Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№18 (28242) 28 ҚАҢТАР СЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Маѕызды салаєа салмаќты іс-жоспар ќажет

Табыстарымыз – маќтанышымыз! 2-3-беттер Бас ќаланыѕ ќауіпсіздігі – басты назарда 4-бет «Сосновый бор» дегенше, шипасы мол десейші! 8-бет Жўлдызыѕ жарќырасын, Жаѕаґзен! 10-бет

 Жасампаздық жемістері

Аќтґбеліктер кїре жол ќўрылысын аяќтады Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қоршаған орта жəне су ресурстары министрі Нұрлан Қаппаровпен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Министр Мемлекет басшысына 2013 жылдағы жұмыс қорытындылары мен алдағы кезеңге арналған жоспарлар туралы баяндады. Нұрсұлтан Назарбаев министрліктің жаңа өкілеттіктерге ие болуы мен оған су ресурстары, аң аулау жəне орман шаруашылығы жөніндегі, сондай-ақ, балық шаруашылығы комитеттерінің берілуінің маңыздылығын атап өтті. Мемлекет басшысы білікті кадрларды, атап

айтқанда, су ресурстарын басқару жəне трансшекаралық өзендер мəселелері жөніндегі халықаралық келіссөздерді жүргізу саласындағы мамандарды даярлау жайына назар аударды. Бұған қоса, Қазақстан Президенті халықаралық тəжірибені ескере отырып, елімізде «жасыл экономиканы» дамытуға үйлестірілген жəне кешенді көз қарас қалыптастыру қажеттігіне тоқталды.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Қазақстан Республикасы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамытудың жəне ықпалдастырудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы жəне «Мемлекеттік бағдарламалар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы №957 Жарлығына толықтыру енгізу туралы

Қазақстанның қазіргі заманғы көлік инфрақұрылымын қалыптастыру, сондай-ақ оның əлемдік көлік жүйесіне ықпалдасуын қамтамасыз ету жəне транзиттік əлеуетін іске асыру мақсатында қаулы етемін: 1. Қазақстан Республикасы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамытудың жəне ықпалдастырудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы (бұдан əрі – Бағдарлама) бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының Үкіметі: 1) бір ай мерзімде Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігімен келісім бойынша Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын əзірлесін жəне бекітсін; 2) «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жоспарлау жүйесінің одан əрі жұмыс істеуінің кейбір мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 4 наурыздағы №931 Жарлығымен айқындалатын мерзімде жəне тəртіппен Бағдарламаның іске асырылу мониторингінің нəтижелерін Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне ұсынсын. 3. Орталық жəне жергілікті атқарушы органдар, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін мемлекеттік органдар Бағдарламаны іске асыру жөнінде шаралар қабылдасын. 4. «Мемлекеттік бағдарламалар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы №957 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 25-26, 185-құжат) мынадай толықтыру енгізілсін: жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Мемлекеттік бағдарламалар тізбесі мынадай мазмұндағы реттік нөмірі 9-жолмен толықтырылсын: « 9.

«Қазақстан Республикасы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамытудың жəне ықпалдастырудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы»

Қазақстан 2013 2014 2013 жылғы Республикасы жылғы – 2020 1 желтоқКөлік жəне 1 қарашаға жылдар санға дейін коммуникация дейін министрлігі

». 5. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігіне жүктелсін. 6. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 13 қаңтар. №725

-----------------------------------------------

Жарлықтың түсіндірмесін 5-беттен оқисыздар.

АҚПАРАТТАР аєыны  2020 жылға қарай елімізде жаңаратын энергия көздері бағытында отыздан астам стансалар іске қосылады. Үкімет басшысының бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың айтуынша, 2011 жылдан бері Ақмола, Алматы, Жамбыл, Қарағанды, Қостанай жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында осы бағытта жұмыстар жүргізілуде. Оларда гидро, жел, күн, биогаз электр стансалары пайдалануға беріліп жатыр.  Қазақстанда өткен жылы 81,8 млн. тонна мұнай жəне газ конденсаты өндірілді. Мұнай жəне газ министрлігінің алқа мəжілісінде ведомство басшысы Ұзақбай Қарабалиннің мəліметі бойынша, есепті кезеңдегі газ өндіру 42,3 пайызды құрады. Бұл жоспардан 4,4 пайызға, ал өткен жылғы межеден 5,4 пайызға артық.

Кездесу барысында Н.Қаппаров ведомствоның «жасыл экономика» саласындағы қызметі жайлы, сондай-ақ, су ресурстары мен тұр мыстық қатты қалдықтарды басқару бағдарламаларын əзірлеу туралы хабардар етті. Кездесу қорытындысында Мемлекет басшысы белгіленген бағыттағы жұмыстарды жалғастыруды, атап айтқанда, аталған бағдарламаларды іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын дайындауды бастауды тапсырды.

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы Қазақстанның əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі тұжырымдама туралы

Əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруді қамтамасыз ету мақсатында қаулы етемін: 1. Қазақстанның əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі тұжырымдама (бұдан əрі – Тұжырымдама) бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының Үкіметі, Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін мемлекеттік органдар, облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының əкімдері: 1) өз қызметінде Тұжырымдаманы басшылыққа алсын жəне оны іске асыру жөнінде қажетті шаралар қабылдасын; 2) мемлекеттік жоспарлау жүйесінің қабылданатын құжаттарының Тұжырымдамамен үйлесуін қамтамасыз етсін. 3. Осы Жарлықтың орындалуын ба қылау Қазақстан Республикасы Пре зидентінің Əкімшілігіне жүктелсін. 4. Осы Жарлық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 17 қаңтар. №732

-----------------------------------------------

Жарлықтың түсіндірмесін 5-беттен оқисыздар.

 Астанада 80 елді мекеннің бас жоспарын жасау жобаланып отыр. Елорда маңындағы 30 шақырым аумақтың шеңберіне кіретін бұл қоныстарда халық санының бақылаусыз артуының алдын алу мақсатында жеке тұрғын үй құрылысы үшін жер телімдеріне мораторий жарияланды.  Оңтүстік Қазақстанда жастар саны 800 мыңға жақындады. 2013 жылдың қорытындысы бойынша саны 773,4 мыңға жетіп, облыс халқының 28,9 пайызын құраған жас буынның ауылда тұратындары 473,3 мың болса, қалалықтар 300,1 мыңнан асады.  Қызылорда облысы халқының 91 пайызы прокуратура органдарының жұмыс тиімділігін жоғары бағалайды. Мұны «Сыр медиа» ЖШС жанындағы ақпараттық-талдау орталығы жүргізген сауалдама анықтап берді. Бұдан кейінгі алғашқы орындарда, сондай-ақ ішкі істер

«Көз қорқақ, қол батыр» дегендей, «Жаңа Жібек жолы» аталған ғасыр жобасы жүзеге асырылады дегенде, енді-енді бауырын көтеріп келе жатқан ел экономикасының бұған шамасы жете ме деп бір бармағын бүгіп қалғандар да болды. Бұрынсоңды мұндай ұзын жолды салып көрмеген егемен еліміздің осыншалықты батыл қадамға баруының да өзіндік сыры бар болатын. Жүк тасымалына кететін уақытты анағұрлым қысқартып қана қоймай, ел экономикасының тамырына қан жүгіртіп, елімізді көктей өтетін күрежолдың бойында шағын жəне орта кəсіпкерлік жанданып, халыққа жаңа жұмыс орындары ашылатыны да көп нəрседен үміттендіретін-ді. Бастапқыда еліміздің өзі өз болғалы мұндай күре жол салудағы тəжірибесінің жетімсіздігі де əлде қайтеді деген екіұдай ойға итермелегені шындық. Алайда, қаржы көзін тауып, жол салуға төселіп қалған шетелдік мамандарды тарта отырып, облыс бұл іске білек сыбана кірісті. Сондықтан да болар, «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дəлізінің 628 шақырымы өтетін облыста бұл бағыттағы жұмыстар бірден қарқын алып кетті десек, артық айтқандық бола қоймас. «Батыс Еуропа – Батыс

Қытай» транзитті көлік дəлізінің Ақтөбе теліміне барлығы 47,1 млрд. теңге инвестиция салыныпты. 2011 жылдың қазан айында Ақтөбе облысында ұзындығы 215 шақырым болатын «Қарабұтақ – Қызылорда облысының шекарасы» автожолының телімі республика бойынша бірінші болып пайдалануға тапсырылғаны да күні кеше болатын. Шапқан аттай шапшаң уақыттың еншісіндегі қыруар шаруаның бас-аяғын жинақтайтын да кез қашық емес. 2010 жылдан бастап, сметалық құны 13,9 миллиард теңге болатын ұзындығы 102 шақырым «Ақтөбе – Мəртөк – Ресей Федерациясы шекарасы» автомобиль жолын қайта құрылымдау қолға алынған. 2011 жылдың желтоқсанында ұзындығы 40 шақырым жəне түрлі деңгейдегі байламдарымен қарастырылған 1 көпірлі жəне 3 жол өткелі бар «Ақтөбе

Сенаттыѕ жўмыс баєыттары бекітілді

Кеше Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалық етуімен Парламент Сенаты Бюросының отырысы болды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі.

Бюро Қазақстан Президентінің «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауын іске асыру жөніндегі Сенаттың Іс-шаралар жоспарын бекітті. Жоспарда Мемлекет басшысының Жолдауын заңнамалық тұрғыда қамтамасыз ету, сондай-ақ, осы құжаттың негізгі ережелерін түсіндіру мен насихаттау жөніндегі шаралар қарастырылған. Атап айтқанда, «жасыл экономиканы» дамыту тақырыбы жөніндегі парламенттік тыңдау жəне ЭКСПО-2017 көрмесіне əзірлік, мəдениетті дамыту мен əкімшілік заңнаманы реформалау, комитеттердің көшпелі отырыстары мен мемлекеттік органдардың басшыларымен кездесулер өткізу жоспарланған. Жоспарда, сондай-ақ Жолдауда мазмұндалған сыртқы саяси міндеттерді шешуге бағытталған шаралар да көзделген. Осыған байланысты Бюро мүшелері депутаттардың республикалық жəне аймақтық бұқаралық ақпарат құралдарына

мақалалары мен сұхбаттарын жариялауды қарастыратын Сенаттың медиа-жоспарын қарады. Бюрода Сенаттың тұрақты комитеттеріне Мəжіліс мақұлдаған заң жобалары бөлініп берілді. Бюро мүшелері келесі кезекте Сенаттың 30 қаңтарда болатын отырысының күн тəртібін де қарады. Бюро отырысында «Өңір» депутаттық тобының қызметі де қаралды. Депутаттық топ ұсынымдар əзірлеу, заңнамаға мониторинг енгізу мен оны жетілдірту, сондай-ақ, мəслихат депутаттарымен өзара ісқимылы арқылы аймақтарды тиімді дамытуға жəрдемдесу міндетін алға қойып отыр. «Өңір» тобы шағын жəне орта бизнесті дамытуды мемлекеттік қолдау жөніндегі дөңгелек үстел, ғылыми негізделген экономиканы қалыптастыруға арналған жəне агроөнеркəсіп кешеніне инновациялық технологияларды енгізу мəселелері бойынша отырыстар өткізуді жоспарлады.

қаласының солтүстік айналымы» автомобиль жолы құрылысы басталған-ды. Бұл жол 2013 жылы толықтай пайдалануға берілді. Біз осы кезге дейін қандай шаруалар тындырылды деген сауалмен «Қазавтожол» АҚ Ақтөбе облыстық филиалының директоры Бағлан Баймағамбетовті сөзге тартқанбыз. – Бұл жоба құрылысы ең бірінші біздің облыстың аумағында басталғанын мақтанышпен айта аламыз. Дегенмен,Ұлғайсын елді мекенінен Ырғыздың үстімен Қызылорда облысының шекарасына дейінгі 215 шақырым жолға асфальт төсеуде біраз қиындықтар кездесті. Бұл жерлерде сорлар, барқан құмдар көп. Сондай-ақ, қиыршық тас, басқа да материалдар жеткізуге шалғайлау еді. Қиыршық тас Қарабұтақ өңірінен жеткізілді. Жоғарыдағыдай қиындықтарға қарамастан, жұмыс

белгіленген мерзімде атқарылды. Миялыда екі жəне Қияқтыда екі, небəрі төрт қиыршық тас шығаратын зауыт жұмыс істеді, төрт асфальт зауыты орнатылды. Ырғыздың құмы пайдаланылды. 2011 жылы күрежолдың 215 шақырымы пайдалануға берілді. 215 шақырым жол телімі екінші дəрежелі жол санатында. Ені 9 метр, екі жолақты, автомобильдің белтеміріне түсетін салмақ 13 тоннаға дейін. Жолға жердің ыңғайына қарай қалыңдығы 6080 сантиметр қатты жамылғы тө селген. Бұл жобаны жүзеге асыруда халықаралық тəжірибе пайдаланылды, сондықтан сапасына сын жоқ. Сөйтіп, қиындықтарды жеңе отырып, алған бағыттан ауытқымаудың алғышартын жасадық, – дейді Бағлан Əуелбекұлы. (Соңы 5-бетте).

Жыл ќорытындыланып, меже белгіленді

Кеше Премьер-Министр Серік Ахметовтің қатысуымен Мұнай жəне газ министрлігінің кеңейтілген алқа мəжілісі болды. Онда ведомствоның 2013 жылы атқарған жұмыстарының қорытындысы туралы, сондай-ақ биылға арналған мақсат-міндеттер жөнінде Мұнай жəне газ министрі Ұзақбай Қарабалин баяндама жасады. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

– Өткен жылы мұнай өндіру 81,8 млн. тоннаны құрады. Ал отандық мұнай өңдеу зауыттары 14,297 млн. тонна өнім шығарды. Негізі мұнай өңдеу зауыттарын өзіміздің шикізаттармен қамтамасыз ету үшін еліміздегі 3 бірдей сала зауыты да түпкілікті жаңартылып, жаңғыртылып жатыр. Сонымен бірге, Елбасы биылғы Жолдауында елімізде төртінші болып салынатын мұнай өңдеу зауытының құрылысына байланысты тұжырымдық мəселелерді шешу туралы тапсырма бергені мəлім. Бұл тапсырманы орындау шараларын қазіргі күнде қызу талқылап жатырмыз, – деді министр. Жалпы, баяндамадан білгеніміз, ағымдағы жылы елімізде 83 млн. тонна мұнай мен 41 млрд. текше метр газ өндіру жоспарланып отыр екен.

Сондай-ақ, жоспар бойынша 14,7 млн. тонна мұнай қайта өңделмек. Ал қорытындыланған жылдағы шикі мұнай өндірудің көрсеткіші, бұрнағы жылмен салыстырғанда 103,2 пайызды құрапты. Газ өндіру көлемі былтыр 42,3 млрд. текше метрге жеткізілген. Бұдан көретініміз, мұнай өндіру 3 есеге өсіп, тəулігіне 1,6 млн. баррелге дейін, ал газ шығару 5 еседен артық өсіп, жылына 40 млрд. текше метр деңгейіне жетіпті. Ведомство басшысы өткен жылдың желтоқсан айында Ресеймен бірнеше маңызды келісімдерге қол қойылғанын да тілге тиек етті. Нəтижесінде, Батыс Сібірді мұнаймен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін тасымал ісі алғаш рет жүзеге асырылатын көрінеді. Министрлік елдегі əлеуметтік бағдарламаларды жүзеге асыру шараларына да атсалысқан.

(Соңы 4-бетте).

жəне төтенше жағдайлар органдары тұр. Ал сеніміне көбірек селкеу түскен кеден қызметі болып шықты.  Маңғыстау облысының сот орындаушылары жыл ішінде борышкерлерден 1,7 млрд. теңге өндірді. Облыстық сот актілерін орындау департаментінің басшысы Жаңабай Кемелханов бұл мөлшердің 2012 жылмен салыстырғанда, 1 млрд. 387 млн. теңгеге көп екенін айтып отыр.  Павлодар облысы Успен ауданы жұртының 35 пайызы ғана сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілген. Ауданда жұмыс сапарымен болған облыс əкімі Қанат Бозымбаев мұндағы тұрғындардың 52,8 пайызы өздері қазып алған құдықтарды пайдаланып отырғанын білгесін, бірінші кезекте сапалы ауыз сумен қамтамасыз етудің жайын ойластыруды тапсырды. «ҚазАқпарат», Egemen.kz хабарлары бойынша дайындалды.

(Қазіргі заманғы даму институтының сарапшылар тобы дайындаған ақпаратпен 3-беттен танысасыздар).


2

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

ТАБЫСТАРЫМЫЗ –

● Депутат дауысы

Ќазаќша сґйлеу – ќазаќша ойлаудан Оразкүл АСАНҒАЗЫ, Парламент Мəжілісінің депутаты.

«Біздің тіліміз мемлекеттің барлық жүйесінде қолдану үшін, барлық жерде керек болу үшін біз өзімізді өзіміз қамшылауымыз керек, өзіміз соған атсалысуымыз керек», деді Елбасы Қазақстан халқына арнаған биыл ғы Жолдауында. Бұл сөзді тікелей əрбір қазаққа, əрбір қазақстандыққа, əсіресе, мемлекет саясатын жүр гізіп отырған əрбір мемлекеттік қызметкерге қаратылып айтылған сөз деп ұғынамын. Өйткені, Ел басы 2006 жылғы Жолдауында айт қан «Қазақ қазақпен қазақша сөйлессін» деген сөзі əлі де болса кейбір қазақтардың санасын оята қойған жоқ. «Қамшылау» деген сөз жасың нешеде болса да, кəсібің не болса да Мəңгілік Ел болуға ұмтылған туған еліңнің басты тілін үйрену үшін өткенге салауат айтып, əркім осы тілде сөйлеу үшін жанын қинап, уақытын аямауы керек. Тілге байланысты бұрыннан айтылып келе жатқан сөздердің бүгінгі түп қазығы – Жолдауда айтылған Мəңгілік Ел идеясының үлкен бір арқауы мемлекеттік тілімізбен тікелей сабақтас екендігін жақсылап ұғыну. Ана тілін үйрену əлімсақтан бергі ата-бабаларымыздың мəңгілік, тəуелсіз ел болу жолында төккен қанынан, қиған жанынан қиын емес. Тəуелсіздік дəуірінде белгілі бір тілдік орта қалыптасты, оқу құралдары жеткілікті, электрондық бағдарламалар баршылық. Мəңгілік Ел идеясын жүзеге асыратын арынды да, ақылды ұрпақ өсіп келеді. Қазақ мектептері көбеюде, орта жəне жоғары оқу орындарында қазақ бөлімдері ашылған. Жетпейтіні – кейбір қандастарымыздың өз ана тілін күнделікті қажеттілікке айналдырмай, ана тілі дегенде арланбай немкеттілік танытуы. Алдына мақсат қойып, «Мен қалайда ана тілімді үйренемін» деп, күніне жүйелі түрде дайындалса, ондай адамға барлық жағдай бар. Егер ата-əжесі болса, немересі үшін, əке-шешесі болса баласы үшін, жас болса, туған елі үшін ана тілін үйренуі керек. Үйренгенде Елбасымыз айтқан Мəңгілік Еліміздің қажетіне жараймын деп сана жетегімен де, жүрек қалауымен де үйренуі қажет-ақ. Қазақ тілі бұл тілді меңгермегендер жаңсақ ойлайтындай кедей, тек қарапайым тұрмыстың ғана тілі емес, қазақ тілі – сан ғасырлар бойы Ұлы даланың қарым-қатынас құралы болған, сонау көне заманнан бүгінге дейін бай ауыз əдебиеті, шалқар жазба əдебиеті, мəдениет пен ғылым, философия жасалған байырғы да жасампаз, алуан реңкті, алуан бояулы бедерлі де бейнелі тіл. Данышпан Абайдың, көсем Əлихан мен Ахметтің, кемеңгер Мұхтардың, айбынды Бауыржанның, сыршыл Қасым мен Мұқағалидың тілі. Осы тілмен ата-бабаларымыз ұлан-ғайыр елді ғасырлар бойы басқарған. Билеріміз осы тілде уəж айтып, хандарымыз осы тілде пəрмен жасап, батырларымыз осы тілде ұран көтерген. Əжелеріміз тұтас əулет тəрбиелеп, аналарымыз бесік тербеткен, жастарымыз сыр алысқан. «Тəуелсіздік» деген тəтті сөзді, «Егемендік» деген елжіреткен лебізді өзіңнің ана тіліңде естігенге, айтқанға не жетсін! Ана тілінде сөйлеу ұлт ретіндегі рухани тəуелсіздігің. Адам баласы үшін тəуелсіздіктің ұлысы – рухани тəуелсіздік. Рухани тəуелсіздіктің ең басты айғағы – ана тіліміз. Қазақ халқына Алла тағала белгілеп берген бүгінгі тілмен айтсақ, бренді оның бай да бейнелі ауыз əдебиеті. Елбасы тапсырмасымен «Мəдени мұра» бағдарламасы аясында жарық көрген ауыз əдебиетіміздің қоры жинақталған жүз томдық «Бабалар сөзі» тіліміздің аса қуатты екендігін паш етпей ме?! Таңды таңға ұрып жыр айтқан, терме төккен халқымыздың ұлттық

тəлімі осы жыр мен терменің ішінде өрілген. Тыңдап отырып, ой қорытып қарсыласының табан астынан айтқан сұрағына өлеңмен уəж қайтаратын айтысты қайда қоярсың?! Халқының ойын билікке қара өлеңмен жеткізген қаншама айтыскер ақындар өткен қазақта. Құдайға мың қайтара шүкір, кезін де солақай сая сат тоқтатқан айтыс, тəуелсіздік таңымен қайта шарықтады. Жақында «Нұр Отан» партиясының ұйытқы болуымен өткізілген айтыста Айнұр Тұрсынбаева мен Балғынбек Имашевтің жұмбақтаса сөз сайысқанын көрдік. Айнұр Қазақстандағы үш тілдің жағдайын, үш көйлегіне теңеп: «Бір көйлегім бар қымбат, шетелге шыққанда киемін, бір көйлегім бар, жиналыстар мен келелі кеңестерде киетін, бір көйлегім бар, үйде ғана киемін», деді. Міне, қазақтың ақын қызы, билікте жүрген ағаəпкелеріне, замандастарына осылайша ой тастады, мемлекеттік тіліміздің əлі де діттеген жерге

өздерін дəл осы жерде қамшылауы керек. Елбасының Жарлығы бойынша бүкіл Қазақстандағы билік жүйесі 2006-2010 жылдар аралығында ісқағаздарын мемлекеттік тілде жүргізуге толық көшкенін білеміз. Өкінішке қарай, қазір жүз пайыз ісқағаздары қазақ тілінде деп жүрген бояма ақпарат аудармашылардың еңбегі. Қызметкерлердің барлығы дерлік орыс тілінде жазып, қажет бол ғанда ғана қазақ тіліне аудартады. Ал кез келген мекемедегі ондаған, тіпті жүздеген күнделікті ағымдағы құжаттар тіпті, аударылмай, тек орыс тілінде қалады. Сөйтіп, Қазақ елінде түпнұсқа құжаттың тілі, жұмыс тілі орыс тілі болып қалған. Парламенттің Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы М.Əшімбаев, депутаттар Қ.Сұлтанов, З.Балиева халықаралық қатынастар құжаттарын əзірлеу жөнінде заң жобасын дайындап, талқылауға ұсынған. Бұл заң жобасының дайындалуына Қазақстан Республикасының əлем нің өзге мемлекеттерімен өзара келісімшарттарын ратификациялау туралы заңдарды қабылдағанда, қазақ тіліндегі мəтінде қателер жіберілуіне байланысты 8-9 мəрте нота жіберілген. Осындай кемшіліктер келешекте орын алмас үшін осы заң дайындалды. Халық даналығында «Ер жігіт жүрегін халқына береді, жанын Аллаға береді, намысын ешкімге бермейді» делінеді. Өз елімізде көше толы қате жазуды көріп, намыстанбау біздің əлі де салғырттығымыздан шығар. Əрбір қазақ салғырттыққа салынбай, немкет-

Тілекқабыл деп, ауызша айтады, ал хал актілер тіркеу бөліміндегі қызметкер оны Телекабель деп жазып берген. Енді осыны өзгерту үшін қазіргі нормативтік құжатқа сəйкес əкесінің, шешесінің, өзінің туу туралы куəлігін əкелуі керек. Не үшін? Бүгінгі күні 85 пайызы қате жазылған аты-жөнімен жүрген халық неге сандалуы керек? Ата-анасы қазақ тілінің орфоэпиясымен дұрыс айтты, ал енді қазақ тілінің грамматикасын, орфографиясын бұзған мемлекеттік қызметкердің қателігі үшін неге ата-ана əуреге түсуі керек?! Бұл да ойланатын мəселе. МАМ, БҒМ, Əділет министрлігі бірлесіп қазақ тілінің грамматикасына, орфографиясына қайшы жазылған адамдардың аты-жөнін қазақ тілінің заңдылығына сəйкес дұрыстап жазып беру туралы нормативтік құжат қабылдауы керек. Бұл мəселе де ондаған жылдардың бірнеше алқалы жиындарында көтеріліп, нəтижелі құжатқа қол жеткізбей келеді. Жеке басқа қатысты тағы бір нəрсе. Əркім банкомат арқылы терминалдан ақша алу үшін сондағы үш тілдің біреуін таңдайды. Күні бүгінге дейін өзінің тиесілі ақшасын қазақ тілінде алатындар аз. Басым көпшілігі орысша нұсқасын таңдайды. Бұл арада қазаққа ұлтжандылық керек, бұл арада ғана емес-ау, дүкенде де, базарда да, шаштаразда да, қайда барсаң сол жердің бəрінде өз тілін талап ететін нағыз азаматтық ұлтжандылық қажет. Ұлтжандылық жетіспегендіктен де бізге көптеген қызмет көрсету орындарында ұлттық, азаматтық құқығымызды бұзып, ана тілімізде

