Issuu on Google+

Кеше Алматыда Ауғанстан жөніндегі Ыстамбұл үдерісі Сыртқы істер министрлерінің конференциясы болып өтті. Оған Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысып, сөз сөйледі.

№116 (28055) 27 СƏУІР СЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Нўрсўлтан НАЗАРБАЕВ:

Ауєанстан маѕызды тарихи кезеѕге ќадам басќалы тўр Осы уақытқа дейін ынтымақтастық немесе қауіпсіздік ұйымдарының бір де бірі Ауғанстан мəселесін аттап өткен емес. Əлемдік қоғамдастықтың басын қос қан алқалы жиындар да оны ай налып кете алмайды. Кеше Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өткен Ауғанстан жөніндегі Ыстамбұл үдерісі Сыртқы іс тер министрлерінің Алматы конференциясында қабылданған шешімдер бұл елге ұзақ күткен бейбіт өмірді оралтуға септесе ме? Халықаралық күштердің миссиясы аяқталуына орай маңызды тарихи кезеңге қадам басқалы тұрған Ауғанстанға енді қандай көмек қажет? Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Отыз жыл бойы соғыс өрті сөнбеген Ауғанстанның қарапайым халқы қажығаны, саясаты сансырап, экономикасы тұралап тұрғаны анық. Оның үстіне бұл елдің билігі өз мəселесін өз бетінше шеше алмайтындығын баяғыда-ақ мəлімдеген. Шиеленісті жағдайы ширек ғасырдан да асып кеткен халық халықаралық қоғамдастықтың жанжақты көмегіне мұқтаж. Халықаралық қоғамдастық та өз тарапынан бұл елдегі жағдайдың тұрақталғанына мүдделі. Ендеше, өз аумағындағы бейбітшілікті мұрат тұтқан Қазақстан бұл мəселеден еш шет қалған емес. Тіпті еліміз Орталық Азия аймағында Ауғанстанға көмек көрсету жоспары бар жалғыз ел екендігін атап өтуге болады. Бұл елде жағдай əбден шиеленіскен тұста Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Алматыда кездесу өтіп, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне төтенше жиналыс жасауға өтініш жасалып, арнайы ұйғарым қабылданғанын да еске алсақ артық болмайды. Жыл сайын гуманитарлық көмек көрсетуге, инфрақұрылымдық нысандар салуға айтарлықтай қаржы бөлініп отыр. Қазақстан Ауғанстанға астық пен азық-түлік өнімдерін жеткізіп, жол салды. Қазір онда мектеп пен аурухана құрылысы аяқталып келе жатыр. Бұдан бөлек, ауған кадрларын дайындау бағдарламасы бойынша Үкіметіміз 500 миллион доллар қаржы

бөліп, 1 мың ауған студентін дəрігер, мұғалім, инженер, ауыл шаруашылығы сияқты азаматтық мамандықтар бойынша оқытуда. Өңірлік тұрғыдан алып қарағанда, Ауғанстанның əлмисақтан көрші, барыс-келісі, алыс-берісі үзілмеген ел екендігіне барлық кезде басымдық беріп келе жатқан Елбасы: – Ауған мəселесі халықаралық деңгейде күн тəртібінде тұрғаны баршамызға белгілі. Бауырлас ауған халқының кейінгі бірнеше онжылдықтың ішіндегі шеккен зардабы, ішінде болып жатқан азамат соғысы барлығымызды қынжылтады. Ел жаңадан бейбіт өмірге келіп, экономикасын көтеріп, жағдайын жақсартатын болса, бəрімізге үлкен мерей болатын еді. Сондықтан бүгінгі қабылдайтын шешімдеріміз Ауғанстанға ұзақ күткен бейбіт өмірге қайта оралуына ықпал етеді деп сенемін, – деді. Осы арада Алматы конференциясына Ауғанстан, Үндістан, Қырғызстан, Пəкстан, Ресей, Тəжікстан, Түркия, Біріккен Араб Əмірліктерінің сыртқы істер министрлері, сондай-ақ, АҚШ, Франция, Ұлыбритания, Швецияны қоса алғанда, өңірден тыс бірқатар елдердің министрлері мен жоғары лауазымды өкілдері қатысқанын айта кетелік. Халықаралық ұйымдар атынан ЕҚЫҰ, АӨСШК, ИЫҰ, ШЫҰ, ЭЫҰ өкілдері,

Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімі А.М.Карапетян туралы

сондай-ақ, БҰҰ-ның Ауғанстандағы миссиясының жəне басқа халықаралық ұйымдардың басшылары сөз алды. Қазақстан Президенті өз сөзінде бүгінгі кездесуге Ауғанстанның одан арғы дамуына байланысты мəселелердің талқылауға шығарылғанын атап өтті. Бұл ел қауіпсіздікті қамтамасыз ету ісіне көмек көрсетуші халықаралық күштердің миссиясы аяқталуына орай маңызды тарихи кезеңге қадам басып отыр. – Ел аумағының көп бөлігі қазір Ауғанстан үкіметінің жауапкершілігінде. Біз бұл үрдісті нығайта түсу жөніндегі ел басшылығы мен халықаралық қоғамдастықтың күш салуына қолдау білдіреміз. Алайда халықаралық коалиция күштерінің шығарылуы, менің пікірімше, Ауғанстанға əлемнің назарының бəсеңдеуінің белгісі ретінде қарастырылуға тиіс емес. Ол елдің барлық толыққанды күштері үшін жаңа, бейбіт даму кезеңіне өтудің белгісі болуға тиіс, – деді Елбасы. Нұрсұлтан Назарбаев басты міндет ішкіұлттық келісімнің жетістігі мен ұзақ мерзімді бейбітшіліктің негізін қамтамасыз ету екенін атап өтті. – Ауғанстан проблемасын шешудің кілті, ең алдымен, оның заңды өкілдері ретінде ауған халқының жəне үкіметінің өз қолында. Əлемдік қоғамдастық үшін ауғанаралық үнқатысудың дамуын

Князь Ибрагимович Мирзоев Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары болып тағайындалсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 24 cəуір. № 198

Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімі З.И.Касанов туралы

Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімі А.И.Барон туралы

АҚПАРАТТАР аєыны

 Астанада еңбек жəне өнеркəсіп қауіпсіздігінің көрме-конференциясы жұмысын бастады. Ол мұнай-газ, таукен металлургиясы, химия өнеркəсібі, көлік жəне инфрақұрылым, құрылыс индустриясы секілді салаларда еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған өнім мен қызмет түрлерін ұсынып отыр.  Қазақстанның Iшкi əскерлерi за манауи ұшақ сатып алды. Кеше

Александр Иосифович Барон Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары болып тағайындалсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 24 cəуір. № 199 Астанада Əуе қорғанысы күштерiнiң əскери аэродромында Ан-74ТК-200 əуе көлігінің таныстырылу рəсімі болып өтті.  Польшаның парламенттік делегациясы Солтүстік Қазақстанда болды. Сеймнің вице-спикері Еже Вендерлих бас таған поляк парламентшілері 1936 жылдан бері сол жылдарда күштеп қоныс аударылған поляктар тұратын Тайынша ауданының Зеленый Гай ауылына аялдады.  Павлодар облысының Шақа ауылында «Саябақтар маршы-2013» шарасы басталды. «Табиғатты болашақ үшін сақтайық» ұранымен өтетін акция барысында

сақтап отыр. Сондай-ақ, оның қызметі Ауғанстанды қақтығыстан кейінгі оңалтуға бағытталатын болады. Мұндай құрылым БҰҰ-ның өңірлік жəне субөңірлік өкілдіктері, халықаралық жəне өңіраралық ұйымдар арқылы бұл елде қаржылық-экономикалық көмекті үйлестіру үшін қажет. Бұл қазіргі бағдарламаларды жəне келешекте көпжақты ынтымақтастық міндеттерін тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік береді, – деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев Ауғанстанды қалпына келтіру жөнінде халықаралық қоғамдастықтың гуманитарлық күшжігер жұмсау ісіне еліміздің белсене қатысып отырғанын атап өтті. – Ауғанстандағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмек көрсету жөніндегі халықаралық күштер операцияларының басынан бастап Қазақстан Альянспен бірге жүктерді транзиттеу туралы келісімді, сондай-ақ АҚШ-пен, Германиямен, Франциямен, Испаниямен жəне Ұлыбританиямен екіжақты уағдаластықты жүзеге асыру аясында коалиция əскерлеріне жəрдемдесуде. Қазір біз Ақтау порты есебінен НАТОның жүктері үшін транзиттік əлеуетті арттыруға дайындалып жатырмыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Мемлекет басшысы 2007 жылдан бері еліміздің арнайы Ауғанстанға

Бəрекелді!

Қазақстан Республикасы Президентінің Өкімі К.И.Мирзоев туралы

Артуш Месропович Карапетян Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 24 cəуір. № 196

Зиятдин Исмиханович Касанов Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары қызметінен босатылсын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 24 cəуір. № 197

толығымен ынталандыру маңызды. Ауғанстанда бейбітшілік пен тəртіп орнықтыруға дайын екенін көрсеткен күштер қолдауға ие болуға тиіс. Осы орайда 2014 жылға жоспарланған Ауғанстандағы президенттік сайлау өте маңызды болып отыр. Біз сайланған мемлекет басшысы мейлінше ауған қоғамының барлық буынының қолдауына ие болады деп үміттенеміз, – деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті халықаралық көмек көрсету бағдарламаларының негізін құраушы элемент Ауғанстанды экономикалық тұрғыдан оңалту екенін атап көрсетті. Ол бұл үшін өңірлік интеграцияның маңызды шарт болып табылатынына тоқталды, Қазақстан өңірлік көлік инфрақұрылымын құруға белсенді түрде инвестиция салуда, сондай-ақ əлі пысықталып жатқан өңірлік ірі жобаларға қолдау көрсетуде. Мемлекет басшысы Ауғанстанды дамытуға байланысты міндеттерді шешу үшін қуатты көлік торабы ретінде Алматы қаласының мүмкіндіктерін іске қосқан жөн екені туралы пікірін білдірді. – Алматы – халықаралық, соның ішінде БҰҰ жүйесі агенттіктері орналасқан орын. Сондықтан Алматыда БҰҰ халықаралық орталығын құру туралы ұсыныс əлі күнге дейін өзектілігін

Сїт ґѕдеу зауыты

жылына 4,8 мыѕ тонна ґнім береді Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Қордай ауданында сүт өнім де рін өндіретін «Үміт Қордай» ЖШС-ның жаңа кəсіпорны өзінің алғашқы өнімдерін шығара бастады. Сүт өнімдерін өндіретін бұл зауытты іске қосу үшін 100 миллион теңге қаражат жұмсалды. «Үміт Қордай» ЖШС 2010 жылы Қырғызстан инвесторларымен бірігіп Ауқатты ауылындағы тоқтап тұрған сүт зауытын сатып алып, Ресей ��əне Беларусь елдерінен сүт өңдейтін заманауи құрал-жабдықтар əкеліп орнатқан болатын. Жоба бұрнағы жылы облыстың индустрияландыру картасына енгізілді. Соның арқасында, міне, жаңа зауыт өмірге келіп отыр.

ауылдағы жастар мен жоғары сыныптың тəлім алушылары бірегей қарағайлы орманның аумағын тазалауға қатысады.  Атырау малшылары малдарды спутниктен бақылайтын дəрежеге жетті. Аталмыш мүмкіндік түлікке чип енгізу арқылы жүзеге асады. Егілген малдар арнайы мəліметтер базасына енгізілгеннен кейін оларды табу қиынға соқпайды.  Оңтүстік Қазақстан облысында су тасқыны орын алатыны ескертілді. Бұл облыс аумағында 26 сəуір күні нөсер жаңбыр жаууына байланысты кейбір

көмек жоспарын жүзеге асырып келе жатқанына тоқталды. – Оның аясында жас ауған азаматтары үшін 1000 бейбіт мамандық иелерін даярлау бағдарламасы жүзеге асырылуда. Жыл сайын Қазақстан Ауғанстанға қайтарымсыз техникалық жəне гуманитарлық көмек көрсетеді. Қазақстанның қаражатына Талукан – Құндыз – Ширхан – Бандар автожолы қайта салынды. Қазақстанның көмегі есебінен мектеп пен аурухана тұрғызылды. Қазіргі уақытта Қазақстанда «КаzAID-тың» дамуына ресми жəне техникалық тұрғыдан көмек көрсету жөніндегі ұлттық агенттік құрылу үстінде. Оның қызметінің басым бағытының бірі Ауғанстандағы жобаларды жүзеге асыру болатын болады, – деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев бұдан əрі де Қазақстанның Ауғанстандағы бейбіт өмірді қалпына келтіруге əлеуметтік жəне білім беру бағдарламалары мен жобаларына, азық-түлік пен жанар-жағармай жеткізу түріндегі гуманитарлық көмекке ден қою арқылы жəрдемдесе беретінін атап өтті. Сонымен қатар, ол өңірлік дамудың есірткі өндірісімен жəне есірткі тасымалымен күрес мəселесі сияқты сынқатеріне назар аударды. – Оны кешенді түрде шешіп алмай, 2014 жылдан кейін де Ауғанстандағы тыныштық пен тұрақтылыққа қол жеткізу қиын болады. Бұл үдерістегі маңызды рөлді, біздің ойымызша, есірткілік, психотроптық заттар мен олардың прекурсорларының заңсыз айналымымен күрес жөніндегі Орталық Азия өңірлік ақпараттық үйлестіру орталығы атқаруға тиіс. Алматыда БҰҰ қолдауымен құрылған бұл бірегей құрылым қазірдің өзінде өңірдегі трансшекаралық есірткі қылмысымен күрестің тиімді тетігі ретінде өзін көрсете білді, – деді Мемлекет басшысы. Қазақстан Президенті өңірлік тағы бір маңызды мəселе халықаралық терроризм мен діни экстремизмнің қатері болып қала беретінін атап өтті. Ауғанстан террорлық жəне экстремистік əрекеттің көзі жəне оны соның ішінде көршілес елдерге де таратушы болуды жалғастырып отыр. Мемлекет басшысы бұл конференция Ауғанстан үшін маңызды осы кезеңде «шешуші сəтке» айналуға тиіс екендігін алға тартты. (Соңы 2-бетте).

Демократия – даму даңғылы

«Бірлік» партиясы ќўрылды

Жаңа зауыт жылына 4,8 мың тонна сүт өнімдерін өндіретін болады. Сонымен бірге, аталған кəсіпорынның ашылуы 100-ге жуық адамды жаңа жұмыс орнымен қамтамасыз етті.

Бўл «Руханият» жəне «Əділет» партияларыныѕ бірігуі нəтижесінде жїзеге асты

Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Қордай ауылы.

Қоғамның даму үдерісінде партиялардың құрылуы мен таралуы заңдылық. Ал Қазақстан тəуелсіздік алған тұста өз жолын таңдап, жарқын бастамаларды жүзеге асыра бастады. Осы істерді жүйелі ұйымдастыру үшін белгілі бір партиялардың ықпалы қажет болды. Сөйтіп, көпшілік дауысымен партиялар құрылды. Олар мемлекетіміз дамуына ықпал ететін бағдарламалардың өркен жаюына бірлесіп кірісті. Ал кейбір жекелеген партиялар уақыт өте келе бірігіп, еліміздің əлеуметтікэкономикалық дамуына үлес қосты. Нақты айтқанда, азаматтық қоғам белсенділігінің арта түсуі, оның маңызы мен рөлі күн өткен сайын жаңа қырынан көрініп, тепетеңдік заңдылығын бұзған жоқ. Бұл орайда үкіметтік емес сектордың да үлесі басым болды. Ал негізінен мүдделес партиялар елді серпінді жаңғырту идеясын қолдай отырып, мынадай басым бағытты ұстанды. Қазақстанның Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бағыты

тау беткейлеріндегі өзендердің тасуы ықтималдығынан деп күтіліп отыр.  Қарағанды облысында 3 күннің ішінде 182 қару қайтарылды. Ішкі істер қызметкерлері өткізген «Қару» жедел алдын алу шарасы сондай-ақ рұқсатнама жүйесінің тəртібі бұзылған 181 фактіні анықтады. «ҚазАқпарат», Tengrinews, «Қазақстан жаңалықтары» агенттіктерінің хабарлары бойынша дайындалды.

Əмірхан АЛМАҒАНБЕТОВ, «Егемен Қазақстан».

аясына жалпыұлттық топтасудың идеялық жəне ұйымдастырушылық негізін нығайту; қазақстандық қоғамның негізгі құндылықтарын одан əрі дамыту; мемлекеттік басқару жүйесінің сапасын арттыру. Міне, алға ұстанған негізгі тұғырлар осындай. Ең бастысы, Қазақстанның 2020 жылға дейінгі даму стратегиясын тиімді іске асыру қажет. Осы миссияның ойдағыдай іске асуы үшін партиялар мүшесінің белсенділігі ерекше рөл атқарады. Алда мұнан да өзге сан алуан міндеттер тұр. Көп біріксе, алынбайтын қамал жоқ демекші, кеше ғана «Руханият» пен «Əділеттің» бірігіп, жаңа «Бірлік» партиясы аясына топтасуы біздің ел алға қойған міндеттерді орындау мақсатынан туындап отырған жайт екені анық. Бұрын «Əділет» партиясында 70 мың, ал «Руханият» партиясында 72 мың мүше болған екен. Енді екі партия бірігу арқылы олардың қатары екі еседей артты. Кеше «Руханият» партиясы өткізген кезектен тыс съезде осыған екпін беріліп, ортақ істі бірлесіп атқаруға уағдаласылды. (Соңы 8-бетте).


2

www.egemen.kz

Əріптестік ќырлары ќаралды

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев АҚШ Мемлекеттік хатшысының бірінші орынбасары Уильям Бёрнспен кездесу өткізді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

27 сəуір 2013 жыл

Ауєанстан маѕызды тарихи кезеѕге ќадам басќалы тўр

Əңгімелесу барысында Америка Құрама Штаттарымен арадағы көп жоспарлы стратегиялық серіктестік аясын кеңейтудің жəне оны арттырудың негізгі қырлары қарастырылды. Нұрсұлтан Назарбаев Бостон қаласында болған террорлық актіге байланысты тағы да көңіл айтты. Өз кезегінде У.Бёрнс Мемлекет басшысына АҚШ Президенті Барак Обаманың сəлемін жеткізді. Тараптар екі ел арасындағы экономикалық жəне инвестициялық ынтымақтастықтың перспективаларын талқылауға көңіл бөлді. Сонымен қатар, Нұрсұлтан Назарбаев біздің еліміздің Ауғанстанды əлеуметтік-экономикалық тұрғыдан қалпына келтіру ісіне ықыласты екенін айтып, Қазақстанның жүзеге асырып жатқан жобалары туралы əңгімелеп берді.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түрік Республикасының Сыртқы істер министрі Ахмет Дəуітоғлымен кездесті, деп хабарлады Мемлекет басшысының баспасөз қызметі. (Соңы. Басы 1-бетте).

Тараптар халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелерді талқылады. Мемлекет басшысы екі жыл бұрын басталған Ыстамбұл үдерісі Ауғанстанның қауіпсіздігін, оның жүйелі жəне тұрақты дамуын нығайтуға бағытталған көпжақты дипломатияның нəтижелі форумына айналып келе жатқанын атап өтті. Кездесуде, сондай-ақ, Қазақстан мен Түркия арасындағы стратегиялық серіктестіктің негізгі бағыттары туралы сөз қозғалды. Əсіресе, Түркияның біздің еліміздің маңызды экономикалық серіктесінің бірі ретіндегі рөлі атап көрсетілді. Нұрсұлтан Назарбаев пен Ахмет Дəуітоғлы ҚазақстанТүркия байланыстарын белсенді дамыту, сондай-ақ, ұстанымдардың ұқсастығы көпжақты ынтымақтастықтың кең ауқымдағы өзара түсіністігін қамтамасыз етеді деген ортақ пікірге келді.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Үндістанның Сыртқы істер министрі Салман Хуршидпен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Кездесуде халықаралық күн тəртібінің өзекті мəселелеріне қатысты пікір алмасылды. Сонымен қатар, тараптар екі ел арасындағы қол жеткізілген серіктестіктің деңгейіне оң баға берді. Қазақстан-Үндістан арасындағы екіжақты өзара ықпалдастық сауда-экономикалық ынтымақтастықтың оң сипатына ие болып отыр. Мемлекет басшысы халықаралық аренада бедел алып, əлемдегі экономикалық орталықтың біріне айналып келе жатқан Үндістанның үдемелі дамуына тоқталып өтті. Мемлекет басшысы инвестициялық жəне инновациялық саланы, сондай-ақ мұнай-газ индустриясын қоса алғанда, Қазақстанның түрлі саладағы ынтымақтастық əлеуетін арттыруға мүдделі екенін атап өтті.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ыстамбұл үдерісіне қатысушы елдердің сыртқы істер министрлері конференциясы аясында Ауғанстан Ислам Республикасының Сыртқы істер министрі Залмай Расулмен кездесті, деп хабарлады Елбасының баспасөз қызметі.

– Айқын тəсілдер, сындарлы саясат, өңірдің тұрақты дамуына зиян келтіретін геосаяси стратегиядан бас тарту – «өңірлік мүдделер тұғырнамасы» жөніндегі біздің тезисіміздің негізін құрайтын нəрселер осылар. Біз Еуразия кеңіс тігі елдерінің өңірдегі бейбіт шілікті сақтау мақсатында Ауғанстан мəселесіне байланысты ниеттестік бірлігі бар екенін мəлімдеуге тиіспіз. Бұл бастаманы өңірден тыс елдер де қолдайды деп үміттенемін. Форумның қорытынды құжаты – Алматы декларациясында халықаралық қауымдастықтың Ауғанстанды жауапты жəне тең құқықты серіктес ретінде одан əрі қарай қолдау жөніндегі бағыты мен стратегиясы өзгермейтіні туралы ауған қоғамына, елдегі жəне одан тысқары саяси күштерге арналған нақты белгі беруіміз көрініс т��буға тиіс, – деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев конференция ға қатысушыларға форумды қуаттап-қолдағандары, саяси диалогқа қосқан үлестері үшін алғыс айтып, жұмыстарына жеміс тіледі. Президентімізден кейін Ауғанстан Ислам Республикасының сыртқы істер министрі Залмай Расул сөз алып, өз еліндегі қазіргі ахуалды, ішкі тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған шараларды, халықаралық қоғамдастықтың көмегімен Ауғанстан мəселесін реттеудегі Қазақстанның көшбасшылық рөлін атап өтті. Осыдан кейін Қазақстанда оқып жатқан ауғанстандық студент қыз

Р.Саруариға кезек тиіп, ол Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа біздің елімізде білім алуға мүмкіндік алған ауған жастары атынан шынайы алғысын жеткізуге мүмкіндік алды. Сондай-ақ, БҰҰ Бас хатшысы ның арнаулы өкілі, БҰҰ-ның Ауғанстанға көмек көрсету жөніндегі миссиясының жетекшісі Ян Кубиш сөз алып, БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның үндеуін оқып берді. Еуропалық Одақ атынан сөз алған Литва Сыртқы істер министрі Линас Линкевечус (ЕО делегациясының жетекшісі) Кэтрин Эштон аманат еткен сəлемдемені жеткізді. Қазір жағдайды ауған халқы өз қолына алып отыр. Дегенмен, Ауғанстандағы жағдайды толыққанды басқару үшін көршілерінің қолдауы мен көмегі керек. Сондықтан Ыстамбұл үдерісі аса маңызды, деді Линас Линкевечус. Біздіңше, осында отырған елдердің басшылары мəселе қаржылай қолдауға ғана тіреліп тұрмағанын, институттық түрде əрекет ету қажеттігін түсінеді, деді Швеция Сыртқы істер министрі Карл Бильдт. Ол Кандагарда болғанын айтып, өзі куə болған жəйттермен бөлісті. АҚШ Мемлекеттік хатшысының бірінші орынбасары Уильям Бёрнс қазір Ауғанстанда келер жылы болатын президенттік сайлау үшін көп жұмыс жасалып жатқанын мəлімдеді. «Бұл елдің тарихи жəне саяси рөлін қалпына келтіру үшін Чикаго саммиті кезінде оқыту, кеңес беру жұмыстарын 2014 жылдан кейін де жалғастыратынымызды мəлімдегенбіз», деді Бёрнс. Ресей Сыртқы істер министрінің

орынбасары Игорь Моргулов Ауғанстанның солтүстігінде қалып тасқан жағдай, əсіресе, шекаралас елдерді алаңдатып отырғандығын атады. Осы арада Ресей де Ауғанстан үшін полиция жəне əскери қызметкерлер дайындап, тікұшақтар жобасында белсенді жұмыс істеп отырғанын айта кетуге болады. Сондай-ақ конференцияда Үндістан Сыртқы істер министрі Салман Хуршид, Иран Сыртқы істер министрі Али Акбар Салехи, Қырғызстан Сырты істер министрі Ерлан Абдылдаев, Тəжікстан Сыртқы істер министрі Хамрохон Зарифи, Сауд Арабиясы Сыртқы істер министрінің орынбасары Абдулазиз Бен Абдалла Бен Абдулазиз Əл-Сауд, Латвия Сыртқы істер министрі Эдгар Ринкевич, Пəкстан Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Джалил Джилани, Мысыр Сыртқы істер министрінің орынбасары Салва Мофид, Германия Федералдық үкіметінің Ауғанстан, Пəкстан мəселелері жөніндегі өкілетті елшісі Михаэль Кох, т.б. сөз сөйлеп, өз ойларын ортаға салды. Сонымен, Алматы конференциясына қатысушы елдердің сыртқы істер министрлері мен халықаралық ұйымдардың жетекшілері Ыстамбұл үдерісі ұсынатын барлық мүмкіндіктерді пайдалану керектігін атады. Қорыта келгенде, Ауғанстан жөніндегі Ыстамбұл үдерісіне мүше мемлекеттердің ІІІ министрлік конференциясын былай дəйектеуге болады. Форум жұмысына мүше мемлекеттердің сыртқы

Ќазаќ-ауєан ќатынасы ќашанда баршаєа їлгі Ерлан ЫДЫРЫСОВ,

Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі.

Ауғанстан Сыртқы істер министрі Залмай Расул мырзамен келісіп Алматы қаласында Ауғанстан жөніндегі Ыстамбұл үдерісі аясында 3-ші министрлік конференцияны өткіздік. Осы алқалы жиынға Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысып, кейбір шет ел делегацияларының өкілдерімен екіжақты кездесулер өткізді. Қазақстан – Ауғанстанмен сыртқы саясат жөнінде орнықты қатынастағы əрі п т ес ел. Р есми А ст ан а Каб ул д ың ішкі жəне сыртқы келісімдеріне ұдайы ерекше мəн беріп отырғаны белгілі. Бүгінгі жиынға Қазақ елінің Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың арнайы келіп қатысуы біздің Ауғанстанға деген орнықты ұстанымымызды байқатады. Бүгінгі Ыстамбұл үдерісі ауған

проблемасы төңірегінде негізгі қандай жұмыстарды атқару керектігін айқын нақтылап берді. Қолдаушы елдер мен халықаралық ұйымдардың, сонымен қатар, біздің еліміздің араласуымен өткен келелі кеңес аймақаралық ынтымақтастық пен əріптестіктің нығая түсу жолдарын айқындады деп айтуға толық негіз бар. Ауған мəселесінде мүдделі түрде іс-шаралар жасау мəмілесіне қол жеткізілді. Ыстамбұл үдерісінің бүгінгі отырысында Ауғанстанды қалпына келтіру шарасы бойынша нақты 6 бағытта күрделі жоспарлар қабыл алынды. Олар – терроризмге қарсы күрес барысында бірлесе қимылдау, есірткі айналымына қарсы тұру, жергілікті инфрақұрылымды дамыту, сауда мен инвестиция мəселесі, дағдарыстың алдын алу шарасы мен білім беру ісін ілгерілету. Сенімділік шарасын толықтай қамтып отырған осы бағыттарды нақты атқаруды тікелей жауапкершілігіне алған қатысушылар да белгілі болды.

Бейбітшілік жолында бірігуіміз керек Ян КУБИШ,

Кездесу барысында тараптар Ауғанстанның орнықты экономикалық дамуын қамтамасыз етудегі Ыстамбұл үдерісінің рөлін талқылады. Қазақстан Президенті біздің еліміз Ауғанстанмен екіжақты да, көпжақты да пішіндегі ынтымақтастықты дамытуға баса мəн беретінін атап өтті. Нұрсұлтан Назарбаев пен Залмай Расул Ауғанстанды əлеуметтік-экономикалық тұрғыдан қалпына келтіру ісіне Қазақстанның қатысуының негізгі бағыттарына тоқталды. Мемлекет басшысы Ауғанстанды тұрақтандыруда Алматыда құрылатын БҰҰ Өңірлік орталығы маңызды рөл атқарып, оның өңірлік даму бағдарламаларын қолға алуға жəне жүзеге асыруға мүмкіндік бере алатынын атап көрсетті.

БҰҰ Бас хатшысының арнаулы өкілі.

