп оқулықтарын айтпай-ақ қояйық, кітаптың сауаттылығы түзелмей, ұрпақ сауатты болмайды. Олай дейтінім, 2000 жылы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі жанынан сарапшылар кеңесін құру жөнінде ұсыныс енгіздім. Яғни, əрбір баспаның бір жылда шығарған өнімін алып, сараптама жасау. Егер кітап өрескел кемшіліктерге жол берсе, заңды құжаттарын кері қайтаруға дейін əрекет жасалғаны лəзім. Болмаса бұл іс оңалмайды. Қазір бас-басымызға бір-бір баспа. Ал бұрындары мемлекеттік бес-алты-ақ баспамен кітап шығып жататын. Бүгінде əркім өз білгенін жасауда. Сондықтан менің жоғарыдағы ұйғарымымды тағы да ұсынсақ. Дұрыс, əркімнің ақша табуға құқы бар. Бірақ, аты кітап екен деп сауатсыз дүниелерге

жол бермеуіміз керек. Мұны біз айтпағанда, кім айтады? Бұл мəселені біз көтермегенде, кім көтереді? Екінші айтарым, байқаймын, ақшалы жігіттер мешіт салып, əкесінің атын шығарып жатыр. Солардың арасынан кітапхана салатын бірлі-жарым адам кездесетін

жаман тираж болмайды деп ойлаймын. Жұмабек Кенжалин, «Қазақ газеттері» ЖШС-нің бас директоры: – Шынын айту керек, бүгінгі біздің қоғамдағы үлкен мəселе – қазір кітап оқымайтын ұрпақ өсіп келе жатыр. Үлкені де, кішісі де ақпаратты сайтқа кіріп, интернеттен алады. Мəселен, біздің буын кезінде «Менің атым Қожаны» қалай оқыды, ал қазіргі жастардың солай оқитынына күмəнім бар. Менің айтайын дегенім, əлФараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде əр студент 100 кітапты оқу жөнінде бастама

естеріңізде болса, халық университеттері жұмыс істейтін. Əуезовтің үйінде аядай жерде басы Əлкей Марғұланнан қазақтың қаншама зиялы, ірі қайраткерлері кездесу өткізіп, жабық тақырып дейміз бе, айтуға, жазуға болмайтын нəрсені сол жерде айтатын. Сол жерден бəріміз тағылым алып өстік. Қазір барлық нəрсенің есіктерезесі жабылып келе жатқан заман. Жария ететіні, етпейтіні бар, артық сөз айтуға болмайды. Баяғыда Оралхан ағамыздың оқырмандармен тағылымы зор кездесуі өтті. Ол таспаға түсірілді, «Қазақстан» телеарнасының мұрағатында болуы керек. Сол

сияқты. Соған байланыс ты ұсынысым, ауылдық жерлерге арналған шағын кітапхана салудың жобасы жасалса. Өйткені, сіздер кітапхананың ерекшеліктерін білесіздер, ал сəулетшілер болса, көбірек қаражат алуға үлкен жоба ұсынады. Осы жағын ескере келе, шағын ауылдарға арналған жобаны Суретшілер одағымен бірлесіп жасап, кітапхана салғысы келетіндер сатып алатындай бағасын көрсетіңіздер. Бұл да кітапты халыққа жақындатудың əдісі болмақ. Бексұлтан Нұржекеев, «Жалын» баспасының директоры: – Мен білетін Ұлттық кітапхананың жақсы дəстүрі бар. Мəселен, Оразбек Сəрсенбаевтың шығармашылығы жайлы білгіңіз келсе, мақаласынан бастап кітаптарының қай жылдан жарық көргеніне дейін библиографиясы жасалып, дайын тұр. Мұндай тиянақты жұмыс біздің ғылыми институттарда жоқ. Мысалы, Ш.Уəлиханов атындағы Тарих жəне этнология институтын да қаншама ғылыми мақала жазылады, соның есебі жоқ. Оларды оқып, сұрыптайтын тетік жасалмаған. Міне, Ұлттық кітапхана өзінің осы дəстүрін əрі қарай жалғастырса. Бұл оқырманға да, авторға да, кітапханаға да өте тиімді. Ендігі бір мəселе, кез келген жазушы жаманды-жақсылы кітабын шығарады. Шығарған соң қуанып, жұртқа танытқысы келеді. Сол таныстырылымды жасайтын кітапханадағы дəстүр соңғы кездері бəсеңдеді. Соны дамытсаңыздар. Тұсаукесер жасайтын автордың баяндамасын, оқырмандарды, БАҚ өкілдерін шақыруды кітапхана, ал шайпайын ішіп, еркін əңгімелесуге сол тапсырыс беріп отырған автордың өзі жасаса. Міне, сонда бір-бірімізбен анда-санда болса да дидарласып, кітап жөнінде пікірімізді айтамыз. Демек, Ұлттық кітапханадағы мұндай кездесулер ұлт зиялыларының басын қосатын орталыққа айналар еді. Кəдірбек Сегізбаев, жазушы: – Нұрағаңның сөзі өте орынды. Қазір неше түрлі кітап шығып жатыр. Қалайда кітап шығаруда шектеу болу керек. Бұрынғы кездері республикалық «Кітап жаршысы» деген газет шығатын да, содан қандай кітап жарық көргенін біліп отыратынбыз. Мүмкін осы басылымды қайтадан жаңғыртып, кітапхана жанынан, болмаса бір газеттің қосымшасы ретінде шығаруға болар. Осыны ойлансақ. Онда тек кітаптың тізімі ғана емес, соның төңірегіндегі мəселелер көтерілсе. Қазақстандағы он мың кітапхананың өзі жазылса да,

көтерілді. Мен қатты қуандым. Бұл жоғарыда мен айтқан мəселеден туындаса керек. Алдағы уақытта осында отырған зиялы қауым, баспагерлер өздеріңізге одақтас етіп Қазақстанның ЖОО, осыған ыңғайлас қоғамдық мекемелердің басын біріктіретін діңгек болып, жастарды рухани əлемге жақындатуға жол көрсетіп, атсалыссаңыздар. Біздің жас кезімізде оқырмандар конференциялары жиі өтетін. Сол ұмыт қалған дəстүрді дамыту керек. Ақпарат құралдары осы мəселені қолдаймыз. Жұмабай Шаштайұлы, «Қазақ əдебиеті» газетінің бас редакторы: – Сауаттылық жайлы айтып жатырсыздар, рас, кейінгі ұрпақтың сауаттылығына деген өлшем өте төмендеп кетті. Мысалы, мен газетте көп жылдар істеп келіп, радиодағы журналистердің сауатына таңғалатынмын. Бірақ, радио ғой деп ойлайтынмын. Қазір енді газетке келген кейінгі толқындардың көпшілігі бірыңғай сауатсыздықпен ауырған. Сауатсыздықтың шегіне жеткендігі сонша, мақаланы редакциялап жатсаң былқ етпейді. Солай болуы керек сияқты. Ынсап пен қанағат сезімі жоқ. Не болса да тақияларына тар келмейді. Біздер алғаш журналистикаға келіп, жұмысты бастағанда Əбіраш Жəмі шев, Сарбас Ақтаев сияқты қаламгер ағаларымыз жазған мақаламызды жеріне жеткізе жөндейтін. Оған кейде ашуланатынбыз. Қазір қазақтың кітапқа деген қарымқатынасы да дəл солай. Кез келген жиынға барсаң «кітап шығару керек» деп жатады. Сонда ол кітапты не үшін шығару керек? Мектеп бітіргендеріне жиырма жыл болса да кітап шығару керек. Əкесіне ас берсе де кітап шығару керек. Біреу қайтыс болса да кітап шығару керек. Ал соны айтқандардың өзінің үйінде кітап жоқ. Қазір жалпы қазақтың көбісінің үйінде кітап жоқ. Осыған қазақ халқының билік басындағылары болсын, зиялылар, жергілікті басшылар болсын, қабырғалары қайыспайды. Ең қауіпті жағдай, ауылдағы қазақтың қарапайым отбасы ғана емес, мұғалімдердің отбасы да кітап оқымайды. Оның қауіпті құбылысқа айналғаны сонша, бұрындары үйге келген адам сөредегі кітапқа көз салатын. Сол кітаптың ішінен өзін қызықтырған кітапты алып ақтаратын. Қазір байқаңыздаршы, бір адам кітап қарамайды. Нұртөре Жүсіп, «Айқын» газетінің бас редакторы: – Ағаларымыздың кітапхана мəдени орталық болса деген ұсынысын қолдаймын. Баяғыда

сияқты əдемі кездесулерді телеарналармен келісіп өткізіп, кейін интернет кеңістігіне салсаң, сол жерден жұрт көріп, тыңдай алады. Сондықтан Ұлттық кітапхананың интернет сайтын осы жағынан дамытып, кездесулер, шығармашылық кештер, сұхбаттар қойылатын болса, кітап оқымай жүрген балаларды планшет, телефон, сайт арқылы да тартуға болады. Қазір ұрпақ кітап оқымайды деп өкінішпен сөз айтамыз. Оқыта алмай жүрген өзіміздің де кінəмізді мойындауымыз керек. Əркім өзінің отбасына ие болып, кітап оқытуды əдетке айналдыратын болса, бұл мəселенің шешімін табуға болар. Қонысбек Ботбай, «Қазақпарат» баспа корпорациясының президенті: – Əл-Фараби атындағы ҚазҰУдің журналистика факультеті жыл сайын кітап күні шарасын өткізеді. Былтыр да өтті. Сол шарада бүкіл баспа авторлары оқырмандарымен кездесу өткізіп, кітаптарын да сатқызады. Студенттер біршама кітап сатып алып жатады. Міне, сол үрдісті жылына бір рет емес, бірнеше рет маусым сайын өткізсе. Біз бүкіл баспалардың өнімдерін шығарсақ, оған кітап қорлары жетеді. Демек, кітап сатуды ұйымдастыру баспаға да, оқырмандарға да пайдалы болар еді деп ойлаймын. Сондай үрдіс осы кітапхана жанынан да ұйымдастырылса. Оған баспа басшылары ғана емес, авторлар да қатысып, қолтаңба берсе, кітапхана жұмысын жандандыра түсер еді. Тіпті, министрдің өзін осындай шараларға қатыстыру керек. Кəмилə Əмірова, ҚР Ұлттық Кітап палатасы директорының орынбасары: – ҚР Ұлттық Кітап палатасы баспалардың кітап шығару қарқынымен қатар, шығарылған кітап өнімдерінің сапасын да қадағалайды. Бүгінде кітапқа қойылатын талаптар көбейіп, сапа артып келеді. Бұл – заман талабы. Осы орайда, Кітап палатасы кітап шығару ісіне қойылатын талаптарды ескере отырып, жаңа стандарттар дайындауды қолға алды. 2014 жылдың шілде айында «Басылым. Шығарылым мəліметтері. Жалпы тəртібі мен ресімдеу ережелері. ҚР СТ» стандарты іске қосылады. Сонымен қатар, «Қазақ тіліндегі сөздер мен сөз тіркестерінің қысқартылуы. Жалпы тəртібі мен ресімдеу ережелері. ҚР СТ» стандартының жобасын да көп ұзатпай, ұсынуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар, халықаралық стандарттарды (ISTC, ISRC) дайындау жəне

олардың отандық кітаптарда ресімделінуі келешекте аталмыш мекемемен қадағаланбақ. Дидахмет Əшімхан, «Түркістан» газеті бас редакторының орынбасары: – Бүгінде кітап оқымайтын, кітапты құрметтемейтін ұрпақ өсіп келе жатқаны хақ. Десек те, кітапты оқытудың əртүрлі жолдарын қарастыруымыз керек. Менің он жылдан бергі арманым, оны газетке де жаздым – қаламызда кітап пен қаламға ескерткіш орнатылса. Көз алдарыңа елестетіңіздер, беті ашылған аппақ мəрмəр кітап пен аппақ қауырсынды қалам. Кезінде оны Жазушылар одағына ұсынамын деп, ескерткіштің эскизін де жасаған едім. Көріп жүрсеңіздер, Алматыда Райымбек көшесінің бойында тұғырдың үстінде мəшине, тағы бір көшеде мотоцикл де тұр. Өскеменде араға да ескерткіш орнатылған. Бүгінгі өркениетте қалам мен кітаптың маңызы, рөлі өте жоғары. Міне, сол ескерткішті кітапхананың алдына қойсақ. Дап-дайын орын тұр. Күн сайын осы алаңнан өтетін адам кітапты көріп, қауырсын туралы ойланады. Осы мəселені Алматы қалалық əкімдігіне барып, шет жағасын айттым. Бірақ, оны тыңдайтын құлақты көре алмадым. Бұл идеяны зиялы қауым қозғау керек сияқты. Ендеше, бұл ойымды қажет деп тапсаңыздар, қолдасаңыздар осы мəселені қозғайық. Əшірбек Көпішев, «Өнер» баспасының директоры: – Кітаптың рөлі туралы айтқанда, бұл саладағы шетелдік жүйелерді де зерттеуіміз керек. Ол не үшін керек? Кітапхана, меніңше, ұлттық ірі идеологиялық мəдени орталық. Ол бұрын да солай болған, келешекке де керек. Сондықтан, Əлеке, мекеме басшысы, белгілі қаламгер, қайраткер ретінде кітапхананы мəдени орталыққа айналдыруға мұрындық болсаңыз. Ол үшін мықтап ойласқанымыз жөн. Халық мұнда келіп пікір алысуы, ой бөлісуі, сөйтіп қоғамдық пікірді қозғауы керек. Біз партия емеспіз, саясатпен айналыспаймыз. Жалпы кітап саясатына – жазушы, баспагер, БАҚ кіретіндіктен, орталыққа айналдырсақ ұлттық идеялар мен ұлттық идеологияның өзекжарды, от қарып тұрған проблемаларын талқылап, қоғамға тұжырымдама жасап, ұсына аламыз. Сондай-ақ, осы орталық арқылы кітаптың тағдыры, қаламақы, т.б. орталық арқылы көтерсек, пəрменді болмақ. Əл-Фараби атындағы ҚазҰУ оқытушысы, ғалым Сағатбек Медеубеков: – «Отбасында, мектепте кітаптың бетін ашпай келген бала, студент атанғаннан кейін кітаптың бетін ашады деп ойламаймын. Осы ретте журналистика факультетіне арман жетелеп келген балалардың ішінде «100 кітап, 100 оқырман» деген бастама көтердік. Əр кафедрада, əр топта бір студент жүз кітапты оқып бітіруі керек деген ойды бекіттіріп, ай сайын шығатын университеттің газетінде сол жөнінде ақпараттар беріліп тұрады. Бұл жақсы дəстүр болды. Студенттерді міндеттесе оқиды екен», деп өз ойын бөліссе, белгілі ақын, «Жазушы» баспасының директоры Есенғали Раушанов өмірден өткен ақсақалдарымыздың арамыздан кеткені өкінішті екенін, бірақ сол кісілердің қай-қайсының да керемет кітапханалары барын, енді солардың кім көрінгеннің қолында кетіп жатқандары барын, кейбірінің саяжайда, кейбірінің жер төледе шіріп жатқандарын тілге тиек етті. «Мысалы, Əбу ақсақалдың керемет кітапханасы бар еді. Кешегі Қадекең мен Тұмағаның кітапханалары қандай! Əубəкір Нілібаевтың кітапханасы ше? Бұл енді кітапхана миссиясына кіре ме, кірмей ме, білмеймін, бірақ аздап болса да қаражатын төлеп, сол кітаптарды кітапхананың қорына алуды болашақта ескерсеңіздер» деген ой тастады. Сондай-ақ, баспагер Дидар Құлкенов: «Мерекенің баспалар үйі» жанынан қыркүйекқазан айында екі айда бір рет шығатын «Қазақ кітабы» журналы дайындалып жатқанынан хабардар етті. «Онда елімізде шығып жатқан кітаптардың аннотациясы, мұқабасы, автор жайлы мəліметтер болмақ» деді. Міне, осылайша, тоқсан жылдық тарихы бар қара шаңырақта келелі əңгіме өтті. Келісіп пішкен тон келте болмайды. Жиынды қорытып, басқосуға келіп, өз ой-пікір, ұсыныстарын ортаға салған зиялы қауым өкілдеріне ризашылығын білдірген кітапхананың жаңа басшысы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Əлібек Асқаров өз тарапынан да ізденістерін айтып, қайткенде кітапхананың жұмысын жандандыруға бар күш-жігерін салатынын жеткізді.


 Өнеге

Жаны жайсаѕ аєа Өтеу аға Ұлы Жеңістің иісі енді сезіліп жатқан 1944 жылы 1 мамырда Қызылорда облысындағы Арал ауданының Арал тұз комбинаты елді мекенінде дүниеге келді. Ұл баланың өмір есігін ашқанына қуанбайтын қазақ бар ма! Сол күні қоңыр тірлікпен күн кешіп жатқан қараша ауылдың еңсесі əжептəуір көтеріліп қалды. Соғыстан тағы бір азамат елге аман оралғандай сезінді. Жаңа туған нəрестені ести салысымен бір-бірінен сүйінші сұрап, қауқылдасып, шаршағандарын ұмытып, қолдағы бар шашуларын Ильяш пен Зибираның үйіне ала жүгірді. Бəрі «Ұлыңның бауы берік, ғұмыры ұзақ болсын!» деген тілекпен мəре-сəре болып, шілдеханада бас қосты. Бұл кез Аралдың да Кеңес Одағында кемері тасып тұрған кемелді шағы еді. Аралдағы балық зауыты теңізден 10нан астам өнім түрін өндіріп, бүкіл Одақты бағалы азықпен қамтамасыз етіп отырды. Арал теңізінің сыртқы жағалауы да неше түрлі аң-құстарымен қазыналы болатын. Құлан да, жезкиік те, ақбөкен де желе жортқан. Сəуір түсіп, күн жылығаннан теңіз жағалауы қиқуласқан базарлы құспен жарасым табатын. Қазір «Қызыл кітапқа» жазылған аршын төс аққулар, маңмаңгер аққаздар, ақ күмістей қанатты шағалалар, басқа да əр тектес құс төрелері сол уақытта теңізде емін-еркін сайрандап, салтанат құратын. Сол күні қай жақтан ұшып келе жатқаны белгісіз, дəл Ильяш үйінің төбесінен тыраулай ұшып, топ-тобымен тырналар керуені өтті. Мұны ауылдағы бір қария жақсылыққа жорып, «Мына Ильяштың ұлы Алла қаласа, несібесі ерекше мол əрі қайырымды, беделді азамат болады» деп ырымдады... Бір жылдан соң көптен күткен Жеңіс те жетті. Соғыстан тұралаған халық еңселерін түсірмей, қоңырқай тірліктерін жалғастырып жатты. Маңдайдағы тағдыр шығар, Өтеу де əкеден ерте айырылды. Өтеген ағасы, Фатима əпкесі, Омар інісі төртеуі бір ұяның балапанындай анасының қасына топтасып, бір-біріне қамқор болып өсті. Қозы өрістетті, бұзау бақты, балық аулады. Құм сағыз шайнап, сексеуілдің шекер алмасын жеді. Қызыл жыңғылдың көлеңкесінде кесіртке мен ешкіемер ұстап, құм жыланмен де, су жыланмен де ойыншықтай ойнады.Қысқасы, туған жердің табиғатымен тыныстап, тел

өсті. Ойнап жүріп, еңбек етті, оқыды. Осылайша орта мектепті бітіріп, оқуға түсуге де талап қылды. Туған ауылдан тұңғыш алыстап ұзап шығуы Павлодар индустриялық инс титутының инженерлікмеханика факультетіне оқуға түскен 1962 жылы болатын. Бес жыл институтта оқыған жас жігіт енді елге қайта оралып, Арал тұз комбинатында өзі таңдаған мамандығымен қызмет ете алмайтынын, тіпті кейін теңіздің суы тартылып кететінін сезген жоқ еді. Уақыт тегершігі басқаша айналды. 1968 жылы Павлодар индустриялық институтын инженермеханик мамандығы бойынша бітіріп, қолына диплом алған 24 жастағы Өтеу Кенжеев Арқалық қаласына жұмысқа жіберілді. Міне, сөйтіп Өтеу аға еңбек жолын Арқа төсіндегі Арқалыққа келіп автокөлік пайдалану кəсіпорнында гараж меңгерушісі, одан кейін аға инженер болып бастады. Бір жылдан соң Павлодарда институтта оқып жүргенде көңілі жарасқан Қалимаш Хакімқызымен үйленіп, отау құрды. Бірі техни калық-көлік саласында, екіншісі білім саласында қызмет істеді. Көп ұзамай 1970 жылы Торғай облысы ашылып, Арқалық аймақ орталығына айналды. Мұндағы жергілікті боксит кенінен алюминий өндіру үшін Павлодарға өңдеуге жіберіліп, өңірде сан салалы шаруалар қанат жайды. Торғай облысында техникалық-көлік саласының барлық жұмысына Ө.Кенжеев өз қолтаңбасын қалдырды. Қызметін аға инженерліктен бастаған ол автокөлік кəсіпорнында директор, одан əрі Арқалық автобус паркінің меңгерушісі, Жаңадала ауданының «Қазсельхозтехника»

басқармасының бастығы тəрізді өзіне жүктелген өзге де жауапты міндеттерді абыроймен атқарды. 1996 жылы Алматыға қоныс аударып, күні бүгінге дейін жеке кəсіпкерлікпен айналысып келеді. Жақсы ағаның жары Қалимаш та өзіне сай шықты. Ерімен 45 жыл отасқан уақыт ішінде кездескен қуанышпен қатар, қиындықты да қайыспай көтерісті. Соның бір мысалын келтірсек, Өтеу ағаның туған бауыры Өтеген, артынша жеңгесі Күлхан қайтыс болып, ауылда шүпірлеген шүрегейдей төрт баласы жетімдік қамытын киді. Өтеу аға қатты қиналды. Жең гей жарының қиналысын жақсы түсінді. – Өзімізге алып келейік, балаларымызбен бірге өсірейік, сен алаң болма, – деді Қалимаш сонда. Бұдан кейін де əпкесінің бес баласын қарауларына алды. Аға мен əпкенің ұрпақтарына ерлі-зайыптылар өздерінің перзенттері Лəззатқа, Арманға, Ерланға көр сеткендей ыстық пейілдерін аямады.Олар да оқыды, жоғары білім алды. Қазір бəрі де балалы-шағалы. Торғай облысында көп жылдар ұстаз болған Қалимаш жеңгей білім беру саласында жеткен жетістігі үшін «Қазақ КСР-нің білім үздігі» атағына ие болды. Ал Алматыда АХАЖ бөлімін басқарды. Жаны жайсаң аға, міне кемел жасқа шықты. Жүріс-тұрысы ширақ. Үлкен-кішіге əрдайым мейірім шуағы төгіліп, аузынан «айналайын» сөзі түспейді. Иə, біз де оған шаттық тілейік. Өйткені, ол соған əбден лайық əзіз аға. Өріс ЯШҮКІРҚЫЗЫ.

АСТАНА.

Жезќазєанды дамытуєа жаѕа баєыт Бұл өңір жайлы сөз қозғала қалғанда келешегіне алаңдаушылық, алыпқашпа əңгіме алдан шығатыны бар. Кен қоры азайды, өндіріс ауқымы тарылып барады, жұмыс табу қиындады делінеді. Белгісіз емес жайт. Жезқазған мыс қорыту зауытының гидрометаллургиялық технологияға көшуіне байланысты қуат арттыруға тоқтатылуы, Сəтбаевтағы байыту фабрикасының қайта жаңғыртуға қойылуы өнеркəсіп өнімін, инвестиция көрсеткішін төмендеткені рас. Рас болғанда, негізгі тірек саналатын екі кəсіпорын жұмысындағы уақытша іркіліс бұл. Жағдай мүлдем сондай күйде қалмақ емес. Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Алдағы жылдарда қайта жанданыс бітетін осынау қос өндіріс өрлеу өзегі болғалы тұрса, Жезқазған, Сəтбаев қала ларын жəне Ұлытау ауданын экономикалық-əлеуметтік дамытудың 2012-2020 жылдарға арналған кешенді жоспарын жүзеге асыру аймақ өміріне одан сайын үлкен жаңғыру жасатады. Мұнымен бірге, екі жақтан тартылудағы Жезқазған – Сексеуіл, Шұбаркөл – Арқалық теміржолы өзгерістерге бастап жатыр. Міне, қысқа қайырып айтқанда, мысты өлке болашағына алаңдайтын ештеңе жоқтығы осы жайлардан байқалады емес пе. Ал бұл бағыттағы істер облыстың басты назарында екенін көпшілік білуге тиіс. Елбасының тапсырмасы бойынша

11

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

аймақты дамыту бағдарламасы нақтыланып, қосымша шаралармен толықтырылып, тыңғылықты атқарылуына талап күшейіп отыр. Сондықтан Жезқазғанда жиі болатын облыс əкімі Бауыржан Əбдішев кезекті сапарында жағ даймен тағы бір тікелей танысып, үлкен міндеттер қойды. Атап айтқанда, минералдықшикізаттық базаны кеңейту, индустриялық-инновациялық дамуды қамтамасыз ету, коммуналдық жəне əлеуметтік инфрақұрылымды жетілдіру бағытындағы 80 шараны қамтитын аталған ауқымды жоспарға бөлінген 350 млрд. теңге бір тиыны шашау етілмей əрі белгіленген мерзімдеріне сəйкес игерілуі қажет. Өңірдің өндірістік əлеуетін көтеруге мүмкіндік беретін Жездіде марганец, Қияқтыда қоңыр көмір өндіру, Сарыоба, Итауыз,

Жомарт кеніштерінен кен алу көлемін арттыру, техногендік қалдықтарды өңдеу, құрамы бай жаңа кен көздерін тауып, игеру жолға қойылады. Бұл бір десек, сондай-ақ, Ұлытау ауданының Қарсақбай, Байқоңыр, Кұмкөл тарабын басып өтетін жаңа теміржол бойында 5 станса, 12 разьезд бой көтеретіндігі алыстағы ел ішіне қуанышты оқиға болғалы тұр. Оң құбылыстың басы тамырын жая бастады. Мұнымен бірге, жаңартылып жатқан Жезқазған – Қызылорда, Ұлытау – Арқалық автожолдары бөліктері де күре жолдардан бұрыстау аймақтың өңірлермен байланысын кеңейтеді. Аталған кешенді жоспар аясында өндіріс орындарын ашуға, шағын жəне орта бизнесті қолдауға, экономиканы əртараптандыруға арналған ісшаралар өңірдің тынысына тың серпін бере бастағаны күнненкүнге байқалып келеді. Жұмысқа қамтылмақ 10 мың адамның алды жапанды дүбірлеткен еңбекке араласты. Сегіз жылға белгіленген бағдарламаның арқаның кеңге салынбай, кезең-кезеңімен тындырымды атқарылуына талап биіктей беретін болады. Жауапкершіліктің ортақ екені жиында баса айтылып, көтерілген барлық мəселелер бойынша нақты тапсырмалар берілді. ЖЕЗҚАЗҒАН.

Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының конкурстық комиссиясы Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасы «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының «Облыстық медициналық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорында байқау кеңесінің мүшесі лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс өткізу күні: конкурс өткізу хабарландыруы орналастырылған күннен бастап күнтізбелік отыз күн өткен соң. Конкурс өткізу орны: Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 27, облыстық денсаулық сақтау басқармасы, № 212-бөлме. Орналасқан орны, пошталық мекенжайы, телефонын көрсете отырып, кəсіпорынның атауы: «Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасының «Облыстық медициналық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, 120008, Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 51, байланыс телефон: 23-52-94, факс: 23-53-14, e.mail. oblmc@list.ru Негізгі қызметі: облыс халқына мамандандырылған жəне жоғары мамандандырылған медициналық көмек көрсету. Байқау кеңесіне сайланатын адамдарға, жоғары білімнен басқа қойылатын талаптар: 1) денсаулық сақтау немесе білім саласындағы кемінде он жыл жұмыс тəжірибесінің болуы; 2) денсаулық сақтау немесе білім саласындағы басшылық қызметке (заңды тұлға басшысы немесе орынбасарлары) кем дегенде бес жыл жұмыс тəжірибесінің болуы; 3) денсаулық сақтау немесе білім саласындағы қоғамдық бірлестіктердің мүшесі болуы. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлға конкурс өткізу туралы хабарландыруда көрсетілген мерзімде комиссияға мынадай құжаттарды ұсынуы тиіс: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; 3) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 4) үміткердің жəне басын куəландаратын құжаттың көшірмесі; 5) білім туралы құжаттың көшірмесі; 6) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнына қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшірмесі; 7) Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің аумақтық бөлімшелері берген соттылығы жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары жок екендігін растайтын құжаттар. Үміткер конкурстық өтінімнің түпнұсқасын «Түпнұсқа» деп белгіленген конвертке салып мөрлейді. Бұл конвертте үміткердің аты-жөні жəне мекенжайы көрсетілуі тиіс. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар аталмыш хабарландыру жарияланған мерзімнен бастап 30 күнтізбелік күн аралығында Қызылорда облысының денсаулық сақтау басқармасына Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 27-үй мекенжайы бойынша тапсырылуы тиіс. Анықтама үшін телефон: 8(7242) 40-04-51 (3008), 23-53-41.

Конкурсная комиссия Управления здравоохранения Кызылординской области Управление здравоохранения Кызылординской области объявляет конкурс на занятие должности члена наблюдательного совета государственного коммунального предприятия на праве хозяйственного ведения «Областной медицинский центр» управления здравоохранения Кызылординской области. Дата проведения конкурса: по истечении тридцати календарных дней со дня объявления проведения конкурса. Место проведения конкурса: управление здравоохранения Кызылординской области, адрес: город Кызылорда, пр. Абая, 27, здание областного управления здравоохранения Кызылординской области, каб. № 212. Наименование предприятия с указанием места нахождения, почтового адреса, телефона: государственное коммунальное предприятие на праве хозайственного ведения «Областной медицинский центр» управления здравоохранения Кызылординской области, 120008, Кызылординская область, город Кызылорда, пр. Абая, 51, контактный телефон 23-52-94, факс 23-55-14, e.mail: oblmc@list.ru Основная деятельность: оказание специализированной и высокоспециализированной медицинской помощи населению области. Требования к лицам, избираемым в наблюдательный совет, включает наличие вышего образавания, а также одного из следующих требовании: 1) наличие опыта работы не менее десяти лет в сфере образования или здравоохранения; 2) опыта руководящей работы (руководитель юридического лица или его заместители) не менее пяти лет в сфере образования или здравоохранения; 3) являющегося членом общественного объединения в сфере образования или здравоохранения. Лицо, изъявившее желание принять участие в конкурсе представляет комиссии следующие документы: 1) заявление об участии в конкурсе; 2) резюме на государственном и русском языках; 3) автобиографию, изложенную в произвольной форме; 4) копию документа, удостоверяющего личность кандидата; 5) копию документа о высшем образовании; 6) копию трудовой книжки (при ее наличии) или трудового договора либо выписки из приказов о приеме и прекращении трудового договора с последнего места работы; 7) документы, подтверждающие отсутствие судимости и коррупционных правонарушений, выданные территориальными подразделениями Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры Республики Казахстан. Кандидат запечатывает оригинал конкурсной заявки в конверт, пометив его: «Оригинал». На этом конверте должны быть указаны фамилия, имя, отчество и адрес кандидата. Необходимые для участия в конкурсе документы должны быть предоставлены в течение 30 календарных дней с момента публикации данного объявления в управление здравоохранения Кызылординской области по адресу: город Кызылорда, проспект Абая, 27. Телефон для справок: 8 (7242) 40-01-51 (3008), 23-53-41. «№405 авиажөндеу зауыты» акционерлік қоғамы, орналасқан мекенжайы: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17, Директорлар кеңесі шақыратын қоғам акционерлерінің жылдық жалпы жиналысын өткізу туралы хабарлайды, жиналыс 2014 жылғы 29 мамырда сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17. Акционерлердің жиналысына келушілерді тіркеудің басталу уақыты – сағат 14.00. Егер де бірінші жиналыс əлдебір себепке байланысты болмаған жағдайда, акционерлердің қайталама жылдық жалпы жиналысын өткізу 2014 жылғы 30 мамырда сағат 15.00-де тағайындалады, акционерлерді тіркеу сағат 14.00-де басталады. «№405 авиажөндеу зауыты» АҚ-тың жылдық жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімін жасау күні – 2014 жылғы 5 мамыр. Акционерлердің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібі: 1. Қоғамның 2013 жылғы жылдық қаржылық есептілігін бекіту. 2. Қоғамның 2013 жылғы таза табысын бөлу тəртібі туралы. 3. 2013 жылғы дивидендтер туралы. 4. Қоғамның жəне оның лауазымды тұлғаларының іс-əрекеттеріне акционерлердің өтініштері жəне оларды қараудың қорытындылары туралы. Акционерлердің жылдық жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлер 2014 жылғы 5 мамырдан кейін акционерлердің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібіндегі мəселелер бойынша материалдармен мына мекенжайда таныса алады: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17.

Акционерное общество «Авиаремонтный завод №405», находящееся по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17, извещает о проведении годового общего собрания акционеров общества, созываемого Советом директоров, которое состоится 29 мая 2014 года в 15 часов 00 минут по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17. Время начала регистрации прибывших на собрание акционеров – 14 часов 00 минут. Если по каким-либо причинам первое собрание не состоится, проведение повторного годового общего собрания акционеров назначается на 30 мая 2014 года в 15 часов 00 минут, регистрация акционеров начнется в 14 часов 00 минут. Дата составления списка акционеров, имеющих право на участие в годовом общем собрании АО «Авиаремонтный завод №405» – 05 мая 2014 года. Повестка дня годового общего собрания акционеров: 1.Утверждение годовой финансовой отчетности общества за 2013 год. 2. О порядке распределения чистого дохода общества за 2013 год. 3. О дивидендах за 2013 год. 4. Об обращениях акционеров на действия общества и его должностных лиц и итогах их рассмотрения. Акционеры, имеющие право на участие в годовом общем собрании акционеров могут ознакомиться с материалами по вопросам повестки дня годового общего собрания акционеров после 05 мая 2014 года по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17.

Жеке сот орындаушысы М.А.Абдиханов ағылшын əдісімен 12-ші мамыр 2014 ж. сауда-саттық өткізуін хабарлайды: Сағат 09.30-да лот №1: Б.К. Баймолдаевтың мүлкі – бір бөлмелі пəтер жалпы көлемімен 33,60 ш.м., м/ж Алматы қ., Көктем 1 ы.а., 43-үй, 29 п. Бастапқы бағасы 13 468 000 теңге. Сағат 10.00-де лот №2: Е.П. Чуйко мүлкі – бір бөлмелі пəтер жалпы көлемімен 35,30 ш.м., м/ж Алматы қ., Макаренко к-сі, 66-үй, 8 п. Бастапқы бағасы 9 751 000 теңге. Голланд əдісімен: сағат 10.30-да лот №3: Б.Н. Макинның мүлкі – 2 бөлмелі пəтер, жалпы көлемімен 52,70 ш.м., м/ж Алматы қ., Төле би к-сі, Əйтиев к-сі қиылысы, 175/19 ү., 66 п. Бастапқы бағасы 18 034 000 теңге. Сауда-саттық Алматы қ., Гоголь к-сі, 86, офис 529, мекенжайында өтеді. Алматы қ., Гоголь к-сі, 86, офис 529, тел: 8 701 762 51 61 мекенжайында өтініштерді қабылдау сауда-саттық өткізуге 24 сағат қалғанда аяқталады. Сауда-саттыққа қатысу үшін міндетті түрде бастапқы бағадан 5% кепіл ақшаны келесі шотқа төлеу қажет: «БанкЦентрКредит» АҚАФ, шот KZ588560000005451804, ИИН 731020302208. Частный судебный исполнитель исполнительного округа г. Алматы Абдиханов М.А. объявляет торги по реализации арестованного имущества на 12 мая 2014 года по английскому методу: В 09.30 часов лот № 1: имущество Баймолдаева Б.К. – однокомнатная квартира общей площадью 33,60, расположенная по адресу: г. Алматы, мкр. Коктем-1, д.43, кв.29, стартовая стоимость 13 468 000 тенге. В 10.00 лот №2: имущество Чуйко Е.П. – однокомнатная квартира общей площадью 35,30, расположенная по адресу: г. Алматы, ул. Макаренко, д.66, кв.8. Стартовая стоимость 9 751 000 тенге. По голландскому методу: в 10.30 часов лот №3: имущество Макина Б.Н. – двухкомнатная квартира общей площадью: 52,70 кв.м., расположенная по адресу: г. Алматы ул. Толе би, угол ул. Айтиева, д.175/19, кв.66. Стартовая стоимость 18 034 000 тенге. Торги состоятся по адресу: г. Алматы, ул. Гоголя, 86, офис 529. Прием заявок заканчивается за 24 часа до проведения торгов по адресу: г. Алматы, ул. Гоголя, 86, офис 529, тел: 8 701 762 51 61. Для участия в торгах необходимо внести задаток в размере 5% от стартовой стоимости на счет частного судебного исполнителя KZ588560000005451804, ИИН 731020302208 в АГФ АО «БанкЦентрКредит».

«Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ МПТ-6-ға арналған доңғалақты жұпты сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алуды жүзеге асыруға бөлінген сома: 15 000 000 теңге ҚҚС-мен. Тауар Өскемен қ., Республика к-сі, 9/1 мекенжайына жеткізілуі тиіс. Жеткізудің талап етілетін мерзімі: шарт жасалған сəттен бастап 20 жұмыс күні. Тендерге қатысуға тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 7-тармағында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткізушілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен жəне тендерлік құжаттамамен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын (бағаларды, алым мөлшерлемелерін) бекіту кезінде ескерілетін болады. Тендерлік құжаттама топтамасын 2014 ж. 19 мамырды қоса есептегенде сағат 09.30-ға дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін жəне www.kazraіl.kz сайтынан алуға болады. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 0 теңгені құрайды. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ-қа мына мекенжай бойынша тапсырады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі 2014 жылғы 20 мамырда сағат 09.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2014 жылғы 20 мамырда сағат 10.00-де мына мекенжайда ашады: 070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер жəне олардың өкілдері (бірінші басшының қолы расталған жəне мөр қойылған сенімхатты тапсырумен бірге) тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Табиғи монополия субъектісінің қызметтерін тұтынушылар қызметтерді сатып алу бойынша «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ өткізетін тендерге байқаушылар ретінде қатысуға құқылы. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 544 857.

Назар аударыңыз! Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жезқазған филиалы «Егемен Қазақстан» газетінің 2014 жылы 18 сəуірдегі № 75 (28299) санында жарияланып 2014 жылдың 6 мамырында электрондық аукцион өткізу туралы ақпараттық хабарламасына мынадай өзгертулер мен толықтырулар енгізеді: 1) 2014 жылдың 3 мамырынан бастап қатысушы ретінде тіркелу үшін жəне электрондық аукционға қатысу үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидаларын Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 мамырдағы №198 қаулысымен енгізілген өзгертулер мен толықтыруларды (2014 жылғы 22 сəуірдегі №77 (28301) «Егемен Қазақстан» жəне 2014 жылғы 22 сəуірдегі №77 (27698) «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған) ескере отырып басшылыққа алу қажет; 2) Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылдың 5 мамырында сағат 10.00-де аяқталады. Анықтаманы мына телефон арқылы 8 (7102) 73-40-14 немесе мына мекенжайда Қарағанды облысы, Жезқазған қаласы, Алаш алаңы, 1, 408-бөлмесінен алуға болады.

ХАБАРЛАМА 2014 жылғы 19 мамырда 12.00 сағатта Атырау қаласы, Қабдолов көшесі, № 1-үй мекенжайындағы «АтМӨЗ» ЖШС-нің орталық əкімшілік ғимаратында (мəжіліс залы) «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС қатысушыларының кезектен тыс жалпы жиналысы шақырылады. Қатысушыларды тіркеу 2014 жылғы 19 мамырда 10.45 сағаттан бастап 11.45 сағатқа дейін «АтМӨЗ» ЖШС-нің мəжіліс залында жүргізіледі. «АтМӨЗ» ЖШС-нің орналасқан жері: индексі 060001, Атырау қаласы, Қабдолов көшесі, № 1-үй. Күн тəртібіндегі мəселелер бойынша материалдарды танысу үшін «АтМӨЗ» ЖШС-нің активтерді басқару бөлімінен алуға болады. Анықтама телефондары: 8 (7122) 259-699/265. Кворум болмаған жағдайда жиналысты қайта өткізу сол күн тəртібімен жоғарыда көрсетілген мекенжай бойынша 2014 жылғы 22 мамырда 12.00 сағатқа тағайындалады. Күн тəртібі: 1.«АтМӨЗ» ЖШС тексеру комиссиясының қорытындысын бекіту. 2.«АтМӨЗ» ЖШС-нің 2013 жылғы жылдық қаржылық есеп-қисабын бекіту жəне оның таза табысын бөлу. «АтМӨЗ» ЖШС басқармасы. «Алматыметроқұрылыс» АҚ Директорлар кеңесінің бастамасымен 2014 жылдың 30 мамырында сағат 15.00-де Алматы қ., Панфилов к-сі, 84-үй, 6-қабат, қоғамның мəжіліс залында акционерлердің жылдық жалпы жиналысы өтеді. Жиналыстың күн тəртібіне мына мəселелер ұсынылады: 1.Қоғамның 2013 жыл үшін аудиттен өткізілген жылдық қаржы есебін бекіту. 2.Қоғамның Директорлар кеңесінің мүшелерін сайлау. Акционерлерді тіркеу сағат 14.30-дан басталады. Кворум болмаған жағдайда акционерлердің қайта жылдық жалпы жиналысы 2014 жылдың 2 маусымында сағат 15.00-де қоғамның мəжіліс залында қайта өткізіледі. Күн тəртібіндегі мəселелер бойынша мəліметтермен акционерлер 2014 жылдың 20 мамырынан бастап жұмыс күндері қоғам ғимаратының 503-бөлмесінде таныса алады. Жалпы жиналысқа қатысуға жəне дауыс беруге құқықтары бар акционерлердің тізімі 2014 жылдың 29 мамырына құрылған.

Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің басшылығы мен ұжымы Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Еуразиялық интеграция департаментінің басқарма басшысы Ботакөз Шілікбайқызы Қуатбековаға анасы Хаирниса Ишанханқызы НҮКЕРБЕКОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасы күрделі құрылыс бөлімінің бас сарапшысы Бауыржан Қабдылхайұлы Аппасовқа əкесі Қабдылхай АППАСОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің ұжымы Ақмола облысы бойынша экология департаментінің басшысы Қайрат Айтайұлы Əбдірəсіловке əкесі Айтай ƏБДІРƏСІЛОВТІҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қ.И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің ұжымы математика кафедрасының меңгерушісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор Ораз Сатыбалдыұлы Сатыбалдиевке туған інісі Айтмұханбет Сатыбалдыұлы САТЫБАЛДИЕВТІҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақ егіншілік жəне өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының ұжымы дəнді бұршақ дақылдар бөлімінің меңгерушісі, биология ғылымдарының докторы Мұхтар Сəрсенбекұлы Құдайбергеновке əкесі, соғыс ардагері Сəрсенбек ҚҰДАЙБЕРГЕНҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Қазақ саңыраулар қоғамы» қоғамдық бірлестігінің орталық басқармасы қоғам президенті Тезекбай Ділдəбекұлы Исайға əпкесі Жəмилə ДІЛДƏБЕКҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ұжымы ақын, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, газеттің белсенді авторы Несіпбек Тұрысбекұлы Айтовқа əкесі ТҰРЫСБЕК қарияның қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

 Талбесік

Суреттерді түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЙ.

 Спорт

Барќытбелдегі балуандар бəсекесі Өткен сенбіде Шығыс Қазақстан облысы Ақсуат ауылында қазақ күресінің мерейін көтерген дүбірлі дода өтті. Қазақша күрес десе қаны қызбайтын қазақ жоқ. Біз де бəсекені тамашалау мақсатында Тарбағатай ауданына арнайы бардық. Биыл екінші мəрте ұйымдастырылған Ырғызбай Досқанаұлы атындағы турнирдің жаңалығы көп. Былтыр Астана мен Алматы жəне еліміздің 14 облысынан балуандар қатысып, республикалық дəрежеде тұсауын кескен турнир биыл халықаралық сипат алды.

Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Барқытбел баурайындағы байрақты бəсекеге жиыны 45 балуан қатысты. Армения, Грузия, Ресей, Өзбекстан, Тəжікстан, Қырғызстан, Моңғолия, Қытай, Литва елдерімен қатар өзіміздің жігіттер де Қазақстанның намысын қорғады. Жарысты облыс əкімі Бердібек Сапарбаев, FILA халықаралық күрес түрлері қауымдастығының комитет төрағасы Гинтаутас Вилейта, Дүниежүзілік қазақ күресі федерациясының президенті Серік Төкеев, сондай-ақ, спорт жанашырлары мен аудан жұртшылығы тамашалады. Боз кілемдегі бəсекеге келсек, салмағы 90 килоға дейінгі спортшылар арасында ақтық сында Алматы облысының балуаны Саят Шəмшиев пен Шығыс Қазақстанның намысын қорғаған Қуаныш Мұратов кездесті. Көптеген əлемдік жарыстардың жеңімпазы болып жүрген қос балуан арасындағы тайталас өте қызу өтті. Тарбағатайлық Қуа нышқа жерлестерінің жанкүйерлігі дем беріп, «Өгіз балуан» атағын жеңіп алды. Ал үшінші орын үшін болған белдесуде ресейлік Артем Ковалевскийді өзбекстандық Олим Ровшанов ұтты. Екі күндік жарыста ерекше күткен сын – 90 кило салмақтан жоғары спортшылар арасындағы «Түйе балуан» атағына талас болды. Үміткерлер сапындағы «Қазақстан барысы – 2012» турнирінің жеңімпазы Бейбіт Ыстыбаев бұл кезеңге жете алмады.

Шығысқазақстандық Мереке Тұрашевті ұтқан өзбекстандық Авозхан Таймұратов үшінші орынды еншіледі. Финалдық кездесуге қос шығысқазақстандық шықты. Олар өткен жылы «Қазақстан барысы» турнирінде Шығыстың намысын қорғаған Айбек Нұғымаров пен Мұхит Тұрсынов болатын. Айбектің аталған турнирде топ жарғанын барша спорт жанкүйерлері біледі. Қарсыласы Мұхит та осал емес. Былтыр «Шығыс барысы» облыстық іріктеу сынында екеуінің белдесуін тамашалағанбыз. Бір-біріне сыралғы, əдіс-тəсілдеріне жетік балуандардың жаттықтырушылары – ортақ, өздері – жақын дос. Десе де, боз кілемде жолдары түйіскен соң екеуі де аянып қалған жоқ. Бура санды, атан жілікті жігіттер аңысын аңдауды ұзаққа созбады. Алдымен Мұхит бүк ұпай еншіледі. Келесі кезекте Айбектің жасаған əдісін төрешілер жарамсыз деп таныды. Бұлшық ет жыртылар қармасудан соң Айбек те бүк ұпай алды. Есеп теңесті. Белгіленген уақытта бірбірінен айласын да, күшін де асыра алмаған балуандарға төрешілер белдесу белгіледі. Мұхитты қапсыра құшақтап тік көтеріп алған Айбек кілемнің шетінен асыра апарып тастады. Жеңіс! Осылайша, түйе балуан атанған Айбек 10 мың АҚШ долларын ұтып алды. Жобаға демеушілік еткен «Қазцинк» компаниясы басқа жеңімпаздарға да қомақты ақшалай сыйлықтар табыс етті. Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

 Еркін елдің ертеңі

 Бəрекелді!

Қандай да бір халықаралық немесе республика аясындағы білім жарыстарында Алматы оқушылары алдына команда салып көрген емес. Сондықтан да, алмалы қаланың өрендері кез келген марапатқа лайық. Биылғы «Үркер» төсбелгісін табыстау рəсімі бұрынғыдан да салтанатты сипатқа ие болды.

Осылайша Алматыда Білімді дамыту жылы «Үркер» төсбелгісін тапсырумен басталды. Жастықтың, əдемілік пен мəңгіліктің нышаны тектес Үркер шоқжұлдызы белгісі – бүршік атып тұрған алма сияқты жасалынған.

«Їркерге» ие їздіктер Алматыда Білімді дамыту жылы басталды Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Сонымен, соңғы жылдары білім іздеген балаларға үздіксіз беріліп келе жатқан «Үркер» төсбелгісін тағу құрметі қаланың ең талантты оқушыларына, ғылыми, бейнелеу өнері мен музыка саласы бойынша халықаралық жəне республикалық олимпиадалардың жүлдегерлеріне бұйырған. Биыл да бұл алтын төсбелгіні Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімов əрбір

үлгілі оқушыға өзі тақты. Алматы əкімі «Үркер» төсбелгісімен алты жыл ішінде 1252 оқушының марапатталғанын атады. Алматы командасы 9 жыл қатарынан республикалық олимпиадада жəне оқушылардың республикалық ғылыми жарыстарында 12-рет командалық бəсекеде бірінші орындарды иеленіп келе жатқандығын атап өтті. Бұлардан өзге қала оқушылары халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жарыстарда 244 жүлделі орындардан көрінді.

Мегаполис қаланың бір байлығы – үлгілі ұрпағы. Білім іздеген, өнер іздеген өндірдей ұл-қыздары. Сондықтан да, жоғарыдағыдай марапатқа лайық болуды əрбір оқушы армандайды. Биыл да балаларға үлкен құлшыныс беретін шарада халықаралық олимпиадалар мен интеллектуалды байқаулар жеңімпаздары болып табылатын 9-11 сынып оқушылары «Үркер» төсбелгісімен марапатталды. Мерейлі оқиғаға орай қала əкімі Ахметжан Есімов:

– Қазақстанның болашағы бүгінгі жастарға тікелей қатысты. Интеллектуалды жəне шығармашылық қызметтің, ғылыми-зерттеу жұмыстарының белгілі бір саласы бойынша алға ұмтылу қоғамда өз орындарыңды табуға даңғыл жол ашады. Сендердің түрлі салада жеткен жетістіктерің халықаралық аренада қазақстандық білімнің бəсекеге қабілеттілігі мен беделін арттырады, – деп атап өтті. Еске сала кетейік, 2009 жылы бұл белгіні небəрі 78 оқушы алса, биыл «Үркермен» 323 жүлдегер марапатталды. Қала басшысы биылғы жыл Алматыда Білімді дамыту жылы деп жарияланғандықтан мегаполисте мектеп салу мен оларды жаңғырту жоспарланып отырғанын айта келіп, «үркерліктердің» ата-аналарына алғыс хаттарды тапсырды. АЛМАТЫ.

Ќамкґѕіл жанєа ќамќорлыќ Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ақтөбе облысының кəсіпкер лер палатасы мүмкіндігі шектеулі жандарға əрдайым көмек қо лын созуға дайын. Облыстық кəсіпкерлік палатасының Ембі қаласындағы филиалының басшылығы үшінші топтағы мүгедек Қайрат Есекеновтің өз ісін ашуына көмектесетін болды. Филиал директоры Тілек Нақпаевтың айтуынша, ол өзінің шағын кəсіп керлігін ашуға филиалға кеңес алуға жолыққан. Қайрат Есе ке нов кезінде дүкен ашу үшін ғимарат салған екен. Алайда, бір себептермен дүкенді ашып үлгермепті. Содан кейін мұнда пластик терезе жасайтын цех орналас ты руды шешкен. Ол «Бизнес-кеңесші» кəсіпкерлікті дамыту қорының бағдарламасы бойын ша екі апталық курс тізіміне енгізілген. Содан кейін оған қажетті қондырғылар сатып алу үшін несие алуға жол ашылады. – Бұл қаржы оған қондырғы сатып алуға қажет. Жігерлі жанның мүгедектігіне қарамастан өз ісін ашуға құштарлығы мен ынталылығы тəнті етеді. Оның биз не сінде барлық отбасы мүшелері еңбек ететін болады, – дейді филиал басшысы Тілек Нақпаев. Ақтөбе облысы, Мұғалжар ауданы.

 Тағылым

 Оқиға

Алтынсарин дəрісханасы ашылды Биыл Қостанай мемлекеттік педагогика институтының құрылғанына 75 жыл толады. Институт басшылығы білім ордасының осы мерекесін жас ұрпақ үшін пайдалы, із қаларлық іспен атап өтуді ойластырып отыр. Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА,

«Егемен Қазақстан».

Институт ректоры, профессор Қуат Баймырзаевтың бастамасымен ұлттық мектептің негізін қалаған, қазақ даласына білім дəнін сепкен ағартушы ұстаз Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен мұраларын зерттей түсу жəне насихаттау мақсатымен ыбырайтану ғылыми орталығы құрылған болатын. Аз уақыттың ішінде орталық жұмысын қызу бастап та кетті.

Енді Алтынсарин дəрісханасын ашты. Дəрісханада Ыбырай өмірбаяны, ұстаздық жолы, ұлы ұстаздың атақты шəкірттерінің суреттері ілінген. – Институтымыздың ерекшелігі – біз мектепке мұғалімдер дайындаймыз. Орта білім беру саласын білікті кадрлармен қамтамасыз ету мəселесі өте өзекті қойылып отыр. Ал ұлы ұстаз «Мұғалім – мектептің жүрегі» деген болатын. Біздің болашақ мұғалімдер Ыбырай Алтынсариннің өмірін,

шығармаларын, əдістемелерін білуі тиіс. Сондықтан педагогика ғана емес, жалпы білім беру ісіндегі ірі тұлғаның атында дəрісхана болуы керек, – деді институт ректоры Қуат Баймырзаев. Дəрісхана тұсаукесерінде ұстаздар, қаладағы зиялы қауым өкілдері кемеңгер ұстаз атындағы дəріс хананың ашылуында профессор Аманжол Күзембайұлы, ақындар Ақылбек Шаяхмет, Əсия Беркенова, Нағашыбай Мұқатов, өлкетанушы Қуаныш Орманов Ыбырайды жас ұрпаққа насихаттай беру керектігін тілге тиек етті. Сонымен қатар, осы шара аясында белгілі ақын, филология ғылымдарының кандидаты Серікбай Оспановтың ыбырайтану ғылыми орталығында дайындалған «Ұлы ұстаз ұлағаты» атты кітабының тұсаукесері өтті. ҚОСТАНАЙ.

Мас полицей жас жігітті ќаєып ґлтірді

Мамлют аудандық ішкі істер бөлімінің полиция капитаны түн ортасында көрші ауылдағы туыстарынан қайтып келе жатқан 27 жастағы жас жігітті көлікпен қағып, мерт қылды. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Марқұмның жан жары мен шиеттей екі баласымен болашағы жоқ елдімекеннен көшіп келіп, аудан орталығына орналасқанына көп бола қоймаған екен. Қайғылы оқиға Мамлют қаласына кіреберісте орын алған. Соққының қатты болғаны соншалық, Руслан Рахметов тіл тартпай кеткен. Тіпті сол сəтте тəртіп сақшысының ұялы телефоны да істен шыққан. Осы

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

салада бес жылдай жұмыс өтілі бар 25 жастағы Айдос Қантаев төрт ай бұрын қылмыстық іздестіру бөлімі жетекшілігіне тағайындалған еді. Ол көлігінің мемлекеттік нөмірін ағытып, мүрденің жанына тастаған да, өзі жұмыс орнына барып, қайғылы оқиға жөнінде хабарлаған. Енді оның қылмысы дəлелденсе, 7 жылға дейін жазаға кесілуі ықтимал. Солтүстік Қазақстан облысы, Мамлют ауданы.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №298 ek


РЕСМИ БӨЛІМ

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 7 ақпан

13

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

№64

Астана, Үкімет Үйі

Автомобиль жолдары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілген қызмет стандарты; 2) «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 4) «Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. «Жол шаруашылығын құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1998 жылғы 5 қыркүйектегі № 845 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 1998 ж., № 31, 269-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларында: 10-1-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «10-1. Концессияға немесе Ұлттық оператордың сенімгерлік басқаруына берілген автомобиль жолдарын немесе олардың учаскелерін қоса алғанда, жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының мұқтажы үшін жерлер жол органына тұрақты жер пайдалануға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау жəне жөндеу жұмыстарын жүзеге асыратын қызметтерді жеткізушіге уақытша жер пайдалануға бөлінеді.»; 12-тармақта: 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) жол органымен: автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына; ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты көлік құралдарының жүріп өтуіне; ескерткіштер қоюға, қоршау орнатуға, сəнді екпелерді отырғызуға; көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің жүруіне кедергі келтіретін автомобиль жолдарындағы кез келген жұмыстарды жүргізуге; автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде жəне жол бойындағы белдеуінде сыртқы жарық түсіру тіреулерін орнатуға;»; мынадай мазмұндағы 1-1) тармақшамен толықтырылсын: «1-1) Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператормен: халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орнатуға; оларға кіру үшін кірме жолдар қажет болған кезде жол сервисі объектілерін жол бойындағы белдеулерге немесе объектілерді олардың шегінен тыс жерлерде орналастыруға; республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға.»; 12-1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «12-1. Жол органы, Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор келісуді өтініш берілген сəттен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей жүргізілетін автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орнатуға келісуді қоспағанда, жеті жұмыс күнінен кешіктірмей жүргізеді (техникалық шарттар мен паспорттар беруді жүзеге асырады). Əкімшілік полицияның бөлімшелері келісуді жеті жұмыс күнінен кешіктірмей жүргізеді.»; 15 жəне 16-тармақтар алынып тасталсын: 19-тармақтың бірінші жəне екінші бөліктері мынадай редакцияда жазылсын: «19. Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператормен келісілгеннен кейін жолдардың барлық санаттары үшін қонақүйлер, мотельдер, кемпингтер, техникалық қызмет көрсету станциялары, тамақтану жəне сауда пункттері жер төсемінің жиегінен 50 м-ден жақын емес қашықтықта жобаланады жəне орналастырылады. Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператормен келісілгеннен кейін таяу жердегі автожанармай құю станциялары барлық санаттары үшін жер төсемінің жиегінен 25 м-ден жақын емес қашықтықта жобаланады жəне орналастырылады.»; 23-3-тармақтың бірінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «23-3. Республикалық маңызы бар жалпы ортақ пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператордың келісімін алу үшін автомобиль жолдарын пайдаланушылар мынадай құжаттарды ұсынады:»; осы Қағидаларға 1 жəне 2-қосымшалар осы қаулыға 1 жəне 2-қосымшаларға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын: көрсетілген қаулымен бекітілген Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының жолақ бөлігінде сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру қағидаларында: 3-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: Жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары бөлінген белдеуінің жол органдары, Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор немесе концессионер пайдаланбайтын жер учаскелерін: 1) халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде – жол органы; 2) облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде – облыстың немесе ауданның жергілікті атқарушы органы жолдардың көліктік-пайдалану сапасының төмендеуіне жол бермеу, көлік құралдары жүрісінің қауіпсіздігі мен қоршаған ортаны қорғау талаптарын сақтауы шартымен сыртқы (көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін жеке жəне заңды тұлғаларға шарт бойынша қысқа мерзімді уақытша жер пайдалануға беруі мүмкін.»; 5-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «5. Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыруға рұқсат алу үшін Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық операторға немесе облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары иелігіне қарайтын жергілікті атқарушы органдарға осы Қағидаларға қосымшада белгіленген нысан бойынша өтініш береді. Өтінішке түстік шешімі мен мөлшері бар объектінің эскизі, сондай-ақ объектілер иелерінің өкілі жүгінген кезде уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдік етуге құзыреттілігін куəландыратын құжат қоса беріледі. Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор немесе жергілікті атқарушы органдар өтінішке сəйкес объектілердің орналасу орнын айқындайды (немесе басқа орын ұсынады), сондай-ақ сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерінің өлшемдері мен көркемдік орындалуының Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сəйкестігін тексереді. 7-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «7. Паспортты халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары бойынша Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор немесе облыстық немесе аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары бойынша жергілікті атқарушы орган бес жұмыс күні ішінде береді. 15-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: Құжаттамаларды тиісінше ресімдемей жəне оны Автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық операторында немесе жергілікті атқарушы органдарда келіспей, сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін өз бетінше орналастыруға тыйым салынады. осы Қағидаларға қосымша осы қаулыға 3-қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 3. Мыналардың: 1) «Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі жəне жергілікті атқарушы органдардың автомобиль жолдары саласындағы мемлекеттік қызмет стандарттарын бекіту жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жол шаруашылығын құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру туралы» 1998 жылғы 5 қыркүйектегі № 845 жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 16 қазандағы № 1315 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы 2012 ж., № 74, 1089-құжат); 2) «Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 10 маусымдағы № 591 қаулысымен (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., №37, 543-құжат) бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 5-тармағының күші жойылды деп танылсын. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ ___________облыстық филиалы ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына техникалық шарт беруіңізді сұраймын. Мен жолдар мен жол құрылыстарын қалпына келтіру бойынша жұмыстардың қаржыландырылуын қамтамасыз етуге міндеттенемін. Егер жұмыстар елді мекендердің шекараларында көзделген жағдайда: ____________________________берілген жергілікті атқарушы органдардың (күні) (рұқсат берген органның атауы) № _______ рұқсат-құжаты. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті адамның __________________________________ атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларына 2-қосымша

Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ ___________облыстық филиалы ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарынан шығатын жерлер мен жүктерді тиеуге жəне түсіруге арналған алаңдар салуға техникалық шартты беруіңізді сұраймын. Автомобиль жолының титулы (атауы)_________________________________, Жұмыс өндірісінің түрі______________________________________________, Мекенжайы ___________________________________________________. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті адамның __________________________________ атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысына 3-қосымша Қазақстан Республикасының аумағында автомобиль жолдарын пайдалану қағидаларына 3-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ ___________облыстық филиалы ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Халықаралық жəне республикалық/облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға паспорт беруіңізді сұраймын. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті адамның __________________________________ атауы, қолы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысымен бекітілген «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының облыстық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) заңды жəне жеке тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызметті көрсету нəтижелерін беру: көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; Министрліктің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы (бұдан əрі – портал) немесе «Е-лицензиялау» www.elicense.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға құжаттардың топтамасын тапсырған, сондай-ақ порталға жүгінген сəттен бастап – 5 (бес) жұмыс күні ішінде; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі – халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға паспорт (бұдан əрі - паспорт). Мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесін ұсыну нысаны: электрондық жəне (немесе) қағаз түрінде. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес 12.30-дан бастап 14.30-ға дейін түскі үзіліспен, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 19.00-ге дейін. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз, кезек тəртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес түскі үзіліссіз, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Қабылдау жəне нəтижелерді беру жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық» тəртіппен жүзеге асырылады, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы электрондық кезекті брондауға болады. 3) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не сенімхат бойынша оның өкілі) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-қа жүгінгенде: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшада белгіленген нысан бойынша жазбаша өтініш; 2) түстік шешімі жəне өлшемдері бар объекті эскизінің көшірмесі немесе оның түпнұсқасы; 3) уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат өкілдікке өкілеттілікті куəландыратын құжат – көрсетілетін қызметті алушының өкілі жүгінген кезде (жеке басын сəйкестендіру үшін). порталға жүгінгенде: 1) көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; 2) құжаттың электрондық көшірмесі түріндегі электрондық сұрау салуға тіркелетін түстік шешімі жəне өлшемдері бар объектінің эскизі; Көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының жеке басын куəландыратын құжаттың мəліметтерін портал арқылы немесе уəкілетті адамдардың ЭЦҚ-сымен куəландыратын электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызметті көрсету мониторингінің ақпараттық жүйесі арқылы алады. Көрсетілетін қызметті беруші жəне ХҚО қызметкері мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін алады. Құжаттарды қабылдау кезінде көрсетілетін қызметті беруші немесе ХҚО қызметкері түпнұсқаларды көшірмелерімен немесе электрондық түрдегі көшірмелерімен салыстырады, содан кейін түпнұсқаларын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіде – көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде құжаттардың топтамасын қабылдаған күн мен уақытын көрсете отырып, оның көшірмесіне қойылған белгі; ХҚО-да – мыналар: 1) сұрау салуды қабылдау нөмірі мен күні; 2) сұрау салынған мемлекеттік көрсетілетін қызметтің түрі; 3) қоса берілген құжаттардың саны мен атауы; 4) құжаттарды беру күні (уақыты) жəне орны; 5) құжаттарды ресімдеуге өтініш қабылдаған көрсетілетін қызметті берушінің лауазымды адамының не ХҚО қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты; 6) көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, əкесінің аты (жеке тұлғалар үшін) немесе атауы (заңды тұлғалар үшін), байланыс деректері көрсетілген, тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат қағаз жеткізгіштегі өтініштің тасығышта қабылданғанын растау болып табылады. портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметтің нəтижесін алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, басып шығарылады жəне мемлекеттік қызметті беруші басшысының мөрімен жəне қол қоюымен куəландырылады. Көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін беруді ХҚО қызметкері қолхат негізінде жəне онда көрсетілген мерзімде «кедергісіз қызмет көрсету» арқылы, жеке өзі келген кезде, қолын қойғызып жəне жеке басын куəландыратын құжатты немесе сенімхатты ұсыну арқылы жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушы портал арқылы жүгінген кезде мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының ЭЦҚ-сы қойылған электрондық құжат нысанында көрсетілетін қызметті алушының жеке «кабинетіне» жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, орталық қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады жəне осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат береді. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының, ХҚО жəне (немесе) оның қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету

мəселелері жөніндегі оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не мына мекенжай бойынша Министрлік басшысының атына беріледі: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 32/1, қабылдау бөлмесінің телефоны 8 (7172) 24-33-83. Шағым жазбаша нысанда жұмыс күндері почта не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөнін, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орнын көрсете отырып, оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыларды айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жіберіледі. ХҚО қызметкерінің əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану үшін шағым ХҚО-ның www. con.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар бойынша ХҚО басшысының атына беріледі. ХҚО кеңсесіне қолма-қол, сондай-ақ почта арқылы келіп түскен шағымды тіркеу оның қабылданғанын растау (мөртаңба, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасына немесе шағымға ілеспе хатқа жазылады) болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін ХҚО басшысына жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің немесе ХҚО атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты Бірыңғай байланыс-орталығының 1414 телефоны бойынша алуға болады. Шағымды портал арқылы жолдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінен» көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өндеу барысында жаңартылатын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Шағымда: жеке тұлғаның – тегі, аты, сондай-ақ қалауы бойынша əкесінің аты, почталық мекенжайы; заңды тұлғаның – атауы, почталық мекенжайы, шығыс нөмірі жəне күні көрсетіледі. Өтінішке көрсетілетін қызметті алушынің қол қоюға тиіс. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік, оның ішінде электрондық нысанда қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлар көрсетілетін қызметті берушінің www.mtc.gov.kz интернет-ресурсында («Автомобиль жолдары комитеті» бөлімінің «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» кіші бөлімінде) орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған кезде мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдың «жеке кабинеті», Мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік қызметті көрсету мəртебесі туралы ақпаратты алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары: 8 (7172) 27-88-00. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ ___________облыстық филиалы ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға паспорт беруіңізді сұраймын. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті тұлғаның __________________________________ атауы, қолы) «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша (көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. немесе ұйымының атауы) _________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2-тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайын көрсету) Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес құжаттар топтамасын толық ұсынбауыңызға байланысты, мемлекеттік қызметті көрсетуге (мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына сəйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауын көрсету) құжаттарды қабылдаудан бас тартады: Жоқ құжаттардың атауы: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3) …. Осы қолхат əр тарапқа бір бірден 2 данада жасалды. Т.А.Ə. (орталық қызметкері)

(қолы)

Орындаушы: Т.А.Ə._____________ Телефон __________ Қабылдады: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ жылғы «___» _________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысымен бекітілген «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет заңды жəне жеке тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы), сəулет жəне қала құрылысы автомобиль жолдары саласында қызметті жүзеге асыратын облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрылымдық бөлімшелерге (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетіледі. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызметті көрсету нəтижелерін беру: көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; Министрліктің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы (бұдан əрі – портал) немесе «Е-лицензиялау» www.elicense.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға құжаттардың топтамасын тапсырған, сондай-ақ порталға жүгінген сəттен бастап – 5 (бес) жұмыс күні ішінде; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі – елді мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат (бұдан əрі – рұқсат) немесе облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға паспорт (бұдан əрі – паспорт). Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесін ұсыну нысаны – электрондық жəне (немесе) қағаз түрінде. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес 13.00-дан бастап 14.00-ға дейін түскі үзіліспен, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз, кезек тəртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО - Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес түскі үзіліссіз, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Қабылдау жəне нəтижелерді беру жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық» тəртіппен жүзеге асырылады, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы электрондық кезекті брондауға болады. 3) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не сенімхат бойынша оның өкілі) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге немесе ХҚО-ға: Облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру үшін:

1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшада белгіленген нысан бойынша жазбаша өтініш; 2) түстік шешімі жəне өлшемдері бар объектінің эскизі; 3) көрсетілетін қызметті алушының өкілі жүгінген кезде – уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдікке өкілеттілікті куəландыратын құжат (жеке басын сəйкестендіру үшін). Елді мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру үшін: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшада белгіленген нысан бойынша өтініш; 2) сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру ұсынылатын жер учаскесіне немесе объектіге құқық белгілейтін құжаттың не өтініш берушінің сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруы ұсынылатын объектісінің меншік иесімен (меншік иелерімен), кондоминиум объектілерін басқару органдарымен немесе өзге де заттық құқықтарға ие адамдармен жасасқан сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру туралы шарттың нотариат куəландырған көшірмесі; 3) сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің, сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру ұсынылатын объектінің күндізгі жəне түңгі бейнеленуін қамтитын эскиз, сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің жұмыс етуін инженерлік қамтамасыз ету бойынша шешімдер; 4) көрсетілетін қызметті алушының өкілі жүгінген кезде уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдікке өкілеттілікті куəландыратын құжат (жеке басын сəйкестендіру үшін). порталға: облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру үшін: 1) көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; 2) түстік шешімі жəне өлшемдері бар объектінің эскизі – электрондық түрдегі құжат. Елді мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру үшін: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; 2) сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру ұсынылатын жер учаскесіне немесе объектісіне құқық белгілейтін құжаттың не өтініш берушінің сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруы ұсынылатын объектісінің меншік иесімен (меншік иелерімен), кондоминиум объектілерін басқару органдарымен немесе өзге де заттық құқықтарға ие адамдармен жасасқан сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру туралы шарттың нотариат куəландырған көшірмесі; 3) сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің, сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру ұсынылатын объектінің күндізгі жəне түңгі бейнеленуін қамтитын эскиз, сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің жұмыс етуін инженерлік қамтамасыз ету бойынша шешімдер – электрондық түрдегі құжат; Көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының жеке басын куəландыратын құжаттың мəліметтерін портал арқылы немесе уəкілетті адамдардың ЭЦҚ-сымен куəландыратын электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызметті көрсету мониторингінің ақпараттық жүйесі арқылы алады. Көрсетілетін қызметті беруші жəне ХҚО қызметкері мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін алады. Құжаттарды қабылдау кезінде көрсетілетін қызметті беруші немесе ХҚО қызметкері түпнұсқаларды көшірмелерімен немесе электрондық түрдегі көшірмелерімен салыстырады, содан кейін түпнұсқаларын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіде – көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде құжаттардың топтамасын қабылдаған күн мен уақытын көрсете отырып, оның көшірмесіне қойылған белгі; ХҚО-да – мыналар: 1) сұрау салуды қабылдау нөмірі мен күні; 2) сұрау салынған мемлекеттік көрсетілетін қызметтің түрі; 3) қоса берілген құжаттардың саны мен атауы; 4) құжаттарды беру күні (уақыты) жəне орны; 5) құжаттарды ресімдеуге өтініш қабылдаған көрсетілетін қызметті берушінің лауазымды адамының не ХҚО қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты; 6) көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, əкесінің аты (жеке тұлғалар үшін) немесе атауы (заңды тұлғалар үшін), байланыс деректері көрсетілген, тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат қағаз жеткізгіштегі өтініштің қабылданғанын растау болып табылады; портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметтің нəтижесін алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, басып шығарылады жəне мемлекеттік қызметті беруші басшысының мөрімен жəне қол қоюымен куəландырылады. Көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін беруді ХҚО қызметкері қолхат негізінде жəне онда көрсетілген мерзімде «кедергісіз қызмет көрсету» арқылы, жеке өзі келген кезде, қолын қойғызып жəне жеке басын куəландыратын құжатты немесе сенімхатты ұсыну арқылы жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушы портал арқылы жүгінген кезде мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының ЭЦҚ-сы қойылған электрондық құжат нысанында көрсетілетін қызметті алушының жеке «кабинетіне» жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, орталық қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады жəне осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат береді. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының, ХҚО жəне (немесе) оның қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің не облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдары (бұдан əрі – əкімдік) басшысының атына беріледі. Шағым жұмыс күндері почта не көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің кеңсесі арқылы қолма-қол жазбаша нысанда қабылданады. Шағымды қабылдауды растау мемлекеттік қызметті көрсетушінің немесе əкімдіктің кеңсесінде шағымды қабылданған тұлғаның тегі мен аты-жөнін, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орнын көрсете отырып, оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыларды айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің басшысына жіберіледі. ХҚО қызметкерінің əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану үшін шағым ХҚО-ның www.con.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар бойынша ХҚО басшысының атына түседі. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, іс-əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану үшін www.con.gov.kz интернетресурсында көрсетілген мекенжайлар бойынша мемлекеттік қызметті көрсетуші, ХҚО басшысының атына беріледі. ХҚО кеңсесіне қолма-қол, сондай-ақ почта арқылы келіп түскен шағымды қабылдауды растау оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасында немесе шағымға ілеспе хатта ұсынылады) болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны анықтау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін ХҚО басшысына жолданады. Мемлекеттік қызметті көрсетушінің, ХҚО атына келіп түскен мемлекеттік қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралады. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты Бірыңғай байланыс-орталығының 1414 телефоны бойынша алуға болады. Шағымды портал арқылы жолдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінен» көрсетілетін қызметті берушінің өтінішін өндеу барысында жаңартылатын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау қарау туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Мемлекеттік қызметті алушы мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесімен келіспеген жағдайда мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. Шағымда: жеке тұлғаның – тегі, аты, сондай-ақ мүмкіндігіне қарай əкесінің аты, почта мекенжайы; заңды тұлғаның - оның атауы, пошта мекенжайы, шығыс нөмірі жəне күні көрсетіледі. Өтінішке мемлекеттік қызметті алушы қол қояды. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда мемлекеттік қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тəртіпте сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік, оның ішінде электрондық нысанда қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайы «электрондық үкімет» веб-порталында: www.mtc.gov.kz («Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімшесінде) орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған кезде мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдың «жеке кабинеті», мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қатынау қолжетімділік режимінде мемлекеттік қызметті көрсету мəртебесі туралы ақпаратты алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары: 8 (7172) 27-88-00. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша ___________________________________ (жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі) ___________________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Облыстық жəне аудандық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға паспорт беруіңізді сұраймын. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті тұлғаның __________________________________ атауы, қолы) (Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте). «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік қызмет стандартына 2-қосымша ____________________________________ (жергілікті атқарушы органның құрылымдық бөлімшесі) ____________________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. немесе ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ___________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Елді мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыруға рұқсат беруіңізді сұраймын. Сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің түрі _______________________; Жарнама объектісінің ұзындығы __________________________________________; Жарнама объектісінің ені ________________________________________; Сыртқы (көрнекі) жарнама объектісінің болжамды орналасу мекенжайы____________________________________________________________; Сыртқы (көрнекі) жарнама объектісін орналастыру орнын таңдауға негіздеме ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________ Меншік құқығындағы немесе бір жылдан астам жалға берілген жер учаскесі немесе объекті үшін: Кадастрлық нөмірі _____________________ Бір жылдан аз уақыт жалға берілген жер учаскесі немесе объекті үшін: Жалға беру шартының нөмірі _________________ Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті тұлғаның __________________________________ атауы, қолы) «Облыстық жəне аудандық маңызы бар, сондай-ақ елді мекендердегі жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы (көрнекі) объектісін орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік қызмет стандартына 3-қосымша (көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. не ұйымның атауы) _________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2-тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайын көрсету) Сіз мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың жиынтығын толық ұсынбауыңызға байланысты, мемлекеттік қызметті көрсетуге (мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына сəйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауын көрсету) құжаттарды қабылдаудан бас тартады: Жоқ құжаттардың атауы: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3) …. Осы қолхат əр тарапқа бір бірден 2 данада жасалды. Т.А.Ə. (орталық қызметкері)

(қолы)

Орындаушы: Т.А.Ə._____________ Телефон __________ Қабылдады: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ жылғы «___» _________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысымен бекітілген «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына рұқсат беру» мемлекетті көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Министрліктің Автомобиль жолдары комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) заңды жəне жеке тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызметті көрсету нəтижелерін беру: көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; Министрліктің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы (бұдан əрі – портал) немесе «Е-лицензиялау» www.elicense.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға құжаттардың топтамасын тапсырған, сондай-ақ порталға жүгінген сəттен бастап – 7 (жеті) жұмыс күні ішінде; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі - халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына техникалық шарт (бұдан əрі – техникалық шарт). Мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесін ұсыну нысаны: электрондық жəне (немесе) қағаз түрінде. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, 13.00-дан бастап 14.30-ға дейін түскі үзіліспен, сағат 9.00ден 18.30-ге дейін. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз, кезек тəртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО - Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес түскі үзіліссіз, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Қабылдау жəне нəтижелерді беру жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық» тəртіппен жүзеге асырылады, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы электрондық кезекті брондауға болады. 3) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не сенімхат бойынша оның өкілі) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға жүгінгенде: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшада белгіленген нысан бойынша жазбаша өтініш; 2) белгіленген тəртіппен бекітілген, əзірленген жобалық құжаттама; 3) жұмыстарды жүргізу орындарында белгілер мен қоршауларды орналастыру схемасы; 4) жұмыстарды жүргізудің күнтізбелік кестесі; 5) уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдікке өкілеттілікті куəландыратын құжат (көрсетілетін қызметті алушының өкілі жүгінген кезде (жеке басын сəйкестендіру үшін). порталға жүгінгенде: 1) көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; 2) белгіленген тəртіппен бекітілген, əзірленген жобалық құжаттама – электрондық түрдегі құжат; 3) жұмыстарды жүргізу орындарында жол белгілері мен қоршауларды орналастыру схемасы – электрондық түрдегі құжат; 4) жұмыстарды жүргізудің күнтізбелік кестесі – электрондық түрдегі құжат. Көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының жеке басын куəландыратын құжаттың мəліметтерін портал арқылы немесе уəкілетті адамдардың ЭЦҚ-сымен куəландыратын электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызметті көрсету мониторингінің ақпараттық жүйесі арқылы алады. Көрсетілетін қызметті беруші жəне ХҚО қызметкері мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын, ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін алады. Құжаттарды қабылдау кезінде көрсетілетін қызметті беруші немесе ХҚО қызметкері түпнұсқаларды көшірмелерімен немесе электрондық түрдегі көшірмелерімен салыстырады, содан кейін түпнұсқаларын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіде – көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде құжаттардың топтамасын қабылдаған күн мен уақытын көрсете отырып, оның көшірмесіне қойылған белгі; ХҚО-да – мыналар: 1) сұрау салуды қабылдау нөмірі мен күні; 2) сұрау салынған мемлекеттік көрсетілетін қызметтің түрі; 3) қоса берілген құжаттардың саны мен атауы; 4) құжаттарды беру күні (уақыты) жəне орны; 5) құжаттарды ресімдеуге өтініш қабылдаған көрсетілетін қызметті берушінің лауазымды адамының не ХҚО қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты; 6) көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, əкесінің аты (жеке тұлғалар үшін) немесе атауы (заңды тұлғалар үшін), байланыс деректері көрсетілген, тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат қағаз жеткізгіштегі өтініштің тасығышта қабылданғанын растау болып табылады. портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметтің нəтижесін алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, басып шығарылады жəне мемлекеттік қызметті беруші басшысының мөрімен жəне қол қоюымен куəландырылады. Көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін беруді ХҚО қызметкері қолхат негізінде жəне онда көрсетілген мерзімде «кедергісіз қызмет көрсету» арқылы, жеке өзі келген кезде, қолын қойғызып жəне жеке басын куəландыратын құжатты немесе сенімхатты ұсыну арқылы жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушы портал арқылы жүгінген кезде мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының ЭЦҚ-сы қойылған

29 сəуір 2014 жыл

электрондық құжат нысанында көрсетілетін қызметті алушының жеке «кабинетіне» жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, орталық қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады жəне осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат береді. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының, ХҚО жəне (немесе) оның қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не мына мекенжай бойынша Министрлік басшысының атына беріледі: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 32/1, қабылдау бөлмесінің телефоны 8 (7172) 24-33-83. Шағым жазбаша нысанда жұмыс күндері почта не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөнін, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орнын көрсете отырып, оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыларды айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жіберіледі. ХҚО қызметкерінің əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану үшін шағым ХҚО-ның www. con.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар бойынша ХҚО басшысының атына беріледі. ХҚО кеңсесіне қолма-қол, сондай-ақ почта арқылы келіп түскен шағымды тіркеу оның қабылданғанын растау (мөртаңба, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасына немесе шағымға ілеспе хатқа жазылады) болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін ХҚО басшысына жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің немесе ХҚО атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты Бірыңғай байланыс-орталығының 1414 телефоны бойынша алуға болады. Шағымды портал арқылы жолдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінен» көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өндеу барысында жаңартылатын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Шағымда: жеке тұлғаның – тегі, аты, сондай-ақ қалауы бойынша əкесінің аты, почталық мекенжайы; заңды тұлғаның – атауы, почталық мекенжайы, шығыс нөмірі жəне күні көрсетіледі. Өтінішке көрсетілетін қызметті алушы қол қоюға тиіс. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік, оның ішінде электрондық нысанда қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлары көрсетілетін қызметті берушінің www.mtc.gov.kz интернет-ресурсында («Автомобиль жолдары комитеті» бөлімінің «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» кіші бөлімінде) орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған кезде мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдың «жеке кабинеті», Мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік қызметті көрсету мəртебесі туралы ақпаратты алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары: 8 (7172) 24-33-83. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: (1414). «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне темір жолдармен жəне басқа да инженерлік желілермен»жəне коммуникациялармен қиылысуына рұқсат беру»мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне теміржолдармен, басқа да инженерлік желілермен жəне коммуникациялармен қиылысуына техникалық шартты беруіңізді сұраймын. Мен жолдар мен жол құрылыстарын қалпына келтіру бойынша жұмыстардың қаржыландырылуын қамтамасыз етуге міндеттенемін. Егерде жұмыстар елді мекендердің шегінде көзделетін болса: Құжат____________________________________________________________________ (күні) (рұқсатты берген органның атауы) берілген жергілікті атқарушы органдардың № _______ рұқсаты. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті тұлғаның __________________________________ атауы, қолы) «Халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының арналармен, байланыс жəне электр беру желілерімен, мұнай құбырларымен, газ құбырларымен, су құбырларымен жəне темір жолдармен жəне басқа да инженерлік желілермен» жəне коммуникациялармен қиылысуына рұқсат беру мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша (көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. не ұйымның атауы) _________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2-тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайын көрсету) Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың жиынтығын толық ұсынбауыңызға байланысты, мемлекеттік қызметті көрсетуге (мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына сəйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауын көрсету) құжаттарды қабылдаудан бас тартады: Жоқ құжаттардың атауы: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3) …. Осы қолхат əр тарапқа бір бірден 2 данада жасалды. Т.А.Ə. (орталық қызметкері)

(қолы)