Тілдің жегжаттыққа да тікелей қатысы бар. Мəселен, мынадай оқиға болған. Талдықорған өңірінің бір жігіті Көкшетау қаласының қызына үйленбекші болады. Жігіттің ата-анасы қазақтың барлық салт-дəстүріне сəйкес сырғасын тағып, құда түсіп, Көкшетауда қыз ұзату тойы өтеді. Той аяқталған соң Талдықорғаннан келген бас құда көкшетаулықтарға: «Құдалар, бізге келін болатындай қыз тəрбиелегендеріңізге рахмет. Мен келінді алып қайтамын, бірақ үйлену тойын жасамаймын. Өйткені, мен өз елімде тіл жанашыры ретінде абыройға бөленген адаммын. Сіздерде қыз ұзату тойы тек орыс тілінде өтті. Мен той жасасам, құдаларым орысша сөйлеп тұрса еліме не деймін. Сондықтан осылай шештім» дейді. Содан қыз берушілер жағы: «Құда, біз жаздық-жаңылдық, бізге бір ай уақыт беріңіз, қазақша үйренейік» деп əзер көндіріпті. Міне, жегжат арасында қамшылау осылай болса керек. Бір айдан кейін Талдықорғанда өткен үйлену тойында көкшетаулықтар жастарға тілегін қазақша айтыпты. жете алмай жатқанын тамаша айта білді. Міне, тіліміздің құдіреті, тереңдігі. Елбасы өз Жолдауында да мемлекеттің барлық жүйесінде қазақ тілі қолданылуы үшін бəрімізді атсалысуға шақырғаны – қазақ тілін барлық жиналыстарда, кеңестерде күнделікті халыққа қыз мет те ендіру керек дегені. Жолдауда айтқан соңғы үш жылда мемлекеттік тілді дамытуға он миллиард теңге жұмсалса, соның біразы ілеспе аударма құралдарын сатып алуға арналды. Кезінде Үкімет басшысының қаулысымен қаражат жұмсалып алынған осы құралдар қазірде қолданылмай қаңтарылып тұр. Ал биліктегілердің дені қазақтар. Əр жиналыста əрі кеткенде бір қызметкер 10-15 минут сөйлейді екен. Енді осы 10-15 минутта, негізінен алғанда, бары-жоғы 200-300 сөз қолданылады. Бұл сөздер – күнделікті қызметінде қолданылатын сөздер. Міне, осы сөздерді жаныңды қинап, өзіңді-өзің қамшылап үйреніп ал, жаттап ал, жадыңда сақта, қолдан деп отыр Елбасы. Тіпті басқаны былай қойғанда, «Сəлем – сөздің анасы» дейді қазақ. Көптеген кеңселерде дені қазақ бола тұра тұрып, күні бүгінге дейін бірімен бірі қазақша амандасуға да құлықтары жоқ. Амандасуды білмейді емес, біледі, орыс тілінде амандассам, мəдениеттірекпін, білімдірекпін деп ойлайтын болулары керек. Биліктің биігіне шығып алып, өзін қызметке жалдап отырған халқымен ана тілінде сөйлесе алмайды. Міне, осындай жаңсақ ойлап, қате пайымдап жүргендер

тілікке бой алдырмай қазақшасы жоқ немесе қате жазылған жарнама көрсе, ол мекемеге кіріп бір-екі рет ескертіп, тыңдамаса Тіл туралы заңның 19-21-баптарын бұзды деп прокуратураға, болмаса сотқа шағымдануы қажет. Дастарқан басында, көшеде кіжінгенше, өзің атқарар істі өзгеге ы сыра салғанша іске көшу қажет. Елбасы қамшылау деп осыны айтып отыр. «Алтау ала болса, ауыздағы кетеді» дейді дана халық. Сол алтаудың біріншісі – адамның жеке басы, екіншісі – отбасы, үшіншісі – туыстары, төртіншісі – жегжат-жұрағаты, бесіншісі – ауылы, ұжымы, алтыншысы – Отаны. Осыдан барып «Отан – отбасынан басталады» дейді. Адам, бірінші, жақсылықты, отансүйгіштікті өзінің жеке басына жасау керек, жеке басқа келсек, əрбір қазақстандық қазақ тілінде амандасуы керек. Екіншісі, əрбір қазақ өзінің аты-жөнін қазақ тілінде қатесіз жазуы керек. Кеңес өкіметінің қылышынан қаны тамып тұрғанда өзінің атыжөнін Бауыржан Момышұлы деп жазған, батыр Баукең бізге үлгі болуы керек. Бұл жөнінде тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында қазақ зиялылары Елбасыға хат жазды. Елбасы 1996 жылы 2 сəуірде № 2923 арнайы Жарлық шығарды. Неге екені белгісіз, осы Жарлық құзырлы мекемелер тарапынан насихатталмайды. Насихатталмақ түгілі өздері де осы Жарлықты қаперіне алмайды. Қай қазақ қай заманда ұлын -евич, қызын -евна деп шақырушы еді. Пəленшенің ұлы, түгеншенің қызы дейді. Ал ата-анасы барып қазақ тілінде менің баламның аты

емес, басқа тілде қызмет көрсетеді. Егер осыны талап етсе, аяғында сол адамның өз ана тілін талап етуін əлдебір оғаш қылықтай қабылдайды. Бұл қоғамның қазақ тіліне деген сұранысының болмай жатқандығын айғақтайды. Əрбір отбасында кез келген қазақ отбасының тілі, қазақ тілі болуы керек. Қазақ үшін қазақ тілі біріншіден ана тілі, екінші мемлекеттік тіл. Анасын сыйлап өткен халыққа бұдан артық қандай қамшылау керек. Мұхаммед пайғамбарымыздың (с.ғ.с) хадисінде: «Ей, пендем, мен сенің əрқайсыңа өзіңе лайық түр бердім, тіл бердім, діл бердім, дін бердім», – дейді. Сонау ХХ ғасырдың басында Алаш ақыны Сұлтанмахмұт Торайғыров: «Болғанда атам қазақ, анам қазақ, мен неге қазақтықтан сақтанамын!» депті. Иə, қазақ болып жаратылған соң, сол жаратылысыңды сақтау міндетің, өзіңнің шынайы табиғатыңды сақтамай ұлттың ұланы болам деу түсінбестік. Əр қазақ тек өз отбасында қазақ тілінің салтанат құрғанына қанағаттанбай, ағайынының, əулетінің балаларын қазақ мектебіне беруіне ықпал ету керек. Кеңестік дəуірден бері қазақ мектебінде жеткілікті білім берілмейді деген жаңсақ пікірден бүгін арылуымыз керек. Мəселен, Астана қаласын алайық. Халықаралық, республикалық, қалалық олимпиадалардан жəне ғылыми жобалардан қазақ тілінде білім беретін «Зерде», дарынды қыз балаларға арналған қазақ-түрік лицейі, дарынды ұл балаларға ар нал ған қазақ-түрік лицейі, №38, №50

мектеп-лицейлер үнемі алғашқы орындарды бермейді. Ұлттық бірыңғай тестілеуде де орыстілді мектептерге қарағанда, қазақ мектеп терінің көрсеткіші жоғары. 2012-2013 жылғы оқу жылының қорытындысы бойынша барлығы 72 «Алтын белгі» иегерінің 45ін қазақ мектебінің оқушылары иемденіпті, міне, осыдан соң қазақ мектебінің білімі төмен деген жалған қауесетті кімдердің тарататынына таңғаласың. Көптеген ата-аналар өздері қазақ тілінде сөйлемегендіктен де балаларына ұлттық тəрбие бере алмайтындықтарын ұғынбайды. Тілсіз ұлттық тəрбие болуы мүмкін емес. Тіл бар жерде ғана тəрбие де, дəстүр де болмақ. Төртіншіден, тілдің жегжаттық қа да тікелей қатысы бар. Мəселен, мынадай оқиға болған. Талдықорған өңірінің бір жігіті Көкшетау қаласының қызына үй ленбекші болады. Жігіттің ата-анасы қазақтың барлық салтдəстүріне сəйкес сырғасын тағып, құда түсіп, Көкшетауда қыз ұзату тойы өтеді. Той аяқталған соң Талдықорғаннан келген бас құда көкшетаулықтарға: «Құдалар, бізге келін болатындай қыз тəрбиелегендеріңізге рахмет. Мен келінді алып қайтамын, бірақ үйлену тойын жасамаймын. Өйткені, мен өз елімде тіл жанашыры ретінде абыройға бөленген адаммын. Сіздерде қыз ұзату тойы тек орыс тілінде өтті. Мен той жасасам, құдаларым орысша сөйлеп тұрса еліме не деймін. Сондықтан осылай шештім» дейді. Содан қыз берушілер жағы: «Құда, біз жаздық-жаңылдық, бізге бір ай уақыт беріңіз, қазақша үйренейік» деп əзер көндіріпті. Міне, жегжат арасында қамшылау осылай болса керек. Бір айдан кейін Талдықорғанда өткен үйлену тойында көкшетаулықтар жастарға тілегін қазақша айтыпты. Қазақша сөйлеу үшін қазақша ойлау керек. Ойлау үшін қазақша əн-күй, терме, жыр тыңдап, кино көріп, кітап оқу керек. Жалпы, тіл үй ренуде балабақшадан да, мектептен де отбасының рөлі зор. Ата-анасы үйретпеген тілді оқу орындарының үйретуі қиындау. Сондықтан, қазіргі ата-аналар жаңсақ басып, өз балаларына өздері үйрете алмаған тілді балабақша, мектеп, репетитор арқылы үйретпекші болып, əуреге түсіп жүр. Отбасында өз халқының абзал қасиеттерін, асыл дəстүрлерін үйренбеген ұл мен қыздың ертең отбасы құрарын, біреуінің отағасы, əке боларын, біреуінің келін, ана боларын көп ата-аналар ойламайтын сияқты. Егер Қазақстанда тұрып, қазақ тілін білмесе, күні ертең қазақ тілі бүкіл ел ауқымында салтанат құрғанда олар қоғамнан қалай лайықты орнын таппақ, олардан өнген балалар қалайша ұлттық тəрбие алып шықпақ, осыны дəл қазір, бүгін ойланған жөн. Тəуелсіздік алғалы бері тілдің жырын айта-айта, бəлкім, ол кейбіреулерді жалықтырған да болар. Баз бір қазақтар орысша сөйлеуді əбден əдетке айналдырғандары сондай, ана тілінде сөйлемеудің ұят екенін де, намыс екенін де, сырт көзге оғаш екенін де түсінбейді. Біле білсек, ана тілінде сөйлемеу – түптің-түбінде өзгелердің бізді құрметтемеуіне əкеледі. Бұл орыстілді сайттарда бүгіннің өзінде жазылып жатыр. Біздің ойымызша, ұяттың үлкені – өзіңнің халқыңнан ұялу. Өздері орысша оқыған, тəрбиеленген қандастарымыз ең алдымен туған халқынан ұялса, соның басты белгісі өзінің ұрпағын ана тілінде оқыту болмақ. Елбасы Жолдауында айтылған Мəңгілік Ел мұратына жетуіміз үшін алдымен қазақ болғанымыз абзал. Өйткені, Мəңгілік мұратқа басқа елдің тілімен, өзге жұрттың дəстүрімен қалай жетпекпіз, баршамыз ойланатын сауал. Елбасымыз өз Жолдауында: «Енді ешкім өзгерте алмайтын бір ақиқат бар. Ана тіліміз Мəңгілік Елімізбен бірге Мəңгілік Тіл болды!» деді. Иə, қазақтың қазақ болып жасамағы, Қазақ елінің болашаққа нық қадам басып, сенімді серпінмен ілгерілеуі – тек экономикалық, əлеуметтік дамумен ғана байланысты емес, мемлекетіміздің өркениет биігіне жетуі оның рухани өрістеуімен де тікелей сабақтас дейтін болсақ, онда осы баянды көште қазақ тілінің алар маңызы айрықша, орны алабөтен.

Кім-кімге де жїктелер міндет – жауапкершілік Кеше Ақордада Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан жолы–2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауының негізгі басымдықтарын түсіндіру жөніндегі республикалық кеңестің отырысы өтті. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Оған Қазақстан Президенті Əкімшілігінің, Үкіметтің, Премьер-Министр Кеңсесінің, Парламент Сенаты мен Мəжілісі аппарат тарының, «Нұр Отан» партиясы орталық аппаратының өкілдері, министрліктер мен ведомстволардың жауапты хатшылары мен министрлердің орынбасарлары, Астана, Алматы қалалары əкімдері мен облыстар əкімдерінің орынбасарлары мен ішкі саясат басқармаларының басшылары, ұлттық ЖОО-лар мен қоғамдық бірлестіктер, зерттеу институттарының, БАҚ-тардың басшылары қатысты. Кеңес отырысын ашқан Қазақ стан Президенті Əкімшілігі Басшысының орынбасары Б.Майлыбаев бұл жиында Елбасы Жолдауын іске асыру аясындағы республика аумағында атқа ры латын ақпараттық-насихат жұмыстарының басым бағыттары талқыланатынына тоқталды. Мəселен, ол: «Осыдан 10 күн бұрын Елбасы Н.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауын жариялады. Жолдаудың негізгі ерекшелігі – Елбасы қазақстандықтардың ең басты сауалына жауап берді, Мəңгілік Ел – Қа зақстан халқының Ұлттық идеясы екенін мəлімдеді. Халық Мəң гілік Елді жүрегіне өте жақын, жылы қабылдады. Міне, сондықтан бұл идеяны əрбір азаматтың санасына сіңіруге тиіспіз. Оны əрбір отандастың басты құндылығы етуіміз керек. Ұлттық идеяның төңірегіне топтасып, «Қазақстан-2050» Стратегиясының мақсаттарына ұмтыламыз. Елбасы айтқандай, «Қазақстан-2050» Мəңгілік Елге бастайтын ең абыройлы, ең мəртебелі жол. Биылғы Жолдау «Қазақстан-2050» Стратегиясының биік мақсаттарына бастайтын алғашқы саты», дей келе, Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша, Қазақстанның əлемдегі аса дамыған 30 елдің қатарына қосылу тұжырымдамасы дайындалғанын, демек, əрі қарайғы əрекеттер Жолдау мен тұжырымдама аясында өрбитінін атап өтті. Сондай-ақ, Б.Майлыбаев Елбасының Үкіметке нақты тапсырмалар

жүктегенін, ол тапсырмалар Президент Əкімшілігінің тікелей бақылауында екенін, сол себепті əрбір тапсырманың мұқият жəне уақтылы орындалуы маңызды екенін жеткізді. «Елбасының Жолдауын насихаттау бағытында қазір де бірқатар шаралар атқарылды. Біріншіден, Жолдауды жүзеге асыру жөніндегі Жалпыұлттық жоспар бекітілді. Екіншіден, Жолдауды ақпараттық қолдаудың арнайы Іс-шаралар жоспары жасалды. Үшіншіден, 2014 жылға арналған ақпараттық стратегияның жобасы дайын»,– деді Бағлан Асаубайұлы. Ол өз сөзінде бүгінде ақ параттық-насихаттық жұмыстардың ортақ алгоритмі жасалғанын, ол жұмыстарға 16 республикалық, 3 мыңнан астам өңірлік ақпараттық топ қатыстырылғанын атап өтті. «Бұған қоса, 3 ақпараттық толқын ұйымдастырылатын болады. Бірінші ақпараттық толқын биыл ғы жылдың 1 наурызына дейін жүзеге асырылады. Бұл жұмыстар қазірдің өзінде басталып кетті. Оның негізінде танысу жұмыстары жатыр. Екінші толқын 1 наурыз бен 1 қыркүйек аралығын қамтиды. Бұл кезең Жолдаудың əрбір басымдығын жүзеге асыру жөніндегі ақпараттық-на сихат тық жұмыстарға арналуы тиіс. Ал үшінші толқын 1 қыркүйекте басталып, жылдың аяғына дейін жалғасады. Бұл кезеңде Елбасы Жолдауында айтылған мақсат-міндеттерді жүзе ге асыру жұмыстары қалай жүр гізіл гендігі туралы жылдық есеп қорытындыланады», деді Б.Майлыбаев. Кеңес барысында «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Б.Байбек, Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің директоры Е.Бабақұмаров, Білім жəне ғылым министрі А.Сəрінжіпов, Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі Т.Дүйсенова, Алматы қаласы əкімінің орынбасары З.Аманжолова сөз сөйледі. Кеңес қорытындысы бойынша қатысушыларға нақты тапсырмалар мен ұсынымдамалар берілді. –––––––––––––– Суретті түсірген Игорь БУРГАНДИНОВ.

Баршамыз їшін абыройлы міндет Қадиша ОСПАНОВА,

«Нұр Отан» партиясының Қарағанды облыстық филалы төрағасының бірінші орынбасары, Қарағанды облыстық мəслихатының депутаты.

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев 2014 жылдың 17 қаңтарында «Қазақстан жолы-2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауы еліміздің дамыған 30 мемлекеттің қатарына ену жолындағы ұзақмерзімді басымдықтарын кезеңкезеңімен жүзеге асыру жолдарын, тетіктерін белгілеп берді. Елбасы өз Жолдауында білім, ғылым, экономика, технология, бизнес, халықтың əл-ауқатын арттыруға бағытталған түйінді мақсаттарды айқындап, «Біз үшін болашағымызға бағдар ететін, ұлтты

ұйыстырып, ұлы мақсаттарға жетелейтін идея бар. Ол – Мəңгілік Ел идеясы», деп ерекше атап көрсетті. Ата-бабаларымыздың ұлы арманы, ұлтымыздың ұлы бағдары, қазақстандық ортақ шаңырағымыз дың «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы «Нұр Отан» партиясының XV съезінде қабылданған «Нұр Отан. Нұрлы болашақ жолында» Доктринасында көрініс тапқан қазақстандық патриотизмнің идеялық негіздері – «ел бірлігі», «халықтың ынтымағы», «ұлттық қауіпсіздік», «берекелі отбасы», «төл мəдениет», «тамыры терең руханият», «жалпыға ортақ еңбек қоғамы» сынды жалпыұлттық құндылықтарға сəйкестігімен маңызды. «Қазақстан-2050» Стратегиясын, «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясы жобасын жүзеге асыру – баршамыз үшін абыройлы міндет.


3

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

МАҚТАНЫШЫМЫЗ! ҚАЗАҚСТАН ЖОЛЫНЫҢ елді алға қарай жетелейтін

50 ҚАДАМЫ

Қазақстан 2050

Назарбаев Университетінің

НЕГІЗІ ҚАЛАНДЫ

бұрын-соңды болмаған қысқа мерзімде салынған елдің жаңа елордасы

ЕСЕ

сыртқы сауда тауар айналымы көлемінің өсімі жəне ол 2012 жылы 132,8 млрд.$ құрады

КӨШБАСШЫ

2013 жылғы жан басына шаққандағы ІЖӨ деңгейі

тікелей шетел инвестициясы ағыны бойынша Орталық Азия елдері ішінде (2005 жыл мен 2013 жылдың қыркүйегі аралығында 177,8 млрд. $-дан астам тартылған)

«Балапан» бағдарламасы бойынша 4000-нан астам балалар бақшасы мен шағын орталықтар ашылды

ОРЫН

2013 жылғы минералдық ресурстарды басқару бойынша

ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАБЫСТАР

ОРЫН

2013 жылы бизнес жүргізу үшін үздік елдер рейтингінде

жаңа кəсіпорын ОРЫН

10-дығында

Халық саны 1997 жыл мен 2012 жыл аралығында 14 000000-нан 17000000 адамға артты

Халықаралық рейтингте əлемдегі сауаттылық деңгейі бойынша 177 елдің ішінде 14-орын

ƏЛЕУМЕТТІК САЛА

1997 жыл мен 2012 жыл аралығында зейнетақының орташа көлемі 10 есе артты

ЕСЕ

уран өндіру көлемі бойынша

31,5

немесе ІЖӨ-нің %-ы 2013 жылы Ұлттық қорда жинақталған қаржы-қаражат

2013 жылы əлемде персоналды жалдау бойынша көшбасшылардың

10 000-нан астам талантты жас «Болашақ» бағдарламасы аясында əлемнің үздік университеттерінде білім алды

ОРЫН

əлемнің 129 елі ішінде «Энергетикалық орнықтылық-2013» Бүкілəлемдік энергетикалық конгрестің рейтингінде

жəне индустрияландырудың алғашқы «бесжылдығы» аясында 67 мыңнан астам тұрақты жұмыс орны

70,5 млрд. $

жəне инновациялық білім беру жүйесінің үлгісі ретінде Назарбаев Интеллектуалды мектептерінің желісі құрылды

жеңіл автомобиль санының ұлғаюы

2009 жыл мен 2013 жыл аралығында

660 денсаулық сақтау нысаны салынды

Зейнеткерлердің өмір ұзақтығы рейтингінде 53-орын

ОРЫН

The World Competiveness Scoreboard-2013 рейтингінде əлемдегі бəсекеге қабілетті елдердің ішінде

ОРЫН

əлемдегі жетекші 50 елдің жаһандық интегралдық қуат рейтингінде

ОРЫН

Экономикалық еркіндік ОРЫН индексі Бүкілəлемдік жалпы қолданыстағы жолдар жəне рейтингінде экономикалық əлемнің 178 форумның жаһандық елінің ішінде бəсекеге қабілеттілік рейтингінде табысы орташадан жоғары теміржол салынған жəне жөнделген деңгей бойынша

Бірліктің, толеранттылықтың, этносаралық жəне конфессияаралық келісімнің бүкіл əлемде танылған орнықты моделі қалыптасты

1997 жыл мен 2012 жыл аралығында ІЖӨ-нің орташа жылдық нақты өсімі

LegAtum халықаралық зерттеу институтының рейтингінде əл-ауқат бойынша əлемде, ТМД-да 1-орын.

ІШКІ САЯСИ ТҰРАҚТЫЛЫҚ

ОРЫН

1997 жыл мен 2012 жыл аралығында тұрғындардың номиналды ақшалай табысы 18 есе өсті

Тəуелсіздік жылдарында ана өлімі 5 есе азайды

Өмір ұзақтығы

70 жасқа дейін өсті

2007 жылдан бастап əлем бойынша ұн экспорты жөнінен. Бидай экспорттаушы 10 жетекші əлем елдері ішінде

Қоғамдық бақылау жүйесі даму үстінде жəне басқаруды орталықсыздандыру жүзеге асырылды (жергілікті өзін өзі басқару жүйесі енгізілді, төменгі деңгейдегі əкімдер сайлауы өткізілді)

ЭКСПО-2017 Бүкілəлемдік көрмесін өткізу құқы жеңіп алынды

Демократиялық тетіктер мен институттар тиімді жұмыс істеп тұр. Идеологиялық алаңның барлық жақтары қамтылған бүкіл халық сайлаған көп партиялы Парламент жасақталған

Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы жоспарлы негізде құрылу үстінде

1997 жыл мен 2012 жыл аралығында орташа айлық жалақы 10,5 есе артты

ЕҚЫҰ-ның Астана саммиті посткеңестік кеңістікте алғаш рет өткізілді жəне он жылдан астам үзілістен кейін алғаш рет ұйымдастырылды

Этносаралық қатынасты үйлестіретін ғаламат тетік – Қазақстан халқы Ассамблеясы құрылды. Ұлттық бірлік доктринасы қабылданды

Еуразия кеңістігінде ішкі саяси жəне əлеуметтік тепе-теңдікті, тұрақтылық пен жасампаздықты сақтаудың үлгісі

ОРЫН

Күнкөріс деңгейінен төмен табысы бар тұрғындар үлесі 30,8%-ға азайды

Дамыған азаматтық қоғам құрылды: 18 мың түрлі бағыттағы ҮЕҰ-лар жұмыс істейді, бүгінгі 2,5 мың БАҚ-тың 90%-ы жекеменшік

Кəсіби басқарушылардың жаңа сыныбы – «А» корпусы қалыптастырылды

Астана экономикалық форумы мен G-global жаңа үнқатысу пішіні – əлемдік маңыздағы пікірталас алаңы Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың бастамасы бойынша құрылды

2011 жылы VII Қысқы Азия ойындары табысты өткізілді

Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың бастамасы бойынша Астанада Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының IV съезі өткізілді

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ АРЕНА Ядролық қарудан бас тарту жəне Семей ядролық полигонын жабу арқылы ядросыз əлемді дамытуға сүбелі үлес қосылды

Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес Қазақстан Президенті Н.Ə.Назарбаевтың бастамасы бойынша құрылды

2012 жылғы Лондон Олимпиадасында 205 ұлттық құрама командалар ішінде 12-орын

«Астана» ұлттық спорттық бренді бүкіл əлемге танымал. Оның құрамында «Формула 1», «Pro Team Astana» велоклубы, «Барыс» ХК, «Астана» баскетбол командасы, «Astana Dakar Team» ралли-командасы, «Астана Арланс» боксшылары жəне басқалары бар Қазіргі заманғы даму институтының сарапшылар тобы дайындаған

 Жолдау жауапкершілігі

Мўратќа жеткізер ўстаным Қазақстан халқы үшін Жолдаудың орны ерекше. Неге десеңіз, Жолдау – жүріп өткен жолымыздағы кіріс-шығысты, жақсыжаманды безбендейтін таразы. Жолдау – бүгініміздің шарайнасы. Жолдау – ертеңгі күнгі тірлігіміздің бағдаршамы. Жолдау – Қазақстан атты алып кеменің болашақ атты алыс жағалаудағы ғажайып кемежайы. Жолдау – Қазақстандағы саяси-əлеуметтік əрі экономикалық хал-ахуалдың барометрі. Сондықтан, биылғы дəстүрлі Жолдауды да асыға күткенбіз. Оның тұғырнамасы да, өзегі де «Мəңгілік Қазақстан» жобасын жалау етеді. Түсіпхан ТҮСІПБЕКОВ,

«Нұр Отан» партиясы Шығыс Қазақстан облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары.