Əлемді алаңдатқан Ауғанстан мəселесін талқылауға, оның ішінде бұған дейін қаруға жүгініп келген елді заманауи қатынастарға икемдеу ісіне жəне заман талабынан кенже қалған Ауғанстан мемлекетін сауықтыру шарасына көп болып ақылдасу мүмкіндігін жасап отырған Қазақстан мен оның басшысына үлкен алғысымды білдіргім келеді. Келешекте Ауғанстан билігінің басына кімнің келері беймəлім. Сондықтан да ауған халқы мен оның саяси элитасы алдағы жылғы сайлаудан кейін, мейлі кім президент болса

да өздерінің болашағы үшін саламатты өмір сүру дəстүрін таңдауға тиіс деп есептеймін. Ауғанстан жерінде мылтық үні өшеді, барша адамзатқа қасірет əкелетін есірткі дайындау мен оның таралымы тамырына балта шабылады деген сеніміміз басымырақ. Бір ғана елдің ішіндегі келеңсіздік маңайындағы көршілеріне де, тіпті одан асып бүкіл əлемге тарап, адам баласының барлығына өзінің кері əсерін тигізіп отырғаны белгілі. Ыстамбұл үдерісі бұл – Ауғанстан проблемасымен достық құрметпен айналысу ғана емес, бəріміздің ортақ үйіміз – Жер шарының саулығы мен тыныштығы үшін бір үстелдің басында дос көңілмен ойласу деп есептеймін. Сондықтан да осы үдерістің

істер министрлері, қолдайтын мемлекеттердің жəне халықаралық ұйымдардың жетекшілері бастаған 50-ге жуық делегация қатысты. Жалпы, тараптар аймақ елдерінің Ауғанстан бойынша ынтымақтастық жоспарларын қолдап, достық, өзара сыйластық пен тиімділікке негізделген өңірлік ынтымақтастықты бірқалыпты тереңдету мен ұлғайтуға дайындықтарын растады. Іс-шара нəтижесі бойынша конференцияның қорытынды декларациясы қабылданды. Онда тараптар аймақтың экономикалық жəне саяси өміріне қайта араластыру мақсатында Ауғанстанға қолдау көрсетуді жалғастыра беруге деген өз ниеттерін жеткізді. Конференция қатысушылары бұл шаралардың Ауғанстан қауіпсіздігіне ықпал жасау халықаралық күштерді шығару аясында маңыздылығын атап өтті. Ыстамбұл үдерісінің сенім шараларының алты қоржыны бойынша нақты іс-шаралар жоспары қабылданды. Ыстамбұл үдерісі сыртқы істер министрлерінің үшінші кездесуі өңірдегі елдердің Ауғанстан бойынша саяси үнқатысудағы ұстанымдарын үйлестіруге, сонымен қатар, білім беру, экономика салаларында өзара ықпалдастықтың, лаңкестік пен есірткі тасымалдаумен, стихиялық апаттардың салдарымен күресудің нақты шараларын анықтауға, сондай-ақ өңірлік инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік туғызды. Қолдаушы елдер мен халықаралық ұйымдар тарапынан аймақ елдерінің ниеттеріне

аясында ауған халқына көмектесе отырып, біз Ауғанстанда өмір сүретін ұлттар мəдениетінің, тілі мен дінінің одан əрі дамуына, ұзақ жылғы

толығымен қолдау айтылды жəне оның үстіне олардың Ауғанстан мүддесі үшін ынтымақтасу шараларын дамытуға қатысуының пішіндері мен шарттары анықталды. Барлық тараптардың БҰҰ, ШЫҰ, АӨСШК, ЕҚЫҰ, ҰҚШҰ, ЭЫҰ жəне тағы басқа ірі жаһандық жəне өңірлік ұйымдар шеңберінде өзара тығыз ықпалдастыққа деген дайындықтары атап өтілді. Конференция аясында Ауғанстан жөнінде аймақтық ынтымақтасу астарында ілеспе шаралар жүрді. Атап айтқанда, Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімовтің қаланың көпжақты дипломатиядағы аймақтық хаб ретінде мүмкіндіктерін таныстыруы; Ыстамбұл үдерісіне қатысушы тараптардың құзыретті органдарының сарапшылары деңгейінде Қазақстанның транзиттік-көліктік дəліз есебінде мүмкіндіктерін таныстырған жұмыс семинары; Ауғанстанға экспортқа шығарылатын тауарлар мен өнімде��дің көрмесі болып өтті. Қорыта айтқанда, Қазақстан Ауғанстан Ислам Республикасының сенімді сыртқы саяси əріптесі болып қала береді. Астана Кабулмен екіжақты жəне көпжақты пішіндерде саяси байланыстарды дамытуға ерекше маңыз береді. Форум нəтижесінде қабылданған Декларацияға сəйкес, Ауғанстан жөніндегі Ыстамбұл үдерісі Сыртқы істер министрлерінің келесі конференциясы 2014 жылы Қытай Халық Республикасында өтетін болады.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

соғыстың кесірінен жоғалтқан жауһарларын аз уақыт ішінде қайта табуына жəрдем етуді көздейміз.

Игі істерге бастаєан келелі кездесу Вигудас УШАЦКАС,

Еуроодақ өкілдігінің Ауғанстандағы басшысы.

Қазақстанның келелі істерге ұйытқы болғанына алғысымды айта келіп, өзім арнайы өкіл ретінде қатысып отырған осы Ыстамбұл үдерісінен күтерім көп екенін жеткізсем деймін. Еуроодақ өзінің атқарып отырған ісшараларымен, оның ішінде аймақтық əріптестік пен аймақтық интеграция мəселесінде мол тəжірибесімен үлгі бола алатындығы рас. Еуроодақтан өзге, Ресей, Қытай, Қазақстан мен Түркия сияқты экономикалық жетістіктерге қол жеткізіп жүрген елдердің даму бағдарламасы мен жоспарын Ауғанстан тарабы қабыл алуы қажет. Елдегі шиеленістерді қару қолдану арқылы

емес, экономикалық жолмен шешкенде Ауғанстанда да, басқа елдерде де тұрақтылық пен алға басудың көрсеткіші артады, əлемде тағы бір бəсекеге қабілетті қоғам пайда болады. Ауғанстанның солтүстігінен қауіп төну басым деп есептейтін пікірге айтарым – Еуроодақ қазіргі таңда əлемнің 27 елімен əріптестік қатынас жөнінде ұзақ мерзімді келісім-шарт жасасып отыр, оның ішінде Ауғанстан да бар. Осы қол жеткізген мəміленің нəтижесінде алдағы 10 жыл ішінде Ауғанстанның ішіндегі қаржы жəне əкімшілік жүйесі бекемделіп, елдің шекарасы қауіпсіз болады, сондай-ақ ауған халқына қолұшын берген елдер мен ұйымдардың үміті ақталады деп үміттенемін. Бұл мəселеде Еуроодақ Ауғанстанмен шекаралас жатқан мемлекеттердің ықпалдастығына да жүгінетін болады.

Ќазаќстан мен Ауєанстан – тамырлас елдер Залмай РАСУЛ,

Ауғанстанның Сыртқы істер министрі.

Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен болған біздің бүгінгі басқосуымыз өте жемісті өтті. Оған баршамыз куəміз. Ыстамбұл үдерісінде Қазақстан өзінің бауырмал əрі достық ниетімен əлемдік қоғамдастықтағы орнын айқындап, аталмыш үдерістегі мақсаттардың алға жылжуына көп еңбек етуде. Оның айғағы – баршамыз үшін пайдалы келісімдерге қол жеткізілген бүгінгі кездесу. Қазақстан мен Ауғанстан мəдениет тұрғысынан терең тамырлас елдер, сол себепті де ресми Кабул бауырлас Қазақ

елі туралы өте жақсы пікірде жəне сіздер жасаған ұсыныстарды қуана қабыл етеді. Біз қақтығыстардың Орталық Азия елдерімен қатар, бүкіл əлемдік дамуға жəне адамзаттың тыныштығына кері əсер ететінін терең түйсінеміз. Сондықтан да өзіміздегі жəне көршілес елдердегі саяси-экономикалық тұрақтылық жөнінде ойласуға, бірлесе қимылдауға қашан да əзірміз. Бүгін бір мүдде аясында алты бірдей мəміле жасалуының өзі адамзаттың ілгері басуына көп жағдай туғызатыны анық. Жазып алған Қанат ЕСКЕНДІР, «Егемен Қазақстан».


3

www.egemen.kz

27 cəуір 2013 жыл

ҚАЗАҚСТАН – ТАТУЛЫҚТЫҢ ТАЛБЕСІГІ Елбасымыз Нўрсўлтан Назарбаевтыѕ Ќазаќстан халќы Ассамблеясыныѕ сессиясындаєы сґзі ел бірлігін бекемдей тїсті

Ортаќ Отан, ыстыќ ўя «Менің үйім, менің отбасым, бауырларым, үш балам, бес немерем осында. Тəуелсіздік жағдайында мен грузин болғаным үшін бірдебір рет өз елімнің өмірінен шет қалу сезімін басымнан өткерген емеспін». Иə, біздің Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев орынды айтады. Мен Елбасына дəл осылай хат жазып, еліміздегі этносаралық татулықты бекіте түсетін Қазақстан халқы Ассамблеясын құрғаны үшін ризашылығымды білдіріп едім. Ассамблеяның «Қазақстан -2050» Стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр» тақырыбымен өткен соңғы сессиясында да еліміздегі бірлік пен достықтың беки түскеніне тағы да куə болдық. Елбасы Қазақстан халқы Ассамблеясын дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасын ұсынды. Бұл –көңілге қонымды құжат. Өйткені, тұжырымдаманы тыңдай бастаған сəтте неге «бір халық», неге «бір тағдыр» деген сауалдардың жауабын ойша іздей бастадым. Сөйтіп, ойланып отырғанда Елбасы тұжырымдаманың өн бойына қан жүгірте баяндай келе, əрқайсымыздың көкейіміздегі сұрақтарға жауап беріп тастады. Шындығында, Қазақстандағы ұлтаралық достықтың алтын діңгегін қалыптастыруда Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың ерен еңбегі барын айрықша айтуымыз қажет. Өйткені, Мемлекет басшысының Қазақстанда халық Ассамблеясын құру идеясы өзінің жемісін берді деп ойлаймын. Бұл – ұлтаралық достықты нығайтудың қазақстандық моделі. Мұндай модель бұрын əлемдегі бірде-бір елде болмаған ғой. Қазір көптеген елдің басшылары мен саясаткерлері Қазақстандағы ұлттардың берік достығы мен татулығына қызығып та, қызғанып та қарайды. Қазақстандық модельдің ұтымды тұстарын өздерінде қолдануды қалайды. Демек, біздің тəуелсіз Қазақстанымыздың достықтың мекеніне айналғанына бəріміз де сүйсінеміз, бəріміз де марқаямыз.

Қазақстанда тұратын əр этностың тағдыры бір екені даусыз. Менің тағдырым Қазақстанды мекен еткен əр қазақстандықтың тағдырымен біте қайнасып жатыр. Өзім осы елде тұрғаныма 40 жылдан асты. Осы жылдар ішінде қазақ жерін мекен еткен халықтардың өзара достығына қайран қалумен келемін. Бұған жыл өткен сайын, Қазақстанның əр өңірінде болғанда көзім жете түсуде. Өзінің ана тілі болмаса да, жан сырын айтатын, қуанышы мен қиындығын бірге бөлісетін достарының ана тілін меңгеріп, сол халықтың тарихы мен əдебиетін, өнері мен мəдениетін терең білуге ұмтылған өзге ұлттарды көбірек кездестірдім. Менің де сырымды айтатын, қиналғанда жанымнан табылатын достарымның арасында өзге ұлттар өкілі көп. Əсіресе, қазақ пен орыстың, армян мен тəжіктің жігіттерінен достыққа адал, сөзіне берік, жолдастықтың қадірін сезіне алатын жақсы достар тапқаныма қуанамын. Бірбірімізді ешқашан ұлтқа бөлмеппіз. Керісінше, бір-біріміздің ұлттық салт-дəстүрімізге құрметпен қарап, балаларымыздың ұлттық əндеріміз бен билерімізді жетік меңгеруіне қолдау білдіреміз. Осы орайда Қазақстанда өзге этностардың ана тілі мен салт-дəстүрін, төл өнері мен мəдениетін жаңғыртуына қолайлы жағдай жасалғанын айрықша атар едім. Қазақстанда, соның ішінде Атырауда тұратын менің қандастарым да «Иверия» грузин этномəдени бірлестігін құруда еш кедергіге кезіккен жоқ. Қандастарым бұл бірлестікті басқару міндетін маған жүктеді. Əрине, қай істің де бастауында қиындықтар кездесетіні баршаға мəлім ғой. Алайда, біз этномəдени бірлестіктің жұмысын жолға қою барысында мемлекеттің қолдауын анық сезіндік. Қазір балаларымыз өз тілінде сөйлейді, ұлттық өнеріміздің қайнарынан терең сусындай бастады. Бірлестік жанынан жастардың би ансамблін құрып, оның мүшесі болуға тілек білдіргендердің ұлтына шектеу

қоймадық. Олардың арасында қазақтың, орыс пен осетиннің жастары бар. Осының өзінен біздің жастарымыздың арасында да достықтың туы биік көтерілгенін ұғуға болады. Мен Қазақстандай татулық, ынтымақ ұялаған елде тұрғанымды, осы мемлекеттің азаматы болғанымды бақытқа санаймын. Егер басқа бір елде тұратын болсақ, өміріміз алаңсыз боларына сене алар ма едім? Себебі, күнбекүн бұрын бір Одақтың бодауында болған мемлекеттердің біразындағы, сонымен бірге, жаһан елдеріндегі болып жатқан алауыздық пен тұрақсыздықтың теріс əсері неге соқтыратынын естіп те, көріп те жүрміз. Осы тұрғыдан айтқанда, өз тағдырымның, балаларымның болашағы Қазақстанмен байланысты болғанына үнемі шүкіршілік етемін. Басқаша айтар болсам, қазақ жеріндегі өмірімді бақытты күндерімнің ең бір шуақты сəтіне балаймын. Біз, Қазақстандағы өзге ұлттың өкілдері өзіміздің салт-дəстүрімізді, тіліміз бен өнерімізді дамытып қана қоймай, елдегі татулық пен достықтың қадірін кейінгі буынның санасына терең сіңіруге үлесімізді қосып жүрміз. Осы мақсатпен аудандарды аралап, бірлестік құрамындағы би ансамблінің концертін өткізіп жүрміз. Біз əрбір шарамызға өзге этномəдени бірлестіктердің мүшелерін шақырамыз. Бəріміздің ортақ Отанымыз, ыстық ұямыз – Қазақстан. Биікте қалықтаған қыран да ұясындағы тыныштықтың бұзылмағанын қалайды. Ендеше, біз де ұямыздағы мамыражай достығымыздың бұзылмауы үшін бір-біріміздің өнерімізге ғана емес, тағдырымыздың да жақсы қырынан қалыптасуына қолдау көрсетуіміз қажет деп ойлаймын. Зураб БОБОХИДЗЕ, «Иверия» грузин этномəдени бірлестігінің төрағасы. Атырау облысы.

Татулыќ бар жерде береке де, мереке де кґп

Тар жерде табысќан, кеѕ жерде келіседі

«...Сессиялардың бірінде мен Парахат Хаджиметоваға «Бірлік» медалін тапсырдым. Ол 67 жаста, 10 гектар жерге бау-бақша салып, осының есебінен балалар үйіне 156 баланы өсіруге көмектесіп жүр! Бұл нағыз патриот! Біз осындайларға көмектесуге тиіспіз! Бұл барша үшін үлгі!» Елбасымыз, Қазақстан халқы Ассамблеясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр» тақырыбында өткен Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық ХХ сессиясында Оңтүстіктен шыққан осынау еңбекқор əйелді, көпбалалы ананы осылайша айрықша атап өтті. Шынында Оңтүстік жұрты Парахат апайды өте жақсы таниды. Ол кісі елге іскерлік қасиетімен, адал еңбегімен, бауырмал жүрегімен, қайырымдылық істерімен кеңінен танымал. – Кей кездері балаларым «Апа, қартайдыңыз, еңбек етуді қойыңыз, тып-тыныш, жайбарақат өмір сүрсеңізші» дегенді айтады, – дейді бізбен əңгімесінде Парахат Хаджиметова. – Мен осы еңбекпен көркейдім, осы еңбектің арқасында абырой жинадым. Ендеше, күшқуатым барда қалайша еңбектен қол үземін?! Əрине, балаларым маған жаны ашығандықтан айтады. Бірақ, мен еңбекпен егіз өстім. Еңбек етуден лəззат аламын. Бүгінде Сайрам ауданындағы Қарамұрт ауылында 13 гектар жерім бар. Бау-бақша еккенбіз. 3 жыл болды, алма бағым жақсы өнім беріп жатыр. Алла қаласа, биыл да өнім мол болатын түрі бар. Ең бастысы – адамның пейілінде. Мен еккен алма бағы бəріне жетеді, сатуға да, дастарқанға қоюға да, жетім-жесірлерге таратып беруге де. Одан бөлек, Қарамұртта 40-50 жылқы малын бағып отырмыз. Осы Сайрам ауданындағы жетім балалар үйіне көп жылдан бері демеуші болып келемін. Қолымнан келгенінше осы үйде тəрбиеленіп жатқан балалардың жоқ-жітігін түгендеп жүремін. Компьютер, басқа да керек-жарақтарын əпердім. Қазір мен демеушілік көрсеткен, яғни осы балалар үйінде мектепті үздік бітірген екі баламның біреуі Америкада, біреуі Астанада жоғары білім алып жүр. Астанадағысы өткен жазда Америкада іс-тəжірибеден өтіп келді. Оларды үнемі демеп, жəрдем көрсетіп отырамын. Бұдан басқа тұрмысы нашар отбасыларға, мешіттерге қарайластым. 15 мəрте қажылыққа бардым. Əр барған сайын шын ниетіммен Алладан еліміздің, Президентіміздің амандығын тілеймін. Елбасымыз шын мəнінде Алланың нұры жауған адам. Сол кісінің салиқалы саясатының арқасында бүгінде Қазақстанды əлем таныды. Елбасы небір қиындықтар мен сынақтарды еңсеріп, елді ілгерілеу мен өркендеу жолына абыроймен алып шықты. Қуатты экономикасы, серпінді саяси жүйесі бар елміз. Ең бастысы – бүгіні мен ертеңі жарқын. Қазақстанның елі де, жері де бай. Көңілі дарқан. Бізге қазір бір-ақ нəрсе керек. Ол – ауызбірлік. Егер татулық, ынтымақ, бірлік болса, береке де, мереке де көп. Бірігіп еңбек еткенде ғана нəтижелі істерге қол жеткіземіз.

Осыдан тура 75 жыл бұрын, 1937 жылдың қазан айында бізді Ресейдің Приморье өлкесінен жүк пойызымен Алматы облысы, Үштөбе стансасына əкелген еді. Ол кезде қазіргі темір жол стансасының орнында темір жол жұмысшыларына жəне колхозшыларға арналған бірнеше жертөле ғана бар болатын. Депортацияланған адамдарды сол үйлерге бөліп орналастырды. Тағдырдың жазуымен депортацияланған əкелеріміз бен аналарымызды қазақ халқы қонақжайлылықпен қарсы алып, мүмкіндіктерінше қолдау көрсеткенін біз ешқашан ұмытпаймыз, ұрпағымызға ұдайы айтып, тарихнаманы біліп жүрулерін де тапсырып, өтінеміз. Қазақтардың бізге түсіністікпен қарап, қысылтаяң шақта қолдағанының арқасында біз, нақтылай түссем, депортацияланған кəріс халқы ұрпақ сабақтастығын жалғап, екінші Отанымызда бейқұт өмір сүрудеміз. Тұтастай алғанда, қазақтардың дəстүрімен кəрістердің салтарында көптеген ұқсастықтар бар. Бет əлпеттегі теріміздің бір түстілігі, мұрындарымыздың да келіңкірейтіні өз алдына. Сондықтан да болар, көп жағдайда екі ұлт арасында отасып, шаңырақ көтеретіндер де баршылық. Достықсыз біз жетістіктерге

Жазып алған Оралхан ДƏУІТ, «Егемен Қазақстан». Оңтүстік Қазақстан облысы.

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

жетуіміз неғайбыл еді. Оны елестете де алмаймын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, одан кейін де Қаратал өңірінде ауыл шаруашылығы саласын сол бірліктің, ынтымақтың арқасында жақсы дамыттық. Сол үрдіс бүгін де жанды жалғасын табуда. Кеңестік дəуірде Қазақстан бойынша 60-тан астам кəріс Еңбек Ері атағын алса, соның 29-ы біздің үштөбеліктер. Біз бүгінде көпұлтты Қазақстан Республикасында тату-тəтті өмір сүрудеміз. Ел бірлігі нығайған үстіне нығайып, ынтымақтастық жалғасуда. Қарттарды осы бейбіт өмір қуантады. 1937 жылғы репрессияның 75 жылдығына байланысты республикамызда кəрістер диаспорасын аштық. Бұл монумент қазақ халқына деген біздің құрметіміздің бір белгісі болды. Қазақ халқына мың тағзым. Өзге ұлттардан бөлмей, кəріс халқының да салт-дəстүрін жаңғыртып, мəдениетін дамытып, ана тілінің сақталуына ықпал еткені үшін біз Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевқа өте разымыз. Николай ПАК, Қаратал ауданының құрметті азаматы, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Алматы облысы.

Интеллигенция – ўлт бірлігініѕ ўйытќысы Ассамблея сессиясында Елбасы жүрекжарды сөзінің бір тармағын интеллигенция өкілдеріне арнады. Қазақтың зиялы қауымы менің сөзімді естуі тиіс, деді оларға, яғни біздерге Нұрсұлтан Əбішұлы. Бұл үнқату қазақстандық қаламгерлер қауымына да арналып отырғандай əсер қалдырды. Иə, мықшегедей айтылған сөзді қалайша естімейік!? Естігенде қандай!? Бұған біз не дей аламыз? Менің ойымша, интеллигенция ұлттың ұлт болып одан əрі ұий түсуіне ықпалы мен оң əсерін тигізе алатын сапалық көрсеткішке ие болуға тиіс. Бұл үшін зиялы қауым күнделікті күйкі тірліктің деңгейінен əлдеқайда биік тұрып, қай іске де парасаттылық тұрғысынан келе білгені жөн. Алтын бесік аталған ел ішінде ұлт бірлігін нығайтуға бүгінгі күндері елде тұрып жатқан жазушылар да өз үлестерін қоса алады. Соңғы жылдары суреткерлер мен өнер саңлақтарының туған топырағына келіп тұру үрдісі белең алып келеді. Айталық, қазір бүгінгі қазақ əдебиетінің ақсақалы Шерағаң – Шерхан Мұртаза қасиетті Əулиеата топырағында тұрып жатса, Ілия Жақанов Жайық бойында ұлттық рухты жоғары ұстаудың эталонына айнала білді. Оны биікке көтерудің қажеттілігі қандай? Бұл сауалдың жауабы Мемлекет басшысы атап көрсеткендей, шынайы тарихымыз бен мəдениетіміздің жəне дініміздің қандай екенін айқын сезінуіміз үшін қажет. Сөз жоқ, бұл үштағанның ішкі иірімдерін терең зерделеуде, оны айналасындағы адамдардың сана-сезімдеріне сіңіруде интеллигенцияның ықпалы мол. Қане, ой таразысына салып,

өткенге тағы бір үңіліп көрейікші? Нені байқар едік. Бұған дейінгі кезеңдерде болып өткен кейбір түсініспеушіліктердің арғы астарында ұлттық тарихтың терең қырларын үстірт ұғыну көріністері жатқанына ешкім талас туғыза алмайды. Енді келіп мына қызықты қараңыз. Ақиқат, шын тарих айтылып еді, арадағы орын алып келген дүрдараздықтар да сап тыйылды. Бұған ұйытқы болған тарихшы ғалымдар мен ел ішіндегі ойы сергек, танымы терең интеллигенция өкілдері екені де анық. Мен ұлт бірлігіне ұйытқы болудың бір мысалын осы тұрғыда түсінемін. Ұлт бірлігі тек бір ғана Астана, Алматы секілді еліміздің əкімшілік жəне мəдени орталықтарында жасалмайды. Бұл баға жетпес құндылық ең алдымен өңірлерден тамыр тартады. Ұлт бірлігіне қызмет жасайтын тетіктер мен халықтық салт-жоралғылар халқымыздың өмір сүру дағдысында ғасырлар бойы қалыптасып келгенін біз бүгінгі күні өр дауыспен айта аламыз. Елбасы айтқандай, осы құндылықтар қандай екенін дəл осы арада нақтылай кеткеннің артықшылығы болмаса керек. Міне, санай беріңіз: «Ел-жұрт», «жеті ата», «қонақжайлылық», «асар», «сыйластық», «сабырлылық». Біз бүгінде толеранттылық деген жаңа халықаралық терминді көбірек қолданып жүрміз. Алайда, бұл ұғымның түпкі мағынасы халқымыздың тағаттылық, сабырлылық деген сөзімен үндес екеніне мəн бере бермейміз. Осы орайда «Сабыр түбі – сары алтын» деген мəтелінде қаншама терең мағына жатқанына ой жүгіртіп көрдік пе?

Иə, инновациялар дəуірінде бұған дейінгі ұғымдармен шектеліп қалмай, халықтық құндылықтарды бүгінгі заман талаптарына сай үйлестіре, ыңғайластыра білсек, ұпайымыз түгенделе түспек. Сондай-ақ, бірлік ұғымын отаншылдық, патриоттық сезім ұғымдарымен байланыстыра қарағанның артықшылығы жоқ. Осы орайда мен Доспамбет жыраудың: «Құдай мені пеш түбіне отырып қалудан сақтасын. Сарыарқаның сары даласында жаумен арпалысып өлсем, арманым жоқ», деген сөзі маған ұлтын шексіз сүйе білудің ғана емес, оның болашағы үшін жанын пида етуге əзір екендігінің де үлгісіндей көрінеді. Былайша қарағанда, шонжардың, бүгінгі тілмен айтқанда, олигархтың баласына не жетпейді. Отыздан енді аса берген шағында өмірден өткен тарихи тұлғаның кейінге қалдырған тағылымы осындай. Халқымыздың арғы-бергі тарихында мұндай мысалдар аз емес. Ал бүгінгі күн биігінен қарағанда, өз заманының зия лысы Доспамбет жыраудың осындай ұстанымы бүгінгі отандастарымызға да сіңісті болғанын қалар едік. Бүгінгі күні рухани үдеріс ұғымы те рең мəн-мағынаға ие. Оған көшбасшылық жасауда еліміздегі интеллигенция өкілдеріне үлкен жауапкершілік жүктеліп отырғанын Елбасымыздың риясыз сөзі арқылы тағы бір терең түйсінгендей күй кештік. Қайрат ЖҰМАҒАЛИЕВ, ақын. ОРАЛ.

Бəрімізді бейбітшілікке бґлеген Мен көп балалы анамын. Жұбайым Жұпархан екеуіміз 7 бала тəрбиелеп өсіріп, ұлымызды ұяға, қызымызды қияға қондырып, 14 немере-жиеннің қызығын көріп отырған жайымыз бар. Мұның бəрі – Қазақстанды мекен еткен этностардың татулығының арқасы. Бақтан қайда барасың деп сұрағанда ынтымаққа барамын деп жауап берген екен. Іргесі мықты елдің түтіні түзу ұшады, ырысы ортаймайды, шаңырағы шайқалмайды. Қазақстан халқы Ассамблеясының ��ерейтойлық сессиясынан осыны ұқтым. Елдігіміздің, мемлекеттілігіміздің беріктігі тегі басқа болғанмен теңдігі бір, қаны бөлек болғанмен жаны бір қазақстандықтардың жарасты бірлігімен, жанкешті тірлігімен өлшенетінін тағы бір айғақтап берді. Өзгелер секілді мен де Елбасымыздың ұлтаралық татулық мəселесіндегі шешімдері мен сындарлы қадамдарына əркез тəнтімін. ҚХА-ның ХХ сессиясында сөйлеген сөзінде айтылған ұсыныстар қалың жұртшылық тарапынан қызу қолдау табары сөзсіз. «Татулық пен тұрақтылық ел иесі ретінде ең алдымен қазаққа керек. Қазақтың ынтымағы мен бірлігі мықты болмайынша, мемлекеттің тұтастық келбетін сақтау мүмкін емес», деген салиқалы ойларын өз ағайындарымыз есте ұстағандары абзал. «Басқа елде сұлтан болғанша өз еліңде ұлтан бол» деген сөздің, қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған мамыражай тыныштықтың, ортақ түсіністіктің қадір-қасиетін ата-баба қонысына көшіп келгеннен кейін түсіндім десем, асыра айтпағаным болар. Өзгелер секілді біз де Қазақстанның тəуелсіздігін асыға күттік. Өз алдына мемлекет болғаннан кейін

қалған ғұмырымызды туған елдің желмен жарыса желбіреген Көк байрағының астында өткізуді жөн көрдік. Алдымен шаңырақтың кенжесі Жарқын көшіп келді. Оның соңынан тайлы-тұяғымызбен басқаларымыз ілестік. Атамекеніміз құшағын жая қарсы алды. Сырттан келген ағайындарға арнап салған Бəйтерек ауылынан баспана берілді. Қазақстанның азаматтығын алғанда қуанышымызда шек болмады. Жарқыным үйленіп, жеке отау етіп шығардық. Қазақстанда туған алғашқы немереме ырымдап Сұлтан есімін қойдық. Ешкімге салмақ салған жоқпыз. Мал-құс ұстаймыз. Ісмерлікпен, қолөнермен айналысамыз. Мұны тəптіштей айтып отырғаным, Президентіміз жер-дүниеге тарыдай шашылған ағайынның басын қосу мақсатымен арнайы бағдарлама қабылдамаса, осындай ұлы арманымыз орындалар ма еді? Шүбəлімін. «Аштықта жеген құйқаның дəмі ауыздан кетпес» деген. Жат жерде көп жүріп, туған Отанмен жылап қауышқан біз үшін бейбіт өмір айрықша қымбат, өте қастерлі. Халқымыздың сүттей ұйып, дəулетінің тасып отырғаны – ұлттық кемел саясаттың арқасы. Бір шаңырақ астында бірлік-берекеміз жарасып, бір ауыл-бір қауым болып өмір сүргенге ештеңе жетпейді! Уəзира ШҰҒАЙЫП, көп балалы ана, «Алтын алқа» иегері. Солтүстік Қазақстан облысы, Қызылжар ауданы, Бəйтерек ауылы.


4

www.egemen.kz

27 cəуір 2013 жыл

Бірлескен жобалар талќыланды Кеше Минскіде ПремьерМинистр Серік Ахметов Беларусь Республикасына ресми сапары барысында Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға тағзым етіп, Белоруссия үшін шайқастарда мерт болған қазақстандық жауынгерлер стеласына гүл шоқтарын қойды, деп хабарлады ПремьерМинистрдің баспасөз қызметі. С.Ахметов, сондай-ақ «БелАЗ» ААҚ-қа барып, ауыр жүк машиналарын жасау технологияларымен танысып, кен тасымалдайтын өзі түсіргіш көліктер, жол-құрылыс техникалары, тау-кен саласына арналған

машиналардың жаңа үлгілерін көрді. Зауытта болғанда кен тасымалдайтын өзі түсіргіш ауыр жүк көліктерін құрастыру мен оларға қажетті бөлшек саймандар шығару бойынша «ҚазБелАЗ» ҚазақстанБеларусь бірлескен кəсіпорнын дамыту перспективалары талқыланды. Ресми сапар аясында ҚР Премьер-Министрі Брест облысына барды. С.Ахметов жергілікті агроөнеркəсіптік кешеннің кəсіпорындарында болып, «Остромечево» ауылшаруашылық өндірістік коопе ративінің жұмысымен танысты.

Еуразиялыќ идеясы ґміршеѕдігін кґрсетті

Кеше елордада өткен XI Еуразиялық медиа-форум өз жұмысын жалғастырды. Тақырыбы «Еуразия экономикалық одағының тұжырымдамасы: дағдарыс құшағындағы Еуропалық Одақтың тəжірибесі қандай сабақ болады? Кипр синдромы» болды. «Еуропаны елес кезіп жүр. Ол – коммунизм елесі» деп марксизм классигі айтқандай, бүгінде араб дүниесін «төңкеріс лебі» шайқалтса, Еуроодаққа бірігіп, ортақ валюта енгізген кəрі құрлық «дағдарыс елесінен» абдырап отыр. Ал ТМД ішінде əуелі Кеден одағы, одан Еуразиялық экономикалық одақ құрамыз деген Ресей, Қазақстан, Беларусь жұртының да көңілі біртекті емес.