Орындаушы: Т.А.Ə._____________ Телефон __________ Қабылдады: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ жылғы «___» _________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 7 ақпандағы №64 қаулысымен бекітілген «Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті «ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамының облыстық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) заңды жəне жеке тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызметті көрсету нəтижелерін беру: көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; Министрліктің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы (бұдан əрі – портал) немесе «Е-лицензиялау» www.elicense.kz порталы арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға құжаттардың топтамасын тапсырған, сондай-ақ порталға жүгінген сəттен бастап – 7 (жеті) жұмыс күні ішінде; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін кезек күтудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі – кiрме жолдарды жəне жалпы пайдаланымдағы республикалық маңызы бар жолдарға жалғасатын жолдарды салуға техникалық шарт (бұдан əрі – техникалық шарт). Мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесін ұсыну нысаны: электрондық жəне (немесе) қағаз түрінде. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес 12.30-дан бастап 14.30-ға дейін түскі үзіліспен, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 19.00-ге дейін. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз, кезек тəртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, жұмыс кестесіне сəйкес түскі үзіліссіз, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса

алғанда сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Қабылдау жəне нəтижелерді беру жеделдетіп қызмет көрсетусіз «электрондық» тəртіппен жүзеге асырылады, «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы электрондық кезекті брондауға болады. 3) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не сенімхат бойынша оның өкілі) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге не ХҚО-ға жүгінгенде: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшада белгіленген нысан бойынша жазбаша өтініш; 2) жұмыс жобасы; 3) автомобиль жолының атаулары мен мекенжайын (км+м) көрсете отырып, халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына жанасу, қиылысу схемасы; 4) халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына жанасатын, қиылысатын жерде жұмыстарды жүргізу орындарында белгілер мен қоршауларды орналастыру схемасы; 5) уəкілетті өкілдің жеке басын куəландыратын құжат жəне өкілдікке өкілеттілікті куəландыратын құжат (көрсетілетін қызметті алушының өкілі жүгінген кезде (жеке басын сəйкестендіру үшін). порталға жүгінгенде: 1) көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; 2) жұмыс жобасы – электрондық түрдегі құжат; 3) автомобиль жолының атаулары мен мекенжайын (км+м) көрсете отырып, халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына жанасу, қиылысу электрондық – схемасы түрдегі құжат; 4) халықаралық жəне республикалық маңызы бар автомобиль жолдарына жанасатын, қиылысатын жерде жұмыстарды жүргізу орындарында белгілер мен қоршауларды орналастыру электрондық – схемасы түрдегі құжат. Көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының жеке басын куəландыратын құжаттың мəліметтерін портал арқылы немесе уəкілетті адамдардың ЭЦҚ-сымен куəландыратын электрондық құжат нысанында мемлекеттік қызметті көрсету мониторингінің ақпараттық жүйесі арқылы алады. Көрсетілетін қызметті беруші жəне ХҚО қызметкері мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін алады. Құжаттарды қабылдау кезінде көрсетілетін қызметті беруші немесе ХҚО қызметкері түпнұсқаларды көшірмелерімен немесе электрондық түрдегі көшірмелерімен салыстырады, содан кейін түпнұсқаларын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіде – көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде құжаттардың топтамасын қабылдаған күн мен уақытын көрсете отырып, оның көшірмесіне қойылған белгі; ХҚО-да – мыналар: 1) сұрау салуды қабылдау нөмірі мен күні; 2) сұрау салынған мемлекеттік көрсетілетін қызметтің түрі; 3) қоса берілген құжаттардың саны мен атауы; 4) құжаттарды беру күні (уақыты) жəне орны; 5) құжаттарды ресімдеуге өтініш қабылдаған көрсетілетін қызметті берушінің лауазымды адамының не ХҚО қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты; 6) көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, əкесінің аты (жеке тұлғалар үшін) немесе атауы (заңды тұлғалар үшін), байланыс деректері көрсетілген тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат қағаз жеткізгіштегі өтініштің қабылданғанын растау болып табылады. портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметтің нəтижесін алу күнін көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, басып шығарылады жəне мемлекеттік қызметті беруші басшысының мөрімен жəне қол қоюымен куəландырылады. Көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесін беруді ХҚО қызметкері қолхат негізінде жəне онда көрсетілген мерзімде «кедергісіз қызмет көрсету» арқылы, жеке өзі келген кезде, қолын қойғызып жəне жеке басын куəландыратын құжатты немесе сенімхатты ұсыну арқылы жүзеге асырады. Көрсетілетін қызметті алушы портал арқылы жүгінген кезде мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының ЭЦҚ-сы қойылған электрондық құжат нысанында көрсетілетін қызметті алушының жеке «кабинетіне» жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, орталық қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады жəне осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат береді. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының, ХҚО жəне (немесе) оның қызметкерлерінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не мына мекенжай бойынша Министрлік басшысының атына беріледі: 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 32/1, қабылдау бөлмесінің телефоны 8 (7172) 24-33-83. Шағым жазбаша нысанда жұмыс күндері почта көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөнін, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орнын көрсете отырып, оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыларды айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жіберіледі. ХҚО қызметкерінің əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану үшін шағым ХҚО-ның www. con.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар бойынша ХҚО басшысының атына беріледі. ХҚО кеңсесіне қолма-қол, сондай-ақ почта арқылы келіп түскен шағымды тіркеу оның қабылданғанын растау (мөртаңба, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасына немесе шағымға ілеспе хатқа жазылады) болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шараларды қабылдау үшін ХҚО басшысына жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің немесе ХҚО атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты Бірыңғай байланыс-орталығының 1414 телефоны бойынша алуға болады. Шағымды портал арқылы жолдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінен» көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өндеу барысында жаңартылатын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметті көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Шағымда: жеке тұлғаның – тегі, аты, сондай-ақ қалауы бойынша əкесінің аты, почталық мекенжайы; заңды тұлғаның – атауы, почталық мекенжайы, шығыс нөмірі жəне күні көрсетіледі. Өтінішке көрсетілетін қызметті алушы қол қоюға тиіс. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік, оның ішінде электрондық нысанда қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлары көрсетілетін қызметті берушінің www.mtc.gov.kz интернет-ресурсында («Автомобиль жолдары комитеті» бөлімінің «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» кіші бөлімінде) орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған кезде мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдың «жеке кабинеті», Мемлекеттік қызметті көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік қызметті көрсету мəртебесі туралы ақпаратты алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары: 8 (7172) 27-88-00. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: (1414). «Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ ___________облыстық филиалы ____________________________ (басшының Т.А.Ə.) __________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. не ____________________________________ заңды тұлғаның толық атауы) ____________________________________ (жеке (ЖСН) немесе заңды (БСН) тұлғалардың жеке басын ____________________________________ куəландыратын құжаттардың деректемелері, ____________________________________ байланыс телефоны, мекенжайы) ӨТІНІШ Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға техникалық шарт беруіңізді сұраймын. Автомобиль жолының титулы (атауы)_________________________________, Жұмыс өндірісінің түрі_____________________________________________, Мекенжайы ___________________________________________________. Күні _______ Алушы ________________________ (жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты немесе _____________________________________ заңды тұлғаның не уəкілетті тұлғаның __________________________________ атауы, қолы) «Республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы жолдарға кiрме жолдарды жəне оларға жалғасатын жолдарды салуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша (көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. не ұйымның атауы) _________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2-тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайын көрсету) Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес құжаттардың топтамасын толық ұсынбауыңызға байланысты, мемлекеттік қызметті көрсетуге (мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына сəйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауын көрсету) құжаттарды қабылдаудан бас тартады: Жоқ құжаттардың атауы: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3)…. Осы қолхат əр тарапқа бір бірден 2 данада жасалды.

Т.А.Ə. (орталық қызметкері) (қолы) Орындаушы: Т.А.Ə._____________ Телефон __________ Қабылдады: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ жылғы «___» _________

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 17 ақпан

№95

Астана, Үкімет Үйі

Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидаларын бекіту туралы «Ішкі су көлігі туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 8-бабының 28-1) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидалары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 17 ақпандағы №95 қаулысымен бекітілген Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) ехникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «Ішкі су көлігі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 8-бабының 28-1) тармақшасына сəйкес əзірленді жəне кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай айқындамалар пайдаланылады: 1) авария – технологиялық процестің бұзылуы, тетіктердің, жабдықтар мен құрылыстардың зақымдануы; 2) бақыланатын көрсеткіштер – техникалық құралдардың көмегімен өлшенген немесе құрылыс өлшемдері негізінде есептелген гидротехникалық құрылыстардың жай-күйінің сандық жəне сапалық параметрлері; 3) гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздігі – кеме қатынасының қауіпсіздігін жəне адамдардың өмірін, денсаулығын, қоршаған ортаны жəне шаруашылық объектілерін қорғауды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) қасиеті; 4) гидротехникалық құрылыс (шлюз) қауіпсіздігінің критерийлері – гидротехникалық құрылысты (шлюзді) пайдаланудың, техникалық қызмет көрсету мен жөндеудің, оны пайдалануға беру мен пайдаланудан шығарудың əртүрлі режимдері мен жағдайлары кезінде оның қауіпсіздігін сипаттайтын бақыланатын диагностикалық көрсеткіштердің шекті мəндері; 5) диагностикалық көрсеткіштер – «құрылыс – негіз – су қоймасы» гидротехникалық құрылыс жүйесінің тұтастай алғанда немесе оның жекелеген бөліктерінің қауіпсіздігіне баға беруге мүмкіндік беретін гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) жай-күйін диагностикалау мен бағалау үшін неғұрлым маңызды бақыланатын көрсеткіштер; 6) жоғарғы жəне төменгі бьеф – гидротехникалық құрылыстан (шлюзден) тиісінше жоғары жəне төмен орналасқан өзен (арна) учаскесі; 7) жөндеу – гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) жарамды күйін қалпына келтіру жөніндегі жұмыстар кешені; 8) К1 – диагностикалық көрсеткіштер мəндерінің ескерту деңгейі, оған қол жеткізілген кезде гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) жəне оның негізінің тұрақтылығы, механикалық жəне сүзгіштік беріктігі, сондай-ақ су төгу жəне су жіберу құрылыстарының өткізу қабілеті əлі де болса қалыпты пайдалану жағдайларына сəйкес келеді; 9) К2 – диагностикалық көрсеткіштер мəндерінің шекті деңгейі, одан асып кеткен кезде гидротехникалық құрылысты (шлюзді) жобалық режимдерде пайдалануға жол берілмейді; 10) кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) бастығы – кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) барлық персоналына басшылық ететін жəне құрылыстың үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін лауазымды тұлға; 11) К өзг – гидротехникалық құрылыстың (шлюздің) техникалық жай-күйін мониторингілеу процесінде өлшенген бақыланатын диагностикалық көрсеткіштердің мəні; 12) техникалық қызмет көрсету – гидротехникалық құрылысты қауіпсіз пайдалануды жəне жарамды күйде ұстауды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені; 13) уəкiлеттi орган – iшкi су көлiгi саласындағы басшылықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген шекте салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган; 14) уəкiлеттi органның кəсiпорны – негiзгi мiндетi қызмет көрсетілетін шекаралар шегінде кемелердiң қауiпсiз жүзуiн қамтамасыз ету мақсатында iшкi су жолдарын жəне кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды тиісінше күтiп-ұстау мен дамыту үшiн өндiрiстiк қызметтi жүзеге асыру болып табылатын iшкi су көлiгiнiң мемлекеттік кəсіпорны. Осы Қағидаларда пайдаланылатын өзге де айқындамалар мен терминдер Қазақстан Республикасының ішкі су көлігі туралы заңнамасына сəйкес қолданылады. 2. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану 3. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) (бұдан əрі – гидротехникалық құрылыстар) пайдалану: 1) гидротехникалық құрылыстарды жарамды күйде күтіп-ұстау жəне гидротехникалық құрылыстарды Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында белгіленген өрт қауіпсіздігі талаптарына, сондай-ақ қауіпсіздік жəне еңбекті қорғау талаптарына сəйкес пайдалану режимін сақтау; 2) гидротехникалық құрылыстардың гидротехникалық жəне құрылыс бөліктерін, конструкциялары мен жабдықтарын, аумағы мен акваториясын техникалық пайдалану; 3) жоспарлы жұмыстарды уақтылы жүргізу; 4) гидротехникалық құрылыстардың құрылысы мен реконструкциясын ескере отырып, олардың реконструкциясы мен жаңғыртылуын перспективалық түрде жоспарлау; 5) осы Қағидаларды, Құрылыс нормалары мен қағидаларын жəне гидротехникалық құрылыстарды қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ететін басқа да құжаттарды сақтау арқылы қамтамасыз етіледі. 4. Уəкілетті органның кəсіпорны гидротехникалық құрылысты жəне оның жабдығын бекітілген жобалық жəне атқарушылық құжаттамаға жəне техникалық шарттарға толық сəйкестікте пайдалануды қамтамасыз етеді. 5. Уəкілетті органның кəсіпорны əрбір гидротехникалық құрылыста: 1) электрондық жəне қағаз жеткізгіштегі техникалық паспорттың; 2) құрамына гидротехникалық құрылыс кіретін гидротораптың қағаз жеткізгіштегі бас жоспарының; 3) осы гидротехникалық құрылыстың жəне оның жабдығының барлық сызбалары мен схемаларының, оның ішінде онда бақылау-өлшеу аппаратурасын орналастыру жөніндегі сызбалар көшірмелерінің толық жиынтығының; 4) уəкiлеттi органның кəсіпорны бекіткен тетіктерді жəне жабдықтарды пайдалану жөніндегі жедел нұсқаулықтар мен басқа да ғылыми-техникалық құжаттаманың (гидротехникалық құрылыста жəне гидротехникалық құрылыс үшін орындалған байқаулар, тексерулер, зерттеулер материалдарының) болуын қамтамасыз етеді. 6. Гидротехникалық құрылыстың орталық басқару пультінде басқарудың, сигнал беру мен қорғаудың қағидаттық жəне монтаждық схемалары көшірмелерінің жиынтығы орналастырылады. 7. Гидротехникалық құрылыстардағы қауіпсіздікті жəне еңбекті қорғауды уəкілетті органның кəсіпорны Қазақстан Республикасының қолданыстағы еңбек заңнамасына сəйкес ұйымдастырады. 8. Уəкілетті органның кəсіпорны əрбір гидротехникалық құрылысты құрылыстың жобасына жəне өртке қарсы нормаларға сəйкес жарамды қорғану, құтқару жəне өртке қарсы құралдармен жабдықтайды. 9. Гидротехникалық құрылыстардың гидротехникалық жəне құрылыс бөліктерінің конструкциялары мен жабдықтарын, аумағы мен акваториясын техникалық пайдалану осы Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес іс-шаралардың міндетті түрде сақталуын қамтиды. 3. Гидротехникалық құрылыстарды тексеру тəртібі 10. Гидротехникалық құрылыстар мен жабдықтарды тексеру профилактикалық, инспекторлық, кезектен тыс жəне арнайы болып бөлінеді. 11. Тексеруді құрамын уəкілетті органның кəсіпорны тағайындайтын комиссия жүргізеді. 12. Тексерудің нəтижелері гидротехникалық құрылыстарды тексеру актісімен ресімделеді, онда гидротехникалық құрылыстың техникалық жай-күйін бағалау көрсетіледі. 13. Профилактикалық тексерулер кезінде құрылыстар мен жабдықтар жұмысының нақты параметрлері өлшенеді, олардың техникалық жай-күйі айқындалады жəне нормадан ауытқуды туындататын себептер анықталады, жоспарлы жөндеу үшін жөндеу жұмыстарының көлемі анықталады. Профилактикалық тексерулердің кестелерін уəкілетті органның кəсіпорны жасайды. 14. Гидротехникалық құрылысты инспекторлық тексерулер гидротехникалық құрылыста навигацияның ашылуы мен жабылуы кезінде жылына екі рет жүргізіледі. 15. Кезектен тыс тексерулер құрылыстар бөліктерінің зақымдануын немесе бұзылуын туындатқан дүлей апаттар мен авариялардан кейін, сондай-ақ жабдықтар жұмысындағы жиі істен шығулар мен пайдалану шарттарын басқа да бұзушылықтар кезінде жүргізіледі. 16. Гидротехникалық құрылысты арнайы тексерулер жобалау жəне ғылыми-зерттеу ұйымдарының мамандарын тарта отырып, кемінде 5 жылда 1 рет ұйымдастырылады. Арнайы тексеру кезінде гидротехникалық құрылыстың жəне оның жабдығының жарамды жəне қауіпсіз жұмысын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралардың орындалуы, жүргізілетін жөндеулердің уақтылығы мен толықтығы тексеріледі. 17. Гидротехникалық құрылыстарды байқаулар мен зерттеулер өзінің сипаты бойынша визуалдық жəне аспаптық болып бөлінеді жəне осы Қағидалардың 2-қосымшасына сəйкес құрылыстар мен жабдықтарды міндетті көлемде аспаптық тексерулер, өлшеулер, сынаулар мен зерттеулер жүргізуді көздейді. 18. Байқаулар нəтижелері журналдар мен формулярларға енгізіледі жəне гидротехникалық құрылыстың жұмысында анықталған кемшіліктерді жою жөніндегі ісшараларды əзірлеу үшін пайдаланылады. 19. Байқаулар нəтижелері жыл сайын гидротехникалық құрылыс қауіпсіздігінің диагностикалық көрсеткіштерінің мəндерімен салыстырылады. 4. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстардың қауіпсіздік критерийлерін айқындау тəртібі 20. Критерийлер мориторингілеу процесінде гидротехникалық құрылыстардың жайкүйінің негізгі қадағаланатын жəне бақыланатын сандық жəне сапалық көрсеткіштерін белгілейді. 21. Критерийлер құрылымы бойынша: 1) құрылыстардың техникалық жай-күйін сипаттайтын критерийлерге; 2) құрылыстарды пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жағдайларды сипаттайтын критерийлерге бөлінеді. 22. Құрылыстардың техникалық жай-күйін сипаттайтын критерийлер құрамына: 1) құрылыстардың неғұрлым маңызды қасиеттерін аспаптық байқаулар нəтижесінде алынған сандық параметрлер; 2) аспаптық өлшеу құралдарын қолданбай, құрылыстардың неғұрлым маңызды қасиеттерін байқаулар нəтижесінде алынған сапалық параметрлер; 3) гидротехникалық құрылыстың конструкторлық (жобалау) құжаттаманың талаптарына сəйкестігін сипаттайтын сандық жəне сапалық параметрлер кіреді. 23. Құрылыстарды пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жағдайларды сипаттайтын критерийлер құрамына: 1) гидротехникалық құрылысты пайдалану жағдайларының жобаға жəне нормативтік талаптарға сəйкестігін сипаттайтын белгілер; 2) уəкілетті орган кəсіпорнының аварияларды оқшаулауға жəне жоюға əзірлік дəрежесін сипаттайтын белгілер (материалдардың, құралдар мен жабдықтардың авариялық азаймайтын қорының болуы, ықтимал авариялық жағдайлар сценарийлер мен олар туындаған кезде персоналдың іс-қимылы жоспарларының болуы) кіреді. 24. Əрбір сандық жəне сапалық параметр үшін олардың К1 жəне К2 шекті рұқсат етілген мəндері айқындалады. 25. К1 жəне К2 щамалары құрылысты пайдалану жағдайларына жəне олар белгіленген қолданыстағы жүктемелерге сəйкес бақыланады. 26. Бақыланатын сандық жəне сапалық диагностикалық көрсеткіштер тізбесі əрбір гидротехникалық құрылыстың пайдалану жай-күйін жедел бағалау мүмкіндігін қамтамасыз етеді жəне осы Қағидалардың 3-қосымшасына сəйкес көрсеткіштерді қамтиды. (Соңы 15-бетте).


www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

(Соңы. Басы 14-бетте). 27. Бақыланатын сандық жəне сапалық диагностикалық көрсеткіштер тізбесі əрбір нақты құрылыс үшін табиғи жағдайларды, құрылыстардың конструктивті ерекшеліктерін жəне гидротехникалық құрылысты пайдалану жағдайларын ескере отырып нақтыланады жəне толықтырылады. 28. Диагностикалық көрсеткіштердің мəндерін (қауіпсіздік критерийлерін) айқындаудың (тағайындаудың) екі міндетті кезеңі белгіленеді: 1) жобалау сатысында (бір кезде); 2) пайдалану сатысында (кезең-кезеңімен қайта қаралады). 29. Критерийлер құрамын жəне олардың К1 жəне К2 көрсеткіштерінің мəндерін: 1) жобалау сатысында – гидротехникалық құрылыстың сүзгілік, гидравликалық жəне температуралық режимдерін есептеулер мен эксперименталдық зерттеулер нəтижелерін, кернеу-деформациялық күйін, жүктемелердің негізгі жəне ерекше үйлесуіне беріктігі мен тұрақтылығын талдау негізінде, сондай-ақ материалдың беріктік, деформациялық жəне сүзгілік сипаттамаларын талдау негізінде; 2) пайдаланылатын құрылыстар үшін – мынадай ақпаратты: жоба құрамында əзірленген критерийлік мəндерді жүктемелердің негізгі жəне ерекше үйлесуінің барынша жоғарғы нақты күштік əсерлері кезінде пайдаланылатын құрылыстағы бақыланатын көрсеткіштермен салыстыру нəтижелерін; құрылыс материалдарының нақты физика-механикалық сипаттамалары мен гидротехникалық құрылыс негізінің топырақ түрлері туралы деректерді пайдалана отырып, құрылыстың неғұрлым жауапты бөліктерінің тексеруші есептеулерінің нəтижелерін; заттай бақылаулар мен нақты жүктемелер деректерін пайдалана отырып салынған статистикалық модельдерді (жəне олар бойынша есептерді) талдау нəтижелерін көп факторлы талдау негізінде айқындау керек. 30. Диагностикалық көрсеткіштердің К1 (ал қажет болған жағдайда К2) критерийлік мəндерін түзету жəне толықтыру заттай байқаулар нəтижелерін талдау негізінде жəне мыналарды: 1) осы заттай байқаулар деректері бойынша қалыптастырылған статистикалық үлгілер негізінде орындалған болжам нəтижелерін; 2) гидротехникалық құрылыстың нақтыланған есептік схемаларына, құрылыстар материалдарының жəне негіз топырақтары түрлерінің қасиеттері параметрлерінің, сондай-ақ жүктемелердің негізгі жəне ерекше үйлесу параметрлерінің нақтыланған есептік мəндеріне қолданылатын заттай қадағалау нəтижелері негізінде «калибрленген» математикалық моделдер бойынша тексеру есептерін пайдалана отырып, гидротехникалық құрылысты пайдалану тəжірибесі негізінде жүзеге асырылады. 31. Критерийлерді жəне олардың мəндерін түзету мынадай жағдайларда: 1) гидротехникалық құрылыстарды пайдалануға беру алдында; 2) пайдаланудың алғашқы екі жылынан кейін; 3) гидротехникалық құрылысты реконструкциялағаннан, оларды күрделі жөндегеннен, қалпына келтіргеннен жəне пайдалану шарттарын өзгерткеннен кейін; 4) пайдаланудан шығару кезінде жəне консервациялау кезінде; 5) гидротехникалық құрылыс қауіпсіздігі саласындағы нормативтік құқықтық актілер, қағидалар мен нормалар өзгерген кезде; 6) гидротехникалық құрылыстың жай-күйі жəне пайдалану күйінің өзгеруіне əкеп соққан оны пайдалану шарттары өзгергенде; 7) авариялық жағдайлардан кейін жүзеге асырылады. 32. Критерийлерді мониторингілеу гидротехникалық құрылыстардың техникалық көрсеткіштеріне заттай (визуалдық жəне аспаптық) байқаулар нəтижелері негізінде жүзеге асырылады. 33. Гидротехникалық құрылыстың жай-күйі Көзг диагностикалық көрсеткіштердің өлшенген мəндерін олардың К1 жəне K2 өлшемдік мəндеріне салыстыру негізінде белгіленеді: 1) Көзг < К1 кезде гидротехникалық құрылыстың жай-күйі «қалыпты» деп саналады жəне гидротехникалық құрылыстың қауіпсіздігі толық қамтамасыз етілген деп саналады; 2) К1 мəндерінің бір немесе бірнеше диагностикалық көрсеткіштері артқан кезде немесе диагностикалық көрсеткіштер болжанатын шектен шығып кеткен кезде, ( К1 < Көзг ≤ К2 ) мəндер интервалының осы жүктемелер деңгейі кезінде гидротехникалық құрылыстың жайкүйі «əлеуетті қауіпті» деп саналады, бұл ретте гидротехникалық құрылыстың жай-күйін жəне оның қауіпсіздік деңгейін бағалауды нақтылау үшін жобалау жəне ғылыми-зерттеу ұйымдарын тарта отырып, сарапшылық кеңес құрылады. Уəкілетті органның кəсіпорны гидротехникалық құрылыстың «əлеуетті қауіпті» жай-күйі басталғаны туралы уəкілетті органға хабарлауға жəне гидротехникалық құрылысты «қалыпты» жағдайға келтіру бойынша жедел шаралар қабылдауға тиіс; 3) бір немесе бірнеше диагностикалық көрсеткіштер К2 (Көзг ≥ К 2) критерийлік мəндерінің екінші (шекті) деңгейінен артқан кезде – гидротехникалық құрылыстың жайкүйі «авария алдындағы» деп саналады, бұл ретте гидротехникалық құрылысты жобалық режимдерде одан əрі пайдалануға жол берілмейді. 5. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды жөндеуден өткізу тəртібі 34. Жоспарлы жөндеу жұмыстары мыналарды: 1) техникалық қызмет көрсету бойынша жұмыстарды жоспарлауды жəне жүргізуді; 2) ағымдағы жəне күрделі жөндеулерді, реконструкциялауды жəне жаңғыртуды жоспарлауды жəне жүргізуді қамтиды. 35. Жоспарлы жөндеу жұмыстарының белгіленуі мен мақсаттары гидротехникалық құрылыстар мен жабдықтарды олардың пайдаланудан кенеттен шығып қалуын болдырмайтын жарамды техникалық жай-күйін қамтамасыз етуден тұрады. 36. Жоспарлы жөндеу жұмыстары жөндеуаралық кезеңдердің ұзақтығын жəне тұтастай алғанда, құрылыстар мен жабдықтардың қызмет ету мерзімін ұлғайтуға мүмкіндік береді, құрылыстар мен жабдықтардың техникалық жай-күйін жақсартады, жөндеуге арналған шығыстарды азайтады. 37. Жоспарлы жөндеу жұмыстарын жүзеге асыру мынадай негізгі іс-шаралар өткізуді қамтиды: 1) барлық жөндеу түрлері бойынша жоспарлар мен кестелер жасауды қоса алғанда, жөндеулерді ұйымдастыру мен жоспарлау, жөндеу жұмыстары ведомосын, жұмыстарды тексеру мен қабылдау актілерін жасау, жұмыстарды есепке алу журналдарын жүргізу, есептілікті жүргізу; 2) сметалар жасауды қоса алғанда, жөндеу жұмыстарын жүргізуді дайындау, сызба шаруашылығын ұйымдастыру, технологиялық процестерді əзірлеу, қосалқы бөлшектермен, материалдармен, аспаппен, тетіктермен жəне айлабұйымдармен қамтамасыз ету; 3) жөндеу бригадаларын ұйымдастыру, жұмыс орындарын дайындау, жөндеу персоналына нұсқау беру. 38. Ағымдағы жөндеу кезінде құрылыстың негізгі пайдаланушы сипаттамаларының төмендеуіне əкелмейтін конструкциялардың кішігірім ақаулары мен бүлінуі жойылады, тез тозатын бөлшектері, жекелеген тораптары жүйелі түрде ауыстырылады, жабдықтары реттеледі жəне бапталады, сондай-ақ гидротехникалық құрылыстың жекелеген бөлшектерін мезгілінен бұрын тозудан уақтылы сақтау жөнінде жұмыстар жүргізіледі. Ағымдағы жөндеу навигацияаралық кезеңде жөнделетін негізгі жабдықты жөндеуді қоспағанда, бүкіл жыл бойы жүргізіледі. 39. Күрделі жөндеулер мен реконструкциялауды ұйымдастыру мен жүргізу тəртібі Қазақстан Республикасының сəулет-құрылыс қызметі туралы заңнамасында айқындалған. 40. Жөндеу жұмыстары (ревизиялар, ағымдағы жəне күрделі жөндеу) көбінесе навигацияаралық кезеңде жүргізіледі. 41. Техникалық қызмет көрсету гидротехникалық құрылыстарды жарамды күйде ұстауға бағытталған пайдаланушы персоналдың күшімен орындалады. Техникалық қызмет көрсетудің нəтижелері бойынша конструкциялар мен жабдықтарды жөндеудің қажеттілігі айқындалады. 42. Гидротехникалық құрылыстардағы жөндеу жұмыстарын уəкілетті орган кəсіпорнының мамандары немесе шартты негізде мамандандырылған кəсіпорындарды тарта отырып ұйымдастырылады. 43. Гидротехникалық құрылыс пен жабдықтың конструкцияларын реконструкциялау мен күрделі жөндеулерден кейін пайдалануға қабылдау Қазақстан Республикасының сəулет-құрылыс қызметі туралы қолданыстағы заңнамасында белгіленген тəртіппен жүргізіледі. 44. Құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізуге рұқсат алу талап етілмейтін объектілер үшін жұмыстарды қабылдау уəкiлеттi органның кəсіпорны айқындаған тəртіппен жүргізіледі. 45. Оларды жөндеу кезінде жасалған құрылыстар мен жабдықтар қонструкцияларының барлық өзгерістері гидротехникалық құрылыс паспортына, сондай-ақ тиісті растауы бар тиісті сызбаларға енгізіледі. 46. Гидротехникалық құрылыстарда авариялық сипаттағы жұмыстарды орындау үшін қосалқы бөлшектер мен жабдықтардың азаймайтын қоры болуы қажет, олардың номенклатурасына: 1) кеме өткізуге байланысты жəне жөндеуаралық кезеңнен аз немесе онша аспайтын қызмет мерзімі бар жəне осының салдарынан əрбір кезекті жөндеу кезінде, сондай-ақ техникалық қызмет көрсету процесінде ауыстыруға жататын негізгі технологиялық жабдықтардың тез тозатын барлық бөлшектері (мойынтіректер жапсырмалары, қиылатын сұққылар, серіппелер, пластина тəріздес шынжырлар, манжеттер жəне тығыздамалар, электромагниттік аппараттардың катушкалары, релелік-контакторлық аппаратурасының контактілері, қыздыру элементтері жəне т.б.); 2) жөндеуаралық кезеңі бірден көп қызмет мерзімі бар, бірақ 5 бірліктен асатын бір үлгідегі жабдықтар саны кезінде гидротехникалық құрылыстарға кең қолданысы бар сериялық емес өндірістегі бөлшектер (тістегершіктер, шұбалшаңдар, тісті жəне шұбалшаң дөңгелектер, белағаштар, біліктер, бекітпе дөңгелектері, мойынтіректер корпустары, контакторлар, реле, позициялық қосқыштар, басқару кілттері, коммутациялық аппараттар жəне т.б.); 3) қызмет ету мерзіміне қарамастан ерекше жауапты тораптарға арналған дайындалуы қиын жəне еңбекті көп қажет ететін бөлшектер (жиналған гидроцилиндрлер немесе олардың штоктары, табан жəне гальсбантты құрылғылар, амортизаторлар, бекітпе арбалары, тіреу жəне тірек жастықтары жəне т.б.); 4) істен шығуы кеме өткізудің тоқтауына əкеліп соғатын сериялық дайындалатын жабдық (редукторлар, майсорғылар, электр қозғалтқыштар, қақпаларды жəне бекітпелерді тығыздау элементтері жəне т.б.) қамтылады. 47. Басқа мақсаттар үшін қосалқы бөлшектер мен жабдықтардың азаймайтын қорын жұмсауға жол берілмейді. 48. Қосалқы бөлшектердің, материалдар мен жабдықтардың азаймайтын қорының тізбесін уəкілетті органның кəсіпорны əрбір гидротехникалық құрылыс үшін жеке жасайды жəне оны уəкілетті орган бекітеді. 49. Азаймайтын қор тізбесі гидротехникалық құрылыстың пайдаланылатын қосалқы бөлшектері, материалдары мен жабдығы тізбесінде өзгеріске əкеп соққан гидротехникалық құрылыстың жабдықтары мен жүйелеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізуге байланысты қайта қаралады жəне бекітіледі. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидаларына 1-қосымша Гидротехникалық құрылыстардың гидротехникалық жəне құрылыс бөліктерін, конструкциялары мен жабдықтарын, аумағы мен акваториясын техникалық пайдалану жөніндегі іс-шаралар 1. Бетонды жəне темірбетонды конструкциялар, жер құрылыстары бойынша: 1) бетонды, темірбетонды жəне тас конструкциялары оларды пайдалану процесінде ұстау қабілеті (беріктік жəне тұрақтылық) бойынша, шекті рұқсат етілген деформациялар бойынша, климаттық факторлар мен судың бұзушы ықпалына қарсы төзуі бойынша гидротехникалық құрылыс жобасында көзделген талаптарға сəйкес келуге тиіс; 2) гидротехникалық құрылыстарда уəкілетті органның кəсіпорны бетон мен темірбетонның су өткізбеуіне, геодезиялық, климаттық жəне механикалық деформацияларына, шытынаудың, кавернаның, жарықшақтардың жəне басқа да бүлінулердің пайда болуына, температуралық тігістер қатаюының жай-күйіне, қақпалар мен бекітпелердің төсегіш бөліктеріндегі штрабтық бетонның жай-күйіне, жұқа қабырғалы конструкциялардың жайкүйіне, бетонды конструкцияларда сілтілеу өнімдері қатпарлануының пайда болуы мен асқынуына, тотты ағып кетулер мен қабыршақтанулардың пайда болуына жəне асқынуына жүйелі байқаулар жүргізуді қамтамасыз етеді; 3) шлюз табалдырықтарының жəне басқа да конструктивтік элементтердің көлденең жəне тік жылжулары геодезиялық бақылау əдістерімен жүйелі түрде тексерілуге тиіс; 4) рұқсат етілген шектен асатын ауытқушылықтар анықталған кезде (гидротехникалық құрылыс қауіпсіздігінің белгіленген шекті рұқсат етілген көрсеткіштері) уəкілетті органның кəсіпорны себептерді анықтап, оларды жою жөніндегі іс-шараларды əзірлейді. Қажет болған кезде бұл жұмысқа жобалау немесе ғылыми-зерттеу ұйымдары тартылады; 5) бетон арқылы сүзгіленуі жəне оның беріктігінің жобалықпен салыстырғанда азаюы анықталған кезде бетонның су өткізбеуін қалпына келтіру немесе оны ауыстыру жөніндегі іс-шаралар жүргізіледі; 6) жергілікті жағдайларға байланысты бетонға судың агрессивті əсер ету дəрежесін айқындау үшін сүзілген суға химиялық талдау кезең-кезеңімен жүргізіледі. Бетонға қатысты судың жоғары агрессиясы анықталған кезде оның зиянды əсерін жою немесе азайту жөніндегі іс-шаралар қабылданады. Қажетті іс-шараларды əзірлеу үшін ғылымизерттеу немесе жобалау ұйымдарын тартуға ұсыным беріледі; 7) бетонды жəне темірбетонды конструкциялар бетінің, сондай-ақ арматураның қорғаныс бетінің зақымдануын уақтылы жою керек. Бетонның ірі зақымдануларын жою ғылыми-зерттеу немесе жобалау ұйымдарын тарта отырып, əзірленген жоба бойынша жүргізілуге тиіс; 8) гидротехникалық жəне құрылыс конструкцияларының бетоны оған минералды майлардың түсуінен қорғалуға тиіс; 9) бетонның бетіне түсетін су еркін ағып кетуге тиіс. Су ақпай қалған кезде ағызатын