Мəңгілік Ел... Мəңгілік Қа зақстан... Бұлар ата-бабаларымыздың мəңгілік арманы, мəңгілік аңсары болатын. Тəуелсіздіктің бар-жо ғы 22 жылында сол арманды ауыздықтап, ертеңгі көгілдір жаға лауларға бет алдық. Оған жеткізер алып кемеміз – «Қазақстан-2050» Стратегиясы. Болашақтың ширек ғасырдан астам мерзіміне жоспар жасау – құрғақ қиял емес. Бүгіндері тоқтықтан кекіріп отырған талай мемлекет осы жолдан өткен. Стратегиялық жоба – XXI ғасырдың төлі. Жаңа ғасырдың тумасы. Ертеңгі аймаңдай күннен үмітті біздің елдің ұраны да, жыр-əні де сол болуға тиіс. Алайда, байлық пен абырой, жаңарулар мен жаңғырулар аспаннан жаумайды. Оған жетуден үміткер елдің еңкейген кəрісі мен желкөкірек жасы тек нəтижелі еңбек пен тұғырлы ғылымға арқа сүйеуі қажет. Осы екеуіне басымдық берген елжұрт мұратына жетеді. Сонда барып халықтың əл-ауқаты көтеріледі, сонда

барып бізді əлем мойындайды, сонда барып Қазақстан жер бетіндегі азулы 30 мемлекеттің қатарынан ойып отырып орын алады. Қазақстанның Мəңгілік Ел болуы дегеніміздің бір парасы осы. Бұл ұлы жобаның алғышарттарын Елбасы тапсырмасына орай Үкімет жасап та қойған. Президент мақұлдаған бұл құжат бойынша Қазақстанда алдағы 15-17 жыл ішінде аса ауқымды өзгерістер мен жаңғыртулар болмақ. Дегенмен, 2050-ге жеткізер жолдағы ұлан-ғайыр бəсекелестікті де назардан шығармаған жөн. Оған төтеп беру үшін жоғарыдағы еңбек пен ғылымды қалқан етуіміз қажет. Бүгінгі таңда мемлекеттің қарыштап дамуының басты көрсеткіші – оның Экономикалық ынтымақтастық жə не даму ұйымына мүшелігімен өлшенеді. Оның құрамында бүгінде 34 мемлекет болса, тағы да 6 мемлекет кіруден үміткер. Жаңағы 34 мемлекет əлемдік ішкі өнімнің 60 пайызын өндіреді. Бұл елдердің баршасы толыққанды жаңғырулар мен жаңарулардан өткен, инвестиция тарту мүмкіндіктері ұшан-теңіз, ғылым мен білімде, еңбек өнімділігін арттыруда, кəсіпкерлікті дамытуда, жұртының əлеуметтік хал-ахуалын көтеруде аса

жоғары көрсеткіштерге қол жеткізген. Қазақстанда осы ұйымға мүше елдерге тəн кейбір қағидалар мен стандарттар жүзеге асырылатын болады. Ішкі жалпы өнім жан басына шаққанда 60 мың долларға жетуі керек. Ел халқының 70 пайызы қалалықтарға айналуы шарт. Қазақстан Еуразиядағы алдыңғы қатарлы медициналық туризм елі болады. Ұлттық білім беру жүйесін қалыптастыру аяқталады. Біздің еліміз əлемдегі нағыз қой үстіне бозторғай ұя салар жұмаққа айналады. Бұл мұраттарға жету оңай емес. Əр бесжылдықтың мойнына артылар жүк аса ауқымды. Берілген тапсырмалар дер кезінде орындалғанда ғана біз мақсаттарымызға жетеміз. Жоғарыдағы міндеттер мен шаруалар ды орындау еңбек адамының қолында. Сондықтан, мемлекет ең алдымен соның жағдайын жасауға тиіс. Сапалы еңбек – əлеуметтік уайымы аз адамдардың

 Жолдауға – қолдау шаруасы. Əлеуметтің əлеуеті – толымды жалақы. Жуық арада Үкімет осы бір толғақты шараны қолға алуы керек. Қоғам болған соң, онда мүмкіндігі шектеулі мүгедек жандар да көптеп кездеседі. Пенде кемтарлықты Алладан сұрап алмайтыны рас. Оларға деген қамқорлық пен мейірім де мемлекеттің мойнында болуы тиіс. Мүмкіндігі барларын жұмысқа тартқан тиімді. Ондай жандар қоғаммен етене араласқанда, белсенді жұмыспен айналысқанда ғана ағза кемістігін ұмытады. Дəл осы төңіректе «Нұр Отан» партиясының қайраткерлігі қажет-ақ. Мемлекеттің де, онда тірлік кешіп жатқан халықтың да ғұмырлылығы, мəңгіліктігі тек барлықпен, байлықпен, тоқтықпен өлшенбейтінін толғайды Елбасы. Рухани құндылықтарын жоғалтқан жұрттың болашағы бұлыңғыр екендігін, мемлекеттің негізін құрайтын халық қазақ болса, оның тілінің, ділінің, салт-дəстүрінің басқа этностарды төңірегіне топтастыратын үлкен рухани тірек болуы керектігін ескертеді. Міне, «Мəңгілік Ел» тұғырнамасы философиясының кейбір тараулары осындай тереңге тартады. Қандай шаруаны болсын қолға алып, нендей мəселені көтерсе де оларды кешенді түрде қарастыратын, Үкіметтен де, мұқым қазақстандықтардан да сондай əрекетті талап ететін Елбасы бұл Жолдауында да сол ұстанымын жарқырата дəлелдеді. Қазақ Тəуелсіздігінің авторы Нұрсұлтан Назарбаевтың егемендіктің алғашқы таңынан бастап қолға алған шаруалары, осыған дейінгі барлық жолдаулары түгелдей осы «Мəңгілік Ел» идеясына қызмет ететін шаралар кешені екен. Яғни, Жолдау – мəңгіліктік ұстанымы, «Нұр Отан» партиясының Доктринасы – оның идеологиялық тегершігі. Ұлы мұраттардың сабақтастығы дегеніміз осы. Ал біздің міндет – Елбасы көрегендігіне, үлкен тұлғаның кемеңгерлігіне таңырқаушы ғана болып отырмай, Жолдаудың əрбір баптарын тиянақты орындауға үлес қосу.

Білім – ўлт болашаєыныѕ іргетасы Махаббат ОСПАНБАЕВА,

Тараз мемлекеттік

педагогикалық институты

педагогика факультетінің деканы.

Парламент палаталарының бірлескен отырысында жарияланған Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың «Қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси ба ғыты» ат ты «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру туралы Қазақстан хал қына жолдаған Жолдауы Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының ұжымына тың серпіліс əкелді. Жолдауда қазақстандықтардың əл-ауқатын арттырудың бірден-бір жолы білімділікке ұмтылыс болу керектігі атай отырылып, білім беру сапасын арттыруға жан-жақты жəне аса мəн берілуі қажеттігі пысықталды. Əсіресе, педагогикалық институттардың қызметіне ыждағаттылықпен қарауды тапсырған Елбасы нұсқауын біздің ұжым асқан жылылықпен қабылдады. Болашақтың тұтқасы жастар болса, олардың саналы да ұлтжанды азаматтық болмысының қалыптасу негізі – мектеп. Ал ұстаз – мектептің жүрегі! Мұғалім баланы оқытып қана қоймайды, тəрбиелеп, дамытады да. Ал осыдан-ақ бір басында сан мамандық түйіскен ұстаз жүгін өзіңіз салмақтай беріңіз... Мұғалімнің кəсіби құзыреттілігінің шеңбері білім берумен қатар, баланың жеке басын дамыту жəне тəрбие үрдісін басқаруды қамтитынын тұжырымдамалық тұрғыда негіздеген біздің институттың ұстаздары болашақ маманның педагогикалық портретінің қалыптасуына ЖОО-дағы академиялық

кезеңнің маңызы ерекше деп санайды. Сондықтан оқу орнымызда білімгерлердің рухани-адамгершілік дамуына əрі олардың, Елбасы атап көрсеткендей «жаңарған қоғамда табысты болуларына» ерекше ден қойылған. Осы ретте білім бағытындағы 24 мамандықтың оқу жоспарына «Білім беру саласындағы акмеология», «Гендерлік саясат негіздері», «Өлкетану», «Өзін-өзі тану» пəн дерінің ендірілгені бір ғана мысал. ХХІ ғасыр – жаһандық жаңалықтар ғасыры ғана емес, білімнің дəуірлеу ғасыры да, өйткені, ол қазіргі кезде мемлекеттің тұрақты дамуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуде, сапасы мен деңгейін көтеруде айрықша маңызды рөл атқарады. Елімізде уақытпен үндес жүзеге асырылып жатқан көптеген жаңарулар мен жаңғырулар үрдісінің көшбасшысы бола отырып, мемлекетті, оның негізгі байлығын құраушы күш – қазақстандықтарды жаңа сапалы деңгейге көтеруді мұрат тұтқан «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыру тетіктері осы жолғы «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауда арнайы талданды. Қазақстанның халықаралық аренадағы орны оның географиялық, саяси-экономикалық əлеуетімен ғана емес, рухани-əлеуметтік жағдайымен де ерекшеленетін болуы керектігі туралы баса айтқан Н.Назарбаев сөзі əлеуметтік сала қызметкерлерімен қатар, жоғары мектеп педагогтарына да үлкен ой салды. Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының ұжымы адами капиталды өрістетуге бағытталған осы Жолдауды білім қуаты арқылы қоғамды əлеуметтік жаңғырту жолы ретінде таниды.


4

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

Жыл ќорытындыланып, меже белгіленді (Соңы. Басы 1-бетте).

Мысалы, ауылшаруашылық тауарларын өндіруші диқан қауымына, көктемгі жəне күзгі маусымдық дала жұмыстарын атқаруға 811,8 мың тонна арзандатылған дизель отынын бөліпті. Бұған қарамай, былтыр мұнай жəне газ конденсаты экспортының көлемі 72,077 млн. тоннаға жеткізіліпті. Жан-жақты ұтымды жұмыстардың жемісті атқарылуының арқасында, өткен жылы «Атасу-Алашаңқай» бағытының өткізу қуаты 20 млн. тоннаға дейін ұлғайыпты. – Өткен жылы елімізде газ өндіру ісі де ілгерілегенін байқау қиын емес. Шикі газ өндіру 42,3 млрд. текше метрді құраса, тауарлық газды шығару көлемі 22,8 млрд. текше метрге дейін жетті. Оның 10,9 млрд. текше метрін өз республикамыздың облыстары тұтынып отыр. Осы арада, газ экспорты туралы да айтып өткен жөн. Былтыр 8,6 млрд. текше метр табиғи газ шетелдерге шығарылды. Жалпы, біздің елдің аумағы арқылы 99,146 млрд. текше метр көлемінде газ транзиті жүзеге асырылды, – деді Ұ.Қарабалин. Биылғы жылдың 1 қаңтарындағы есепті жағдай бойынша, еліміздің жерасты газ қоймаларында табиғи газ қорының көлемі 0,9 млрд. текше метрді құрапты. Өткен жылы 2,4 млн. тонна сұйытылған көмірсутегі газы өндіріліп алынғаны да баяндамашының назарынан тыс

қалмады. Бүгінгі таңда, Жамбыл облысындағы Аманкелді газ кен орнын игеру жұмыстары жалғасын тауып жатыр екен. Былтыр бұл кеніште 321,8 млн. текше метр газ өндіріліпті. Халықты табиғи газбен қамтамасыз ету шаралары да министрліктің назарында. Осы уақытта елдегі 14 облыстың тоғызына газ құбырлары жеткізілген. Оларда 940-тан аса елді мекендер көгілдір отынды пайдаланып отырған көрінеді. Мұнай-газ саласының еңбеккерлері мен жалпы жұртшылыққа өткен жылдың соңы жақсы аяқталды. Себебі, көптен күткен «Бейнеу – Бозой – Шымкент» магистральды газ құбырының «Бозой – Шымкент» телімін іске қосу – баптау режімінде пайдалануға берілді. Осы игіліктің арқасында, Шымкент пен Қызылорда облыстарының 500ден астам елді мекендері газбен жабдықталатын болған. Елімізде мұнай-химия саласы да мықтап қолға алынған. Ол туралы министр, 2010-2014 жылдарға арналған үдемелі индустриялықинновациялық бағдарлама шеңберінде əлемдік деңгейдегі мұнай-химия өндірістерін құрудың ірі инвестициялық жобалары іске асырылып жатқанына тоқталды. Бірінші, Атырау облысында жылына 500 мың тонна полипропилен мен 800 мың тонна полиэтилен өндіре алатын «Интеграцияланған газ-химия кешенін, екінші, Атырау мұнай өңдеу зауытында хош иісті көмірсутектерді өндіру кешенін салу жоспарланып отырғанын

айтты. Екінші кешен жылына 133 мың тонна бензол мен 496 мың тонна параксилол өндіретін болады екен. Бұлардың алдында, Ақтау қаласындағы битум зауыты өткен желтоқсан айында іске қосылғаны белгілі. Бұл жобаның жалпы құны 290 млн. доллар болыпты. Кəсіпорын жылына 400 мыңнан астам битум мен басқа да фракциялар шығаруды жолға қойған. – Министрлік жер қойнауларын тиімді пайдалану ісін де жіті бақылауында ұстап отыр. Қазіргі уақытта Қазақстанда көмірсутек шикізаты бөлігіндегі жер қойнауын пайдалануға арналған 199 келісімшарт тіркелген. Оның 85 пайыздан астамында пайдалану үшін сандық міндеттеме бар. Ал 14 пайыздан астамында ол жоқ. Десек те, осы кезде 20 шақты келісімшарттың шаруаларымен айналысып жатырмыз. Бұған қоса, біздің жердің қойнауындағы шикізатты өн дірушілердің қаражатымен, мұ най-газ саласындағы ең көп керек болатын техникалық мамандықтар бойынша 4865 қазақстандық мамандардың оқу ақысын қаржыландыру шаралары ұйым дастырылды, – деді министр. Мұнай жəне газ министрлігінің жылдық қорытындысы мен алға қойған жоспарларына орай өткен алқа мəжілісін Үкімет басшысы С.Ахметов түйіндеді. «Мемлекет басшысы Үкіметке ел экономикасын тұрақты дамытуды қамтамасыз етуді тапсырды. Ал

оның жемісті атқарылуы тікелей мұнай-газ саласының баянды жұмысына байланысты екенін білеміз. Сондықтан, мұнай-газ саласындағы əрбір шаруа жіті назарымызда. Қазір Қазақстан мұнайды ең көп өндіруші 20 елдің қатарында. Бұйыртса, алдын ала болжам бойынша, 2020 жылдан кейін елімізде мұнай өндіру деңгейі тəулігіне 2 млн. баррельге жуық болады», деді Премьер-Министр. Расында, Тəуелсіздік жылдарында Қазақстан дəлелденген мұнай қоры ТОП-15 ірі иегерлердің қатарына қосылып, газ қоры бойынша бірінші жиырмалыққа кіріпті. Өткен жылдың елеулі жетістіктері қатарында, С.Ахметов ТШО кеңейту жобасы шеңберінде Үкімет пен «Теңізшевройл» арасындағы өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылғанын, Қазақстан құбыры жүйесі бойынша Ресей мұнайын Қытайға тасымалдау саласындағы əріптестік туралы үкіметаралық уағдаластықты, сондай-ақ, «Бозой – Шымкент» жəне Маңғыстау облысындағы битум зауытының іске қосылғанын атады. «Бұл біз үшін маңызды оқиға. Сондықтан, тұтастай алғанда, өткен жылғы жасалған дайындама мұнай-газ саласын дамытуға қосымша серпін береді деп айтуға болады», деді С.Ахметов. Сонымен бірге, ПремьерМинистр Мемлекет басшысының тапсырмасын жүзеге асыру шеңберінде, мұнай-газ

саласындағы басқарудың жаңа тəсілдерін дайындау қажеттігіне, сондай-ақ, мұнай мен газ өндірудегі түпкілікті мүмкін сценарийлерді анықтауға назар аударды. «Бұл шара кешенді шешуді талап ететін кең ауқымды жұмыс. Бұл жерде барлық мүдделі тараптарды, ғылыми ұйымдарды, ірі табиғи пайдаланушыларды тарту маңызды», деді ПремьерМинистр. Премьер-Министр еңбек кикілжіңдерінің алдын алу мəселелеріне тоқталды. «Мұнда ірі-ұсақ мəселе деген болмауы тиіс. Жұмысшыларды өз орындарында лайықты еңбек жағдайымен қамтамасыз ету, олардың тұрмысжағдайын ұйымдастыру, тамақ сапасы мəселелеріне айрықша көңіл бөлу қажет. Бұл мəселелер компания басшылығы үшін басымдықты болуға тиіс. Үкімет тарапынан қатаң мониторинг болады», деп атап көрсетті С.Ахметов. Көмірсутегі шикізатын барлау мен өндіру мəселелеріне қатысты, Үкімет басшысы барлық инвесторлар үшін тең жағдай құру қажеттігін де ескертті. «Біздің ережелер инвесторлар үшін ашық əрі түсінікті болуы керек. Біз оларды шетелдік, отандық деп бөлмеуіміз қажет. Барлығына жағдай бірдей болуы тиіс. Инвесторлар үшін жағдай жасауда тұрақтылық болуы керек, бұл Үкіметтің басты міндеттерінің бірі», деді С.Ахметов. Сөзін түйіндей келе, С.Ахметов министрліктің алдында тұрған міндеттерді орындауда саланың ғана емес, тұтастай Қазақстан экономикасының болашағы да мүдделі, деп атап көрсетті. С.Ахметов Мемлекет басшысының мұнай-газ саласын дамыту бойынша алға қойған міндеттеріне қол жеткізуде мақсатты жұмыстар қажет екеніне айрықша назар аудартты.

Бас ќаланыѕ ќауіпсіздігі – басты назарда

Кеше Астана қаласында Бас прокурор Асхат Дауылбаевтың төрағалығымен Заңдылықты, құқықтық тəртіпті жəне қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі Үйлестіру кеңесінің кезекті отырысы өтті. Кеңес отырысына Қазақстан Президентінің көмекшісі – Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Қайрат Қожамжаров, Үйлес тіру кеңесінің мүшелері – Ұлттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Нұртай Əбіқаев, Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің төрағасы Қозыкөрпеш Жаңбыршин, Экономи калық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің төрағасы Рашид Түсіпбеков, Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы Əлихан Байменов, Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов, Əділет министрі Берік Имашев, Төтенше жағдайлар министрі Владимир Божко, т.б. қа тысты. Сондай-ақ, жиналыс жұмысына Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетов пен Ақмола облысының əкімі Қосман Айтмұхаметов, Президент Əкімшілігінің, Премьер-Министр Кеңсесінің, құ қық қорғау органдарының жауапты қызметкерлері, бірқатар министрліктер мен ведомстволардың жетекшілері қатысып отырды. 2012-2013 жылдардағы Астана қаласы мен Ақмола облысындағы қылмысқа қарсы күресті жандандыру, қоғамдық тəртіпті күзету жəне қылмыстың ашылуын арттыруды мақсат тұтқан кеңесте құзырлы органдар атқарып отырған іс-шаралардың тиімділігі мен заңдылығы жайлы өткір мəселелер қаралды. Шара шымылдығын ашқан Асхат Дауылбаев: «Қоғамдық қауіпсіздікті жəне құқықтық тəртіпті қамтамасыз ету құқық қорғау органдары қызметін бағалаудың негізгі өлшемі, билік органдарына деген азаматтар сенімінің маңызды шарты болып табылады. Осыған орай, жиналыстың күн тəртібі Президенттің өткен жылғы

қарашада Астана қаласын дамыту мəселелері жөніндегі жиналыста берген жеке тапсырмасына сəйкес қалыптастырылған», деп атап өтті. Естеріңізде болса, Астана қаласын дамыту мəселелері жөніндегі жиналыста Мемлекет басшысы қоғамдық тəртіпті күшейту жəне қылмыстың ашылуын арттыру міндетін қойған болатын. Кеңес отырысында Бас прокуратура Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, құзырлы органдардың қылмыстың алдын алу, қоғамдық қауіпсіздікті жəне қылмыстың ашылуын қамтамасыз ету бойынша жүргізіп отырған жұмыстарын талдады. «Тексеру барысында анықталғанындай, қылмыстылықтың өсім динамикасы жағдайында уəкілетті органдардың қызметінде жүйелі мəселелер мен олқылықтардың орын алғаны белгілі болып отыр, – деді Бас прокурор. – Есепке алу-тіркеу тəртібінің күшейтілуіне байланысты еліміздегі тіркелген қылмыстар санының айтарлықтай өскенін де байқауға болады». Еліміз бойынша көші-қон ағыны ең көп орын алып отырған Астананың қауіпсіздік мəселесінің кең көлемде талқыланып, биік мінберлерде сөз болуы бекер емес. Экономикалық-саяси мəні жылдан-жылға артып келе жатқан бас қалаға өзге аймақ халқының ұмтылуы түсінікті жайт. Алайда, Астанада соңғы кездері жиі бас көтеріп отырған көптеген əлеуметтік мəселелердің денін қала халқы санының өсуі тудырып отыр. Мұны кеңес отырысы кезінде баяндама жасаған Ішкі істер министрі Қалмұханбет Қасымов та жоққа шығармады. Ішкі істер министрі, сондайақ, құзырлы органдардың құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша қабылдап отырған шаралары, қылмыстарды ескерту жəне ашу бойынша орын алып отырған

проблемалар туралы баяндады. Ведомство басшысының баяндамасын талқылау барысында Бас прокурор құқық тəртібін күшейту, қылмысты ескертудегі түбегейлі жаңа ұстанымдарды əзірлеу мəселелері бойынша құқық қорғау жəне атқарушы органдар арасындағы тиісті өзара іс-қимылды қамтамасыз ету қажеттілігін атап көрсетті. Профилактика жүйесінде қылмыстық əрекеттерді əлеуметтікқұқықтық ескерту шаралары басым болуы тиіс. Кеңесте сөз алған Астана қаласының əкімі И.Тасмағамбетов бас қалаға ағылған көші-қон мəселесіне ерекше тоқталды. Қалада тіркелетін қылмыстардың дені бұрын сотты болғандар мен өзге аймақтардан жұмыс іздеп келген еңбек мигранттарының еншісінде екенін баса айтқан ол: «Былтыр елордаға 50 мыңнан астам адам келген болса, өткен жылы бұл сан 78 мыңға жеткен. Олардың барлығы еліміздің əр

аймағынан жұмыс іздеп келгендер. Алайда, Астана жыл сайын осыншама адамды жұмыспен қамтамасыз ете алмайды», деді. Жиналыс кезінде келтірілген деректерге сүйенсек, Астанада қо ғамдық орындар мен көшелерде жасалған құқық бұзушылық деректерінің саны артқан. Сондай-ақ, ауыр жəне аса ауыр қылмыстардың артуы байқалады. Елорда ұрлық, тонау, алаяқтық жəне бұзақылық тəрізді қылмыстардың өсуі бойынша да өзге аймақтардан алда келеді. Осы ретте, Астана қаласының əкімі айтылған сындарды тұтастай алғанда қабылдай отырып, жиналысқа қатысушылардың назарын қаладағы құқық тəртібін жүзеге асыруға жауапты уəкілетті бөлімшелердің қызметін жетілдіру қажеттілігіне аударды. Жағдайды тиянақты талдау, мерзімі жеткен проблемаларды шешу жолдарын талқы лау қорытындысы бойынша Үйлестіру кеңесі қоғамдық

Ынтымаќтастыќ аясындаєы бизнес-форум Ресей Федерациясының астанасы Мəскеу қаласында қазақстандық ауылшаруашылық өнімдерін өңдеушілер жəне қайта өңдеушілердің қатысуымен Мəскеу мен Қазақстан аймақтарының арасында ынтымақтастықты кеңейту аясында бизнес-форум өтті. Басқосу аясында Ауыл шаруашылығы министрлігі, «ҚазАгро» ұлттық холдингі өкілдері мен кəсіпкерлерден тұратын еліміз делегациясы өз өнімін ұсынып, мəскеулік сауда-саттық алаңдарын, сондай-ақ əлеуетті серіктестердің өндіріс базаларын аралады.

Қазақстандық өндірушілер үшін Ресей, оның ішінде 20 миллион халқы бар Мəскеу перспективалы өткізу рыногы. Осы ған байланысты форумның бас ты мақсаттарының бірі – кəсіпкерлер арасында тікелей ынтымақтастықты жолға қою жəне олардың ықпалдасуы үшін

оңтайлы экономикалық режім құру. Форум тек сауда-экономикалық қаты настарды кеңейтіп қана қоймай, ауылшаруашылық өнімдерін өткізу жəне өндіру саласында тəжірибе алмасуға ықпал етпек, дейді шараны ұйымдастырушылар. Бүгінгі таңда еліміздің агроөнеркəсіп кешені ел экономикасының тұрақты дамып жатқан секторларының бірі. Соңғы 5 жыл ішінде агроөнеркəсіп кешенін мемлекеттік қолдау көлемі 3 есеге өскен. Бизнестің белсенді қатысуымен əзірленген салааралық

тəртіпті күзетудің тиісті жағдайын қамтамасыз етуге, елорда тұрғындарын қылмыстық қолсұғушылықтан қорғаудың тиімді жүйесін құруға, қылмыспен күресті күшейтуге бағытталған нақты ұсыныстар əзірледі. Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы Қ.Қожамжаров ұйымдасқан қылмысқа, экстремизм мен терроризм көріністеріне, заңсыз көшіқонға тосқауыл қоюдың тиісті жүйесін құрудың өзектілігін атап көрсете отырып, Үйлестіру кеңесінің мүшелері айтқан ұсыныстарды қолдады. Ал Бас прокурор прокуратура органдарына құқық қорғау органдарының қылмысқа қарсы күрес жөніндегі қызметін тиісті үйлестіруді қамтамасыз ету, қылмыс профилактикасы, оны ашу жəне тергеу бойынша жедел жұмыстың жағдайына қадағалауды күшейтуді тапсырды. Бану РАХЫМБАЙҚЫЗЫ, журналист.

«Агробизнес-2020» бағдарламасы шеңберінде ауыл шаруашылығын қолдау көлемі 4,5 есеге ұлғаймақ жəне 2020 жылдарға қарай шамамен 3 трлн. теңгені құрамақ. Өткен жылы АӨК жалпы өнім көлемі 2,5 триллион теңгені құраса, бұл көрсеткіш 2001 жылы 535 млрд. теңге көлемінде болған. Сондай-ақ, экспорттың тұрақты өсуі байқалған. Соңғы 5 жыл ішінде 2 есеге ұлғайып, 2013 жылдың 10 айында 425 млн. АҚШ долларына жеткен. «Егемен-ақпарат».