Журналист жауапкершілігі туралы орынды ойлар Астана Еуразиялыќ медиа-форумыныѕ екінші кїнгі отырысында айтылды

Байланыстарды жоєалтќан тиімсіз Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінде қазақстандық жəне ресейлік ғалымдардың қатысуымен дөңгелек үстел мəжілісі өтіп, оның барысында ҚазақстанРесей қарым-қатынасының өткені мен келешегі талқыланды. Аталған жоғары оқу орны мен М.Ломоносов атындағы ММУдің бастамашылығымен ұйым дас тырылған мəжіліс жұмысы на Қазақстан мен Ресейдің ғалымдары, қоғам қайраткерлері, ғылыми мекеме өкілдері қатысты. Атап айтқанда, РҒА Тарих институтының, РФ Президенті жанындағы Халық шаруашылық жəне мемлекеттік қызмет академиясының, ЕурАзЭҚ-тың инте грациялық проблемаларын зерттеу жөніндегі стратегиялық институттың, Халықаралық түрік академиясының, ҚР БҒМ Ғылым комитетінің тарих жəне мемлекет институтының өкілдері болды. Кездесу тақырыбы «Еуразияның этномəдени үдерістеріндегі Қазақстан-Ресей қарым-қатынасы: тарих жəне қазіргі заман» деп аталды. М.Ломоносов атындағы ММУдің Азия жəне Африка елде рі институтының президенті Михаил Мейер атап өткендей, шара тақырыбы бүгінгі таңда ТМД кеңістігінде жүріп жатқан интеграциялық үдерістер тұрғысынан келгенде айтарлықтай көкейкесті. Ғалым өзінің сөзінде «Еуразиялық жоба» бастамашысы Нұрсұлтан Назарбаев болып табылатынын дөңгелек үстелге қатысушылар қаперіне салды жəне Қазақстан басшысы бұл туралы 1994 жылы М.Ломоносов атындағы ММУ-де лекция оқыған кезінде алғаш рет мəлімдегенін атап көрсетті. Ал алдағы жылы бұл бастамаға 20 жыл толғалы отыр. М.Мейер атап көрсеткендей, «Еуразиялық жоба» алғаш рет айтылған кезде оның өмір шеңдігіне сенгендер аз болатын. Бірақ уақыттың өзі Нұр сұл тан Назарбаевтың үлкен сая си көрегендік танытқанын айғақтап берді. Өйткені, бүгінде Қа зақстанның, Ресей мен Бела рус ьтің интеграциялық үдерістері жаһандық геосаясатта маңызды рөл атқарады. Ғалымның сөзіне қарағанда, интеграция біздің елдеріміздің миллиондаған азаматтарының көкейіндегісіне жауап береді. Мəжіліске қатысушылар

Еуразия кеңістігіндегі ҚазақстанРесей қарым-қатынасының этно мəдени үдерістердегі өзекті проб лемаларын жəне еуразиялықтың бүгіні мен келешегін талқылады. Сондай-ақ, қазіргі кезеңде Еуразиялық интеграцияны жүзеге асырумен байланысты ғылыми ақпараттармен кеңінен пікір алмасылды. Дөңгелек үстел бағдарламасы – ғалымдардың, тарихшылардың, экономистердің, саясаткерлердің, филологтардың, заңгерлердің сөздеріне негізделді. Олар өздерінің сөздерінде өткенді, қазіргі ні жəне келешекті сарап тау Еуразиялық идеясының Еуразия халқының этномəдени ерекшеліктерін дамытуға айтарлықтай үлес қосып қана қоймай, өзара мəдени алмасуларды қамтамасыз етуде Қазақстан мен Ресей арасын дағы интеграциялық үдерістер нəтижесін қуаттауға қызмет ететінін көлденең тартты. Басқосу барысында Еуразияның этномəдени кеңістігін сақтау мен оны жаңа сын-қатерлерге сəйкес үйлестірудің маңыздылығы атап өтілді. Осы мəселедегі ғылыми-зерттеулердің бəсекеге қабілеттілігінің жоғары деңгейіне жетудегі əріптестік қарымқатынастар қалыптастыру үшін қажетті жағдайлар жасауға бағытталған жұмыстарға мемлекеттік саясат оң ықпал ететін болады. Сөйлеген шешендер Қазақстан халқы Ассам блеясының түрлі мəдениеттерді дамытып, ұлтаралық қатынастарды жақсартудағы қазіргі тəжірибесін қолданудың тиімділігін айтты. Дөңгелек үстелге қатысушылар аталған бағытта этномəдениет саласында бірлескен зерттеулер мен басым жобаларды жүзеге асырудың қажеттігін атап көрсетті. Басқосу қорытындысы бойынша қарар қабылданды. Онда 2014 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың еуразиялық идеясына 20 жыл толатынына байланысты конференция өткізуге дайындық жұмыстарын бастау ұсынылды. «Егемен-ақпарат».

Ќўрманєазы кїйлері Каир сахнасында əуеледі 21-25 сəуір аралығында Каир қаласында Египеттің Мəдениет министрлігінің қолдауымен «Бейбітшілік үшін дабылдардың үнқатысуы» атты дабылдар мен дəстүрлі өнерлердің халықаралық фестивалі өтті. Биылғы бұл халықаралық фестивальге əлемнің 26 елдерінің фольклорлық ансамбльдері мен би ұжымдары қатысты. Шығармашылық ұжымдарының қойылымдары Салах ад-Дин цитаделі мен мəмлүк сұлтаны АльГури кешені секілді Египет астанасындағы əйгілі тарихи жерлерде, сондай-ақ, белгілі Каир опера театрында өткізілді.

Аталған шараға Қазақстан тарапынан Атырау облысының «Ақжелең» халық фольклорлық ансамблі де қатысты. Репертуарында Құрманғазының «Адай», «Балбырауын», Н.Тілен диевтің «Махамбет», Дина Нұр пейісованың «Əсем қоңыр», С.Құсайыновтың «Мереке», халық əні «Де дімай-ау» жəне т.б. белгілі шығармалар бар қазақстандық шығармашылық ұжымның концерттік бағдарламасы жергілікті қауымның зор ілтипатына ие болды, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Сыртқы іс тер министрлігінің баспасөз қызметі.

Еуропаның ірі мемлекеттерінің басын шырғалаңға салған одақ шаруасының сиқын көріп отырмыз, батпақтап жатқан Грекия, Кипр, Испания болса анау, деп құрамыз деген одаққа күмəнмен қарайтындар жетіп артылады. Жақтаушылар, қазіргідей нарықтық экономика заманында нарық ұлғайтудың пайдасы зор десе, күмəнділер б��л іс болашақта əупірімдеп жеткен тəуелсіздігімізге нұқсан келтірмесе неғылсын, тек экономикалық емес, түбі саяси бағытта өрбіп, бодандық қамытты қайта іліп жүрмейміз бе, деп қауіп айтады. Сол себептен де, Медиа-форумның талқысына шыққан «Еуразия экономикалық одағының тұжырымдамасы: дағдарыс құшағындағы Еуропалық Одақтың тəжірибесі қандай сабақ болады? Кипр синдромы» деген тақырып екінші күнгі форум отырысының беташарына айналды. Модераторлық етуші ресейлік Оксана Деревянко: «Кеден одағы Еуразиялық одақ бағытына бет алды. Бірақ мен, шынымды айтсам, Қазақстанға келгелі ерекше бір оптимистік көзқарасқа жолықпадым, қайта көптеген сұрақтар, мəселелер көтеріліп, күмəнді ойлардың жиі айтылатынын естідім. Ұлттық мемлекеттік құрылымнан биік одақтық құрылымды құру қажет пе, Кеден одағы тиімді болды ма, Еуропалық Одақ киген кепешті біз де басымызға қондырып алмаймыз ба? деген сан түрлі сауалдар қойылады», дей келе, меніңше, бұл сұрақтардың тууы заңды. Тіпті, кеше сайттан қарап тауып алдым, ЕО мен ЕЭОны құрудағы мақсаттар да бірдей екен. Сондықтан, Қайрат Нематұлы мен сізді сөзге тартсам деймін, деп Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары Қайрат Келімбетовті талқылауға қатысуға шақырды. «Президент Нұрсұлтан Назарбаев 1994 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін посткеңестік аймақта экономикалық байланыстарды үзбейтін одақ құру идеясын айтты. Жылдар бойы бір технологиялық тізбекте жұмыс жасаған кəсіпорындардағы байланыстарды жоғалтудың қай елге де тиімді болмайтынын алға тартты» деген ол ЕЭО құруда ЕО тəжірибесінің үлгі болғаны рас, олар ЕО-ны əжептəуір ұзақ уақытта құрды, ал біздің жылдамдығымыз қарқынды. Оның себебі, ЕО құрамындағы елдер қарасы жиырма десек, біз үшеу ғанамыз. Біз ЕЭО жұмысында ЕО-ның жақсы жақтарын алуға күш салудамыз. Жуырда мамыр айында 3 мемлекеттің басшысы Астанада кездеседі, деген Қ.Келімбетовтен кейін модератор Грекияның экс-вице-премьері Теодорос Пангалосты пікір айтуға шақырды. «Мен – федералдық басқару жүйесін жақтайтын адаммын. Сондықтан болар, мен ЕО-ның көптеген шарттарымен келіскім келмейді. ЕО халықаралық ұйым емес, ол – адамдардың өздерінің тұрмыстарын жақсарту мен қажеттіліктерін өтеу жолындағы құрған бірлестігі, егер сіздер ЕО тəрізді бірлестікке ұмтылсаңыздар, онда алдымен сіздің ұлтыңызға не ұнайды, не ұнамайды деген сауалға толық жауап тапқанда кіріскендеріңіз жөн. Ал бүгінгі күні ЕО-да жетістіктері бар елдер ғана доминантты рөл атқаруда, ал жетістігіңіз аз болса, үніңізді ешкім естімейді», деді ол. Саясаткер Ариэль Коуэн: «Ұлттық құрылымнан жоғары тұратын құрылым дүниеге келеді екен. Онда, əрине, Ресей қуаты жағынан да, аумағы жағынан да, байлығы жағынан да ірі болғандықтан, жарғылық капиталдың жаңылмасам 57 пайызын береді, жəне құрылым отыратын жер де Мəскеу қаласы. Менің пайымымда Ресей ЕЭО-дағы мəселелерді РФ-ның жаһандық саясатта басымдыққа ие ұстанымдарынан бөлек қарамайды. Сондықтан, бұл одақты Ресей үшін құрал санаймын», десе, «Московские новости» газетінің шолушысы Аркадий Дубнов: «Маған ЕЭО құрудағы асығыстық ұнамайды, бір мысал келтірейін, Қазақстанда электр энергиясына деген тариф

Ресейге қарағанда 10-15 пайызға төмен. Ал одақ аясында Қазақстанға оны көтеруге тура келеді. Ал ол қазақстандық əлеуметтің қалтасына қиынға түспей ме? Сондықтан, саяси лидерлердің бірінің аузынан біз өте асығыс емеспіз бе деген сөз шығады деп күтемін. Бірақ мен ЕЭО-ны құру өте қажет деп ойлаймын», деп ойын түйіндеді. Осы жерде Қ.Келімбетов сөзге араласып, кешегі күні Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев айтқандай, ЕЭО-ға кіру біздің бизнес үшін БСҰ-ға мүшелікке өту алдындағы дайындық деп таныған жөн. Ал «жасыл экономиканы» жолға қоймай, əріптестер арасында шын мəнінде бəсекелестік болмайтынын біз жақсы түсінеміз. ЕЭО біздер үшін аты айтып тұрғандай, тек экономикалық тұрғыдағы ынтымақтастық, деген ұстанымын жеткізді. Осыдан соң модератор залдан сұрақ беруге болатынын хабарлады. Өзін таныстыр мағанымен, сөзінің лəмінен Оңтүстік Африканың өкілі екендігін танытқан форум делегаты: «Сіздер құрып жатқан экономикалық одақ біздер үшін де қызықты. Өйткені, біздің еліміз де сіздер тəрізді одақ құруға ұмтылуда. Сондықтан форумды ұйымдастырушыларға алдағы осындай басқосуға Африка елдерінен де адамдарды кеңінен тартсаңыздар екен деген тілек айтамын. Сосын сіздердің Президенттеріңіз халқын алып айдында сенімді кемеге отырғызып бастап бара жатқан Махатма Ганди, Нельсон Мандела сынды ірі тұлғаларды елестетеді, ал Үкімет басшылары мен оның мүшелері сол кеменің білікті инженерлері деп білемін», деп өз бағалауын жеткізді. Ал залдан екінші бір көтерілген делегат: «Иə, бүгінгі күні ЕЭО құрылуы саяси шешім. Иə, саяси ерік, бірақ біз одан қорықпауға тиіспіз. Интеграция – алғашқы кезде қиындықтар алып келуі мүмкін, ал болашақта ол өз жемісін молынан береді», деген өз сенімін айтты. Медиа-форумның əлемдегі экономикалық одақтардың тынысын сарапқа салып, журналистердің ой таразысынан өткізген осы отырысында сан түрлі пікірлер айтылып, көпшілік туындаған сауалдарына жауаптарын да тапқандай болды. Ал ол жауаптардың журналист қаламымен оқырмандар мен тыңдаушыларға, көрермендерге жол табатыны анық. Еуразиялық медиа-форум тұғырнамасының діттеген мақсаты да осы емес пе?!

Кері əсерлерден арылєан жґн болар Бесінші отырыстың модераторы Ресейдің белгілі журналисі, «Russia today» халықаралық телекомпаниясының жүргізушісі Александр Гурнов болды. Бұл отырыста ақпараттық қауіпсіздік, əлемдегі саяси конъюнктураға БАҚ-тар мен əлеуметтік желілердің əсері туралы əңгімелер қозғалды. Ойларын ортаға салып, пікір айтқан спикерлер арасында АҚШ жазушысы Грег Паласт, австралиялық белгілі журналист Дэвид Унгар-Кляйн, Ұлыбританиядан журналист Джулиан Нунди жəне Ауғанстанның Ұлттық телевидениесі мен радиосының халықаралық байланыстар жөніндегі депар таментінің директоры Абдул Рахман Панж шири болды. Ортаға салар мəселені барынша емінеркін жəне азат оймен талқылауға икемдеген модератор өзінің айтпағын да еркін тақырыппен бастады. Меніңше, «БАҚ төртінші билік» деген түсінік осы күні ескіріп барады. Ол қазір алдыңғы қатарға шығып, атқарушы жəне заң шығарушы билікті ығыстыра бастаған сияқты. Осының өзі қоғамда біршама қауіп тудырады. Түрлі деңгейдегі «ақпараттық соғыстар» алдыңғы екі билікті ысыра түскенін көріп жүрміз. Мəселен, осыдан бірнеше жыл бұрын болған Ресей мен Грузия арасындағы соғысты алайық. Түрлі ақпарат құралдары, соның ішінде, өзім сыйлайтын ВВС өзінің құ діретті қаруларының барлық күшін Ресей жағын қаралауға жұмсады. Соның

салдарынан əлемдік қоғамдастық Ресейді агрессор деп таныды. Ол-ол ма, əлемнің жартысы Ресейді Америкадағы Джорджия (Грузияның ағылшынша атауы) штатына шабуыл жасапты деп ұққаны да сөзсіз. Барлық фактілер тондары теріс айналдырылып берілді. Міне, осы мысал ақпараттық соғыстағы жеңістің қалай жасалатынын көрсетті, дей келіп, модератор Джулиан Нундиге осы мəселе туралы пікірін білдіруді сұрады. Мен, жалпы айтқанда, сізбен келісемін. Біраз уақыт соғысты Ресей бастаған екен деп қабылдадық. Бірақ бұл жерде ВВС-ді ғана кінəлауға болмайды. Грузин жағының барынша ашық болып, өз мүдделері туралы үнемі айтып отырғанын да ескеру керек. Мəселен, сол кездерде əлемдік БАҚ-тарда Михаил Саакашвилиден ұнамды образ болған жоқ. Ол өз позицияларының дұрыс екендігін үнемі жеткізумен болды. Ал Ресей жағы, керісінше, ақпарат беруде сараңдық танытты. Əрине, мұндайда БАҚ грузин жағының дұрыстығын жариялап бақты. Сондықтан ашықтық мəселесін ескермеген Ресей жағының ақпараттық соғыста жеңілгені рас, деді ол. Одан əрі модератор мемлекеттердің ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етеміз деген ұсыныстарының қаншалықты ақиқат екендігі туралы сұрады. Оған америкалық жазушы Грег Паласт ақпараттық соғыстардың ежелден бар екендігін айтты. Тіпті, ежелгі римдіктер де көрші елдерін жаулап аларда алдымен ақпараттық соғыс жариялап, болашақ қарсыластарына өз халқын жауықтырып, шындыққа жанаспайтын, біржақты ақпараттар тарататын. Сол сияқты, ІІ Дүниежүзілік соғыс кезінде де əлем халықтары «радио жауларды» тыңдайтын. Бірақ ең маңыздысы – өзінің дұрыс көзқарасын қалыптастыруда ғой. Біздің сол кезден айырмашылығымыз тек жылдамдықта ғана. Қазір біз барынша жылдам ақпарат бере алатын құралдарға иеміз. Сонымен бірге, шындық пен өтіріктің арасын айыру да қиындап кетті, деді шешен. Осы мəселе туралы пікірін айтқан ауғандық қонақ Абдул Рахман Панжшири сөзін алдымен өзінен кеше сұхбат алған қазақ қызының пікірін білдіруден бастады. Менімен сөйлескен ол өзінің Ауғанстан деген елден, ауған деген халықтан қатты қорқатынын айтты. Сонда мені Ауғанстанды мүлде білмейтін қыздың бізден қорқатыны ойлантты. Бұл Кеңес Одағының насихат құралдары бастарына сіңірген жалған ақпараттың кесірі ғой деп ойлаймын. Кеңес əскері Ауғанстанды жаулап алу үшін ақпарат құралдарын шебер пайдаланған болатын. Əрине, кеңестік əскерге қарсы күрестің басында əсіреисламшыл күштер болды. Міне, соларды кеңестік БАҚ барынша қаралап бақты. Кеңес əскері шығарылған соң, халықаралық лаңкестік туралы сөздер қозғала бастады. Лаңкестіктің бізге қатысы жоқ. Ауған халқы ешқашан терроршы болған емес. Осыдан бірнеше жыл бұрын жанкештілер мен жарғыштар туралы деректі фильм көрдім. Арнайы мектепте дайындықтан өткен 350 камикадзе сертификат алды. Арасында бірдебір ауғандық жоқ. Барлығы Чешенстан, Өзбекстан, Пəкстан жəне басқа елдерден. Бір кездері адамдарды бөліп-жарған БАҚ енді бейбітшілік орнату үшін пайдаланылуы тиіс. Біз жадымыздан соғыс, терроризм, оқшаулау сияқты ұғымдарды өшіруіміз керек. Мұны тек бейтарап, тəуелсіз БАҚ арқылы ғана жасай аламыз, деді ол. Австралиялық «Create Connections Networking» компаниясының басқарушы директоры Дэвид Унгар-Кляйн осы мəселеге байланысты өз пікірін айтқанда Ауғанстан туралы үстірт ақпарат беріледі дегенмен келісемін, деді. Қазір біз БАҚ бойынша нені көріп тұрмыз? Ол – əлеуметтік желілердің қаупі. Ол күннен-күнге өршіп барады. Адамдарға жалған ақпарат беруден оңай нəрсе жоқ, қазір. Хакерлер мен қасақана жалған хабар таратушыларға ешқандай тосқауыл жоқ. Сондықтан, мен осыларға қарсы күрес жасамай болмайды деп ойлаймын. Əйтпесе, интернет пен

əлеуметтік желілер бізді жаңа қатерлерге ұрындырады. Меніңше, бізге осы қорқыныш пен жалған қауіпті таратудың шебері болып бара жатқан интернет жəне əлеуметтік желілерді қалай бақылауға алуға болатыны жөнінде пікір алысуымыз керек сияқты деп ойлаймын. Пікірсайыс сұрақ берушілердің қатысуымен қыза түсті. Бірақ негізгі түйін интернет пен əлеуметтік желілердің жалған ақпарат таратуына қарсы əрекет жасау қажеттігіне ойысып отырды.

Алєа шыєатын кəсіби журналистер ме, танымал блоггерлер ме? Медиа-форумның жабылар алдындағы соңғы отырысы «Əл-Жазира» телеарна сының жетекші журналисі Риза Ханның модераторлық етуімен «ХХІ ғасырдың медиатрендтері» деген тақырыпта өтті. Мұнда желілік технологиялар мен əлеуметтік медианың бүгінгі таңдағы қарыштай дамуына байланысты қазіргі жур налистиканың өзгеруі туралы əңгімелер қозғалды. Ақпараттық шабуылдар тасқындап тұрған қазіргі заманда кəсіби журналистер емес, танымал блоггерлер алға шыға ма? Қазір олардың жазған түкке тұрғысыз публицистикасы мен жаңалықтары дəстүрлі масс-медианы ақпараттық рыноктан шеттетуге бет алған сияқты ма? Міне, осы сұрақтар қызу талқыға салынды. Талқылауларға Ұлыбританиядан Тим Арлотт пен доктор Макрам Кхури, Израильден Арик Бачар, Сириядан Акрам Хузам, Ресейден Иван Охлобыстин секілді медиа мамандар қатысты. Соның ішінде И.Охлобыстиннің қазіргі заманда ақпараттан зəрулік жоқ, бірақ оның дұрысын таңдау проблема. Бірақ ақпаратты шектеуге болмайды, бірақ дұрысын таңдаудың жолдарын табу керек. Оның бір жолы – əлеуметтік желілерге ақпараттар салушыны авторландыру деген сөздері есте қалды. Осы отырыстан кейін ЕАМФ ресми жабылу салтанаты болды. Форум жұмысын ұйымдастыру комитетінің төрайымы Дариға Назарбаева қорытты. Ол барлық пікірсайыстар мен талқылаулардың өте қызықты өткенін атап өтті. Осыған орай ұтымды ойлар айта алатын спикерлер мен өзекті тақырыптарды таңдай білген ұйымдастыру комитетіне ризашылығын білдірді. Одан əрі төрайым əрбір отырысқа өзінің жеке пікірін жеткізді. Соның ішінде, лаңкестік күрес мəселесінің күйіп тұрғанына назар аударылғанның маңыздылығын атап өтті. «Араб көктемі», Таяу Шығыстағы ахуал, Сириядағы соғыс – осының бəрі қатты алаңдаушылықпен тал қыланды. Журналистердің ақпарат таратудағы жауапкершіліктері туралы өте зəру пікірлер айтылды. Халықаралық журналистік кодекс қабылдау керектігі туралы да пікірлер білдірілді. Бірақ ондайлармен журналистерді жауапсыздықтан шектеуге болмас деп ойлаймын. Қазақстанның ЭКСПО-2017 көрмесін өткізуі, ондағы «жасыл экономика» тақырыбы туралы да өткір, пайдалы пікірлер айтылды. Пікірсайыстар барысында «жасыл экономика» сөзі мағынасының терең де күрделі екендігі ашылғандай болды, деді Дариға Назарбаева. Сөзінің соңында төрайым форумды ұйымдастыру жұмысына көмек бергендерге, волонтерлерге жəне демеушілік жасағандарға алғысын жеткізді. Сонымен ХІ Еуразиялық медиа-форум өз жұмысын аяқтады, ал ХІІ ЕАМФ алдағы жылы сəуірдің аяғында Астана қаласында өтетіні белгілі болды. Жақсыбай САМРАТ, Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан». ––––––––––––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

5

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Сауал салмағы

 Сізді не толғандырады?

Азаматтарды жўмысќа алу

барысында кемсіту фактілерініѕ жолын кесу ќажет Парламент Мəжілісінің Төрағасы Нұрлан Нығматулиннің басшылығымен өткен палатаның жалпы отырысында депутат Тұрсынбек Өмірзақов Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі Серік Əбденовке депутаттық сауал жолдады. Онда былай делінеді: қарамастан, Қазақстан қоғамында қарт адамдарды жұмысқа алуға кері көзқарас тамыр жайып келеді. Бұл шын мəнісінде өмірлік күшқуаты жеткілікті адамдардың моральдық ахуалына кері əсерін тигізеді. Халықаралық еңбек ұйымы егде адамдар еңбегінің өнімділігі төмен деген пікірді əлденеше рет жоққа шығарды. Сонымен қатар, тəжірибесі жоқ жастар да кемсітіледі, бұл түпкі нəтижесінде оларды ең тиімсіз жағдайларда кез келген жұмысқа келісуге мəжбүрлейді. Дамыған елдердің көбісі жасына қарай еңбектегі кемсітушілікті жеңу жолдарын басынан кешіп үлгерді. АҚШ-та 40-65 жас аралығындағы азаматтардың еңбек құқықтарын қорғауға бағытталған «Жұмысқа жалдап алу барысындағы жасына байланысты кемсіту туралы» арнайы заң қабылданды. Францияда жұмысқа қабылдау барысында кемсіткені үшін жұмыс беруші екі айдан бір жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін. Жаңа Зеландияда кемсітушілік хабарламаларды, оның ішінде Интернет арқылы жариялауға

 Əріптестік əлеуеті

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Денсаулық сақтаудың ұлттық жүйесін ұзақмерзімді жаңғырту аясында біз елдің барлық аумағында медициналық қызметтер сапасының бірыңғай стандарттарын енгізуге, сондай-ақ, медицина мекемелерінің материалдық-техникалық жабдықталуын бірыңғайландыруға тиіспіз», деген болатын.

Заѕ талаптары неге ескерілмеген? Бақытбек СМАҒҰЛ, Мəжіліс депутаты.

Осыған байланысты, Қызылорда облысы экологиялық апат аймағы болып саналатындықтан, бұл аймақ тұрғындарының денсаулығын сақтау мəселесі ерекше назар аударуды қажет етеді. Экологиялық қолайсыздық халықтың денсаулығына жəне бiрiншi кезекте ана мен бала денсаулығына кері əсер етуде. Республикадағы сəби өлімінің көрсеткіші 2009 жылы 1000 тірі туғанға – 18,23 болса, ең жоғары көрсеткіш (24,96) Қызылорда облысында тіркелген. Республика бойынша орташа есеппен 100 мың тірі туғанға 36,9 жағдай ана өлімі тіркелсе, Қызылорда облысында бұл көрсеткіш – 42,6. Жалпы, облыста халық ауруының көрсеткіші жоғары. Ауру өмірде алғаш рет тіркелген 100 мың адамға республикалық орташа деңгейде 60 249,8 болса, Қызылорда облысында бұл көрсеткіш – 66 971. Соңғы 2011 жылғы статистикалық мəліметтерге сəйкес Қызылорда об лысында қан аурулары республикалық деңгейден 2,1 есе жоғары, ас қорыту аурулары 1,9

 Парламентші пайымы

24-26 сəуір аралығында Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Əлеуметтік-мəдени даму комитетінің төрағасы Ақан Бижанов бастаған қазақстандық парламенттік делегация жұмыс сапарымен Румынияда болды, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

Басќосу таќырыбы – Президент бастамалары

Сапар барысында, парламенттік делегация Румыния Депутаттар палатасының төрағасы В.Згонямен, Румыния Парламенті сенатының төрағасы К.Антонескумен, Румыния Премьер-министрінің орынбасары жəне Румыния-Қазақстан парламентаралық достық тобының төрағасы Г.Опрямен, Қазақстан мен Румыния арасындағы Іскерлік кеңесінің төрағасы жəне «Грампет-Групп» компаниясының президенті Г.Стойкамен кездесу өткізді. Кездесулерде Қазақстан мен Румыния арасындағы экономикалық, мəдени жəне парламентаралық салалар төңірегіндегі байланыстардың мəселелері талқыланды. 25 сəуірде «Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жолдауы – «Қазақстан-2050» Стратегиясы мен G-Global бастамасы» тақырыбындағы дөңгелек үстел болып, оған екі елдің парламенттік делегациялары, Румыния қоғамдастығы мен Қазақстанның елшілік өкілдері қатысты. Дөңгелек үстелде Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының комитет төрағасы А.Бижанов Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы – «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» мен «G-Global бастамасы» тақырыбында баяндама жасап, сөз сөйледі. Сонымен қатар, дөңгелек үстелге Румыния Депутаттар палатасының төрағасы В.Згоня, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты Б.Шелпеков, Қазақстан Республикасының Румыния Республикасындағы сенімді өкілі Т.Қалиев, «Ромпетрол» компаниясының президенті Ж.Түсіпбеков қатысып, сөз сөйледі.

Баєдарламаныѕ байыбына барайыќ

«Ақбұлақ» бағдарламасы қабылданып, елімізде біраз жұмыстар атқарылды. Дегенмен де, сапалы, уақтылы атқарылуына кейбір мəселелер кедергі болып тұр. Атап айтатын болсақ, жоғарыдағы бағдарлама қабылданғанға дейін барлық ауылдық елді мекендерді ауыз сум��н жабдықтау жүйесін дамытуға Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті жауапты болатын. Құттықожа ЫДЫРЫСОВ, Мəжіліс депутаты.

Қазіргі таңда жеке ұңғымамен ауылдық елді мекендерді ауыз сумен жабдықтау жүйесін дамыту ісі Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігінің құзырына беріліп, ауылдық елді мекендер екіге бөлініп, бағдарламаның сапалы орындалуы өз дəрежесінде болмай келеді. Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті су топтық құбырлары арқылы ауылдық елді мекендерге ауыз су беру мүмкіндігі бар бола тұра, баланстан шығарылып тасталғандықтан, арада делдал мемлекеттік коммуналдық меншіктегі су беруші мекеме пайда болып, халыққа Үкіметтің 2006 жылғы 5 мамырдағы №248 қауылысына сəйкес 1 текше метр суды 40 теңгеден берудің орнына қымбат бағамен сатып, Үкіметтің бөліп отырған субсидиясы халыққа нақты жетпей келеді. Халықпен кездесулерде олар неге осы жағдайды зерттеп Үкіметке жеткізіп, тиісті жұмыс жасамайсыздар деп реніштерін білдіруде. Субсидия айырмасын өздері пайдаланып жатыр деген сенімсіздіктерін де айтып қалады. Бұл да дұрыс сын сияқты, өйткені, халық 40 теңгеге су іше алмай жатыр. Бір жағдайдағы ауылдық елді

мекендерді екіге бөліп, жергілікті атқарушы органдарды қағазбастылыққа ұшыратып, орталық атқарушы органның екі мекемесіне есеп бергізу Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың қағазбастылықтан арылу тапсырмасының да орын далуының өз дəрежесінде еместігін көрсетеді. Қазіргі кезде Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің ауылдық елді мекендерді ауыз сумен жабдықтау жүйесін дамытудағы атқарып отырған оң жұмыстарын жəне де бұл шаруаны құзырлы бір мемлекеттік органның атқаруы дұрыс екендігін жергілікті атқарушы органдар да айтып отыр. Оның нақты тағы бір дəлелі – Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің республикалық меншіктегі су топтық құбырларына қызмет көрсететін «Қазсушар» РМКнің облыстарда филиалдары жұмыс жасайтындығы. Ал, Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігінің аймақтарда мұндай мүмкіншіліктері жоқ. Осыны ескере келгенде, барлық ауылдық елді мекендерді ауыз сумен жабдықтау жүйесін дамытуды Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің құзырына беру тиімді болған болар еді.

Еѕбекаќыдаєы сəйкессіздікті жою керек Сенат депутаты.