құбырларды төсеу немесе бетон бетіне қажетті еңіс беру арқылы оның ағып кетуін қамтамасыз ету керек; 10) температуралық-шөгу жəне температуралық тігістердің гидрооқшаулау сыналары тігістер арқылы суды сүзгіленуден қорғауды қамтамасыз етуге жəне бұзылуға ұшырамауға тиіс. Сына арқылы сүзгілеу анықталған кезде оның жай-күйін мұқият тексеру, сүзгілену себептерін айқындау жəне оларды жою керек; 11) жер құрылыстарының жоталары мен еңістері олардың жобалық геометриясының сақталуын қамтамасыз ететін жарамды күйде ұсталады. Анықталған шайындылар, көшкіндер, шөгулер, топырақтың қаңсуы мен шайылуы, еңіс бекітулерінің бұзылуы уақтылы жойылуға жатады жəне олардың пайда болу себептері жойылуға тиіс; 12) желілік жер құрылыстарында құрылыстың пикеттік ұзындығын белгілейтін белгілердің болуы ұсынылады; 13) гидротехникалық құрылыстардың кіреберіс каналдары кемелердің авариясыз жүзуін қамтамасыз етуге жəне оларда кеме қатынаудың кепілдік берілген габариттері болуға тиіс. Олардағы тереңдікті өлшеулер мен трал жұмыстары уəкілетті органның кəсіпорны бекіткен кестеге сəйкес жүргізіледі; 14) кіреберіс каналдар жағалауындағы навигациялық жəне басқа да белгілер жарамды күйде болуға тиіс; 15) кіреберіс каналдардағы кеме қозғалысының жылдамдығы кемелер үлгілеріне, каналдардың табиғи түйісуі мен еңістер бекітілуінің күйіне байланысты белгіленеді жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 шілдедегі № 845 қаулысымен бекітілген Ішкі су жолдарында жүзу қағидаларының талаптарына сəйкес тиісті белгілерді қою арқылы шектеледі. 2. Гидромеханикалық жабдық бойынша: 1) жабық жағдайдағы қақпалар мен бекітпелер табалдырыққа дұрыс бекітілуге немесе тауашаға кіруге жəне сүзгіге қарсы контурға іргелес болуға, ашық жағдайда – гидротехникалық құрылыстың кеме жүзетін габариттерінің шегінен аспауға тиіс; 2) қысымдағы қақпалар мен бекітпелердің тірек жəне тірек-жүру тораптары жабық жағдайларда, сол сияқты маневр жасау кезінде де гидротехникалық құрылыстың қалыптарына гидростатикалық қысымды дұрыс беруді қамтамасыз етуге тиіс; 3) қақпалар мен бекітпелерге, олардың тірек жəне тірек-жүру тораптарына есептік мəндерден асатын жүктемелер түсіруге жол берілмейді; 4) қақпалар мен бекітпелердің қауіпсіздік критерийлерімен жəне гидротехникалық құрылыс жобасымен регламенттеліп белгіленген шамалардан артық қисаюы мен деформациясына жол берілмейді; 5) шлюздерді пайдалану кезінде қысымдағы, сондай-ақ ағында жұмыс істеп тұрған бекітпелердің вибрациясына жол берілмейді; 6) бекітпелерді вибрация болатын жағдайларда тоқтатуға жол берілмейді. Қысымдағы жұмыс жағдайындағы бекітпелердің вибрациясы пайда болған кезде вибрацияның пайда болу себептері дереу анықталады жəне оларды жоюға шаралар қолданылады; 7) электр жетекті тетіктер көмегімен бекітпелермен маневрлеуге автоматты басқару схемасында көзделген басқару мен қорғаудың реттелген жəне дұрыс жұмыс істейтін аппаратурасы болған кезде ғана рұқсат етіледі. Бекітпелермен маневрлеу жөніндегі операциялардың кезектілігін бұғаттаулардың тиісті жүйесімен белгілеу жəне бақылау қажет. Қақпалар мен бекітпелердің қозғалысы кедергісіз жəне бір қалыпты, серпіліссіз болуға тиіс. Қозғалыс жылдамдығы, сондай-ақ аралық жəне түпкі жағдайлардағы аялдамалар жобалық схемаларға сəйкес қамтамасыз етіледі; 8) су өтетін галереялар мен басқа да су өткізгіш шұңқырлардың негізгі бекітпелерінде ағындағы сенімді жабылу қамтамасыз етіледі; 9) дөңгелекті тірек-жүру бөліктерінің үйкелетін бөлшектерінде, сондай-ақ табан тіректері мен гальсбантты құрылғыларда жарамды жəне сенімді жұмыс істейтін майлағыш қондырғылар болуға тиіс; 10) қақпалардың жаяу адамдар өтетін көпіршелері, стационарлық тіреулер, өтпелер мен қоршаулар жарамды күйде ұсталады; 11) қысқы уақытта мұздың күштік əсеріне есептелмеген қақпалар мен бекітпелер алдында қатпайтын мұзойықтың (мұз суаттары) ұсталады; 12) қатты аяздардан кейінгі (300С-тан төмен) ықтимал сызаттар мен жарықшақтарды анықтау мақсатында қақпалар мен бекітпелердің барлық дəнекерленген конструкциялары мұқият тексеруге жатады; 13) бекітпелердің қоқыс жинағыш торкөздері үнемі тазалануға жатады; 14) жөндеу қоршауларының табалдырықтары, тауашалары мен ойықтары кезеңдік тексеруге жатады жəне əрбір орнату алдында қоқыстан тазартылады. 3. Жетекті тетіктер бойынша: 1) бекітпелердің жетекті тетіктері гидротехникалық құрылыс жобасында көзделген шарттар мен нормаларды қанағаттандыруға тиіс. Жетекті тетіктердің кинематикалық жəне гидромеханикалық схемаларындағы, тетіктер мен гидрожүйелерді жүктемелерден қорғау бойынша механикалық жəне гидравликалық құрылғылар құрамы мен конструкцияларындағы өзгерістерге осы гидротехникалық құрылыс жобасын əзірлеген ұйыммен келісім бойынша ғана жол беріледі; 2) электр жетекті тетіктер бекітпенің кез келген жағдайында тетікті тоқтату үшін тежеуіш қондырғылармен, тетікті шектен тыс жүктемелерден қорғау құрылғыларымен, электр қозғалтқыштарды жəне тетіктердің жекелеген тораптарын ревизиялау үшін тоқтатқыш құрылғылармен жабдықталады; 3) редукторлар май көрсеткіштермен жабдықталады, онда тəуекелдермен рұқсат етілген май деңгейін белгілеу керек. Барлық навигациялық кезеңде редукторлар пломбаланған болуға тиіс; 4) тетіктердің жұмысына рұқсат етілген мəндерден асатын деформация жəне қақпалар мен бекітпелер тетіктерінің немесе металл конструкцияларының жауапты бөліктерінің бұзылуы кезінде, беріліс бөлшектерінде сызаттар мен деформациялардың пайда болуы кезінде, бөлшектер рұқсат етілген мəндерден асып тозуы кезінде, жауапты бөлшектер бекіткішінің нашарлауы жəне бұзылуы кезінде, тежегіш құрылғыларындағы ақаулықтар кезінде, қақпалар мен бекітпелердің күйіне жетек тетіктері торабы күйінің сəйкес болмаған кезде, редукторлардағы май деңгейі рұқсат етілген деңгейден төмендеген кезінде, редукторлардағы подшипниктер мен майдың температурасы +750С-тан жоғары болған кезде жол берілмейді; 5) механикалық қорғаныстың құрылғыларын шектен тыс жүктемелерден реттеу жəне олардың əрекетін əзірлеуші зауыттың техникалық нұсқаулықтарына сəйкес жүргізіледі; 6) өзара ілеспе құрылғылармен байланысқан тетіктердегі тежеуіштер екі тетіктің бір уақытта тежелуін қамтамасыз етуге тиіс; 7) пластина тəріздес шынжырларға мұқият күтім ұйымдастырылады. Шынжырларды оларға шаң-тозаң мен кір түсуден қорғау, оларды мезгілімен жуып, мұқият майлау керек. Шынжырлардың тозуына жүйелі бақылау жүргізу қажет; 8) жүктері түсірілмеген жəне тоқтатылмаған тетіктердің тежеуіштерін реттеуге жəне тораптарын бөлшектеуге жол берілмейді; 9) қақпалар мен бекітпелердің гидрожетектері жүйені шектен тыс жүктемеден жəне май қысымының жоғарылауынан қорғайтын сақтандырғыш клапандармен, жұмыс жүктемесінің шекті мəнін көрсететін шкаласында қызыл сызық бар манометрлермен, қақпалар мен бекітпелердің жармалар гидроцилиндрдің штогы келісілген қозғалысы бақыланатын құрылғылармен жабдықталады; 10) гидрожетектерді жұмысқа қосуға қысым релесінің, ток қорғанысының жарамсыздығы кезінде, гидрожетекті басқару жүйесіндегі жарамсыздық кезінде, пайдаланылатын нормаларға сəйкес келмейтін май сапасы кезінде, майдың температурасы белгіленген шегінен төмен болған кезде, майсорғыштардың немесе іске қосуды реттейтін аппаратураның жарамсыздығы кезінде, майсорғыш қондырғысы бактарындағы май деңгейінің номиналды көрсеткіштен төмен болған кезде жол берілмейді; 11) гидрожетек майсорғыш қондырғысы бактарындағы май деңгейі рұқсат етілген деңгейден төмен болған кезде; сорғыларда қағыстар, шуыл пайда болған кезде, сондайақ сорғылар мен құбыр өткізгіштерде вибрацияның кенеттен артуы кезінде; электр қозғалтқыштарының қызып кетуі кезінде; технологиялық қорғаныстың жарамсыздығын анықтаған кезде; майдың жүйеден ағып кетуі пайда болған кезде дереу тоқтатуға жатады; 12) май құбырөткізгіштерін, гидроцилиндрлерді, майсорғы қондырғыларын əрбір жөндегеннен кейін гидрожетекті сынауға дейін гидравликалық жүйенің жұмыс қысымынан 50%-ға артатын қысыммен 10 минут ішінде қысыммен тығыздау жүргізіледі; 13) гидрожетектердің сақтандырғыш клапандары номиналды қысымнан 10-15 %-ға артатын қысымға реттелуге тиіс; 14) май бактары, реттегіштер қаптамалары, сақтандырғыш клапандар, манометрлер барлық навигациялық кезең ішінде пломбаланған түрде ұсталады; 15) гидрожетектерде пайдаланылатын май оған белгіленген талаптарға сəйкес болуға тиіс, оның сапасына тұрақты бақылау жүргізу қажет; 16) қақпалар мен бекітпелерді ұзақ уақытқа жабық жағдайға келтіру кезінде гидроцилиндрлердің штоктары майланады. 4. Қосалқы жабдық бойынша: 1) гидротехникалық құрылыстардағы шварттық құрылғылар (стационарлық рымдар мен тумбалар, қалқымалы рымдар) беріктігі бойынша есептік кемеден қабылданған шварттық күшке сəйкес болуға тиіс; гидротехникалық құрылысқа жақындау кезінде кеме жүргізушілеріне жақсы көрінетін нөмірленуі болуға тиіс; қолайсыз ауа температурасы кезіндегі жұмыс кезеңінде қалқымалы рымдар рымдық тауашалардың үстіңгі бөлігіне ілінеді немесе олардан алынады; шаруашылық жəне өзге де мұқтаждықтарға стационарлық кептіргіш сорғы агрегаттарын пайдалануға жол берілмейді; егер көліктің жалпы салмағы конструкцияның жүк көтергіштігінен асатын болса, гидротехникалық құрылыстың көпірлі жəне консолды конструкциялары бойынша оны өткізуге жол берілмейді; жүккөтергіш жəне өзге де қосалқы жабдықты, байланыс автоматтандыру құралдарын жəне басқа да құрылғыларды пайдалану əзірлеуші зауыттың нұсқаулықтарына сəйкес жүзеге асырылады. 5. Металл конструкцияларын тот басудан қорғау бойынша: 1) гидротехникалық құрылыстардың барлық металл конструкцияларын, тетіктерін, қосалқы жəне жөндеу жабдықтарын қорғаушы жабындыларын жүйелі түрде жағу жолымен тот басудан қорғау қажет; 2) əрбір гидротехникалық құрылыстағы тот басудан қорғау бойынша жұмыстарды жоспарлау үшін қақпалардың, бекітпелердің, тетіктердің металл конструкцияларының боялуға тиіс аумағы жəне кезеңділігі көрсетілген анықтамалық деректері болуға тиіс; 3) əрбір құрылыстағы металл конструкциялардың тот басуға қарсы жабындысының жайкүйі жыл сайынғы навигацияның жабылуынан кейін, ал құрылыстардың суасты бөлігінде – камералар мен галереяларды кептірген кезде немесе суасты тексерулерінің көмегімен айқындалады; 6. Электр-техникалық жабдық бойынша: 1) І санатты электр қабылдағыштар тəуелсіз өзара резервтейтін екі қуат беру көзінен электр энергиясымен қамтамасыз етілуге тиіс, қуат беру көздерінің бірінен электрмен жабдықтау бұзылу кезінде олардың электрмен жабдықталу үзілісіне қуат беру автоматты қалпына келу уақытына ғана рұқсат етіледі. І санатты электр қабылдағыштардың ерекше тобын электрмен жабдықтау үшін үшінші тəуелсіз өзара резервтейтін қуат беру көзінен қосымша қоректендіру көзделеді. Электр қабылдағыштардың ерекше тобы үшін үшінші тəуелсіз қуат беру көзі ретінде жəне І санатты қалған электр қабылдағыштар үшін екінші тəуелсіз қоректендіру көзі ретінде жергілікті электр станциялары, энергия жүйелерінің электр станциялары (атап айтқанда, генераторлық кернеу шиналары), арнайы үзіліссіз қорек агрегаттары, аккумуляторлық батареялар жəне т.б. пайдаланылады. Егер электрмен жабдықтауды резервтеумен технологиялық процесті қажетті үздіксіз қамтамасыз ету мүмкін болмаса немесе егер электрмен жабдықтауды резервтеу экономикалық тұрғыдан орынсыз болса, технологиялық резервтеу жүзеге асырылады; 2) гидротехникалық құрылыстың электр қондырғыларын энергия жүйесіне қосу гидротехникалық құрылыс жобасына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 10 шілдедегі № 713 қаулысымен бекітілген Электр энергиясын пайдалану қағидаларына жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 19 маусымдағы № 625 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Электр желілік қағидаларына сəйкес жүргізіледі; 3) кеме қатынайтын шлюздерде таратушы қалқанда тиісті қосулармен резервті қоректендіруге ауыстыру мүмкіндігі қамтамасыз етілуге тиіс, оны қосу тəсілдеріне оқытылған жедел персонал орындайды; 4) шлюзде жедел қосуларды жүргізу құқығы бар жұмыскерлер тізімін уəкілетті орган кəсіпорнының басшылығы бекітеді жəне энергиямен жабдықтаушы ұйымға ұсынады; 5) резервтік трансформаторлар жəне оларды қоректендіретін желілер навигациялау кезеңінде қосылуға əзір жарамды күйде болуға тиіс; 6) гидротехникалық құрылыстарда мынадай номиналдан жоғары, ұзақтығы - 5 %, жүктемесі номиналдан жоғары емес, қысқа уақытты (тəулігіне 6 сағатқа дейін) - 10 %, жүктемесі номиналдан жоғары емес, авариялық жағдайларда трансформаторды пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа (əзірлеуші зауыттың паспортына) сəйкес авариялық жағдайларда күштік трансформаторлар кернеуінің жоғарылауына жол беріледі; 7) гидротехникалық құрылыстарды үзіліссіз электрмен жабдықтауды қамтамасыз ету үшін олар резервтейтін кез келген кабельдің өзара ауыстырылуын қамтамасыз ету үшін желілердің кескіні мен саны бойынша тепе-тең резервті күштік жəне бақылау кабельдері салынады. Резервті кабельдер ұштарының кабель резервтелетін неғұрлым алыс орналасқан электр қондырғыларына қосылу үшін жеткілікті ұзындығы болуға тиіс; 8) гидротехникалық құрылыстардағы кабельдік каналдардың үстінгі жəне сүзгіленген судың ағуы мен жойылуы үшін еңістері болуы тиіс. Ғимаратқа кіру орындарында кабельді себілген топырақтан ықтимал механикалық бұзылулардан қорғау қажет; 9) электр құрылғылары мен жабдықтардың металл бөліктері, сондай-ақ күштік жəне бақылау кабельдерінің металл қабығы мен сауыты жеке сенімді жерге тұйықталады; 10) гидротехникалық құрылыстарда негізгі жəне қосалқы электр қабылдағыштардың қоректенуі үшін таратушы қалқандар орнатылады. Шлюздер бастарының тұрақтарында жөндеу жұмыстарын жүргізуге арналған ауыспалы қосалқы электр қабылдағыштарды қосу үшін жалғау құрылғылары көзделеді. Негізгі электр қабылдағыштардың тізбектеріне басқа жүктемелерді қосуға жол берілмейді. 7. Басқару пульттері, автоматты басқару, қорғау жəне бұғаттау құрылғылары бойынша: 1) кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарда тетіктердің электр жетектерін орталық жəне жергілікті басқару болуға тиіс; 2) орталық басқару пультінен шлюз камерасының, жоғарғы жəне төменгі бьеф айлақтарының жəне осы айлақтарға жақын жерлердің жақсы көрінуі қамтамасыз етілуге тиіс

(стационарлық бейне бақылау камералары арқылы көріністі қамтамасыз етуге жол беріледі); 3) жергілікті басқару пульттері оларды басқаруға арналған тетіктерге тікелей жақын жерде жəне осы тетіктерді бақылауға ыңғайлы орындарда орналасады; 4) орталық басқару пультінің үй-жайында қолданыстағы санитарлық нормаларға сəйкес жұмыс жарығы мен температура (180C-тан төмен емес) ұсталады; 5) орталық пульттің үй-жайында: техникалық жəне жедел құжаттама; белгі беру шамдарының қоры (əрбір үлгідегі 5 шамнан кем емес); барлық үй-жайлар кілттерінің екі жинағы, оның біреуі үнемі жабылатын шкафта болады, электрмегафон, екі қол шамы; дүрбі, дəрі-дəрмек қобдишасы, радиостанция, өртке қарсы жəне жеке қорғану құралдарының жинағы болуға тиіс; 6) басқару пульттері, шығу жинақтары, тұйықталатын құрылғылар, жедел жабу кілттері, жол қосқыштары жəне қорғаныс аспаптары пломбаланады. Пломбалардың бүтіндігін вахта бастығы бақылайды; 7) басқару пульттеріне, автоматика панельдерінде, магнитті контроллерларға тоқ тізбектері үшін – кескіні кемінде 2,5 мм, қалған басқару жəне белгі беру тізбектері үшін – кемінде 1,5 мм оқшауланған мыс сымдарын ғана төсеуге рұқсат етіледі; 8) барлық басқару түймешелері мен кілттері олардың арналған операцияларын көрсететін жазулармен жарақтандырылады. Белгі беру шамдары мен басқа да белгі беру аппараттарында белгі берудің мақсатын көрсететін жазулар болуға тиіс. Аталған жазбалар жұмыс схемаларында (мнемосхемаларда, қағидаттық электр жəне технологиялық) болады. Қозғалтқыштардың ток күшін бақылайтын амперметрлерде жабдықтардың рұқсат етілген технологиялық жүктемедегі жұмысы кезіндегі токтың шамасы қызыл сызықпен белгіленуге тиіс; 9) электр жабдығы орналасқан ғимараттар мен құрылыстарға кіре берістерде/шыға берістерде көрсететін белгілер, қажет болғанда ескерту белгілері, сондай-ақ авариялық жəне қосалқы шығудың жарық белгілерін көрсететін ескерту белгілері орналасады; 10) шлюздік тетіктердің электр жетектерін басқару схемасы берілген технологиялық кезектілікте қақпалар мен бекітпелердің тетіктерін циклді жəне бөліп басқаруын, жұмыстық бұғаттауды (шлюзденудің қалыпты процесіне сəйкес келмейтін кезектілікте қақпалар мен бекітпелер тетіктерін қосуға тыйым салатын), тетіктерді тоқтату құрылғысын (жабдықтың қалыпты жұмыс режимі бұзылған жағдайда), бағдаршамдардың белгі берулерін басқару құрылғысын, бекітпелер мен қақпалар жиектерінің түпкілікті орналасуының дабылын) көздейді; 11) шлюздік тетіктердің электр жетектерін басқару схемасында электр қозғалтқыштар шектен тыс қызып кеткен жəне электр жетектерінің тізбектерінде қысқа тұйықталулар, тетік бөліктерінде қауіпті күштер туындаған, бекітпе ашылу немесе жабылудың шекті орындарынан өткен, жұмыс істеп тұрған электр жетегінде тетіктердің қол жетегін қосу жағдайларында авариялық бұғаттауды (жарық жəне дыбыс дабылдар) көздейді; 12) жекелеген бұғаттауды жұмыстан жасанды түрде шығаруға жол берілмейді. Құрылыстың қалыпты режимінің бұзылулары кезінде ғана əрбір жағдайда міндетті түрде шлюз вахтасы бастығының қатысуы кезінде шлюз бастығының рұқсатымен жол беріледі; 13) бұғаттау əрекетін тексеру мен автоматика жəне қорғау құрылғыларын жұмысқа қосу шлюз вахтасы бастығының тікелей басшылығымен жүргізіледі; 14) навигацияаралық жөндеуден жəне навигация ашылғанға дейін электр жабдықтарды сынаудан кейін барлық электр схемаларын жақсарту жүргізіледі жəне барлық авариялық жəне жұмыс істейтін бұғаттау құрылғыларының жұмысы тексеріледі. Барлық электр схемаларын жақсартпай жəне барлық авариялық жəне жұмыс істейтін бұғаттау құрылғыларының жұмысын тексермей электр жабдығының жұмысына жол берілмейді; 15) автоматика жəне қорғау аппаратурасын тексеру, ревизиялау жəне жақсарту шлюз бастығы бекіткен кестеге сəйкес жүргізілуге тиіс; 16) қақпалар мен бекітпелер жұмысының режимдеріне, электр жабдықтың бұғаттау жəне белгі беру құрамына əсер ететін шлюзді басқару схемаларындағы өзгерістер уəкілетті орган кəсіпорнының техникалық кеңесінің шешімімен мақұлданған жобалау құжаттамасы өзгерген кезде ғана енгізілуі мүмкін; 17) электр жабдықтарының істен шығуының немесе автоматика жəне қорғау құрылғылары қосылуының барлық жағдайлары жазатын электронды (магниттік) аппаратурада тіркеледі жəне негізгі жабдықтардың істен шығу жəне ақаулары журналына жазылуға тиіс, оны пайдаланушы персонал талдайды, ал олардың себептері дереу жойылады; 8. Навигациялық жабдық жəне байланыс бойынша: 1) кемелерді кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыс арқылы өткізу алыс бағыттағы (жақындау) бағдаршамдармен жəне жақын бағыттағы (кіру) бағдаршамдармен реттеледі. Бағдаршамдық белгі беру Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 шілдедегі № 845 қаулысымен бекітілген Ішкі су жолдарында жүзу қағидаларына сəйкес орындалады; 2) кіру бағдаршамдарының белгі берулері: қызыл от – гидротехникалық құрылысқа кіруге тыйым салынған, кемелер жағалау құрылғылары маңында тоқтайды; жасыл от – гидротехникалық құрылыс кемені кіргізуге əзірленгенін жəне оның шлюзге кіруіне рұқсат берілгенің білдіреді. Шығу бағдаршамының жасыл оты – шлюздеу аяқталды, кеменің шлюзден шығуына немесе басқа камераға өтуіне болады; 3) бағдаршамда белгі берулердің болмауы гидротехникалық құрылысқа немесе шлюздің кіреберіс каналына кемелер қозғалысына тыйым салынумен тең, кемелер тоқтауы жəне шлюз вахтасы бастығының командасын басшылыққа алуы қажет. Осындай жағдайларда шлюз вахтасының бастығы кемелер қозғалысын радиобайланыс көмегімен реттейді немесе арнайы қызмет көрсетуші персоналды қояды. Ақаулық қысқа мерзімде жойылуға тиіс; 4) біржақты қолданыстағы бағдаршамдарда оттардың екі жасыл (қозғалысқа рұқсат беретін) жəне қызыл (қозғалысқа тыйым салатын) түсі болады. Бағдаршамдағы қызыл түс əрқашан жасыл түстің үстінде орналасады; 5) кіру бағдаршамдары шлюз басында тиісті бағдаршамның оттарын кіреберіс каналда тұрған кемеден көрінуді қамтамасыз ететін биіктікте орналасады; 6) кіру бағдаршамдарының рұқсат ететін немесе тыйым салатын оттары тиісті қақпалардың орналасуына қарай автоматты түрде қосылады. Алыс бағдаршамдардың оттары қақпа тетіктерін жəне камералар бағдаршамдарын басқаруға қарамастан жекелеген кілттермен басқарылады; 7) рұқсат етілген белгі беру өшіп қалған немесе осы белгі беру шамдары жанып кеткен кезде тыйым салатын белгі беру автоматты түрде жануға тиіс; 8) кіреберіс каналдарында жəне шлюз камераларында кеме тұрағының шекарасын белгілеу үшін кемеден жақсы көрінетін неонды шамдарды немесе қызыл лағыл əйнектен жасалған жарық түтіктерін пайдалана отырып, орындалған тоқтату оттары орнатылады. Бетондағы тоқтату отының астында бояумен 80 де 20 сантиметр мөлшерінде жолақ сызылады, ал айлақтарда қызыл бояумен «Тоқта» белгісі салынады; 9) гидротехникалық құрылыстардағы навигациялық белгі берудің жай-күйі навигацияда кемінде бір рет тексеріледі. Алыс бағдаршамның оты, ал ол болмаған кезде кіру бағдаршамының түсі 1 километрден кем емес қашықтықта көрініп тұруы керек; 10) жоғарғы жəне төменгі бьефтер жағынан шлюздердің кіру жəне кіреберіс каналдары, сондай-ақ шлюздер жанындағы бөлу дамбаларының төбелері фарватердің жабдықтау қағидаларында көзделген: ағыс бойынша оңға – қызыл, солға - ақ түс оттарымен белгіленеді; 11) гидротехникалық құрылыстар телефон байланысымен, 12-15 километр қашықтықта кемелермен екі жақты байланысты ұстауға мүмкіндік беретін ультра қысқа толқынды байланыспен, дауыс зорайтқыш байланысымен; объект ішілік ауыспалы радиобайланыспен жабдықталады; 12) радиохабарландыру аппаратурасын орналастыру гидротехникалық құрылыс жəне оған іргелес жатқан акваторияның барлық аумағы мен үй-жайларында берілетін өкімдер мен нұсқаулардың естілуін қамтамасыз етеді. 9. Қосалқы электр қабылдағыштар бойынша: 1) гидротехникалық құрылыстың сыртқы жарықтандырылуы жұмыс жəне кезекші болып бөлінеді. Кезекші жарықтандыру тобына шлюз камерасының бойындағы ғимараттар мен өтпелер маңындағы аумақтың ең төменгі қажетті жарықтандыруын қамтамасыз ететіндей орналастырылған сыртқы жарықтандырудың 20-25% шамы кіреді; 2) сыртқы жарықтандыру шамдарының конструкциясы мен орналасуы кеме жүргізушілері мен гидротехникалық құрылыстың вахталық персоналын шамдардың көз қарықтырар əсерінен қорғауды жəне электр қауіпсіздігін қамтамасыз етеді; 3) гидротехникалық құрылыстардың жұмыс жарығы кемелерді өткізу жəне жөндеу жұмыстарын жүргізу уақытында шектеулі көріну жағдайлары басталған кезде қосылады. Жұмыс жəне кезекші жарықты қосу мен өшіруді басқаруда орталық басқару пультіне шығатын автоматты басқару болады; 4) камерадағы шварттық құрылғылардың ең аз жарығы төменгі бьеф деңгейінде кемінде 5 люкс болуға тиіс. Жағалау жəне бағыттаушы құрылыстардың ең аз жарығы кемінде 0,5 люкс болуға тиіс. Шкаф бөліктері, баған жəне қақпа топсалары ауданындағы жарық кемінде 5 люкс болуға тиіс; 5) əрбір жарық түсіруші тірекке жеке сақтандырғыштар немесе басқа да қорғаныс аппаратын орналастыру ұсынылады. Қорғаныс аппаратурасы адамдардың оларды кездейсоқ ұстап қалуынан сенімді қорғалады; 6) жарықтандыруды тексеру нұсқаулығы мен кестесіне сəйкес күндізгі уақытта сыртқы жарықтандыру желісі шамдарының жарамдылығы кезең-кезеңімен тексеріледі, жарамсыз шамдар дереу ауыстырылады. Əрбір гидротехникалық құрылыста сыртқы жарықтандыру шамдарына қауіпсіз қызмет көрсетуге арналған құрылғылар болуға тиіс. 10. Өндірістік жəне қызметтік ғимараттар бойынша: 1) өндірістік жəне қызметтік ғимараттардың техникалық сипаттамалары гидротехникалық құрылыстың паспортына енгізіледі жəне оны гидротехникалық құрылыс басшылығы тіркейді. Ғимараттар мен құрылыстар кезең-кезеңімен мамандандырылған ұйымдардың техникалық куəландыруынан өтеді; 2) уəкілетті органның кəсіпорны гидротехникалық құрылыстың өндірістік жəне қызметтік ғимараттарын жарамды күйде жəне оларға қойылатын пайдалану талаптарына сəйкес, сондай-ақ өрт қауіпсіздігі, еңбек қауіпсіздігі мен оны қорғау жəне өндірістік санитария, экологиялық қауіпсіздік талаптарына сəйкес ұстауды қамтамасыз етеді; 3) əрбір гидротехникалық құрылыста киімдерге арналған шкафтары бар шешінетін орындар, су қайнату аспаптарымен, оны сақтауға арналған ыдыстармен, тамақты жылытуға арналған плиталармен, тоңазытқыштармен жабдықталған, ас қабылдауға арналған үйжайлар, қысқы уақытта ашық ауада жұмыс істейтін персоналдың жылынуы үшін жылы үй-жайлар, арнайы киімді кептіруге арналған құрылғылар болуға тиіс; 4) уəкілетті органның кəсіпорны ғимараттар мен құрылыстардың шөгуін бақылауды жүйелі түрде жүргізілуін қамтамасыз етеді. Ғимараттардың іргетастары мен конструкцияларында жарықтар анықталған кезде іргетастар жұмысының сенімдігін қамтамасыз ететін шараларды уақтылы əзірлеу мен қабылдау жəне маяктар мен аспаптық өлшеулердің көмегімен жарықтардың дамуына бақылау орнату қажет. 11. Аумақ жəне акватория бойынша: 1) гидротехникалық құрылыс үшін құрылыстарды орналастыруға, гидротехникалық құрылысты пайдалану жəне жөндеу жөніндегі жұмыстарды жүргізуге арналған аумақ бөлінеді; 2) жерді пайдалану құқығына құжаттама уəкілетті органның кəсіпорнында, ал көшірмелері - гидротехникалық құрылыста сақталады. Құжаттамаға жер учаскелерінің құрамы мен пайдаланылуы туралы тиісті өзгерістер уақтылы енгізіледі; 3) гидротехникалық құрылыс аумағының шекаралары бас жоспарға енгізіледі жəне жергілікті жерде межелік белгілермен белгіленеді; 4) гидротехникалық құрылыс аумағының шекаралары шегінде суды қорғау аймағы мен жолағының шекаралары, сондай-ақ санитарлық-қорғау аймақтарының шекаралары белгіленеді; 5) əрбір гидротехникалық құрылыс үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес арнайы су пайдалану мен қоршаған ортаға эмиссияларға арналған рұқсаттар ресімделеді; 6) гидротехникалық құрылыстың аумағы «Қазақстан Республикасының стратегиялық, аса маңызды мемлекеттік объектілері мен тыныс-тіршілігін қамтамасыз ету объектілерінің қауіпсіздік жəне инженерлік-техникалық ірілендіру жүйелерімен жарақтандыру жөніндегі техникалық талаптарды белгілейтін мемлекеттік нормативтер» 2.04-08-2009 ҚР РДС белгілеген талаптарға сəйкес қоршалады. Ортақ пайдаланымдағы көлік қозғалысына рұқсат етілмейтін кіреберіс жолдар гидротехникалық құрылыстың қоршалмаған учаскесінің шекарасында шлагбауммен жабдықталады; 7) қар ерудің басталуына қарай таулы жыралар мен орлар тазартылады, аумақ көктемгі жəне нөсер суларды өткізуге дайындалады; 8) гидротехникалық құрылыстың аумағында ағымдағы пайдалану немесе жөндеу жұмыстары үшін қажет етілмейтін бөгде заттардың, қоқыстың, құрылыс материалдары мен жабдықтарының болуына тыйым салынады; 9) гидротехникалық құрылыстың аумағында құрылыстарды тұрғызу жəне коммуникацияларды салу Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен келісілген жəне бекітілген жоба болған кезде жүргізіледі; 10) гидротехникалық құрылыс акваториясы таза ұсталуға тиіс, бекітпе тетіктерінің қолданысы аймағында қалқып жүрген қоқыс ұстап алуға жəне аулаққа шығаруға жатады. Суды майлау жəне басқа да заттармен, тазартылмаған ағындармен ластауға жол берілмейді. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидаларына 2-қосымша Гидротехникалық құрылыстағы бақылаулар мен зерттеулердің құрамы 1. Гидротехникалық құрылыстың гидротехникалық бөлігі бойынша бақылаулар мен зерттеулердің құрамы: мыналарды: тіреу желісін; құрылыстар мен олардың негіздерінің шөгуі мен қисаюларын; жердегі құрыстардың шөгуін; жердегі құрылыстардың жергілікті деформациялануларын; бетон құрылыстарының көлденең ығысуларын; үстіңгі саңылау өлшегіштер бойынша көршілес секциялардың салыстырмалы ығысуларын; құрылыстардың көлденең ығысуын бақылаулар нəтижелерін талдау жəне бағалауды бақылауды қамтитын құрылыстардың орын ауыстыруларын бақылаулар;

15

2) мыналарды: құрылыстардағы пьезометрлердің орналасуын; сүзгіленген сулар деңгейін бақылауларды; сүзгілеуді көзбен шолып бақылауларды; сүзгіленген судың шығындарын өлшеуді жəне дренаждар мен сүзгілеу ошақтарындағы суффозияны бақылауларды; бақылаулар нəтижелерін графикалық ресімдеуді; құрылыстардың сүзгіленген режимінің жай-күйін бағалауды; температуралық-шөгу жіктері тығындарының жұмысын талдауды қамтитын сүзгіленуді бақылаулар; 3) мыналарды: бетонның үстінгі жағының жай-күйін жəне штрабты бетонды; бетон құрылыстарының біртұтастығын; жарықтың пайда болуын жəне оның дамуын; бетон арқылы суды сүзгілеуді жəне бетонды тот басуын; бетонның беріктігін айқындауды; температуралық-шөгу жіктерінің тығындарын; тас қалауды; ағаш конструкцияларын; құрылыстар ауданындағы понурлардың, рисбермдердің, түбі мен жанамалардың шайылуларын жəне бұзылуын; кеме қатынайтын арналарды қамтитын гидротехникалық құрылыстар конструкцияларының жай-күйін бақылаулар; 4) мыналарды: су деңгейінің ауытқуын; гидротехникалық құрылыстың ұзартылған навигация жəне қыс уақыты кезеңіндегі жұмысы мен жай-күйін; гидротехникалық құрылыстардағы судың ағуын; бақылаулардың күнтізбелік жоспарларын; техникалық құжаттама мен есептілікті қамтитын басқа да бақылаулар, күнтізбелік жоспарлар, техникалық құжаттама жəне есептілік. 2. Гидротехникалық құрылыстың механикалық бөлігі бойынша бақылаулар мен зерттеулердің құрамы: 1) мыналарды: дəнекерленген, шытырланған жəне болтты қосылуларды; металл конструкциялардың механикалық бұзылуларын; металл конструкциялардың тот басу бұзылуларын; металл конструкциялардың вибрациясын; екі жаққа ашылатын қақпалардың геометрикалық өлшемдері мен шөгуін; екі жаққа ашылатын қақпа жақтауларының бұралуы мен салбырауын; қақпалардың шкаф таушаларындағы дұрыс орналасуын; əртүрлі үлгідегі қақпалардың жүктемелердегі шөгуі мен майысуын; қақпалардың жұмыс жағдайындағы төбелерінің белгілерін жəне тік жазықтықта қақпалардың ауытқушылығын айқындауды; екі жаққа ашылатын қақпа бағанасы жағдайының екпінге байланысты биіктігі бойынша орналасуын; екі жаққа ашылатын қақпалардың біліктері айналу осінің тіктігін бақылауларды қамтитын қақпалар мен бекітпелердің металл конструкцияларының техникалық жай-күйін бақылаулар; 2) мыналарды: екі жаққа ашылатын қақпалардың табан құрылғыларын бақылауларды; гальсбанттық құрылғыларды бақылауларды; екі жаққа ашылатын қақпалардың тіреу жəне тірек жастықшаларын бақылауларды; қақпалар мен бекітпелердің сырғымалы тірек құрылғыларын бақылауларды; сегментті бекітпелердің шарнир тіреулерін бақылауларды; қақпалар мен бекітпелердің тығындарын бақылауларды қамтитын қақпалар мен бекітпелердің тірек-жүру құрылғыларын, нығыздау жəне тығындау бөліктерін бақылаулар; 3) мыналарды: болат канаттардың тозуын бақылауларды; канатқа əсер ететін күшті есептеуді; пластина тəріздес тізбектердің тозуын бақылауларды; оның негізгі жұмыс режимі кезінде тізбектерге түсетін күшті тексеруді қамтитын қақпалар мен бекітпелер тетіктерінің тартқыш органдарын бақылаулар; 4) мыналарды: ашық тісті берілістерді бақылауларды; жабық тісті берілістерді бақылауларды; біліктер мен мойынтіректерді бақылауларды; тежегіштерді бақылауларды; жалғайтын жəне фрикционды муфталарды бақылауларды қамтитын тісті жетекті тетіктерді бақылаулар; 5) мыналарды: күштік цилиндрлерді бақылауларды; майсорғы қондырғысын бақылауларды; басқару жүйесін бөлу жəне бақылау аппараттарын бақылауларды; гидро жетекті қондырғыны жалпы сынаулар мен оның негізгі өлшемдерін айқындауды қамтитын гидравликалық жетекті тетіктерді бақылаулар. 3. Оның жай-күйі мен жұмысына бақылаулар мен зерттеулер жүргізу қамтамасыз етілетін гидротехникалық құрылыстардың электр техникалық бөлігі бойынша объектілер құрамы: 1) мыналарды: күштік трансформаторларды; өлшеу трансформаторларын; майлы ажыратқыштарды; жүктемені ажыратқыштарды; ажыратушыларды; кешенді бөлу құрылғылары мен жинақтаушы шиналарды; айырғыштарды; 1000 В жоғары кернеудегі сақтандырғыштарды; оқшаулағыштарды қамтитын кіші станциялардың электр жабдығы; 2) мыналарды: электр қозғалтқыштарды; электр магниттерді; резисторларды; күштік конденсаторларды; электр гидравликалық жетектерді; электр гидравликалық итергіштерді қамтитын күштік электр жабдығы; 3) мыналарды: контакторлар мен магнитті қосқыштарды; басқару релесін; қорғаныш релесін; 1000 В дейінгі кернеудегі сақтандырғыштарды; автоматты ажыратқыштарды қамтитын релелі-контакторлық жəне қорғаныш аппаратурасы; 4) мыналарды: басқару тізбектерін оқшаулауды; басқару схемалары элементтерінің өзара əрекеттесуін; жол жəне түптілікті ажыратқыштарды; басқару трансформаторларын (стабилизаторларды); тұрақты ток көздерін (түзеткіштерді) қамтитын қосалқы тізбектер мен автоматты басқару аппаратурасы; 5) мыналарды: сельсинді белгі беруді; қалқымалы құрылғылар мен көрсеткіштер датчиктерін; өндірістік белгі беруді; бағдаршамдық белгі беруді; тоқтату оттарын; фотобұғаттауды қамтитын белгі беру; 6) мыналарды: жартылай өткізгіш аспаптарының жəне интегралдық схемалардың жұмыс қабілеттілігін бағалауды, жартылай өткізгіш аспаптарын сынауды; асинхрон-вентильді каскад негізінде контактісіз қосуды реттеу құрылғыларын; тиристорлы коммутаторларды, басқару станциялары мен қосқыштарды; контактісіз позициялық қайта қосқыштарды қамтитын контактісіз аппаратура; 7) мыналарды: əуе желілерін; кабель желілерін қамтитын əуе жəне кабель желілері; 8) жерге тұйықтау құрылғылары; 9) тасымалды электрлі аспап жəне төмендеткіш қауіпсіздік трансформаторлары; 10) электр жетектер мен гидротехникалық құрылыстарды басқару жүйелері. Кеме қатынайтын гидротехникалық құрылыстарды (шлюздерді) техникалық пайдалану, тексеру жəне жөндеу қағидаларына 3-қосымша Гидротехникалық құрылыстың бақыланатын сандық жəне сапалық диагностикалық көрсеткіштерінің тізбесі 1. Пайдаланылатын гидротехникалық құрылыстың жай-күйін бағалау үшін мынадай сандық көрсеткіштерді (техникалық құралдардың көмегімен өлшенетін жəне өлшеулер негізінде есептелетін) бақылау қажет: 1) құрылыстар мен оның негіздерінің тік жəне көлденең орын ауыстырулары, деформациясы; 2) бетон жəне темірбетон құрылыстарының секцияаралық жіктері бойынша өзара ығысуы; 3) бетон жəне темір-бетон құрылыстарында жарықтардың, блокаралық жіктердің ажырауы; 4) бетондық бөгеттің жартас негізімен контактісі бойынша жарықтардың таралу тереңдігі; 5) бетон жəне темірбетон құрылыстарының сипаттық кесінділерінің бұрылу бұрыштары; 6) дренаждық құрылғыларға жəне жерасты өніміне түсетін немесе күндізгі бетке шығатын сүзілген су шығыны (жалпы жəне құрылыстар мен олардың негіздерінің жекелеген учаскелері бойынша); 7) топырақ құрылыстарының жəне жағалау қабысуларының денесінде сүзгілену ағынының депрессиялық бетінің белгілері; 8) топырақ құрылыстарының, негіздердің жəне жағалау қабысуларының денесінде пьезометриялық қысымдар мен олардың градиенттері; 9) бетон құрылыстарының табандарының сүзгілену қысымы; 10) топырақ материалдары мен негіздерден бөгеттердің суға төзімді элементтеріндегі қуыс қысымы мен оның таралу қарқындылығы; 11) жоғарғы жəне төменгі бьефтер жағынан гидростатикалық қысым (су деңгейлері, су қоймасының толу жəне жұмыс істеу кестелері); 12) құрылысты қоршап тұрған орталардың (ауа, су) температурасы; 13) сорғылар қысымы (олардың деңгейі мен механикалық сипаттамалары); 14) құрылысқа жəне механикалық жабдыққа мұздың əсері; 15) құрылысқа динамикалық əсерлер (су ағынының тасталуынан, гидроагрегаттар жұмысынан, теміржол жəне автомобиль көлігінен, өнеркəсіптік жаралыстардан); 16) сейсмикалық əсерлер (сейсмикалық оқиға уақытындағы динамикалық орын ауыстырулар, жылдамдықтар, негіздің үдеулері). 2. Пайдаланылатын гидротехникалық құрылыстың авария тəуекелінің деңгейін (қауіпсіздік деңгейін) бағалауды мынадай сапалық көрсеткіштерді ескере отырып орындау қажет: 1) гидротехникалық құрылысты пайдаланудың конструктивті-жинақтаушы шешімдері мен шарттарының қолданыстағы нормалар мен қағидалар ережелеріне, сондай-ақ гидротехникалық құрылыстың жай-күйін заманауи есептеу əдістері мен бағалау əдістеріне (шетелдік тəжірибені қоса алғанда) сəйкестігі; 2) жобада қабылданған ықтимал табиғи əсерлердің есептік деңгейлерінің асып кету қаупі; 3) құрылыстар материалдарының механикалық жəне сүзгілеу есептік мəндерінің сипаттамаларының, сондай-ақ негіздер түрлері қасиеттерінің өзгеруі; 4) өлшеу құралдары бақылайтын жай-күй көрсеткіштерінің қауіпсіздік критерийлеріне сəйкестігі; 5) сараптамалық негізде бағаланатын (оның ішінде көзбен шолып бақыланатын) жай-күй көрсеткіштерінің қауіпсіздік критерийлеріне сəйкестігі; 6) пайдалану шарттарының бұзылуы; 7) жоталарда, бермаларда немесе еңістерде топырақтың отырылыстары немесе үйілуінің болуы мен дамуы; 8) еңістер мен жағалау бөктерінің жергілікті көшкіндері; 9) бөгет еңістерінің толқын қорғанысы бекітпелерінің зақымдалуы; 10) құрылыстың негізі мен денесінде қуыстар мен қисаюлардың болуы; 11) құрылыстар шектерінде, құрылыс элементтері мен əртүрлі механикалық жəне сүзгіш қасиеттермен жанасу аймақтарында, сондай-ақ жерасты өнімдерінде жарықтардың болуы мен дамуы; 12) құрылыстардың потерналарында су кетулер, бетонды сілтілендіру іздері; 13) дренаждық құрылғылардың ластануы, қатқылдануы, қатып қалуы; 14) сүзілген судың шығуындағы тот басулар; 15) судың тамшылап ағуы жəне еңістер мен бөктердің су болуы; 16) сүзілген суда лайланудың болуы; 17) су түсіретін тракт элементтерінің механикалық зақымданулары жəне төменгі бьефтегі кіреберіс каналы түбінің шайылулары; 18) жоғарғы бьефтегі тасындылардың болжамды көлемдері мен деңгейі.