Соттар жўмысы мґлдірлікке бет бўрды

Кеше Орталық коммуникациялар қызметі мінберінен Жоғарғы Соттың Қылмыстық істер, Азаматтық жəне əкімшілік істер жөніндегі қадағалаушы сот алқаларының төрағалары Ақылтай Қасымов пен Еліс Əбдіқадыров Елбасы Н.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауынан туындайтын сотқұқықтық мəселелерге орай журналистерге брифинг берді.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Кездесуді ашқан ОКҚ ресми өкілі Алтай Əбибуллаев алдымен осы аптада болатын маңызды саяси шараларға тоқталып өтті. Осы аптада Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының депу таттары Страсбургте өтетін Еуропа Парламенттік Ассамблеясы Кеңесінің іс-шараларына қатысады, деді ол. Ал 28 қаңтарда Сенаттың Конституция лық заңнама, сот жүйесі жəне құқық қорғау органдары жөніндегі комитетінде «ҚР тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қар сы іс-қимыл туралы кейбір заңнамалық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы қаралатынын жеткізді. Сонымен қатар, Қаржы жəне бюджет жөніндегі комитетте «Оңалту жəне банкроттық туралы» заң жобалары қарастырылмақшы екен. Ал Мəжіліс комитеттерінде Қылмыстық-атқару кодексі мен «Мемлекеттік аудит жəне қаржылық бақылау туралы» заң жобалары бірінші оқылымда қаралады. 29 қаңтарда болатын Мəжілістің жалпы отырысында бірінші оқылымда Қылмыстық кодекстің жобасы мен Түркітілдес мемлекеттер Ынтымақтастық кеңесінің Хатшылығы туралы келісімді ратификациялау туралы заң жобасы қарастырылады. Осыдан əрі ресми өкіл сөзді Жоғарғы Соттың Қылмыстық істер қадағалаушы сот алқасының төрағасы Ақылтай Қасымовқа берді. Елбасы өзінің Жолдауында қоғамда адал бəсекелестік, əділдік пен заң үстемдігі жəне жоғары құқықтық мəдениет орнату қажеттігін атап өтті. Соның ішінде сот жүйесін одан əрі жетілдіру қажеттігі туындайды. Алдағы уақыттарда еліміздің экономикалық, əлеуметтік салаларының қарқынды дамуына, əлемде орын алып жатқан құқықтық инновацияларға сай ұлттық сот жүйесі тиісті деңгейде болуы керек. Осыған орай бүгінгі күні кешенді шаралар атқарылуда. Бұл жұмыстардың негізгі бағыттары 2010-2020 жылдарға арналған құқықтық саясат тұжырымдамасының аясында белгіленген, деді шешен. Одан əрі Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу, Қылмыстық атқару, сондай-ақ, Əкімшілік құқық бұзушылық кодекстерінің жобалары əзірленіп, Парламентке енгізілгенін жеткізді. Сонымен

бірге, Президент тапсырмасына сəйкес Жоғарғы Соттың жаңа Азаматтық іс жүргізу кодексінің жобасын дайындауға кіріскені белгілі болды. Осы кодекстер сотта іс жүргізудің сапасы мен құқық қорғау қызметінің тиімділігін арттырып, адам құқықтары мен бостандықтарына конституциялық кепілдіктерді нығайтады деген сенімдеміз, деді А.Қасымов. Сот жүйесін дамыту, оның жұмысын ұйымдастыруды жоғары деңгейге жеткізу – тұрақты ғылыми, кадрлық, материалдықтехникалық, қаржылық жəне əлеуметтік қамсыздандыруды талап етеді. Сот төрелігін жүзеге асыруда кең ауқымды ақпараттандыруды енгізу де бүгінгі күннің талабы. Бізде осыған қажетті технологиялар жан-жақты қолданылуда, деді шешен. Сот жүйесін үздік кадрлармен жасақтау мəселесіне тоқталғанда ол жаңа кадр саясатының тұжырымдамасын əзірлеуге кіріскендерін жəне болашақ судьялардың жеке рейтингін анықтауда құпия электрондық сауалдама практикасын енгізу мүмкіндігі қарастырылып жатқанын айтты. Сонымен қатар, судьялар жүктемесінің өте көп екендігіне орай жаңадан 450 бірлік судьялық орындар ашылғандығы айтылды. Алқа төрағасының айтуына қарағанда, Қазақстанның соттары 2013 жылы 1 млн.-нан астам арыз-шағым мен істер қараған. Бұл 2012 жылмен салыстырғанда 14 пайызға артық екен. Одан əрі шешен ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында соттар мен бұқаралық ақпарат құралдарының арасындағы өзара іс-қимылдардың тұжырымдамасы əзірленетінін жеткізді. Азаматтардың сот жүйесіне деген пікірлері жəне олардың заңға деген құрметтері көбіне масс-медианың жұмысымен мазмұндалады, деп атап көрсетті А.Қасымов өз сөзінде. Осыған орай Судьялар одағы Қазақстанның Журналистер одағымен жəне «Əділ сөз» халықаралық қорымен бірлесіп, ағымдағы жылы республика бойынша сот қызметін жариялап, таныстыруға арналған конкурс ұйымдастырып отыр, деді ол. Сөзінің қорытындысында А.Қасымов бүгінгі мүмкіндікті пайдалана отырып, журналистерді осы мəселе бойынша сындарлы ынтымақтастыққа шақырды. Осыдан кейін Жоғарғы Соттың алқа төрағалары журналистердің көптеген сұрақтарына жауап берді.

Ќазаќстан – Ресей:

Cтратегиялыќ серіктестік серпіні жоєары

Мəжіліс Төрағасының орынбасары Сергей Дьяченко бастаған қазақстандық мəжілісмендер Мəскеуде өткен ҚР Парламенті Мəжілісі мен РФ Мемлекеттік Дума Федералдық Жиналысы арасындағы ынтымақтастық бойынша палатааралық комиссияның тоғызыншы отырысына қатысты, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі. Отырыс қазақстандық тараптан Мəжілістің вице-спикері, Комиссияның теңтөрағасы Сергей Дьяченко мен ресейлік тараптан РФ Мемлекеттік Дума Федералдық Жиналысы төрағасының орынбасары, Комиссияның теңтөрайымы Людмила Швецованың төрағалығымен өтті. Кездесу шеңберінде қазақстандық жəне ресейлік парламентшілер екіжақты ынтымақтастықтың өзара пайдасына қатысты мəселелерді кең ауқымда талқылап, сонымен бірге, оларды заңнамалық жолмен қамтамасыз етуді қарастырды. Парламентшілер, əсіресе, екі ел басшыларының өткен жылдың қараша айында Екатеринбургте Қазақстан мен Ресей ынтымақтастығының аймақ тық мерекелік 10-форумы шеңберінде қол қойылған Қазақстан мен Ресей арасындағы ХХІ ғасырдағы тату

көршілік пен ынтымақтастық туралы шартты жүзеге асырудың келешегіне ай рықша назар аударды. Бірлескен талқылауға қазіргі замандағы қауіп пен қатер (анаша тасымалы, лаңкестік, адам саудасы), агроөндірістік кешен саласын өркендету, білім, ғылым, жаңа технологиялар, инновациялық өндіріс, сауда, экономика мен өндіріс, экология жəне қоршаған ортаны қорғау, мəдени-гуманитарлық сала, сондай-ақ, шекара маңы мен аймақаралық ынтымақтастық мəселелері тақырып болды. Тараптар Комиссияның келесі отырысының күн тəртібін талқылайтын жұмысшы тобын құруға келісті. Комиссияның оныншы – мерекелік отырысын келер жылдың басында Астанада өткізу жоспарланып отыр.


Ќазаќстанныѕ тəжірибесімен танысты

Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының төрағасы Қуандық Тұрғанқұлов 2012 жылғы 9 тамызда қол қойылған екі елдің Орталық сайлау комиссиялары арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумды іске асыру шеңберінде Қырғыз Республикасының Сайлау жəне референдум өткізу жөніндегі орталық комиссиясының төрағасы Туйгунаалы Абдраимовпен кездесті. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Кездесуге, сондай-ақ, Қырғызстанның Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Эсенгұл Өмірəлиев те қатысты. Сапардың мақсаты сайлау комиссияларын құру жəне жергілікті атқарушы билік органдарының басшыларын сайлау бойынша Қазақстан тəжірибесімен танысу болды. «Тəуелсіз Қырғызстан мен Қазақстан арасында көп бағыттар бойынша тиімді қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін тату көршілік, достық қарым-қатынас қалыптасқан. Сайлау жүйесін дамыту жəне жетілдіру саласындағы тəжірибе алмасу осы бағыттардың бірі болып табылады», – деп атап өтті Қуандық Тұрғанқұлов кездесуде. Сонымен қатар, ол өзі нің əріптесін Қазақстан Респуб ликасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан

халқына Жолдауының негізгі қағидалары туралы, Қазақстанда өткен жылғы жазда өткен ауыл əкімдерін сайлау жөнінде, Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының аумақтық, округтік жəне учаскелік сайлау комиссияларының жаңа құрамдарын құру жөніндегі қызметі туралы, сондай-ақ, Комиссияның ағымдағы жылғы жоспарлары туралы ақпараттандырды. Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында қойған міндеттері туралы, сондай-ақ, Президент бастама еткен инновациялар жайлы Ортсайлауком мүшесі Лəззат Сүлеймен толығырақ айтып берді. Ал жергілікті атқарушы органдардың басшыларын сайлауды ұйымдастыру жəне өткізу бойынша Қырғызстан мен Қазақстан тəжірибесін талқылау шеңберінде Ортсайлауком хатшысы Бақыт Мелдешов Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округ тері, ауылдық округтің

құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін сайлау ерекшеліктеріне толығырақ тоқталып өтті. Ортсайлауком мүшесі Татья на Охлопкова аумақтық, округтік жəне учаскелік сайлау комиссияларының жаңа құрамдарын құру бойынша жүргізіліп жатқан ағымдағы істер жайлы хабардар етті. Қырғыз Республикасы Сайлау жəне референдум өткізу жөніндегі орталық комиссияның төрағасы өз кезегінде Қырғызстандағы мэрлер мен жергілікті өзін-өзі басқарудың атқарушы органдарының басшыларын сайлауды өткізу тəжірибесімен бөлісті. Ол 2014 жылғы 15 қаңтарда өткен елдегі екі ірі қала – Бішкек пен Оштың мэр лерін сайлау, сондай-ақ, Қырғызстанның сайлау органдарын құру ерекшеліктері жөнінде айтып берді. Тараптар кездесуде екіжақты байланыстардың бұдан əрі кеңейіп, нығаятынына сенімді екендіктерін білдірді. «Біздің ынтымақтастығымыз алдағы уақытта да осындай жемісті жəне сындарлы сипатта жалғасатынына сенім білдіремін. Өңірлер бойынша сапар барысында біздің еліміздің сайлау органдарының нақты жұмысымен алдағы танысу сізге ол туралы неғұрлым толық жəне шынайы пікір қалыптастырып, Қазақстан мен Қырғызстан сайлау комиссияларының арасында тəжірибе алмасу үдерісінің тағы да бір кезеңі болатынына сенімдімін», – деді Қ. Тұрғанқұлов кездесу соңында.

Тринидад жəне Тобагомен байланыс орнайды Нью-Йоркте Қазақстан Республикасы мен Тринидад жəне Тобаго Республикасының БҰҰ жанындағы тұрақты өкілдері Қайрат Əбдірахманов пен Родней Чарльз екі ел арасында дипломатиялық қарым-қатынас орнату туралы Бірлескен коммюникеге қол қойды.

Қол қою рəсімі кезінде екіжақты деңгейдегі жəне бүкілəлемдік ұйым аясындағы ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен перспективалары бойынша пікір алысылды. Қазақстан мен Тринидад жəне Тобагоның даму кезеңдерінің ұқсастығы, атап айтқанда, тəуелсіздікке қол жеткізулері, демократиялық дамуы, өңірлік интеграциялық үдерістерге қатысуы, қоғамның толеранттылығы атап өтілді. Тараптар мемлекеттер арасындағы өзара тиімді байланыстарды кеңейтудің маңызына

ден қойды. Əсіресе, энергетика, сауда-саттық, өңірлік рыноктарға қолжетімділік, туризм мен білім беру салаларындағы байланыстар ауқымын кеңейтудің қажет екендігі атап көрсетілді. Кездесу кезінде екі мемлекет үшін де қызығушылық танытылатын БҰҰ-ның күн тəртібіндегі маңызды мəселелер де талқыланды. Олардың арасында теңізге шығатын жолдары жоқ елдер мен шағын арал мемлекеттердің проблемаларын шешу, орнықты даму мақсаттарын белгілеу, қоршаған ортаны қорғау, т.б. мəселелер бар.

АСЕАН-да да елшіміз болады Жакарта қаласында (Индонезия) Қазақстан Республикасының Индонезия Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі А.Оразбай Оңтүстік-шығыс Азия елдері қоғамдастығының (АСЕАН) Бас хатшысы Ле Люонг Миньмен кездесті. А.Оразбай Бас хатшыға Қазақстанның Индонезиядағы елшісін Қазақстанның АСЕАН жанындағы елшісі ретінде тағайындау туралы еліміз Сыртқы істер министрі Е.Ыдырысовтың хатын тапсырды. Кездесу барысында елші

АСЕАН-мен ынтымақтастықты, əсі ресе, ұйымның Қауіпсіздік жө ніндегі аумақтық форумы шеңберінде нығайтуға Қазақстанның қызығушылық танытатынын атап өтті. Сондай-ақ, Қазақстан елшісі АСЕАН мен Шанхай ынтымақтастық ұйымы арасындағы

Аќтґбеліктер кїре жол ќўрылысын аяќтады (Соңы. Басы 1-бетте). Оның айтуынша, өткен жылдың аяғына қарай ұзындығы 102 километр «Ақтөбе – Мəртөк – Ресей шекарасы» телімінде қатты жамылғы төсеу жұмыстары аяқталған. Осы жолдың 23 шақы рымы жарықтандырылған. Қазірдің өзінде түнгі кезеңде қа ладан шыққан, қалаға кіретін автокөліктер осыншама қашықтықта самаладай жарқыраған электр шамдарының жарығының астында жүреді. Жол салуда Түркияның «Джингиз Иншат» компаниясы жəне қосалқы мердігер «Иврус» компаниясы қарқынды жұмыс істеді. Осы жолдың бойында 46 су құбыры салынды, соның ішінде 14 көпір бар. Мəртөкке кіреберістегі Елек өзенінен өтетін үлкен жаңа көпір құрылысы да пайдалануға берілді. Қазір жол белгілері, аялдамалар, демалыс орындары жəне басқа инфрақұрылымдар салу толықтай аяқталды. Сөйтіп, ақтөбелік жолшылар өңірлер арасында бірінші болып «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік дəлізінің өздеріне тиесілі телімін толықтай пайдалануға беріп, ширақтық танытты. Сонымен бірге, қаланың солтүстік айналма жолы құрылысы да іске қосылды. Бұл арада осы айналма жол бойындағы

5

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

жерлердің иелерінің шаруа қожалық тарының жетекшілерінің мемлекеттік маңызды іске түсіністікпен қарағанын атап өткен жөн. Соның нəтижесінде ғана осы жерлерге төленетін өтемақыдан мемлекеттің 75 миллион теңге қаржысын үнемдеуге қол жеткізілді. Мұнда облыс əкімі Архимед Мұхамбетовтің жер иелерімен ортақ тіл табысуының да қайтарымды болғанын айтқан жөн. – Айналма жол салуға 6 миллиард теңге қаржы игерілді. 40 шақырымға белгіленген қалыңдықта қатты жамылғы төсел ді. Солтүстік айналма жолдағы төрт көпір, үш өткел құрылысы да аяқталды. Көпірлерді жарықтандыру, сырлау, белгілерін орнату жұмыстары жүргізілді. Айналма жолды салған «КДС «Қазавтодор» компаниясы жұмыс қарқынын бəсеңдетпей өзіне бекітілген жұмысты уақытында бітірді. Бұл айналма жол қаланы көктей өтетін көліктерге де ыңғайлы жəне қаладағы көлік кептелістерін жеңілдетуге де ықпал етеді, – дейді Бағлан Баймағамбетов. Жалпы, «Ақтөбе – Мəртөк – Ресей шекарасы» жол телімінде жəне қаланың солтүстік айналма жолы құрылысында 1400ге жуық адам жұмыс істеді. Оның 50-і ғана шетелдің мамандары болды. Күрежолды салу

Тринидад жəне Тобаго – Кариб теңізінің оңтүстік бөлігінде орналасқан арал мемлекет. 1,3 миллион халқы бар. Саяси жүйесі пар ла менттік демократияның британдық үлгісіне негізделген парламенттік республика болып табылады. Экономиканың негізгі секторлары – мұнай мен газ өндіру жəне өңдеу. Сондай-ақ, Тринидад жəне Тобаго – əлемде асфальттің аса ірі табиғи резервуары бар ел. Бұл ел БҰҰ-ға 1962 жылдың 18 қыркүйегінде енген. Америка Мемлекеттері Ұйымына, Кариб қоғамдастығына, Дүниежүзілік сауда ұйымына, Латын Америкасы экономикалық жүйесіне мүше болып табылады. «Егемен-ақпарат».

ын тымақтастықты дамытуға шақырды. Ле Люонг Минь өз кезегінде АСЕАН-ға мүше мемлекеттер Қазақстанды соңғы жылдары əлеуметтік-экономикалық дамуда айтарлықтай жетістіктерге жеткен, зор экономикалық əлеуеті бар ел ретінде танитынын атап өтті. Ол болашақта табысты өзара ісəрекет етуге, сондай-ақ, Жолдауда қойылған үлкен мақсаттарға жету Қазақстан халқының əл-ауқатын арттыруға мүмкіндік беретініне сенімін білдірді. «Егемен-ақпарат». жұмыстарына 400-ге жуық техника жұмылдырылды. Салынған жолдың, көпірлер мен өткелдердің сапасы жоғары. – Біздің облыста «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автокеруеніне қатысушылар болып, жаңадан салынған жол былай тұрсын, осыдан он жыл бұрын салынған жолдардың сапасын жоғары бағалап кетті. Ал, жаңадан салын ған жол да халықаралық стан дарттарға толық жауап береді. Тек шөл жəне шөлейт аймақта орналасқандықтан, кейбір тұрмыстық игіліктер кенже қалып отырғаны шындық. Осы автокеруен құрамында болған ТМД жолшылары үкіметаралық кеңесі хатшылығының жетекшісі, техника ғылымдарының докторы Бури Каримов Бресттен бері қарайғы сапарында мұндай сапалы жолды кездестірмегенін айтқанда кеудемізді мақтаныш кернеді. Мұны біздің еңбегімізге берілген əділ баға ретінде қабылдағанымыз рас, – дейді ол. Ақтөбелік жолшылардың қарқынды жұмысы ғасыр жобасын белгіленген мерзімде пайдалануға беруге берік негіз қалады. Қазір осы күрежолдың үстімен өтетін автомобиль жүргізушілері де, жолаушылар да дəн риза. Ендігі мəселе осы көлік дəлізі бойында сервистік қызмет нысандарын салу, туристік инфрақұрылымды дамыту болып отыр. Облыста оның да ізі ашылып, бұл бағыттағы жұмыс бас талып кетті. Бұл жол бізді өркениетке бір қадам жақындата түсетініне сенім мол. Ақтөбе облысы.

Маѕєыстау межесі биік Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауына үн қосу, онда айтылған міндеттер мен бағыттарды зерделеу, соған орай өңірлерде жасалатын жұмыстарды бағамдап, пысықтап алу үшін түрлі жиындар өтуде. Маңғыстау облысы əкімдігінде өткен актив жиналысының өзегі мен өрбітері де Жолдау болды. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

– Жолдаудың басымдықтары Елбасының тұрақты дамушы мемлекет құруға деген саяси бағытының бірізділігін көрсетті. Жолдау – жоспарлау саясаты, ұзақмерзімді даму мен экономикалық өсуді мақсат еткен «Мəңгілік Еліміздің» тағы бір стратегиялық жоспары. Онда ұзақмерзімді бағыт-бағдарлар, ел дамуының алдағы қысқа мерзімді кезеңге арналған басым бағыттары айқындалған. Бұл жоспар біздің дамыған 30 елдің қатарына кіру жолындағы істерімізге жаңа серпін берері сөзсіз, – деді облыс əкімі А.Айдарбаев. Жолдауда нақты міндеттер қойылды. Міндеттерді орындауға жəне жүзеге асыруға болады. Ол үшін барлық алғышарттар бар. Сол себепті, оны мүлтіксіз, сапалы жəне толық іске асыру мақсатында депутаттық корпуспен, барлық деңгейдегі əкімдермен, үкіметтік емес сектормен, қоғамдық ұйымдармен бірге айқын іс-қимыл жоспарын жасап шығару, басымдықтарды анықтау, Жолдаудың əр тармағы бойынша нақты индикаторлар белгілеу қажет. Осылай деп

ойын сабақтаған облыс басшысы аудан, қала əкімдері, салалық басқармалар басшылары, депутаттар, үкіметтік емес ұйымдар мүшелері, этномəдени бірлестіктер өкілдері, жастар жəне БАҚ өкілдері қатысқан ауқымды жиынның бағыт-бағдарын айқындап берді. Одан əрі Жолдауда көрсетілген басым жəне басты бағыттарға жеке тоқталып, олардың Маңғыстау өңірінде жүзеге асу мүмкіндіктерін тарқата сөйлеген А.Айдарбаев Елбасы тапсырмаларын орындаудың аймақтағы нақты тетіктерін ортаға салды. Жолдаудағы геологиялық барлау жүргізу тапсырмасы Маңғыстаудың сайын даласына соқпай кетпейді. Геологиялық болжам бойынша, еліміздегі жалпы мұнай қорының 25 пайызы, яғни 2,6 млрд. тоннасы Маңғыстау жерінде. Жаңаөзен қаласы маңындағы Қансу жеріндегі көгілдір отын қоры 20 млрд. текше метр деп есептеледі. Жолдауда айтылған көмірсутегі шикізатына қатысты тапсырмаға орай биыл Қансуда геологиялық барлау жұмыстары басталмақ. Сондай-ақ, елімізде төртінші мұнай өңдеу зауытын салу мəселесі де маңызды. «Əсіресе, жаңа зауытты мұнайгаз саласына маманданған Маңғыстауда салудың мүмкіндігі мол деп есептеймін.

Сол себепті, осы жобаға қатысты жұмыс тобын құруға тапсырма бердім. Қазіргі таңда ғалымдар, тəжірибелі мұнайшылар, экономистер мұрағат құжаттарын зерделеп, мұнай өңдеу зауытын салуға қатысты зерттеулермен айналысуда», деді А.Айдарбаев. Актив жиналысында Жолдаудағы логистика саласы бойынша Ақтау портының қуатын арттыру тапсырмасына сай аталған портты солтүстік бағытқа кеңейту жұмыстарының жалғаса беретіндігін білдік. Сонымен қатар, «Ақтау арнайы экономикалық аймағын» жетілдіру, кəсіпкерлік, əлеуметтік салаларды өркендету, инвестиция тарту, агроөнеркəсіп кешенін инновациялық дамыту бағытындағы атқарылар шаруалар тізбектелді. Олардың бірі – Мұнайлы ауданы мен Жаңаөзен қаласынан ет өңдеу зауытын жəне құс фермасын салу. – Қазақ тілінің біздің өңірімізде қолдану аясы өте ауқымды. Алайда, мекемелерде, əсіресе, шетелдік компанияларда мемлекеттік тілде іс жүргізу жұмыстарының мардымсыз екенін білемін, – деген облыс əкімі барлық мекемелердің, шетелдік компаниялардың басшыларына ісқағаздарын мемлекеттік тілге көшіруді, өз қызметкерлеріне тұрақты түрде қазақ тілі курстарын өткізуді тапсырды. Жолдаудың жүгі – елдің жүгі, жолы – елдің жолы. Сондықтан, оны бірлесе көтеріп, жұмыла əрекет ету шарт. Жиында сөз алған əр буын, əр ұлт өкілдерінің сөзі осыған сайды. Маңғыстау облысы.