Өңірге арнайы сапармен барып , ай мақ тұрғ ын дарымен , шетелдік компаниядағы жұмыс жасап жатқан жұмысшылармен жəне аймақ басшысымен кездесу барысында облыстағы шетелдік жұмыс күшін тартатын компаниялардың шетел жəне қазақстандық мамандарға жалақы төлеу мəселесіне байланысты үлкен сəйкессіздік (диспропорция) бар екені мəселе етіп қойылды. Мемлекет басшысының 2012 жылғы 28 қарашада барлық деңгейдегі əкімдермен өткізілген кеңесте берілген тапсырмасына

мəліметтер əлі де болса проблемалар бар екенін көрсетуде. Сонымен қатар, Сыр өңірінде онкологиялық аурулар өршіп тұр. Көптеген азаматтарымыз «аты жаман» аурудан көз жұмуда. Олардың ден сау лықтарын сақтап қалуға да болар еді. Бірақ облыстық онкология диспансері облыстық медицина орталығының ғимаратында орналасқан, өзінің жеке ғимараты жоқ. Бір палатада 12 емделушіге дейін жатады, ауруларға тиісті медициналық көмек көрсетуге қиындық туғызады. Осының салдарынан Республикалық онкология орталығына жыл сайын 200-ден астам ауру емделуге жіберілуде. Мұның онсыз да жағдайы нашар науқастарға қосымша қаншама қиындықтар мен шығын əкелетіні айтпаса да түсінікті. Облыстың 7 ауданының төртеуінде – Арал, Қазалы, Жалағаш жəне Шиелі аудандарында аудандық емханалар ғимараттары апаттық жағдайда тұр. Бұл

 Фотокүнделік

 Депутат дабылы

Мұрат БАҚТИЯРҰЛЫ,

есе жоғары, туберкулезбен сырқаттанушылық 12 пайызға жоғары. Осы ретте, 1992 жылы қабыл данған «Арал өңіріндегі эко логиялық қасірет салдарынан зардап шеккен азаматтарды əлеуметтік қорғау туралы» Заңда экологиялық қолайсыз аудандарда тұратын халықтың өмірі мен денсаулығын сақтау, халықты медицина құралдарымен жабдықталуын қарастыру, Арал өңірі Қазақстан бөлігін эко логиялық сауықтыру мен əлеуметтік-экономикалық дамыту мемлекеттік бағдарламалар негі зінде осы заңның талаптары ескеріле отырып жүзеге асы рылады делінген. Алайда, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасында жоғарыдағы заңның талаптары, яғни қолдаулар ескерілмей қалған. Осының салдарынан жоғарыдағы заң талаптары орындалмай отыр. Сонда біз Арал экологиялық проблемасын түбегейлі шешіп тастадық па? Халықтың денсаулығы жақсарды ма? Себебі, жоғарыда келтірілген статистикалық

аудандарда жаңа медициналық нысандар салу кезек күттірмейтін мəселе. Жоғарыда баяндалғандарды ескере отырып, Қызылорда облысы тұрғындарының денсаулығын жақсарту үшін келесі шараларды қабылдау қажет деп есептейміз. Олар: Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау саласын дамытудың 2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасында заң талаптарына сəйкес экологиялық апат аймақтарында тұрып жатқан азаматтарға қарастырылған медициналық жеңілдіктерді ескеру; экологиялық қасірет аймағы халқына медициналық мекемелерді ұстауға қаржы бөлу нормаларын бір тұрғынға шаққанда экологиялық апат аймағында 1,15 – 1,5 есе ұлғайту; медицина техникасын, дəрі-дəрмектерді нысаналы бөлуді қамтамасыз ету; 2012-2016 жыл дарға арналған Қазақстан Республикасының онкология қызметін дамыту бағдарламасы шеңберінде Қызылорда қаласында 175 төсекке арналған облыстық онкология орталығын жеделдетіп салуға қаржы бөлу; амбулаторлықемханалық ұйымдар санын арттыру жəне апатты жағдайда тұрған аудандық емханалардың орнына жаңаларын салу; медициналық ұйымдардың дəрігерлермен қамтылуын арттыру. Осындай кешенді шараларды іске асыру арқылы эколо гиялық апат аймағында тұрып жатқан Қызылорда облысы тұрғындарының жағдайын жақсартуға болады. Ал осы мақсатқа бағытталған жұмыстардың жүзеге асырылуын Денсаулық сақтау министрі өз бақылауына алуы қажет деп санаймыз.

сəйкес облыстағы шетел жұмыс күшін тартатын компанияларда жүргізілген тексеру жұмыстарының нəтижесінде 9 компанияда лауазымдары мен атқаратын функциялық міндеттері бірдей қазақстандық жəне шетелдік қызметкерлердің жалақысында сəйкессіздік (диспропорция) фактісі анықталып, шетел қызметкерлеріне лауазымдық еңбек ақысы мен шетелдегі жұмысы үшін аумақтық үстемақысынан басқа, заңмен көзделмеген үстемақы түрлері жəне сыйақы мен өзге де төлемдер есептелініп төленетіндігі, кейбіреуіндегі жалақы айырмашылығы 10 есеге дейін жететіндігі белгілі болды. Мысалы, «ПетроҚазақстан

Құмкөл Ресорсиз» компаниясында жұмыс жасап жатқан қазақстандық учаске шеберінің орташа жалақысы 315 мың теңге болса, шетелдік дəл осы лауазымдағы маманның жалақысы 3 млн.-нан астам теңгені құрайды. Мұндай мысалдар өте көп. Өкінішке қарай, Қазақстан Республикасының қолданыстағы еңбек жəне жұмыспен қамту заңнамаларында сəйкессіздік (диспропорция) фактісі орын алған жұмыс берушілерге қатысты əсер ету тетіктері қарастырылмаған. Осыған орай, əлеуметтік шиеленістерді болдырмау мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы №45

қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларына жəне шетелдік қызметкерлерге жұмысқа орналасуға жəне жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарына құжаттар толық ұсынылған жəне тиісінше рəсімделмеген, ішкі еңбек рыногында тиісті ұсыныстар болған жағдайда, қазақстандық жəне шетелдік қызметкерлерге еңбекақы төлеуде үлкен сəйкессіздік (диспропорция) жəне жұмысшылардың 3 айдан астам жалақыға қарызы бар фактілер анықталған жағдайда, рұқсат беруден бас тарту шарттарын енгізуді ұсынамыз. Сонымен қатар, жоғарыда аталған Ережеге тиісті толықтырулар енгізуге ықпал жасалғаны керек-ақ.

Суреттерді түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

«Əлеуметтік жаңғырту жағдайында əлеуметтік еңбек қатынастарының тиімді моделін қалыптастыру мəселесі өзекті болып табылады. Қазақстан Республикасының Конституциясына сəйкес əрбір қазақстандықтың еңбек етуге құқығы бар. Еңбек кодексі бойынша ешкімді де өзінің еңбек құқықтарын іске асыру кезінде жынысына, жасына, дене кемістіктеріне, нəсіліне, ұлтына, тіліне, мүліктік, əлеуметтік жəне лауазымдық жағдайына жəне кез келген өзге жағдаяттар бойынша ешқандай кемсітуге болмайды. Алайда аталған демократиялық қағидат іс жүзінде жүзеге асырылмайды. Көптеген қазақстандық жұмысқа қабылдау барысында ашық кемсітуге тап болады. Көп жағдайда жұмыс берушілер жасына шектеу қояды. Бұл, көбінесе, 40-45 жас деңгейінде белгіленетін жастың жоғары шегіне қатысты. Компаниялар жас жəне тəжірибелі мамандарды іріктеуге тырысады. Нəтижесінде орта жастағы адамдар лайықты ізденушілер ретінде қарастырылмайды. Заңнамалық тыйым салуларға

тікелей тыйым салынған. Ал біздің бос жұмыс орындарын іздеу бойынша сайттарымыз жасына кемсітушілік талаптары қойылған хабарламаларға толы. Қар��пайым офис-менеджерлерге, хатшыларға, əкімшілерге жəне ерекше еңбек жағдайына байланысты емес басқа да мамандықтарға жасы бойынша шектеулер қойылған. Мемлекет басшысы еңбек саласындағы олқылықтардың жəне құқықтар мен бостандықтардың бұзылуының алдын алу бойынша жұмыстарды күшейту қажеттілігін əлденеше рет атап өтті. Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамын қалыптастыру барлық азаматтардың тең мүмкіндіктеріне негізделуі тиіс. Жоғарыда баяндалғандарға сүйене отырып, сізден: 1) азаматтарды жұмысқа алу барысында кемсіту фактілерінің жолын кесу бойынша жұмысты күшейтуді сұраймын. Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде жұмыс берушінің Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасын бұзғаны үшін айлық есептік көрсеткіштің 5-тен 25-ке дейінгі мөлшерінде айыппұл салынатын норма көзделген (87-б.). 2) жас шектеулері қойылған жұмысқа қабылдау туралы хабарламаларды БАҚ-та жариялауға тікелей тыйым салуларды белгілейтін түзетулердің жобасын жəне Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекске тиісті санкцияларды əзірлеуді сұраймын. Бұл жұмысшыларды кемсіткені үшін жұмыс берушілерді жауапкершілікке тартуды оңайлатуға жəне кемсітушілікке деген кері көзқарастан арылуға мүмкіндік береді».

 Талқылау тағылымы

Кеден одаєы: іс жїзіндегі ґлшем

Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттары Икрам Адырбеков, Ғани Қасымов, Қожахмет Баймақанов «Кеден одағы: іс жүзіндегі өлшем» атты дөң гелек үстел отырысы на қатысты. Шараға Ре сей Федерациясының парламентшілері, Еуразия экономикалық комиссиясының, одаққа қатысушы елдердің кеден, шекара жəне көлік қызметі мен бизнес өкілдері де қатысты, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Икрам Адырбеков Парламент Сенатының атынан сөз сөйлей келіп, ықпалдастықты стратегиялық тұрғыда дамыту бағытының келешегі – Еуразиялық экономикалық одақты қалыптастыру екенін атап өтті. – Қазіргі кезде Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық

кеңістіктің құқықтық-келісімнің негізін біркелкілеу бойынша жұмыстар жүргізілуде жəне соның негізінде Еуразиялық экономикалық одақ туралы келісім жобасы əзірленуде. Келісімге 2014 жылғы 1 мамырда қол қою туралы жоғары деңгейдегі уағдаластыққа қол жетті. Ол құжат 2015 жылғы 1 қаңтарда кү шіне енетін

болады, – деді И.Адырбеков. Сенатор сондай-ақ Еуразиялық экономикалық одақты Қазақстан өзара сенім мен тиімді ынтымақтастықтың жаңа ұстанымдары бойынша іске асырылатын экономикалық жоба ретінде қарастыратындығын, бұл бағыттағы жұмыстарда салмақты жəне ойластырылған қадамдар талап етілетіндігін атап өтті. Ықпалдастық органдарының қызметі барлық елдердің мүдделері ескеріле отырып, бітімгерлік негізінде жүзеге асуы тиіс. Дөңгелек үстел барысында Кеден одағына қатысушы мемлекеттердің кеден саясатын ықпалдастыру, кеден бақылауы тетіктерін тиімді пайдалану, халықаралық өндірістік кооперацияларды нығайту, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі ұсынымдар əзірленді.


6

www.egemen.kz

27 cəуір 2013 жыл

Жастар жаќсылыќќа шаќырады Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен «Қоңыр экономикадан – Жасыл экономикаға» өту шарасы қоғамның қызу қолдауына ие болып, өз жалғасын табуда. Жуырда Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде «Нұр Отан» халықтық-демокра тиялық партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің қатысуымен «Жасыл көпір – ұрпақтан ұрпаққа» атты ІІІ Халықаралық студенттік форум болып өтті. Жалынды жастарды мүдделі істің басына жинайтын бұл форумның мақсаты əлемнің дамыған алпауыт елдері жаппай қолға алып, қоғамды «Жасыл экономикаға өткізу» арқылы баламалы энергия көздеріне қол жеткізу, қоршаған ортаны көгалдандыру секілді ел экономикасы мен экологиясына оң өзгерістер əкелетін жобаларды жүзеге асыру болып отыр. Адамзатқа ортақ мəселелерді толғап, əлем халқын ысырапшылдыққа тосқауыл болуға шақыратын осы игі шараға еліміздің жоғары оқу орындары мен көршілес Қырғызстан, Ресей, Украина, сондай-ақ Жапонияның талантты студенттері қатысты. «Green Campus MSU» қозғалысының үйлес тірушісі, МГУ

студенті П.Кирюшин, Киев қаласынан келген А.Казанцева, бішкектік студент Н.Бақтыбекова, Жапонияның Цукуба университетінен келген К.Такахиде секілді жастар осы тақырыпты терең қаузайтын мағыналы баяндамалар жасап, өздерінің тəжірибелерімен бөлісті. Сонымен қатар, «Жасыл көпір» Қазақстан бастамасы жəне оның жүзеге асу жолдары» дей тін тақырыпта Назарбаев уни верситеті Студенттік үкіметінің вице-президенті Д.Асқарова аталмыш бастаманың даму үдерісі жайлы сөз сөйледі. «Green Campus KazNU» жобасының үй лес тірушісі əрі ҚазҰУ-дің магистранты Л.Ахметова аталмыш студенттік форумға орай университет аумағында 2 велотұрақтың ашылатынын мəлімдеді. Форум соңында қатысушы студенттер өзара тəжірибе алмасып, Алатау баурайында жинақтаған тың идеялары мен бағдарламаларын өз елдерінде, өздері оқитын жоғары оқу орындарында жүзеге асыратындықтарын жеткізді. Əділхан ОРАЗБАЕВ, Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің доценті, химия ғылымдарының кандидаты. АЛМАТЫ.

Əлеуметтік қолдау əлеуеті

Ўлтты жасарту əйелдердіѕ ќолында Қазіргі уақытта зейнетке шығу жасын ұлғайту мəселесі қоғамда қызу талқыланып жатыр. Оның ішінде, əлеуметтік-экономикалық ахуалды қалыптастыру мен дамытуға зор үлес қосып келе жатқан, сондай-ақ отбасында да күйбең тіршілікпен тыным таппайтын нəзік жандылардың зейнетке шығуын 63 жасқа дейін көтеру күн тəртібінен түспей тұр. Бұған біздің қоғам қаншалықты дайын? Динар НӨКЕТАЕВА,

Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ректоры.

Бір нəрсенің басы ашық. Зейнетке шығу жасын ұлғайту ұлттың қартаюына жол бермей, қоғамдағы белсенділікті арттыратыны сөзсіз. Сонымен қатар, əйелдердің зейнетақысын есептеуде де оларға қомақты қаржы тағай ындауға мүмкіншілік бере ді. Өйткені, еркектерге қарағанда жалақысы төмендеу əрі декреттік демалыс секілді түрлі жағдайлардан аз жұмысқа шығатын əйелдердің ертеңгі күні өздеріне тиесілі зей нет ақыны тағайындауда көп қаржыдан қағылып жатқанын өтірікке шығара алмаймыз. Оған еркектермен салыстырғанда əйелдердің өмір сүру жасының ұзақтығын да қосыңыз. Қазіргі таңда аталған мəсе лемен əлем де бетпе-бет келіп отыр. Оны əлемдік дағдарыспен салыстыратындар бар. Алайда, бұл үйде масыл болуды қаламайтын еңбекқор қартаң азаматтары бар, кез келген жастағы қоғам мүшелері жұмыс істеп нəпақа табуды жөн санайтын нарықтық экономикада қисынсыз деуге болады. Əлемдік тəжірибеге

сүй ен сек, зейнеткерлік жасты ұлғайтуды дамыған елдер де құп көреді. Мəселен, 2010 жылдан бері əйелдердің зейнетке шығу жасы Германияда – 67, Италияда – 65. Дания мен Норвегияда əйелдер зейнетке 67 жасында, Швейцарияда 64 жасында шығады. Ал халқы ең көп жасайды дейтін Жапонияда əйелдер мен ерлер өз еңбектерінің зейнетін 70 жасында, Австрия, Испания, Канада, АҚШ, Швецияда 65-ке жеткенде көре алады.Сонымен қатар, халықтың қартаю үдерісін ескере келе, Ұлыбритания, Франция, Оңтүстік Корея, Чехия, Əзербайжан, Украина, Эстония зейнетке шығу жасын ұлғайтуды жоспарлап отыр. Осы орайда, зейнетке шығу жа сын ұзартудың астарынан басқа нəрсені іздеген жөн сияқты. Меніңше, оған қарағанда, осы жаңғыртулар негізінде қолға алынатын мəселелерді жанжақты қарастырып, сүбелі де соқталы бағдарламаларды қабылдауды қолға алған дұрыс деп ойлаймын. Айталық, зейнеткерлік жасқа шығуды ұзартуға байланысты жұмыс берушілерге жасы ұлғайғандарды жұмыстан қысқартуға шектеу қою секілді міндетті талаптарды күшейту керек. Жұмыссыздықпен күресті күшейтіп, жаңа жұмыс

орындарын ашу, оны көбіне ауылды жерлерде жолға қою қажет. Еңбек демалысын заңмен реттеу жəне оған қатысты санаторийге барып ем алу демалыстарын қаржыландыруды енгізген дұрыс. Əсіресе, ең естен шығармауды қажет ететін шара – аналардың өмірге ұрпақ əкелуіне барынша жағдай жасау.Экологиялық мəселелерді бірінші кезекке қойып, медициналық қызметті көтеру, өндірістік жауапкершілікті арттыру. Осы секілді өте күрделі мəселелерді назардан тыс қалдырмайтын болсақ, жолында жүк қалдырмайтын нəзік жандылар қандай жұмысқа болса да даяр. Ақиқатын айту керек, үйде ұзақ отырып қалған əйел адамдар тез қартаяды. Сондай-ақ, зейнетке шықса да үйреншікті кəсібін қия алмай, талай жылдар бойы жұмыста жүрген апа-əпкелерімізді қай саладан да кездестіресіз. Бұл орташа өмір сүру деңгейінің ұзарғандығының көрсеткіші ғана емес, тəжірибелі мамандарға деген сұранысты білдіреді. Жасында бейнет шексе де, қартайғанда зейнет көрудің қамын ертеден ойлаған біздің халқымыз ерте тұрып, кеш жатуды ұрпағына үлгі тұтуы тегін емес. Елдің ырысы артып, дастарқаннан дəмнің үзілмеуі де сол еткен еңбектің жемісі. Сондықтан, бұл менің пікіріме көптеген əріптестерім келіседі деп ойлаймын. Өйткені, кешегі нарықтық заман келгенде отбасы үшін барлық келеңсіздіктерге дайын екендігін дəлелдеп, ауыр қап арқалап аналардың көшеге шығып кеткенін де ешкім ұмыта қоймас.

Ќашќын əкелерге тўсау салынады Кеше Қазақстан Республикасы Президентінің ��анындағы Əйелдер істері жəне отбасылық демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның төрайымы Гүлшара Əбдіхалықованың жетекшілігімен комиссияның кезекті отырысы өтті. Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Отырыста екі мəселе, құқық қорғау жүйесінде əйелдердің құқықтарын ескере отырып, одан əрі дамыту жəне БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің «Əйелдер: бейбітшілік жəне қауіпсіздік» 1325-қарарына сəйкес, өңірлік қауіпсіздікті нығайту тетіктерін жетілдіру мəселесі қаралды. Осы мəселелер бойынша еліміздің Бас Прокурорының орынбасары Жақып Асанов баяндама жасап, құқық қорғау жүйесінде əйелдердің теңдігіне байланысты атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Оның айтуынша, қазіргі кезде елімізде балаларына алимент төлемей қашып жүрген адамдардың қарызы 3,7 млрд. теңгені құраса, сол алиментті көре алмай жатқан балалардың

Тарих толқынында

саны 50 000-ға жеткен. Осыған байланысты ол алдағы кезде алимент төлеуден қашып жүрген адамдарға ұшаққа, пойызға билет сатпау сияқты шаралардың қолданылуы мүмкін екенін ескертті. Осы мəселе бойынша отырыста комиссия мүшелері өз пікірлерін айтып, ойларымен бөлісті. Шешендер алимент төлеуден қашып жүрген адамдарға байланысты шараларды қолдайтындарын білдірді. Сонымен бірге, ол алдағы кезде құқық қорғау жүйесінде əйелдерді басшылық қызметке тағайындау мəселесінің шешілетінін айтып, 2015 жылы басшылық қызметте барлық қызметкерлердің 15 пайызы əйелдер болатынын, 2018 жылы – 20 пайыз, ал, 2020 жылы 30 пайызға дейін жеткізу жоспарланып отырғанын жеткізді. Отырыста қаралған екінші мəселе бойынша Сыртқы істер министрлігінің мəліметтері тыңдалды. Онда елімізде БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде 2000 жылғы 31 қазанда қабылданған «Əйелдер: бейбітшілік жəне қауіпсіздік» 1325 қарарындағы міндеттемелерді іске асыру бойынша атқарылған жұмыстар туралы хабарланды. Осы мəселе бойынша комиссия мүшелері Қазақстан қарарды бейбітшілік жағдайда іске асыруда Орталық Азия елдеріне үлгі бола алатынын атап өтті.

Жидебай батыр Қазақ тарихында «Ақ табан шұбырынды, алқа көл сұлама» деген тіркесті сөздермен орныққан мерзім бар. Ол – XV-XVIIІ ғасырлардағы жоңғар шапқыншылығы. Кейде «қазақ-қалмақ соғысы» деп те айтылатын осы тарихи оқиға туралы сөз қозғағанда алдымен ойға оралатыны, ел аузында сақталып, кейінгі ұрпаққа жеткен мына жолдар: Қаракерей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Қаз дауысты Қазыбек, Шақшақұлы Жəнібек, Əлтекеде Жидебай, Қарашорда Сеңкібай. Міне, осы есімдері аталған бабаларымыз, біз көрсеткен дəуірде елі мен жерін төніп келген жаудан қорғап, жан аямай күрескен, өз заманының өр тұлғалы алыптары. Термелі сөзде тұғырлы тұлғалар толық қамтылмаған. Бұқар жырауда: Қара Керей Қабанбай, Қанжығалы Бөгенбай, Шақшақұлы Жəнібек. Сіргелі қара Тілеуке, Қарақалпақ Құлашбек, Тігеден шыққан Естербек, Шапырашты Наурызбай, –болып жалғасып кете береді. Тілімізге тиек етіп, мысал ретінде ұсынған, ел туындысының да, Бұқар жырау толғауының да аталмыш нақылдың астарын ашып, ақиқаттығын айқындап тұрғандығы анық. Олай болса, осы ойымыздан туындайтын тұжырым, атадан балаға мирас болып, есімі мен ерлігі бүгінгі таңға жеткен, халық батырларының елге сіңірген еңбегін мүмкіндігінше дəріптеу басты міндеттердің бірі болуға тиісті. Жоғарыдағы айтылған Қабанбай, Бөгенбай, Жəнібек, Жидебай, Сеңкібай – бұлар ел басына қатер төнген кезде дұшпанға қарсы күреске шығып, халқының қамы үшін жанын шүберекке түйіп, аянбай айқасқан заманының ардақты азаматтары болып табылады. Жоңғар шапқыншылығы кезінде ерлігімен елге танылған тұлғалардың басым бөлігі зерттеліп, зерделенгенімен бір тобы əлі де болса анық айқындала қойған жоқ. Міне, олардың өмір жолы мен еліне сіңірген еңбегін ашу, көпшілікке таныту бүгінгі ұрпақтың міндеттерінің бірі болмақ. Жоғарыдағы келтірілген ырғақты жолдардың біріндегі Əлтекеде Жидебай, Қарашорда Сеңкібай толық əрі жан-жақты танылып үлгермеген тұлғалар. Осыған орай біз Əлтеке Жидебай туралы түйгендерімізді ортаға салғанды жөн көрдік. Қазіргі Қарағанды облысы, Шет ауданының орталығы АқсуАюлы кентінің солтүстік беткейінде шамамен 14-15 шақырым жерден өтетін Шерубай Нұра өзенінің бойында Жидебай батырдың кесенесі тұр. Көне мазардың басына қойылған көктаста өмір сүрген кезеңін XVIІ ғасыр деп көрсеткен еді. Кейін кесенесі көтерілгеннен соң аңыздағы айтылғандар мен тарихи деректерді сарапқа сала келіп, 1713-1813 жылдар аралығы деп белгіледі. Бұл, əрине, көңілге қонымды пікір. Себебі, батыр жайлы ел аузындағы сақталып жеткен əңгімелердің бір бөлігі тарихи үлкен тұлға Абылайханның есімімен байланыстырылып айтылады. Мына бір аңызға құлақ түріп көрелік. Бірде Абылайхан бір топ нөкер лерімен келе жатып, төбенің беткейінде атын жайылымға жіберіп ұйықтап жатқан адамды көреді. Жаугершілік уақытта қорықпастан

айдалада жалғыз жатқан жанға əрі таңырқай, əрі ойлана қараған хан нөкерлерінің бірін біліп келуге жіберіпті. Барып келген сарбаз: – Хан ием, ұйықтап жатқан батыр тұлғалы жас жігіт екен, екі жақ қойынында екі түлкі ойнап жүр, солардан қатты сескендім, жақындап бара алмадым, – депті. Мұны естіген хан өзі барып қараса əлгі нөкердің айтқаны рас болып шығады. Іле-шала ордасына қайтқан Абылай батырды таптырып, қасына алғызыпты. Арада бір ай шамасы уақыт өткен кезде əлгі түлкіні көрген нөкердің екі көзі су қараңғы соқыр болып қалады. Таңырқаған хан Жидебай батырдан: – Ана сарбаздың көзі неге көрмей қалды? – дегенде батыр: – Менің əулиелігімді байқататын түлкілерімді көрген шығар, – дейді. Сонда Абылай қайтадан: – Ал, оларды мен де көрдім, бірақ, көзім аман ғой, – деп сұраулы жүзбен қарағанда: – Сіздің бойыңыздағы қасиет арыстандай айбатты екен, сондықтан көзіңізге зақым келген жоқ, – деп жауап беріпті. Əрине, бұл ел аузында сақталып жеткен аңыз ғана. Ал, аңыздың дəйекті дерек бола алмайтындығы тағы белгілі. Десек те, ұлттық руханияттың жанашы ры М.Ж.Көпеевтің «Қазақ шежіресі» деген еңбегінде: «Біреудің пышақ, шақпағы бара жатқанда түсіп қалған болса, айсыз қараңғы түн болсын мейлі, жауын-шашын, боран болсын мейлі, жүріп келе жатып, найзасын жерге шаншып тұра қалады, ал осы жерді қарай ғой дегенде, қалған құтқан нəрсесін тауып алады екен. – Сен осыны қалай табасың? – дегенде жанға сырын айтпайды екен. Жалғыз-ақ Абылайхан айта береді екен: – Осының қызыл түлкісі бар, – деп жазған болатын. Жидебай батыр Абылайханның замандасы болғандығын М.Ж.Көпеев те нақтылай айтқан екен. Сонымен бірге, батырдың көріпкелдік қасиеті болғандығын жасырмайды. Ол да Жидебайдың дара сипаттарының бірі. Мұндай ерекшелігі бар адамдарды халық əулие санаған. Сондықтан, Жидебай көпшіліктің қиялында елі мен жерін жаудан қорғаған батыр ғана емес, əулие, қасиетті тұл ға ретінде де сақталып қалған. Оның аңыздағы көрінісі қос қызыл түлкі арқылы бейнеленеді. Мұны жоғарыдағы əңгімеден де аңғаруға болады. Тағы бір қызығы осындай аңыздың желісі күні кешеге дейін сабақтастығын жоғалтпай жалғасын табуында жатыр. Тағы бір əңгімеге назар аударып көрелік. ХХ ғасырдың 70-жылдарында Жидекең мазарының тұсынан өтіп бара жатқан аттылы адам түлкіні көреді де соңынан еріп келе жатқан тазыларын айтақтайды. Иттер баспай қойғаннан кейін атын тебініп қалып өзі қашқан түлкіні қуа жөнеліпті. Əлгі адамның аңшылығы бар екен. Тəсілдің түр-түрін қолданып, түлкіні алам дегенмен соққызбапты. Арқан бойы аралықты ұстап төбені айнала қашқан аң атты əбден болдыртып барып, бір тасты тасалана бере жоғалып кетеді. Аң-таң қалған жолаушы сонда ғана Жидекеңнің əруағының түлкі болып көрінетіндігі есіне түсіп, мазарының басына аз уақыт аялдап, аят оқып аттаныпты. Сабақтастықтың ға сыр дан ғасырға жалғасын табуы Жидебай

батырды халықтың айрықша құрмет тұтуында жатыр. Қа зақ-қалмақ соғысы айтуға жеңіл бол ғанмен ақтабан шұбырындыға душар еткен жекелеген рудың емес, жалпы жұрттың басына қара бұлттай төніп, ажал оғын жаудырған зұлмат жағдай еді. Сондай сұмдық жаудың торынан халқын аман-есен алып шыққан осы Жидебай тəрізді тұлғалары болатын. Əрине, ондай асыл жандарды көпшілік əсте естен шығаруға тиісті емес. Өйткені, ондай тұлғаларды сол елдің өзі туғызады. Ғалым Əлкей Марғұлан халық батырлары жайында өз ойын тұжырымдай келе былай дейді: «Тарихи дəуірдің əлеуметтік жосындары, тұрмыстық тілегі, бейбітшілікпен күн кешуді арман етуі – елдің ең ізгі тілегі еді. Бірақ, халық көксеген бұл тілек өткен жаугершілік замандарда ұзақ ғасырлар ішінде орындала қоймайды. Көрші отырған жұрттардың бірімен бірі жауласуы ел қорғайтын алып ерлерді аса қажет етті». Олай болса, Жидебай батыр да көптің талап тілегіне орай заманы туғызған тұлғасы болды. Сонымен, халықтың санасына орныққан батыр бейнесінің бір қыры осындай əулиелігі болса, келесі қыры шешендігі. «Батырды жауда сына, шешенді дауда сына» деп халық даналығы айтқандай, Жидебай батырдың от ауызды, орақ тілді сөз шебері болғандығын айғақтайтын əңгімелер де баршылық. Дегенмен, соңында қалған мұрасы бүгінгі таңға толық жетпеген, тарихтың түрлі тосқауылдары кедергі болып, ұмытылған. Оның өз заманының озық шешені болғанын əрі замандасы, əрі жақын досы, Тобықты Қарамендемен сəлемдеме арқылы жауаптасуынан да аңғара аламыз. Əңгімеге назар аудар��п көрелік. Жасы тоқсаннан асқан шағында Жидебай батыр досы Қараменде биге Бөлтірік деген баладан сəлем айтады. Тобықтының басы еді Қараменде, Сергек туар дəл ондай дара пенде. Асыл сөзден тең буған мың тоғанақ, Орта жүздің құты ғой қара көмбе, – деп ұзақ ойланып отырып, əрі қарай былайша жалғастырыпты: Аққан бұлақ, Жанған шырақ, Бар екен де жоқ екен. Төрт нəрседен үміт бар, Бір нəрседе үміт жоқ, Қара сақал əкем бар, Қара шашты шешем бар, Жеті жетім жан қинар, Бес атаның малын іздеп, Əуре болған жайым бар. Жетпіс торғай шырылдайды, Сексен балапан ұяда жатыр, Тоқсан жұмыртқаның қашан жарылары белгісіз. Осы жұмбағымды шешіп берсін. Мұны естіген Қараменде былай деп шешеді: «Аққан бұлақ – тоқтаусыз өтіп жатқан өмір, жанған шырақ – қуғанымен жеткізбес дүние, Бар екен де жоқ екен – дүниенің жалғандығы, төрт нəрседен үміт бар дегені: ауру жазыламын деп үмітті, жарлы байырмын деп үмітті, қашқан құтыламын деп үмітті, қуған жетемін деп үмітті, бір нəрседе үміт жоқ дегені – қарттық болар, қара сақалды əкесі – өзінен туған баласы болар, қара шашты шешесі – келіні