16

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 17 ақпан

№97

Астана, Үкімет Үйі

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларын бекіту туралы «2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2013 жылғы 3 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 2-тармағына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидалары бекітілсін. 2. Облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының əкімдері бюджет қаражатының уақтылы жəне мақсатты пайдаланылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы қаулы 2014 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 17 ақпандағы №97 қаулысымен бекітілген Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидалары (бұдан əрі – Қағидалар) «2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 2-тармағына сəйкес əзірленді. 2. Қағидалар облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің мынадай: 100 «Арнаулы əлеуметтік қызметтер стандарттарын енгізу»; 101 «Үкіметтік емес секторда мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру» кіші бағдарламаларын қоспағанда, 038 «Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттеріне халықты əлеуметтік қорғауға жəне көмек көрсетуге арналған ағымдағы нысаналы трансферттер» республикалық бюджеттік бағдарламасы бойынша халықты əлеуметтік қорғауға жəне көмек көрсетуге республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану тəртібін айқындайды. 3. Ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану бюджет заңнамасына жəне Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сəйкес жүзеге асырылады. 4. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) республикалық бюджеттік бағдарламаның əкімшісі – азаматтардың жекелеген санаттарына əлеуметтік көмек көрсету жөніндегі шараларды қаржыландыруды жəне олардың іске асырылуына мониторингті жүзеге асыратын еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау саласындағы орталық уəкілетті орган; 2) жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шаралары – өз бетінше жұмыспен айналысушылар, жұмыссыздар жəне табысы аз адамдар қатарындағы Қазақстан Республикасының азаматтары мен оралмандарды мемлекеттік қолдаудың мемлекет Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жүзеге асыратын шаралары; 3) ассистенттер – шартты ақшалай көмек алу үшін кент, село, селолық округ əкіміне (бұдан əрі – селолық округ əкімі) жүгінген үміткермен консультациялар өткізу, əңгімелесу, отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартын іске асыру кезеңінде адамды (отбасын) сүйемелдеу, атқарылған жұмыс туралы мониторинг жүргізу жəне есеп жасау үшін жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі шарт негізінде тартатын адамдар; 4) мемлекеттік атаулы əлеуметтік көмек (бұдан əрі – атаулы əлеуметтік көмек) – жан басына шаққандағы орташа айлық табысы облыстарда, республикалық маңызы бар қалаларда, астанада белгіленген кедейлік шегінен төмен жеке адамдарға (отбасыларға) мемлекет ақшалай нысанда беретін төлем; 5) өтініш берілген күні – барлық қажетті құжаттармен уəкілетті органға немесе селолық округ əкіміне шартты ақшалай көмек тағайындауға өтініш берілген ай; 6) өтініш беруші (үміткер) – «Өрлеу» жобасына қатысу үшін өз атынан жəне отбасы атынан өтініш білдіретін адам; 7) əлеуметтік жұмыс жөніндегі консультанттар – шартты ақшалай көмек алу үшін жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтініш білдірген үміткермен консультациялар өткізу, əңгімелесу, отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартын іске асыру кезеңінде адамды (отбасын) сүйемелдеу, атқарылған жұмыс туралы мониторинг жүргізу жəне есеп жасау үшін жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі шарт негізінде тартатын, халықты əлеуметтік қорғау, ауыл шаруашылығы органдары мен ұйымдарының жəне өзге де ұйымдардың мамандарымен өзара іс-қимыл жасайтын адамдар; 8) шартты ақшалай көмек (бұдан əрі – ШАК) – отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартының талаптары бойынша жан басына шаққандағы орташа айлық табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінің 60 пайызынан төмен жеке тұлғаларға немесе отбасыларға мемлекет беретін ақшалай нысандағы төлем; 9) «Өрлеу» жобасы – отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шараларына қатысуы жəне қажет болған жағдайда, еңбекке қабілеттілерін қоса алғанда, отбасы мүшелерінің (адамның), əлеуметтік бейімделуден өтуі шартымен отбасыға (адамға) шартты ақшалай көмек беру бағдарламасы; 10) жан басына шаққандағы орташа табыс – отбасының жиынтық табысының айына отбасының əрбір мүшесіне келетін үлесі; 11) отбасының жиынтық табысы – Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрінің 2009 жылғы 28 шілдедегі №237-ө бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2009 жылы 28 тамызда № 5757 болып тіркелген) Мемлекеттік атаулы əлеуметтік көмек алуға үміткер адамның (отбасының) жиынтық табысын есептеу ережесіне сəйкес есептелетін, шартты ақшалай көмек тағайындауға өтініш берген айдың алдындағы 12 айда ақшалай, сол сияқты заттай нысанда алынған табыстың жалпы сомасы; 12) əлеуметтік келісімшарт – жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің мемлекеттік шараларына қатысатын Қазақстан Республикасының жұмыссыз, өз бетінше жұмыспен айналысатын жəне табысы аз азаматтары қатарындағы жеке тұлға мен халықты жұмыспен қамту орталығы арасындағы тараптардың құқықтары мен міндеттерін айқындайтын келісім; 13) отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты – «Өрлеу» жобасына қатысу үшін отбасы атынан əрекет ететін еңбекке қабілетті жеке тұлға мен уəкілетті орган арасындағы тараптардың құқықтары мен міндеттерін айқындайтын келісім; 14) арнаулы əлеуметтік қызметтер – «Арнаулы əлеуметтік қызметтер туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес өмірде қиын жағдайға тап болған еңбекке қабілетті адамға немесе отбасы мүшелеріне туындаған əлеуметтік проблемаларды еңсеру үшін жағдайларды қамтамасыз ететін жəне оның қоғам өміріне қатысуына басқа азаматтармен тең мүмкіндіктер жасауға бағытталған қызметтер кешені; 15) уəкілетті орган – шартты ақшалай көмек тағайындауды, отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартын əзірлеуді, жасасуды жəне сүйемелдеуді жүзеге асыратын республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, қаладағы ауданның, аудандық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органы; 16) облыстың уəкілетті органы – «Өрлеу» жобасын іске асыруды үйлестіруді жəне оның мониторингін жүзеге асыратын облыстың жергілікті атқарушы органының жұмыспен қамтуды үйлестіру жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасы; 17) учаскелік комиссия – атаулы əлеуметтік көмек алуға өтініш білдірген адамдардың (отбасылардың) материалдық жағдайына тексеру жүргізу үшін тиісті əкімшілік-аумақтық бірліктер əкімдерінің шешімімен құрылатын арнайы комиссия. 5. Облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне халықты əлеуметтік қорғауға жəне көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер мынадай бюджеттік кіші бағдарламалар бойынша пайдаланылады: 103 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» (бұдан əрі – 103 кіші бағдарлама); 104 «Өрлеу жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» (бұдан əрі – 104 кіші бағдарлама). 6. Республикалық бюджеттік бағдарламаның əкімшісі Нысаналы трансферттер бойынша нəтижелер туралы келісімнің, белгіленген тəртіппен бекітілген 038 бюджеттік бағдарлама мен 103 жəне 104 кіші бағдарламаларды қаржыландырудың жеке жоспарының негізінде облыстық бюджеттерге, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне ағымдағы нысаналы трансферттерді аударуды жүргізеді. 2. 2014 – 2015 жылдарға арналған республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді Ақмола, Шығыс Қазақстан жəне Жамбыл облыстарының облыстық бюджеттерінің «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізуге пайдалану тəртібі 7. Ақмола, Шығыс Қазақстан жəне Жамбыл облыстарының бюджеттеріне «Өрлеу» жобасы бойынша ШАК-ті енгізуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер: 1) ШАК төлеуге; 2) əлеуметтік жұмыс жөніндегі консультанттар мен ассистенттердің қызметтеріне ақы төлеуге; 3) əлеуметтік жұмыс жөніндегі консультанттар мен ассистенттердің іссапар шығыстарына; 4) əлеуметтік жұмыс жөніндегі консультанттарды оқытуға; 5) баспа, оның ішінде ақпараттық-түсіндіру сипатындағы өнімдерді шығаруға пайдаланылады. 8. Облыстың уəкілетті органы келіп түсетін нысаналы трансферттерді мынадай бюджеттік бағдарламалар бойынша көздейді: 047 «Аудандық (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттеріне «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізуге арналған ағымдағы нысаналы трансферттер»; 048 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу». 047 «Аудандық (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттеріне «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізуге арналған ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы бойынша ағымдағы нысаналы трансферттерді облыстың уəкілетті органы аудандардың бюджеттеріне, облыстық маңызы бар қалалардың бюджеттеріне аударуды заңнамада белгіленген тəртіппен жүргізеді. 048 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасы бойынша əлеуметтік жұмыстар жөніндегі консультанттарды оқытуға арналған шығыстар жүргізіледі. 9. Уəкілетті орган келіп түсетін нысаналы трансферттерді 025 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасы бойынша қарастырады. Аталған бағдарлама бойынша осы Қағидалардың 7-тармағында көрсетілген шығыстар (əлеуметтік жұмыстар жөніндегі консультанттардың біліктілігін арттыруға арналған шығыстарды қоспағанда) жүргізіледі. ШАК төлеу осы Қағидалардың 11-тармағында көрсетілген мөлшерде 025 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасының тиісті кіші бағдарламалары бойынша жүргізіледі. 10. ШАК отбасының еңбекке қабілетті мүшелерінің (адамның) жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шараларына қатысуы жəне қажет болған жағдайда, еңбекке қабілеттілерін қоса алғанда, отбасы мүшелерінің (адамның) əлеуметтік бейімделуден өтуі шартымен беріледі. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты қолданылатын жəне ШАК төленетін кезеңде атаулы əлеуметтік көмек төлеу тоқтатылады. 11. Отбасының əрбір мүшесіне (адамға) арналған ШАК мөлшері отбасының (адамның) жан басына шаққандағы табысы мен облыстарда (республикалық маңызы бар қалада, астанада) белгіленген ең төменгі күнкөріс деңгейінің 60 пайызы арасындағы айырма ретінде айқындалады. Бұл ретте, жан басына шаққандағы табысы кедейлік шегінен төмен отбасына ШАК төлеу мынадай тəртіппен жүзеге асырылады: 1) отбасының жан басына шаққандағы табысы мен облыстарда (республикалық маңызы бар қалада, астанада) белгіленген кедейлік шегінің арасындағы айырма жергілікті бюджет қаражаты есебінен (025 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасының 015 «Жергілікті бюджет қаражаты есебінен» кіші бағдарламасы бойынша) қаржыландырылады; 2) облыстарда (республикалық маңызы бар қалада, астанада) белгіленген кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс деңгейінің 60 пайызы арасындағы айырма – республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттер есебінен (025 «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасының 011 «Республикалық бюджеттен берілетін трансферттер есебінен» кіші бағдарламасы бойынша) жүзеге асырылады. ШАК алушылардың шоттарына төлемдер 025 ««Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмекті енгізу» бюджеттік бағдарламасының екі кіші бағдарламасы бойынша бір мезгілде жүзеге асырылады. Жан басына шаққандағы орташа табыс ШАК тағайындауға өтініш берген айдың

алдындағы 12 айда алынған жиынтық табысты отбасы мүшелерінің санына жəне он екі айға бөлу арқылы есептеледі жəне отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты қолданылатын мерзім ішінде қайта қаралмайды. Отбасының құрамы өзгерген жағдайда, ШАК мөлшері көрсетілген мəн-жайлар орын алған сəттен бастап қайта есептеледі, бірақ оны тағайындаған сəттен бұрын емес. ШАК отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты қолданылатын мерзімге беріледі жəне ай сайын төленеді. 12. Жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шаралары инфрақұрылымдар мен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықты дамыту, ауылдық кəсіпкерлікті дамыту, оқыту жəне ерікті қоныс аудару жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 19 маусымдағы қаулысымен бекітілген Жұмыспен қамту 2020 жол картасы жəне жергілікті бюджет қаражаты есебінен іске асырылатын өзге де бағдарламалардың шеңберіндегі мемлекеттік қолдау шаралары арқылы отбасының еңбекке қабілетті мүшелерін жұмыспен қамтуды көздейді. 13. Отбасы мүшелерін (адамдарды) əлеуметтік бейімдеу олардың жеке мұқтаждығына байланысты қолданыстағы арнаулы əлеуметтік қызметтер туралы заңнамаға сəйкес арнаулы əлеуметтік қызметтер көрсетуді, сондай-ақ жергілікті бюджет қаражаты есебінен қарастырылған əлеуметтік қолдаудың өзге де шараларын көздейді. 14. Үміткер «Өрлеу» жобасына қатысу үшін жеке өзінің немесе отбасының атынан тұрғылықты жері бойынша уəкілетті органға немесе ол болмаған жағдайда селолық округ əкіміне жүгінеді. 15. Уəкілетті орган, селолық округ əкімі не ассистент үміткерге «Өрлеу» жобасына қатысу шарттары туралы консультация береді жəне үміткер қатысуға келісім берген жағдайда əңгімелесу жүргізеді. Əңгімелесу жүргізу кезінде: 1) үміткердің ШАК алуға құқығы; 2) отбасы мүшелеріне олардың жеке мұқтаждықтары ескеріле отырып көрсетілетін арнаулы əлеуметтік қызметтердің түрлері; 3) Жұмыспен қамту 2020 жол картасы шеңберінде жұмыспен қамтуға жəрдем көрсету шаралары айқындалады. Əңгімелесу нəтижелері бойынша осы Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес əңгімелесу парағы ресімделеді. 16. Əңгімелесу парағына қол қойған үміткер «Өрлеу» жобасына қатысуға өтініш пен осы Қағидаларға 2 жəне 3-қосымшаларға сəйкес нысандар бойынша отбасылық жəне материалдық жағдайы туралы сауалнама толтырады, оған мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) жеке басын куəландыратын құжат; 2) осы Қағидаларға 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша отбасы құрамы туралы мəліметтер; 3) отбасы мүшесіне (қажет болған кезде) қамқоршылықтың (қорғаншылық) белгіленгенін растайтын құжат; 4) тұрақты тұрғылықты жері бойынша тіркелгенін растайтын құжат немесе мекенжай анықтамасы, немесе селолық округ əкімінің анықтамасы; 5) осы Қағидаларға 5-қосымшаға сəйкес нысан бойынша жеке қосалқы шаруашылығының бар-жоғы туралы мəліметтер. 17. Егер өтініш беруші өтініш берген сəтте мемлекеттік атаулы əлеуметтік көмек жəне (немесе) он сегіз жасқа дейінгі балаларға мемлекеттік жəрдемақы алушы болып табылса, сондай-ақ оларда қамтылған ақпаратты мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алу мүмкіндігі болған кезде осы Қағидалардың 16-тармағының 3), 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды ұсыну талап етілмейді. Осы Қағидалардың 16-тармағының 5) тармақшасында көрсетілген мəліметтерді селолық округ əкімі қалыптастырады. 18. Осы Қағидалардың 16-тармағында көрсетілген құжаттар: селолық округ əкіміне өтініш берген кезде – салыстырып тексеру үшін түпнұсқаларда жəне көшірмелерде ұсынылады, содан кейін құжаттардың түпнұсқалары өтініш берушіге қайтарылады; уəкілетті органға өтініш берген кезде – түпнұсқада ұсынылады, олар сканерленеді жəне өтініш берушіге қайтарылады, ал электрондық құжаттар уəкілетті орган қызметкерінің электрондық цифрлық қолтаңбасымен куəландырылады. Осы Қағидалардың 16-тармағының 2), 5) тармақшаларында көрсетілген үміткер толтыратын құжаттар түпнұсқада ұсынылады. Уəкілетті орган құжаттардың электрондық көшірмелері мен мəліметтердің сапасын жəне олардың өтініш беруші ұсынған құжаттардың түпнұсқасына сəйкестігін қамтамасыз етеді. 19. Өтініш беруші тиісті құжаттарды ұсынғаннан кейін оның қатысуымен уəкілетті органның қызметкері үміткердің жəне отбасы мүшелерінің жеке сəйкестендіру нөмірі бойынша осы Қағидаларға 6-қосымшаға сəйкес мемлекеттік ақпараттық жүйелерге сұрау салуды қалыптастырады. Мемлекеттік органдар жəне (немесе) ұйымдар сұратылған мəліметтерді растайтын электрондық құжаттарды ұсынған кезде сұрау салуды жүзеге асырған уəкілетті орган өтінішті осы Қағидаларға 7-қосымшаға сəйкес нысан бойынша журналға тіркейді, содан кейін өтініш берушіге құжаттардың қабылданғаны туралы белгісі бар үзбелі талон беріледі. 20. Мемлекеттік органдар немесе ұйымдар өтініш беруші туралы сұратылған мəліметтердің жоқ екенін растайтын электрондық құжаттарды ұсынған немесе ақпараттық жүйелердегі мəліметтер өтініш беруші ұсынған мəліметтермен сəйкес келмеген кезде уəкілетті орган екі жұмыс күні ішінде өтініш берушіні құжаттардың түпнұсқаларын жəне мемлекеттік органдардың жəне/немесе ұйымдардың ақпараттық жүйелеріндегі өзі туралы мəліметтерді сəйкес келтіруге келісімі туралы өтінішті ұсыну қажеттілігі туралы хабардар етеді. Егер өтініш беруші хабарламаны алған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде құжаттардың түпнұсқаларын ұсынбаса, уəкілетті орган осы Қағидаларға 8-қосымшаға сəйкес нысан бойынша себептерін көрсете отырып, «Өрлеу» жобасына қатысуға өтініш қабылдаудан бас тарту туралы оны хабардар етеді. 21. Өтініш беруші құжаттардың түпнұсқалары мен жоғарыда көрсетілген келісім туралы өтінішті ұсынған кезде уəкілетті органның қызметкері құжаттардың түпнұсқаларын сканерлейді жəне «Ақпараттық жүйелердегі жеке тұлға туралы мəліметтерді сəйкес келтіру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 17 сəуірдегі № 372 қаулысына сəйкес келтіру үшін мемлекеттік органдарға немесе ұйымдарға жібереді. 22. Уəкілетті орган немесе селолық округ əкімі құжаттарды алған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде іс макетін қалыптастырады жəне «Өрлеу» жобасына қатысуға үміткер өтініш берушінің материалдық жағдайына тексеру жүргізу үшін учаскелік комиссияларға береді. 23. Учаскелік комиссиялар құжаттар келіп түскен күннен бастап үш жұмыс күні ішінде өтініш берушінің материалдық жағдайына тексеру жүргізеді, осы Қағидаларға 9-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тексеру актісін жасайды, осы Қағидаларға 10-қосымшаға сəйкес нысан бойынша учаскелік комиссияның қорытындысын дайындайды жəне оны уəкілетті органға немесе селолық округ əкіміне береді. 24. Селолық округ əкімі өтініш берушілердің құжаттарын учаскелік комиссияның қорытындысымен қоса, олар қабылданған күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірмей уəкілетті органға береді. 25. Уəкілетті орган: 1) құжаттарды селолық округ əкімінен немесе учаскелік комиссиядан алғаннан кейін бір жұмыс күні ішінде өтініш беруші ұсынған өтініштің, құжаттардың электрондық көшірмелері бар өтініш берушінің электрондық іс макетін қалыптастырады, отбасының əрбір мүшесіне арналған ШАК-тың айлық мөлшерін айқындайды; 2) ШАК-ке құқығы айқындалғаннан кейін бір жұмыс күні ішінде өтініш берушіні жəне (немесе) өз бетімен жұмыспен айналысушылар, жұмыссыздар санатына жатқызылған отбасы мүшелерін, табысы аз адамдар қатарындағы еңбекке қабілетті жастағы адамдарды осы Қағидалардың 29-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, «Халықты жұмыспен қамту туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес жұмыспен қамтудың белсенді шараларына қатысуға əлеуметтік келісімшарт жасау үшін жұмыспен қамту орталығына жібереді не жергілікті бюджет қаражаты есебінен іске асырылатын жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің өзге де шараларына жолдама береді. Бұл ретте, уəкілетті орган жіберілген адамдардың тізімін жұмыспен қамту орталығына береді. Жұмыспен қамту орталығы үміткерлердің тізімін алған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей əлеуметтік келісімшарт (келісімшарттар) жасасады жəне əлеуметтік келісімшарттың (келісімшарттардың) көшірмесін уəкілетті органға жібереді; 3) əлеуметтік келісімшарттың (келісімшарттардың) көшірмесін алғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде өтініш берушіні жəне (немесе) оның отбасы мүшелерін еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы орган бекітетін нысанға сəйкес отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартын жасау үшін шақырады; 4) отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты жасалған күні осы Қағидаларға 11-қосымшаға сəйкес нысан бойынша ШАК тағайындау (тағайындаудан бас тарту) туралы шешім қабылдайды жəне ШАК тағайындаудан бас тарту туралы шешім қабылданған жағдайда, өтініш берушіге осы Қағидаларға 12-қосымшаға сəйкес нысан бойынша бас тарту туралы (себептерін көрсете отырып) хабарлама жібереді. 26. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты өтініш берушімен бірлесе отырып əзірленеді, ол мыналарды қамтиды: 1) тараптардың «Өрлеу» жобасына қатысу міндеттемелері; 2) ШАК мөлшері; 3) жұмыспен қамтуға жəрдемдесу шаралары; 4) əлеуметтік бейімдеу жөніндегі іс-шаралар (отбасы құрамында мұндай бейімдеуді қажет ететін адамдар болған жағдайда). 27. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты бір жылға, бірақ отбасы мүшелерінің əлеуметтік бейімделуін ұзарту қажет болған жəне (немесе) отбасының еңбекке қабілетті мүшелері кəсіптік оқуын аяқтамаған жəне (немесе) жастар практикасынан өткен жəне (немесе) əлеуметтік жұмыс орындарында жұмыспен қамтылған жағдайда бір жылдан асырмай алты айға ұзарту мүмкіндігімен жасалады. Отбасының белсенділігін арттыру əлеуметтік келісімшарты ұзартылған жағдайда, ШАК мөлшері қайта қаралмайды. 28. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты екі данада жасалады, оның біреуі өтініш берушіге беріліп, осы Қағидаларға 13-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тіркеу журналына қол қойғызылады, екіншісі – жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінде сақталады. 29. Жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің белсенді шараларына қатысу: 1) үш жасқа дейінгі балаларға; 2) он алты жасқа дейінгі мүгедек балаға; 3) бөгде адамның күтімі мен көмегіне мұқтаж бірінші жəне екінші топтағы мүгедектерге, сексен жастан асқан қарттарға күтімді жүзеге асыратын отбасының еңбекке қабілетті мүшелері үшін міндетті шарт болып табылмайды. 30. Уəкілетті орган ШАК тағайындау (тағайындаудан бас тарту) туралы шешімдердің негізінде алушыға ШАК төлеуге қоюды жүзеге асырады. 31. ШАК тағайындау (тағайындаудан бас тарту) туралы хабарлама өтініш беруші уəкілетті органға немесе селолық округ əкіміне өзі келген кезде беріледі. 32. ШАК төлеуді уəкілетті орган алушылардың банктік шотына аудару арқылы жүзеге асырады. 33. Уəкілетті орган республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттердің мақсатты пайдаланылуын қамтамасыз ету мақсатында: қайтыс болғандар мен қайтыс болды деп жарияланғандардың тiзiмдерiн ай сайын салыстырып тексеруді, Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгiнiң азаматтық хал актiлерiн тiркеу жөнiндегi органдары, селолық округтер əкiмдері ұсынатын «Жеке тұлғалар» мемлекеттік дерекқорында қайтыс болды деп тіркелгендерді жəне əділет органдары ұсынатын Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерге тұрақты тұруға кеткендердің тiзiмдерiн ағымдағы айдың 25-күнінен кешіктірмей электрондық салыстырып тексеруді; банктік шоттарында үш жəне одан да көп ай бойы қозғалыс жоқ ШАК алушылардың тiзiмдерiн соңғы операцияның күнiн көрсете отырып, тоқсан сайын салыстырып тексеруді жүргізеді. 34. Уəкiлеттi орган ШАК төлемдерін осы Қағидаларға 14-қосымшаға сəйкес нысан бойынша шешімнің негізінде тоқтата тұрады. ШАК төлемдерін тоқта тұру мынадай жағдайларда жүргізіледі: 1) «Өрлеу» жобасына қатысушының отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты мен əлеуметтік келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындамауы; 2) жалған мəліметтер беруіне байланысты отбасының белсенділігін арттыру əлеуметтік келісімшартының бұзылуы; 3) алушының банктiк шоты бойынша үш айдан астам қозғалыстардың болмауы; 4) ШАК алушылардың Қазақстан Республикасының шегiнен тыс жерлерге тұрақты тұруға кету фактісі туралы мəліметтердің, оның ішінде «Жеке тұлғалар» мемлекеттік дерекқорынан анықталуы; 5) қайтыс болған немесе қайтыс болды деп жарияланған адамдар туралы мəліметтердің, оның ішінде «Жеке тұлғалар» мемлекеттік дерекқорынан келіп түсуі; 6) оралманның жеке басын куəландыратын құжаттың қолданылу мерзімінің өтіп кетуі; 7) Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы ұсынатын хабарсыз кеткен, іздеуде жүрген адамдар фактісінің, оның ішінде «Жеке тұлғалар» мемлекеттік дерекқорынан анықталуы; 8) қамқоршылықтан (қорғаншылықтан) босатылған жəне шеттетілген адамдар туралы мəліметтердің түсуі. 35. Уəкілетті орган ШАК алушылар бойынша қолда бар деректердiң негiзiнде ШАК төлеуге бюджеттік қаражат қажеттiлiгiн қалыптастырады. 36. Жұмыспен қамту орталығы «Жұмыспен қамту» автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің базасында əлеуметтік келісімшарттардың орындалуына ай сайын жəне тоқсан сайын мониторинг жүргізеді. 37. Ассистенттер ай сайын, есептіден кейінгі айдың 5-не дейін осы Қағидаларға 15-қосымшаға сəйкес нысан бойынша отбасының белсенділігін арттыру əлеуметтік келісімшартын сүйемелдеу туралы есепті уəкілетті органға ұсынады. 38. Уəкілетті орган «Əлеуметтік көмек: АƏК, МБАЖ, ШАК» автоматтандырылған

29 сəуір 2014 жыл

ақпараттық жүйесінен, əлеуметтік-еңбек саласының бірыңғай ақпараттық жүйесінен, Жұмыспен қамту орталығынан алынған ақпараттардың, сондай-ақ ассистенттерден алынған есептердің негізінде жасалған отбасының белсенділігін арттыру келісімшарттары мен əлеуметтік келісімшарттарға, сондай-ақ азаматтардың ШАК-пен қамтылуына ай сайын мониторинг жүргізеді жəне облыстың уəкілетті органына осы Қағидаларға 16 жəне 17-қосымшаларға сəйкес нысан бойынша есептіден кейінгі айдың 10-нан кешіктірмей ұсынады. 39. Республикалық бюджеттік бағдарлама əкімшісі «Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталық» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорны жанындағы əлеуметтік-еңбек саласының бірыңғай ақпараттық жүйесі базасында «Өрлеу» жобасының іске асырылуы бойынша ай сайын мониторинг жүргізеді. 40. Ақмола, Шығыс Қазақстан жəне Жамбыл облыстарының əкімдері жартыжылдық қорытындылары бойынша есептіден кейінгі айдың 30-нан кешіктірмей жəне жыл қорытындылары бойынша есептіден кейінгі екінші айдың 15-нен кешіктірмей нысаналы трансферттер бойынша нəтижелер туралы келісімге сəйкес бөлінген нысаналы трансферттерді пайдалану есебінен қол жеткізілген тікелей жəне соңғы нəтижелер туралы есепті республикалық бюджеттік бағдарлама əкімшісіне ұсынады. 3. Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 –- 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі ісшаралар жоспарын іске асыруға берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану тəртібі 41. Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-қимыл жоспарын іске асыруға арналған нысаналы трансферттер: 1) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға; 2) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтауға; 3) «Инватакси» қызметтерін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыруға; 4) жаңалықтар телебағдарламаларының трансляциялануын сурдоаудармамен сүйемелдеуді қамтамасыз етуге пайдаланылады. 42. Республикалық бюджеттен қаражат бөлу жергілікті бюджеттен қоса қаржыландыру есебінен былайша жүзеге асырылады: 1) 43-тармақтың 1), 2), 4) тармақшалары бойынша іс-шараларды іске асыруға қажетті көлемнің 80 %-ы республикалық бюджеттен, 20 %-ы жергілікті бюджеттен; 2) 43-тармақтың 3) тармақшасы бойынша іс-шараларды іске асыруға қажетті көлемнің 50 %-ы республикалық бюджеттен, 50 %-ы жергілікті бюджеттен. 43. Облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының əкімдері келіп түсетін нысаналы трансферттерді мынадай бюджеттік бағдарламалар бойынша: 1) мына: «Инватакси» қызметтерін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру үшін аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың бюджеттеріне трансферттерді одан əрі аудару үшін 045 «Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттеріне Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыруға ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы; «Инватакси» қызметтерін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру үшін облыстық деңгейде шығыстарды қаржыландыру үшін 046 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 256 «Облыстың жұмыспен қамтуды үйлестіру жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 2) жаңалықтар телебағдарламаларын трансляциялауды сурдоаудармамен сүйемелдеуді қамтамасыз ету үшін 077 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 263 «Облыстың ішкі саясат басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 3) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтауға аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың бюджеттеріне трансферттерді одан əрі аудару үшін 045 «Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттеріне Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыруға ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы арқылы 268 «Облыстың жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 4) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтауға аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың бюджеттеріне трансферттерді одан əрі аудару үшін 076 «Аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың) бюджеттеріне Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыруға ағымдағы нысаналы трансферттер» бюджеттік бағдарламасы арқылы 281 «Облыстың құрылыс, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 5) «Инватакси» қызметтерін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру үшін 045 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 355 «Республикалық маңызы бар қаланың, астананың жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 6) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 046 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 368 «Астана қаласының жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 7) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 046 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 385 «Алматы қаласының автомобиль жолдары басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 8) жаңалықтар телебағдарламаларын трансляциялауды сурдоаудармамен сүйемелдеуді қамтамасыз ету үшін қарастырады 077 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 362 «Республикалық маңызы бар қаланың, астананың ішкі саясат басқармасы» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша көздейді. 44. Ауданның, облыстық маңызы бар қаланың уəкілетті органдары келіп түсетін нысаналы трансферттерді мынадай бюджеттік бағдарламалар бойынша: 1) «Инватакси» қызметтерін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 451 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 2) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 458 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үйкоммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 3) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 059 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 483 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үйкоммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары, құрылыс жəне тұрғын үй инспекциясы бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 4) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 485 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 5) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 490 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 6) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 492 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) тұрғын үйкоммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары жəне тұрғын үй инспекциясы бөлімі» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша; 7) мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнатуға жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау үшін 050 «Мүгедектердің құқықтарын қамтамасыз ету жəне өмір сүру сапасын жақсарту жөніндегі іс-шаралар жоспарын іске асыру» бюджеттік бағдарламасы арқылы 495 «Ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) сəулет, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары» бюджеттік бағдарламалар əкімшісі бойынша қарастырады. 45. Жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен: 1) тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары саласындағы жергілікті уəкілетті органдар арқылы мүгедектерге қызмет көрсетуге бағдарланған ұйымдардың орналасқан жерлерінде жол белгілері мен сілтегіштерді орнату жəне жүргіншілер өткелдерін дыбыстық құрылғылармен жабдықтау; 2) халықты əлеуметтік қорғау саласындағы жергілікті уəкілетті органдар арқылы «Инватакси» қызметін дамытуға мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты орналастыру; 3) өңірлік бұқаралық ақпарат құралдары арқылы мемлекеттік ақпараттық саясатты іске асыру жөніндегі жергілікті уəкілетті органдар арқылы жаңалықтар телебағдарламаларын трансляциялауды сурдоаудармамен сүйемелдеуді қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін жүзеге асырады. 46. Облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының əкімдері жартыжылдық қорытындылары бойынша есептіден кейінгі айдың 30-нан кешіктірмей жəне жыл қорытындылары бойынша есептіден кейінгі екінші айдың 15-нен кешіктірмей нысаналы трансферттер бойынша нəтижелер туралы келісімге сəйкес бөлінген нысаналы трансферттерді пайдалану есебінен қол жеткізілген тікелей жəне соңғы нəтижелер туралы есепті республикалық бағдарлама əкімшісіне ұсынады. Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 1-қосымша «Өрлеу» жобасына қатысу үшін əңгімелесу парағы Өтініш берушінің Т.А.Ə. ________________________________________________ Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі маманының Т.А.Ə. _______________________________________________________________________ Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты негізінде шартты ақшалай көмек алуға өтініш берген күн _____________________________________________________ Отбасының (жалғыз тұратын азаматтың) сипаттамасы: ________________________________ ________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ Отбасының жұмыс істемейтін ересек мүшелерінің еңбек қызметі (жұмыс орны, лауазымы, жұмыстан шығу себептері): Отбасы мүшелері Өтініш беруші Зайыбы (жұбайы) Басқа ересектер

Кəсібі

Соңғы жұмыс орны, жұмыстан шығу себептері

Жалпы жұмыс өтілі

Соңғы Еңбек Жұмыссыздық жұмыс дағдылары кезеңінің орнындағы мен ұзақтығы жұмыс өтілі шеберлігі

Еңбек қызметінің мүмкіндіктері (пікір): Өтініш беруші: ________________________________________________________ Зайыбы (жұбайы):______________________________________________________________

Отбасының басқа да ересек мүшелері: ______________________________________ Отбасы мүшелері арасындағы қарым-қатынас _______________________________ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ Отбасындағы қиындықтар _________________________________________________ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ Отбасының мүмкіндіктері (əлеуеті) – жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі маманының бағасы ____________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ Проблемалар, мазасыздық (бүгінгі күннің қиындықтары), не кедергі келтіреді _____ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ Отбасының (жалғыз тұратын азаматтың) қалауы _____________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ Басқа _________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ Тараптардың қолы Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі ___________________(қолы) ___________________(күні)

Қатысушы (лар) _________________(қолы) _________________(күні)

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 2-қосымша «Өрлеу» жобасына қатысуға өтініш _______________________________________ (облысы, ауданы, елді мекені) жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөліміне ________________________________________ (елді мекені, ауданы) ________________________________________ (көше, үй жəне пəтер №, телефон) мекенжайы бойынша тұратын ________________________________________ (өтініш берушінің Т.А.Ə.) жеке куəлік №_________________________________________ _____________________________________________ берілген күні _____________________________ ЖСН ____________________________________

Өтініш Мені (менің отбасымды) жобаға қабылдауды жəне отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшарты негізінде шартты ақшалай көмек тағайындауды сұраймын. Осы арқылы жобаға қатысу заңдылығын бағалау үшін менің отбасымның мүшелері туралы ақпаратты (табыс, білім, негізгі қаражат) пайдалануға, сондай-ақ тиісті ақпаратты мемлекеттік органдарда тексеруге, сəйкестікке келтіруге жəне жаңартуға келісім беремін. Мен берген ақпараттың құпия екендігі жəне ол əлеуметтік бағдарламаларды іске асыру үшін ғана пайдаланылатыны туралы маған хабарланды. Менің отбасым (мені қоса алғанда) _____ адамнан тұрады. Отбасы құрамында өзгерістер болған жағдайда, ол туралы он бес жұмыс күні ішінде хабарлауға міндеттенемін. Жалған ақпарат пен дəйексіз (жасанды) құжаттар бергенім үшін жауаптылық туралы маған ескертілді. Мен атаулы əлеуметтік көмектен (отбасы атаулы əлеуметтік көмек алушы болып табылған жағдайда) бас тартамын жəне менің табыстарымды (менің отбасымның табыстарын) Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығының базасындағы деректермен салыстырып тексеруге келісемін. «____»__________20___ ж. ___________________ (күні) (өтініш берушінің қолы) Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің қызметтік белгілері үшін __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ Құжаттар қабылданды «____»__________20___ ж. ______________________________________________ (күні) (құжаттарды қабылдаған адамның Т.А.Ə. жəне қолы) Отбасының тіркеу нөмірі | | Өтініш қоса берілген құжаттармен «____»__________20___ ж. учаскелік комиссияға берілді. «____»__________20___ ж. қабылданды. Құжаттарды қабылдаған учаскелік комиссия мүшесінің Т.А.Ə. жəне қолы ____________________________________________________________________; Өтініш берушінің қолы ___________________ Кент, ауыл, ауылдық округ əкімінен құжаттардың қабылданған күні туралы уəкілетті органның белгісі «____»__________20___ ж. Құжаттарды қабылдаған адамның Т.А.Ə., лауазымы, қолы ____________________________________________________________________ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ (қию сызығы) Жалған ақпарат пен дəйексіз (жасанды) құжаттар бергенім үшін жауаптылық туралы ескертілдім. Азамат _____________________________ өтініші қоса берілген ______ данадағы құжаттармен, отбасының ________ тіркеу нөмірімен «____»__________20___ ж. қабылданды. Құжаттарды қабылдаған адамның Т.А.Ə., лауазымы, қолы ____________________________________________________________________________

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 3-қосымша «Өрлеу» жобасына қатысуға өтініш берушінің отбасылық жəне материалдық жағдайы туралы сауалнама Бір мекенжай бойынша тіркелген өтініш беруші мен отбасы мүшелері туралы мəліметтер: Т.А.Ə. Туған Туыстық Негізгі қызметі Жұмыс істейтін 15 жастан асқан адамдар жылы қатысы (жұмыс істеуші, жұмыс істейтін зейадамдар үшін неткер, жасына байланысты зейнеткер, жұмыс орны үшін білімі мүгедек, жұмыссыз, бала күтімі бойжəне лауазымы, (растайтын ынша демалыста, үй шаруасындағы оқушылар үшін құжаты бар əйел, студент, оқушы, мектеп жасына қазіргі уақыттағы білімі) дейінгі бала) оқу орны Өтініш беруші

Басқа мекенжай бойынша тіркелген отбасы мүшелері туралы мəліметтер (зайыбы/жұбайы, кəмелеттік жасқа толмаған балалары)

Мектепке жасына дейінгі балалар мектепке дейінгі ұйымға бара ма ______________ ________________________________________________________________________ Өтініш берушінің жəне отбасы мүшелерінің шартты ақшалай көмек алуға өтініш берген айдың алдындағы 12 айдағы табыстары туралы мəліметтер (табыстың барынша дəл санын жазыңыз). Ақпараттық жүйелерден алынған деректер шартты ақшалай көмек сомасын есептеу үшін негіз болып табылады Р/с Өтініш Өтініш берушінің жəне отбасы мүшелерінің табыс түрі Өтініш берушінің № берушінің жəне отбасы мүшежəне отбасы лерінің 12 айдағы мүшелерінің табысы (теңге) * Т.А.Ə. 1. Еңбек қызметінен түскен табыстар (жалақы, кəсіпкерлік қызметтен түскен табыс, ақшалай үлес) Əлеуметтік сипаттағы төлемдер (зейнетақылар, жəрдемақылар, өтемақылар, тұрғын-үй коммуналдық шығындарды төлеу жөніндегі жеңілдіктер, шəкіртақылар жəне т.б.) – қажеттісінің астын сызу Өзге де табыстар (алименттер, жеке қосалқы шаруашылық өнімдерін сатудан, тұрғын үйді жалға беруден түскен жəне т.б. – олардың түрлерін көрсету)

* Отбасының тұрғын үй-тұрмыстық жағдайы: тұрғын алаңы: __________ шаршы метр; меншік нысаны: ________________________; ас үй, қойма жəне дəлізді есептемегенде бөлмелер саны _______; тұрғын үйдің сапасы (қалыпты жағдайда, ескі, авариялық жағдайда, жөнделмеген); қажеттісінің астын сызу үйдің материалы (кірпіш, ағаш, қаңқа-қамыстан жасалған, сабан, іргетасы жоқ сабан, қол астындағы материалдардан салынған, уақытша баспана, киіз үй); қажеттісінің астын сызу тұрғын үйдің жабдықталуы (су құбыры, дəретхана, кəріз, жылу, газ, жуынатын бөлме, лифт, телефон жəне т.б.) қажеттісінің астын сызу _______________________________________________________________________ Менің отбасымның мүшелеріне меншік құқығында тиесілі жылжымайтын мүлік пен мүлік, жер учаскесін, шаруа қожалығын, жеке қосалқы шаруашылықты иеленуі туралы мəліметтер: Мүліктің түрі

Мүліктің сипаттамасы (саны, көлемі, үлгісі жəне т.б.)

Тиесілігі

Отбасы мүшелерінің денсаулық жағдайы, мүгедектіктің, аурулардың болуы (тексеруден қашан жəне қайдан өтті, қандай ем қабылдайды, диспансерлік есепте тұра ма), соңғы жылдары болған операциялар немесе жарақаттар: _______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ өтініш беруші______________________________________________ зайыбы (жұбайы)___________________________________________ балалар___________________________________________________ басқа да туысқандар________________________________________ 16 жасқа дейінгі мүгедек бала (16 жасқа дейінгі мүгедек балалар) алатын арнаулы əлеуметтік қызметтер: _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Отбасының материалдық жағдайына Сіздің беретін бағаңыз: тамақтануға да жетпейді тамақтануға ғана жетеді тамақтануға жəне басты қажеттілік заттарына ғана жетеді балаларды киіммен, аяқ киіммен жəне мектеп керек-жарақтарымен қамтамасыз етуге мүмкіндік жоқ Өмірдегі қиын жағдайдан шығуды көздейтін қызметтің бағыттары (өтініш берушінің пікірі) ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ Сіз жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің қандай белсенді шараларына қатыса аласыз: бос тұрған жұмыс орындарына жұмысқа орналастыру іске асырылатын инфрақұрылымдық жобалардың шеңберінде жұмыс орындарына орналастыру микрокредит беру кəсіптік оқыту (даярлау, қайта даярлау, біліктілікті арттыру) əлеуметтік жұмыс орнына жұмысқа орналастыру «Жастар практикасына» қатысу (Соңы 17-бетте).