«Қазақстанның əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі тұжырымдама туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 17 қаңтардағы №732 Жарлығына ТҮСІНДІРМЕ

Қазақстанның əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі тұжырымдама Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын жəне Мемлекет басшысының 2013 жылғы 10-11 қыркүйекте өткізілген Дамушы нарықтардың еуразиялық форумының қорытындылары бойынша тапсырмаларын іске асыру мақсатында əзірленген. Тұжырымдама 2050 жылға қарай əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіру мақсатында елде əлеуметтік, экономикалық жəне институттық ортаны біртіндеп жетілдіру үшін негіз қалайды. Тұжырымдама Қазақстан Республикасы ның ағымдағы жағдайын талдауды, ұзақ мерзімді жаһандық трендтердің, сынқатерлер мен мүмкіндіктер сипаттамасын, елдің 2050 жылғы пайымын, стратегиялық даму бағыттарын жəне Тұжырымдаманы іске асыру тетіктерін қамтиды. Қазақстанның 2050 жылға дейін ұзақмерзімді дамуының негізгі стратегиялық басымдықтары: 1) адами капиталды дамыту; 2) институттық ортаны жетілдіру; 3) ғылымды қажетсінетін экономика салаларын дамыту; 4) ғылымды қажетсінетін инфрақұрылымды жедел қалыптастыру; 5) əлемдік жəне өңірлік экономикаға интеграцияны тереңдету болып табылады. Елдің адами капиталы экономиканы жаңғыртудың жəне ғылымды қажетсінетін даму моделін қалыптастырудың басты қозғаушы күшіне айналмақ. Халықтың жоғары табиғи өсімін қамтамасыз ететін дұрыс демографиялық ахуал Қазақстанның бəсекеге қабілетті артықшылығы болады. Қазақстан жоғары ғылыми жəне шығармашылық əлеуетке, жоғары білікті жəне кəсіби еңбек ресурстарына ие болмақ. Осының бəрі білім беру, ғылым жəне мəдениет салаларын, əлеуметтік қорғау жүйесін, денсаулық сақтау саласын дамыту арқылы адамның өзін-өзі көрсетуі, шығармашылық дамуы мен өнімділігі жоғары еңбек етуі үшін мүмкіндіктерді кеңейтуді көздейді. Қазақстанда институттық ортаны жетілдіру жеке бастаманы дамыту үшін жағдай жасауға, сыбайлас жемқорлықтың төмен деңгейін қамтамасыз етуге жəне

экономикалық əрі саяси өзгерістердің үйлесімді қабысуына бағытталатын болады. Ғылымды қажетсінетін экономика құруға өндіруші жəне өңдеуші өнеркəсіптің бəсекеге қабілеттілігін арттыру, көрсетілетін қызметтер аясын кеңейту, сондай-ақ өндірістің жоғары технологиялық жаңа салаларын біртіндеп дамыту арқылы қол жеткізілетін болады. Бұл ретте өңдеуші өнеркəсіпті жедел дамытуға басты назар аудару көзделуде. Инфрақұрылымды жаңғырту жаңа технологияларды жасау мен меңгеру саласында кəсіпкерлердің, инвесторлардың тəуекелдері мен шығындарын барынша азайтуға, сондай-ақ оны неғұрлым дамыған елдердің деңгейіне жақындата отырып, халықтың өмір сүру сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Қазақстанда «жасыл экономикаға» көшу бойынша орнықты дамудың, ғылымизерттеу əзірлемелерінің инновациялар мен кəсіпкерлікті дамытудың орталықтарына айналатын əлемдік деңгейдегі агломерациялар қалыптастырылатын болады. Олар жоғары сапалы білім беру, ақпараттық жəне көлік қызметтерін ұсыну, бəсекелестікті арттыру, шетелдік инвесторлар үшін тартымды жағдай жасау есебінен адами капиталды дамытуды жəне тиімді пайдалануды қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда дамыған елдер ашық тық пен халықаралық қатынастар жүйесіне интеграцияланудың жоғары дəрежесін көрсетіп отыр. Жаһандық бəсекелестік жағдайында Қазақстан белсенді интеграциялық саясат жүргізуі қажет. Бұл ретте оның экономикалық аспектісі халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мен көші-қонды реттеу мəселелерінен бөлек қарала алмайды. Қазақстанның əлемнің ең дамыған 30 мемлекетінің қатарына кіруі жөніндегі жоғарыда аталған бағыттарды іске асыру үшін елдің ұзақмерзімді дамуының мынадай басты көрсеткіштері айқындалған. Есептеулер бойынша 2050 жылға қарай əлемдік экономика қалыпты өскен жағдайда Қазақстанда жан басына шаққанда ІЖӨ 12 мыңнан 60 мың АҚШ долларына дейін (сатып алу қабілетінің паритеті бойынша түзетілумен 2005 жылғы бағалармен) өседі. Бұл үшін 4,3% деңгейінде орташа жылдық өсу қарқынына қол жеткізу қажет.

Қолайлы экономикалық конъюнктура сақталған жағдайда Қазақстанда жан басына шаққанда ІЖӨ 70 мың АҚШ долларынан асады. Бұл ретте, ІЖӨ-нің орташа жылдық өсуі 5,5%-ды құрайды. Экономикадағы құрылымдық өзгерістер ІЖӨ құрылымындағы мұнай емес экспорттың үлесін 32%-дан 70%ға дейін ұлғайту үшін жағдай жасайды, бұл экономиканың шикізат тауарлары бағасының құбылуына тəуелділігін төмендетуге жəне макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Елдің экономикалық дамуында шағын жəне орта бизнес басты рөл атқаратын болады. Инфрақұрылымды жаңғырту жəне адами капиталға инвестицияларды ұлғайту, бизнесті жүргізу үшін қолайлы жағдайлар жасау ІЖӨ құрылымындағы ШОБ үлесін 50 %-ға дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Əл-ауқаттың артуымен, саламатты өмір сүру салтын нығайтумен жəне медицинаны дамытумен халықтың болжалды өмір сүру ұзақтығы 2050 жылға қарай 80 жасқа дейін ұлғаяды. Қазақстандықтардың бəсекеге қабілеттілік деңгейін арттыруға білім беру жүйесіне үштілділік қағидатын енгізу ықпал етеді. 2050 жылға қарай республиканың барлық азаматтары қазақ, орыс жəне ағылшын тілдерін меңгеретін болады. Инновациялық белсенділікті арттыру мақсатында ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық əзірлемелерге арналған ішкі шығындарды ІЖӨ-ден 0,2%дан 3%-ға дейін ұлғайту көзделуде. Осы Тұжырымдаманы іске асыру қолданыстағы жəне жоспарланатын стратегиялық бағдарламалық құжаттар, сондай-ақ тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізуді талап ететін заңнамалық жəне нормативтік құқықтық актілер арқылы жүзеге асырылатын болады. Тұжырымдаманы іске асыру нəтижесінде Қазақстан əлемнің ең дамыған мемлекеттерінің 30-дығына кіреді жəне халқының əл-ауқат деңгейі жоғары əрі оның құрылымында орта топтың үлесі басым елге айналды. Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Əлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі.

Қазақстан Республикасы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамытудың жəне ықпалдастырудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасына ТҮСІНДІРМЕ

Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптас қан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауындағы мін деттердің бірі – көлік жүйесінің инфрақұ рылымдық орталықтарын, озың қы инфрақұрылымын дамыту бағдарламасын жəне Жаһандық инфрақұрылымдық интеграция бағдарламасын əзірлеу болатын. Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің 2014 жылғы 13 қаңтардағы №725 Жарлығымен Қазақстан Республикасы көлік жүйесінің инфрақұрылымын дамытудың жəне ықпалдастырудың 2020 жылға дейінгі мемлекеттік бағдарламасы бекітілді. Мемлекеттік бағдарлама Дүниежүзілік банк сарапшыларының қолдауымен əзірленді. Мемлекеттік бағдарламаның стратегиялық мақсаты Қазақстанның заманауи көлік инфрақұрылымын қалыптастыру, сондай-ақ оның əлемдік көлік жүйесіне

ықпалдасуын қамтамасыз етіп, транзиттік əлеуетін іске асыру болып табылады. Бағдарламаның негізгі міндеттері мыналар: Қазақстан аумағында ел ішінде жоғары жəне тиімді көлік байланысын, Қазақстан Республикасының аумағы арқылы жүк ағындарын ұлғайтуды жəне жерүсті, теңіз жəне əуе көлігінің барлық түрлерінің жұмысын үйлестіруді қамтамасыз ететін заманауи көлік-логистика жүйесін құру; өңірлерде жергілікті көлік инфрақұрылымын дамыту; Қазақстанның көлік инфрақұрылымының əлемдік көлік жүйесіне ықпалдасуын қамтамасыз ету. Осы Бағдарламаны іске асыру 30 мың км автомобиль жолдарын жəне 8,2 мың км теміржол желілерін реконструкциялау мен жөндеуге мүмкіндік береді. Жолаушыларға сапалы қызмет көрсетудегі қажеттілікті өтеу үшін теміржол вокзалдары,

автовокзалдар жəне автостанциялар белгіленген стандарттарға сəйкестендіріледі. Тұрғындарының саны 100 адамнан асатын барлық елді мекендер тұрақты автобус маршруттарымен қамтылатын болады. Барлық негізгі əуежайлар халықаралық ИКАО талаптарына сəйкес келтіріледі. Теңіз порттарының қуаты 2020 жылға қарай 20,5 млн. тоннаға жетіп, 40%-ға ұлғаяды. Аталған көрсеткіштерге қол жеткізу жүк айналымын 1,6 есеге, жолаушылар тасымалы айналымын 1,5 есеге, ал транзит жүктерінің көлемін 2 есеге арттыруға мүмкіндік береді. Бұл ретте Қазақстан LPI логистикалық тиімділік индексінде 86-орыннан 40-орынға көтерілетін болады. Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Əлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімі.


6

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

 Көкейкесті

 Еркін елдің ертеңі

Ўрпаќтар сабаќтастыєыныѕ баяны Дін істері агенттігі діни оқу орындарымен байланыс жəне дінтану сараптамасы басқармасының басшысы, филология ғылымдарының кандидаты Айнұр ƏБДІРƏСІЛҚЫЗЫН осы саладағы келелі мəселелер бойынша əңгімеге тартқан едік.

– Айнұр Əбдірəсілқызы, қазір елімізде тарихты жаңа көзқараспен пайымдаудың игі үдерісі басталды. Өзге ғылым саласының өкілі ретінде ұлттық тарихты қайта зерделеуден сіз қандай нəтиже күтесіз? – Баршаға белгілі, ұлт тарихы ажырамас екі негізден құралады. Бірі – егемендік жолындағы ерлік күрестерден құралған азаматтық тарих, ал екіншісі – ұлттың идеологиялық бағдарын орнықтыру жолында жасалған рухани тарих. Біздің азаматтық тарихымыз көптеген іргелі зерттеулерге арқау болды. Жеткілікті түрде назар аударылмай келе жатқан үлкен бір бағыт – рухани тарихымыз дер едік. Отандық тарих ғылымында рухани тарихты рухани мəдениет арқылы сипаттау қалыптасқан. Бірақ біз бір нəрсені ұмытпауға тиіспіз: мəдениет нəтижелерден құралады, ал тарих – үдерістің өзі. Ненің болғанын мəдени мұрадан танимыз, ал қалай болғанын тарих танытады. Бұл екеуі бір болмаған жерде толыққанды тарих болмайды. Сондықтан азаматтық тарихтың ажырамас бөлігі ретінде рухани тарихтың даму барысы да біз үшін кейінгі кезекте қалмауы тиіс. Рухани тарих – ұлт тəжірибесінде жинақталған рухани ілімдер, рухани құндылықтар, ұлттық жəне мемлекеттік идеологиялар тарихы. Азаматтық тарих оқиғалардың сыртқы қалыбынан құралса, рухани тарих оның ішкі мазмұнын, мəнін, болмысын құрайды. Басқаша айтқанда, рух тарихы дегеніміз – ұлт тарихы, себебі, ұлттың негізгі өлшемі формалық емес, мазмұндық өлшем. – «Рухани тарих» дегенде алдымен дін еске түседі. Ұлттық тарихты қайта зерделеуде дін тарихы қай деңгейде қаралуы тиіс? – Алдымен «дін» ұғымына қатысты мына жайтқа назар аударған жөн: дін тек сенім мəселесіне ғана емес, рухани құндылықтар, соның ішінде, əсіресе, мораль (ахлақ) мəселесіне де тікелей қатысты. Бейнелей айтқанда, діннің жартысын сенім, жартысын ахлақ құндылықтары құрайды. Ислам діні қазақ даласына таралғаннан бастап, ғасырлар бойы халықтың өміршең руханиморальдық құндылықтарымен, əдет-ғұрып, салт-дəстүрлерімен кірігіп, дін мен дəстүр бірлігін құрады. Өз болмысында мораль мəселесіне баса мəн беретін ислам діні рухани құндылықтарды пір тұтқан қазақ төлтума руханиятымен үндескенде, дін мен дəстүрдің асқақ адамгершілік ұстанымдарға негізделген қайталанбас бірегейлігі қалыптасты. Дін тарихын таразылау барысында осы ерекшеліктерді талдап, түсіндіріп, негіздеп беру қажет. Бұл мың жыл бойы халықтың өзімен бірге жасасып келген, тұрмысына, санасына, болмысына сіңіп, рухымен тұтасып кеткен дінді қол жетпес күрделі дүниеге ұқсатып, қилы-қилы тəпсірмен түсіндіріп, халықтан алыстатып бара жатқан қазіргі теріс пиғылды ағымдар

идеологиясына тосқауыл болар тарихи негізді қалыптастырады. Сол арқылы қазақты исламға жаңа кірген ел секілді көрсетіп, ғасырлар бойы қалыптасқан дəстүрді, ғұламалар жүрген жолды мансұқтап, қазақ руханиятының күре тамырын қырқуға бағытталған арандатушы əрекеттерге ғылыми пайымды жауап берілмек. – Кезінде мектеп оқулығынан араб жаулап алу соғыстары туралы оқитын едік. Қазір «ислам діні қазақ жеріне бейбіт түрде таралды» деген пікір жиі айтылады. Қайсысы дұрыс? – «Ислам дінінің қазақ даласында таралуы бейбіт түрде жүзеге асты» дейтін жалған тарих жасаудан сақ болуымыз қажет. Исламның абыройын жалған тарих арқылы көтере алмаймыз. Керісінше қазақ даласында белгілі бір тарихи кезеңдерде өмір сүрген діндер арасынан оқ бойы озып шығып, жекедара таңдалып, ұлт дініне, ата дінге айналуы исламның шын мəніндегі озықтығын айқындайды. Исламның алғашқы кезеңінде бейбіт жолмен дінге бет бұрмаған елдерге исламды таратудың бір жолы қарулы күрес болды. Дін тарату жолындағы соғыстардың Орта Азия жерінде де көптеп жүргізілгенін біздің тарих тұрмақ, араб-парсы тарихи деректері де жоққа шығармайды. Өзіміз мектеп оқулығынан білетін Мауараннахрда дін жорықтарын жүргізген араб қолбасшысы Қутайба ибн Муслимнің мазары қазіргі Өзбекстан жерінде əлі тұр. Қазақ даласында қаншама араб əскербасыларының қабірі қалды. Қазақ даласында исламға дейінгі дəуірде түркілердің төл діні – тəңірлік сенім салтанат құрып тұрды. Жаңа келген дін қаншалықты озық əрі өркениетті болса да, ешбір халық мың жыл ұстанған ата-баба дінінен айнып, оған бірден бой ұсына қоймайтыны белгілі. Исламға дейін жоғары дəрежеде ұйымдасқан əкімшілік-басқару жүйесі, жауынгерлік өнерді терең меңгерген əскері, тас кітаптарға тарихын таңбалаған жазу мəдениеті болған, адамгершілікті ту еткен мол рухани мұраға, жарты əлемді жаулап, «бастыны еңкейтіп, тізеліні бүктірген» даңқты тарихқа ие түркі жұрты жаңа дінге қарсылықсыз бас иді деу қисынға келмейді. Бойұсыну болмаған жерде қақтығыс міндетті түрде болады. Қазақ жерінде де, əсіресе, қазіргі Өзбекстанмен шектес өңірлерде талай қарулы қақтығыс болды. Қарумен бағындыра алмаған тұста бітімге тоқтап, бейбіт дін тарату келісіміне келген оқиғалар да орын алды. Мұның барлығы рухани шежірелерде де, кешегі кеңестік тарих оқулықтарында да тəптіштеп жазылған болатын. Кеңестік биліктің дінге көзқарасы теріс болғанымен, тарихи фактілердің бұрмалауға көне бермейтіні баршаға белгілі. Оңтүстік өңірге орныққаннан кейін қазақ даласының қалған өлкелеріне исламның таралуы бейбіт жүзеге асты деуге болады. Байырғы тəңірлік сенім мен жаңа ислам дінін бірқұдайлық қағидалары мен имандылық ұстанымдары біріктірді. Ислам діні мен тəңірлік сенімнің астасуы ғасырлар бойы жүрді. Нəтижесінде ислам діні ұлтымыздың жан дүниесімен, рухани құндылықтарымен, табиғи сенімдерімен терең үйлесім тауып, бірте-бірте біздің мəдениетімізді құрушы, болмысымызды

қалыптастырушы дінге айналды. Діндердің аралас-құраластығы, сенімдердің шарпысуы, белгілі бір кезеңдерде жекеле ген діндердің басымдық алуы тарихымызда талай болған. Сондықтан Қазақстан аумағындағы діни сенімдер тарихы кешенді түрде зерттеліп, шынайы бағаланғаны жөн. – Қазақ жерінде таралған исламның өз ерекшеліктері бар делінеді. Бұл ерекшеліктер неден танылады? – Ескеруге тиіс басты мəселе сонда – ислам қағидаларының сенімге (ақидаға) қатысты тұстары өзгермейді (пайымдау ерекшеліктері – бөлек мəселе). Ал тұрмыс-тіршілікті, қарым-қатынасты реттейтін құқықтық нормаларға (фикһқа) қатысты бөлігінде уақытқа, мекенге (ортаға) сəйкес өзгерістер орын алуы мүмкін. Осындай өзгеріс тер ислам тарихында бірнеше мазхабтың қалыптасуына негіз болды. Бүгінде əлем мұсыл мандарының басым бөлігі ұстанатын, Қазақстан мұсылмандары үшін де дəстүрлі болып табылатын ханафи мазхабының іргесін қалаған имам Ағзам Əбу Ханифа ілімінде ислам дінін қабылдаған жергілікті халықтардың салт-дəстүріне баса мəн берілді. Ханафи мазхабында əдет-ғұрыптар исламдағы пəтуа шығарудың, яғни белгілі бір мəселеге қатысты діни үкім берудің бір негізі ретінде саналады. Демек, жергілікті халықтың дəстүріне тəн қандай да бір əдет немесе ғұрып ислам шариғатына қайшы келмесе, оны қолдануға, сол бойынша іс-əрекет етуге ешбір шектеу қойылмайды. Құран үкімдерінде, хадистерде, ислам ғұламаларының пəтуасында қарастырылмаған қандай да бір жағдайға қатысты жергілікті халықтың əдет-ғұрпы арқылы шешім берілген болса, сол əдет пəтуа ретінде қабылданады. Ханафи мазхабы бойынша сонымен қатар, исламға дейінгі шариғаттар да пəтуа шығарудың негізі бола алады. Бұл жағдайда да белгілі бір халықтың исламға дейінгі ұстанған сеніміне сəйкес қалыптасқан дəстүрлер мен ісəрекеттердің ислам шариғатына қайшы келмеуі басты өлшем болып саналған. Осының барлығы Əбу Ханифа негізін салған мазхабтың икемділігін, жергілікті жағдайларға бейімделгіштігін, дəстүрдің озығы мен тозығын ажыра та оты рып, ақыл-парасатқа негіздел ген ді гін аңғартады. Осы мазхабты ұстанған қазақ халқының бүкіл əдетғұрып, салт-дəстүрлері ислам қағидаларымен үйлесіп, кірігіп кетті. Халқымыздың дəстүрлі құқығы болып табылатын əдет-ғұрып заңдары өз бастауын сонау ерте кездегі тайпалық дəуірлерден алатыны белгілі. Мемлекет басқару жүйесінен бастап, аза маттық қарым-қатынастарға дейін толығымен дерлік əдет заңдарымен реттелді. Ғасырлар бойы ауызша қолданыста болған заңдардың бертінде жазбаша нұсқалары да қалыптасты. Көк Түріктердің «Төре бітігі», Шыңғыс ханның «Ясасы», Өзбек хан мен Едіге бидің «Низам» жүйесі, «Қасым ханның қасқа жолы, Есім ханның ескі жолы», əз Тəукенің «Жеті жарғысы» заманалар бойы қолданылған əдет заңдарын жүйелеп, жаңғыртып, ішінара өзгертіп жеткізіп отырған құқықтық құжаттар болды. Жергілікті жағдайларға, басқару жүйесі мен құқықтық қатынастарға сəйкес туындаған əдет заңдарына ислам шариғаты күрт өзгеріс əкеле

қойған жоқ. Керісінше əдет заңдары ислам дінімен қатар даму барысында мазмұндық жағынан біртебірте бейімделуге ұшырады деуге болады. Ал ислам арқылы түбегейлі өзгерістер енгізілген тұстар негізінен ғұрыптық жерлеу рəсімдері секілді нақты діни сипатқа ие жораларға қатысты орын алды. Жоғарыда айтылған ислам діні мен қазақ дəстүрінің ғасырлар бойғы астасу үдерісінің нəтижесінде шариғат пен əдеттің қатар өмір сүру формалары қалыптасты. Қазақ жерінде Ресей отарлық саясаты нəтижесінде құрылған сайлау жүйесі мен кеңестік кезеңдегі заң билігі дəстүрлі əдет-ғұрып институттарының күшін жоюдың негізгі сатылары болды. Екінші дүниежүзілік соғыс тұсында ресми дін өкілдерінің өз қызметін жүзеге асыруына мүмкіндік беруге мəжбүр болған кеңестік билік органдары сонымен бір мезгілде шариғат пен əдет үндестігіне балта шабудың барлық шараларын қарастырып отырды. Осы мақсатта ресми дін өкілдері атынан əдетке бейімделген тариқаттарға қарсы үкім шығарғызылды. Шариғатты əдетке қарсы қою – дінді өмір сүру формасынан айыру, дінді өлтіру арқылы ұлтты өлтіру əрекетінің бастауы еді. Кезінде бірқатар ориенталистік зерттеулер де осы мақсатқа бағытталды. Өкінішке қарай, əлі де сол арандатушы саясаттың, негізсіз пікірлердің əсері жойылған жоқ. Осыны ескере отырып, рухани тарихты зерделеуде осындай ақтаңдақтар қайта қаралып, өскелең буынға орнықты бағыт берілуі қажет деп санаймыз. – Сөз арасында рухани шежірелер туралы айтып қалдыңыз. Олардың та ри хы мыздағы орны қандай? – Шежіре – біздің ұлт тық тарихтануымыздың, көшпенді лердің тарихи танымының төлтума ерекшеліктерінің бірі. Қазақ дереккөздерінің үлкен бөлігін шежірелер құрайды. Оларды генеологиялық жəне рухани шежірелер деп бөлуге болады. Ұлт шежіресі, ру шежіресі, тарихи тұлғалар шежіресі генеологиялық сипатқа көбірек ие. Ал рухани шежірелер – силсилалар негізінен рухани ілімді жеткізуші тұлғалар тізбегінен, яғни дін дү ние сіндегі ұстаздар мен шəкірттер тізімінен, олардың дін жолындағы қайраткерлігі жөніндегі аңыз-əңгімелерден тұрады. Рухани шежірелердің генеологиялық жəне тарихи шежірелермен астасып кететін тұстары да бар. Мысалы, Қожа Ахмет Ясауидың ата-тегі таратылып айтылатын генеологиялық шежіре – «Насабнамада» оның ілім алған ұстаздары мен шəкірттерінің рухани шежіресі де, сол дəуірдің тарихи тұлғаларын атап көрсеткен, орын алған оқиғаларды жүйелі түрде сипаттаған тарихи шежіреге тəн ерекшеліктер де, ауыз əдебиеті дəстүрімен аңыздау сарыны да бар. «Садр ад-дин шайх рисаласы», «Тəзкире-и Бұғрахан», «Манақиб-и Қожа Ахмет Ясауи» секілді рухани шежірелерден де сол дəуір тарихына, танымына, дəстүріне қатысты мол мəліметтер алуға болады. «Шежіре тарихи дерек көзі бола ала ма?» деген сауалға келгенде, мынаны ескеру керек. Біздің тарихымыздың ортағасырлық мəлі меттері толығымен дерлік шежірелік сипатқа ие. Солардың негізінде тарих жазылуда. Ал ғасырлар бойы ауызша да, жазбаша да таралып келген рухани шежірелерде субъективтілік пен көп нұсқалылық басым екені анық. Бұл оларға сынмен қарауға негіз болғанымен, сыртқа тебуге негіз бола алмайды. Оларды белгілі тарихи шындықпен салыстыра талдай отырып, ұрпақтың игілігіне жарату қажет. Қазба қалдықтарын жаңғыртып, материалдық тарихымызды құрайтынымыз секілді, рухани шежірелерді саралап, рухани тарихымызды құрауға тиіспіз. Аңыздар мен шежірелер – ұрпақтар сабақтастығының баяны, өшпейтін рухтың кепілі, көшпенділер өркениетіне тəн тарихнама əдісі. Далалық ауызша тарихнама туралы зерделі зерттеулер қалдырған этнограф ғалым Ақселеу Сейдімбектің салааралық зерттеулеріне тарих шылардың осы тұста жіті назар аударғаны жөн болар еді. Аңыздар тарихтың жаңғырығы ретінде сақталуға тиіс, себебі ол – көркем тарих, елдің көңілінде жатталып, көкейіне қонған тарих. Сондықтан да аңыздардың шындыққа қарағанда ғұмыры ұзақ. Жалқы жол тарихи мəлімет сақталмаған дəуірлерден бізге телегей-теңіз аңыздар жетті. Сол аңыз дардың түбі ақиқат екенін кейін жат жұрттарда сақталған талай тарихи деректер дəлелдеді. Тарихи-этнографиялық, филологиялық мəліметтерге өте бай, азаматтық тарих пен рухани тарих ажырағысыз бірлікте егіз өріліп, қатар көрініс тапқан рухани шежірелер қазақ тарихы мен мəдениеттануынан лайықты орнын алуға тиіс. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан».

Семейдегі физика-математика бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебі білім берудің халықаралық стандарттарына көшуде оң жетістіктерге қол жеткізуде. Талапты шəкірттер ғаламтор арқылы жаһанның əр түкпірімен байланыс орнатып, дəріс тыңдап, тіпті, емтихан да тапсыруға қол жеткізіп отыр. Айталық, жуырда ғана аталмыш білім ордасының екі оқушысы əлем бойынша өткен SAT тестілеуіне қатысып, жеңімпаз атанды.

Айнўр əлемдік сынаќта жеѕімпаз атанды Дəулет СЕЙСЕНҰЛЫ, Қуаныш ҚОЖАЕВ.