болар, баламен келінге қарап қалған екен-ау, қайран ер! Екі елі аузына төрт елі қақпақ қойсын. Жеті жетім дегені: ұша алмаған құс жетім, шаба алмаған ат жетім, қатары кетсе қарт жетім, анасыз қалса жас жетім, ақылсыз болса бас жетім, елсіз қалса бел жетім, ерсіз қалса ел жетім. Болған іске болаттай берік болсын. Бес атаның малы – жайнамазы, тəсбиғы, мүсуəгі, орамалы, кездігі болар. Шапанының кеуде тұсына төс қалта, ішкі жағына қос қалта, екі жағына жан қалта салдырсын. Жетпіс, сексен, тоқсан жас, Талай ерді тосқан жас, Қашпасын да саспасын, Қасқайып көрсін қайран бас!» Тұспалдап сөйлеп, турасын айту, екінің бірінің шамасы жете бермейтін ерекше құбылыс. Шешендік шарттарын осыншама игеру дегеніміз тіл шеберлігінің шыңына шықты деген сөз. Жасы жүзге жуықтаған қарияның өз тыныс-тіршілігін осындай астарлы сəлемге тоғыстырып, замандасына жеткізуі Қараменденің ол жұмбақты ой тереңіне бойлай отырып, əдемі де əсерлі тілмен шешуі шешендік жауаптасудың озық үлгісі болып табылады. Міне, Жидебай батырдың осы сəлемінің өзі-ақ оның шешендік деңгейінің жоғары болғандығын айқындап тұр. Сонымен қатар, сөз қасиетін жетік білген батыр пернелі сөйлеуге де ай рық ша назар аударған тəрізді. Ел аузынан жеткен əңгімелердің бірінде қартайып, қос жанарынан айырылған Жидекең көңілін сұрай келгендерге: Жасымның жүзге жеткені, Алты алаштың алғысы, Қос жанардың кеткені, Қарақожаның қарғысы, – деп айтып отырады екен. Əңгіменің тарихы бір басқа, бұл жердегі мəселе Жидекеңнің батыр ғана емес, өткір тілді сөз ше бе рі болғандығында жатыр. Сондықтан, баба туралы əңгі ме қозғағанда əрі батыр, əрі шешен, əрі əулие Жидебай Қожаназарұлы деп нақтылай айтқан дұрыс тəрізді. Біз, Жидебай Қожаназарұлының əулиелігі жайлы пікірімізді айттық, шешендігі жайлы деректерді келтірдік, енді батырлығына байланысты əңгіме қозғап көрелік. «Егемен Қазақстан» газетінде (4 сəуір, 2010 жыл) танымал ғалым, алаштың айтулы азаматтарының бірі Мырзатай Жолдасбековтың «Жидебай батырдың 300 жылды ғы атаусыз қалуға тиіс емес» деген мақаласы жарияланды. Онда: «Жидебай батыр Аңырақай шайқасына, Ханшеңгел, Ақсүйек соғысына қатысып, ерлік көрсеткен, Баян тауын, Ертіс маңын, Нұра бойын, Қарқаралы, Ұлытау, Ақмола, Балқашты азат еткенде – мыңбасы, Тарбағатай, Аягөз, Талдықорған, Құлжа, Алатау, Талғарды азат еткенде – əскербасы болған. Талғар қаласы маңындағы Жидебай асуы, Абай қыстауындағы Жидебай қорығы осы батырдың атымен аталған», деп жазады. Айналдырған екі сөйлемнің бойында қаншама тарихи дерек, қаншама қажетті мəлімет жатқандығы айқын аңғарылып тұр. Қандай пікір айтса да, ойын қорытып, көзін нақты жеткізіп барып айтатын ғалымның бұл тұжырымында Жидебайдың жоңғар шапқыншылығы кезінде ерлігімен елге танылған батыр болғандығы жайлы анық байлам жатыр. Бұл – бір. Екіншіден М.Ж.Көпеев өзінің «Қазақ шежіресі» еңбегінде: «Абылайхан үш жүздің баласы қазаққа хан болғанда Əлтеке Сарым Жидебай атақты батырының бірі болып, Абылайханға қолбасы болған екен» деп жазған. Жай ғана қатардағы батыр емес, атақты батыры болған деп екпін түсіріп айтады. Міне, осы пікірлердің өзінен-ақ Жидекеңнің XVIІІ ғасырда заманының өр тұлғалы қолбасшысы болғандығын нақтылай түседі. Сонымен, біз елімен жерін жоңғар шапқыншылығы кезінде жау дан қорғауда ерекше көзге түскен, ерен батыр Жидебай жайында əңгіме қозғадық. Үстіміздегі жылы батырдың туғанына 300 жыл толады. Халқының бір туар перзентін еске алып, атап өту бүгінгі ұрпақтың алдында тұрған парызы деп білеміз. Алдағы кезеңде Жидебай батыр туралы əлі де көп зерттеулер мен талдаулар жүргізіледі деп ойлаймын. Қадірменді оқушы қауым сіздердің білетін тың деректеріңіз болса құбақұп қарсы аламыз. Тамыз айында Қарағанды облысының, Ақтоғай ауданында Жидебай батырға арналған кездесулер, Жидебай округінде ескерткіш орнату, арнайы кітап шығару басқа да мəдени шаралар өткізу көзделуде. Шараларды ұйымдастыруға кететін қаражатты батыр бабаның ұрпақтары көтеріп алады. Рымбек ЖҮНІСҰЛЫ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.


 Өнеге

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы

Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауын өткізудің кейбір мəселелері туралы Қазақстан Республикасы Конституциясының 87-бабы 4-тармағына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 32 жəне 36-баптарына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту тұжырымдамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 28 қарашадағы № 438 Жарлығына сəйкес қаулы етемін: 1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін қызметке сайлау, өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдері қоса беріліп отырған Қағидаларда белгіленген тəртіппен қызметке сайланады, өкілеттігін тоқтатады жəне қызметінен босатылады деп белгіленсін. 3. Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясы: 1) облыс əкімдерімен бірлесіп, осы Жарлықта көзделген Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауы өткізілетін əкімшілік-аумақтық бірліктердің саны мен тізбесін айқындасын; 2) Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауын ұйымдастыру мен өткізуді қамтамасыз етсін. 4. Қазақстан Республикасының Үкіметі, облыс əкімдері аталған сайлауды ұйымдастырушылық, материалдық-техникалық жəне қаржылық қамтамасыз ету бойынша қажетті шараларды қабылдасын. 5. «Облыстық, аудандық маңызы бар қалалар мен облыстар аудандарының, облыстық маңызы бар қалалардағы аудандардың, республикалық маңызы бар қала мен астанадағы аудандардың, кенттердің, ауылдардың (селолардың), ауылдық (селолық) округтердің əкімдерін қызметке тағайындау, олардың өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату тəртібі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 19 мамырдағы № 86 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 39, 472-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын: «Облыстық маңызы бар қалалар мен облыстар аудандарының, облыстық маңызы бар қалалардағы аудандардың, республикалық маңызы бар қала мен астанадағы аудандардың əкімдерін қызметке тағайындау, өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату тəртібі туралы»; 1-тармақтың 4) тармақшасы алып тасталсын; 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Осы Жарлықтың 1-тармағында көзделген өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату тəртібінен басқа, облыстық маңызы бар қалалар мен облыстар аудандарының, облыстық маңызы бар қалалардағы аудандардың, республикалық маңызы бар қала мен астанадағы аудандардың əкімдерін Қазақстан Республикасының Президенті өз ұйғаруы бойынша қызметінен босатуы мүмкін.». 6. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Астана, Ақорда, 2013 жылғы 24 сəуір № 555

Қазақстан Республикасының Президенті Н. НАЗАРБАЕВ.

Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 555 Жарлығымен БЕКІТІЛГЕН Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін қызметке сайлау, өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату ҚАҒИДАЛАРЫ 1. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауыл дық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін қызметке сайлау, өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босатудың осы қағидалары Қазақстан Республикасының Конституциясына жəне «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы Қазақстан Рес публикасының Заңына сəйкес Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауын ұйымдастыру жəне өткізу, олардың өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату тəртібін айқындайды. 1. Жалпы ережелер 2. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауы тиісті əкімшілік-аумақтық бірліктерде жанама сайлау құқығы негiзiнде жасырын дауыс беру арқылы өткiзiледi. 3. Жанама сайлау құқығы аталған əкімдерді тиісті аудан (қала) мəслихаттарының депутаттары болып табылатын Қазақстан Республикасының азаматтары-таңдаушылар сайлайтынын білдіреді. 4. Сайлауды өткізу кезінде дауыс беру таңдаушылардың ерік білдіруін қандай да болмасын бақылау мүмкіндігін болдырмайтын, жасырын болып табылады. 5. Кандидаттардың осы Қағидаларда белгіленген шекте сайлауға қатысуға тең құқықтары бар. 6. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалаларының, ауылдық округтерінің, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдарының əкімдері төрт жыл мерзімге сайланады. 2. Сайлау жүйесі 7. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауыл дары əкімдерінің сайлауын өткізу кезінде дауыс беруге қатысқан таңдаушылар дауыстарының көпшілік санын алған кандидат сайланған болып есептеледі. 8. Əкімдердің сайлауына əзірлікті жəне оны өткізуді ұйымдастыратын сайлау органдары аудандық (қалалық) сайлау комиссиялары болып табылады. 9. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы: 1) əкімдердің сайлауын өткізуді қамтамасыз етеді; 2) əкімдікке ұсынылған кандидаттарды, олардың сенім білдірген адамдарын тіркейді, оларға тиісті куəліктер береді, осы Қағидаларда көзделген жағдайларда оларды тіркеу туралы шешімнің күшін жояды; 3) дауыс беруге арналған бюллетеньдердің мəтіндерін бекітеді жəне олардың дайындалуын ұйымдастырады; 4) дауыс беру пунктін дайындайды, дауыс беруге арналған кабиналар мен жəшіктердің жасалуын қамтамасыз етеді; 5) əкімнің сайлауындағы дауыс беру нəтижелерін анықтайды, сайланған əкімді тіркейді, сайлау нəтижелері туралы хаттаманы аудан (қала) əкіміне жібереді; 6) қайта сайлау өткізеді; 7) «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына жəне осы Қағидаларға сəйкес басқа да өкілеттіктерді жүзеге асырады. 10. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының шешімдері мен іс-əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) Қазақстан Республикасының заңнама сында белгіленген тəртіппен жоғары тұрған сайлау комиссиясына немесе сотқа шағым жасалады. 3. Əкімдікке кандидаттарды ұсыну жəне тіркеу 11. Сайлау күні туралы хабарды аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы жергілікті бұқаралық ақпарат құралдары арқылы тиісті əкімшілік-аумақтық бірлік тұрғындарының назарына жеткізеді. 12. 25 жасқа толған, Қазақстан Республикасы Конституциясының 33-бабына сəйкес белсенді сайлау құқығына ие, «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңында

7

www.egemen.kz

27 cəуір 2013 жыл

қойылатын талаптарға сəйкес келетін, жоғары білімі бар жəне тиісті облыстың аумағында тұратын Қазақстан Республикасының азаматтары əкімдікке кандидаттар бола алады. 13. Əкімдікке кандидаттар ұсынуды аудан (қала) əкімі жергілікті қоғамдастықпен консультациялардан кейін балама негізде (яғни əкім лауазымына кемінде екі кандидат) жүзеге асырады. 14. Əкімдікке кандидаттарды ұсыну аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына аудан (қала) əкімінің ұсынымын жəне кандидаттардың тиісті əкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында əкімдікке кандидат ретінде дауысқа түсуге келісімі туралы өтініштерін беру арқылы жүргізіледі. 15. Кандидаттарды ұсыну сайлау күніне отыз күн қалғанда басталады жəне жиырма бес күн қалғанда аяқталады. 16. Егер кандидаттардың барлығы тіркелгенге дейін өз кандидатураларын алып тастаған немесе кандидаттарды тіркеу мерзімі аяқталатын күнге əкімдікке екі кандидаттан кем тіркелген жағдайда, аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы кандидаттарды ұсыну мен тіркеу мерзімін ұзартады, бірақ ол он күннен аспауға тиіс. 17. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы кандидаттың қойылатын талаптарға сəйкестігін анықтайды, ол туралы тиісті хаттама жасайды. 18. Кандидат пен оның зайыбы (жұбайы) тіркеуге дейін, тұрғылықты жерi бойынша салық органдарына ұсыну мерзімі басталатын айдың бiрiнші күніне табысы мен мүлкі туралы декларацияларды тапсырады. 19. Кандидат пен оның зайыбы (жұбайы) жариялаған табысы мен мүлкі туралы мəліметтердің дұрыстығын салық қызметі органдары декларацияларды алған күннен бастап жеті күннің ішінде тексереді. Бұл ретте кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) табысы мен мүлкі туралы мəліметтерді ұсыну туралы салық қызметі органдарының талабын алған ұйымдар оны алған күннен бастап төрт күннің ішінде сұратылып отырған ақпаратты ұсынады. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының кандидаттар туралы мəліметтерді ұсыну туралы талабын алған өзге мемлекеттік органдар оны алған күннен бастап екі күннің ішінде сұратылып отырған ақпаратты ұсынады. 20. Кандидаттарды тіркеу мынадай құжаттар болған кезде жүзеге асырылады: 1) аудан (қала) əкімінің Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қаласы, ауылдық округі, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімі лауазымына тиісті кандидаттарды ұсыну туралы ұсынымы; 2) əкімдікке кандидат ретінде дауысқа түсуге келісетіні туралы өтініші; 3) əкімдікке кандидат туралы өмірбаяндық деректер; 4) кандидаттың жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 5) кандидат пен оның зайыбының (жұбайының) табысы мен мүлкі туралы декларацияларды тапсырғаны туралы салық органының анықтамасы. 21. Кандидаттарды тіркеу туралы аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы хаттама жасайды. 22. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы: 1) кандидаттарды тiркеу аяқтал ған нан кейiн жетінші күннен кешiктiрмей, жергілікті бұқаралық ақпарат құралдары арқылы немесе өзге тəсілмен, əрбiр кандидаттың тегiн, атын, əкесiнiң атын, туған жылын, атқаратын лауазымын, жұмыс (кəсібінің) орны мен тұрғылықты жерiн, кандидаттың қалауына қарай оның саяси партияға қатыстылығы мен қай ұлтқа жататыны туралы мəлiметтердi көрсете отырып, олардың тіркелгені туралы хабарлайды; 2) тiркеу кезінде кандидаттарға тиiстi куəлiк бередi; 3) мынадай жағдайларда: кандидатты ұсыну қағидалары бұзылған; кандидат лауазымдық неме се қызмет жағдайының артықшылықтарын пайдаланған; кандидаттың сайлау алдындағы үгіт жүргізу басталғанға дейін сайлау алдындағы үгiтті жүргiзу фактілері анықталған; сот таңдаушыларды сатып алу фактiлерiн анықтаған; Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнамасына сəйкес кандидаттың жəне оның зайыбының (жұбайының) декларацияны тапсыру кезіне декларацияда көрсеткен табысы мен мүлкі туралы

мəлiметтердiң дұрыс еместiгi анықталған; осы Қағидаларда көзделген өзге де талаптар сақталмаған жағдайда, кандидатты тiркеуден бас тартады немесе тiркеу туралы шешiмнің күшiн жояды. 23. Кандидатты тіркеуден бас тартуға немесе оны тiркеудiң күшін жоюға қатысты кандидат үш күн мерзімде жоғары тұрған аумақтық сайлау комиссиясына немесе сотқа шағым жасай алады. 24. Кандидаттарды тіркеу дауыс беру күніне он бес күн қалғанда аяқталады. 25. Кандидат тіркелгенге дейінгі кезеңде жəне дауыс беруге екі күн қалғанда аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына бұл туралы жазбаша өтiнiш бере отырып, өз кандидатурасын алып тастай алады. Бұл жағдайларда тиісті аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы кандидатты тiркемейдi не кандидатты тiркеу туралы шешiмнiң күшiн жояды жəне қабылданған шешім туралы аудан (қала) əкіміне хабарлайды. 26. Тіркеу мерзімі аяқталғаннан кейін кандидаттардың барлығы шығып қалған жағдайда, сайлау мерзімін ұзарту туралы мəселені аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы шешеді. 27. Дауыс беретiн күнге екі күн қалғанда кандидатты тiркеу туралы шешiмнiң күшін жоюға немесе бұған дейiн тiркеуден шығарылған кандидатты қалпына келтіруге жол берілмейдi. 4. Сайлау алдындағы үгіт жəне сайлауды қаржыландыру 28. Сайлау алдындағы үгiт осы Қағидалардың 24-тармағына сəйкес тiркеу аяқталған күннен басталады жəне сайлау болатын күннің алдындағы күнгi жергілiктi уақыт бойынша нөл сағатта аяқталады. 29. Сайлау алдындағы үгiт: 1) Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес сайлау алдындағы жария iс-шараларды (сайлау алдындағы жиналыстарды жəне таңдаушылармен кездесулердi) өткiзу жолымен; 2) баспа жəне өзге де үгiт материалдарын шығару жəне (немесе) тарату жолымен жүзеге асырылады. 30. Мемлекеттiк органдарға, сондайақ қызметтік мiндеттерiн орындау кезінде олар дың лауазымды адамдарына, сайлау комиссияларының мүшелеріне, діни бірлестіктерге сайлау алдындағы үгітті жүргізуге, кез келген сайлау алдындағы үгiт материалдарын таратуға тыйым салынады. Сайлау науқаны үшiн арнайы əзiрленген баспа материалдарын, оның iшiнде безендiрiлген материалдарды, сондай-ақ омырауға тағатын белгiлердi, жалаулар мен жалаушаларды тегiн таратуды қоспағанда, таңдаушыларға тегiн тауарлар, бағалы қағаздар беріп, қызметтер көрсету, сондай-ақ ақша төлеу арқылы сайлау алдындағы үгiттi жүргiзуге тыйым салынады. 31. Кандидаттар үгіт жүргізуге жəне өзінің сайлау алдындағы бағдарламасын насихаттауға құқылы. 32. Кандидаттардың өздерiне сайлау науқанын жүргiзуге көмектесетiн, сайлау алдындағы үгiттi жүргізетін, мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен, қоғамдық бірлестіктермен, сайлау комиссияларымен қарым-қатынаста кандидаттардың мүдделерiн білдіретін, саны бесеуден аспайтын сенiм бiлдiрген адамдары болуына құқылы. 33. Кандидаттар сенiм бiлдiрген адамдарын өз қалауы бойынша айқындайды жəне тiркеу үшiн аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына олар туралы хабарлайды. 34. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы сенім білдірген адамдарды тіркегеннен кейін оларға тиісті куəліктер береді. 35. Сенiм білдiрген адам Қазақстан Респуб ликасының азаматы болуға тиiс, ол мəслихат депутаты, қандай да бiр сайлау комиссиясының мүшесi, мемлекеттiк саяси қызметшi лауазымындағы адам болмауға тиiс. 36. Сенiм білдiрген адамдар өздеріне кандидат берген өкілеттіктер шегінде əрекет етеді. 37. Сенім білдiрген адамдар сайлау науқаны аяқталғаннан кейiн немесе өз ұйғарымымен не кандидаттың шешiмiмен өз мəртебесiнен айырылады. 38. Сайлау болатын күнi жəне оның қарсаңындағы күнi кез келген сайлау алдындағы үгiтке тыйым салынады. 39. Дауыс беру пункттерінен тыс жерлерде бұрыннан ілулi тұрған баспа үгiт материалдарын сол орындарында қалдыруға болады. 40. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауы Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес қаржыландырылады. Бюджет қаражатын жұмсауды аумақтық сайлау комиссиялары жүзеге асырады. Мемлекеттік бюджет қаражатынан Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен: 1) сайлау комиссияларын ұйымдастыруға жəне қызметіне: сайлау комиссияларының босатылған мүшелерінің жалақысы; жалақыға үстемеақы; техникалық қамтамасыз ету (компьютерлер, ұйымдастыру техникасын сатып алуға, жаб дықтарды жалға алу жəне жабдықтарға техникалық қызмет көрсету, сондай-ақ дауыс беруге арналған құрал-жабдықтарды сатып алу жəне жасау); көлік шығыстары; бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау; байланыс қызметтеріне, почта-телеграф шығыстары; полиграфиялық шығыстар; кеңсе жəне шаруашылық тауарларын, ұрандар, плакаттар, мемлекеттік рəміздер үшін материалдар сатып алу; 2) үй-жайларды жалға алуға; 3) iссапар шығыстарына; 4) кандидаттардың сайлау алдындағы жария іс-шараларын өткiзуге жəне кандидаттардың үгiт баспа материалдарын шығаруға; 5) кандидаттардың көлік шығыстарына; 6) сайлау комиссиясының үй-жайы мен дауыс беру пунктінде орналастырылатын əкімдікке кандидаттар туралы ақпараттық плакаттарды дайындауға арналған шығыстары жабылады. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдігіне кандидаттарға сайлауды ұйымдастыру мен өткізуге бөлінетін қаражат мөлшерін тиісті облыстық сайлау комиссиясы айқындайды. 41. Əкімдердің сайлауында кандидаттардың сайлау алдындағы үгіті осы Қағидаларда белгіленген тəртіппен құрылатын сайлау қорларының қаражатынан қаржыландырылуы мүмкін. 42. Əкімдікке кандидаттың сайлау қоры: 1) жалпы сомасы заңнамамен белгіленген ең төменгi жалақының жиырма бес есе мөлшерiнен аспауға тиiс кандидаттың жеке қаражатынан;

2) жалпы сомасы заңнамамен белгіленген ең төменгі жалақының елу есе мөлшерiнен аспауға тиiс Қазақстан Республикасы азаматтары мен ұйымдарының ерiктi қайырмалдықтарынан құралады. 43. Сайлау қорын құрайтын ақша қаражаты тиісті аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы банк мекемелерiнде ашатын арнаулы уақытша шотқа түсiрiледi. Аталған шот бойынша кiрiс есептелмейдi жəне төленбейдi. Сайлау қорының қаражатына иелiк ету құқығы тек кандидатқа ғана тиесілі. 44. Сайлау қорытындылары анықталғаннан кейін бес күннен кешіктірмей, кандидат өзінің сайлау қорының қаражатын пайдаланғаны туралы аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына есеп ұсынуға міндетті. 5. Əкімдерді сайлау 45. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің сайлауын Қазақстан Республикасының тиісті аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы əкімнің өкілеттік мерзімінің аяқталуына кемінде қырық бес күн қалғанда тағайындайды. Əкімнің өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған жағдайда, өкілеттігі мерзімінен бұрын тоқтатылған күннен бастап екі ай ішінде сайлау өткізіледі. 46. Əкімдердің сайлауында дауыс беру жəне сайлау қорытындыларын анықтау «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Конституциялық заңында белгіленген сайлау рəсімдеріне сəйкес жүзеге асырылады. 47. Əкімді сайлау тиісті аудан (қала) мəслихаты депутаттары-таңдаушылар отырысында өткізіледі. 48. Таңдаушылардың тізімдерін аудандық (қалалық) сайлау комиссиялары тиісті мəслихат хатшысының ұсынуы бойынша жасайды жəне дауыс беру пунктінде іледі. 49. Егер таңдаушылардың отырысына тиiсті аудан (қала) мəслихаты депутаттарының кемінде үштен екісі қатысса, ол заңды болады. 50. Таңдаушылардың отырысында аудандық (қалалық) мəслихаттың хатшысы төрағалық етушi болып табылады. Таңдаушылар отырысының өткізілу фактісін куəландыратын құжат мəслихат хатшысының аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына ұсынатын отырыс хаттамасы болып табылады. 51. Таңдаушылардың отырысына тиісті аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшелері қатысады. 52. Таңдаушылардың отырысы өткізілетін үй-жайда аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы əкімдерді сайлау бойынша дауыс беру пунктін ұйымдастырады. 53. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы дауыс беру нəтижелері бойынша сайлау нəтижелері туралы хаттама жасайды. 54. Отырыс аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының төрағасы əкімдерді сайлау бойынша дауыс беру нəтижелерін жария еткеннен кейін жабылады. 55. Егер сайлау жарамсыз деп танылса не екі кандидат дауысқа түскен кезде олар сайланбаса, аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы қайта сайлау өткізу туралы шешім қабылдайды. 56. Қайта сайлау бастапқы сайлаудан кейін екі ай мерзімнен кешіктірілмей өткізіледі. Қайта сайлау өткізу кезінде жүзеге асырылуы көзделген сайлау іс-шаралары «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Қазақстан Республикасының Конституциялық заңына жəне осы Қағидаларға сəйкес өткізіледі. Қайта сайлау өткізу туралы жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады. 6. Əкімдерді тіркеу жəне олардың қызметке кірісуі 57. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы сайлау өткізілген күннен бастап бес күн мерзімде сайланған əкімді тіркейді. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясының сайланған əкімді тіркеу туралы шешімі аудан (қала) əкіміне жəне тиісті мəслихатқа ұсынылады. 58. Əкім лауазымына орналасу арнайы тексерістің оң нəтижелерін алғаннан кейін жүзеге асырылады. Арнайы тексерістің нəтижелерін алғанға дейін тұлға əкімнің міндеттерін уақытша атқарады. 59. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы сайлау қорытындыларын жəне сайланған əкімнің тіркелгені туралы хабарды, оның тегін, атын, əкесінің атын, туған жылын, атқаратын лауазымын, жұмыс (кəсібінің) орнын жəне тұрғылықты жерін, əкімнің қалауына қарай оның саяси партияға қатыстылығы мен қай ұлтқа жататыны туралы мəлiметтерді көрсете отырып, жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында жариялайды. 60. Аудандық (қалалық) сайлау комиссиясы таңдаушылардың тізімдерін жасау қағидалары, дауыс беру жəне дауыстарды санау, сайлау қорытындыларын анықтау тəртібі бұзылған, осы Қағидаларды басқа да бұзушылықтар орын алған жағдайда, егер бұл іс-əрекеттер таңдаушылардың ерік білдіру нəтижелерін дұрыс анықтауға мүмкіндік бермейтін болса, əкімдер сайлауын жарамсыз деп тануы мүмкін. 7. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерінің өкілеттігін тоқтату жəне қызметтен босату тəртібі 61. Қазақстан Республикасының аудандық маңызы бар қалалары, ауылдық округтері, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдары əкімдерін аудандардың (қалалардың) əкімдері облыс əкімдерінің келісімімен қызметінен босатады. 62. Аудан (қала) əкімі Қазақстан Республикасы аудандық маңызы бар қаласының, ауылдық округінің, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенті мен ауылының əкімі өкілеттігінің мерзімінен бұрын тоқтатылғаны туралы оның өкілеттігі тоқтатылған күннен бастап үш күн мерзімде тиісті аудандық (қалалық) сайлау комиссиясына хабарлайды. 8. Қорытынды ережелер 63. Осы Қағидалармен реттелмеген мəселелер «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 28 қыркүйектегі Конституциялық заңына сəйкес жəне Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының актілерімен шешіледі. 64. Қазақстан Республикасы аудандық маңызы бар қалаларының, ауылдық округтерінің, ауылдық округтің құрамына кірмейтін кенттері мен ауылдарының бұрын тағайындалған əкімдері жаңадан сайланған əкім тіркелген күннен бастап өз өкілеттіктерін тоқтатады.