Жеке қосалқы шаруашылық объектісі Саяжай Бақша Жер учаскесі, оның ішінде үй іргесіндегі жер учаскесі Шартты жер үлесі Мүліктік пай (берілген жылы) Үй малы, құс: ірі қара мал: сиыр, бұқа жылқы: бие, айғыр түйе, інген қой, ешкі тауық, үйрек, қаз шошқа

Өлшем бірлігі

Саны

Жасы (үй малы, құс үшін)

18. Комиссия төрағасы: ____________________________ Комиссия мүшелері: ____________________________ ____________________________ ____________________________ ____________________________ (қолы)

Өтініш берушінің қолы ______________________________ Күні ________________________________ Кент, село, селолық округ немесе жеке қосалқы шаруашылықтың көлемі туралы мəліметтерге қол қоюға уəкілетті органның өзге де лауазымды адамының Т.А.Ə. _____________ (қолы)

_________________ (тегі)

Мемлекеттік органдардың жəне (немесе) ұйымдардың ақпараттық жүйелеріне сұрау салу Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі өтініш берушіден шартты ақшалай көмек тағайындауға құжаттарды қабылдаған кезде өтініш берушінің жəне отбасы мүшелерінің ЖСН-і бойынша «электрондық үкімет» шлюзі арқылы мемлекеттік органдардың жəне (немесе) ұйымдардың ақпараттық жүйелеріне (бұдан əрі – АЖ) мынадай: 1) жеке басты куəландыратын; 2) өтініш берушінің жəне асырап алған балаларды, өгей жəне қамқоршылыққа алынған балаларды қоса алғанда, отбасы мүшелерінің тұрақты жəне бірге тұратын жері бойынша тіркелгені туралы; 3) барлық балалары Қазақстан Республикасында туылған жағдайда (2007 жылғы 3 тамыздан кейін туылған балалары бойынша) өтініш беруші балаларының ЖСН-і бойынша тууын (қайтыс болғанын) тіркеу туралы; 4) өтініш берушінің (Қазақстан Республикасының аумағында 2008 жылғы 1 маусымнан кейін тіркелгендер) неке қиюын (некені бұзуын) тіркеу туралы; 5) балаға қамқоршылықты (қорғаншылықты) белгілеу туралы; 6) мүгедектікті растау туралы; 7) табыстар туралы (жалақы, əлеуметтік төлемдер, кəсіпкерлік қызметтен түскен табыстар); 8) шəкіртақының болуы туралы; 9) жеке қосалқы шаруашылықтың болуы жəне саны туралы; 10) дара кəсіпкердің мəртебесі туралы мəліметтерді алу үшін сұрау салуды қалыптастырады. АЖ-дан сұрау салынған мəліметтерді растайтын электрондық құжаттар «электрондық үкімет» шлюзі арқылы тиісті мемлекеттік органдардың жəне (немесе) ұйымдардың электрондық-цифрлық қолтаңбасымен, сондай-ақ шартты ақшалай көмек тағайындауға сұрау салуды жүзеге асырған жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі маманының электрондық-цифрлық қолтаңбасымен куəландырылады. Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 7-қосымша

Ескертпе

Хабарламаның № жəне күні

Сомасы

Есепке алынатын жиынтық табыс Тағайындау кезеңі

Тағайындау немесе бас тарту туралы ЖҚƏББ шешімінің күні

Учаскелік комиссия қорытындысының қабылданған күні

Т.А.Ə. Мекенжайы Туған күні Балалардың саны Учаскелік комиссияға берілген күні

Өтініш қабылданған күн

Р/с№ Тіркеу нөмірі

«Өрлеу» жобасына қатысушыға шартты ақшалай көмек тағайындауға өтініштерді тіркеу журналы

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 8-қосымша «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмек тағайындауға өтінішті қабылдаудан бас тарту туралы № _______ хабарлама «_____» _______________ 20 ___ ж. Азамат _______________________________________________________________ (өтініш берушінің Т.А.Ə.) Өтініш берілген күн «_____» _______________ 20 ___ ж. ____________________________________________________________________ (себебін көрсету) себебі бойынша шартты ақшалай көмек тағайындауға өтінішті қабылдаудан бас тартылды. Хабарлама жауапты адамның ЭЦҚ-мен куəландырылды __________________________ ______________________________ (жауапты адамның лауазымы ) (Т.А.Ə.) Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі __________________________ ______________________________ Лауазымы Т.А.Ə. жəне қолы Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 9-қосымша

Өзін-өзі жұмыспен қамту Жұмыс сыздық себебі

Білімі

Р/с № Т.А.Ə. Туған күні

«Өрлеу» жобасына қатысуға өтініш берушінің материалдық жағдайын учаскелік комиссияның тексеру АКТІСІ 20 ___ жылғы «____» ________________ ___________________________________ (елді мекен) 1. Өтініш берушінің Т.А.Ə. _____________________________________________ 2. Тұрғылықты жерінің мекенжайы _____________________________________________ 3. Туған күні жəне жері _____________________________________________ 4. Жұмыс орны, лауазымы _____________________________________________ 5. Азаматтың орташа айлық табысы _____________________________________________ 6. Отбасының жан басына шаққандағы орташа табысы _____________________________________________ 7. Отбасы құрамы (отбасында нақты тұратындар есепке алынады) ________адам, оның ішінде: Жұмыспен қамту (жұмыс, оқу орны)

___________________________ ___________________________ ___________________________ ___________________________ (Т.А.Ə.)

Жасалған актімен таныстым: Өтініш берушінің Т.А.Ə. жəне қолы ________________________________________ Тексеру жүргізуден бас тартамын ________________________________________ өтініш берушінің (немесе отбасы мүшелерінің бірінің) Т.А.Ə. жəне қолы, күні (өтініш беруші тексеру жүргізуден бас тартқан жағдайда толтырылады)

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 6-қосымша

Өтініш берушіге туыстық қатысы

___________________________

Жұмыссыз Қоғамдық жұмыстарға, кəсіптік ретінде жұдаярлауға (қайта даярлау, мыспен қамту біліктілікті арттыру) немесе органдарында жұмыспен қамтуға жəрдемдесудің тіркелгені тубелсенді шараларына ралы деректер қатысқандығы туралы мəліметтер

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 10-қосымша Өтініш берушінің «Өрлеу» жобасына қатысуына учаскелік комиссияның № ____ қорытындысы «____» ____________ 20___ ж. Учаскелік комиссия Қағидаларға сəйкес отбасының (өтініш берушінің) _______________________________________________________________________ (өтініш берушінің Т.А.Ə.) өтінішін жəне оған қоса берілген құжаттарды қарап, ұсынылған құжаттардың жəне өтініш берушінің (отбасының) материалдық жағдайын тексеру нəтижелерінің негізінде отбасын жобаға қосу ________________________________________________________________________ _________________________________________________________________туралы (қажеттілігі, қажет еместігі) қорытынды шығарады. Комиссия төрағасы: _______________________ __________________________ Комиссия мүшелері: Комиссия мүшелері: ____________________________ ___________________________ ____________________________ ___________________________ ____________________________ ___________________________ (қолдары) (Т.А.Ə.) ____ данада қоса берілген құжаттармен қорытынды «__»____________ 20__ ж. ________________________________________ қабылданды. _____________________________________________________________________ құжаттарды қабылдаған кент əкімінің немесе жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі қызметкерінің Т.А.Ə., лауазымы, қолы Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 11-қосымша Коды ___________ ______________облысы (қаласы) «___» ______________ 20__ ж. № __________ Шешім ______________________________ (ауданы) бойынша жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі Іс № ___________ Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартының негізінде шартты ақшалай көмек тағайындау (мөлшерінің өзгеруі, тағайындаудан бас тарту) туралы Өтініш беруші _________________________________________________________ (өтініш берушінің Т.А.Ə.) Өтініш беру күні «___» ___________ 20___ ж. 1. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартының негізінде отбасына шартты ақшалай көмек 20__ жылғы _________ бастап 20__ жылғы ________ қоса алғанда _________________ теңге сомасында ___________________________________ (сомасы жазбаша) тағайындалсын. 2. Отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартының негізінде шартты ақшалай көмек мөлшері 20__ жылғы ________ бастап 20__ жылғы ________ қоса алғанда өзгертілсін жəне ___________________________ теңге мөлшерінде белгіленсін. (сомасы жазбаша) Негіздеме: ______________________________________________________________ _______________________________________________________________________ 3. ____________________________________________________________________ (негіздеме) ______________________________________________________________________ отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартының негізінде шартты ақшалай көмек тағайындаудан бас тартылсын. Аудандық (қалалық) жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы _______________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Əлеуметтік көмек бөлімінің басшысы _______________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Шартты ақшалай көмек тағайындау жөніндегі маман _______________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 12-қосымша «Өрлеу» жобасы бойынша шартты ақшалай көмек тағайындаудан бас тарту туралы № _____ хабарлама «_____» __________________ 20__ ж. Өтініш берушінің Т.А.Ə. __________________________________________________ Өтініш берушінің туған күні ______________________________________________ Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі _______________________ ___________________________________________________________________ себебі (себебін көрсету) бойынша «Өрлеу» жобасы шеңберінде Сізге шартты ақшалай көмек тағайындаудан бас тартылғанын назарыңызға жеткізеді. Құжаттарды қайтару күні «____» _______________ 20__ ж. Хабарлама жоба жөніндегі жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің жауапты адамының ЭЦҚ-мен куəландырылды. Жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімі __________________________ ____________________________ Лауазымы Т.А.Ə. жəне қолы Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 13-қосымша «Өрлеу» жобасы бойынша отбасының белсенділігін арттырудың əлеуметтік келісімшартын тіркеу журналы

Еңбекке қабілетті барлығы ___________ адам. Жұмыссыз ретінде тіркелгені __________ адам. «Мемлекеттік атаулы əлеуметтік көмек туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 2-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында көзделген себептер бойынша жұмыспен қамтылмағандар _________ адам. Жұмыспен қамтылмаудың басқа да себептері (іздеуде, бас бостандығынан айыру орындарында) __________ адам. Кəмелетке толмаған балалардың саны _________ адам, оның ішінде: толық мемлекеттің қамтамасыз етуінде оқитындар _________ адам; ақылы негізде жоғары жəне орта арнаулы білім беру орындарында оқитындар __________ адам, оқудың бір жылдық құны ____________ теңге. 8. Жұмыспен қамту 2020 жол картасы шеңберінде əлеуметтік келісімшарттың болуы: ___________ адам: 1. (Т.А.Ə.)______________________________________________________________ 2. (Т.А.Ə.) _____________________________________________________________ 9. «Бота» қоғамдық қорынан берілетін шартты ақшалай жəрдемақыны алу: жүкті жəне бала емізетін əйелдер _________ адам; 4-тен 6 жасқа дейінгі балалар __________ адам; мүмкіндіктері шектеулі балалар ________ адам;

Р/с Тіркеу нөмірі Өтініш берушінің Т.А.Ə. Мекенжайы Сомасы Өтініш берушінің қолы Ескертпе №

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 14-қосымша ______________________________ (ауданы) бойынша жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің «___» ___________ 20__ ж. № __________ шешімі Iс № __________ Шартты ақшалай көмек төлеуді тоқтата тұру ________________________________ Өтініш берушінің Т.А.Ə.___________________________________________ Туған күнi «___» __________________ 19__ ж.

Отбасы, отағасының Т.А.Ə.

Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 11. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайларда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 12. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері: 1) дене мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушыларға қызмет көрсету үшін жағдайлар көзделген, ғимараттарға кіру пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар; 2) денсаулық жағдайына байланысты қызметті берушіге жеке өзі келу мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды қабылдауды көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тіркелген жері бойынша шыға отырып жүргізеді. 13. Мемлекеттiк қызметті көрсету орындарының мекенжайлары Министрліктің www.mvd.gov. kz интернет-ресурсында: «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмде орналастырылған. 14. Қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қолжетімділік режимінде Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығының телефоны бойынша, көрсетілетін қызметті берушінің анықтама қызметтерінің телефондары бойынша алу мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтердің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлiк пен шетелдiктерге тұруға ықтиярхат беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына қосымша

Мекенжайы Отбасы Еңбекке қабілетті Балалардың Əңгімелесу Өтініш беруге мүшелерінің адамдардың саны саны жүргізілген дайын ба? саны күн Иə Жоқ Иə Жоқ Иə Жоқ Иə Жоқ

Жүргізілген мониторинг № Отбасы (адам) Шарттардың орындалуы (иə/жоқ) 1 2

Шарттарды орындау/орындамау бойынша ескерту

Қосымша түсініктемелер (егер бар болса)_______________________________ _______________________________________________________________________ Есепті дайындаған адамның Т.А.Ə. жəне қолы Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 16-қосымша Жасалған отбасының белсенділігін арттыру əлеуметтік келісімшарттары мен əлеуметтік келісімшарттар туралы есеп

А 1

соның ішінде

2

3

4

Бір отбасына жасалған отбасының белсенділі гін арттыру əлеуметтік келісімшарттарының саны, дана

Отбасының белсен ділігін арттыру келісімшарты мен қамтылған адамдардың саны, адам

5

6

соның ішінде

7

8

9

оның ішінде «Өрлеу» жобасы бойынша Жұмыспен қамту орталығымен əлеуметтік келісімшарт жасағандардың саны, адам 10

соның ішінде

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №111 қаулысымен бекітілген

алғаш рет өтініш берген дер, адам

Жеке қосалқы шаруашылығының бар-жоғы туралы мəліметтер (табыстарды есептеу үшін)

Ассистенттің «Өрлеу» жобасы бойынша атқарған жұмысы туралы ай сайынғы есебі ______________________ есепті дайындау күні

______________________ Есеп қандай ай үшін Жүргізілген əңгімелесулер

АƏК алушылар қатарынан, адам

Отбасының тіркеу нөмірі __________

12. Мыналардың: автокөліктің (маркасы, шығарылған жылы, құқық белгілейтін құжат, оны пайдаланудан түскен табыс) ___________________________________________________ ____________________________________________________________________ өзге тұрғын үйдің, қазіргі уақытта тұратын баспанадан басқа (оны пайдаланудан түскен табыс) ______________________________________________________________ _____________________________________________________________________ бар-жоғы. 13. Отбасының өзге де табыстары (түрі, сомасы, көзі): ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 14. Мұқтаждықтың көрнекі белгілері (жиһаздың, тұрғын үйдің, электр желілерінің жағдайы жəне т.б.)________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 15. Əл-ауқатының көрнекі белгілері (жерсеріктік антенна тəрелкесі, ауа баптағыш, қымбат жаңа жөндеу жəне т.б.) _____________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 16. Санитариялық-эпидемиологиялық тұру жағдайлары _______________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 17. Учаскелік комиссияның басқа да байқағандары: ___________________________ ________________________________________________________________________

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 - 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 15-қосымша

МБЖ алушылар қатарынан, адам

Өтініш берушінің қолы ____________________Күні ______________ Отбасы құрамы туралы мəліметтерді растауға уəкілетті органның лауазымды адамының Т.А.Ə _____________________ (қолы)

Жеке қосалқы шаруашылық (аула шаруашылығы, мал жəне құс), саяжай жəне жер учаскесі (жер үлесі) туралы мəліметтер

алғаш рет өтініш бергендер, адам

Өтініш берушіге туыстық қатысы Туған жылы

Өткен жылдағы табыс сомасы

АƏК алушылар қатарынан, адам

Отбасы мүшелерінің Т.А.Ə.

Табысы бар отбасы Табыс мүшелерінің (оның түрі ішінде өтініш берушінің) Т.А.Ə.

МБЖ алушылар қатарынан, адам

Өтініш берушінің отбасы құрамы туралы мəліметтер ____________________________ ____________________________ (Өтініш берушінің Т.А.Ə.) (үйінің мекенжайы, тел.)

11. Отбасының табыстары: Р/с №

алғаш рет өтініш бергендер, адам

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 4-қосымша Отбасының тіркеу нөмірі _____

Ас үй, қойма жəне дəлізді есептемегенде бөлмелер саны _____________________ Тұрғын үйді ұстауға жұмсалатын шығыстар айына __________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

АƏК алушылар қатарынан, адам

________________ (қолы)

МБЖ алушылар қатарынан, адам

____________________ (Т.А.Ə.)

10. Баспана жағдайы (жатақхана, жалдамалы, жекешелендірілген тұрғын үй, қызметтік тұрғын үй, тұрғын үй кооперативі, жеке тұрғын үй немесе өзге) қажеттісін көрсету ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

Өңір-лердің атауы

əлеуметтік-экономикалық əлеуеті төмен елді мекендерден əлеуметтік-экономикалық əлеуеті жоғары елді мекендерге жəне экономикалық даму орталықтарына қоныс аударуға қатысу ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

Р/с №

Төлем 20__ ж. «___» ____________ бастап __________________________________ (себебiн көрсету) _______________________________________________________________________ себебi бойынша тоқтатыла тұрсын. Негiздеме ______________________________________________________________ Аудандық (қалалық) жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар бөлімінің басшысы: ______________________________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Əлеуметтік көмек бөлімінің басшысы: ______________________________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы) Шартты ақшалай көмек тағайындау жөніндегі маман: ______________________________ ______________________ (Т.А.Ə.) (қолы)

16-дан 19 жасқа дейінгі жастар ________ адам.

ШАК алуға өтініш берген дер, барлы ғы адам

(Соңы. Басы 16-бетте).

___________________ (күні)

17

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

11 12 13

Келісімшарт талаптарын орындамауға байланысты бұзылған келісімшарт тар саны, дана/адам

14

Облыстық бюджеттердің, Астана жəне Алматы қалалары бюджеттерінің 2014 – 2016 жылдарға арналған республикалық бюджеттен халықты əлеуметтік қорғауға жəне оған көмек көрсетуге берілетін ағымдағы нысаналы трансферттерді пайдалану қағидаларына 17-қосымша Шартты ақшалай көмек тағайындау жəне төлеу туралы есеп ТАҒАЙЫНДАЛҒАН ТӨЛЕНГЕН Өңір- Алушысомасы, мың. теңге сомасы, мың. теңге орташа орташа лердің лардың жергілікті респуб- мөлшері, алушылардың жергілікті респуб- мөлшері, атауы саны, саны, адам бюджетликалық бюджетликалық теңге теңге адам тен бюджеттен тен бюджеттен А 1 2 3 4 5 6 7 8

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 19 ақпан

№111

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлiктер жəне шетелдiктерге тұруға ықтиярхаттар беру», «Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру», «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» жəне «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлiктер жəне шетелдiктерге тұруға ықтиярхаттар беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) «Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдауды жəне одан шығуды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 4) «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. Осы қаулыға қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №111 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлiктер мен шетелдiктерге тұруға ықтиярхаттар беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлiктер мен шетелдiктерге тұруға ықтиярхаттар беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірлеген. 3. Мемлекеттік қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясының бөлiмшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) қажетті құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік 30 (отыз) күн; 2) құжаттарды тапсыру үшін рұқсат етілетін ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға рұқсат етілетін ең ұзақ қызмет көрсету уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесі – азаматтығы жоқ адамның куəлiгі жəне шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты. 7. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет ақылы болып табылады. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет үшiн мемлекеттiк баж алынады, ол «Салық жəне бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексiнің (Салық кодексi) 540-бабына сəйкес: азаматтығы жоқ адамның куəлiгiн ресiмдеу кезiнде - мемлекеттiк баж төленген күнге белгiленген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнің 400 пайызын; шетелдiктiң Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхатын ресiмдеу кезiнде - мемлекеттiк баж төленген күнге белгiленген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерiнің 20 пайызын құрайды. Мемлекеттiк баж төлемнiң мөлшерi мен күнiн растайтын құжат (түбіртек) беретiн Қазақстан Республикасының банктік мекемелері арқылы төленеді. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 9.00-ден 18.30-ға дейiн, түскі асқа үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейiн. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен көрсетіледі. 9. Көрсетілетін қызметті алушы жеке өзі жүгінген кезде мемлекеттiк қызмет көрсету үшiн қажетті құжаттардың тізбесі: 1) азаматтығы жоқ адамның куəлігін ресімдеу үшін: тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасы; мемлекеттiк бажды төлегенi туралы құжат; өлшемi 3,5 х 4,5 сантиметр үш фотосурет; мына құжаттардың бірі: жарамдылық мерзiмi аяқталған шетелдік паспорт; азаматтығы жоқ адамның куəлiгi; 1974 жылғы үлгідегі (бұрынғы Кеңестiк Социалистiк Республикалар Одағының) паспорты; əскери билет; бас бостандығынан айыру орындарынан босатылғаны туралы анықтама; Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу жəне азаматтығын өзгерту, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сəйкес азаматтықты өзгерту туралы анықтама; туу туралы куəлік (он алты жасқа дейінгі адамдарға ресімдеу кезінде); Қазақстан Республикасының шетелдердегі мекемелері беретін оралуға куəлік (шетелде уақытша жүрген азаматтығы жоқ адамның куəлігі жоғалған кезде); 2) шетелдіктің Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхатын ресімдеу үшін: тұрғылықты жерінен мекенжай анықтамасы; мемлекеттiк баждың төленгенi туралы құжат; өлшемi 3,5 х 4,5 сантиметр үш фотосурет; жарамды ұлттық паспорт. Көрсетілетін қызметті алушы қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін осы мемлекеттік қызмет стандартына қосымшаға сəйкес формуляр ресімделеді. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 10. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрлік басшысының атына беріледі. Шағымдар пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы оның тегін, атын, əкесінің атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмірін жəне күнін көрсетеді. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым ішкі істер органдарының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тіркеледі. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күні мен уақыты, шағымды/өтінішті қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, сондай-ақ берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы білуге болатын лауазымды тұлғалардың байланыс деректері көрсетілген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап қызметті алушыға пошта бойынша не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады.

«Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірлеген. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясының бөлiмшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) қажеттi құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтiзбелiк 60 (алпыс) күн; 2) құжаттарды тапсыру үшін рұқсат етiлетін ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға рұқсат етiлетін ең ұзақ қызмет көрсету уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесi – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат (бұдан əрі – рұқсат) жəне болжанатын тұрғылықты жері бойынша тіркеу. 7. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет ақылы болып табылады. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет үшiн «Салық жəне бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексiнiң (Салық кодексi) 540-бабына сəйкес мемлекеттiк баж алынады, ол мемлекеттiк баж төлену күніне белгiленген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінің 10 пайызын құрайды. Мемлекеттiк баж төлемнiң мөлшерi мен күнiн растайтын құжат (түбіртек) беретiн Қазақстан Республикасының банктік мекемелері арқылы төленеді. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.30-ға дейiн, түскі асқа үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейiн. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк көрсетілетін қызметтi алу үшiн қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өз қолымен мемлекеттік немесе орыс тілінде толтырылған Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру туралы өтініш (бұдан əрі – өтініш) береді. Он алты жасқа толмаған немесе əрекетке қабілетсіз болып табылатын көрсетілетін қызметті алушының өтінішін ата-анасының бірі немесе заңды өкілі береді. Өтінішке мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) ұлттық паспорттың көшірмесі жəне түпнұсқасы, азаматтығы жоқ адамның құжаты, өтініш беру күніне олардың жарамдылық мерзімі күнтізбелік 180 (бір жүз сексен) күннен артық болуы тиіс; бірлескен қолдаухат беру кезінде: баланың туу туралы куəлігінің немесе 16 жасқа толмаған баланың жеке басын куəландыратын басқа құжаттың көшірмесі жəне түпнұсқасы; 2) Қазақстан Республикасында болудың заңдылығын растайтын құжаттың көшірмесі; 3) оның азаматтығы мемлекетінің жазбаша келісімі ретiнде болуы мүмкiн кету парағы не шетелге тұрақты тұру үшiн шығуға рұқсатты растайтын басқа құжат (босқындар деп танылған немесе Қазақстан Республикасында баспана берілген шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды қоспағанда); 4) өзінің төлем қабілеттілігін растау туралы құжат. Оралмандардан, Қазақ Кеңестiк Социалистiк Республикасында немесе Қазақстан Республикасында туған немесе бұрын азаматтығында болған бұрынғы отандастардан, сондай-ақ Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарының негiзiнде Қазақстан Республикасының азаматтығын жеңілдетілген тəртіппен алу құқығы бар адамдар жəне бірге келген олардың отбасы мүшелерiнен төлем қабілеттілігін растау туралы құжат талап етілмейді; 5) азаматтығы тиесілі жəне (немесе) тұрақты тұратын мемлекетіндегі соттылығы (соттылығының жоқтығы) туралы құжат; 6) 14-тен 16 жасқа дейінгі баланың Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға нотариалды куəландырылған келісімі; 7) арыз берушіге баспана ұсыну туралы жеке немесе заңды тұлғамен шарт не шетелдіктің не азаматтығы жоқ адамның тұруына жəне тұрақты тіркеу есебіне қоюға нотариалды расталған келісім; 8) Қазақстан Республикасының медициналық мекемесі берген медициналық куəландыру туралы анықтама; 9) өлшемi 35x45 мм 4 фотосурет (фотосурет арыз берушінің жасына сəйкес болуы жəне қатаң түрде жарық жерде алдынан түсiрiлуі жəне адамның бетi фотосуреттiң жалпы алаңының 75%-ға жуығын алуы тиiс); 10) Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының азаматтарымен некеде тұратындар неке туралы куəліктің көшірмесін жəне жұбайының (зайыбының) жеке басын куəландыратын құжатты ұсынады. 10. Мыналар: 1) заңсыз келген, сондай-ақ қылмыс жасағаны үшiн өздерi шыққан елдердiң заңнамасы бойынша қудалаудағы; 2) сотталғанға дейiн тұрақты тұратын жерi Қазақстан Республикасының шегiнен тыс болған, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған; 3) адамзатқа қарсы қылмыс жасаған; 4) оралмандарды, Қазақ Кеңестiк Социалистiк Республикасында немесе Қазақстан Республикасында туған немесе бұрын оның азаматтығында тұрған бұрынғы отандастарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарының негiзiнде Қазақстан Республикасының азаматтығын жеңілдетілген тəртіппен алу құқығы бар адамдар мен олардың отбасы мүшелерiн қоспағанда, Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тəртiппен жəне мөлшерлерде өзiнiң төлем қабiлеттiлiгiн растауды ұсынбаған; 5) шетелдiктердiң Қазақстан Республикасындағы құқықтық жағдайы туралы заңнаманы бұзған; 6) ұлтаралық жəне дiни араздықты тұтандыратын; 7) əрекеттерi конституциялық құрылысты күштеп өзгертуге бағытталған; 8) Қазақстан Республикасының егемендiгi мен тəуелсiздiгiне қарсы шыққан, оның аумағының бiрлiгi мен тұтастығын бұзуға шақырған; 9) террористiк қызметі, ауыр немесе аса ауыр қылмысы үшiн соттылығы бар; 10) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат ету туралы өтінішпен жүгiнген кезде жалған құжаттар ұсынған не өзi туралы жалған мəлiметтер хабарлаған немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген мерзiмдерде қажеттi құжаттарды дəлелсiз себептермен ұсынбаған; 11) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру сəтiнде Қазақстан Республикасынан бес жылдың iшiнде шығарылған; 12) егер бұл Қазақстан Республикасы азаматтарының жəне басқа адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау үшiн қажет болса; 13) Қазақстан Республикасынан уақытша шыққан жəне Қазақстан Республикасына қайтып оралудың өздері мəлімдеген мерзiмнен кейін алты ай өткен соң оралмаған; 14) егер бұл неке соттың заңды күшiне енген шешiмiмен жарамсыз болып танылған жағдайда, тұруға ыхтиярхатты алу үшін негiз болған Қазақстан Республикасының азаматтарымен некеге отырған; 15) Қазақстан Республикасына кiру үшiн қарсы көрсетiлiм болып табылатын аурулары бар қызметті алушыға мемлекеттік көрсетілетін қызметтен бас тарту үшін негіз болып табылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрлік басшысының атына беріледі. Шағымдар пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол жұмыс күндері беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы оның тегін, атын, əкесінің атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмірін жəне күнін көрсетеді. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым ішкі істер органдарының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тіркеледі. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күні мен уақыты, шағымды/өтінішті қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, сондай-ақ берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы білуге болатын лауазымды тұлғалардың байланыс деректері көрсетілген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта бойынша не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызмет сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 12. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайларда қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері: ғимараттарға кіру пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар. 14. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары Министрліктің www. mvd.gov.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмде орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қолжетімділік режимінде Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алу мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414.

(Жалғасы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 17-бетте).

жері бойынша көрсетеді.

«Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша нысан ________________________________ ________________________________ Арыз берушінің Т.А.Ə, ________________________________ болатын жерінің мекенжайы (ІІД, ІІБ бөлінісінің атауы) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат/не рұқсат беруден бас тарту Сізге _______________________________________________________________ (шешім қабылдаған орган, шешім қабылданған күн __________________________________________________________________ жəне нөмірі көрсетілсін) ______________________________________________________шешімімен (заңның бабы, бөлігі, тармағы көрсетілсін) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат етілгенін/ рұқсат беруден бас тартылғанын/ тұруға ықтиярхаттың жарамдылық мерзімі ұзартылғанын хабарлаймын (қажет емесі сызылсын) Тұруға ықтиярхатты ресімдеу/тұруға ықтиярхаттың жарамдылық мерзімін ұзарту үшін Сізге __________________________________________________________________ (ІІД, ІІБ мекенжайы, қабылдау күндері __________________________________________________________________ жəне қабылдау сағаттары, қызметкердің Т.А.Ə.) _________________________________________________өтініш білдіру қажет. ІІД, ІІБ көші-қон полициясы бөлінісінің (бөлімінің, бөлімшесінің) бастығы _______________________________ ______________________ (арнаулы атағы, тегі, аты-жөні) (қолы) 20 __ жылғы «____» ____________ М.О. «Шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тiркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша нысан ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ТҰРАҚТЫ ТҰРУҒА РҰҚСАТ БЕРУ ТУРАЛЫ ӨТІНІШ __________________________________________________________________ (ішкі істер органының (ІІД, ІІБ, АІІБ) атауы) Тіркеу нөмірі ________________________________________ (уəкілетті лауазымды адам толтырады) Фотосуреттің орны (35 x 45 мм) Маған жəне/немесе менің ұлыма, менің қызыма, менің асырап алған балама/менің қамқорлығым (қорғаншылығым) белгіленген балаға/мемлекеттің қамқорлығындағы балаға (қажет емесі сызылсын) Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беруді сұраймын. 20___ жылғы «___»_______бастап 20____жылғы «____»_______ дейін__________________________мекенжайы бойынша Қазақстан Республикасында уақытша тіркелгенмін. Осы өтінішпен жүгінуге себеп болған уəждер __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Өтініш беруші туралы мəліметтер 1. Тегі, аты (аттары), əкесінің аты (егер бар болса) _______________________ __________________________________________________________________ (тегін, атын, əкесінің атын өзгерткен жағдайда бұрынғы тегін, атын, əкесінің атын, __________________________________________________________________ өзгерту себебі мен күнін көрсетсін, жеке басын куəландыратын құжатқа сəйкес тегі мен аты орыс жəне) __________________________________________________________________ (латын алфавиттерінің əріптерімен жазылады) 2. Туған күні, айы, жылы жəне жері ____________________________ __________________________________________________________________ 3. Қазіргі уақытта қандай шет мемлекеттің азаматтығы (тиесілігі) бар (бұрын болды ма) _________________________________ __________________________________________________________________ (қайда, қашан жəне қандай негізде алынды, айырылды) 4. Жынысы ___________________________________________________________ (ер, əйел) 5. Жеке басын куəландыратын құжат_____________________________ (құжаттың нөмірі жəне сериясы, кім __________________________________________________________________ жəне қашан берді) 6. Ұлты ________________________________________________ (қалауы бойынша көрсетіледі) 7. Діни нанымы _______________________________________________ (қалауы бойынша көрсетіледі) 8. Қазақстан Республикасының аумағында тудыңыз ба жəне КСРО азаматтығында тұрдыңыз ба немесе Қазақстан Республикасының аумағында тудыңыз (қажет емесі сызылсын) _________ _____________________________________________ (көрсетілген мəліметтерді растайтын құжат) 9. Қазақстан Республикасының азаматтығында тұрған еңбекке жарамсыз ата-анаңыз бар ма _____________________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты, туған күні, __________________________________________________________________ еңбекке жарамсыздығын растайтын құжат) 10. Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат жəне тұруға ықтиярхат беру туралы бұрын өтінішпен жүгіндіңіз бе ________________________________________________________ (егер иə болса, қашан жəне қандай органға, қандай шешім қабылданды) 11. Отбасы жағдайы ___________________________________________ (үйленген (тұрмыста), бойдақ (тұрмысқа шықпаған), __________________________________________________________________ ажырасқан, неке қию (бұзу) туралы куəлік, берілген күні жəне орны) 12. Кəмелеттік жасқа толмаған (оның ішінде асырап алынған, қамқорындағы, қарамағындағы) балаларын қоса алғанда, Қазақстан Республикасының аумағында уақытша тіркеуі бар отбасы мүшелері: Өтініш берушіге қатысы

Тегі, аты, əкесінің аты

Туған жылы жəне жері

Азаматтығы (тиесілігі)

29 сəуір 2014 жыл

Тұратын, оқитын жерінің мекенжайы

Жұмыс орны

2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) қажетті құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап күнтізбелік 90 (тоқсан) күн; 2) құжаттарды тапсыру үшін рұқсат етілетін ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға рұқсат етілетін ең ұзақ қызмет көрсету уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижелерi: 1) босқын куəлігі; 2) босқынның куəлігіне мөр жəне көрсетілетін қызмет беруші лауазымды тұлғасының қолын қою; 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.30-ға дейiн, түскі асқа үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейiн. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен жүзеге асырылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін құжаттардың тізбесі: 1) босқын мəртебесін беру үшін: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша босқын мəртебесін беру (ұзарту) туралы қолдаухат; пана іздеген адамның жеке басын куəландыратын немесе растайтын құжаттар; қолдаухаттың негізділігін растайтын құжаттар мен материалдар (болған жағдайда). 2) босқын мəртебесін ұзарту үшін: еркін нысандағы өтініш. Барлық қажетті құжаттар қабылданғаннан кейін көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша құжаттардың қабылданғаны туралы көрсетілетін қызметті алушыға талон береді. 10. Мыналар: 1) адамның нəсілдік, ұлттық, діни сенім, азаматтық белгісі, белгілі бір əлеуметтік топқа жататындығы немесе саяси нанымы бойынша қудалау құрбаны болуы мүмкін деген негізделген қауіп болмаса; 2) егер адам өзі туралы жəне Қазақстан Республикасының аумағына келу мəн-жайлары туралы хабарлаудан бас тартса не көрінеу жалған мəліметтерді хабарласа, сондай-ақ жалған құжаттарды ұсынса; 3) адамда өзі оның қорғауын пайдалана алатын үшінші мемлекеттің азаматтығы болса; 4) егер адам қауіпсіз үшінші елдің аумағынан тікелей келсе; 5) егер аталған адамға қатысты өзі азаматы болып табылатын елде не келген елінде əрекет ететін террористік, экстремистік, сондай-ақ тыйым салынған діни ұйымдардың қызметіне қатысады не қатысты деп топшылауға салмақты негіздер болса; 6) егер аталған адам жөнінде бейбітшілікке қарсы қылмысқа, əскери қылмысқа немесе адамзатқа қарсы қылмысқа қатысты шаралар қолдану мақсатында жасалған халықаралық актілерде осы əрекеттерге берілген анықтамадағы осындай қылмыстарды жасады деп топшылауға салмақты негіздер болса; 7) егер аталған адамға қатысты ол Қазақстан Республикасының аумағына келгенге дейін оның шегінен тысқары жерлерде саяси емес сипаттағы ауыр қылмыс жасады деп топшылауға салмақты негіздер болса; 8) егер аталған адамға қатысты ол Қазақстан Республикасы мүшесі болып табылатын Біріккен Ұлттар Ұйымының жəне халықаралық ұйымдардың мақсаты мен қағидаттарына қайшы келетін əрекеттердің жасалуына кінəлі деген салмақты негіздер болса; 9) егер аталған адам Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар істері жөніндегі Жоғарғы комиссарының басқармасынан басқа, Біріккен Ұлттар Ұйымы органдарының немесе мекемелерінің қорғауын не көмегін пайдаланып отырса, мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту үшін негіз болып табылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрлік басшысының атына беріледі. Шағымдар пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы оның тегін, атын, əкесінің атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмірін жəне күнін көрсетеді. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым ішкі істер органдарының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тіркеледі. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күні мен уақыты, шағымды/өтінішті қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, сондай-ақ берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы білуге болатын лауазымды тұлғалардың байланыс деректері көрсетілген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта байланысы арқылы не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол беріледі. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайларда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері:. 1) дене мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушыларға қызмет көрсету үшін жағдайлар көзделген, ғимараттарға кіру пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар; 2) денсаулық жағдайына байланысты қызметті берушіге жеке өзі келу мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды қабылдауды көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тіркелген жері бойынша шыға отырып жүргізеді. 14. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары Министрліктің www. mvd.gov.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмде орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қолжетімділік режимінде Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша

13. Оқуын қоса алғанда, еңбек қызметі туралы мəліметтер: кімге_______________________ (лауазымы, тегі, аты-жөні _______________________азаматы (-шасы) (қай мемлекеттен) ______________________________________ тұрақты тұрғылықты орны _______________________________________ (мекенжайы) уақытша тұратын отбасы құрамы__________адамнан тұратын кімнен_________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты)

Күні (айы жəне жылы) Мекемені көрсете отырып лауазымы, жұмысқа Жұмыс орнының мекенжайы қабылдануы, жұмыстан шығуы

14. Өтініш берген күннің алдындағы жылғы 1 қаңтар – 31 желтоқсан аралығындағы табысының түрі жəне көлемі 1 2 3 4 5 6 7

Табыс түрі Табысының көлемі (теңгемен, шетелдік валютамен) Негізгі жұмыс орны бойынша табысы Өзге де қызметтен табысы Банктегі салымынан табысы Бағалы қағаздадан жəне коммерциялық ұйымдарда қатысу үлесінен табысы Зейнетақысы, стипендиясы жəне өзге əлеуметтік төлемдері немесе табысы (қандай екені көрсетілсін)

15. Жеке сəйкестендіру нөмірі (егер бар болса) __________________________________________________________________ (куəлігінің нөмірі, берген күні мен орны, оны берген органның атауы) 16. Сіз Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге əкімшілік елден шығаруға не болмаса өтініш берудің алдында бес жыл ішінде елден қууға ұшырадыңыз ба ____________________________ (егер ұшырасаңыз, неше рет жəне қашан) 17. Сіз ауыр немесе аса ауыр қылмыс не болмаса қауіпті деп танылған қылмысты қайта жасағаныңыз үшін заңды күшіне енген сот үкімімен сотталдыңыз ба _____________________________________________________ (егер сотталсаңыз, неше рет жəне қашан) 18. Қазақстан Республикасының аумағында не болмаса одан тыс жерлерде ауыр немесе аса ауыр қылмыс жасағаныңыз үшін жабылмаған немесе алынбаған соттылығыңыз бар ма ______ _____________________________ (егер болса, неше рет жəне қашан) __________________________________________________________________ 19. Шетелдіктердің Қазақстан Республикасында болу (тұру) режимін қамтамасыз ету бөлігінде Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғаныңыз үшін əкімшілік жауапкершілікке тартылдыңыз ба ________________________ (егер тартылсаңыз, неше рет жəне қашан) 20. Адамның иммунитеті тапшылығы вирусымен туындайтын аурумен, нашақорлықпен, айналадағылар үшін қауіпті болып табылатын жұқпалы аурумен ауырмайсыз ба ____________________________ (егер ауырсаңыз, нақты қайсысымен) __________________________________________________________________ 21. Ата-анасы Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға қалдыру туралы рұқсат алған кезде жазылатын/дербес рұқсат алатын бала туралы мəлімет (тегі, аты, əкесінің аты, туған күні мен жері, азаматтығы) ________________________________________________________________________ Көрсетілген балалардың басқа ата-анасы туралы мəлімет (тегі, аты, əкесінің аты, туған күні, азаматтығы, тұрғылықты жері)__________________________________ 22. Уақытша тұратын жерінің мекенжайы, телефоны______________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Өтінішпен бірге мынадай құжаттар ұсынамын: __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Маған Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға «Халықтың көші-қоны туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 49-бабымен көзделген жағдайларда рұқсат беруден бас тартылуы не болмаса берілген тұруға ықтиярхаттың күші жойылуы мүмкін екені туралы ескертілді. Ұсынылған құжаттардың тұпнұсқалығын жəне жазылған мəліметтердің шынайылығын растаймын. 20__ жылғы «__» _____________________ _____________________________ (өтініш берліген күні) (өтініш берушінің қолы, лауазымды адам болған кезде қойылады) 20__ жылғы «__» ____________өтініш қарауға қабылданды. Өтініштің толтырылғанының дұрыстығын жəне қажетті құжаттардың бар-жоғын тексердім, өтінішке мен болған кезде қол қойылды, өтініш берушінің қолының түпнұсқалығын растаймын________________________ (арнайы атағы (егер бар болса), __________________________________________________________________ құжатты қабылдаған уəкілетті лауазымды адамның лауазымы, тегі, аты-жөні) ___________________________ (лауазымды адамның қолы) Өтініш қысқартуларсыз, аббревиатураларсыз, түзетулерсіз жəне шимайсыз қолмен немесе техникалық құралдарды (жазу машинкалары, компьютерлер) пайдалана отырып толтырылады. Сұрақтарға жауап жан-жақты болуы тиіс. Қолмен орындалған мəтін түсінікті болуы тиіс. Өтінішті қабылдаған көші-қон полициясы бөлінісінің мөртабаны қойылады. Осы тармақты толтырған кезде мекемелердің атауы өтініш беруші сонда жұмыс істеген кезеңде қалай аталса солай аталуы тиіс. Егер өтініш беруші заңды тұлғаның білімінсіз кəсіпкер болып табылса, онда тіркеу туралы туралы куəліктің нөмірі, тіркеген органның атауы жəне берілген орны көрсетіледі. Егер өтініш берушіге зейнетақы тағайындалса, зейнетақы түрі, зейнетақы куəлігінің нөмірі, оны кім жəне қашан бергені көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №111 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызмет (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің Ішкі істер департаменті аумақтық көші-қон полициясының бөлімшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) Қазақстан Республикасында пана іздеген шетелдіктердің жəне олардың отбасы мүшелерінің болатын

Босқын мəртебесін беру (ұзарту) туралы қолдаухат Маған жəне менің отбасымның мүшелеріне Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беруіңізді (ұзартуыңызды) сұраймын. Өзімнің тұрғылықты жерімнен мынадай себептер бойынша кетуге мəжбүрмін: __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ босқын мəртебесін беруге арналған мəн-жайларды сақтау туралы ақпаратты ұзарту үшін Туған күні, айы, жылы жəне жері _____________________________________ Азаматтығы (бұрын тұрақты тұрған елі) _______________________________ __________________________________________________________________ Ұлты (этникалық тиесілігі) __________________________________________ Білетін тілдерім ____________________________________________________ Қазақстан Республикасына келген күні ________________________________ Заңды (заңсыз) келдім ______________________________________________ Жеке басты куəландыратын құжаттары немесе пана іздеген тұлғаның жеке басын растайтын құжаттар___________________________________________ __________________________________________________________________ (атауы, сериясы, нөмірі, қашан берілген жəне кім берген)

министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірлеген. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясының бөлiмшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) қажетті құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – 6 (алты) ай, жеңілдетілген тəртіппен – 3 (үш) ай; 2) құжаттарды тапсыру үшін рұқсат етілетін ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға рұқсат етілетін ең ұзақ қызмет көрсету уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесi: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы анықтама; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу туралы анықтама. 7. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет ақылы болып табылады. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет үшiн мемлекеттiк баж алынады, ол «Салық жəне бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексiнің (Салық кодексi) 538-бабына сəйкес мемлекеттiк баж төлеу күніне белгiленген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінен 100 пайызды құрайды. Мемлекеттiк баж төлемнiң мөлшерi мен күнiн растайтын құжат (түбіртек) беретін Қазақстан Республикасының банктік мекемелері арқылы төленеді. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.30-ға дейiн, түскі асқа үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейiн. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен көрсетіледі. 9. Көрсетілетін қызметті алушы жүгінген кезде мемлекеттiк қызметті көрсету үшiн қажетті құжаттардың тізбесі: 1) Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдау үшiн: азаматтыққа қабылдау туралы арыз; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша сауалнама-арыз; өлшемi 3,5 х 4,5 см төрт фотосурет; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша мiндеттеме; соттылығының болуы не жоқтығы туралы анықтама; мемлекеттiк бажды төлегенi немесе оны төлеуден босатылғаны туралы құжат; басқа мемлекеттің құзырлы органы берген азаматтығының жоқтығы немесе бұрынғы азаматтығының тоқтатылғаны туралы анықтама. Аталған құжаттармен қатар: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 5-қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудың жеңілдетілген тəртібі белгіленген адамдар үшін кəсіптер мен талаптар тізбесінің талаптарына жауап беретін адамдар; Қазақстан Республикасына тарихи отаны ретінде тұрақты тұру үшін оралған адамдар – оралман куəлігі жəне бұрынғы азаматтығынан бас тарту туралы арыз; Қазақстан Республикасына тұрақты тұру мақсатында келген, Қазақстан Республикасында тұрған мерзіміне қарамастан, Қазақстан Республикасының азаматтары – жақын туысқандарының бірі: баласы (оның ішінде асырап алған), жұбайы (зайыбы), ата-анасының (асырап алушының) бірі, апасы, қарындасы, сіңлісі, ағасы, інісі, атасы немесе əжесі бар бұрынғы одақтас республикалардың азаматтары Қазақстан Республикасының азаматтарымен туыстық дəрежесін куəландыратын құжаттарды (туу туралы куəлік, неке туралы куəлік) ұсынады. Құжаттарды тапсырғаннан кейін көрсетілген қызметті алушыға осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 6-қосымшаға сəйкес анықтама беріледі; 2) Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу үшiн: қазақстандық азаматтықтан шығу туралы арыз; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 7-қосымшаға сəйкес сауалнама-арыз; өлшемi 3,5 х 4,5 см үш фотосурет; балалардың туу туралы жəне неке куəліктерінің көшірмелері; əскерге шақырылатын жастағы адамды мерзiмдi əскери қызмет өткеруден босату туралы қорғаныс істері жөніндегі аумақтық департаменттен анықтама; жұмыс, оқу орнынан, ал жұмыс iстемейтiндер – Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгi Сот актілерін орындау жөніндегі комитетiнiң аумақтық органынан адамның мемлекет алдында орындалмаған міндеттемелерінің не азаматтардың, мемлекеттік органдардың жəне меншiк нысанына қарамастан ұйымдардың мүдделерiне байланысты мүлiктiк мiндеттерiнiң болуы немесе жоқ екенi туралы анықтама; мемлекеттiк баждың төленгенi немесе оны төлеуден босатылғаны туралы құжат. 10. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту негіздері: Егер көрсетілетін қызметті алушы: 1) халықаралық құқықта көзделген адамзатқа қарсы қылмыс жасаған, Қазақстан Республикасының егемендiгi мен тəуелсiздiгiне саналы түрде қарсы шыққан; 2) Қазақстан Республикасы аумағының бiрлiгi мен тұтастығын бұзуға шақырған; 3) Қазақстан Республикасының ұлттық қауiпсiздiгiне, халқының денсаулығына нұқсан келтiретiн құқыққа қарсы қызметті жүзеге асырған; 4) мемлекетаралық, ұлтаралық жəне дiни араздықты қоздырған, Қазақстан Республикасы мемлекеттiк тiлiнiң қолданылуына қарсы əрекет жасаған; 5) террористiк жəне экстремистік ұйымдардың құрамында тұрған немесе террористiк қызмет үшiн сотталған; 6) халықаралық іздестіруде жүрген, соттың күшіне енген үкімі бойынша жаза өтеп жатқан не оның əрекеттерін сот ерекше қауiптi рецидив деп таныған; 7) басқа мемлекеттердiң азаматтығында тұрған; 8) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы өтініш берген кезде өзі туралы жалған мəліметтерді хабарлаған немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімдерде қажетті құжаттарды дəлелді себептерсіз ұсынбаған; 9) Қазақстан Республикасының аумағында немесе одан тыс жерлерде Қазақстан Республикасының заңнамасында қасақана деп танылатын қылмыс жасағаны үшін алынбаған немесе өтелмеген соттылығы болған; 10) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы арызбен өтініш бергенге дейін бес жыл ішінде экономика жəне (немесе) Қазақстан Республикасының халықтың көшіқоны туралы заңнамасы саласында құқық бұзушылық жасаған; 11) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы арызбен өтініш бергенге дейін бес жыл ішінде Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтқан болса, Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан; Егер көрсетілетін қызметті алушы: 1) Қазақстан Республикасының алдында орындалмаған мiндеттемелерi немесе азаматтардың немесе Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан кəсiпорындардың, мекемелер мен ұйымдардың, қоғамдық бiрлестiктердiң елеулi мүдделерiмен байланысты мүлiктiк мiндеттерi болған; 2) айыпталушы ретінде қылмыстық жауапкершілікке тартылған не соттың күшіне енген үкімі бойынша жасасын өтеп жатқан болса немесе егер Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу Қазақстан Республикасының мемлекеттік қауіпсіздігінің мүдделеріне қайшы келсе, Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығарудан бас тартылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрлік басшысының атына беріледі. Шағымдар пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің, немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы оның тегін, атын, əкесінің атын, почталық мекенжайын, шығыс нөмірін жəне күнін көрсетеді. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым ішкі істер органдарының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тіркеледі. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күні мен уақыты, шағымды/өтінішті қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, сондай-ақ берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы білуге болатын лауазымды тұлғалардың байланыс деректері көрсетілген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта бойынша не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесі арқылы қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 12. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайларда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері: ғимараттарға кіру пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар. 14. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары Министрліктің www. mvd.gov.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмде орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызмет тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтан қолжетімділік режимінде Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер мəселелері бойынша бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша

Менімен бірге отбасымның мүшелері келді: №

Тегі, аты, əкесінің аты

Туған күні

Туыстық дəрежесі

Қолдаухатты қабылдаған аумақтық бөлімшенің қызметкері _______________ _________________________ (қолы) (Т.А.Ə)

_____________ (күні)

Қолдаухатты тіркеу туралы ақпарат: ___________________________________________________ (тіркелген күні, нөмірі, жұмыскердің қолы) «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша № ________ Мемлекеттік қызмет көрсетуге құжаттарды қабылдау туралы ТАЛОН _________________________________________________________________ (Өтініш берушінің Т.А.Ə. немесе заңды тұлғаның атауы) Қабылданған құжаттар тізбесі: 1. ________________________________________________________________ 2. ________________________________________________________________ 3. ________________________________________________________________ 4. ________________________________________________________________ 5. ________________________________________________________________ 6. ________________________________________________________________ 7. ________________________________________________________________ 8. ________________________________________________________________ 9. ________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ Қабылдаған:______________________________________/ (аумақтық бөлімше қызметкерінің лауазымы) ______________/_____________________ (қолы) (Т.А.Ə.) ________ ж. «___» _______________________ Берілген күні жəне уақыты: _______жылғы «___» __________ сағ. ___ мин. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №111 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер

(қолы-подпись)

20___ж. «____» ___________ «____» ____________ 20___г. М.О. М.П. «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша 20__ж. г. «___» _________ № ________ Анықтама Справка Выдана _____________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ______________________________________________________________берілді. туылған жылы-год рождения Қазақстан Республикасы Президентінің 20____ жылғы «_____»_____________ Жарлығына сəйкес оған жəне оның кəмелетке толмаған балаларына: В том, что ему (ей) и его (ее) несовершеннолетним детям: ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығуларына рұқсат берілді. В соответствии с Указом Президента Республики Казахстан № ______________ «____»___________20___года разрешен выход из гражданства Республики Казахстан. ______________________ облысы ІІД КҚПБ бастығы Начальник УМП ДВД ___________________ области М.О. М.П. «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша _______________________________________________ (көші-қон полициясының аумақтық бөлінісінің атауы)

_________________________________________________________________________

Тіркеу нөмірі ______________________ (лауазымды адам толтырады)

Фотосуретке арналған орын1 М.О.2

Сауалнама-өтініш

3

Мені Қазақстан Республикасының азаматтығына жалпы, жеңілдетілген тəртіппен қабылдауды немесе Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруді сұраймын (керексізін сызып тастаңыз). Осы өтінішпен жүгінуге ықпал еткен себептер. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Менімен бірге біруақытта менің кəмелетке толмаған балаларымды (ұлымды, қызымды, тегі, аты, əкесінің аты, туған күні мен жері, азаматтығы) Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдауды сұраймын4 Көрсетілген балалардың басқа ата-анасы туралы мəлімет (тегі, аты, əкесінің аты, азаматтығы, тұрғылықты жері)

_______________________________________ _______________________________________ ________________________________________ ______________________________________ _______________________________________ _______________________________________ _______________________________________ _______________________________________

Өтініш беруші туралы мəлімет 1. Тегі, аты, əкесінің аты _____________________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты өзгерген жағдайда бұрынғы тегі, аты, əкесінің аты, өзгертудің себебі мен күні көрсетілсін) __________________________________________________________________ 2. Туған күні, айы, жылы мен жері__________________________________ ________________________________________________________________ 3. Жынысы______________________________________________________ (еркек, əйел) 4. Қазіргі уақытта қай шет мемлекеттің азаматтығы бар (бұрын болды) __________________________________________________________________ (қайда, қашан жəне қандай негізде алынды жəне айырылды) 5. Бұрын КСРО азаматтығында тұрдыңыз ба?___________________________ __________________________________________________________________ (егер иə болса, онда оны тоқтату негізі жəне күні, көрсетілген мəліметтерді растайтын құжат) 6. Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы бұрын өтінішпен жүгіндіңіз бе? __________________________________________________________________ (егер иə болса, онда қашан жəне қай органға, қандай шешім қабылданды) 7. Бар азаматтықтан бас тарту туралы мəлімет не болмаса міндеттеме5 __________________________________________________________________ (көрсетілген мəліметтерді растайтын құжат) 8. Ұлты ___________________________________________________ 9. Діни нанымы __________________________________________________ (қалауы бойынша көрсетіледі) 10. Білімі жəне білімі бойынша мамандығы, кəсібі_________________________ (қай оқу орнын, қайда жəне қашан бітірді, диплом нөмірі, берілген күні мен орны) 11. Ғылыми дəрежесі, ғылыми атағы__________________________________ (диплом нөмірі, берілген күні, берілген жері) 12.Отбасы жағдайы _________________________________________________________________ (үйленген (тұрмыста), үйленбеген (тұрмыста емес), ажырасқан ) __________________________________________________________________ (неке (ажырасу) туралы куəлік нөмірі, берілген күні мен орны) 13. Жақын туыстары (күйеуі (əйелі), ата-анасы, балалары, ағасы-інісі, сіңілісі-қарындасы) Туыстық дəрежесі

Тегі, аты, əкесінің аты

Туған жылы Азаматтығы Тұратын елі мен Жұмыс, оқу мен жері мекенжайы орны

14. Қазақстан Республикасының азаматтығы бар еңбекке жарамсыз ата-анасының бар-жоғы __________________________________________________________________ (еңбекке жарамсыз ата-анасының тегі, аты, əкесінің аты, оның еңбекке жарамсыздығын растайтын құжат) __________________________________________________________________ 15. Өтінішпен жүгінген күннің алдындағы соңғы бес жылдағы еңбек қызметі (жоғары, орта, орта арнайы жəне кəсіптік-техникалық білім беру оқу орындарын, əскери қызметті қоса алғанда)6 Күні (айы жəне жылы) қабылдау босату

Кəсіпорынды, мекемені, ұйымды, министрлікті Жұмыс орнының мекенжайы (ведомствоны) көрсете отырып лауазымы (елі, қала, облыс, елді мекен)

16. Өмір сүруге қаражат көзі (Қазақстан Республикасының аумағында тұрған кезеңдегі барлық қолда бар табыс түрлерін көрсетіңіз).7 _______________________________________________________________ __________________________________________________________________ 1 Өтінішке өлшемі 3,5х4,5 сантиметр төрт фотосурет қоса беріледі 2 Аумақтық көші-қон полициясы бөлінісінің елтаңбалы мөрі қойылады. 3 Өтініш қолмен немесе қысқартуларсыз, аббревиатураларсыз, түзетулерсіз жəне шимайсыз техникалық құралдарды (жазу машинкаларын, компьютерлерді) пайдалана отырып толтырылады. Сұрақтарға жауап жан-жақты болуы тиіс. Қолмен орындалған мəтін түсінікті болуы тиіс. 4 Егер жұбайлар Қазақстан Республикасының азаматтығын алу мəселесі бойынша бір уақытта жүгінсе, балалары ата-анасының бірінің өтінішіне жазылады. 5 Егер өзге азаматтық Қазақстан Республикасының азаматтығын алғаны салдарынан тоқтатылса, Қазақстан Республикасының азаматтығын алған күннен бастап үш ай ішінде тиісті құжат ұсыну міндеттермесі біріледі. 6 Осы тармақты толтырған кезде кəсіпорынның, мекеменің, ұйымның атауын өтініш беруші онда жұмыс істеген кезеңде қалай аталса, солай көрсету қажет. Егер өтініш беруші заңды тұлғаның білімінсіз кəсіпкер болып табылса, тіркеу туралы куəлік нөмірі, тіркеген органның атауы мен берілген орны көрсетіледі. Əскери қызмет өткерген жағдайда лауазымын, əскери бөлімнің (мекеменің) нөмірін, оның орналасқан жерін көрсету қажет. 7 Егер өтініш берушіге зейнетақы тағайындалса, зейнетақының түрін, куəліктің нөмірін, оны кім жəне қашан бергенін көрсету қажет. 17. Өтінішпен жүгінген күннің алдындағы жылдың 1 қаңтары - 31 желтоқсаны аралығындағы өмір сүрудің қаражат көзі Табыс түрі

Табыс мөлшері (рубльде, шетелдік валютада) Негізгі жұмыс орны бойынша табысы Өзге қызметтен табысы Банктердегі жəне өзге де кредиттік ұйымдардағы салымдардан табысы Бағалы қағаздардан жəне коммерциялық ұйымдарда қатысу үлесінен табысы 5 Зейнетақы, стипендия жəне өзге де арнайы төлемдер немесе табыстар (қандай екені көрсетілсін) __________________________________________ ______________________ __________________________________________ ______________________

1 2 3 4

Фотосуреттің орны

Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру туралы қолдаухатпен бұрын өтініш білдірді ме? (пана іздеген адамдар үшін) Өтініш білдірсе, орган көрсетілсін____________________________________ __________________________________________________________________ Босқын мəртебесі қашан жəне қанша мерзімге берілді? (босқын мəртебесін ұзартуға қолдаухат берген босқындар үшін)_____________________________ __________________________________________________________________ ______________________ ________________________________________ (өтініш берілген күні) (пана іздеген адамның не босқынның қолы)

Извещение получил, иностранный паспорт сдал

Место для фотокарточки

№ _____анықтама Справка № _____ Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігін (паспортын) алу үшін берілді Выдана для получения удостоверения личности (паспорта) гражданина Республики Казахстан Тегі____________________________________________________________________ Фамилия Аты___________________________________________________________________ Имя Əкесінің аты____________________________________________________________ Отчество Туылған күні____________________________________________________________ Дата рождения 20___ жылғы «___»_________ № _____ Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына, халықаралық келісімге, «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҒЫ ТУРАЛЫ» ҚР ЗАҢЫНЫҢ 16-1-БАБЫНА сəйкес Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылданды. В соответствии с Указом Президента Республики Казахстан, международным Соглашением, СО СТАТЬЕЙ 16-1 ЗАКОНА РК «О ГРАЖДАНСТВЕ РЕСПУБЛИКИ») № _____ «___»_________20___ года принят в гражданство Республики Казахстан. Онымен бірге ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҒЫНА_________ _______________________________________________________________________ _________________________________________________________балалар қабылданды. Вместе с ним (ней) ПРИНЯТЫ В ГРАЖДАНСТВО РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН дети: _______________________________________________________________________ ІІД КҚПБ Бастығы ___________________ Начальник УМП ДВД (қолы-подпись) М.О. М.П. № _____ анықтаманың түбіршегі Корешок справки № _____ Тегі ___________________________________________________________________ Фамилия Аты___________________________________________________________________ Имя Əкесінің аты ___________________________________________________________ Отчество Туылған күн ___________________________________________________________ Дата рождения Бұрынғы азаматтығы ____________________________________________________ Прежнее гражданство 20___ жылғы «___»_________ № _____ Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына, халықаралық келісімге, «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ АЗАМАТТЫҒЫ ТУРАЛЫ» ҚР ЗАҢЫНЫҢ 16-1-БАБЫНА сəйкес Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылданды. В соответствии с Указом Президента Республики Казахстан, международным Соглашением, СО СТАТЬЕЙ 16-1 ЗАКОНА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН «О ГРАЖДАНСТВЕ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН») № ___ «___» _________20___ года принят в гражданство Республики Казахстан. Инспектор ____________________ (қолы-подпись) Хабарламаны алдым, шетелдік паспортты тапсырдым_________________

18. Жеке сəйкестендіру нөмірі (ол болған жағдайда)________________________ 19. Қазақ (орыс) тілін білесіз бе? ____________________________________ _______________________________________________________________ 20. Əскери міндетке қатысы ____________________________________________________________ (əскери міндетті немесе əскери міндетті емес, өтініш берген сəтте шет мемлекетте əскери қызметке немесе баламалы азаматтық қызметке шақырылмаған ба?) 21. Тұруға ықтиярхатпен расталған Қазақстан Республикасының аумағында тұру7 ____________________________________________________ (қай уақыттан бастап, оның ішінде үздіксіз) Тұрақты тұрған кезеңде Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шығу

Келген елі

Сапардың мақсаты

Кету Келу Күні Шекараны кесіп өткен жері Кеткен елі Күні Шекараны кесіп өткен мен көлік түрі жері мен көлік түрі

22. Қазақстан Республикасы аумағында тұруға ерекше мəртебенің (оралман мəртебесі, босқын деп тану) бар-жоғы __________________________________________________________________ (куəлік түрі, оның нөмірі, алған күні, оны берген органның атауы) 23. Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы өтінішпен жүгінген күннің алдындағы бес жыл ішінде Қазақстан Республикасы аумағынан тыс жерлерге шығарылдыңыз ба? ___________________________ ___________________________________________________________________ ________________________________________________________________ (егер иə болса, елден тыс шығарудың себебі көрсетілсін, елден тыс шығару туралы қаулының нөмірі мен күні) 24. Шет мемлекетте əскери қызметте, қауіпсіздік органдарында немесе құқық қорғау органдарында қызметте тұрасыз ба? (тұрдыңыз ба?) __________________________________________________________________ (егер иə болса, онда қашан, қандай кезеңде, соңғы лауазымы, атағы, шені) 25. Қылмыстық жауапкершілікке тартылдыңыз ба _____________________ (егер иə болса, тиісті мемлекеттің қылмыстық заңнамасының қандай баптары бойынша, сотталған жағдайда үкімнің көшірмесін қоса бере отырып, бұлтартпау шарасын көрсету) 26. Қылмыс жасағаныңыз үшін шет мемлекеттің құзыретті органдары қылмыстық тəртіпте қудалап жүрген жоқ па? _____________________________ (иə, жоқ) 27. Тұрғылықты мекенжайы, телефоны _____________________________ 28. Жеке басын куəландыратын құжат ________________________ (құжат нөмірі, қашан жəне кім берді) Өтінішпен бірге мынадай құжаттар ұсынамын: _______________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

(Соңы 19-бетте).


(Соңы. Басы 17-18-беттерде). ______________________________________________________ Ұсынылған құжаттардың түпнұсқалығын жəне жазылған деректердің дұрыстығын растаймын ____________________________ ____________________________ (өтініш берілген күн) (өтініш берушінің қолы) Өтініш «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заңның_____________________ негізінде _____________ қарауға қабылданды. (бабы, бөлігі, тармағы) Өтінішті толтырудың дұрыстығын жəне қажетті құжаттардың бар-жоғын тексердім; өтінішке менің қатысуыммен қол қойылды, өтініш берушінің қолының түпнұсқалығын растаймын. _______________________________________________________________ (құжатты қабылдаған аумақтық көші-қон полициясы бөлінісінің лауазымды адамының арнайы атағы, лауазымы, тегі, аты-жөні) _____________________________ (лауазымды адамның қолы) Бастық __________________________________________________________________ (аумақтық көші-қон полициясы бөлінісінің атауы) ____________________________ _________________ _____________ (арнайы атағы) (қолы) (тегі, аты-жөні) «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 4-қосымша МІНДЕТТЕМЕ Мен___________________________________________________________Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдауды өтіне отырып, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен Заңдарын сақтауға, оның мүдделері мен аумақтық тұтастығын қорғауға, мемлекеттік тілге жəне аумағында тұратын барлық ұлт өкілдерінің тіліне, əдет-ғұрпы мен салтдəстүрлеріне құрметпен қарауға, Қазақстан Республикасының күш-қуатын, егемендігі мен тəуелсіздігін нығайтуға міндеттенемін. 20 ___ ж. «____» __________ қолы

______________

ОБЯЗАТЕЛЬСТВО Я, _________________________________________________________, ходатайствуя о приеме в гражданство Республики Казахстан, обязуюсь соблюдать Конституцию и Законы Республики Казахстан, защищать ее интересы и территориальную целостность, уважительно относиться к обычаям, традициям, государственному языку и языку представителей всех национальностей, проживающих на ее территории, способствовать укреплению могущества, суверенитета и независимости Республики Казахстан. «___»__________20___г.

Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудың жеңілдетілген тəртiбi белгiленетiн адамдар үшін кəсiптердiң жəне оларға қойылатын талаптардың ТІЗБЕСІ Талаптар

Халықаралық наградалармен жəне атақтармен атап өтілген аса көрнекті музыкалық, сахналық немесе хореографиялық қабілетiнiң, кəсiптiк шеберлiгiнiң жəне жарқын шығармашылық жеке даралығының болуы Археолог Ғылыми дəрежесiнiң жəне атағының, халықаралық сертификаттарының, ғылыми зерттеулері мен iзденiстерiнiң, ғылыми басылымдарда жарияланымдарының болуы, халықаралық конференцияларға жəне əлемдiк маңызы бар iрi археологиялық ескерткiштердiң ашылуына қатысуы Сəулетші Сəулет жəне құрылыс саласындағы ғылыми дəрежесi мен атағының, халықаралық сертификаттарының, қала құрылысының бас жоспарларын əзiрлеуде жəне айрықша iрi əрi күрделi объектілердi жобалауда тəжiрибесiнiң болуы Балетмейстер Аса көрнектi балет əртiстерiн даярлауда тəжiрибесiнiң, халықаралық сертификаттарының жəне iрi театрлардағы жұмыс өтiлiнiң болуы, əлемдiк сыныптағы спектакльдердi дайындауға қатысуы Биолог, микро- Биология, бактериология, вирусология, гендiк инженерия жəне басқа да арабиолог (бактери- лас ғылымдар саласындағы ғылыми дəрежесi мен атағының, халықаралық олог, вирусолог) сертификаттарының, ғылыми-зерттеу жұмыстарының жəне халықаралық маңызы бар iзденiстерiнiң болуы Дəрiгер Медицина саласындағы ғылыми дəрежесi мен атағының, ғылымизерттеу жұмыстарының жəне халықаралық маңызы бар iзденiстерiнiң, халықаралық сертификаттарының болуы, сондай-ақ мамандануына сəйкес: акушерлiк жəне гинекология; ангиохирургия; анестезиология-реаниматология; кардиохирургия; нейрохирургия; онкология; онкогематология; оториноларингология; радиология; трансплантология; фармакология жəне клиникалық фармакология; жақ-бет хирургиясы саласындағы диагностика мен емдеудiң озық əдiстерiн меңгеруi

2.

3. 4. 5.

6.

7.

Геолог, геофизик Геологиялық жəне геофизикалық ғылымдар саласындағы ғылыми дəрежесi мен атағының, ғылыми зерттеулерi мен iзденiстерiнiң, ядролық жарылыстар жəне жер сілкiнiстерi мониторингi саласындағы жұмыс тəжiрибесiнiң болуы

8.

Дирижер

9.

10.

11.

12. 13. 14. 15.

16.

17.

18. 19.

20.

21.

22. 23. 24.

Аса көрнектi музыкалық деректерiнiң жəне халықаралық конкурстарға қатысқанын растайтын дипломдарының, əлемнiң жетекшi театрлары мен концерт залдарында дирижерлық еткен жұмыс тəжiрибесiнiң болуы Инженер Ғылыми дəрежесi мен атағының, ғылыми-зерттеу жұмыстары мен iзденiстерiнiң, халықаралық сертификаттарының болуы, сондай-ақ экономикалық қызмет түрiне сəйкес: сейсмологиялық құбылыстарды орта мерзiмдi, қысқа мерзiмдi болжау əдiстерiн меңгеруi; қуатты энергетикалық жəне жоғары температурадағы плазма қондырғыларын пайдалану; ғылым жəне техника, рационализация, өнертапқыштық жетiстiктерiн енгiзу; қоршаған ортаны тазарту жəне оның ластануын болдырмау жөнiндегi ғылыми-зерттеу жəне тəжiрибелiк жұмыстарды əзiрлеу; ядролық реакторларды пайдалану, реакторды (жылдамдатқышты, ядролықфизикалық қондырғыны) басқару; ақпараттық технологиялар мен телекоммуникациялар; озық бағдарламалық қамтамасыз етудi жəне қазiргi заманғы компьютерлiк жабдықтарды əзiрлеу; информатика жəне жүйелiк бағдарламалау; ғарыш қызметi саласындағы ғылыми-зерттеу жəне тəжiрибе-конструкторлық жұмыстарды əзiрлеу; зымырандар мен ғарыш аппараттарының, ғарыштық ұшу аппараттары мен екпiндеткiш блоктарының бастапқы жəне техникалық кешендерiн əзiрлеу жəне пайдалану; телеметриялық жүйелер мен кешендер, компьютерлiк өлшеу блоктары; өндiрiстiк жəне тұрғын үй-азаматтық мақсаттағы объектілердiң құрылысына арналған технологиялық жобалау; ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласына прогрессивтi технологиялық процестердi енгiзу; субстанциялар мен дəрілiк нысандар өндiрiсi жөнiндегi арнайы, осы заманғы фармацевтiк жабдықтардағы фармацевтикалық бейiн; дəрілiк нысандар мен препараттарды биофармацевтикалық зерделеу; дəрілiк субстанциялар мен фитопрепараттар өндiрудiң технологиялық негiздерi мен əдiстерiн əзiрлеу; жүйелi бағдарламалау; жоғары деңгейдегi бағдарламалық қамтамасыз етудi əзiрлеу НұсқаушыОлимпиада ойындарында бiрiншi–алтыншы орынды немесе əлем чемпионаттаспортшы рында бiрiншiден үшiншi орынды немесе Азия ойындарында бiрiншi орынды немесе Еуропа чемпионаттарында бiрiншi, екiншi орынды немесе спорттың олимпиадалық түрлерi бойынша əлем кубогі финалдарында бiрiншi орынды немесе Азия, Еуропа чемпионаттарында, бүкілдүниежүзілiк универсиадаларда, Бүкiлдүниежүзілiк жасөспiрiмдер мен юниорлар ойындарында бiрiншi-үшiншi орынды иемденген халықаралық бiлiктілiгi бар спорт шеберiнен төмен емес спорттық атағының болуы Ұшқыш (пилот) Азаматтық əуе кемелерiне рұқсаты бар ұшқыш (пилот) куəлiгiнiң болуы. Жоғары кəсiптiк шеберлiгi мен даярлығы, əуе кеңiстiгiнiң қауiпсiз пайдаланылуын реттейтiн нормативтiк құқықтық актілерді бiлуi, кеменiң ұшу жəне пайдалану ережелерiн сақтауы. Денсаулығының белгiленген талаптарға сəйкестiгi ҰшқышЖоғары кəсiптiк шеберлiгi мен даярлығы, əуе кеңiстігiнiң қауiпсiз пайдалануды нұсқаушы реттейтiн нормативтiк құқықтық актілердi бiлуi, кеменiң ұшу жəне пайдалану ережелерiн сақтауы. Денсаулығының белгіленген талаптарға сəйкестiгi ҰшқышЖоғары кəсiптiк шеберлiгi мен даярлығы, əуе кеңiстiгiнiң қауiпсiз пайдалануды сынаушы реттейтiн нормативтiк құқықтық актілерді бiлуi, кеменiң ұшу жəне пайдалану ережелерiн сақтауы. Денсаулығының белгiленген талаптарға сəйкестiгi ҰшқышАрнайы даярлығы, орман қорғау саласындағы жұмыс тəжiрибесiнiң, пирология қадағалаушы жəне өрт қауiпсiздiгi жөнiндегi бiлiмiнiң болуы Математик Мамандығы бойынша ғылыми дəрежесi мен атағының, халықаралық сертификаттарының, жұмыс тəжiрибесiнiң, математика, қолданбалы математика жəне аралас ғылымдар саласындағы халықаралық маңызды ғылыми зерттеулерi мен iзденiстерiнiң болуы Мамандығы бойынша ғылыми дəрежесi мен атағының, жұмыс тəжiрибесiнiң, Ғылыми қызметкер (фи- физика мен астрономия жəне басқа да аралас қызмет түрлерi саласындағы өнертапқыштық немесе ғылыми еңбектерiне авторлық куəлiктерiнiң болуы зика жəне астрономия саласында) Провизор Фармакологиялық заттар мен дəрілік шикiзаттың физикалық жəне химиялық қасиеттерiн, оларды aлу, тазалау, стандарттау жəне сапасын бақылау əдiстерi саласындағы аса көрнектi ғылыми зерттеулерiнiң болуы. Фармаэкономика жөнiндегi зерттеулердiң, медицина мен фармацевтика саласындағы мамандарды халықаралық стандарттар бойынша инспекциялаудың жəне оқытудың озық əдiстерiн меңгеруi (GPP, GCP, GMP, GLP, GDP) Режиссер Аса көрнектi қойылым қою деректерiнiң, халықаралық фестивальдарға қатысқанын растайтын атақтары мен дипломдарының, əлемнiң iрi театрлары мен концерт залдарындағы жұмыс тəжiрибесiнiң болуы Құтқарушы Құтқару жəне шұғыл жұмыстарды жүргiзуге арнайы даярлығының, «Халықаралық сыныптағы құтқарушы» үлгiсiндегi білiктілiк берiлген халықаралық сертификаттарының, iрi авариялық жəне төтенше жағдайлардың салдарын жоюдағы жұмыс тəжiрибесiнiң, авариялық құтқару құралдарын қолдану жөнiндегi дағдысы мен шеберлiгiнiң болуы Жаттықтырушы Халықаралық бiлiктілiктегi спорт шеберiнен кем емес спорттық атағының, мамандығы бойынша жұмыс өтілiнiң Олимпиадалық ойындарда бiрiншi–алтыншы орынды иемденген жоғары білiктi кемiнде бiр спортшыны немесе Азия ойындарында бiрiнші – үшiншi орынды иемденген бiр спортшыны немесе əлем, Азия, Еуропа чемпионаттарында, бүкілдүниежүзілiк универсиадаларда, Бүкiлдүниежүзілiк жасөспiрiмдер ойындарында, спорттың жеке немесе ойын түрлерiнде бiрiншi–үшiншi орынды иемденген спортшыны даярлау жөнiндегi жұмыс тəжiрибесiнiң болуы Мұғалiм Мамандығы бойынша жоғары санаты мен жұмыс тəжiрибесiнiң, халықаралық сертификаттарының жəне мынадай мамандықтар бойынша тиiстi жоғары кəсiптiк білiмiнiң болуы: математика, физика, химия, биология, ағылшын тiлi, информатика, жалпы тарих; мемлекеттiк немесе орыс тiлдерiн меңгеруi, шет тілдерді еркiн меңгеруi Химик Ғылыми дəрежесi мен атағының, халықаралық сертификаттарының мамандығы бойынша жұмыс тəжiрибесiнiң, химия, токсикология жəне аралас ғылымдар саласындағы ғылыми зерттеулерi мен iзденiстерiнiң болуы Суретшi Кəсіптiк білімiнің, жоғары көркем өнер шығармаларының, халықаралық наградалары мен атақтарының, өнертанушылардан шығармашылық мiнездемесiнiң болуы; халықаралық көрмелерге, симпозиумдар мен конкурстарға қатысуы Штурман Жоғары кəсiптiк даярлығы мен навигация жəне ұшу аппаратын жауынгерлiк (авиацияда) қолдану жөнiндегi шеберлiгi; əуе кеңiстiгiн қауiпсiз пайдалануды реттейтiн нормативтiк құқықтық актiлердi білуi. Денсаулығының белгiленген талаптарға сəйкестiгi

«Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 6-қосымша № _________ АНЫҚТАМА СПРАВКА №___________ _________________________азаматының №__________________________ паспортына берілді Выдана к паспорту №_____________________гражданина_____________________ Тегі______________________________________________ Фамилия Аты______________________________________________ Имя Əкесінің аты_______________________________________ Отчество Туған жылы _______________________________________ Дата рождения 20___ ж. «______»_____________ ол шын мəнінде Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауға өтініш білдірді. В том, что он(а) действительно «____» ___________ 20___г. подал(а) ходатайство о приобретении гражданства Республики Казахстан. Онымен бірге: __________________________________________________________ Вместе с ним (ней) ходатайствуют: ______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ ______________________________________________________________өтініш берді. ______________________________________________облысы ІІД КҚПБ бастығы Начальник УМП ДВД __________________________________________________ М.О. М.П.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

№_______АНЫҚТАМА ТҮБІРТЕГІ КОРЕШОК СПРАВКИ №________ Тегі__________________________________________________________________ Фамилия Аты__________________________________________________________________ Имя Əкесінің аты___________________________________________________________ Отчество Туған жылы____________________________________________________________ Дата рождения Бұрынғы азаматтығы____________________________________________________ Прежнее гражданство Паспортының № __________________________________________________ № ______________________________________________________Паспорта 20___жылғы «______»___________ ол шын мəнінде Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауға өтініш білдірді. В том, что он(а) действительно «____» _________ 20___ г. подал(а) ходатайство о приобретении гражданства Республики Казахстан. Онымен бірге:__________________________________________________________ Вместе с ним (ней) ходатайствуют: _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________ өтініш берді. Инспектор_____________________________________________________________ (қолы - подпись) Анықтаманы алдым ________________________________ Справку получил (а) (қолы - подпись) 20___ жылғы «______»_____________ М.О. М.П. «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 7-қосымша _______________________________________________ (аумақтық көші-қон полициясы бөлінісінің атауы) _________________________________________________________________________ Тіркеу нөмірі ______________________ (лауазымды адам толтырады)

Фотосуреттің орны 2

________________ подпись

«Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тiркеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 5-қосымша

Р/с Кəсiп № 1. Əртiс

19

www.egemen.kz

29 сəуір 2014 жыл

М.О. ӨТІНІШ3 Маған Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығуға рұқсат етуіңізді сұраймын. Осы өтінішпен жүгінуге ықпал еткен себептер 23

Біруақытта өзіммен бірге кəмелетке толмаған балаларымды (балам, қызым, тегі, аты, əкесінің аты, туған күні, жылы, азаматтығы) Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығуға рұқсат етуіңізді сұраймын Көрсетілген балалардың басқа ата-аналары туралы мəлімет (тегі, аты, əкесінің аты, тұрғылықты жері, азаматтығы, Қазақстан Республикасының азаматтығы бар болса, сақтайды ма, жоқ па соны көрсетсін)

Өтінішке мөлшері 3,5х4,5 см төрт фотосурет беріледі. Мөр қойылады. Өтініш өз қолымен немесе техникалық құралдарды (жазатын машинкаларды, компьютерлерді) пайдалана отырып, қысқартуларсыз, аббревиатураларсыз, түзетулерсіз жəне шимайсыз жазылады. Сұрақтарға жауаптар толық болуы тиіс. Қолмен орындалған мəтін түсінікті болуы тиіс. 1

2014 жылғы 19 ақпан

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. Осы қаулыға қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №113 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2105 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 59, 514-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мемлекеттік мекемесін қайта атау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 19 маусымдағы № 620 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістің 8-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 39, 344-құжат). 3. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2105 жəне 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 ақпандағы № 197 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 22, 276-құжат). 4. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы № 304 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістің 8-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 28, 338-құжат). 5. «Қазақстан Республикасына жеке жəне қызметтік істер бойынша шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік қызмет стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 28 ақпандағы № 198 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 22, 277-құжат). 6. «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік қызмет стандартын бекіту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің тізілімін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 20 шілдедегі № 745 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 8 қазандағы № 1266 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 72-73, 1059-құжат). 7. «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру қағидаларын бекіту жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 23 шілдедегі № 734 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 1, 3 жəне 4-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 42, 622-құжат). Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №113 қаулысымен бекітілген

3

3. Жынысы (еркек, əйел)_________________________________________________ 4. Отбасылық жағдайы _________________________________________________ (үйленген (тұрмыста), бойдақ (тұрмыста емес), ажырасқан, _______________________________________________________________________ неке (ажырасқаны) туралы куəлік, берілген күні жəне орны) 5. Ұлты _________________________________________________ (тілегі бойынша көрсетіледі) 6. Діні _________________________________________________ (тілегі бойынша көрсетіледі) 7. Білімі, білімі бойынша мамандығы, кəсібі _____________________________ _______________________________________________________________________ (қандай оқу орнын қашан жəне қайда бітірді, диплом нөмірі, берілген күні жəне орны) 8. Ғылыми атағы, ғылыми дəрежесі _____________________________ ( диплом нөмірі, берілген күні жəне орны) 9. Соңғы бес жылдағы еңбек қызметі күні (айы жəне жылы) қабылданды

Жұмыс орны жəне Жұмыс орнының мекенжайы лауазымы

босатылды

10. Қазақстан Республикасының заңымен бекітілген салықтарды төлеу бойынша орындалмаған міндеттемелер бар ма __________________________________________ (иə, жоқ) 11. Əскери міндеттілікке қатысы _____________________________ (əскери міндетті, əскери міндетті емес, Əскери қызметтен өтсе, қашан, қайда, əскер түрі, əскери атағы көрсетілсін) 12. Қазақастан Республикасының құзыретті органдарына қылмыстық іс бойынша айыпталушы ретінде тартылдыңыз ба? __________________________________________ (иə, жоқ) 13. Сізге қатысты заңды күшіне енген жəне орындауға жататын айыптау сот үкімі бар ма? __________________________________________________________________________ (иə, жоқ) 14. Көрсетілген өтініште Сіздің жəне Сіздің балаларыңыздың өзге азаматтығы бар ма? (иə болса, қандай, қашан жəне қандай негізде құжат алынды, оның нөмірі, күні жəне берілген орны; өзге азаматтығы болмаған кезде – оны алу мүмкіндігін растау) 15. Бұрын Қазақстан Республикасында тұрақты тұрды ма?____________________________ ______________________________________________________________________ (егер иə болса, қандай мекенжай бойынша тіркелгені көрсетілсін, қашан жəне қандай құжат бойынша Қазақстаннан кетті) 16. Қазақстан Республикасында тұрғылықты жері бойынша тіркеу есебінен шығарылдыңыз ба? (ұсынылған құжатқа сəйкес )________________________________ 17. Тұрғылықты жердің мекенжайы, телефоны___________________________ 1. Жеке басын куəландыратын құжат жəне Қазақстан Республикасының азаматтығы _______________________________________________________________________(түрі, сериясы, нөмірі, кім жəне қашан берілген) Өтінішпен бірге мынадай құжаттар ұсынылады: ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ Маған «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заңның 22-бабына сəйкес жалған құжаттардың жəне көрнеу жалған мəліметтердің негізінде қабылданған Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу туралы шешім жойылуға жататыны ескертілді. Өтініште көрсетілген дербес деректерді өңдеуге келісім беремін. Ұсынылған құжаттардың түпнұсқалығын жəне баяндалған деректердің шынайылығын растаймын. (өтініш берген күн)

(өтініш берушінің қолы)

Өтініш қарауға «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заңның негізінде

(бап, бөлім, тармақ) ______ қабылданды (күні) Өтінішті толтырудың дұрыстығы жəне қажетті құжаттардың бар болуын тексерді; өтінішке менің қатысуыммен қол қойылды, өтініш берушінің қолының түпнұсқалығын растаймын.4 (лауазымды адамның тегі, аты, əкесінің аты, лауазымы

(лауазымды адамның қолы) 4 «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заң бабының үшінші бөлігінде көзделген жағдайда өтініш берушінің қолының түпнұсқалығы нотариалды куəландырылады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №111 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күшін жойған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын азаматтығы жоқ адамдарға куəлік пен шетелдіктерге тұруға ықтиярхат беру бойынша мемлекеттік қызмет көрсету стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2101 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 59, 511-құжат); 2. «Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру бойынша мемлекеттік қызмет көрсету стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2102 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 59, 512-құжат); 3. «Қазақстан Республикасының азаматтығын қабылдауды жəне одан шығуды тіркеу бойынша мемлекеттік қызмет көрсету стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2106 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 59, 515-құжат); 4. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2106 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 наурыздағы № 236 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 25, 300-құжат); 5. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы №2101 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 наурыздағы №237 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 26, 302-құжат); 6. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы № 2102 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 наурыздағы №238 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 26, 303-құжат); 7. «Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу жəне оларға Қазақстан Республикасында тұрақты тұруға рұқсат беру бойынша мемлекеттік қызмет көрсету стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 14 желтоқсандағы №2102 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 28 наурыздағы №362 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., №37, 509-құжат); 8. «Қазақстан Республикасында босқын мəртебесін беру жəне ұзарту» мемлекеттік қызмет стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 8 қазандағы №1265 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., №72-73, 1058-құжат); 9. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 наурыздағы №304 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 6, 7, 9-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., №28, 338-құжат). 10. «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мемлекеттік мекемесін қайта атау туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 19 маусымдағы №620 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістердің 6, 7, 9-тармақтары (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., №39, 344-құжат). 11. «Қазақстан Республикасында құқық қорғау қызметі мен сот жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қыркүйектегі №1009 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың 15-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 53, 510-құжат).