Бұл сынаққа əлемнің 175 мемлекетінен бір мыңнан аса жоғары сынып оқушылары қатысыпты. Оған Семейдегі Назарбаев зияткерлік мектебінен 7 оқушы қатысып бақ сынаған еді. Олардың арасынан 12-сыныпта оқитын жас математик Айнұр Мəшпиеваның бағы жанды. Қолданбалы ғылымға жаны құштар Айнұр қойылған 50 сұраққа 100 пайыз дұрыс жауап беріп, ең жоғары көрсеткіш 800 баллды қиналмай жинады. Ал оның сыныптасы Ақгүл Кенжешева болса 710 балл алды. Бұл да жоғары көрсеткіш. Себебі, барлық қатысушылардың тек 10 пайызы ғана үздіктер қатарына ілінген. Ағылшын тілінде өткен тестілеуге қос оқушыны математика пəнінің мұғалімі шетелдік Майкл Малучи дайындапты. – Емтиханның сұрақ тары дəл тестілеу өткізілетін күні АҚШ-тан

электронды пошта арқылы келді. Яғни, байқау əлемнің 175 елінде бір күн, бір сағатта өткізілді, – дейді Айнұр мен Ақгүлдің бапкері. Бұл жеңістің Айнұр үшін орны ерекше. Ол енді əлемнің ең таңдаулы оқу орындары грантының иегері. Таңдауы бойынша Гарвард, Оксфорд пен Кембриджде білім ала алады. Бұл жайында пікір білдірген Айнұр: – Инженерлік саланың білгір маманы атанғым келеді. Себебі, индустриядан инновацияға көшкен елімізде инженерлік сала мамандарына сұраныс жоғары. Таңдауым біреу – Астанадағы Назарбаев Университеті. Өз елімде білім алып, Отанымның өркендеуіне үлес қоссам деймін, – дейді. Оның құрбысы Ақгүл де осы университеттің студенті атануды көздеп отыр. Себебі, «шетелдік үздік оқу орындарының айтулы профессорлары осында білім береді. Əрі халықаралық стандартқа сай, сапалы білім алуға толық мүмкіндік бар» деген

пікірде. Айта кетелік, өткен жылы Семейдегі Назарбаев зияткерлік мектебінде халықаралық SAT тестілеу орталығы ашылған-ды. Бұған дейін мұндай орталық тек Астана мен Алматы қалаларында ғана болған. Енді еліміздің Шығыс өңірінің оқушылары, аудан мектеп терінің түлектері де Семейде сынақ тан өтуге мүмкіндік алды. Бұл жолғы шара тұңғыш рет өткізілді. Нəтиже ойдағыдай. Ал бүгінгі таңда қай салада болмасын шетелде жұмыс істегісі келетіндер SAT емтиханын тапсыруы міндетті. Себебі, Еуропа елдерінде жұмысқа қабылдану үшін халықаралық тестілеудің осы түрінен өту жəне алған баллдың жоғарылығы талап етіледі. СЕМЕЙ. ––––––––– Суретте: (солдан оңға қарай) Ақгүл Кенжешева, Майкл Малучи жəне əлемдік сынақ жеңімпазы Айнұр Мəшпиева.

 Жағымды жаңалық

Їржарда – їлкен ќуаныш Таскескенде – Мəдениет їйі, Айтбайда – мектеп, Бестеректе – амбулатория ашылды

Үржар – бұрынғы үш ауданнан құралған үлкен аудан. Тарбағатай жоталарынан Алакөлге, Қарақолдан Бақты кеденіне дейін созылып жатқан сулы-нулы, құйқалы өңір. Облыс орталығы мен ірі қалалардан шалғай жатқан шекаралық аудан соңғы уақытта соны өзгерістерге толы. Жуырда аудан əкімі Серік Зайнулдиннің аз уақыттың ішінде тындырымды жұмыстар атқарғанына куə болдық. Айталық, Үржар ауданында бір күннің ішінде бірқатар əлеуметтік маңызы бар нысандар пайдалануға берілді. Оның қатарында Таскескен ауылындағы Мəдениет үйі, Айтбай ауылындағы орта мектеп жəне Бестерек ауылындағы дəрігерлік амбулатория бар. Алдымен Таскескен ауылындағы күрделі жөндеуден өткен Мəдениет үйінің ашылуы өтті. Он жеті жыл жөндеу көрмей, іске алғысыз болған ғимаратқа жергілікті бюджеттен 91 млн. теңгеден астам қаржы бөлінген екен. «Терме ОСТ» ЖШС жүргізген құрылыс жұмыстары өткен жылдың қараша айында аяқталыпты. Бұл ғимараттың ішінде халыққа қызмет көрсету орталығы, ардагерлер алқасы, ауыл кітапханасы, мəжіліс залы жəне т.б. əлеуметтік-мəдени орындар орналасқан. Мəселен, ХҚКО филиалы арқылы тұрғындар орталыққа бармай-ақ құжатты бір күннің ішінде ресімдеп ала алады. Мəдениет үйінің сыңғырлаған жаңа мəжіліс залында Қоңыршəулі ауылдық округі əкімі А.Жүнісовтің халықпен есептік кездесуі өтті. Аталған кездесуге облыс əкімі Бердібек Сапарбаев та қатысты. Бұл күні 130 орындық орта мектептің ашылу салтанатына қатысқан Айтбай ауылының тұрғындары да қуанышқа бөленді. Жаңа мектеп заман талабына сай жарақтандырылған. – Бұрын оқушылар кішкене ғимаратта екі кезек бойынша оқитын. Онда спорт залы мен асхана жоқ болатын. Жаңа мектепте мұның барлығы бар. Сонымен

бірге, шағын орталық та осында орналасқан. Бұл – ата-аналар үшін өте тиімді. Оқушылар бір ауысымда оқиды, – деді аудандық оқу бөлімі кəсіподағының жетекшісі Жанболат Жыңғылбаев. Мектепте оқушылардың білігін жетілдіруге қажетті жағдай жасалған. Тігін, ағаш жəне темір шеберханалары, мəжіліс залы, кітапхана бар. Сонымен бірге, 90 оқушыға тегін ыстық ас беруге арналған асхана ұйымдастырылған. Бестерек ауылында «Шарорда» ЖШС салған дəрігерлік амбулатория құрылысына 150 млн. теңге жұмсалған. – «Саламатты Қазақстан» бағдарламасы бойынша, халық денсаулығын жақсарту үшін материалдықтехникалық базаны нығайту қажет. Осыған орай, облыс аумағында 29 дəрігерлік амбулатория салуды жоспарлағанбыз. Өткен жылы 11 амбулатория салынды. Оның ішінде 4 амбулатория Үржар ауданына тиесілі. Мұның барлығы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей қолдауы арқылы жүзеге асып жатыр, – деді өңір басшысы. 2200 тұрғыны бар Бестерек ауылының халқы дəрігерлік амбулатория ашылғанына өте қуанышты. Сатыбалды Бісмақов, Тұрсынхан Қайсарқызы, Жұмабике Қайырова сынды ауыл қариялары дер кезінде пайдалануға берілген амбулаторияның, əсіресе, жас балалар мен зейнеткерлер үшін қажет екенін жеткізіп, ризашылықтарын білдірді. «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы бойынша ауылға келген Марина Сергиенко аталған мекемеге жетекшілік етеді. Амбулатория дəрігері жас маман ретінде баспанамен де қамтылған. Дидар НҰРЛАНҰЛЫ. Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы.


 Есімі елдің есінде «Мəңгілік Ел – ата-бабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы. Ол арман – əлем елдерімен терезесі тең қатынас құрып, əлем картасынан ойып тұрып орын алатын Тəуелсіз мемлекет атану еді. Ол арман – тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты Ел болу еді. Біз армандарды ақиқатқа айналдырдық. Мəңгілік Елдің іргетасын қаладық!» дегені Нұрсұлтан Назарбаевтың бізді тəуелсіз елден Мəңгілік Ел болу сияқты ұлы мұратқа жетелеп те, бастап та келе жатқандығы деп бағалар едік. Көкейіне осы бір ұлы мұраттар қонған Нұрсұлтан Назарбаевты тағы да қолдағысы келді ме екен, Абылай алаңындағы осы салтанаттағы сөзінде Баян ағам: «Сізге риза болғаннан, Сіздің саясатыңызды қолдау үшін тоқсанға келген жасымда мен де «Отан» (қазіргі «Нұр Отан» – Ж.Е.) партиясына өттім. Абылай ханға жасалған құрметіңіз кейін өзіңізге де жасалсын», – деп абыз қарт та батасын берді. Сонан кейінгі бір сəт, 2011 жылы Астанада өткен ел тəуелсіздігінің жиырма жылдығына арналған салтанатқа Көкшенің Зерендісінде жатқан қарт Баян Жанғалов та шақырылған болатын, əрі сөз сөйлеуі де керек. Елбасы өз

Кейде көңілді бір мұң басатыны бар! Жаныңды тұмшалаған сол бір мұң тұманның арасынан күн санап, араға жылдар салып ұзап бара жатқан өз өміріңнің қилықилы кезеңдерінің елес болып тұрып аларын да қайтерсіз?! Əлде өзіміз өмір сүріп жүрген сол біздің өміріміздің өзі елес пе екен?! Өтіп жатыр бəрі де елес болып! Сол өмір елестің əрідегі. . . тіпті, тым-тым əрідегі тұңғиық тереңіне үңілер болсаңыз, күрсінеріңіз жəне де бар. Күрсінесің! Күрсінесің де кеудеңнен жалын болып шыққан сағыныштың аптабынан жаның жай таппай, шөліркегендей күйге түсесің. Шөліркей отырып, өз өміріңдегі ардақты да абзал бір жандарды ойлайсың. Қайда екен? Қайда кетті екен? Білесің оны да! Қайда екенін де, қайда кеткенін де білесің! «Өлді деуге бола ма айтыңдаршы?!» деген Абай хакімнің ойымен сабақтаса отырып, сол бір жандарды өз аузыңмен «өлді» деп те айта алмайтының да болады екен. Осы бір көңіл ауанымен мен де жаны жаз, өмірі ғибрат, жүріс-тұрысы өнеге, сөзі салиқалы, ойы кемел, пейілі адал, ниеті таза, əрдайым тілеуі де, тілегі де ел үстіндегі, айтар өсиеті мен берер батасы да жаныңа қуат болар қазына қартым, абызым, жарықтық Баян ағам Жан-

Елім деп ґткен єўмыр

99 жасќа ќараєан шаєында дїниеден озєан халќымыздыѕ ќазына ќарты, Социалистік Еѕбек Ері Баян ЖАНЄАЛОВ ґмірініѕ єибраты мен ўлаєаты жайлы бірер сґз Жабал ЕРҒАЛИЕВ,

жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Парламент Сенатының депутаты.

ғаловты да «өлді деуге бола ма айтыңдаршы?!» деп жер əлемінен іздегендей күйге түсемін. Сағынып жүрмін. Еркелеп барғанымда, омырауын күміс сақалы жапқан қартымның кең құшағын жайып, «айналайын» деп бауырына басар сəттері де аңсата береді. Жанына отырғызып қойып, үй-ішіңнің, балашағаңның амандығын сұрап, «жарайды екен, аман жүріңдер, жақсы жүріңдер» деген бір ауыз сөзімен бойыңа қуат беретін. «Жақсы жүріңдер» деген бір ауыз сөзімен жамандыққа жоламаңдар, адал еңбек етіңдер деген ниетін танушы едім. Жеке əңгімелескен сəттерімізде де, дастарқан басындағы сөзі мен берер батасында да, үлкен бір жиындарда сөйлер сөзінде де «шырақтарым, сендер бір тамаша кезеңде өмір сүріп жатырсыңдар. Мына тəуелсіздік біздің маңдайымызға біткен бақ қой! Соның қадірін біліңдер! Айналайын, Нұрсұлтаным, қиыннан жол тауып, Қазақстанды əлемге танытып келе жатыр ғой. Елбасына көмектесіңдер! Елбасымен бірге болыңдар! Қазақтың бағына туған ұл ғой ол!» деп айтудан бір жаңылмай кеткен Баян ағамның осы бір сөздерін енді келіп аманат пен өсиет есебінде қабылдайтынымыз бар. «Осы шал осы бір сөзін қайда жүрсе де, қайда сөйлесе де айта беретін болды-ау», деген талай бір күңкілбайларды да естідік. Алайда, абыз қарт осы бір өсиетін айтудан жалыққан да емес, жаңылған да емес. «Айналайын, Нұрсұлтаным!» дей отырып, Елбасының əр сөйлеген сөздерін мысалға келтіріп, не болмаса баспасөз беттеріндегі сөздерінің астын сызып қойып, сол төңіректе аталық ақылын, аталық тілеуқорлығын білдіріп отырар Баян Жанғаловтай қарттар қазақ халқының асыл қазынасы, елдің құты мен береке-бірлігін ұйыстырушы данагөйлері екен-ау! Əр əңгімесінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевты ең алғаш қалай жолықтырғанының өзін тамаша бір сүйіспеншілік көңілмен айтатын да, «айналайын, Нұрсұлтаным!» деп тағы да сол сүйсінісін жасыра алмайтын. – Қазақстан Компартиясының кезекті бір съезіне Көкшетаудан шығып Алматыға бара жатқан пойыздың біз отырған вагонына «Ассалаумағалейкум, ағалар!» деп Теміртаудан мінген бір жас жігіттің осы сəлем

берісінің өзінен əуелде тіксініп қалдық. Ол кезде «Ассалаумағалейкум» деп сəлем беру қайда?! Оның үстіне съезге бара жатқан өңкей коммунистерге бұлай сəлем беру дегенді қойып, бір-бірімізбен қазақшалап байқап сөйлесетін заман еді ғой ол, – деп Елбасы жайлы əңгімесін əріден таратар қартым сол сəтте қырандай сілкініп шыға келетін де, Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевпен осы бір жол үстінде тұңғыш кездесуі мен одан кейінгі де сан мəрте жолығып, сұхбаттасқан сəттерін ерекше бір жан толғанысымен əңгімелейтін. Енді ойлап отырсам, Баян ағамның жан жүрегінде елге деген, Елбасына деген үлкен бір сүйіспеншілігі мен құрметі жатыр екен ғой. Елбасының тілекшісі болуды өз еліңнің тілекшісі мен тірекшісі болу екендігін өз басым осы Баян ағамның ғибратты өмірі мен ұлағатты сөздерінен ұғынғандаймын. Өз кезегінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың да халқымыздың осы бір қазына қартына деген көңілі мен пейілі де, ықыласы мен құрметі де айрықша болды. Осы бір ойымызды өзіміз куə болған мына жайлардан тарқатып көрейік. 2004 жылдың шілде айында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев киелі Көкшенің Бурабайындағы Абылай хан алаңындағы ескерткіштің ашылу салтанатына қатысып, əрі-беріден толғай тартып, терең сөз сөйледі. – Біз бүгін қазақ жерінің жəннаты саналатын Көкшеде, хан Абылайдың ордасы тігілген алаңда тағы бір əдемі ескерткіштің ашылуына куə болып отырмыз, – деп бастады өз сөзін Елбасы. – Бейбітшіл саясатымыздың ұрпақтанұрпаққа кетер белгісіндей күн арқалаған алтын қыран Көкше жерінде көкке өрлеген биік тұғырға көтерілді. Бұл ескерткіш Абылай бабамыздың ұлт тəуелсіздігі жолындағы тынымсыз күресіне қойылған бүгінгі ұрпақтың тағзымы іспеттес. Оған келген əр адам еңселі елдігіміздің белгісіндей болған шаңыраққа, береке-бірлігімізді бейнелейтін уықтарға, ал ұшар биігіндегі ұлт символына айналған алтын қыранға қарап, біз үшін ең қымбат, ең биік ұғым елдік, тəуелсіздік, бірлік екенін ұмытпасын! – деген Нұрсұлтан Назарбаевтың қазақ үшін қасиетті алаңда айтылған осы бір сөзі көкейімізде күні бүгінге дейін орнығып қалды. Елбасының осыдан он жыл бұрын, яғни 2004 жылы Көкшенің биігінде тұрып айтқан осы бір сөзін бүгінгі Мəңгілік Ел болу ұстанымымен қатар сөйлетер болсақ, біз əуелден мақсатты биіктерге бет алған ел екенімізді аңдаймыз. 2014 жылдың қаңтар айының 17-сі күні Астанадағы Тəуелсіздік сарайында Елбасының:

Міндетін атќарушылар кґбеймесе, азаяр емес

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Газетіміздің өткен жылғы 28 қараша күнгі 263-нөмірінде «Басшылар емес, кілең міндетін атқарушылар» деп облыстағы Ертіс ауданынан мақала жазған болатынбыз. Мақалада аудандық əкімдіктен бастап, бөлімдерінде басшылары жоқ, аудандық білім бөлімінің басшысы Майя Багиенова, мəдениет, тілдерді дамыту, денешынықтыру жəне спорт бөлімінің басшысы Жанар Дүйсембина, аудандық мəдениет үйінің директоры Эльмира Аймұханова, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Төлеш Бекпауов, Ішкі істер

7

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

бөлімінің басшысы Серік Үсеновтер түгелімен міндетін атқарып жүргендері айтылды. Сөйтсек, қызық болғанда, əлі күнге дейін Ертіс ауданында «міндетін атқарып жүргендер» қатары көбеймесе, азаймапты да. Ал, біз барғанда ел газетінен хабары жоқ, бір-екі ауыз қазақ тілінде əзер сөйлеп тұрған аудан əкімінің орынбасары қызметін атқарып жүрген Дидар Қалижанова сіңліміз əйтеуір, міндетін атқарып жүрген күйі орнынан кетіпті. Сонда аудан əкімі Нығман Пішенбаев ешқандай тəжірибесі жоқ жап-жас қызды аудан əкімінің əлеуметтік салалар жөніндегі орынбасары етіп қалай тағайындамақ болды екен? Енді Дидар сіңліміздің орнына əкімнің орынбасары

баяндамасын жасап болғаннан кейін мінберден түсті де, алқалы жиын өтіп жатқан Тəуелсіздік сарайының ең алдыңғы қатарында отырған Баян ақсақалға қарай жүрді. Тына қалдық. Баян ағам да орнынан тұрып, құшағын жайып Елбасыға қарсы аяңдады. Сол бір қос құшақ айқасқан сəтті «Ұлылықпен қауышу» деп ойға түйіп, кейін соны ел газеті «Егемен Қазақстанға» (14 шілде, 2012 жыл) жазып та, айтқан да болатынмын. Зерендіде тұрып жатқан абыз қартқа соғып, сəлем беру дағдылы бір борышымдай болғаны бар. Сондай тағы да бір сұхбат құрғанымызда Баян ағамның: «Айналайын, Нұрсұлтаным кісі сыйлауды біледі ғой! Қай елдің патшасы мінберден түсіп, топтың ортасында отырған қартына келіп сəлем берер еді?! Бұл – бүкіл елге өнеге ғой! Бұл – ұлылық қой! Бұл – даналық қой!» – деп Елбасының сол жолғы сол бір қадамын қарттық жүрегімен тебірене айтып, толғанған Баян аға Жанғаловтың осы бір жан сыры естен кетпей, енді келіп жанымды əрдайым жылытып тұратыны да бар. Өткен жылдың 30 қаңтарында 99-ға қараған шағында дүниеден озған Баян Жанғаловтың қазасына орай Елбасы жеделхат жолдап, қалың елге, қарттың отбасы мен ағайын-туыстарына көңіл айтып, өзінің осы бір абыз қартқа деген құрметін де білдірген болатын. Бұл сол Баян ағам айтып отыратын Елбасының бүкіл елге көрсеткен өнегесі ғой! Əр санаға ұғарлық сөз қалдыру үшін де өзіңнің тал бойың мен ойың да, жан дүниең де таза болуы керек шығар əуелі! Сол бой мен ой тазалығы біз іздеп жүрген имандылық та болар, бəлкім! Тағы да сол бой мен ой тазалығы шығар, абыз қартым Баян аға Жанғаловтың осы бір имандылығы нарттай болып екі бетінде, шуақ шашып қос жанарында тұрушы еді. Өткен күннің бəрі сағыныш. Бəлкім, күндегі күйбең тіршілікпен жүріп біз адам баласы дегеніңіз мына өмірге өзіміздің де сағыныш болып келіп, сағыныш болып кетерімізді де əлі толық бағамдай алмай жүрген шығармыз. Өтпелі өмірдің көш керуенімен халқымыздың қазына қарты Баян аға Жанғаловтың да мəңгілікке аттанып кете барғанына да жыл болды. Аз жасаған жоқ. Өмірінің соңғы сəтіне дейін елінің ортасында болды. Шаршы топтың алдына шығып сөз сөйлеп жүрді, елінің төрінде отырды. Енді орны ойсырап тұр. Əсіресе, жүректегі орны! Өтпелі өмірден өткендерді біз де сағынармыз, бізді де сағынар əлі талайлар! Кейде көңілді бір мұң басатыны бар!. .

Синергия форум Алматыда єылым мен технологиялардыѕ 2030 жылєа дейінгі даму жоспары ўсынылды

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Алматы қаласындағы Ғылым ордасында «Ұлттық мемлекеттік ғы лы ми-техникалық сараптама орталығы» АҚ пен Білім жəне ғылым министрлігі «Синергия: ғылым, бизнес жəне қоғамды біріктіру» тақырыбында алқалы жиын ұйымдастырды. «Синергия» форумы – ғылым мен технологиялардың əлеуетін ел экономикасын біріктіруге жəне оны əлеуметтің өзекті мəселелеріне жұмылдыруға бағытталған ғылыми орта, бизнес арасындағы диалог жүргізу алаңы. Сонымен, Қазақстанда ғылым мен технологияларды 2030 жылға дейін дамыту мəселелерін талқы лау мақсатында форумға 500-ге тарта адам қатысты. Форум кезінде Қазақстан үшін маңызды – ұлт салауаттылығы, биотехнологиялар, жаңа материалдар мен технологиялар, ақпараттық жəне коммуникациялық

технологиялар, ауылшаруашылық сектордың тұрақты дамуы, тамақ өнімдерін өңдеу жəне олардың қауіпсіздігі, машина құрастыру сияқты 8 басым бағыт бойынша тұсаукесерлер өткізілді. Форум шеңберінде ҚР БҒМ тапсырмасымен алғаш рет «ҰМҒТСО» АҚ «Жүйелі анализ жəне ғылымды болжамдау» жобасы бойынша өткі зілген форсайт-зерттеулердің нəти желері ұсынылды. Форсайтты стратегиялық шешімдер қабылдау əдістемесі ретінде 1970 жылдардан бастап, бүгінде технологиялық көшбасшылар қатарына көтерілген Жапо ния жəне Оңтүстік Корея енгізе бастаған. Ал 2011 жылдан бері ғылым ды алдыңғы қатарда көрсетуге мүмкіндік беретін трендтердің «алдын алу» тəжірибесін Қазақстан да игерді. Жобаны іске асыру үшін «ҰМҒТСО» АҚ мемлекеттік органдар, зерттеу ұйымдарының, «үлкен төрттік» компанияларының жəне бас қа да беделді көздер

мəліметтерін тал дау бойынша орасан зор жұмыс атқарып отырғанын айта кетуге болады. Оны дайындауға еліміздің ғы лыми ұйымдарынан, академиялық жəне бизнес ортасынан мыңнан астам өкілдер қатысты. Жобаға байланысты Манчестер Университеті (АҚШ), KISTEP (Оңтүстік Корея) жəне Финляндия Академиясынан салалық талдау жəне жоспарлау саласындағы белгілі халықаралық сарапшылар кеңес берген. «Ұлт денсаулығын сақтау ға жəне жақсартуға ықпал ететін экспортқа бағыттал ған эко логия лық таза ауылшаруа шылық өнімдері» пəнаралық зерттеу шеңберінде ұсынылатын шараның бірі – өндіру барысында өнім бірлігінің өзіндік құнын кемінде 30 пайызға төмендету мүмкіндігін беретін жаңа ауылшаруашылық машиналар мен жерді пайдалануға бейімделген жүйе негізінде топырақ қорғау технологияларын енгізу ұсынылады. Оған қоса «Жасыл» технологиялар негізінде таза экологиялық орта» тазартылатын өнімдерден пайдалы компоненттерді алумен сарқынды суды тазарту жүйесін өңдеу қажеттілігі атап өтілген. «Қуаттылығы тиімді жəне қуат үнемдеу қоғамы» атты зерттеуде «жасыл» энергетиканы дамыту үшін қаржылық жəне заңнамалық ынталандыру қажеттілігіне ерекше назар аударылған. Ғылыми қауымдастық ұсынған технологиялардың жалпы саны 300-ден асып жығылады жəне оларды өңдеу үшін 500-дей ғылыми тақырып бойынша зерттеу жүргізуді қажет етеді. Қысқасы, фо румда əзірленген ұсыныстар порт фелі еліміздің 2030 жылға дейін ғылыми-технологиялық салада дамуына арналған шешімдер шығару үшін, тиісті мекемелерге ұсынылатын болады. АЛМАТЫ.

 Тағзым

Ґшпейді ешќашан да Фариза аты «Оның қаламынан туған нəзік те отты жырлар əрдайым халқымыздың жан-жүрегін еріксіз баурап алатын. Оның өлеңдерінен өзіне тəн өр мінезі, өршіл рухы, адам жанының терең қалтарыстарына жіті үңіліп, соны таңғаларлықтай шеберлікпен аша білетін қуатты талант тегеуріні айқын сезіліп тұратын» – Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың көрнекті ақын, қоғам қайраткері Фариза Оңғарсынованың қайтыс болуына байланысты туған-туыстарына көңіл айту жеделхатындағы бұл жолдар талант табиғатын дəл танытады. Кеше Астана жұртшылығының, ел өңірлері өкілдерінің аяулы ақынмен қоштасу рəсімін Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрі Мұхтар Құл-Мұхаммед Елбасының көңіл айту жеделхатын оқудан бастады. Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетов, Қазақстанның Еңбек Ері, халық жазушысы Əбіш Кекілбаев, академик Кенжеғали Сағадиев, Мəжіліс депутаты Қуаныш Сұлтанов, ақын шығармаларының аудармашысы Татьяна Фроловская, Атырау облысының əкімі Бақтықожа Ізмұхамбетов, Сенат депутаты, Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының төрағасы Нұрлан Оразалин, ақын Серік Тұрғынбекұлы жиналған жұртшылықтың ет жүрегін елжіреткен қоштасу сөздерінде тамаша талант иесінің сан қырын жан-жақты аша алды. Олардың бəрін қайта баян етіп жату қиын. Тек бір сөзді – қайраткер қаламгер Қуаныш Сұлтановтың азалы лебізін келтірер болсақ, ол былай өріледі: «Ақын Фариза Оңғарсынқызы ұлт санасына,

руханият қазынасына орасан еңбек сіңірді. Ол өнер əлемі мен қоғам санасына өзінің теңдесі жоқ нəзік лирикасымен, семсердей шымыр əлеуметтік сөзімен өмірдің шындығын, қоғамның қайшылықтарын жалтақсыз айтуымен ықпал етіп, ешкімге ұқсамайтын, ешкімді қайталамайтын өзіндік жолын салып, дүниетанымын қалыптастырып кетті. Ұлт санасына сапа қосты. Фариза Оңғарсынқызы өзінің жастық шағынан жас ұрпақ тəрбиесіне ерекше ден қойып, ақ жүрегімен дəл осы əлеуметтік топтың болашағына үздіксіз еңбек еткен мейірімді Ана, бауырмал жан, білгір қайраткер. Ұзақ жылдар жас ұрпақ тəрбиесіне арналған газет, журналдарға басшылық етті. Ақындығымен шектеліп қалмай, сəбилер, балалар, жасөспірімдер өміріне байланысты келелі мəселелер көтеріп, алқалы, мəртебелі жиындарда сөз сөйлеп, публицистикалық мақалалар жазды. Жас таланттарға, жас ақындарға, өнерпаздарға қамқорлық жасаудан өмірінің соңына дейін жалыққан жоқ. Еліміздің түкпір-түкпірінде Фаризаға ұқсағысы келген жүздеген жас өрен өсті. Көптеген ата-аналар жаңа туған нəрестелеріне Фариза есімін беруді жақсы ырымға жорыды». Иə, солай. Ақын рухы халық жүрегінде жаңғыра береді. Фариза есімі ұмытылмайды. «Еге мен Қазақстанның» бетінде Несіпбек Айтұлы жырлағандай, «Қазақтың аяулысы, перизаты, Өшпейді ешқашан да Фариза аты!». Сүлеймен МƏМЕТ, «Егемен Қазақстан».