А

Мамандыќќа адалдыќ Хирург Мейрам Тұрғыновты бірден танып шүйіркелесіп кету оп-оңай. Екі метрге жуық еңгезердей тұлғасымен, ол əрдайым өзінің елгезек мінезімен адамдарға ақылкеңес беріп, кейбіреуіне ескерту жасаудан əсте жалықпайды. Операциядан кейінгі тəртіпті бұзған пациент те, темекіні үсті-үстіне құныға шегіп, өз денсаулығына балта шауып жүрген көкөрім жастар да хирург Мейрам Тұрғыновтан сөз еститіні рас. Басқаша болуы да мүмкін емес. Ол мұндай жат қылықтарға тіпті де төзе алмайды. Есімі елге белгілі Мейрам Тұрғынов деген хирург-онколог азамат – міне осындай жан. Оның отбасында төрт дəрігер бар, олардың үшеуі – медицина ғылымдарының докторы! Ол өзін «соғыстың баласымын» деп атайды. Əкесі майданға аттанғанда Мейрам бар болғаны үш жаста еді. Сөйтіп көзі жəудіреген бүлдіршін анасымен жəне əпкесімен қала берді. Сұрапыл соғыстың тигізген зардабын отбасымен бірге басынан кешіріп, бар ауыртпалықты көтерді. Сондықтан да қара нанның қадірін, халықтар достығының бағасын жақсы біледі. – Менің азамат жəне маман ретінде қалыптасуыма Петр Поспелов пен Сəкен Нығманов үлкен еңбек сіңірді. Мəдениет Сəрсембаев, Əбдірахман Аушев, Латиф Нанчикеев, Тельман Сей сембеков, Совет Асакаев, Төңкеріс Тəтіков, Ғабдолла Құлқыбаев тəрізді азаматтармен табыстырған тағдырыма дəн ризамын. Жарты ғасырдан аса уақыттан бері Қани Мұсылманбековпен жəне Қайыржан Абисатовпен қоян-қолтық бірге еңбек етіп келеміз. Тек жұмыс барысында ғана емес, отбасымызбен жақын туысқандардай араласып кеттік. Маған өнегелі ұл сыйлаған Нойлия жарыма ризамын. Бізге қылықтары балдай тəтті үш немере сыйлаған ұлым мен келініме де айтар алғысымда шек жоқ! – деп ағынан ақтарылды хирург Мейрам Тұрғынов. Десе де, Мейрам Тұрғынов өмірдің бұралаң соқпақ жолының басында медицинадан басқа салаға түсіп кете жаздаған. Əуелде Мейрам Байзрахманұлының геолог болғысы келді. Кездейсоқтық дегенді қойсаңызшы, бірде ол Қарағанды мемлекеттік медицина институтының ректоры Петр Поспеловтың ұлы Борис досымен бірге мектеп бітірер алдында медицина жөнінде пікір алмаса қалғаны бар емес пе. Ақыры екеуі кіріспе лекция тыңдау үшін Қарағанды мемлекеттік медицина институтына жол тартты. Білім ұясындағы мағыналы əңгіменің əсеріне елтіген бозбала Мейрам медицина мамандығына құлай беріледі. Құлай берілгені соншалық күні бүгінге дейін дəрігерден мықты мамандық жоқ деп санайды. Ол 1961 жылы Қарағанды мемлекеттік медицина институтын үздік тəмамдап, Мəскеудің эксперименттік жəне клиникалық онкология институтының аспирантурасына жолдама алады. Аспирантураны ойдағыдай аяқтап шығып, Алматыдағы онкология жəне радиология ғылыми-зерттеу институтына жұмысқа орналасады. Кейінірек Қарағанды мемлекеттік медицина институтының госпитальды хирургия кафедрасына доцент болып қабылданады. Ал 1974 жылдан бері осы жоғары оқу ордасының онкология кафедрасында доцент қызметін атқарады. – Мен институт пен аспирантурадан бастап тамаша білім

мектебінен өттім. Тəжірибелі ұстаздардан тəлім алдым. Ол заманның білім беру жүйесі, тəжірибеден өткізу мектебі өте жоғары еді ғой! Соның нəтижесінде білікті маман, білімді дəрігер болып шықтық, – деп еске алады ол бүгінде. Онколог мамандығы – жүйкесі жұқа адамдардың қолы емес. Қатерлі ісік шалмайтын адам ағзасы жоқ. Олай болса, адамның бүкіл ағзасының нормасы мен патологиясын бес саусақтай білу шарт. Тек сонда ғана денсаулық сақтау саласының мықты маманы бола аласың. Өмірдің өзі алға тартқан осы ақиқатты ол бүгінде дəрігерлік мамандықтың алғышарты ретінде шəкірттеріне үнемі қайталап, бойларына сіңіруді дағдыға айналдырған. Бүгінде медицина саласы қарыштап дамуына байланысты қатерлі ісік дертін емдеудің де оңтайлы əдістері тəжірибеге енгізілді. Тек ауруды асқындырып алмау қажет. Хирург Мейрам Тұрғынов осы кеселдің жайжапсарын əркез ашып айтудан жалықпайды. Мейрам Байзрахманұлы студент кезінен-ақ қоғамдық жұмыстар дың бел ортасында жүрді. Қарағанды мемлекеттік медицина институты комсомол комитетінің хатшысы ретінде талай рет қалада ұйымдастырылған түрлі шараларға мұрындық болды. Атқарған еңбегі елеусіз қалмады. Алғысқа кенеліп алдыңғы шептен көрінді. Мерейі өсіп, жастар ға өнеге танытты. Бүгінде ол «Нұр Отан» ХДП мүшесі жəне Қарағанды мемлекеттік медицина университеті ардагерлер кеңесінің мүшесі ретінде қоғамдық жұмыстардың бел ортасында жүр. Бұған қоса абдоминалдық бөлімше мен облыстық онкологиялық диспансер емханасында кураторлығы мен оқытушылық жұмыстары тағы бар. Қыс айларында қолы қалт еткен сəтте Қарқаралы тауына тартып отырудан да шаршамайды. Шаңғы теуіп рахатқа батады. Ал жаз айларында көл жағасына барып, балық аулап қайтуға да уақыт табады. Сөйткен Мейрам ақсақалдың 75 жасқа келіп отырғанын ескерсек, біраз нəрсеге қанығамыз. Осы жастағы оның құрдастары кейде мұндай іспен айналысуға мұршалары да болмайтындығы рас. Мейрам Байзрахманұлы қашанда ширақ. Бір сөзбен айтқанда, қартаюға қолы тимей жүрген тынымсыз жан. Ал бұған басты себеп, қолы жеңіл оташының – сүйікті мамандығына деген адалдығы. Оксана МЯГКИХ. ҚАРАҒАНДЫ.

Екі судья ќызметтен босатылды Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

«Ет айныса тұз себеді, тұз айныса не себеді?» Халқымыздың осы қанатты сөзі жұрттың əділдік үшін жүгінетін, қара қылды қақ жарған сот билігіндегі моральдық тазалық пен жауапкершілікті сақтамайтын кездейсоқ адамдарға арнап айтылғандай. Үстіміздегі жылдың ақпан айында қостанайлық судьялардың пара алғаны туралы ақпарат еліміздің сот жүйесін, одан қалды, қоғамды дүр сілкінткен еді. Қазір ар-намысы таза емес кадрлардан тазару – мемлекеттік маңызы бар іс болып отыр. Пара алып, құлқынын тыя алмайтын судьялар адамдар тағдырын тəлкек етеді. Ал мемлекеттің басты байлығы адамдар екенін ескерсек, құлқын қамын ойлаған сот қызметкерлері мемлекетке опасыздық жасаған болмай ма? Қызметтік тексеруден кейін Қостанай облыстық сотының басшылығы Қостанай қалалық сотының төрағасы Самалбек Мұхтаров пен судья Серік Қашқынбаевтың ісін Сот алқасына берген болатын. «Қазақстан республикасы судьялар

одағы» Қостанай филиалының судьялық этика жөніндегі комиссиясының 2013 жылдың 25 ақпандағы шешімімен С.Мұхтаров пен С.Қашқынбаевтың əрекеті Судьялар этикасы кодексінің 2-бабының талаптарына қарсы сыбайластық деп бағаланды. Мұхтаров пен Қашқынбаевтың азаматтық іс бойынша талапкерлердің мүддесін қорғайтын адамдармен сот үдерісінен тыс байланысы болғандығы жөніндегі фактілер жəне олардың екеуін де Ұлттық қауіпсіздік комитетінің департаменті қызметкерлерінің бұлтартпай ұстауы судьялардың пара алуымен тең болып есептеледі. Судьялар Конституциялық заңның 28-бабы, 1-тармағының 3 тармақшасын жəне Судьялық кодекстің 1 жəне 2-баптарының талаптарын бұзып отыр. Судьялардың сот беделіне нұқсан келтірген əрекеттерінің ауырлығын ескере отырып, Сот алқасы оларды судьялық қызметінен босатты. Бұл шешім бойынша судьялардың арыз-шағымы ескерілмейді. ҚОСТАНАЙ.


8

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

 Əріптес туралы əңгіме

 Бір нəсіпке – жүз кəсіп

Маңғыстау журналистикасының жүгін көтеріп жүрген азаматтар туралы айтқанда Жоламан Бошалақтың есімі жуан ортада аталады. Ол университеттің журналистика факультетін бітіріп, табақтай дипломымен осы өңірге табан тіреген тұңғыш кəсіби журналист болатын.

Жоламан жолы Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Маңғыстау журналистикасын дамытып, өркендету жолында Нəдірбай Қыдыр, Мұқтасын Сухамбердиев, Тəжіназар Шадықұлов сынды қаламгерлер табысты еңбек етті. Жоламан Бошалақ осы азаматтарға іні болып тəлімін алып, олармен үзеңгі қағыстыра бірге жүріп, саланың қызығы мен қиындығын бірге бөлісті. Олар бүгінде зейнетке шығып, редакцияға тілші емес, ардагер əрі оқырман ретінде келіп тұрады десек, Ж.Бошалақ та биыл 70 жасқа толып, сол ағаларының сапына қосылды. Жоламан Ондыбайұлы өз өмірінің 42 жылын өлкенің баспасөз саласын дамытуға арнапты. Журналистік қызметін киелі өңірде бастау оған расында сəттілік дарытқан сынды – еңбек жолы негізінен басшылық қызметтермен əдіптеліпті. Алғашында Ақтау (ол кезде Шевченко) қалалық, Маңғыстау облыстық теледидарында аға редактор, редакция меңгерушісі болып қызмет етіп, кейін бас редактор болып көтерілді. Коммунистік партияның қызыл жалауы желбіреп, қып-қызыл ұрандардың алаулап тұрған кезінде

Маңғыстау облыстық «Коммунистік жол» газетіндегі бөлім меңгерушілігінен Мұнайлы аудандық «Мұнайлы жаңалығы», «Мунайлинская новь» газеттеріне редактор болып барды. Тиянақты ісімен көзге түскен азаматты партиялық жұмыстар тарта жөнелді – Алматы жоғары партия мектебін бітірісімен Мұнайлы аудандық кеңесіне екі мəрте депутат болды. Аудандық партия комитетінің бюро мүшесі, Ақтау қалалық партия комитетінің пленум мүшесі болып сайланды. Жөкең – тележурналист. Сондықтан да болар, оның газет саласынан гөрі теледидар бағытында қарымдырақ болуы. Ол басшылық еткен жылдары облыстық телерадиокомпаниясы сол кез��ңнің деңгейімен, талабымен алғанда біраз қалыптаса, жетіле түсті. Осы мекемеде бас редактор, төрағаның орынбасары, телестудия директоры болып көзге түскен Жөкеңді облыс əкімі баспасөз хатшысы ретінде жұмысқа шақырды. Одан соң облыстың бас газеті – «Маңғыстауда» бас редактор болып жеті жыл еңбек етті де, «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің Маңғыстау облысындағы меншікті тілшісі қызметіне кірісті. Жөкең қай қызметте

 Тағзым

Батыр баба

Ќожаберген Толыбайўлыныѕ тойы ел кґлемінде аталып ґтуде Биыл Үкіметтің қаулысы мен ел басына күн туып ер етігімен су кешкен, ат ауыздығымен су ішкен заманда тұлпар тізгіндеп, ту көтерген даңқты батыр бабамыз Қо жа берген Толыбайұлының 350 жылдық мерейтойы республика көлемінде атап өтілуде. Жыл басынан бері «Жеті Жарғы» жəне Қожаберген жырау» халықаралық қайырымдылық қоры мен тарихи тұлғаны қалың жұртшылыққа насихаттап жүрген зиялы қауым өкілдері көптеген іс-шаралардың атқарылуына мұрындық болуда десек, Ұлттық академиялық кітапханада ұйымдастырылған кеш те даңқты жырауды тани түсуге септігін тигізді. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Кеңес дəуірінде отаршыл саясаттың ықпалымен есімі көпшілікке беймəлім болды демесеңіз, ата-бабасынан бері үш жүздің əскербасылары жəне Орта жүз қазақтарының ел билеушілері болған əйгілі əулеттің ақындық пен батырлық тең дарыған дарынды ұрпағы Қожабергеннің ел есінде қалмауы əсте мүмкін емес-тін. Қараңыз, оның өз əкесі – Толыбай атақты сыншы, атасы – Дəулен батыр, бабасы – Таузар сардар болып жалғаса береді. Қожаберген Үргеніш, Бұқара, Самарқан медреселерінде оқыған, заманының зиялы азаматтарының бірі болған, оған қоса ақындық қабілеті ерте бастан оянып, он жеті жасында аңыз əңгімелерді өлеңмен жырлай алатындай деңгейге жеткен. Тарих бізге 1688 жылы Тəуке хан бастаған қазақ жақсыларының 25 жастағы Қожаберген жырауды қазақ жасағының бас қолбасшысы етіп сайлағанынан сыр шертеді. 23 жыл бойы бас қолбасшы қызметін атқарған Қожаберген жырау өз таңдауымен Қанжығалы Бөгенбайға орнын босатып бергенін өзінің «Үш би» атты өлеңінде жырға қосқан. Жоңғар шапқыншылығының ауыр зардабын бейнелейтін əйгілі «Елімай» жырының авторы да осы Қожаберген Толыбайұлы. Ол өз заманында «Ата тек», «Баба тілі», «Ер Қойлыбай» сынды үлкен-үлкен дастандар жазғанымен, бізге олардың кейбір тараулары ғана жеткен. Кеш барысында Қожаберген жыраудың шығармашылығы мен өз халқына жасаған қызметін баяндамасына арқау еткен «Жеті Жарғы» жəне Қожаберген жырау» халықаралық қайырымдылық қорының төрағасы, заң ғылымдары ның докторы, профессор Бекет Тұрғараев даңқты қолбасшы, əйгілі жыраудың есімі кеңес тұсында неге көмескіленді,

жалпы, қазақтар жоңғарлардан не үшін жеңіліп, «ақтабан шұбырындыны» бастан кешті деген мəселеге байланысты белгілі тарихшы Манаш Қозыбаевтың «Дауылпаз баба – Қожаберген» атты кітап тың алғысөзіндегі дəйекті тұжы рымдамаларымен бөлісті. Сондай-ақ, батыр бабаны есте қалдыру үшін осы кезге дейін қандай шаралар атқарылғанына тоқталды. «Абайдың тойы Абайдың елінде, Жамбылдың тойы Жамбылдың елінде ғана тойланушы еді. Қожаберген жыраудың тойын бүкіл ел болып тойлап жатқанына қуаныштымын», – деп, сөз бастаған белгілі ақын Кəкімбек Салықов Қожаберген жыраудың есімі мен жырлары жастайынан құлағына сіңіп өскенін, олардың бəрі болмаса да, біразы жады мықты ел адамдарының арқасында бізге дейін жеткенін айтты. Ол, сондай-ақ, кейінгі буын жырауды танымай жатса, оның да өз себептері жетерлік екенін, тіпті, əріні айтпағанның өзінде берідегі Шоқан Уəлихановтың 1949 жылы ғана ақталғанын тілге тиек етті. Жалпы, ақын Дəулеткерей Кəпұлы жүргізіп отырған жырау ға арналған кеш тартымды өтті. Сол үшін де жиналғандар академиялық кітапхананың бас директоры, жазушы Əлібек Асқарға ризашылықтарын білдірді: Мəжіліс депутаты, тарих ғылым дарының докторы Абай Тасболатов, қазақ ауыз əдебиетін жинаушы, Қожаберген жырауды зерттеуші Социал Жұмабаев, филология ғылымдарының докторы, жыраулар поэзия сын зерттеуші ғалым Серік Негимов те қатысты. Қазақ ұлттық музыка академиясының студенттері жырдан шашу шашты. Сондайақ, кешке қатысушылардың назарына Қожаберген жыраудың өмірі мен қайраткерлігіне арналған «Дауылпаз баба – Қожаберген» атты кітап көрмесі ұсынылды.

де абыройсыз болған жоқ – аға буынға ізбасар іні, жастарға ақылшы аға ретінде танылды. Қызметтегі табыстылығы мен жауапкершілігінің айғағындай бірнеше мерекелік медальдармен марапатталып, «Қазақстан Республикасының Мəдениет қайраткері», «Ақтау қаласының құрметті азаматы», «Қазақстанның құрметті журналисі» атанды. Жөкеңнің отбасындағы азаматтығы 42 жыл бойы арқалаған қызметтің жүгінен асып түсті деуге болады. Жары, ақын, бірнеше кітаптардың авторы Гүлжауһар Сейітжанова тағдырдың қиын сынағына кезікті. Апайдың денсаулығына байланысты

үйде отырып қалуы Жөкеңнің сағын сындыра алған жоқ. Жөкең қиын кезде жастық шақты қол ұстасып бірге өткізіп, отбасы қызығын бірге бөліскен жарының қасынан табылды. Мəпелеп өсірген қыздарын қияға ұшырып, құтты орнына қондырды да, ұясын күзеткен қырандай отбасының ауыртпалығын өз мойнына алды. Содан бері бірнеше жылдар бойы қайыспай қызмет пен отбасы жауапкершілігін қатар арқалап келген азамат өткен жылы ғана жұмысты тапсырып, зейнет демалысына шықты. Ж.Бошалақ – сықақ өлеңдері топтасқан «Қарлығаш» жинағының авторы, Маңғыстаудың абзал азаматтары жайлы жазылған əңгіме, очерктері, өлеңдері бірнеше жинақтарға енді. Жоламан Ондыбайұлы 60 жасқа толғанда жерлесіміз, көрнекті жазушы Əбіш Кекілбай «Мұндай мерейлі жасқа халық таныған қарымды қаламгер, қоғам қадірлейтін қабырғалы қайраткер, айналасына айрықша қымбат ардақты азамат болып абыроймен жетіп отырсың... Ақ тілеген адам ғана көре алар қуаныш пен бақытты көріп жатырсың, бəрі де ұзағынан бола берсін», деп бағалап, ақ тілегін арнаса, достық, інілік тілектегі Смағұл Елубай сонау Прагадан: Қырық жыл қалам ұстап шапқан Жөкем, Түспеген қаламгерлік тақтан Жөкем. Алматы, Астана деп елпеңдемей Бақытын туған жерде-ақ тапқан Жөкем, – деп өлең жолдарын жолдаған екен. Сөзімізді ел таныған екі қаламгердің сөзімен тиянақтап, əріптес ағаға алдағы ғұмырыңыз шұғылалы болсын деген тілек айтамыз. Маңғыстау облысы.

«Бірлік» партиясы ќўрылды (Соңы. Басы 1-бетте).

Сонымен, «Бірлік» партиясы ның төрағасы болып Серік Сұлтанғали сайланды. Көпші ліктің сеніміне ие болған С.Сұлтанғали жылы лебізін білдіріп, алда тұрған міндеттерді мəлімдеді: «Жаңадан құрылған «Бірлік» партиясы алдымен бұқара қамын ойлайды. Соның ішінде жастар мəселесі мен елді мекендегі тіршілікті назардан қағыс қалдырмаймыз. Ал құқықтық тəртіпті қадағалауда біздің партия құрамындағы мүшелердің біліктілігі жетеді. Демек, біз əрбір істі өз дəрежесінде орындайтын боламыз», деді ол. Жаңа партия құрылды. Осыған байланысты белгілі азаматтардың пікірін сұрап білген едік. Болат Сұлтанов, Президент жанындағы Қазақстан страте гия лық зерттеулер институтының директоры: «Əділет» жəне «Руханият» партиялар жаңадан қолға алатын істерін ұтымды жүзеге асыру мақсатында бірігіп отыр. Бұл өз кезегінде сайлау науқанында айрықша сипатқа ие болады. Сондықтан олардың қайта құрылымдалуы заңдылық. Ең бастысы, Мемлекет басшысы алға қойған міндеттерді сəтті орындап шығу мақсатын көздейді.

Камал Бұрханов, Пар ламент Мəжілісінің депутаты: Ел тəуелсіздігінің жарқын белесінде қолға алынған істерді көптеп айтуға болады. Соның бəрінде халқымыздың үлесі мол. Алда мұнан да үлкен жұмыстар тұр. Экономикамызды əртарап тандыру, өндіріс орындары аясын кеңейту, міне, біздің негізгі міндеттеріміз осындай. Осы істерді жүйелі атқаруда еліміздегі партиялардың да үлесі мол болмақ. Сондықтан, күш біріктіріп «Бірлік» партиясының аясына топтасқан бұрынғы «Əділет» пен «Руханияттың» бұл қадамы өте орынды деп білемін. Естеріңізде болса, Парламент сайлауында екі партия да дауыс жинай алмаған еді. Енді олар ортақ мақсаттарын бірлесіп жүзеге асырады. Қазір дүние жүзіндегі дағдарыс кімді де болса ойлантпай қоймайды. Біздің Елбасы осының алдын алу үшін батыл қадамдарға барып, бірқатар істердің сəтті орындалуына бастамашы болды. Сондықтан да жоспарланған жұмыстарды одан əрі сəтті жалғастыру үшін біздің барлығымызға ұйымшылдық қажет. Ол бірлік елдің əлеуметтік-экономикалық ахуалын жақсартуға бірден-бір ықпал жасайды.

Жїйріктен жїйрік озар жарысќанда

Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасының ұйымдастыруымен Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрында Оралхан Бөкей атындағы көркемсөз оқу шеберлерінің ХV қалалық байқауы өтті. Тіл мəдениетін көтеру, көркем əдебиетті насихаттауды жандандыру, халық арасынан талапты, талантты жастарды іздеп табу, өнерлі жастардың талантын шыңдау сияқты міндеттерді алға тартқан байқауға 15 пен 30 жаc аралығындағы жастар қатысып, прозалық шығармадан үзінді, драмалық шығармадан монолог

жəне мəнерлеп өлең оқыды. 15-ші рет өткен бұл байқауға қатысуға өтініш білдірушілер саны жыл сайын артып келеді. Биыл байқауға қатысуға жүз шақты үміткер тілек білдірсе, солардың ішінен 11 үміткер іріктеп алынды. Байқау қорытындысы бо��ынша, үшінші орын Медициналық кол ледждің 1 курс студенті

Ботакөз Рақышева, «ЦессиҚазақстан» əлеуметтік-саяси зерттеулер институтының директоры: Біздің еліміз алға жылжыған сайын оның күнделікті өмірінде тың жаңалықтар болып жатыр. Мəселен, кеше ғана «Əділет» пен «Руханияттың» бірігуі еліміз тарихындағы елеулі оқиға болды. Жалпы, демократиясы дамыған мемлекеттерде ортақ істі партиялар бірлесе атқаруды көздейді. Осы тұрғыдан алғанда, жаңадан құрылған «Бірлік» партиясының алдында үлкен міндеттер тұр. Ол – ел дамуының басым бағытын көздейтін бағдарламаларды аяғына дейін жеткізу, ұлттық бірліктің берік діңгегін шайқалтпау. Жалпы, тұрақтылық, татулық, топтасқандық қоғамға қай кезде де керек. Əсіресе, қазіргідей дағдарыс сынында «бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарған» лəзім. Осындай жауапты кезеңде əрбір қазақстандықтың қастерлі құндылықтарды қорғауы іргелі табыстарға жетелейді. Бұл ретте, көпшілік бүгінгі биіктікке опоңай жетпегенімізді ескергені жөн. Ол Елбасының сындарлы саясатының арқасында сəтті жүзеге асырылды. Сол баға жетпес игілікті еліміз партиялары қадірлей де қастерлей білулері тиіс.

Динара Берікке, С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық уни вер ситетінің студенттері Əмина Реш (1 курс) пен Қуаныш Дүйсенқұловқа (3 курс) бұйырса, екінші орынды Қазақ технология жəне бизнес университетінің 2-курс студенті Ақерке Төлеген мен Еуразия гуманитарлық институтының 3-курс студенті Анар Сəрсенбай өзара бөлісті. Өнері үстем болып, үздік көрінген жеңімпазымыз – Əлкей Марғұлан атындағы № 40 орта мектептің 9 сынып оқушысы Данияр Жақып республикалық байқауға жолдама алды. «Егемен-ақпарат».

Ќазаќ футболына – 100 жыл Биыл Семейде қазақ футболы ның құрылғанына 100 жыл толуы аталып өтілмекші. Өйткені, Семей – қазақ футболының Отаны саналады. Семей қалалық дене шынықтыру жəне спорт бөлімінің бастығы Мұрат Құржықаевтың айтуынша, мерейтойға байланысты тиісті комитет құрылған, барлық талаптар өз деңгейінде атқарылу үшін шаралар қолға алынған. Айтулы мəселе жергілікті биліктің де басты назарында. Семей қаласы футбол федерациясының вице-президенті Бағдат Түсеев Семей мемлекеттік педагогикалық институтында халықаралық ғылымитəжірибелік конференция өткізілетіндігін айтып өтті. Оған Ресей, Беларусь, Украина жəне Орталық Азия мемлекеттерінен ғалымдар, ардагер аяқдопшылар жиналып, бүгінгі футболдың тыныстіршілігі, бағдары жəне мақсаты жайлы ой қозғап, пікір алмаспақ.

Жаттықтырушыларға арналған шеберлік сабағы да өткізілмекші. Қыркүйектің орта тұсында жүз жылдыққа арналған шаралар шеруі ғасырлық мерейтойға ұласатын салтанатты жиынмен қорытындыланады. Сондықтан да, «Спартак» стадионы бүгінде жөнделу үстінде. ТМД елдерінен осы саланың ардагерлері, қонақтар да келмекші. Мəскеудің «Спартак», Киевтің «Динамо» командаларының ардагерлері келіп семейліктерді құттықтайды деп жоспарланып отыр. Қазан қаласының «Рубин» командасымен жолдастық кездесу де жоспарда бар. Семей топырағында теңбіл доп тепкен барлық ардагерлерге құрмет ерекше болмақ. Семей футболының шекпенінен шыққан алыс-жақын шетелдегі ардагерлердің барлығы 100 жылдықтың куəгерлері болмақ. Жəне ешқандай ардагер ойыншылар назардан тыс қалмауы

керек. Бағдат Мұқанұлы 80-жылдардан бері қарай доп тепкен ардагерлерді табу оңай екендігін, ал, 80-жылдардан ертерек, яғни 60-70-жылдары өнер көрсеткендермен байланыс орнату, хабарласу мүмкіндігі болмай тұрғандығын да айтып өтті. Сондай-ақ, «Ярыш» командасының ең алғашқы эмблемасы да табылып отыр. Алғаш құрылған команданың капитаны Юнус Нигматуллиннің немересі Рамиса Нигматуллина осы эмблеманы Берлиннен Семейге жіберіпті. Əзірге татар ұлттық орталығында сақтаулы. Семейдегі алғаш құрылған «Ярыш» футбол командасында жазушы Мұхтар Əуезов те ойнаған, осының өзі Семей спортының мəртебесін арттыра түспек. Раушан НҰҒМАНБЕКОВА. СЕМЕЙ.

Ысталєан таєамдар əзірлеу

Ет, балық, жеміс-жидектен ысталған тағамның адам тəбетін шақырар жағымды дəмі болады. Əдетте, тағамды түтінмен ыстау барысында оның құрамындағы артық сумен бірге бактериялық заттар да мейлінше азайып, осының əсерінен ол енді түрлі өзгерістерге берілмейтін беріктік танытып, неғұрлым ұзақ сақталынатын болады.

Тағам ыстауға арнаулы орынжай қажет емес. Ет тағамдарын ыстау жұмысын үй ауласында немесе қаладағы саяжай маңында атқара аласыз. Жұмыс істеуге қолайлы жер болса, соның өзі жетіп жатыр. Тағамды ыстау үшін қажетті құрал-жабдықты жасап алу көп қиындыққа түспейді. Мұндай құрал жасаудың бірнеше нұсқасы бар. Тағамды ыстау технологиясы. Тағамды ыстаудың негізгі екі жолы бар. Олар – суытып ыстау жəне ысытып ыстау деп аталады. Ысытып ыстау (43-45 градуста) тəсілін көп жағдайда майсыз немесе майы аз тағамдарға қолданады. Ал майлы тағамдарға суытып (1925 градуста) ыстау тəсілі тиімдірек. Ыстаудың сапасы ағашты жаққан кезде пайда болатын түтін ерекшелігіне байланысты болмақ. Мəселен, ағаштың неғұрлым қатты түрлерін жағу нəтижесінде пайда болған түтін ең пайдалы деп есептеледі. Əрине, сулы ағаш құрғақ ағашқа қарағанда түтінді көбірек бөледі. Бірақ мұндай ағаш тағам ыстау үшін жарамсыз деп есептеледі. Тағамды ыстау үшін шамшат, емен, қандағаш, кəрі алма ағаштарының бұтақтарын пайдаланған жөн. Ал қайыңды пайдалануға болмайды. Тіпті, пайдаланған жағдайдың өзінде, ең алдымен, оның қабығын сыдырып, дұрыстап кептіріп алу керек. Тағамды ыстау кезінде оған алма мен өрік жапырақтары араластырылған арша бұтақтарын пайдаланған да орынды. Өйткені, олардан бөлінетін түтін ысталған тағамға ерекше жағымды дəм мен иіс береді. Егер сіз ағашты ауамен желдете отырып, жартылай ғана жағатын болсаңыз, оның бойынан жеңіл де ашық түтіннің бөлініп шығып жатқандығын байқайсыз. Бұл түтіннің ерекше қасиеті бар. Қысқасын айтқанда, ағашты жағу үдерісінің өзіне ерекше мəн беру керек. Оның жалындап жанғаннан гөрі жеңіл бықси түтіндегені дұрыс. Осы үшін пешке ұсақтап кесілген отынды қалағаннан кейін оның бетін ағаш үгінділерімен көмкеру керек. Ысталу үстіндегі тағам түтін арасынан айқынырақ көрініп жатқан жағдайда ондағы түтіннің шоғырлануы дұрыс жағдайда деп есептелінеді. Əдетте тағамды ыстау үшін қажетті ағашты ұсақ жаңқа, үгінді, мүк, шөкім түрінде пайдаланған орынды. Оның үстіне олардың бірден жеңіл жанып кетпей, бықси жанған қалыпта молынан түтін беріп жатуына назар аудару керек. Егер ауа райы бұлыңғыр, дымқыл болған жағдайда жану үстіндегі ағашқа аздаған жалын беруге де болады. Ысталу үстіндегі тағамның бойындағы бактерияның бөлінуі, түтіннің тағамға сіңімділігі көп жағдайда ауаның ылғалдылығы мен жанып жатқан оттың температурасына байланысты болып келеді. Температура жоғарылап, ылғалдылық азайған сайын түтін ысталу үстіндегі тағамға неғұрлым сіңімді келеді де, тағам да соған сəйкес бойындағы ылғалдан жедел арыла бастайды. Əдетте ысталу үстіндегі тағамның түрінің өзгеріске түсіп, қызара түсуі көп жағдайда оның терісіндегі шайырлы заттарға байланысты болады. Мұндай жағдайда өнімнің түсін өзіңіз қалағандай ретке келтіру үшін қандай ағаш түрлерін пайдалана білу қажеттігін алдын ала білуіңіздің маңызы зор. Мəселен, қызыл ағашты ыстауға пайдаланған жағдайда ол өнімге əдемі жалқын қызыл түс берсе, емен мен қандағаш қоңыр сарыдан бастап, қою қоңыр түс береді. Ал шамшат, жөке, үйеңкі ағаштары алтын сары түске бөлейді. Тағамды ыстап болғаннан кейін дайын болған өнімді тез суытып, кептіруге қояды. Кептіру үшін оны 10-12 градустық температурада 5-10 тəулік бойы іліп қою керек.