Астана, Үкімет Үйі

«Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру», «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» жəне «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы

2

Өтініш беруші туралы мəліметтер 1. Тегі, аты, əкесінің аты, _________________________________________________ _______________________________________________________________________ (тектері, аттары, əкесінің аттары өзгерген жағдайда бұрынғы тегі, аты, əкесінің аты себебі жəне өзгерген күні көрсетілсін) 2. Туған күні, айы, жылы жəне жері ________________________________________ _______________________________________________________________________

№113

«Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі –мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясы бөлімшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызмет беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің тəртібі 4. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – 7 (жеті) жұмыс күні; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат етілетін ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесi – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес шекаралық аймаққа кіруге рұқсаттама. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі: Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс (жексенбі) жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда (дүйсенбi – жұма сағат 9-00-ден 18-30-ға дейiн, түскi үзiлiспен сағат 13-00ден 14-30-ға дейiн, сенбi сағат 9-00-ден 13-00-ге дейiн). Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен жүзеге асырылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы тұрғылықты жерi бойынша мемлекеттік көрсетілетін қызмет үшін ұсынатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті алушылар (жеке тұлғалар) – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес жазбаша өтiнiштер жəне кiру мақсатын растайтын құжаттар (туыстарының тұратыны туралы жергiлiктi атқарушы органның анықтамасы, оқуға шақыру); 2) көрсетілетін қызметті алушылар (заңды тұлғалар) – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымшаға сəйкес кəсiпорын немесе ұйым əкiмшiлiгiнiң атынан жолданған қолдаухат. 10. Мыналар: 1) ұлттық қауiпсiздiктi, қоғамдық тəртіпті жəне халықтың денсаулығын қорғауды қамтамасыз ету мүддесі үшін; 2) егер оның іс-əрекеті конституциялық құрылымды күштеп өзгертуге бағытталса; 3) егер Қазақстан Республикасының егемендігі мен тəуелсіздігіне қарсы шықса, оның аумағының бірлігі мен тұтастығын бұзуға шақырса; 4) егер ұлтаралық жəне діни араздықты тұтандырса; 5) егер бұл Қазақстан Республикасы азаматтарының жəне басқа да адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау үшiн қажет болса; 6) егер террористік жəне экстремистік ұйымдарға жатса, террористік əрекеті үшін сотталған болса не оның іс-əрекетін сот аса қауіпті рецидив деп таныса; 7) егер ол қылмыстық немесе əкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін Қазақстан Республикасында алдыңғы болған кезеңде қолданылған жазаны орындамаған болса; 8) егер жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайда, Қазақстан Республикасында алдыңғы болған кезеңде ол мұндай декларацияны табыс етпесе; 9) егер этникалық қазақтарды, Қазақстан Республикасында немесе Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасында туған немесе бұрын оның азаматтығында тұрған адамдарды жəне олардың отбасы мүшелерін қоспағанда, Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіппен Қазақстан Республикасында болу жəне одан кету үшін қажетті қаражатының бар екендігі туралы растауды ұсынбаса; 10) егер ол келу туралы өтініш хат жолдаған кезде өзі туралы жалған мəліметтер хабарлаған болса немесе қажетті құжаттарды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде табыс етпесе; 11) оның Қазақстан Республикасына келу үшін қарсы айғақтар болып табылатын аурулары болған кезде көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту үшін негіз болып табылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушілердің жəне олардың лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттiк қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының немесе Министрліктің атына беріледі. Шағым пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің, немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы тегiн, атын, əкесiнiң атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмiрi мен күнiн көрсетедi. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым iшкi iстер органының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тiркеледi. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күнi мен уақыты, өтінішті/шағымды қабылдаған адамның тегi жəне аты-жөнi, сондай-ақ берiлген шағымға жауап алу мерзiмi мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы бiлуге болатын лауазымды адамдардың байланыс деректерi көрсетiлген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта бойынша жолданады не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 12. Мемлекеттiк көрсетiлетін қызметтiң нəтижелерiмен келiспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тəртiппен сотқа жүгiнуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызметті көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар мемлекеттік қызмет берушіге өтініш білдірген кезде оларға мемлекеттік көрсетілетін қызмет ерекшеліктері: 1) физикалық мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушыларға қызмет көрсету үшін жағдайлар көзделген, ғимараттарға кіреберістер пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар; 2) денсаулық жағдайы бойынша көрсетілетін қызметті берушіге жеке келуіне мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік көрсетілетін қызмет үшін қажетті құжаттарды қабылдауды көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тіркелген жеріне шыға отырып жүзеге асырады. 14. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары IIМ-нiң www.mvd.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмінде орналастырылады. 15. Көрсетілетін қызметті алушының Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік көрсетілетін қызмет тəртібі мен барысы туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Нысан Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі РҰҚСАТТАМА ІШКІ ІСТЕР МИНИСТРЛІГІ

Азамат (ша) _________________________________________________ ____________________________________________________________ (тегі, аты, əкесінің аты жəне туған күні) ____________________________________________________________ _______________ ____________________________________________________________ (ішкі істер органының атауы) (қаланың, нақты қоныстың атауы жəне құрамы көрсетіледі) ____________________________________________________________ 20 ж «__»______. осы пункт қай облысқа кіреді) кіруге рұқсат етіледі. _______________ (облыс)

М.О.

Жол жүру мақсаты___________________________________________ Өзімен бірге 16 жасқа толмаған балалар бар _____________________ ____________________________________________________________ (əрбір баланың аты, жасы көрсетіледі) Мынадай құжатты ұсынғанда жарамды__________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ (құжаттың сериясы, нөмірі, кім жəне қашан берді) Рұқсаттаманың жарамдылық мерзімі____________________________ Бастық _____________

(сыртқы беті) ҚАҒИДАЛАР

1. Рұқсаттама онда көрсетілген елді мекенге кіру құқығын береді. 2. Рұқсаттамада көрсетілген жерге келген адам келгеннен кейін үш күн мерзімде өзінің рұқсаттамасы мен паспортын ішкі істер органдарында тіркеуге беру үшін тіркеуге жауапты үй басқарушысына, жатақхана комендантына, қонақ үй, санаторий, демалыс үйі əкімшілігіне немесе осыған арнайы уəкілетті адамға тапсырады. 3. Рұқсаттаманы жоғалтқан жағдайда, бұл туралы болатын жері бойынша жақын арадағы ішкі істер органына дереу хабарлануы тиіс. 4. Рұқсаттаманы алған, бірақ қандай да бір себептермен онда көрсетілген елді мекенге шықпаған адам оны ішкі істер органдарына тапсыруға міндетті. Қағидалармен таныстым: ______________________ (қолы) «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша ӨТІНІШ ______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ (облыс, аудан, елді мекен) кіруге рұқсаттама беруіңізді сұраймын. Онда_____________________________________________________________________ (жол жүру мақсаты) ________________________________________________ мерзімге шығамын. Өзім туралы мынадай мəліметтерді хабарлаймын: Тегі _____________________________________________________________________ Аты _____________________________________________________________________ Əкесінің аты ______________________________________________________________ Туған жылы мен жері____________________________________________________ ________________________________________________________________________ Жұмыс орны ___________________________________________________________ (ұйымның атауы жəне лауазымы) Тұрғылықты жері__________________________________________________________ Өзіммен бірге балаларым бар:________________________________________________ (аты жəне жасы) Паспорт сериясы____ № ___________________ «____»__________20_____ж. _____________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ (паспортты берген органның атауы жəне күні) Бастықтың қолы _____________________ _______________________________ (күні, айы жəне жылы) «Шетелдіктердің жəне азаматтығы жоқ адамдардың шекаралық аймаққа кіруіне рұқсаттама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша ҚОЛДАУХАТ ________________________ кіруге рұқсат беруіңізді сұраймын. (облыс, аудан, елді мекен) Жол жүру мақсаты _______________ мерзімі _______________________________ Мынадай адамдарға: 1. Тегі ______________________ Аты _____________________________________ Əкесінің аты___________________, Туған күні мен жері _____________________ _____________________________________________________________________ Жұмыс орны __________________________________________________________ (қайда жəне кім ретінде) Тұрғылықты жері ______________________________________________________ Паспорттың сериясы _______ № _______________«_____»___ 20 ________ж. _______________________________________________________________________ (паспортты берген органның атауы мен күні) 2. Тегі ______________________ Аты _____________________________________ Əкесінің аты _______________________, Туған күні мен жері _________________ ______________________________________________________________________ Жұмыс орны ___________________________________________________________ (ұйымның атауы жəне лауазымы) Тұрғылықты жері________________________________________________________ Паспорттың сериясы _____№_____________________ «___»_______20___ж. _______________________________________________________________________ (паспортты берген органның атауы мен күні) _______________________________________________________________________ М.О. Бастықтың қолы ___________________ ___________________ (күні, айы жəне жылы) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №113 қаулысымен бекітілген «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясы бөлімшелері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – 5 (бес) жұмыс күні; 2) құжаттардың топтамасын тапсыру үшін рұқсат етілген ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ күту уақыты – 30 (отыз) минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесi – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес белгiленген үлгiдегi шақыру. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет ақылы көрсетіледі. Мемлекеттiк қызмет көрсетiлгенi үшiн мемлекеттiк баж алынады, ол «Салық жəне бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» (Салық кодексi) Қазақстан Республикасы кодексiнiң 538-бабына сəйкес мемлекеттiк баж төлеу күніне белгiленген айлық есептiк көрсеткiш мөлшерінен 50 пайызды құрайды. Мемлекеттiк баж Қазақстан Республикасының банк мекемелерi арқылы төленедi, олар төлемнiң мөлшерi мен күнiн растайтын құжат (түбiртек) бередi. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі: Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс (жексенбі) жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда (дүйсенбi – жұма сағат 9-00-ден 18-30-ға дейiн, түскi үзiлiспен сағат 13-00ден 14-30-ға дейiн, сенбi сағат 9-00-ден 13-00-ге дейiн). Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусiз кезек тəртiбiмен жүзеге асырылады. 9. Мемлекеттiк көрсетілетін қызметтi алу үшiн көрсетілетін қызметті алушылар ұсынатын құжаттар тізбесі: шақыру туралы еркiн нысандағы қолдаухат; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес белгiленген нысандағы сауалнама-өтiнiш; 3) мемлекеттiк бажды төлегенi туралы түбiртек ұсынады. 10. Мыналар: 1) ұлттық қауiпсiздiктi, қоғамдық тəртіпті жəне халықтың денсаулығын қорғауды қамтамасыз ету мүддесі үшін; 2) егер оның іс-əрекеті конституциялық құрылымды күштеп өзгертуге бағытталса; 3) егер ол Қазақстан Республикасының егемендігі мен тəуелсіздігіне қарсы шықса, оның аумағының бірлігі мен тұтастығын бұзуға шақырса; 4) егер ол ұлтаралық жəне діни араздықты тұтандырса; 5) егер бұл Қазақстан Республикасы азаматтарының жəне басқа да адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау үшiн қажет болса; 6) егер ол террористік жəне экстремистік ұйымдарға жатса, террористік əрекеті үшін сотталған болса не оны іс-əрекетін сот аса қауіпті рецидив деп таныса; 7) егер ол қылмыстық немесе əкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін Қазақстан Республикасында алдыңғы болған кезеңде қолданылған жазаны орындамаған болса; 8) егер жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайда, Қазақстан Республикасында алдыңғы болған кезеңде ол мұндай декларацияны табыс етпесе; 9) егер ол, этникалық қазақтарды, Қазақстан Республикасында немесе Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасында туған немесе бұрын оның азаматтығында тұрған адамдарды жəне олардың отбасы мүшелерін қоспағанда, Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіппен Қазақстан Республикасында болу жəне одан кету үшін қажетті қаражатының бар екендігі туралы растауды ұсынбаса; 10) егер ол келу туралы өтініш хат жолдаған кезде өзі туралы жалған мəліметтер хабарлаған болса немесе қажетті құжаттарды Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген мерзімде табыс етпесе; 11) оның Қазақстан Республикасына келу үшін қарсы айғақтар болып табылатын аурулары болған кезде көрсетілетін қызметті алушыға мемлекеттік көрсетілетін қызметтен бас тарту үшін негіз болып табылады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушілердің жəне олардың лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттiк қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының немесе Министрліктің атына беріледі. Шағым пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің, немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол қабылданады. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы тегiн, атын, əкесiнiң атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмiрi мен күнiн көрсетедi. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым iшкi iстер органының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тiркеледi. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күнi мен уақыты, өтінішті/шағымды қабылдаған адамның тегi жəне аты-жөнi, сондай-ақ берiлген шағымға жауап алу мерзiмi мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы бiлуге болатын лауазымды адамдардың байланыс деректерi көрсетiлген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта бойынша жолданады не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы ол тіркелген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 12. Мемлекеттiк көрсетiлген қызметтiң нəтижелерiмен келiспеген жағдайларда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тəртiппен сотқа жүгiнуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызметті көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар көрсетілетін қызметті берушіге өтініш білдірген кезде оларға мемлекеттік көрсетілетін қызмет ерекшеліктері: 1) физикалық мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушыларға қызмет көрсету үшін жағдайлар көзделген, ғимараттарға кіреберістер пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар; 2) денсаулық жағдайы бойынша көрсетілетін қызметті берушіге жеке келуіне мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік көрсетілетін қызмет үшін қажетті құжаттарды қабылдауды көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тіркелген жеріне шыға отырып жүзеге асырады. 14. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары IIМ-нiң www.mvd.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмінде орналастырылады. 15. Көрсетілетін қызметті алушының Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік көрсетілетін қызмет тəртібі мен барысы туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Жеке істері бойынша шақыру үлгісі ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНА УАҚЫТША КЕЛУГЕ ШАҚЫРУ

(Соңы 20-бетте).


20

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 19-бетте). ПРИГЛАШЕНИЕ НА ВРЕМЕННЫЙ ВЪЕЗД В РЕСПУБЛИКУ КАЗАХСТАН INVITATION FOR TEMPORARY VISIT TO THE REPUBLIC OF KAZAKSTAN Шақырушы адам/Приглашающий/Inviting person: Teгi, Аты, Əкесінің аты/Фамилия, имя, отчество/Name: ________________________ Туған жылы/Дата рождения/Date of birth: __________________________________ Азаматтығы/Гражданство/Nationaliti: __________________________________ Мекенжайы/Адрес/Address: ________________________________________ Шақырылушы адам(дар)/Приглашаемый (е)/Invited person: ________________ Тегі, аты/Фамилия, имя/Nаmе: _____________________________________________ Туған жылы/Дата рождения/Date of birth: ____________________________________ Туыстық дəрежесі/Степень родства/Degree of relation: _________________________ Азаматтығы/Гражданство/Nationaliti: ______________________________________ Мекенжайы/Адрес/Address: ______________________________________________ Сапардың мақсаты/Цель поездки/Purpose of visit: ___________________________ Сапардың мepзiмi/Cpoк поездки/Period of visit: _____________________________ Шақыру фактісін растаған Лаузымды тұлғаның Шақыратын адамның орган: қолы: қолы: Орган, подтверждающий факт Подпись Подпись приглашения: должностного лица: приглашающего: The invation is endorsed Signature of the Signature of the by: official: inviting person: М.О. 20 ж «____» _________ _________________________________________________________________ (шақыруды ресімдеген органға қайтарылуға тиіс) ШАҚЫРУҒА БАҚЫЛАУ ТАЛОНЫ Бастығына ______________________________________________________________ ________________________________________________________________________ (шақырылғандардың азаматтығы, тегі аты) ________________________________________________________________________ Қазақстан Республикасына ____ күнге кіруге рұқсат берілгенін хабарлайды. ________________________________________________________________________ Кіру мақсаты ____________________________________________________________ Тұру мекенжайы: _________________________________________________________ Қазақстан Республикасына кіруін, болудың белгіленген ережелерінің сақталуын жəне уақытша шығуын бақылауды қамтамасыз ету қажет. М.О. Бастық ____________________________________________________ (шақыруды ресімдеген органның атауы) Жеке істер бойынша шақыру үлгісінің сыртқы беті ШАҚЫРУ ШАРТТАРЫ: Шақырушы жақ туысқанының, танысының Қазақстан Республикасында болған мерзімінде: тұруы, тамақтануы, медициналық шығыстары, келетін адамның көші-қон полициясы органдарында күнтізбелік 5 күн iшiнде тіркелуі, Қазақстан Республикасынан уақтылы кeтyi жөніндегі міндеттемелерді өзіне алады. Қазақстан Республикасында уақтылы шақырылған адамға еңбек жəне коммерциялық қызметпен айналысуға, Қазақстан Республикасының оқу орындарына түсуге тыйым салынады. Шақыру берілген күннен бастап 1 жылға жарамды. УСЛОВИЯ ПРИГЛАШЕНИЯ: Приглашающая сторона берет на себя обязательства по пребыванию родственника, знакомого в Республике Казахстан: проживание, питание, медицинские расходы, регистрация въезжающего в органах миграционной полиции в течение 5 календарных дней, своевременность выезда из Республики Казахстан. Во время пребывания в Республике Казахстан приглашаемому запрещается заниматься трудовой и коммерческой деятельностью, поступать в учебные заведения Республики Казахстан. Приглашение действительно 1 год со дня выдачи. TERMS OF INVITATION: The inviting party undertakes all responsibilities for the sojourn of their relatives, friends in the Republic of Kazakhstan: accommodation, meals, medical expenses, registration of the visitor (s) at the migration police department within 5 days, and the departure from the Republic of Kazakhstan in due time. During his visit to the Republic of Kazakhstan the visitor is not allowed to undertake any employment or business activities or enter any educational establishment in the Republic of Kazakhstan. The invitation is valid 1 year from the date of issue. ______________________________ Ішкі істер органдарының белгісі 20___ ж. «___» _________________ келгені туралы мəліметтер ____________ кеткені туралы мəліметтер _______________ қалалық ІІБ бастығы ______________________ 20 ___ ж. «___» ___________________________ «Жеке істері бойынша жəне отбасының қайта қосылуы мақсатында Қазақстан Республикасына шақыруларды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша Қазақстан Республикасының Ішкі істер департаменті _____________________________________________ Өтініш иесінің тегі, аты, əкесінің аты _____________________________________________ егер басқа Т.А.Ə. болса көрсетіңіз _____________________________________________ туған күні, айы, жылы _____________________________________________ тұрақты тұратын жері _____________________________________________ телефондары: үй жұмыс _____________________________________________

Туыстық дəрежесі, азаматтығы

Туған жылы мен жері Болатын елі, мекенжайы жəне тұрғылықты жері

Жол жүру мақсаты жеке

отбасын біріктіру мақсатында

Жол жүру мерзімі________________________________________________ Соңғы 5 жылдағы Сіздің еңбек қызметіңіз (оқуды жəне əскердегі қызметті қоса алғанда) Оқуға түскен жəне қызметтен Ұйымның атауы жəне атқарған лауазымы босатылған жылы

4. Мемлекеттік қызметті көрсету ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 12. Мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушылар көрсетілетін қызметті берушіге өтініш білдірген кезде оларға мемлекеттік қызмет көрсету ерекшеліктері: 1) физикалық мүмкіндіктері шектеулі көрсетілетін қызметті алушыларға қызмет көрсету үшін жағдайлар көзделген, ғимараттарға кіреберістер пандустармен жабдықталған, күтуге арналған креслолар бар; 2) денсаулық жағдайы бойынша көрсетілетін қызметті берушіге жеке келуіне мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттарды қабылдауды көрсетілетін қызметті беруші көрсетілетін қызметті алушының тіркелген жеріне шыға отырып жүзеге асырады. 13. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет орындарының мекенжайлары IIМ-нiң www.mvd.kz интернет-ресурсында «Iшкi iстер органдарының қызметi туралы» бөлiмінде орналастырылады. 14. Көрсетілетін қызметті алушыда ЭЦҚ болған жағдайда, ол мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда ала алады. 15. Көрсетілетін қызметті алушының Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы арқылы қашықтықтан қолжетімділік режимінде мемлекеттік көрсетілетін қызмет тəртібі мен барысы туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mvd.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414. Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша Тiркеу жеке өтiнiшi бойынша жүзеге асырылатын шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдардың санаттары 1. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2013 жылғы 7 наурыздағы № 175 жəне Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі міндетін атқарушысының 2013 жылғы 5 наурыздағы № 08-1-1-1/71 бірлескен бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының визаларын беру, сондай-ақ олардың жарамдылық мерзімдерін ұзарту жəне қысқарту қағидаларына 7-қосымшаға сəйкес Азаматтары «A1», «А2», «В1», «В2», «D1», жəне «G1» санаттағы бір мəртелік визаларды, сондай-ақ «F1» санатындағы бір мəртелік жəне екі мəртелік санаттағы визаларды ресімдеген кезде визалық қолдауды немесе шақыруды ұсыну қажеттілігінен босатылған мемлекеттердің тізімінде көрсетілген елдердің азаматтары; 2. «Туристiк» санаттағы визалардың иелерi; 3. Қазақстан Республикасына жұбайларымен, балаларымен немесе ата-аналарымен - шетел азаматтарымен бiрге келген шетелдiктер; 4. Қазақстан Республикасымен байланысын растайтын құжаттардың иелерi (ұлттық паспорттағы баған немесе Қазақстан Республикасында туғаны туралы куəлiк, Қазақстан Республикасында жақын туысының жерленгенi туралы құжаттың көшiрмесi, Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу туралы анықтаманың көшiрмесi); 5. Қазақ диаспорасының өкiлдерi-шетелдiктер.

Ұйымның мекенжайы

Паспорт №__________________ 20 жылғы «______»__________________________ Жеке куəлік №__________ 20 жылғы «_______»_________________________ Маған сауалнамадағы көрінеу жалған деректер үшін жауапкершілік туралы ескертілді. 20___жылғы «______»________ _____________________________ өтініш иесінің қолы М.О. Сауалнама 20___жылғы «_______»________қабылданды. инспектор_____________ сауалнаманы қабылдаған адамның Т.А.Ə. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №113 қаулысымен бекітілген «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасында уақытша болатын шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарды тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің аумақтық көші-қон полициясы бөлімшелері (бұдан əрі - көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» www.e.gov.kz веб-порталы (бұдан əрі – Портал) арқылы көрсетеді. 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің тəртібі 4. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – 1 (бір) жұмыс күні; құжаттардың топтамасын тапсыру үшін рұқсат етілген ең ұзақ күту уақыты – 20 (жиырма) минут; көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ күту уақыты – 20 (жиырма) минут. 2) портал арқылы өтініш білдірген кезде – кемінде 15 минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған), қағаз түрінде. 6. Мемлекеттiк қызмет көрсету нəтижесi көшi-қон карточкасына мөр жəне көрсетілетін қызмет беруші лауазымды тұлғасының қолын қою болып табылады. Портал арқылы өтініш білдірілген кезде байланыс арналары бойынша көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының электрондық цифрлық қолымен (бұдан əрі - ЭЦҚ) расталған электрондық құжат нысанында шетелдіктің немесе азаматтығы жоқ адамның тіркелгені туралы паспортқа жапсырма қағаз, ол ақпаратты қағаз тасымалдағышқа түсірудің кез келген құралында басып шығарылады не қызмет көрсетуден бас тарту туралы дəлелді жауап жолданады. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет тегін болып табылады. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі: Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс (жексенбі) жəне мереке күндерінен басқа дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда (дүйсенбi – жұма сағат 9-00-ден 18-30-ға дейiн, түскi үзiлiспен сағат 13-00ден 14-30-ға дейiн, сенбi сағат 9-00-ден 13-00-ге дейiн). Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз кезек тəртiбiмен жүзеге асырылады. 2) Порталдың жұмыс кестесі - тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Мемлекеттiк қызметтi алу үшiн көрсетілетін қызметті алушылар (шетелдiктi қабылдайтын жеке жəне заңды тұлғалар не азаматтығы жоқ адам, сондай-ақ шетелдіктер) ұсынатын қажетті құжаттар тізбесі: 1) Қазақстан Республикасына кіруге жəне болуға визасы бар шетелдiктiң не азаматтығы жоқ адамның жеке басын куəландыратын жарамды құжат, визасыз болу туралы келісімдер ратификацияланған елдердің азаматтары үшiн виза талап етiлмейдi; 2) Мемлекеттiк шекара арқылы өткiзу пункттерiнде Қазақстан Республикасының Ұлттық қауiпсiздiк комитетi Шекара қызметiнiң лауазымды адамдары беретiн шекараны кесіп өткенi туралы белгiсi бар көшi-қон карточкасы; 3) еркін нысандағы тiркеу туралы қолдаухат. Осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымшада көрсетілген санаттардың бiрiне жататын көрсетілетін қызметті алушылар жеке өтініші бойынша тіркеледі. Қазақстан Республикасында уақытша болуы 6 айдан астам мерзiмдi құрайтын көрсетілетін қызметті алушыларды (шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдарды) тiркеу үшiн қосымша: толтырылған екi мекенжайлық келу парағы; келу парағына толтырылған статистикалық есепке алу талоны; 35х45 мм мөлшердегi бiр фотосурет ұсынылады. Портал арқылы өтініш білдірген кезде көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-мен расталған электрондық құжат нысанында сұрау салу жолданады. Шекараны кесіп өту жөніндегі мəліметтер туралы ақпаратты көрсетілетін қызмет беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының ЭЦҚ-мен расталған электрондық құжаттар нысанында тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алады. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушілердің жəне олардың лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 10. Мемлекеттiк қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының немесе Министрліктің атына беріледі. Шағым пошта арқылы жазбаша нысанда немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда электрондық түрде не көрсетілетін қызметті берушінің, немесе Министрліктің кеңсесі арқылы жұмыс күндері қолма-қол беріледі. Шағымда көрсетілетін қызметті алушы тегiн, атын, əкесiнiң атын, пошталық мекенжайын, шығыс нөмiрi мен күнiн көрсетедi. Шағымға көрсетілетін қызметті алушы қол қоюы тиіс. Қабылданған шағым iшкi iстер органының жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін есепке алу журналдарында тiркеледi. Шағымның қабылданғанын растайтын құжат күнi мен уақыты, өтінішті/шағымды қабылдаған адамның тегi жəне аты-жөнi, сондай-ақ берiлген шағымға жауап алу мерзiмi мен орны жəне шағымды қарау барысы туралы бiлуге болатын лауазымды адамдардың байланыс деректерi көрсетiлген талон болып табылады. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта бойынша жолданады не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Мемлекеттік көрсетілген қызметтің нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағыммен өтініш білдіре алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы ол тіркелген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралады. 11. Мемлекеттiк көрсетiлген қызметтiң нəтижелерiмен келiспеген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тəртiппен сотқа жүгiнуге құқығы бар.

атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қарастыруға жатады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқылы. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық форматта көрсетілетін қызмет көрсетудің ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызмет көрсету орындарының мекенжайлары: 1) Министрліктің www.edu.gov.kz; 2) ХҚО-ның: www.con.gov.kz; 3) порталда: www.e.gov.kz интернет-ресурстарында орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда, көрсетілетін мемлекеттік қызметті портал арқылы электронды нысанда алуға мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі жəне жағдайы туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, порталдағы «жеке кабинеті», көрсетілетін қызметті берушінің анықтама қызметі, сондай-ақ мемлекеттік қызмет көрсету мəселесі бойынша бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алу мүмкіндігіне ие. 16. Көрсетілетін қызметті берушінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселесі бойынша анықтама қызметінің байланыс телефондары Министрліктің www.edu.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылған. Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша № ____ АНЫҚТАМА Осы анықтама азамат (азаматша) ________________________________ __________________________________________________________берілді. _______________________________________ тұратын ол шын мəнінде (қала, аудан) əкімінің 20__ жылғы «__» _______ № ______ шешіміне сəйкес «__» _____________________ ______ жылы туылған ________________ __________________________________________________________________ жəне оның мүлкіне (мүлкінің тізімдемесі істе тігулі, мүлкі жоқ) қорғаншы (қамқоршы) болып тағайындалды. Қорғаншыға (қамқоршыға) қамқорлыққа алынатын баланы тəрбиелеу, оқыту, қоғамдық пайдалы қызметке дайындау жəне оның жеке мүліктік құқықтарын қорғау жəне сақтау, сотта жəне барлық мемлекеттік мекемелерде айрықша өкілеттіксіз оның өкілі болу міндеті жүктеледі. Аудандық, қалалық білім бөлімінің басшысы (қолы)

Т.А.Ə.

М.О. «Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 19 ақпан

№115

Аудандық (қалалық) білім бөлімі __________________________________ ___________________________________ мекенжайы бойынша тұратын, телефоны қорғаншы (қамқоршы) ___________________________________ (Т.А.Ə. толық, қысқартусыз, жеке басын куəландыратын құжат бойынша)

Астана, Үкімет Үйі

Отбасы жəне балалар саласында жергілікті атқарушы органдар көрсететін мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарттарын бекіту жəне Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне өзгерістер енгізу туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) «Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) «Жетім балаға (жетім балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына жəне (немесе) ерікті жинақтаушы зейнетақы қорына, банктерге, ішкі істер органдарына кəмелетке толмаған балалардың мүлкіне иелік ету жəне кəмелетке толмаған балаларға мұра ресімдеу үшін анықтамалар беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 4) «Кəмелетке толмаған балаларға меншік құқығында тиесілі мүлікпен жасалатын мəмілелерді ресімдеу үшін қорғаншылық немесе қамқоршылық бойынша функцияларды жүзеге асыратын органдардың анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 5) «Шалғайдағы ауылдық елді мекендерде тұратын балаларды жалпы білім беру ұйымдарына жəне кері қарай үйлеріне тегін тасымалдауды ұсыну» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 6) «Жалпы білім беретін мектептердегі білім алушылар мен тəрбиеленушілердің жекелеген санаттарына тегін тамақтандыруды ұсыну» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 7) «Қамқоршыларға немесе қорғаншыларға жетім баланы (жетім балаларды) жəне атаанасының қамқорлығынсыз қалған баланы (балаларды) асырап-бағуға жəрдемақы тағайындау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 8) Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерістер бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

Шетел азаматын Қазақстан Республикасына шақыру туралы сауалнама-өтініш Қазақстан Республикасына шақырылатын адамдар туралы мəліметтер Тегі, аты, əкесінің аты

29 сəуір 2014 жыл

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №115 қаулысымен бекітілген «Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірлеген. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Астана жəне Алматы қалаларының білім басқармалары, аудандардың жəне облыстық маңызы бар қалалардың білім бөлімдері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижелерін беру: 1) Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталықтары» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы (бұдан əрі – портал): www.e.gov.kz арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері: 1) ХҚО-ға құжаттарды тапсырған, сондай-ақ портал арқылы өтініш берген сəттен бастап - 5 минуттан аспайды; 2) көрсетілетін қызметті алушының құжаттарды тапсыруы үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 минуттан аспайды; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 5 минуттан аспайды. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электрондық (толық автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз жүзінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес жетім балаға (балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қорғаншылық (қамқоршылық) белгілеу туралы анықтама. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық форматта ұсынылады. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алу үшін өтініш берген жағдайда, нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, қағазға басып шығарылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсетуді қарау нəтижесі көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) қол қойылған электрондық құжат форматында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) ХҚО-да: Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда, дүйсенбі мен сенбіні қоса алғанда белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін, үзіліссіз. Қабылдау алдын ала жазылусыз жəне жеделдетіп қызмет көрсетусіз, «электронды» кезек күті тəртібімен жүзеге асырылады. Көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша электрондық кезекті портал арқылы «брондауға» болады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: ХҚО-ға жүгінген кезде: 1) осы мемлекеттік қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес көрсетілетін қызметті алушының (қорғаншының (қамқоршының) өтініші; 2) баланың туу туралы куəлігінің деректері (2007 жылғы 13 тамызға дейін туылған жағдайда). Көрсетілетін қызметті алушының (қорғаншының (қамқоршының) жеке басын растайтын құжаттарының, баланың туу туралы куəлігінің мəліметтерін (бала 2007 жылғы 13 тамыздан кейін туылған жағдайда) ХҚО қызметкері тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының ЭЦҚ-мен куəландырылған электронды құжаттар нысанында алады. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, көрсетілетін қызметті беруші көрсетілген қызметті алушыдан мемлекеттік қызмет көрсету кезінде заңмен қорғалатын құпияны қамтитын, ақпараттық жүйедегі мəліметтерді пайдалануға жазбаша келісімін алады. Құжаттарды қабылдау кезінде ХҚО-ның қызметкері ХҚО-ның ақпараттық жүйесіндегі деректерді көрсетілетін қызметті алушының құжаттарының түпнұсқаларымен салыстырады жəне түпнұсқаларды көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады; порталда: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ қойылған электрондық құжат нысанындағы сұрау; 2) баланың туу туралы куəлігі. Порталға жүгінген кезде мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі көрсетілетін қызметті алушының жеке басын куəландыратын құжаттың, баланың туу туралы куəлігінің (бала 2007 жылғы 13 тамызға дейін туылған жағдайда) мəліметтерін көрсетілетін қызметті беруші тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден мемлекеттік органдардың уəкілетті адамының ЭЦҚ қойылған электрондық құжаттар нысанында алады. Портал арқылы жүгінген кезде көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесін алу күнін жəне уақытын көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсетуге сұраудың қабылданғаны туралы хабарлама-есеп жіберіледі. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы стандарттың 9-тармағында көрсетілген құжаттар топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, ХҚО қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады жəне осы мемлекеттік қызмет стандартына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы қолхат береді. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының, сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушілердің жəне (немесе) олардың лауазымды адамдарының, халыққа қызмет көрсету орталықтарының жəне (немесе) олардың қызметкерлерінің шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым көрсетілетін қызметті берушінің басшысының атына не осы мемлекеттік қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органы (бұдан əрі – əкімдік) басшысының атына беріледі. Шағымдар жазбаша нысанда пошта немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Шағымның қабылдануын растау оның шағымды қабылдаған адамның аты-жөні, берілген шағымға жауап алу мерзімі жəне орны көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің кеңсесінде (мөртабан, кіріс нөмірі мен күні) тіркелуі болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін жауапты орындаушыны анықтау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің не əкімдіктің басшысына жолданады. ХҚО қызметкері дөрекі қызмет көрсеткен жағдайда, шағым осы стандарттың 13-тармағында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар бойынша ХҚО басшысының атына беріледі. ХҚО-ның кеңсесіне қолма қол, сонымен бірге пошта арқылы келіп түскен шағымның қабылданғанын растау оның тіркелуі (мөртабан, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасына немесе шағымның ілеспе хатына қойылады) болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін жауапты орындаушыны анықтау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін ХҚО-ның басшысына жолданады. Сондай-ақ, көрсетілетін қызметті берушінің, ХҚО-ның қызметкерлерінің шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану туралы ақпаратты осы мемлекеттік қызмет стандартының 16-тармағында көрсетілетін мемлекеттік қызмет көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланысорталығының телефоны бойынша алуға болады. Көрсетілетін қызметті берушінің, əкімдіктің немесе ХҚО-ның мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелгеннен күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарастыруға жатады. Шағымды қарастыру нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға почта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің, əкімдіктің немесе ХҚО-ның кеңесесінде қолма-қол беріледі. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға жүгіне алады. Мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның

Өтініш Сізден мына: ____________________________________________________ ____________________________________________________________________ мекенжайы бойынша тұратын кəмелеттік жасқа толмаған балаға (балаларға) қорғаншылық (қамқоршылық) жөнінде анықтама беруіңізді сұраймын: Балалар: 1.___________________________________________________________________ 2.___________________________________________________________________ (баланың Т.А.Ə. туған жылын, туу туралы куəлігінің № көрсету) 20___ ж. «___» ______________

қорғаншының (қамқоршының) қолы

«Қорғаншылық жəне қамқоршылық жөнінде анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша __________________________________ (Т.А.Ə., немесе көрсетілетін қызметті алушы ұйымның атауы) ________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабының 2) тармақшасын басшылыққа алып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының ______________ ____________________________________________________________________ (мекенжайды көрсету) № __ бөлімі _________________________________________________________ мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес Сіз ұсынған құжаттар топтамасының толық болмауына байланысты__________________________ (мемлекеттік көрсетілетін қызметтің атауы) мемлекеттік қызмет көрсетуге құжаттарды қабылдаудан бас тартады, атап айтқанда: Жоқ құжаттардың атауы: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3)…. Осы қолхат əр тарапқа біреуден 2 данада жасалды. Т.А.Ə (ХҚО қызметкері) (қолы)

тарихынан үзіндінің электрондық көшірмесі; баланың оқу орнынан анықтаманың электрондық көшірмесі; аға-інілері мен апа-қарындастары жəне олардың тұрғылықты жері туралы мəліметтердің электрондық көшірмесі. Бала жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарында тұрған жағдайда, баланың туу туралы куəлігінің (бала 2007 жылғы 13 тамызға дейін туылған жағдайда), баланың денсаулық жағдайы туралы медициналық анықтаманың жəне баланың даму тарихынан үзіндінің, баланың оқу орнынан анықтаманың, аға-інілері мен апа-қарындастары жəне олардың тұрғылықты жері туралы мəліметтердің электрондық көшірмелерін тіркеу талап етілмейді. Мемлекеттік электрондық ақпараттық ресурс болып табылатын көрсетілген қызмет алушының жеке басын растайтын құжат деректерінің мəліметтерін, көрсетілетін қызметті алушының сотталмағаны туралы анықтаманы, некеге тұру туралы куəлікті (некеге 2008 жылдан кейін тұрған жағдайда), баланың туу туралы куəлігін (бала 2007 жылғы 13 тамыздан кейін туылған жағдайда) көрсетілетін қызметті берушінің қызметкері тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдардының ЭЦҚ куəландырылған электрондық деректер нысанында алады. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, көрсетілетін қызметті беруші көрсетілген қызметті алушыдан мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде заңмен қорғалатын құпияны қамтитын, ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді пайдалануға жазбаша келісім алады. Портал арқылы жүгінген кезде көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесін алу күнін жəне уақытын көрсете отырып, мемлекеттік қызметті көрсетуге сұраудың қабылданғаны туралы хабарлама жіберіледі. Баланы тəрбиеге алуға үміткер адамның тұрғын үй-тұрмыстық жағдайын зерделеу актісі жоғарыда аталған құжаттар ұсынылғаннан кейін дайындалады. 10. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тартуға негіздемелер: 1) адамды соттың əрекетке қабiлетсiз немесе əрекет қабiлетi шектеулі деп тануы; 2) адамды соттың ата-ана құқықтарынан айыруы немесе сот ата-ана құқықтарын шектеуі; 3) өзiне Қазақстан Республикасының заңымен жүктелген мiндеттердi тиiсiнше орындамағаны үшiн қорғаншы немесе қамқоршы мiндеттерінен шеттетiлген адамдар; 4) егер сот бала асырап алудың күшiн олардың кiнəсi бойынша жойса, бұрынғы бала асырап алушылар; 5) денсаулық жағдайына байланысты қорғаншы немесе қамқоршы мiндеттерін жүзеге асыра алмайтын адамдар. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының, сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушілердің жəне (немесе) олардың лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану тəртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым көрсетілетін қызметті берушінің басшысының атына не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тар мағында көрсетілген мекенжай бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органы (бұдан əрі – əкімдік) басшысының атына беріледі. Шағым жазбаша нысанда пошта немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Шағымның қабылдануын растау оның шағымды қабылдаған адамның аты-жөні, берілген шағымға жауап алу мерзімі жəне орны көрсетілетін қызметті берушінің немесе əкімдіктің кеңсесінде (мөртабан, кіріс нөмірі мен күні) тіркелуі болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін жауапты орындаушыны анықтау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің не əкімдіктің басшысына жолданады. Көрсетілетін қызметті берушінің, əкімдіктің мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелгеннен күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қарастыруға жатады. Шағымды қарастыру нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға почта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің, əкімдіктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы қорғаншылық жəне мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға жүгіне алады. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қарастыруға жатады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқылы. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық форматта көрсетілетіндердің ерекшеліктері ескерілген өзге де талаптар 13. Мемлекеттік қызмет көрсету орындарының мекенжайлары: 1) Министрліктің интернет-ресурсында: www.edu.gov.kz; 2) порталда: www.e.gov.kz орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда, көрсетілетін мемлекеттік қызметті портал арқылы электронды нысанда алу мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі жəне жағдайы туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, порталдың «жеке кабинеті», көрсетілетін қызметті берушінің анықтама қызметтері, сондай-ақ мемлекеттік қызмет көрсету мəселесі бойынша бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алу мүмкіндігіне ие. 16. Көрсетілетін қызметті берушінің мемлекеттік қызмет көрсету мəселесі бойынша анықтама қызметінің байланыс телефондары Министрліктің www.edu.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылған. Мемлекеттік қызмет көрсету жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Жетім балаға (жетім балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Аудан (қала) əкімі қаулысына қосымшадан үзінді көшірме елді мекен № ____________ 20__ жылғы «___» ________ Қамқоршылық (қорғаншылық) белгілеу туралы «Неке (ерлі-зайыптылық) жəне отбасы туралы» 2011 жылғы 26 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Кодексінің 120 жəне 121-баптарына сəйкес (Т.А.Ə.) _____________________ өтінішінің жəне облыстардың, Астана, Алматы ққ. білім басқармалары, аудандардың, қалалардың білім бөлімдері құжаттарының негізінде _________ ауданының (қаласының) əкімі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ: 1. Қосымшаға сəйкес жетім балаға (жетім балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгіленсін Р/с №

Қамқоршы (қорғаншы) Т.А.Ə.

Орынд. Т.А.Ə._____________ Тел.__________ Қабылдап алдым: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ ж. «___» _________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 ақпандағы №115 қаулысымен бекітілген «Жетім балаға (жетім балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Жетім балаға (жетім балаларға) жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірлеген. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Астана жəне Алматы қалаларының білім басқармалары, қалалық жəне аудандық білім бөлімдері (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижелерін беру: 1) көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; 2) «электрондық үкіметтің» веб-порталы (бұдан əрі – портал): www.e.gov.kz арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасы тапсырылған сəттен бастап, сондайақ порталға өтініш берген кезде – күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушының құжаттар топтамасын тапсыруы үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 20 минуттан аспайды; 3) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 20 минуттан аспайды. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне (немесе) қағаз жүзінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – осы мемлекеттік қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаға (балаларға) жəне жетім балаға (жетім балаларға) қамқоршылық немесе қорғаншылық белгілеу туралы анықтама не осы мемлекеттік қызмет стандартының 10-тармағында көрсетілген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден дəлелді бас тарту. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық форматта ұсынылады. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алу үшін өтініш берген жағдайда, нəтижесі электрондық форматта ресімделеді, қағазға басып шығарылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Портал арқылы мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі көрсетілетін қызметті алушы «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) қол қойылған электрондық құжат форматында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші: Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерін қоспағанда, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда көрсетілетін қызметті берушінің белгіленген жұмыс кестесіне сəйкес сағат 13.00-ден 14.30-ға дейінгі аралықтағы түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Көрсетілетін қызметті алушыны алдын ала жазу жəне оған жедел қызмет көрсету қарастырылмаған; 2) портал: тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілісті қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша жеке адамның аудандық, қалалық бөлімдер, облыстық, республикалық маңызы бар қаланың білім басқармалары басшыларының атына өзінің қорғаншы (қамқоршы) болуға ниеті туралы өтініші; егер қорғаншы (қамқоршы) болуға ниет білдірген адам некеде тұрған болса, жұбайының (зайыбының) нотариалды расталған келісімі; осы мемлекеттік көрсетілетін қызм