 Жазылған жайдың жалғасы міндетін атқаруға əкімнің кеңесшісі қызметін атқарған Нұржан Қалиев келіпті. Оған қоса құрылыс, сəулет бөлімінің басшысы лауазымының міндетін атқарушы, жер қатынастары бөлімінің бастығы да орнынан кетіп, ол орындарға да міндетін атқарушылар келсе керек. Ертіс ауылындағы №2 қазақ мектебінің директоры зейнеткерлікке кеткен соң, директордың міндетін Маржан Көшербаева атқарып жүр. Енді не істеу керек? Жұмыс бастан асады. Елбасы Жолдауындағы міндеттерді кім орындайды? Мамандар əкімге жағу, ұнау үшін емес, ел үшін еңбек етеді. Ауданда білімді, білікті мамандар жоқ деп осылай отыра береміз бе? Онда пəтерлерін, жеңілдіктерін беріп, жас мамандарды шақы райық. Қолда бардың қадірін білген дұрыс. Міндетін атқарып жүрген мамандардың бəрі де туған ауылдары мен ауданда қызмет жасағысы келіп, оқу бітірген соң, ауылдарына оралғандарын да ескерейік. Облысқа жаңадан келген басшы Қанат Бозымбаев қазір аудан, ауылдарды аралап, ел ішімен танысып жүр. Ал, Ертіс ауданында су, жол мəселесі өте қиын. Пошта бөлімшелері жабылу да. Тұрғындар болса, жүйелі, нақты жұмысты күтіп отыр. Сондықтан əлі күнге дейін айлап міндетін атқарып жүрген бөлім басшыларын Ертіс ауданына барған сапары кезінде облыс əкімі Қанат Бозымбаевтың өзі тағайындап кетпесе, басшының міндетін атқарушылардың азаяр түрі көрінбейтіндей. Павлодар облысы, Ертіс ауданы.

Есті адам ескеретін мəселе

«Егемен Қазақстан» газетінің №283 (27.12.2013 ж.) нөмірінде «Жанайқай» айдарымен «Аралас мектепке айналдыру ағаттық» деген мақала жарияланған еді. Онда Риддер қаласындағы мемлекеттік тілдегі мектепті аралас білім ұясына айналдыру мəселесі сөз болған еді. Соған орай, бір топ газет оқырмандарынан келген хатты назарларыңызға ұсынып отырмыз. Дербес ел болғанымызға жиырма жылдан артық уақыт өтсе де, құлдық психологиядан, басқа ұлттарға жалтақтаудан, жалпақтаудан, мазақ болудан, өз ұлтымыздың тағдырына немкеттіліктен əлі арыла алмай келе жатқанымызға зығырданымыз қайнайды. Басқа ұлттарға жағымпаздану есебінен саяси ұпай жинау, мансапқорлық, жалған интернационалистік əкімқаралардың арасында қашан тыйылар екен? Біз Риддер əкімінің аралас мектеп ашуға құмарлығын осылай бағалаймыз.

Бұл намыссыздық па қалай? Риддерде басқа проблема бітіп, аралас мектеп ашу ғана қалды ма? Əкім мырза, сізді облыс əкімі Бердібек Сапарбаев Риддерге аралас мектеп ашуға жібермеген шығар. Қалада басқа мəселе де жетіп-артылады ғой. Сіздің мына сөзіңізді қалай түсінуге болады: «Я вообще за смешанную школу, чтобы поддержать дружеские отношения между нациями». Елбасымыз мемлекеттік тілді дамытуды биылғы Жолдауында да

басым бағыттардың бірі ретінде атады. Кейде Мемлекет басшысының осындай жанашырлық қадамын əкім қаралар түсінбей, өздерінше іс істейтіні жанымызға батады. Жалпы, олардың міндеті, аралас мектеп ашу емес, Мемлекет басшысының тілді дамыту жөніндегі тапсырмасына сай, таза қазақ мектебін көбейту, жастарға қазақи тəрбие беру, бойларына ұлттық патриотизмді сіңіру, елін сүюге, ұлтын қадірлеуге баулу деп білеміз. Біз елдегі тыныштықты, халық арасындағы татулықты, ауызбіршілікті, достықты тілейміз, жақтаймыз, еш қарсылығымыз жоқ. Тек мемлекеттік мəртебеге ие қазақ тілінің аясын тарылтпаса екен. Біздің бір күдігіміз бар, жоғарыда айтқан, «Егемен Қазақстанда» жарияланған мақаланы əкім мырза оқымаған секілді. Егер танысса, осы уақытқа дейін бір жауап берер еді. Біз бас басылымға алдымыз 50 жылдан артық, кемі 20 жыл шамасында тұрақты жазылып келе жатқан оқырмандармыз. Газетте шыққан əрбір мақаланы оқып отырамыз. Мына «Жанайқаймен» де таныстық. Онда көтерілген мəселе орынды. Қазақ мектебін араласқа айналдыруға қарсы екенімізді білдіреміз. Ə.Сағи, М.Тоқтауов, О.Өтеуов, А.Тектіғұл, Қ.Зербаев, Н.Сисенбаев, Н.Есімов, Ғ.Ахметов, Қ.Қазықбаев, А.Мұқанов, С.Айдапкел, т.б. барлығы – 31 адам.


8

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

 Басты байлық

 Спорт

Ќазаќстан – Еуропа чемпионатын ґткізуге їміткер

Қостанай өңіріндегі Науырзым, Аманқарағай, Арақарағай ормандары даланың алқасы іспетті. Ондағы табиғат көркі қашаннан көрген жұртты таңғалдырумен келеді. Əсіресе, Арақарағай орманының орны ерекше. Көпжылдық қарағайлардың арасы қысы-жазы ауасының тазалығымен ерекшеленеді. Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Арақарағайды айтса, жұрттың есіне Ақсақ Темір туралы аңыз түсері рас. Дүниені тітіренткен жаһангер жаугершіліктен келе жатып, Арақарағай орманына дамылдапты дейді. Аспанмен таласқан ну қарағайдың ортасындағы айнадай көлге шомылғанда өзін таңғажайып сезініп, осы жердің бір қасиетінің барлығына таңғалған екен. Жорықта жүрген жаһангердің шаршағаны басылып, бойына ерекше қуат бітіп аттаныпты деседі. Сол Темір шомылды деген минералды көл бүгінде халықтың игілігіне жарап отыр. Мамандардың айтуынша, «Сосновый бор» шипажайы суының химиялық құрамы минералданған натрий хлориді сульфатынан тұрады жəне ол атақты «Пятигорск», «Моршин», «Карловы Вары», «Труцкавец», «Ессентуки-17» жəне өзіміздің «Сарыағаш» курорттарының шипалы суына ұқсас. «Сосновый бор» шипажайының ауасы ең алдымен жүрек-қан тамырлары ауруларына мың да бір ем. Мұны дəрігерлер «табиғи барокамера» деп атайды. Санаторий дəрігерлері жүрек-қан тамырлары ауруының созылмалы жүрек талмасы, гипертония, стенокардия сияқты кең тараған түрлерімен ауыратындарға, ұйқысы қашатындарға Арақарағай орманының фитонцидтерге қанық ауасында көбірек жүруге кеңес береді. Соңғы жылдары мұнда жүре гіне операция жасағандар ағзасын нығайту үшін де келеді. Оларға санаторий дəрігерлері опе-

рациядан кейін күтінуді, жүрек бұлшық еттерін қатайту үшін не істеу керектігін айтып отырады. Санаторий орналасқан қарағай арасын дəрігерлер «табиғи барокамера» деп бекер атамайды. Арақарағай орманы арасымен күніне үш шақырым

Польшаның Вроцлав қаласында Еуропа шағын футбол федерациясының (EMF) кезекті отырысы өтті. Оған «Қазақстан əуесқой футбол лигасы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Ерлан Жарылқасынов бастаған қазақстандық делегация қатысты.

таза ауада жүру операциядан кейін жүректің тез оңалуына көмектеседі. Өткен жылы мұнда оттегі ингаляциясы емі іске қосылды. Бір сеанста адам 5-7 литр оттегі қабылдайды. Ағзаға осындай əдіспен оттегі сіңі рудің он төрт түрлі шипасы бар. Оның ішінде иммунитетті кү шейтетінін, жарақаттан немесе ауыр науқастан кейін ағзаның тез оңалуын қамтамасыз ететінін, ағзаның қартаюын бəсеңсітетінін жəне жүрек-қан тамырлары жүйесінің жұмысын жақсартатынын айтсақ та жеткілікті болар. Аяқтағы вена қан тамырларының кеңейіп түйінделуінен (варикоз) зардап шегетіндер де «Сосновый бор» санаторийінен шипалы ем алып қайтуына болады.

Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

«Сосновый бор» дегенше, шипасы мол десейші!

– Санаторлық емді варикоз ауруының алғашқы сатыларында қабылдау керек. Біздің санаторийде аяқ вена қан тамырларының кеңейіп түйінделуіне қарсы магниттік терапия, қытай массажы, сумен массаж жасайтын ванналар бар. Бұлардың барлығы да аяқтағы қан тамырларының жұмысын жақсартады. Өткен жылдан бастап бұл ауруға қарсы бізде жаңа ем түрі қолданыла бастады. Ол қысу терапиясы деп аталады. Денеге тұтас арнайы қап-шалбар кигізіп, ауаны ке-

зекпен тығыздап, босату арқылы аяқ тамырларындағы қан айналымының жақсаруын қамтамасыз етеді, – дейді санаторийдің бас дəрігері Айгүл Мырзабекова. Мұнда келетіндердің арасында хондроз ауруынан зардап

шегетіндер аз емес. Шипалы ем қабылдағаннан кейін олардың денесі бірден жеңілдеп сала береді. Демалушы Динара Ыбыраева да хондроз ауруынан шаршағандардың бірі екен. – Мен «Сосновый бордың» хондроз ауруына шипасы мол екенін білемін. Мынау тұрған Қостанайдан келіп осылай ем алып тұрамын. Келгеніме үш күн болды, қазірдің өзінде жағдайым жақсарып қалды, – дейді Динара. Қазір адамдардың көбі аз қозғалатындықтан, жұмыста көп отыратындықтан хондроз да кең тарап отыр. Санаторийде оған қарсы негізінен кешенді ем қолданылады. – Кешенді емге міндетті түрде массаждар, яғни үзу түрлері кіреді. Келушілер классикалық үзу, мойынды, арқаны уқалау емдерін алады. Мұнан кейін оларға лазер, электрофорез сияқты физиологиялық емдеу жəне сумен, балшықпен емдеу түрлері қосылады. Емдік балшық бұлшық етті жұмсартады. Бұл өте жақсы, – дейді Айгүл Мырзабекова. «Сосновый бор» санаторийіндегі минералдық судың ішкі ағзаларға да шипасы мол. Ғалымдар 1960-1975 жылдар аралығында Арақарағай орманындағы көлдің жəне жерасты суының құрамын зерттегеннен кейін, оның емдік қасиеті анықталған соң ғана «Сосновый бор» санаторийі салынып, ол 1981 жылы пайдалануға берілді. Бұл жердің суы асқазан-ішек ауруларына бірден бір ем. Минералды су бауыр ауруларын да жақсы емдейді, өтті тазалайды. – Бізге ешқандай ем алмай, тек минералды суды ішу үшін ғана жылына екі-үш рет келетін

демалушылар бар. Өйткені, су ішкеннен кейін ішек жұмысы керемет жақсарады. Санаторийдегі емдəмдік тамақтану да асқазан-ішек жəне бауыр, өт жолы ауыратындарға пайдалы. Олар осы арқылы ауруды жеңудің негізін біліп қайтады, үйіне барған соң да осылай тамақтануға тырысады. Дұрыс тамақтануға көп жайт байланысты, – дейді Айгүл Мырзабекова. Санаторийдегі демалушылармен əңгімелескенімізде олардың пікірі бас дəрігердің сөзімен бір жерден шықты. – Біздің бірінші рет келуіміз еді, санаторий өте ұнады. «Сосновый бордың» ауасы да, суы да, балшығы да шипа екен! Əсіресе, минералды суының шипасы күшті екеніне көзіміз жетіп отыр. Оның түрлі ванналары, бассейні жақсы екен. Ал минералды судың асқазан-ішек ауруларына шипасы молдығын естіп едік, енді соған өзіміз қанығып отырмыз. Шипажайдың тамағы да, жатар орны да, демалыс сағаттарына жасаған жағдайлары да керемет! – дейді астаналық ерлі-зайыпты Құсайын мен Айзада Құлымбаевтар. – Саламатты өмір салты деп нені айтамыз? Мұндай демалыс орындарына ауырмау үшін келу қажет. Мен бұрын шаңғы спортымен айналысқан едім, спорт шеберлігіне кандидатпын. Қазір кəсіпкер болғандықтан, спортқа көп уақытым қала бермейді. «Сосновый борға» жыл сайын негізінен қыс айларында келемін. Дəрігерлердің кеңесімен бауырға, асқазан-ішек ауруларына, хондрозға қарсы емдер аламын, ағаш арасында шаңғымен серуендеймін. «Сосновый бордың» қысқы көркін мен ертегі деп

атаймын, басқаша сипаттауға тілім жетпейді! Осы профилактикалық емдер мен демалысым маған жыл бойы күш береді, – дейді Ақмола облысының Жарқайың ауданынан келген Ерлан Əлім. Бас дəрігердің айтуынша, «Сосновый бор» санаторийі дем алушыларға жетпістен аса ем ұсынады, олардың арасында жолдамаға кіретін ақысыз жəне ақылысы да бар. Келушілер он күнде олардың арасынан өзі зардап шегетін ауруларға қарай 12-13 ем түрін дəрігердің кеңесімен жəне бақылауымен алады. «Сосновый бор» санаторийіне келушілер ем алумен қатар, демалысын көңілді өткізуі үшін барлық жағдай бар. Волейбол ойнайтын спорт зал, бильярд, боулинг, компьютер класы, дискотека, шатхана жұмыс істейді. Демалушылар үшін концерт, көңілді конкурстар өткізіліп тұрады. Арақарағай орманы аясындағы «Сосновый бор» санаторийінің кереметі осындай! Оған келіп көрген кісі ғана қанығады. «Сосновый бор» санаторийінің мекенжайы: Қостанай қаласынан 45 шақырым жердегі Алтынсарин ауданындағы Щербаков ауылының іргесіне орналасқан. 8(714-45) 3-33-05, 3-33-06 телефондары тəулік бойы жауап береді. E-mail: sosnovbor@mail.ru Санаторийге келерде жоғарыдағы телефондарға алдын ала хабарлассаңыз, жол қиындығын көрмейсіз. Алыстан келетін демалушыларды Қостанай қаласындағы теміржол вокзалында санаторий автобусы күтіп алады. ҚОСТАНАЙ.

«Мемлекеттік тіл жəне БАҚ» республикалық байқауының ЕРЕЖЕСІ

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернет-басылымынан (www.egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: Украина тыншымай тұр. Қарсылық акциясы бүкіл елді жайлап барады. АҚШ Сомалидің түстігінен соққы берді. Тунистің парламенті жаңа Конституция қабылдады. Оңтүстік Корея Айды игерудің бірінші бағдарламасын жүзеге асыруға кірісті. АҚШ-та Grammy жүлдесінің иегерлері белгілі болды. Қазақстанның бұрынғы азаматы Мұхтар Аймахановтың ғарышқа ұшатын шағы жақын.

Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің Тіл комитеті мемлекеттік тіл саясатын бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен насихаттау, мемлекеттік тілдің қазақ жəне орыс тілді басылымдарда насихатталу белсенділігін арттыру мақсатында «Мемлекеттік тіл жəне БАҚ» республикалық байқауын өткізеді. Бұл байқауға еліміздің қоғамдық өмірінде мемлекеттік тілдің қызмет ету аясын кеңейту мен мəртебесін нығайту мақсатында қазіргі мемлекеттік тілдің ахуалы туралы өткір де өзекті мақалалар (бағдарламалар) жариялаған жекелеген журналистер қатыса алады. Байқау төрт номинациядан тұрады: - «Үздік мақала» (баспасөз бойынша ) ; - «Үздік телеарна бағдарламасы» (телеарна бағдарламалары бойынша); - «Үздік радио бағдарламасы» (радио бағдарламалары бойынша); - «Үздік сайт мақаласы» (сайт материалдары бойынша). Байқау 2014 жылғы 10 қаңтар мен 10 маусым аралығында қазақ

«Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс туралы хабарландыру С-О-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. – «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы № 5084 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақылары

Санат С-О-2

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min 125 563

max 169 767

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі 010000 Астана қ., Абай даңғылы 33а, 1603 бөлме, анықтама үшін телефоны: 75-32-50, факс: 75-32-50, электрондық адрес: l.tungushbayeva@kyzmet.gov.kz, zh.ibraeva@kyzmet.gov.kz бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Алматы облысы бойынша департаментінің Тəртіптік кеңес хатшылығының менгерушісі – департамент басшысының орынбасары (С-О-2 санаты). Функционалдық міндеттері: Инспекция жəне бақылау бөлімінің жұмысын ұйымдастыруды, басқаруды жəне үйлестіруді қамтамасыз етеді; Инспекция жəне бақылау бөлімі қызметкерлерімен жоспарлы тапсырмалардың жəне жұмыстардың уақытылы орындалуына бақылау жүргізеді; Тəртіптік кеңес туралы қағидаларымен айқындалған функциялардың орындалуын қамтамасыз етеді; Тəртіптік кеңестің отырыстарына құжаттардың дайындалуын бақылайды; Тəртіптік кеңестің БАҚ-мен байланысын қамтамасыз етеді; мемлекеттік қызмет туралы заңнаманың қолданылу практикасына талдау мен қорыту жүргізіп, оның жетілдірілуі бойынша ұсыныстар енгізеді; мемлекеттік органдармен көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын бағалайды жəне бақылайды; нормативтік жəне əдістемелік құжаттардың əзірленіп енгізілуін бақылайды; Департамент басшының

тапсырмасы бойынша ішкі бақылаудың функцияларын жəне Агенттік пен департамент басшылығымен жүктелетін басқа да міндеттерді өз құзыреті шеңберінде іске асырады; Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім. «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. Өзге де нормативтік құқықтық актілер, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу. Word, Excel компьютерлік бағдарламаларымен жұмыс істей білу. Мемлекеттік тілді білуі жөн. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттарды (өкiлеттi орган белгiлеген нысандағы өтініш; өкiлеттi орган белгiлеген нысандағы сауалнама; бiлiмi туралы құжаттардың нотариалдық куəландырылған көшiрмелерi; еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесi; Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат) қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде жүргізіледі. Конкурс комиссиясының қарауына құжаттарды қабылдау мерзiмiнде азаматтардың өздерi əкеліп берген немесе поштамен жiберген (қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетілген құжат тігілетін папкада орналастырылған) құжаттары қабылданады. Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-О-2 санаты үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) Заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Əңгімелесуге жіберілген үміткерлер оны Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінде өтеді. Əңгімелесу кандидаттарды оған жіберу туралы хабардар ету күнінен бастап бес жұмыс күн ішінде өтеді. Аталмыш лауазымдарға орналасатын үміткерлер үшін көтерме ақы шығындары төленбейді, тұрғын үй жəне жеңілдіктер берілмейді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.gov.kz

жəне орыс тілдерінде жарық көрген жарияланымдарды, эфирден өткен хабарларды, қазақ тілінде жұмыс істеп жатқан арнайы сайттарды қамтиды. Байқау материалдары жарияланған күйінде (газет-журнал беттерінде, бейне жəне аудиокассеталар түрінде) 10 маусымға дейін қабылданады. Қазылар алқасында сараланып, үздік деп танылған жүлдегерлердің есімі 2014 жылғы 25 маусымда анықталады. Марапаттау рəсімі Астана қаласында өтеді. Байқауға ұсынылатын материалдар 2014 жылғы 10 маусымға дейін мына мекенжайға поштамен жолдануы тиіс: 01000, Астана қаласы, «Министрліктер үйі», 15-кіреберіс, Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің Тіл комитеті, «Мемлекеттік тіл жəне бұқаралық ақпарат құралдары» республикалық конкурсына. Байланыс телефондары: 8 (7172) 74-05-01, 74-05-02, (тел/факс 74-05-01)

Отырысқа Еуропадан 32 елдің өкілдері жиналып, əуесқой футболшылардың жарыстарын дамытуға арналған мəселелерді талқылады. Онда сонымен бірге, елішілік турнирлер мен жарыстарды, құрлықтық чемпионатты дамытуға назар аударылды. Біздің елдің өкілдері 2015 жылы əуесқой футболдан Еуропа чемпионатын Астанада өткізу туралы ұсынысын жасады. Бұдан басқа, Германия, Италия мен Израиль елдері де құрлық бəсекесін өткізуге үмітті екендерін жасырмады. Біз осы жиынға қатысып, Қазақстан атынан келесі жылы Еуропа чемпионатын өткізуге өтініш берген «Қазақстан əуесқой футбол лигасы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Ерлан Жарылқасыновпен хабарласып, отырыста қаралған мəселелер туралы сұрастырғанымызда, ол бізге былай деді: «Біздің ел 2015 жылы Астанада əуесқой футболшылар арасында Еуропа чемпионатын өткізуге өтінішін берді. Бұл бəсекені біз алдымен елімізде футболды дамытуға, халық арасында саламатты өмір салтын насихаттауға, жастарымыздың футбол ойнап, көбірек спортпен айналысуы үшін жасап отырмыз». Сонымен бірге, ол құрлықтық дода ны жылданжылға сəулеті мен дəулеті дамып келе жатқан Аста наны Еуропа елдеріне, бүкіл əлемге көрсету үшін

де өткізгісі келетіндерін айтты. «Мұндай жарыс елімізде бұрынсоңды болмаған. 2015 жылы Еуропа чемпионатының қай елде өтетіні 31 наурыз күні белгілі болады. Біздің ойымызша, Астанада құрлықтық доданы өткізуге мүмкіндік бар. Өйткені, Қазақстан Еуропа шағын футбол федерациясының құрамына кірген 2012 жылдан бері əуесқой футболды дамытуға бар күшжігерін салып келеді. Мұны қазір бəрі мойындап отыр. Сол кезден бастап «Қазақстан əуесқой футбол лигасы» қоғамдық бірлестігінің жыл сайын ұйымдастыратын турнирінің жеңімпазы Еуропа чемпионатына қатысуда. Мəселен, астаналық «Сайран» командасы 2012-2013 жылдары «Қазақстан əуесқой футбол лигасы» өткізетін турнирдің жеңімпазы ретінде екі жыл қатарынан құрлықтық чемпионатқа қатысып, ойын өрнегімен жанкүйерлердің ыстық ықыласына бөленді. Енді биыл «Семей» командасы Қазақстан атынан Еуропа чемпионатына қатысады. Бұл команда былтыр əуесқой футболшылар арасында өткен турнирдің жеңімпазы атанған», – деді ол. Ерлан Жарылқасыновтың айтуынша, қазір Қазақстан Еуропа шағын футбол федерациясының рейтингінде 32 елдің арасында 9-орында тұр. Осының өзі де 2015 жылы елімізде құрлықтық чемпионатты өткізуге мүмкіндік береді, – дейді ол.

Жылдыѕ їздік спортшылары Астанада Спорт жəне денешынықтыру істері агенттігінің ұйымдастыруымен қалыптасқан дəстүр бойынша жылдың үздік спортшысын марапаттауға арналған кеш өтті. Кеште агенттік 2013 жылдың үздік жаттықтырушылары мен журналистері, команда, спортты дамытуға жақсы жағдай жасап жатқан үздік өңір, спорт федерациясы мен демеушілері, «Жеңіске деген жігер» атағымен тағы бірнеше спортшы марапатталды. Онда Спорт жəне денешынықтыру істері агенттігінің төрағасы Тастанбек Есентаев еліміз спортын дамытуға спортшылар мен жаттықтырушылардың көп еңбек сіңіргенін айта келіп, жыл спортшысы атанған саңлақтарға тоқталды. Спорт жəне денешынықтыру істері агенттігі былтыр бокстан Қазақстан ұлттық құрамасына төрт алтын жүлдені жеңіп алған Біржан Жақыповты, Мерей Ақшаловты, Данияр Елеусінов пен Жəнібек Əлімханұлын, 2013 жылғы «Қазақстан барысы», əлем чемпионы Айбек Нұғымаров пен конькимен жүгіруден əлем чемпионы Денис Кузинді еліміздің үздік спортшысы деп атады. Сыйлықты спортшыларымызға Премьерминистрдің орынбасары Гүлшара Əбдіқалықова табыс етті. 2013 жылдың үздік жаттықтырушылары болып Мырзағали Айтжанов, Жанат Манашев, Марат Елеусінов, Мұрат Сиқымбаев, Серік Қоржыкенов жəне Петр Пастушенко танылды. «Кəсіби шебер» атағын жыл ішінде талай рет жеңіске жеткен боксшымыз Геннадий

Головкин алды. «Жеңіске деген жігері үшін» сыйлығымен Алмас Өтешов, Əділбек Ниязымбетов, Иван Дычко, Денис Тен, Зүлфия Ғабидулина, Азамат Мұқанов марапатталды. Сонымен бірге, «Шахтер», «Астана арландары», «Қайрат» шағын футбол командасы жəне көкпардан еліміздің ұлттық құрамасы жылдың үздік командасы атанса, қазақ күресі, шаңғы спорты мен Қазақстан бокс федерациялары жылдың үздік федерациялары, жыл демеушісі «Саутс Ойл» ЖШС (ОҚО) бас директоры Серікжан Сейітжанұлы, үздік жыл ауданы Қызылорда облысының Қармақшы ауданы, үздік ауыл жаттықтырушысы Алматы облысы Кербұлақ ауданының БЖСМ жаттықтырушысы Ермек Досалбаев пен Шығыс Қазақстан облысы Глубокое аудандық білім беру бөлімінің əдіскері Михаил Русанов, жыл дəрігері Татьяна Будаева жылдың үздік өңірі атағына Оңтүстік Қазақстан облысы ие болды. Ал «Халық сөзі» газеті бас редакторының орынбасары Дүрəлі Дүйсебай, «Sport» газетінің аға тілшісі Күнсұлтан Отарбай мен «Уральская неделя» газетінің журналисі Екатерина Литвякова спорт журналистеріне берілетін дəстүрлі Сейдахмет Бердіқұлов атындағы сыйлықтың лауреаттары атанды.

Республикалық мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізу туралы ақпараттық хабарлама Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75. Тендер өткізу уақыты: 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 11.00. Тендерге мына нысандар ұсынылады: 1. Тұрақжай, жалпы алаңы 7,8 ш.м., барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Сарқан ауданы, Сарқан қ., Тəуелсіздік к-сі, 115. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 3 611,40 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1 805,70 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 2. Тұрақжай, жалпы алаңы 6,7 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Кербұлақ ауданы, Сарыөзек кенті, Момышұлы к-сі, 12. Баланс ұстаушы – «Алматы облысы бойынша салық департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 3 102,10 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1 551,05 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 3. Тұрақжай, жалпы алаңы 5,51 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Текелі қ., Тəуелсіздік к-сі, 9. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 3 826,70 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1 913,35 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 4. Тұрақжай, жалпы алаңы 3,33 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Алакөл ауданы, Үшарал қ., 8 март к-сі, 63. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1 541,79 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 770,90 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 5. Тұрақжай, жалпы алаңы 9,51 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Көксу ауданы, Балпық би кенті, Измайлов к-сі, 10. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 4 403,13 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 2 201,57 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 6. Тұрақжай, жалпы алаңы 3,5 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Ақсу ауданы, Жансүгіров кенті, Қабанбай батыр к-сі, 20. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1 620,50 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 810,25 теңге.

- Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 7. Асхананың жертөледегі тұрақжайы, жалпы алаңы 149,5 ш.м. барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге жəне онда жабдығы бар (электр пеші – саны 2 дана), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Алакөл ауданы, Достық бекеті, «Т» паркі. Баланс ұстаушы – ҚР ҚМ Кедендік бақылау комитетінің «Достық» кедені» ММ. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 6 906,70 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 11 059,80 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 8. Операциялық залдағы (ксерокөшірме үшін) 3 ш.м. алаң, барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 67Б. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 2 639,10 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1 389,00 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. 9. Операциялық залдағы (ксерокөшірме үшін) 4,2 ш.м. алаң, барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Панфилов ауданы, Жаркент қ., Головацкий к-сі, 51Б. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. - Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1 847,37 теңге. - Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 972,30 теңге. - Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер мен тұрақжайға қызмет көрсету шығындарын кіргізбейді, олар бөлек төленеді. Тендер өткізу шарты мен жеңімпазды таңдау өлшемдері - Банктік жəне есеп айырысу-кассалық қызметтер көрсету үшін нысандарды пайдалану (1, 2, 3, 4, 5, 6-тармақтар). - «Достық» кеденінің қызметкерлеріне тамақтандыруды ұйымдастыру үшін нысанды пайдалану (7 тармақ). - Халықтың құжаттарына ксерокөшірме жасау үшін нысандарды пайдалану (8, 9-тармақтар). - Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер қатысушы ретінде тіркеу үшін мыналарды тапсыру қажет: Тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі жəне қосарланған конверттерде сəйкесетін шарттың қорытындысы қамтылуы тиіс. Сыртқы конвертте мына құжаттар қамтылуы қажет: 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу)

туралы куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде ұсынумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; 2) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме-үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 3) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) өтініш беру сəтінде салықтық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Ішкі конвертте үміткердің жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінімдер беру сəтінде жабық болуы жəне үміткер оны мөрлеуі қажет. Өтініштер қабылдау тігілген түрінде жалға берушінің мекенжайына құжаттардың ұсынылуымен, беттері нөмірленіп жəне соңғы беттеріне қол қойылып жəне мөр басылып расталуы тиіс (жеке тұлғалар үшін – егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына енгізіледі, ИИК KZ790705012170167006, БИК ККМFKZ2A, БСН 120340000064, КБе 11, мекеме коды 2170167, КНП 171. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер өткізу туралы хабарлама ресми жарияланған күнінен бастап тендер нысанымен танысу үшін барлық сұрақтар жəне тендерлік құжаттаманы алу бойынша Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментіне мына мекенжайға хабарласу керек: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75, 213-бөлме. Анықтама алу телефондары: 27-08-03, 27-10-04. Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде, яғни 2013 жылғы 12 ақпанда сағат 11.00-де аяқталады.


АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 18 ақпанда сағат 15.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалға беру жөнінде тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй. Тендерге ұсынылады: № 1 лот – Астана қаласы, Республика даңғылы, 52-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 12,0 ш.м. банктiк операцияларды жүзеге асыру үшiн үй-жайы, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша салық департаменті» ММ. № 2 лот – Астана қаласы, Жұбанов көшесі, 16-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 12,0 ш.м. банктiк операцияларды жүзеге асыру үшiн үй-жайы, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша салық департаменті» ММ. Бастапқы жалдау ақысы айына: № 1 лот – 31 253 теңге. № 2 лот – 31 253 теңге. Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерге төлейді, немесе баланс ұстаушымен келісімшарт бойынша төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасасу мерзімі, баланс ұстаушының келісімі бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер талаптары: 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар. 2. Жалға алу уақытына үй-жайдың пайдалану бейінін сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер өткізу ережелері:

Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шарттарын орындау мен шарт жасасу жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiштi; 2) желiмделген конвертте тендердiң шарттары бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеушi куəлiгiнiң көшiрмелерiн не көрсетiлген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін не құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндiкөшiрменi;

жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндiкөшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) өтiнiш беру сəтiне салықтық берешегi жоқ екенi туралы салық органының анықтамасын беруi қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдіргендерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтінімдер ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылғы 17 ақпанда сағат 15.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, ҚР ҚМ Қазынашылық комитетінің банкі, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есептік шотына енгізіледі. Кепілді жарналардың мөлшері: № 1 лот бойынша – 12 501 теңге. № 2 лот бойынша – 12 501 теңге. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй, № 2-бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 14 ақпанда Қызылорда облысы бойынша салық департаментінің, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалының теңгеріміндегі мүліктерді 1 жыл мерзімге мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Қызылорда қаласы, И.Журба көшесі, 29. Тендер өткізу уақыты сағат 10.00-де. Тендерге ұсынылады: 1. Тұрғын үй емес жай, алаңы 12,5 ш.м. 1994 жылы салынған, мекенжайы: Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 64 Г. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша салық департаменті. Нысаналы мақсаты – банк операцияларын іске асыру. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 10 417,50 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 5 208,75 теңге. 2. Тұрғын үй емес жай, алаңы 9,0 ш.м. 2006 жылы салынған, мекенжайы: Қызылорда қаласы, Мұратбаев көшесі, 2 Е. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – банк операцияларын іске асыру. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 7 500,60 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 3 750,30 теңге. 3. Тұрғын үй емес жай, алаңы 9,0 ш.м. 2006 жылы салынған, мекенжайы: Қызылорда қаласы, Мұратбаев көшесі, 2 Е. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – банк операцияларын іске асыру. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 7 500,60 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 3 750,30 теңге. 4. Тұрғын үй емес жай, алаңы 7,0 ш.м. 2007 жылы салынған, мекенжайы: Жосалы қыстағы, Абай көшесі, н/ж. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы - «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – банк операцияларын іске асыру. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 2 916,90 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 1 458,45 теңге. Тендер шарты: – нысанды банктің есептік-кассалық бөлімі үшін пайдалану; – нысанды техникалық жарамды жағдайда ұстау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. 5. Тұрғын үй емес жай, алаңы 3,0 ш.м. 1965 жылы салынған, мекенжайы: Жалағаш қыстағы, Желтоқсан көшесі, 28. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша салық департаменті. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 1 000,08 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 625,05 теңге. 6. Тұрғын үй емес жай, алаңы 4,0 ш.м. 1994 жылы салынған, мекенжайы: Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 64 Г. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша салық департаменті. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 2666,88 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен.

9

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

Кепілді жарна – 1 666,80 теңге. 7. Тұрғын үй емес жай, алаңы 9,0 ш.м. 2006 жылы салынған, мекенжайы: Қызылорда қаласы, Мұратбаев көшесі, 2 Е. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 6 000,48 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 3 750,30 теңге. 8. Тұрғын үй емес жай, алаңы 3,6 ш.м. 2007 жылы салынған, мекенжайы: Тереңөзек қыстағы, Амангелді көшесі, 55. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 1 200,10 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 750,06 теңге. 9. Тұрғын үй емес жай, алаңы 9,0 ш.м. 2007 жылы салынған, мекенжайы: Əйтеке би кенті, Жанқожа батыр көшесі, н/ж. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 3 000,24 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна –1 875,15 теңге. 10. Тұрғын үй емес жай, алаңы 6,0 ш.м. 2008 жылы салынған, мекенжайы: Шиелі қыстағы, Кəрімбаев көшесі, 16 А. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Қызылорда облысы бойынша филиалы. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 2 000,16 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілді жарна – 1 250,10 теңге. 11. Тұрғын үй емес жай, алаңы 7,2 ш.м. 1971 жылы салынған, мекенжайы: Шиелі қыстағы, Рысқұлов көшесі, 12. Техникалық жағдайы жақсы. Теңгерім ұстаушы – Қызылорда облысы бойынша салық департаменті. Нысаналы мақсаты – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 2 400,19 теңге. Мүліктік жалға беру мерзімі – 1 жыл, қолданыстағы келісімшарттың мерзімін ұзарту құқығымен. Кепілдік жарна – 1500,12 теңге. Тендер шарты: – нысанды пошта байланысы қызметі үшін пайдалану; – нысанды техникалық жарамды жағдайда ұстау. Мүлікті жалдау ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанаға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа қызметтерге төлейді немесе теңгерім ұстаушымен келісімшарт бойынша төлейді. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер өткізу ережелері: Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия конверттің бүтіндігін

«Червонное-Агро» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00де кезектен тыс жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Солтүстік Қазақстан обл., Ғ.Мүсірепов атындағы ауд., Червонное а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Червонное-Агро» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Червонное-Агро» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Червонное-Агро» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Егер өтініштерді қабылдау мерзімінің аяқталу сəтінде бір ғана өтініш тіркелген болса (екінші жəне келесі тендерлерді қоспағанда), тендер өтпеді деп танылады. Тендерге қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үміткердің тендерге қатысуға келісімін жəне оның тендер шарттарын орындау мен шарт жасасу жөніндегі міндеттемелерін қамтитын тендерге қатысуға өтініші; 2) желімделген конвертте тендердің шарттары бойынша ұсыныстары; 3) заңды тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеуші куəлігінің көшірмелерін немесе нотариалды куəландырылған көшірмелерін; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін немесе құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен үзіндікөшірмені; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестікке қатысушылар тізілімінен үзіндікөшірмені (серіктестікке қатысушылардың тізілімі жүргізілген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдерінде нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепілді жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесін; 7) өтініш беру сəтінде салықтық берешегі жоқ екені туралы салық органының анықтамасын беруі қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдіргендерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтініш тендерлік құжаттамада анықталған шарттарға сəйкес жасалады. Өтініштер қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертте осы жоғарыда аталған құжаттар болуы тиіс. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы болуы тиіс. Ішкі конверт өтінім берген сəтте жабық болуы жəне үміткермен мөрленуі тиіс. Егер құжаттар толық көлемде көрсетілген талаптарға сəйкес келмеген жағдайда, өтінішті қабылдау жəне тіркеу жүргізілмейді. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Кепілді жарна «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: ИИК KZ690705012170173006, СТН 331000024812,БСН 120240012084, БИК KKMFKZ2A, КБЕ 11, КНП 171, «ҚР Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қызылорда облысы бойынша қазынашылық департаменті» ММ, ММ коды 2170173. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Қызылорда қаласы, И.Журба көшесі, 29, 1-қабат. Анықтама алу телефоны: 30-11-64. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөніндегі қосымша ақпаратты мына телефон арқылы: 8 (7242) 30-11-64 немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

«Ишим-Астык» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00де кезектен тыс жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Ақмола обл., Жақсы ауд., Ишимское а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Ишим-Астык» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Ишим-Астык» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Ишим-Астык» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 14 ақпанда сағат 15.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалға беру жөнінде тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй. Тендерге ұсынылады: № 1 лот – Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 408,2 ш.м. кеңсе үй-жайы, баланс ұстаушы «Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы» ММ. № 2 лот – Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 4-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 191,0 ш.м. кеңсе үй-жайы, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы» ММ. № 3 лот - Астана қаласы, Орынбор көшесі, 11/1-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 739,5 ш.м. кеңсе үй-жайы, баланс ұстаушы – «Қазгидромет» РМК. № 4 лот – Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 4-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 211,2 ш.м. кеңсе үй-жайы, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы» ММ. Бастапқы жалдау ақысы айына: № 1 лот – 807 961 теңге. № 2 лот – 378 052 теңге. № 3 лот – 1 463 711 теңге. № 4 лот – 418 034 теңге. Мүлікті жалдау (жалға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерге төлейді, немесе баланс ұстаушымен келісімшарт бойынша төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасасу мерзімі, баланс ұстаушының келісімі бойынша бұдан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер талаптары: 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар. 2. Жалға алу уақытына үй-жайдың пайдалану бейінін сақтау. 3. Əкімшілік ғимараттарына рұқсатнама режімін сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер өткізу ережелері: Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендер қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет:

1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шарттарын орындау мен шарт жасасу жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiштi; 2) желiмделген конвертте тендердiң шарттары бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеушi куəлiгiнiң көшiрмелерiн не көрсетiлген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін не құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндiкөшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) өтiнiш беру сəтiне салықтық берешегi жоқ екенi туралы салық органының анықтамасын беруi қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдіргендерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтінімдер ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 15.00де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, ҚР ҚМ Қазынашылық комитетінің банкі, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есептік шотына енгізіледі. Кепілді жарналардың мөлшері: № 1 лот бойынша – 425 243 теңге. № 2 лот бойынша – 198 975 теңге. № 3 лот бойынша – 770 375 теңге № 4 лот бойынша – 220 018 теңге. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй, № 2-бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

«Ишимское» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00-де жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Солтүстік Қазақстан облысы, Тимирязев ауд., Ишимское а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Ишимское» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Ишимское» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Ишимское» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Алиби-Павловка» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00-де жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Ақмола обл., Ерейментау ауданы, Павловка а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Алиби-Павловка» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Алиби-Павловка» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Алиби-Павловка» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Фортуна-Лайт» ЖШС БИН 110240023503 жəне «Техканц» ЖШС БИН 060140001011 өздерінің қосылғандығы туралы хабарлайды. Кредиторлардың шағымдары екі ай ішінде мына мекенжайда қабылданады: Астана қ., Алматы ауданы, Жастар ш/а., Бараев к-сі, 10/1-үй, 53-пəтер.

ТОО «Фортуна-Лайт» БИН 110240023503 и ТОО «Техканц» БИН 060140001011 объявляют о своем слиянии. Претензии кредиторов принимаются в течении двух месяцев по адресу: г. Астана, район Алматы, мкр. Жастар, ул. Бараева, дом 10/1, кв. 53.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының аппараты аппарат қызметшісі Мұрат Жолмағамбетұлы Жұртекинге анасы Райхан САЛЫҚҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Маңғыстау облысы əкімінің аппараты Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, біртуар ақын Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ ұзаққа созылған науқастан қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ұжымы қазақтың аса көрнекті ақыны, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. М.Əуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ректораты жəне ұжымы аса көрнекті ақын, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, халық жазушысы, журналист Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туғантуысқандарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Академик Зұлқарнай Алдамжар атындағы Қостанай əлеуметтік-техникалық университетінің құрылтайшысы Алдамжаровтың отбасы мен университеттің ректоры Қадырғали Жаманбалин көрнекті ақын, халық жазушысы, журналист, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің I жəне II сайланымдарының депутаты Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

«Агро-Жазык» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00-де кезектен тыс жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Солтүстік Қазақстан обл., Ғ.Мүсірепов атындағы ауд., Привольное а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Агро-Жазык» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Агро-Жазык» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Агро-Жазык» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Алиби-Астык» ЖШС 2014 жылғы 13 ақпанда сағат 10.00-де кезектен тыс жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: Солтүстік Қазақстан обл., Тайынша ауд., Мироновка а. Күн тəртібі: 1. Несиелік берешекті қайта қаржыландыру үшін займдар алу, займдар немесе айналымдағы қаражатты толықтыру үшін кредиттік желілер алу, сондай-ақ «Delta Bank» АҚ-тағы қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі. 2. «Алиби-Астык» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге немесе қамтамасыз етуді беру туралы басқа заңды тұлғалар алдындағы ұсынымды беруге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Delta Bank» АҚ алдындағы кез келген міндеттемелерін «Алиби-Астык» ЖШС-нің орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында серіктестіктің барлық банктік шоттарында тұрған ақшаны акцептті қолданбай алуға (есептен шығаруға) «Delta Bank» АҚ-қа құқық беру; 5. «Алиби-Астык» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берілген қолданыстағы кредиттік желі шартының өзгеруі, кредиттік желілер немесе банктік займ алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Алматықалабезендіру» АҚ 2014 жылғы 17 ақпанда сағат 11.00-де акционерлердің жиналысы болатынын хабарлайды. Жиналыс Алматы қаласы, Сейфуллин даңғылы, 291-ғимаратта өтеді. Күн тəртібіндегі сұрақтар: 1. Акционерлік қоғамды «Жауапкершілігі шектеулі серіктестік» етіп қайта құру туралы. 2. «ЖШС» қайта құру процедуралық сұрақтарын талқылау.

 Еске алу

Ґмірі ґрнекке толы еді Еліміздегі құрылыс, мелиорация жəне су саласының білікті де бірегей маманы Зейнелғараб Əнуарбекқызы Əбілғазинованы жақында сұм ажал 65 жасқа қараған шағында бақи дүниеге алып кетті. Зейнелғараб (Зейнеш) Əбілғазинова 1948 жылдың 10 тамызы күні Қостанай қаласында дүниеге келді. Зейнеш Əнуарбекқызы 1968 жылы Қостанай облысындағы Арқалық ауданының Қайыңды совхозында орта мектепті аяқтағаннан кейін Жамбыл облысының Қаратау қаласындағы кен құрылысы техникумына оқуға түсті. Оны 1971 жылы құрылыс инженері мамандығы бойынша бітіріп, арнайы жолдамамен Торғай облысына ке ліп еңбек жолын бастады. Алғашқыда Есіл қаласындағы № 127 кəсіптік-техникалық училищеде өндірістік оқыту шебері ретінде болашақ мамандарға сабақ берді. 19 71 -1 995 жылдар аралығында Арқалық қаласында жаңадан ашылып құрылыс жобаларын əзірлейтін «Казграждансельпроект» институты филиалында инженер, аға инженер, смета бөлімінің бас маманы, бөлім бастығы қызметтерін атқарды. Облыс экономикасын əлеуметтік-экономикалық жағынан дамыту жолында ұзақ жылдар бойы қажымай-талмай абыройлы еңбек етті. 1995-1998 жылдары республика Ауыл шаруашылығы министрлігінің Арқалық қаласында орналасқан Торғай мелиорация жəне су құрылыс объектілерінің дирекциясында жетекші маман, бас маман болып істеді. Ал 1998 жылы Астана қаласына жұмысқа ауысты. 1998-2008 жылдар ішінде Ауыл шаруашылығы министрлігіне қарасты «Жетісу» аймақтық гидрогеологиялықмелиоративтік орталығының Солтүстік аймақ бөлімшесінде жоғары дəрежелі гидрогеолог

болып еңбек етті. Осында жүріп зейнеткерлікке шықты. Ол ауылдық елді мекендердің өркендеп көркеюіне сүбелі үлесін қосып, артына өнегелі і з қ а л ды р ды . З е й н е л ғ а р а б Əнуарбекқызы Ақмола, Батыс Қазақстан, Қарағанды, Павлодар жəне Шығыс Қазақстан облыстарының да суармалы егістіктерінің өнімділігін арттырып, молайтуға көп еңбек сіңірді. Зейнелғараб түрлі қызмет атқара жүріп жеке өмірін де өрнектей білді. Жұбайы, мелиорация жəне су шаруашылығының белгілі маманы Өмірбай Абай ділдин екеуі өмірге Меруерт, Шыңғыс сынды перзенттер əкеліп, тəлімді тəрбие беріп, өнегелі етіп өсірді. Жастайынан тек бір салада еңбек етіп, отбасының, туғантуысқандары мен дос-құр быларының мақтанышы болған Зейнелғараб қашанда ақ пейілді мінезімен, ақыл-парасатымен, ұйымдастырушылық қабілетімен ерекшеленіп тұрушы еді. Алланың ісіне кім араша түспек. Жазмыштан озмыш жоқ. Марқұмның жаны жəннатта, жатқан жері жайлы, топырағы торқа болсын. Еске алушылар – Аймақтық гидрогеологиялық-мелиоративтік орталығының ұжымы жəне бір топ жолдастары.

*** Марқұмның қырқы 2014 жылғы 8 ақпанда Астана қаласы, Абылай хан даңғылы, 13/1 мекенжайындағы «Ташкент» мейрамханасында өтеді.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы халық жазушысы, аса көрнекті ақын Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туғантуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ұжымы академик, тарих ғылымдарының докторы Болат Ешмұхамедұлы Көмековке бауыры МАРАТТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

«Атамұра» корпорациясының ұжымы көрнекті ақын, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, қоғам қайраткері Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туғантуыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің ұжымы Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры, техника ғылымдарының докторы, профессор Ғалымқайыр Мұтанұлы Мұтановқа анасы Тынышты ЖƏКЕНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестрінің ұжымы халық жазушысы, көрнекті ақын, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Қазақ бас сəулет-құрылыс академиясы Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры, ҚР ҰҒА вице-президенті Ғалымқайыр Мұтановқа анасы Тынышты ЖƏКЕНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ұжымы қоғам қайраткері, халық жазушысы, көрнекті ақын Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ көрнекті ақын, халық жазушысы, журналист, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің І жəне ІІ сайланымдарының депутаты Фариза ОҢҒАРСЫНОВАНЫҢ дүниеден озуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына жəне барша қазақ жұртына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитетінің «Резерв» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының ұжымы ішкі бақылау басқармасының басшысы Алтай Қамзеұлы Бошановқа ҚАРЫНДАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің ұжымы орыс филологиясы жəне журналистика кафедрасының доценті, педагогика ғылымдарының кандидаты, Қазақстанның құрметті журналисі Қуандық Оразбекұлына анасы СƏЛИМАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

28 қаңтар 2014 жыл

● Біздің ел осындай!

Жўлдызыѕ жарќырасын, Жаѕаґзен! Мұнайлы Жаңаөзен жаңғыру жолына түсті. Қаланы əлеуметтікэкономикалық дамытудың 2012-2020 жылдарға арналған, кəсіпкерлікті дамытудың 2012-2014 жылдарға арналған жоспарларын жəне моноқалаларды дамыту бағдарламасын басшылыққа алған қала еңсесін көтеріп, бойын тіктеп келеді. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Табиғи өсім жəне ішкі миграция əсерінен Жаңаөзен тұрғындарының саны өткен жылы 130 мыңға жуықтады. Кəсіпкерлікке қолдау көрсетілуі, жаңа жұмыс орындарының ашылуы, əлеуметтік əлеует мұнайлы қалаға қоныстануға қызығушылық танытушылардың қата рын азайтпай отыр. Бұл қаланың жан-жақты даму ырғағын бір сəтке толастатуға болмайтындығын ұқтырады. Жаңаөзендегі 38 балабақша 5505 баланы қамтыған, ал 22 күндізгі мектепте 23018 оқушы білім алуда. 2013 жылы бұдан 44 жыл бұрынғы жаңалықты қайталап, 4176 сəби өмірге келді. Өткен жылы мұнда 15 жаңа нысан пайдалануға берілді. Олардың арасында «Жұлдыз» шағын ауданынан ашылған 320 орындық балабақша, «Бостандық» шағын ауданындағы 624 орындық мектеп, «Рахат» шағын ауданындағы 250 орындық емхана, 2 стационарлық

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

полиция бекеті, т.б. бар. «Рахат-3» шағынауданын сумен жабдықтау жүйе-сі, 20 аула алаңы, 12 мектеп ауласы іске қосылды. Жаңадан ашылған «Жалын» кинотеатры, «Несіп» балабақшасы, «НұрШын» ЖШС 30-дан астам тұрғынға жаңа жұмыс орындарын ұсынды. Əлеуметтік дүмпуі осылай өрілген өңір 2013 жылы 141,9 млрд. теңге өнім өндіріп өнеркəсіптік өнімнің нақты көлем индексі 112,4%-ды құрады. 457,4 мың тонна шикі мұнай өндіріліп, өткен жылмен салыстырғанда, 9,6 %-ға артық көрсеткіш берді. Газ өндіруде де еңбек өнімділігі үдеген – 460,6 млн. текше метр табиғи газ өндіріліп, 2012 жыл қорытындысынан 2,9 %-ға артты. Халқы көп қалада құрылыс жұмыстары ерекше қарқынға ие. Өткен жылы құрылыс жұмыстарының көлемі 20,3 млрд. теңгені құраған. Маңғыстау облысы. –––––––––––––––––––– Суреттерді түсіргендер Ерлан ОМАРОВ, Серік МАЙЕМЕРОВ.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айгүл СЕЙІЛОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жария ланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №234 ek


28012014  

2801201428012014

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you