Міне, осындай жағдайда ысталған өнімнің ылғалдылығы төмендеп, оның бойындағы тұз дəмі ашыла түсетін болады. Кептіру үдерісінің соңына таман өнімнің ысталу деңгейі күшейіп, осының нəтижесінде ол неғұрлым ұзағырақ сақтау мүмкіндігіне ие болады. Өнімді ыстауға жұмсалатын уақыт көп жағдайда оның көлемі мен түріне байланысты. Шамамен алғанда, бұған 12-24 сағат уақыт жұмсалады. Мəселен, егер балық, құс немесе шошқа майын ыстайтын болсаңыз, оған 12 сағатқа жуық уақыт қажет. Ал егер тұтас қойды немесе басқадай малды ыстайтын болсаңыз оған 1 тəуліктің өзі жетпейді. Сондықтан, уақытты үнемді пайдалану жəне жұмысты сапалы жүргізу үшін етті 2-4 кило мөлшерінде бөлшектеп кесіп алған дұрыс. Өнімді кесудің де өзіндік мəні бар. Ысталатын өнім неғұрлым əдемі түрге ену үшін шикі етті оның бойынан көрініп тұратын тамырлы жіктері бойынша сөгіп алған орынды болады. Мəселен, қызыл түсті еттің бойынан оның ақшыл жіпке ұқсаған жіктермен бөлінген мəрмəр қалыбы анық байқалып тұрады. Ысталатын өнімді, міне, осы жігімен ажыратқан жағдайда оның ысталғаннан кейінгі пішіні мен түрі əдемі көрініс береді. Өнімді өткізу тəсілдері. Дайын болған өнімді өткізудің ең қолайлы жолы өзіңіздің елді мекеніңізде немесе оған жақын жерлерде орналасқан қоғамдық тамақтандыру орындары – кафелер мен барлар, сыраханалар болып табылады. Соларға барып, иелерімен келіссөз жүргізіп байқаңыз. Алдағы уақытта жолыңыз болуы үшін бастапқы кезде неғұрлым төменірек баға ұсыныңыз. Егер өніміңіз мұнан кейінгі кезекте сұранысқа ие болып жатса, онда сіздің жаңа кəсібіңізге жақсы жол ашылады. Сауда дүкендерінен полиэти лен пленканы сатып алып, дайын болған өніміңізді 100 грамнан 1 килоға дейінгі аралықта əдемілеп кесіңіз. Сонан кейін оны полиэтилен пленкамен əдемілеп ораңыз. Мұндай жағдайда бірінші кезекте ысталған өнімнің əдемі түсінің көрініп тұруына зер салу керек. Мұнан кейін əрбір кесілген тағамды өлшеп, салмағын компьютерге жазып, принтерден шығарыңыз да, пленка сыртына жапсырыңыз. Өнімді өткізу ісінде мұның өзі де əжептəуір рөл ойнайтын болады. Жұмсалатын шығын. 1 кило жылқы еті базарларда 1500-2000 теңгенің аралығында. Ал, егер сіз тұтас жылқы етін сатып алсаңыз, ол сізге неғұрлым арзанырақ түсетіндігі тағы белгілі. Мəселен, оның əр килосының бағасы сізге 1000 теңгеден айналуы мүмкін. Сонда сіз салмағы 100 килодай болатын тай сатып алсаңыз, ол сізге ең əрі кеткенде 100 мың теңгеге түседі. Кіретін кіріс пен пайда. 1 кило ысталған жылқы етінің қазіргі бағасы 2300-3000 теңге аралығында. Сонда сіз жаңағы тайдың ысталған етін кемінде 230300 мың теңгеге өткізіп, осы істен 130 000-200 000 теңге аралығында пайда көретін боласыз. Яғни, сізге түсетін пайда оған жұмсалатын шығыннан кемінде екі еседей асып түсіп, сіздің еңбегіңізді еселеп ақтайтын болады. Егер өзіңіздің малыңыз болса, сіз бұл істен едəуір пайда көре аласыз. Пайдалы кеңестерді мына сайттардан алуыңызға болады: http://www.hombiz.ru http://www.uspeh4u.com/view_ ideasbiz.php?id=25 http://www.smokery.narod.ru Əзірлеген Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

Ќатаѕ талап ќажет Кеше Асхат Дауылбаевтың төрағалық етуімен Бас прокуратураның алқа мəжілісі болып, онда ЖайықКаспий бассейніндегі балықтың бағалы тұқымдарын сақтау жəне өсіру жөніндегі жұмыстың жай-күйі қаралды. Бас Прокурор атап өткендей, Жайық-Каспий бассейніндегі балық қорларын қорғау жəне пайдалану мəселелері жөнінде 2010 жылы Атырау қаласында өткізілген ведомствоаралық жиналыстан кейінгі үш жылдың ішінде осы саладағы жағдай жақсарған жоқ. Қалыптасқан жағдай, ең алдымен, уəкілетті органдар қызметінің тиісінше ұйымдастырылмай отыруының салдарынан болып отыр, əзірге көбінесе

формализмге жол берілуде. ЖайықКаспий облысаралық бассейндік инспекциясы қызметінің тиімділігі төмен. Мысалға, балық инспекциясының бірқатар бөлімдерінің инспекторлары өткен жылдың басынан бері браконьерлікпен байланысты бір де бір қылмысты анықтамаған. Бас Прокурор құқық қорғау жəне уəкілетті органдардың алдына браконьерлік кəсіпке жəне бекіре тұқымдас балықтардың заңсыз айналымына тосқауыл қою жөніндегі кезек күттірмес ұйымдастырушылық-құқықтық шараларды қабылдау, ведомстволық бақылауды жəне прокурорлық қадағалауды күшейту міндетін қойды. Жиналысқа қатысушылар

– Парламент депутаттары, Бас прокуратура жанындағы Қоғамдық кеңес мүшелері ұсынылған шараларды белсенді түрде қолдады. Олар құқық қорғау жəне уəкілетті органдардың тек келісілген мүдделі əркекеттері браконьерлікпен тиімді күресуге, сыбайлас жемқорлыққа сенімді тосқауыл қоюға, өңірдің басты табиғи байлығын сақтап қалуға мүмкіндік беретінін атап көрсетті. Осыған орай, өңірлік прокурорларға заңсыз балық кəсібімен айналысып жүрген қылмыстық топтарға қарсы іс-қимыл жасау жəне оларды тарату мəселелерінде құқық қорғау органдарының қызметін үйлестіру жұмыстарын күшейтуді, осы саладағы анықталған əрбір заңдылықтың бұзылуына ашық баға беру, барлық кінəлі тұлғаларды жауапкершілікке тарту тапсырылды. «Егемен-ақпарат».

 Білім. Бағдарлама. Білік

Тґр – мўєалімдікі немесе келешекті Кембриджбен ўштастыру идеясы ќалай жїзеге асуда? Софья ІЗМҰХАМБЕТОВА,

«Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» АҚ филиалы «Батыс Қазақстан облысы бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтының» директоры, педагогика ғылымдарының кандидаты.

Бүгінгі таңда елімізде білім сапасын арттыруға айрықша маңыз беріліп, осыған орай жанбасылық қаржыландыру, ұлттық деңгейдегі сапаны бақылау, Кембридж университеті бағдарламасы бойынша мұғалім біліктілігін арттырудың жаңа жүйесі, колледждер мен ЖОО түлектерін тəуелсіз сертификаттау бағыттары бойынша жүйелі жұмыстар қолға алынып отыр. Осы ретте жоғары білім беру саласында жыл сайын 1000 таңдаулы шетелдік профессорды шақыру, ЖОО желісін оңтайландыру тəрізді жаңалықтар да көкейге қонады. Мұндайда əрине, жаңа технологияларға көшу мұғалімнің рөлін төмендетіп жібермей ме деген күдікті сұрақтың туары əбден заңды. Алайда, қазіргі дамыған елдердегі оқу үлгерімі бұл күмəнді түбегейлі жоққа шығарып отыр. «Е-learning» жүйесі арқылы білім деңгейінің 15-20 пайызға көтерілгендігі оған толықтай дəлел бола алады. Яғни оқушы өмірге анағұрлым жақсы білім қорымен араласу мүмкіндігіне ие болады деген сөз. 2011 жылы 44 білім ұйымында қанатқақты жоба өткізу арқылы мұндай фактінің растығына көз жеткізілген еді. Бүгінде еліміздің 600-ге жуық мектебі мен колледжі «e-learning»ке» қосылған десек, 3-5 жылдың бедерінде оқу орындарының басым бөлігі оқытудың тың түріне түгелдей ауысады деп күтілуде. Ал, мұғалім рөлі мұнан ешбір де төмендемейді, өйткені, бұрын өтіліп келген сабақтар кестеден алып тасталмайды, тек оқытудың жаңа құралы ғана іске қосылады. «Е-learning» міне, сол оқу үдерісі мен білім беру ұйымдарын басқаруды жүзеге асырады. Электрондық оқыту бағдарламасынан хабардар болу үшін облыстағы білім басқармасымен, білім саласын бақылау департаментімен, «Назарбаев Зияткерлік мектебі» дербес білім беру ұйымы базасындағы педагогикалық шеберлік орталығы филиалымен, т.б. білім мекемелерімен бірлесіп, осынау мемлекеттік ауқымды бағдарламаға байланысты ұйымдастыру жұмыстарын қолға алдық. Бүгінде құжатты электронды рəсімдеуге мəн беруіміз, екі апталық дəстүрлі курстарға электрондық дəрістерді енгізуіміз – осы бірлескен жұмыстың нəтижесі деуіме болады. «Zkoipk.kz» сайтына «e-learning» жүйесі енгізіліп, бүгінде ақпараттарды жинау деңгейінде жұмыс істеп жатырмыз. Өткен жылдың 4 сəуірінде еліміз бойынша Қазақстан Республикасының педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыру курсының үшінші (базалық) деңгей бағдарламасы бойынша үш айлық курстар басталған болатын. Бағдарламаның негізіне алынған сындарлы оқыту теориясына сəйкес «құзыретті мұғалім құзыретті оқушыны қалыптастырады» деген идея 2015 жылға дейінгі білім беруді дамытудың Тұжырымдамасындағы: «Білім берудің негізгі міндеті – білімдік шоғырланудан нəтижеге бағытталған құзыреттілік тұрғыға көшу...» деген бағытына сəйкес келетінін атап өткім келеді. «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиа лы «БҚО педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтының» 2012 жылы

өткізген 1-ші легінде 110 мұғалімнің барлығы дерлік біліктілік емтиханын сəтті тапсырып, республика көрсеткіші бойынша І орынға көтерілсе, 2-ші лектегі сабақ қорытындысында 186 мұғалім біліктілік сынағынан ойдағыдай өтіп, республика бойынша ІІІ орынға табан тіреді. Бүгінде институтта 290 мұғалім білімдерін жетілдіруде, олардың да жоғары нəтиже көрсететініне еш күмəн жоқ. Сонымен қатар, «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы «БҚО педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты» аудандық білім бөлімі қызметкерлеріне, мектеп директорлары мен орынбасарларына Кембридж бағдарламасын түсіндіру семинарларын өткізуде. Кез келген маманды кəсіби даярлау кезінде ең алдымен, теориялық білім тəжірибе жүзінде тексерілетіні мəлім. Кембридж бағдарламасының идеясы да осы бағытта жүзеге асады. Нақтылап айтсақ, үшінші деңгей курсының бағдарламасы 3 кезеңнен тұрады: бірінші бетпе-бет – қашықтықтан оқыту (мектептегі тəжірибе) кезеңі, екінші бетпе-бет – оқу курсы 12 аптаға созылып, əр аптада бес күн (8 сағат) оқиды, ал сенбі əр адамның өзінің жеке басының білімін жетілдіруге беріледі. Деңгейлік курстың үшінші (базалық) даярлығынан өткен педагог бірінші айда теориялық білім алса, екінші айда алған білімін өз сабағына пайдалануға мүмкіндік беріледі, ал үшінші айда əр педагог жіберілген қателіктерін елеп-екшеуі нəтижесінде кешенді талдауға көшеді, яғни өз тəжірибесіне өзгерістер енгізуді жоспарлайды, есептер мен тұсаукесерлерден тұратын портфолио жасақтап, біліктілік емтиханын тапсырады. Мұғалімдердің кəсіби мəртебесі мен тұрмыстық жағдайын жақсарту мəселесі мемлекеттік деңгейге дейін көтеріліп отыр. Соның бірі – педагогтың жалақысын өсіру болып табылады. Осы ретте айта кететін бір жайт, біліктілік емтиханын тапсырған сертификат иесі бүгінде өзінің пайыздық төлемақысына ие болуда. Мұғалімдерді əдістемелік қол дау мақсатында «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы «БҚО педагог қызметкерлердің біліктілігін арттыру институты» тренерлері он-лайн режімінде семинарлар мен шеберлік-сыныптарын өткізуде, мұғалімдердің күнделікті сабақтарына қатысуда, ПШО сайты арқылы форум мен желілік қауымдастықта пікір алмасуда, интернет желісі арқылы жекелеген білім саласы қызметкерлеріне ақыл-кеңес беруде. Бұл жұмыстарды жетілдіре түсу үшін «Өрлеу» БАҰО» АҚ филиалы «БҚО ПҚБАИ» базасында «trener. orleuzko.kz» атты үш айлық курстан өткен мұғалімдердің желілік қоғамдастығы құрылды. Əрине, электронды оқытуды енгізу үшін ең алдымен, мектептердің электр желілері кең жолақты интернет қосылғанда жүктемені көтере алатындай дəрежеде жұмыс

істеуі керек. Ал қазір облыстағы 413 мектептің 30 пайызы кең жолақты интернетке қосылып, жылдан-жылға компьютерлендіру ісі жолға қойылуда. Кей мектептерде сынып журналы мен оқушы күнделігінің электрондық жүйемен жүргізіле бастауы – болашақтағы «Сөмкесіз мектеп» бағдарламасының алғашқы қарлығаштары іспетті. Мұның пайдасы өте көп. Мəселен, атаана мұнан былайғы уақытта баласының сабақ үлгерімін интернет арқылы біліп, қадағалап отыру мүмкіндігіне ие болмақ. Сол себепті қазір мектеп директорынан бастап, мұғалімдер мен тəрбиешілерді арнайы сыныптан өткізуді кезек күттірмейтін мəселе деп санаймыз. Ал былтыр желтоқсанда Кореяның Сеул қаласында «e-learning» жүйесі бойынша өткен семинарға институт директорының орынбасары Е. Сафуллин қатысып, республикадан барған делегаттардың атынан шеберлік сыныбын өткі зіп, бейнедəріс жасап қайты. Мұның өзі қазақстандық білімнің халықаралық деңгейге ұмтылысының бір дəлелі деп есептеймін. Ал, өз басым заманауи білім беру жүйесінің, кадр даярлау мен қайта даярлаудың бүгінгі қарқыны өсіп-өркендеуі үшін шетелдік тəжірибенің озық тұстарын қабылдауды барынша қолдаймын. Себебі, жаһандану үдерісінен тыс өмір сүру мүмкін емес. Осыған орай «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы филиал директорларын өткен жылы Сингапурға іссапармен алып барды. Сингапур оқытушылар одағы өткізген семинар біліктілікті арттыру мəселелерін шешу тұрғысында көпшіліктен кең қолдау тапты. Сондай-ақ, «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының филиалы «БҚО бойынша педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру институтының» «Кембридж бағдарламасы – тəжірибеде» атты облыстық семинар өткізудегі ойы да жаңаша жұмыс істеуге ұмтылыстан туған. Ол Америкадағы Кембридж университеті бағдарламасы бойынша институтта үшінші базалық деңгейлік курстарда оқып шыққан қала мен аудан мектептері мұғалімдерінің бірінші бетпе-бет кезеңін қорытындылауға арналды. Бағдарламаны түсіндіруші тренерлерді дайындаудың өзіне көп тер төгілді. Олар былтырғы жылы Кембриджден келген шетелдік əріптестерімен бірге əзірлік курстарын бастады. Бұл бағытта атқарылған шаралар болашақта өзінің тиісті жемісін береді деп сенемін. Өйткені, өткен жылы курс жұмысы Кембриджде талданып, бағалана келіп, 296 педагогке 3 деңгейдің сертификаты тапсырылған болатын. Менің үш деңгейлі курстарға ең таңдаулы ұстаздарды іріктеп жіберу керек деп айтып отырғаным сондықтан. Білім сапасы əділеттілік орын алған жерде ғана өсіп, өркен жаяды. Тағы бір ескерер жайт, педагог мамандығына жастар тек диплом алу үшін бармауы керек, жүрек қалауымен, жан дүниесімен таңдаса екен дейсің. Өйткені, олар елдің ертеңіне жауапты адамдар ғой. ХХ ғасыр басында ақиық ақын Мағжан Жұмабаев: «Алты алаштың баласы бас қосса, төр – мұғалімдікі» деген екен. Бұл, сірə, мұғалімге қойылар талап оңай емес, зор жауапкершілікпен атқарылатын асыл парыз дегендікті меңзеген қанатты қағида болса керек. Ал қазір қалай? Мұғалімнің орны төрде ме, төменде ме? Біз төрге оздырғымыз келеді.

«Алматыметроқұрылыс» АҚ Директорлар кеңесінің бастамасымен 2013 жылдың 30 мамырында сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша: Алматы қаласы, Панфилов көшесі, 84, 6-қабат, қоғамның мəжіліс залында акционерлердің жылдық жалпы жиналысы өтеді. Күн тəртібінде: 1. 2012 жылғы аудитпен бірге Қоғамның жылдық қаржы есептемесін бекіту. 2. 2012 жылдың дивидендтерін төлеу туралы. Акционерлерді тіркеу 2013 жылдың 30 мамыры күні сағат 14.30-дан басталады. Кворум болмай қалған жағдайда, акционерлердің қайта жылдық жалпы жиналысы 2013 жылдың 31 мамырында сағат 15.00-де қоғамның мəжіліс залында өтеді. Күн тəртібінің сұрақтары жөніндегі мəліметтермен 2013 жылдың 20 мамырынан бастап, жұмыс күндері, Қоғамның №503 бөлмесінде танысуға болады. Акционерлердің жалпы жиналысына қатысуға жəне дауыс беруге құқықтары бар акционерлердің тізімі 2013 жылдың 30 мамырына құрылған.

Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы» АҚ-ын басқару үшiн тұлғаны iрiктеу бойынша конкурс өткiзуді жариялайды. Тұлғаны іріктеу ережелерімен жəне конкурс қатысушыларына қойылатын талаптармен министрліктің сайтында мына сілтеме www. mint.gov.kz бойынша танысуға болады. Байланыстағы тұлға: Қарабаев Марат, тел.: +7 71 72 24 15 23, +7 701 843 04 73. Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 13 мамырда сағат 10.00-де республикалық мемлекеттік меншіктегі тұрақжайларды бір жыл мерзімге кейіннен сатып алу құқығын мүлікті жалға (жалдауға) беру бойынша мына мекен-жайда тендер өткізу туралы хабарлайды: 1) «Көлік өндірісі зауыты» АҚ аумағында орналасқан жеке құрылыстың жалпы алаңы 2460 ш.м., мекен-жайы Алматы қаласы, Мақатаев көшесі, 127. Тендер шарты: - күрделі құрылыс жұмыстарын жүргізу - коммуникация жүйесін қалпына келтіру - техникалық құжаттарды қайта қарау жəне тіркеу - қоғамдық тамақтандыруды ұйымдастыру - барынша жоғары баға ұсыну - айына жалға берудің 1 ш.м-нің алғашқы бағасы 303 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 1 500 000 теңге. 2) «Көлік өндірісі зауыты» АҚ аумағында орналасқан жеке құрылыстың жалпы алаңы 420ш.м., мекен-жайы Алматы қаласы, Мақатаев көшесі,127. Тендер шарты: - күрделі құрылыс жұмыстарын жүргізу - коммуникация жүйесін қалпына келтіру - техникалық құжаттарды қайта қарау жəне тіркеу - тұрмыстық қызмет көрсету - барынша жоғары баға ұсыну - айына жалға берудің 1ш.м-нің алғашқы бағасы 1 160 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 255 000 теңге. Кепілді жарна Алматы қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің депозиттік шотына енгізіледі: № KZ 250705012170180006 ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетінде, Астана қаласы, БИН 120340013492, БИК KKMFKZ2A, бенефициар коды 11, мекеме коды2170180 (банктік қызметтер төлем ақысына кепілді жарна мөлшері кірмейді). Кепілді жарна тендер жеңімпазының мынадай міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылады: 1) Тендерде жеңіп шыққан жағдайда тендер нəтижелері туралы хаттамаға қол қою; 2) Тендердің нəтижесіне сəйкес респуб ликалық мүлікті жалға алушы алдағы уақытта сатып алу міндеттемесі бар хаттамаға қол қояды. Кепілді жарна жалға берушіге қайтарылмайды. 1) Тендер қатысушысына тендерге қатысудан жазбаша бас тартқан жағдайда оны өткізуге дейінгі үш күнтізбелік күн қалғанда; 2) Жеңімпазға тендер жеңімпазының ұсынысына сай келетін жағдайда шарт жасаудан ол бас тартқан жағдайда. Басқа жағдайларда кепілді жарна банктік он күн аралығында өтініш берген күннен кешіктірілмей қайтарылады. Кепілді жарналарды қайтару туралы тендер қатысушыларының өтініштері жалға берушінің шотына жарналар түскеннен кейін қабылданады. Үміткер тендерге қатысу үшін жалға беруші белгіленген мерзімде мына құжаттарды тапсыруы қажет: 1) Республикалық мүлікті жалға

беру, алдағы уақытта сатып алу жөніндегі өтініш тер тендердің қойған шарттарына сəйкес міндеттемелер алады, ол міндеттемелер тендердің ақпаратында көрсетілген. 2) Тендер құжаттамасының топтамасы қосымшамасымен бірге жазбаша түрде тендер шарты бойынша ұсыныс басқа құжаттардан бөлек жапсырылған конверттерге салынып беріледі; 3) Заңды тұлғалар үшін құрылтай құжаттарды (құрылтай шарт пен жарғы) мемлекеттік тіркеу(қайта тіркеу) тура лы куəліктің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; Жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмелері, жеке тұлғаның жеке басын күəландыратын құжатты, салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде көрсете отырып салық төлеушінің куəлігі мен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; 4) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізімінен көшірме-үзіндіні; Жауапкершілігі шектеулі серіктестер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдерінде аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттар; 6) кепілді жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 7) өтініш беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама. - Тендерге қатысуға тілек білдіруші тұлғалардан өтінімдер қабылдау жəне тіркеу қажетті құжаттардың толық жиынтығы болуы жағдайында жүргізіледі. - Қазақстан Республикасының заңнамасына немесе құрылтай құжаттарға сəйкес қызметтің сол түрлерімен айналысуға құқығы жоқ заңды тұлға тендер қатысушысы бола алмайды, оны жүзеге асыру тендер шарты болып табылады. - нысанды пайдалану бойынша ұсынысы жəне мөлшерлеме бойынша жалдау ақысы жабық конвертке салынып беріледі. - тендер қатысушыларынан өтінімдер қабылдау жəне тіркеу ақпараттық хабарлама жарияланған күнінен бастап жүргізіледі жəне тендер басталуға дейін жиырма төрт сағат қалғанда мына мекен-жайда аяқталады: Алматы қаласы, Достық д-лы, 134. - нысан үшін ең жоғары жалдау ақысының сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер туралы қосымша ақпаратты 313-07-79(78) телефоны арқылы алуға болады.

Информ��ционный материал АО «Национальное агентство по технологическому развитию, через сеть региональных технопарков приступило к сбору заявок на оказание услуг технологического бизнес-инкубирования (далее – ТБИ) в 2013 году. Программа ТБИ реализуется под эгидой Министерства индустрии и новых технологий РК и направлена на оказание содействия инициаторам инновационных проектов в продвижении их на рынок. В рамках программы ТБИ на базе действующих 8 технопарков развернут комплекс сервисных и консультационных услуг для поддержки субъектов индустриально инновационной деятельности и реализации их идей. При этом, заявители самостоятельно выбирают перечень и объемы услуг, которые им потребуются. Для участия в программе ТБИ проект заявителя должен иметь направленность на производство продукции, образец продукции, подтвержденный экспертами. На поддержку одного проекта выделяется до 8000 месячных расчетных показателей в год. Реализация программы ТБИ будет осуществляться через следующие технопарки: НАИМЕНОВАНИЕ ТЕХНОПАРКА ТОО «Технопарк Алатау»

АДРЕС

г.Алматы, пос. Алатау, ул.Ибрагимова,9 (СЭЗ «Парк инновационных технологий» ТОО «Алматинский ре- г.Алматы, ул. Рыскулбекова, 28 гиональный технопарк» (главный корпус АО «КазГАСА») ТОО «Восточног. Усть-Каменогорск, Казахтанский региональ- ул. Серикбаева, 37 ный технопарк «Алтай» ТОО «Региональный г. Шымкент, технопарк в Южнопр. Тауке хана, 5 корп.16 Казахстанской области» ТОО «Региональный г.Астана, ул. Жансугурова, 8\1, технопарк г. Астаны» бизнес-центр «Аружан» оф. 705,708 ТОО «Технопарк г. Уральск, «Алгоритм» ул. Чагано-Набережная, 84 ТОО «Технопарк г. Караганда, пр. Строителей, 4 «Сары-Арка» АО «Технопарк КазНТУ г.Алматы, ул. Сатпаева, 22 им. К.И.Сатпаева»

ТЕЛЕФОН, E-MAIL тел. +7 727 320-18-25 тел. +7 727 320-18-11 e-mail: info@altc.kz тел. +7 727-390-64-65 e-mail: info@artp.kz тел. +7 7232 540-264 e-mail: altaytechnopark @gmail.com тел. +7 7252 214-155 тел. +7 7252 390-070 e-mail: rtp_v_uko@mail.ru тел. +7 7172 417-998 e-mail: info.rtpastana@gmail.com тел. +7 7112 240-042 e-mail: info@algoritm.kz тел. +7 71772 400-960 e-mail: info@tpsa.kz тел. +7 7272 930-890 e-mail: tpntu@mail.ru

При этом, работники технопарков окажут содействие в поиске партнеров и инвесторов, помогут организовать переговоры и поддержку в продвижении инновации, а также помогут с порядком и условиями участия в программе ТБИ. Сбор заявок будет осуществляться в 3 (три) этапа: 1) из заявок, поданных в период с 10 апреля по 3 мая 2013 года; 2) из заявок, поданных в период с 18 июня по 5 июля 2013 года; 3) из заявок, поданных в период с 20 августа по 6 сентября 2013 года. Всего по результатам реализации программы ТБИ в 2013 году будет отобрано не менее 20 проектов.

9

Жаны жайсаң, адал дос, бəріміз құрметтейтін Айбат Ахатұлы Қабажаев 1 мамырда 46 жасқа келеді. Оны туған күнімен шын жүректен құттықтап, тек жақсылықтарға ғана жетуіне тілектестігімізді білдіреміз. Денсаулығыңыз мықты болып, ұзақ ғұмыр жасаңыз. Шолпан жеңгем екеуіңіз Əлібектің қызығына тоймай қол ұстасып жүре беріңіздер. Ел аман, жұрт тыныш болып, алған мақсатыңыз орындалсын. Жұмысыңыз табысты, атқарған ісіңіз олжалы болғай. Əрдайым биіктерден көрініп, көсегеңіз көгере берсін. Өрісіңіз кеңейіп, ағайын-туған арасында сый-құрметке кенелуден жазбасын. Шаңырағыңыз шаттыққа, дастарқандарыңыз аққа толып, жүздеріңіз жарқын болсын. Жасыңызға жас қосылып, арманыңызға жетіңіз. Игі тілекпен Астанада тұратын жолдастары жəне Қасым Тасболатұлы.

Определением специализированного межрайонного экономического суда Атырауской области, вынесенным 15.04.2013 г. заявление ТОО «ШАД-Атырау» о признании банкротом принято к производству. Дело о банкротстве возбуждено. Претензии принимаются по адресу: г. Атырау, ул. Сатбаева, 3.

«Казрос-Бойлер» АҚ «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-пен ірі мəміле жасағандығы туралы өзінің акционерлеріне жəне кредиторларына хабарлайды. Кангужин Серикбек Балтабековичтің атына берілген Алматы қ., Калинин ауданы, Айманов көшесі, 198-үй, 2-пəтерді жекешелендіру туралы шарт жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Оңтүстік Қазақстан мемлекетік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 22 мамырда сағат 10.00-де республикалық мүлікті мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру жөнінде тендер өткізеді. Тендер мына мекен-жайда болады: Шымкент қ., Ғани Иляев к-ci, 24. Теңдерге қойылады: Ғимараттың бірінші қабатындағы тұрақжай, орналасқан мекенжайы: ОҚО, Сарыағаш қаласы, Исмаилов көшесі, 35, жалдау алаңы – 166 ш.м. ОҚО бойынша қазынашылық департаментінің балансында тұр. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 71836,5 теңге. Кепілді жарна – 35918 теңге. Тендер өткізу шарты: 1. Нысан үшін жалдау ақысы бойынша ұсыныс бастапқыдан төмен емес, төлемақы ай сайын. Жалдау мерзімі – баланс ұстаушымен келісім бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. 2. Банктік операцияларды жүзеге асыру үшін есеп айырысу-кассалық орталықтарды орналастыру. 3. Жалдау нысанын тиісті техникалық п ай дал ан у жағ дай ын да сақт ау ды қамтамасыз ету. 4. Баланс ұстаушымен шарт бойынша коммуналдық қызметтер, пайдалану шығындары үшін төлемдерді, сондай-ақ өзінің қаражат есебінен ағымдағы жөндеуді жүргізуге төлемдерді қамтамасыз ету. 5. Жалдаушы қазынашылық қызметінде ақпараттық қауіпсіздікті бұзуға жол бермеу мақсатында персонал мен келушілердің іс-қимылдарын бақылауға міндетті. Нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған бар лық талаптарға сай келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендерге қатысу үшін қажетті құжаттар тізбесі Тендерге қатысуға өтінім, онда үміткердің тендерге қатысуға келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша міндеттемесі мен тиісті шартты жасауы қамтылады. Тендер шарты бойынша ұсыныс жапсырылған конвертте беріледі. - заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тipкey (қайта тipкey) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғының) жəне салық төлеуші куəлігінің көшірмелері, олар салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті көрсетумен немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері көрсетіледі; - жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаларды міндетті түрде көрсетумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; - акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен үзінді-көшірмені; - жауапкершілігі шектеулі

серік тестіктер үшін – серіктестік қаты су шыларының тізілімінен үзіндікөшірмені (cepiктecтiк қатысушысы тізілімді жүргізу жағдайында); - шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттар; - кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; - өтініш беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтама. Өтініш қосарланған конвертте қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда аталған құжаттар қамтылады. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінім беру сəтінде жабық болуы жəне үміткердің оны мөрлеуі тиіс. Өтініштерді қабылдау жалға берушінің мекенжайына құжаттарды тапсыру кезінде жүргізіледі, ол тігілген түрде, беттері нөмірленіп жəне соңғы бетіне қол қойылып, мөр басылып куəландырылады (заңды тұлға үшін, егер мұндай болса). Шарт жасау мepзімі: тендер жеңімпазы мен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірмей жасалады, тендер нысанымен танысу жəне тендерлік құжаттаманы тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап мына мекен-жай бойынша алуға болады: ОКО, Шымкент қ., Иляев к-ci, 24, 204-бөлме. Анықтама алу телефоны: 21-01-59, факс: 21-29-22. Тендер қатысушысы заңды тұлға болмайды, ол ҚР Заңына немесе құрылтай құжаттарға сəйкес қызметтің түрлерімен айналысуға құқығы жоқ, оны тапсыру тендер шарты болып табылады. Егер өтініштерді қабылдау мерзiмiнiң аяқталу сəтiнде бiр ғана өтiнiш тіркелген болса (екiншi жəне келесi тендерлердi қоспағанда) тендер өтпедi деп танылады. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна қазынашылықтың Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті «Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-ның мына депозиттік шотына төленеді: СТН 582200048073, ИИК KZ930705012170178006, BIG KKMFKZ2A, ММ коды 2170178, БИН 120240016394 КБЕ-11, КНП-171 Оңтүстік Қазақстан облысының қазынашылық департаменті. Өтініш мына мекенжайда қабылданады: Шымкент қаласы, Іляев көшесі, 24. Анықтама үшін телефон: 210159, факс 21-29-22, 54-00-68 Өтініштерді қабылдау жəне тендер өткізу шартымен, тендер құжаттарымен танысу ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде аяқталады (2013 жылғы 21 мамырдағы таңғы сағат 10.00-де).

Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі профессор, Астана қаласының еңбек сіңірген сəулетшісі, Қазақстан Республикасында орнатылатын ескерткіштер мен монументтер жөніндегі Мемлекеттік комиссияның мүшесі Аманжол Шəймерденұлы Чиканаевқа анасы Дариға ФАЙЗОЛДАҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің «Жер кадастры ғылыми-өндірістік орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорнының ұжымы Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитеті төрағасының орынбасары Қазбек Шəймерденұлы Чиканаевқа анасы Дариға ЧИКАНАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Техникалық реттеу жəне метрология комитетінің ұжымы Техникалық реттеу жəне метрология комитетінің Қостанай облысы бойынша департаментінің директоры Жолдасбек Қамбарұлы Арапбаевқа əкесі Қамбар АРАПБАЙҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Жер кадастры ғылыми-өндiрiстiк орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттiк кəсiпорнының Павлодар филиалы Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитеті төрағасының орынбасары Қазбек Шəймерденұлы Чиканаевқа анасы ДАРИҒАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «ЖерҒӨО» РМК Атырау филиалы Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитеті төрағасының орынбасары Қазбек Шəймерденұлы Чиканаевқа АНАСЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «ЖерҒӨО» РМК Алматы қалалық филиалының ұжымы Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитеті төрағасының орынбасары Қазбек Шəймерденұлы Чиканаевқа анасы Дариға Файзолдақызы ЧИКАНАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты отбасы мен туған-туысқандарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «ЖерҒӨО» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Маңғыстау филиалының ұжымы мен басшылығы Қазбек Шəймерденұлы Чиканаевқа, оның отбасы мен туыстарына АНАЛАРЫНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Марқұмның жаны жəннатта, топырағы торқа болсын. Алматы облысының Талғар қаласындағы Сəкен Сейфуллин атындағы №2 қазақ орта мектебін 1965 жылы бітірген түлектері мектептің ардагер ұстазы, бір кездегі сынып жетекшілері Гүлшат ТУГУШЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты оқу орнының əр жылдарғы түлектеріне, ұстаздар ұжымына, апайдың ұлы Ермек Хафизовқа қатты қайғырып көңіл айтады. Марқұмның иманы өзіне серік болып, нұры пейіште шалқысын.


10

www.egemen.kz www.egemen.kz

27 cəуір 2013 жыл

Айбын

МЫҚТЫ АРМИЯ – МЫҚТЫ ҚАЗАҚСТАН!

Спорт

Қылмыс пен жаза

Шеберліктерін шыѕдауда

Семейдегі Абай атындағы əмбебап кітапхананың директоры мен бас есепшісі бюджеттің 3 млн. теңгесін жымқырған. Бұл туралы Altaynews.kz тілшісі хабарлады.

Айгүл ЕРТІЛЕУ, журналист,

Ќазаќстанда

Қостанайда полиция қызметкері жүргіншіні қағып өлтіріп, оқиға болған жерден қашып кетті. Қарағандыда жалған теңгелерді саудалаумен айна лысқандар құрықталды. Атырауда қара уылдырықты қалтаға салатын астыртын цех табылды.

Қазақстанда жалған банкроттыққа қатысты қылмыстық іс қозғалады. Қазақстанның 11 əуежайы шетел компанияларына беріледі. Елімізде жасалған Hyundai көлігі Ресейге экспортталатын болды.

Əлемде

Дəулет

Испанияда жұмыссыздар саны 6 млн. адамға жетті. Мəскеу түбіндегі жүйке аурулары клиникасындағы өрт 38 адамға ажал құштырды.

Қостанай облысында аудан прокуроры қызметінен қуылды.

Таным

Қытай генералдары уақытша қатардағы жауынгердің қызметін атқарып тұратын болады.

Ќылмыс

Солтүстікте 100 миллиард теңгені қолды еткен жүрекжұтқан бар екен.

Бұл материалдарды сіздер газеттің www.egemen.kz сайтынан оқи аласыздар.

Ойпыр-ай!

Əкесін ўрып ґлтірді Петропавл қаласында арақ ішкен отбасының ойраны шықты. Отағасы əйелімен жəне ұлымен ішімдікті суша сіміріп, оның соңы ерлі-зайыптылар арасындағы ұрыскеріске ұласқан. Ұлы анасына болысып, əкесін соққының астына алған.

Содан 51 жастағы үй иесі есінен танып, жантəсілім еткен. Динара САҒЫНДЫҚОВА, Солтүстік Қазақстан облыстық ІІД-нің инспекторы. ПЕТРОПАВЛ.

Тəрбиеленушіні азаптаєан... Орал қаласындағы №15 мектепинтернаттың тəрбиешісі мың теңгені ұрлағанын мойындату үшін 13 жасар ауру баланың қолдарын үтікпен қыздырып азаптаған. Бұл туралы «Уральская неделя» жазды. Осы процедураның салдарынан бала бірінші жəне екінші дəрежелі күйік алған. Ал садизмнен хабары мол тəрбиеші сол бойда «өз еркімен қызметінен босаған». Бұл тəрбиеші осы жерден шыға сала келесі бір педагогикалық ұжым – қала балабақшаларының біріне жұмысқа тұра қалған. Ол өзінің ісіне жергілікті прокуратура араласқанға дейін жұмысын жалғастыра берген. Қала прокуроры Айдын Рашидовтың айтуына қарағанда, құқық қорғау органы қызметкерлері бұл

фактіні қатардағы тексерістердің бірінің барысында анықтаған. Қазір қалалық прокуратура 13 жасар бала Бақтияр Есенжановты үтікпен күйдіріп азаптаған №15 мектеп-интернаттың бұрынғы тəрбиешісі Нұрлыханым Ықсанованың үстінен қылмыстық іс қозғады. Айта кету керек, Орал қалалық прокуратурасы азаптаушы-тəрбие шінің іс-əрекетінде қылмыс ізінің бар екенін дəлелдеп шығуға бір жыл уақыт жұмсапты. Қазір оны тергеумен қалалық ішкі істер басқармасы айналысып жатыр. Прокуратурадағылар іс шамамен екі айдан кейін сотқа барады деп болжап отыр.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Құрыш НҰРЫМБЕТ.

Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

Кітапханада... жемќорлар

«Егемен Қазақстан».

Бала күнінен доп қуалауға үйірсектік əрбір жас буынның бойында бар. Əбілмансұр Рашетов пен Айболат Макуов та бала күнінен доп қуалаудан еш жалықпайтын. Самайдан сорғалай аққан терін сүртуге мұршасы болмай, домалаған доп артынан жүгіруден бір танбайтын олар үшін Бразилиядағы футбол академиясынан дəріс алу өңі түгілі түстеріне де кірмеген. Қазір екеуі де өзге отандастарымен бірге Бразилияның Сан-Паулу штатының Рибейран Прету қаласындағы «Ботафого социал» футбол академиясының (бұрынғы «Оле Бразил» футбол академиясы) алғашқы курсын бітірді. Бұл академияда дəріс алу үшін қазақстандық 25 жас футболшыны 2011 жылы Шымкентте жасөспірімдер арасында өткен турнирде «Оле Бразил» академиясының жаттықтырушысы Тьяго Козловски футбол оқуына іріктеп алған еді. Балалар Алматыдағы жаттығуда шынығып, арнайы емтихандар тапсырды, медициналық тексеруден өтті. Өткен жылдың наурыз айында Бразилиядағы академия қабырғасында оқу-жаттығуға кірісті. – Футболды жанымызға серік етуді көздедік, –дейді жас футболшылар бізбен сұхбатында. – Бразилиядағы футболдың қыр-сырын үйрететін академияда оқуға мүмкіндік алғанымызға қуандық. Футболдың биік шыңына шығуға бұл мүмкіндіктің қосар үлесі зор екендігі сөзсіз. Əрине, алғашқыда бізге бейтаныс елдің тұрмыс-тіршілігіне үйрену қиынға соқты. Шымкент пен Тараздан, Қарағанды мен

Ақтаудан, Талдықорған мен Алматыдан жəне Қостанайдан бірге барған балалармен жақсы араласып кеттік. «Кемедегінің жаны бір» дегендей, беймəлім Бразилияда жүрген соң, үнемі бір-бірімізді қолдап, көмектесіп тұрамыз. Қазір бізге сабақ үш тілде жүргізіледі. Шет тілдерін меңгеруге де оқудың септігі тиіп жатыр. «Ботафого социал» футбол академиясы – футбол алаңдарынан, кең саябақтардан құрылған спорттық-жаттығу кешені. Мұнда қазақстандық балаларға ыңғайлы бөлмелер беріліпті. Күндіз жаттығуларға қатысып, кешке сабаққа барады. Ал, жұма жəне сенбі күндері жергілікті командалармен өтетін жолдастық кездесулерге қатысады екен. Үш рет «Копа Паулишта» өңірлік чемпионатына

қатысып, жерлестеріміздің командасы үш рет жүлдегер атаныпты. Шетелде жүріп, чемпионатта жүлдегерлер қатарынан көріну қазақстандық жас футболшылардың спортқа деген қызығушылығын одан əрі арттырып, шеберліктерін шыңдай түскені сөзсіз. Жат елдегі, жат жердегі Сан-Паулуда өткен алғашқы тоғыз ай жас футболшылардың болашағына үлкен серпіліс жасағаны дау туғызбайды. Атырау облысы. –––––––––––––––––

Суретте: бейтаныс Бразилияның футбол академиясында шеберлік шыңдау мүмкіндігіне ие болған Айболат пен Əбілмансұр.

Сəкен МАЙЛЫБАЙ.

Бет қатталып жатқанда

«Ќайрат» «Барселонаны» ўтып, финалєа шыќты Кеше түнде Грузия астанасы Тбилисиден жағымды жаңалық жетті. Шағын футболдан өтіп жатқан УЕФА кубогының ақтық кезеңінде алматылық «Қайрат» былтырғы УЕФА кубогының чемпионы Испанияның «Барселона» командасынан 5:4 есебімен басым түсіп, финалға шықты. Алмас МАНАП,

«Егемен Қазақстан».

Тамаша ойын өрнегін көрсеткен Какау бапкердің шəкірттері Фумаса (3, 8, 39 минуттарда) бұл ойында хет-трик жасаса, Мораэс (25, 36 минуттарда) қанжығасын екі рет майлады. Ал каталондық командадан Лин,

Торрас, Вилде, Фернандао сынды футболшылар қақпамызға гол соға алғанымен, ойын тағдырын шешпеді. Сапында Дінмұхамбет Сүлейменов, Серік Жаманқұлов бастаған «Қайрат» ертең чемпиондық тəж үшін грузиялық «Иберия стар» командасынан басым түскен мəскеулік «Динамомен» күш сынасатын болады.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТА��А ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Семейдегі №2 қалалық соттың баспасөз қызметі мəлім еткендей, мұнда директор мен бас есепші өзара қылмыстық келісімге келіп, 2010-2013 жылдар аралығында іс жүзінде мекемеде жұмыс жасамаған адамдарға ақша аударып келген. Алаяқтар өздерінің жымысқы əрекеттерін жалған құжаттар толтыру арқылы жүзеге асырған. Нəтижесінде қызмет бабын пайдаланған екі əйел бюджеттің өздеріне сеніп тапсырылған 2 999 731 теңгесін қолды еткен. Қазір кітапхананың бұрынғы қызметкерлеріне қарсы Қылмыстық кодекстің 176-бабы 3-тармағы бойынша қылмыстық іс қозғалды. Бұдан бірнеше күн бұрын сот өз үкімін де шығарды. Семей №2 қалалық соты баспасөз қызметінің мəліметі бойынша, бұрынғы директор мен бас есепшінің əрбірі 5 жылдан бас бостандығынан айырылған. Алайда, Қылмыстық кодекстің 63-бабы қолданыла отырып, олардың жазасын 3 жыл мерзімге шартты жəне сынақ мерзімімен белгілеуге шешім қабылданды.

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» КМК баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 10 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №47 ek


11

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 18 сəуір

№ 374

Астана, Үкімет Үйі

«Жекешелендіру объектілерін сату қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Жекешелендіру объектілерін сату қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 51, 706-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Жекешелендiру объектiлерiн сату қағидасында: 1-тармақта: 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) ағымдағы баға – жекешелендіру объектісінің аукциондағы немесе электрондық аукциондағы сауда-саттық барысында қалыптасатын бағасы;»; 2) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «2) бастапқы баға – əрбір жекешелендіру объектiсi бойынша сауда-саттық басталатын баға;»; 4), 5) жəне 6) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «4) аукцион нөмірі – қатысушыға аукционға немесе электрондық цифрлық қолтаңбасы болған кезде электрондық аукционға қатысу үшін берілетін нөмір; 5) аукционшы – аукцион жүргізетін жəне тиiстi аукциондық сауда-саттық жүргiзу техникасын меңгерген, сатушының қызметкері болып табылады не Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасында айқындалған тəртіппен тартылатын жеке тұлға; 6) алғашқы баға – тəуелсіз бағалаушының бағалау туралы есебін ескере отырып, мемлекеттік меншік объектілерін жекешелендіру мəселелері жөніндегі комиссия белгілейтін баға;»; мынадай мазмұндағы 15-1) тармақшамен толықтырылсын: «15-1) кепілдік жарнасы – сауда-саттыққа қатысу үшін жекешелендіру объектісінің алғашқы бағасының 15 %-ы мөлшерінде жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлға енгізетін ақшалай сома;»; мынадай мазмұндағы 22-1) тармақшамен толықтырылсын: «22-1) Тізілімнің веб-порталы – www.gosreestr.kz мекенжайы бойынша Интернет желісінде орналастырылған, Мемлекеттік мүлік тізілімінің (бұдан əрі – Тізілім) жекешелендіру объектілерін сату жөніндегі электрондық дерекқорға бірыңғай қол жеткізу нүктесін ұсынатын интернет-ресурс;»; 23) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «23) ұйымдастырушы – жекешелендіру объектілерін дайындауды жəне сатуды ұйымдастыратын сатушы не мемлекеттік сатып алу туралы заңнамада айқындалған тəртіппен тартылатын заңды немесе жеке тұлға;»; мынадай мазмұндағы 24), 25), 26), 27) тармақшалармен толықтырылсын: «24) электрондық аукцион – Тізілімнің веб-порталын пайдалана отырып, электрондық форматта өткізілетін сауда-саттық нысаны; 25) электрондық аукцион залы (бұдан əрі – аукцион залы) – электрондық аукционды өткізу үшін қажетті ақпаратты енгізу, сақтау жəне өңдеу мүмкіндігін қамтамасыз ететін Тізілім веб-порталының бөлімі; 26) электрондық құжат – ақпарат электрондық-цифрлық нысанда берілген жəне электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куəландырылған құжат; 27) электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) – электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен жасалған жəне электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесілігін жəне мазмұнының өзгермейтіндігін растайтын электрондық цифрлық нышандар терімі.»; 2-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «2. Объектіні жекешелендіру туралы шешімді жекешелендіру объектілері туралы ақпаратты Тізілімге енгізуді қамтамасыз ететін мемлекеттік мүлік жөніндегі уəкілетті орган не жергілікті атқарушы орган қабылдайды.»; 8-тармақта: 4) жəне 5) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «4) сауда-саттықты дайындауды жəне өткізуді жүзеге асыру; 5) мемлекеттік меншікті жекешелендіру мəселелері жөніндегі комиссияның шешімі негізінде жекешелендіру объектілерінің алғашқы, бастапқы жəне ең төменгі бағаларын, кепілдік жарнасының сомасын айқындау;»; 13) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «13) жекешелендiру объектiсiнде мемлекеттiк материалдық резервтiң материалдық құндылықтары болған жағдайда, объектiнi жекешелендiруге дейiн бұл материалдық құндылықтарды одан əрi орналастыру туралы шешiм қабылдауы үшiн мемлекеттiк материалдық резервтi басқару жөнiндегi уəкiлеттi органға болатын жекешелендiру туралы алдын ала хабарлау;»; 15) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «15) ұйымдастырушымен сауда-саттықты ұйымдастыруға жəне өткізуге, сондай-ақ аукционшы тартылған жағдайда онымен аукционды ұйымдастыруға жəне өткізуге шарт жасасу;»; мынадай мазмұндағы 16-1) тармақшамен толықтырылсын: «16-1) электрондық аукционға қатысу үшін жеке немесе мемлекеттік емес заңды тұлғалар ұсынған электрондық өтінімдер мен құжаттарды қарау жəне электрондық аукционға жіберу;»; 11-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «11. Сауда-саттықты ұйымдастыру жəне өткізу үшін сатушы міндетті тəртіппен мемлекеттік меншік объектілерін жекешелендіру мəселелері жөніндегі тұрақты комиссия (бұдан əрі – комиссия) құрады, оның құрамына сатушының жəне басқа да мемлекеттік органдардың өкілдері немесе олардың аумақтық бөлімшелерінің өкілдері енгізіледі. Комиссия мүшелерінің саны кемінде 5 адамды құрайды. Сатушының өкілі комиссия төрағасы болып табылады. Хатшы комиссия мүшесі болып табылмайды.»; 12-тармақта: 2) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «2) осы Қағиданың 1-тармағының 7) жəне 9) тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, əрбір жекешелендіру объектісі бойынша жекешелендіруді жүргізу түрі, сауда-саттық шарттары, нысандары мен əдістері туралы шешім қабылдайды;»; 4) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «4) жекешелендіру объектiсiнiң құнын бағалау туралы бағалаушы ұсынған есепті ескере отырып, жекешелендіру объектiсiнiң алғашқы, бастапқы жəне ең төменгі бағаларын белгілеу туралы шешім қабылдайды;»; 6) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «6) кепілдік жарна сомасы туралы шешім қабылдайды;»; 11) жəне 12) тармақшалар мынадай редакцияда жаз��лсын: «11) сауда-саттыққа қатысушылардың құжаттарын қарайды жəне оларды сауда-саттыққа (электрондық аукционды қоспағанда) жібереді; 12) сауда-саттық (электрондық аукционды қоспағанда) жеңімпазын жариялайды.»; 13-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «13. Сауда-саттықты өткізуге дайындықты сауда-саттықты өткізу туралы хабарламаның уақтылы жариялануын қамтамасыз ететін, өтiнiмдерді қабылдауды жəне қатысушыларды тiркеудi жүргiзетiн, аукционның, тендердің жəне екі кезеңді рəсімдер арқылы конкурстың келіп түскен материалдарын комиссияның қарауына беретін сатушы жүзеге асырады.»; 14-тармақта: 2) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «2) жекешелендіру объектiсiнiң құнын бағалау туралы бағалаушы ұсынған есепті ескере отырып, жекешелендіру объектiсiнiң алғашқы, бастапқы жəне ең төменгі бағалары айқындалады;»; 5) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «5) кепiлдiк жарнаны енгiзу тəртiбi айқындалады;»; 15-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «15. Кепiлдiк жарна сатушының деректемелеріне хабарламада белгіленген нысанда жəне тəртіппен жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес енгізіледі. Кепiлдiк жарнаны қатысушы не қатысушының атынан кез келген жеке немесе заңды тұлға енгізеді. Сатушы кепiлдiк жарнаның алушысы болып табылады.»; 18-тармақта: екінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Қор биржасында бағалы қағаздарды сату туралы хабарлама сауда-саттықты өткізу мерзімі басталғанға дейін кемінде күнтізбелік он бес күн бұрын жарияланады.»; үшінші бөлік мынадай редакцияда жазылсын: «Хабарлама қазақ жəне орыс тiлдерiнде мерзімді баспа басылымдарында жəне Тізілімнің вебпорталында жарияланады.»; 19-тармақтың 4) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын: «4) бастапқы, ал аукцион сауда-саттықтың голландтық əдiсiн қолдана отырып өткiзiлген кезде, сатуға қойылатын жекешелендіру объектiлерiнiң ең төменгі бағасын;»; 20-тармақтың төртінші абзацы мынадай редакцияда жазылсын: «2) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлікті не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманы;»; 21-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «21. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын, аукцион басталғанға дейін бір сағат бұрын жəне тендер жəне/немесе екі кезеңді рəсімдер арқылы конкурс басталғанға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады.»; 22-тармақта: бірінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «22. Аукционға, тендерге немесе екі кезеңді рəсім арқылы конкурсқа қатысушы ретінде тіркелу үшін мыналарды:»; 2) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «2) жеке тұлғалар үшiн: салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың көшiрмесiн не көрсетілген құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесiн; банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын; заңды тұлғалар үшiн: салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, жарғының көшiрмесiн немесе көрсетілген құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесiн; салыстыру үшiн түпнұсқасын мiндеттi түрде көрсете отырып, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы куəлігінің көшірмесін немесе көрсетілген құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесiн не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтамасын; банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың түпнұсқасын. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі;»; 23-тармақтың бірінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «23. Аукционға, тендерге немесе екі кезеңді рəсімдер арқылы конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалардың өтінімдерін қабылдау жəне оларды тiркеу талап етілетін құжаттардың толық жинағы болған кезде жүргізіледі.»; мынадай мазмұндағы 23-1, 23-2, 23-3-тармақтармен толықтырылсын: «23-1. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілдік жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. 23-2. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілдік жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың; 4) мемлекетке тиесілі акцияларды сату кезінде – қатысушының акцияларына иелік ететін акционерлік қоғамдар туралы ақпаратты (хабарламаны жариялау сəтінде) қамтитын акционерлердің тізілімінен үзіндінің көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға осы Қағиданың 22-тармағында көрсетілген нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тілдеріндегі нотариалдық куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. 23-3. Электрондық аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде осы Қағиданың 23-2-тармағында көрсетілген құжаттардың көшірмелерін, көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын не нотариалдық куəландырылған көшірмелерін салыстыру үшін міндетті түрде көрсете отырып, сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады.»; 24-тармақта: 1) тармақша алынып тасталсын; 3) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «3) қатысушы ретінде тіркелу үшін осы Қағиданың 22 жəне 23-2-тармақтарында аталғандардан басқа, қосымша құжаттар ұсынуды талап етуге жол берілмейді.»; 25-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «25. Қатысушылардың құжаттары журналда тіркелгеннен кейін сейфте сақталады, аукцион, тендер немесе екі кезеңді рəсімдер арқылы конкурс өткiзiлетiн күні қатысушылардың құжаттары қарау жəне аукционға, тендерге немесе екі кезеңді рəсімдер арқылы конкурсқа жіберу үшін комиссияға берiледi.»; мынадай мазмұндағы 26-1, 26-2-тармақтармен толықтырылсын: «26-1. Сатушы электрондық өтінімді Тізілімнің веб-порталында тіркеген күннен бастап бір жұмыс күні ішінде электрондық аукционға қатысу үшін жеке жəне заңды тұлғалар ұсынған электрондық өтінімдер мен құжаттарды қарайды жəне қатысушының Тізілімнің веб-порталында көрсетілген электрондық мекенжайына электрондық өтінімді қабылдау немесе электрондық өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жібереді. Сатушы электрондық аукционға жіберген қатысушыға Тізілімнің веб-порталы беретін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат беріледі. Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының осы Қағиданың 231 жəне 23-2-тармақтарында көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондай-ақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілдік жарнаның Сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. 26-2. Сатушы аукционға немесе электрондық аукционға қатысудан, оны өткізуден бұрын үш жұмыс күнінен кешіктірмей жазбаша бас тартқан қатысушының аукцион нөмірін жояды.»; 28-тармақ алынып тасталсын; 29-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «29. Қатысушыларға кепiлдiк жарнаның кез келген санын енгiзуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілдік жарнасы қатысушыға ол бойынша сауда-саттыққа қатысу үшін осы кепілдік жарнасын енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқығын береді.»; 30-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Сауда-саттықтың ағылшын əдісін қолдана отырып жекешелендіру объектісін екінші жəне кейінгі сауда-саттыққа қою кезінде объектінің бастапқы бағасы сауда-саттықтың ағылшын əдісімен өткізілген алдыңғы аукционның бастапқы бағасын төмендету арқылы, бірақ 50 пайыздан асырылмай

белгіленеді. Сауда-саттықтың голланд əдісін қолдана отырып жекешелендіру объектісін саудасаттыққа қою кезінде бастапқы ең төменгі баға бастапқы бағаның кемінде 50 пайызы мөлшерінде белгіленеді. Голланд əдісі бойынша кейінгі əрбір аукцион кезінде ең төменгі баға Комиссия ең төменгі баға бойы��ша шектеулерді жою туралы шешім қабылдауға рұқсат ететін голланд əдісін қолдана отырып үшінші жəне кейінгі сауда-саттықты қоспағанда, алдыңғы аукционның ең төменгі бағасын 50 пайызға төмендету арқылы белгіленеді.»; 32, 33, 34 жəне 35-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «32. Əрбiр жекешелендiру объектiсi бойынша аукцион аукционшының сату объектiсiн, қойылып отырған жекешелендiру объектiсiнiң қысқаша сипаттамасын, сауда-саттықты өткiзудiң əдiсiн, бастапқы бағасын жəне бағаның өзгеру қадамын жариялауынан басталады. Аукцион процесiнде аукционшының ол туралы хабарлай отырып, қадамды өзгертуіне жол беріледі. Бағаны өзгерту қадамы былайша белгіленеді: 1) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 100 000 еселенгенге дейінгі мөлшерінде болған кезде өзгерту қадамы 10 пайыз мөлшерінде белгiленедi; 2) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 100 000 еселенгеннен бастап 500 000 еселенгенге дейінгі мөлшерінде болған кезде өзгерту қадамы 5 пайыз мөлшерінде белгiленедi; 3) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 500 000 еселенген мөлшерінде, жəне одан жоғары болған кезде өзгерту қадамы 1 пайыз мөлшерінде белгiленедi. Аукционшының объект бағасын қайталап жариялауы арасындағы үзiлiс кемінде 5 секундты құрайды. 33. Аукцион төменде сипатталған екi əдiстiң бiрi бойынша өткiзiледi: 1) Сауда-саттықтың ағылшындық əдiсi: Аукционшы жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасын жəне бағаның арттыру қадамын жариялайды. Аукционға қатысушылар нөмiрін көтере отырып, бастапқы бағаны арттырады, бiрақ жарияланған қадамнан кем болмауы тиiс. Аукционшы аукционға қатысушылардың аукцион нөмiрлерiн жариялайды, бағаларын бекiтедi жəне оны көтерудi ұсынады. Жекешелендiру объектiсi бойынша аукцион ұсынылған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Аукционшы жекешелендiру объектiсi үшiн неғұрлым жоғары баға ұсынған қатысушыны жариялайды. Аукционшы жекешелендiру объектiсiнiң соңғы бағасын үш рет қайталайды жəне басқа нөмiр көтерiлмеген жағдайда балғаны соғып, осы жекешелендiру объектiсiнiң сатылғандығы туралы жариялайды. Жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемiнде екi қадамына артқан жағдайда ғана сауда-саттықтың ағылшындық əдiсi бойынша жекешелендіру объектiсi бойынша аукцион өткiзiлген болып саналады, бұл ретте бастапқы бағаны екі қадамға арттыруды кемінде екі қатысушы жүзеге асырады; 2) Сауда-саттықтың голландтық əдiсi: Аукционшы жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы бағасын жариялайды жəне жаңа бағаны жариялай отырып, оны мəлiмделген қадаммен төмендетедi. Аукционшы баға жарияланған кезде аукцион нөмiрiн бiрiншi көтерген қатысушының нөмiрiн атайды жəне балғаны соғып, осы жекешелендiру объектiсi бойынша оны жеңiмпаз деп жариялайды. Егер аукционшы жекешелендiру объектiсiнiң ең төменгi бағасын жариялаған кезде қатысушылардың бiрде-бiрi осы жекешелендiру объектiсiн сатып алуға ниет бiлдiрмесе, онда бұл жекешелендiру объектiсi аукционнан алынып тасталады. Егер бағаны жариялаған сəтте екi немесе одан көп нөмiр бір мезгілде көтерiлсе, онда аукционшы бағаны жеңiмпаз айқындалған сəтке дейiн белгіленген қадам көлемiне көтере бастайды. Жарияланған қадам аукционның голландтық əдiсi бойынша белгiленген қадамға, бiрақ ұлғайту жағына тең болады. Егер бағаны арттыру кезiнде өз нөмiрлерiн бiр мезгiлде көтерген аукционға қатысушы тұлғалардың бiрде-бiрi оны арттырылған баға бойынша сатып алуға ниет бiлдiрмесе, онда аукционшы жеребе тастау рəсiмiн қолданады. Жекешелендіру объектісі бойынша аукцион, егер оны өткізу сəтіне жекешелендіру объектісін жалғыз қатысушыға сатуға жол берілетін голландтық əдіс бойынша үшінші жəне кейінгі саудасаттықтарды қоспағанда, тек бір қатысушы қатысқан жағдайда өтпеген болып саналады. 34. Əрбір сатылған жекешелендіру объектiсi бойынша аукцион нəтижелерi аукцион нəтижелерi туралы хаттамамен ресiмделедi, оған əрбiр жекешелендiру объектiсi бойынша аукцион аяқталғанда комиссияның төрағасы, комиссияның барлық мүшелерi, аукционшы жəне жеңiмпаз қол қояды жəне аукцион өткен күннен бастап бес жұмыс күн ішінде ол Тізілімге енгізілуге тиіс. Комиссия мүшесi қажет болған кезде өзiнiң айрықша пiкiрiн хаттамада жазбаша баяндайды немесе хаттамаға қоса береді. Аукционшы қажет болған кезде хаттамаға қол қою үшiн он минуттан аспайтын уақытқа үзiлiс жариялайды. Хаттама сатушы, сатып алушы жəне ұйымдастырушы үшін бiр-бiр данадан жасалады. Ұйымдастырушы аукцион өткiзiлгеннен кейiнгi күннен кешiктiрмей, аукцион нəтижелерi туралы хаттаманың бiр данасын сатушыға береді. 35. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерi мен жеңiмпаздың жəне сатушының сату бағасы бойынша жекешелендiру объектiсiнiң сатып алу-сату шартын жасасу мiндеттемелерiн тiркейтiн құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион нəтижелерi туралы хаттамаға қол қойылған күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Жеңімпаз аукцион нəтижелерi туралы хаттамаға немесе сатып алу-сату шартына белгіленген мерзімде қол қоймаған жағдайда осы жекешелендiру объектiсi тағы да сауда-саттыққа қойылады.»; мынадай мазмұндағы 4-1-бөліммен толықтырылсын: «4-1. Электрондық аукционды өткізу 36-1. Жекешелендіру объектісінің бастапқы, алғашқы жəне ең төменгі бағаларын айқындау, кепілдік жарнасын енгізу, электрондық аукцион жүргізу кезінде жекешелендіру объектісін бірінші жəне кейінгі сауда-саттыққа қою осы Қағиданың 27, 29, 30-тармақтарына сəйкес жүзеге асырылады. 36-2. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Аукцион залында электрондық аукцион Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген мереке жəне демалыс күндерін қоспағанда, сейсенбіден бастап жұманы қоса алғандағы кезеңде өтеді. Электрондық аукцион Астана қаласының уақыты бойынша сағат 10:00-ден бастап сағат 17:00-ге дейінгі кезеңде өткізіледі, бұл ретте электрондық аукцион Астана қаласының уақыты бойынша сағат 15:00-ден кешіктірілмей басталады. Егер сауда-саттықтың ағылшындық тəсілін қолдана отырып, жүргізілген электрондық аукционның аяқталу сəтінде сағат 17:00-де электрондық аукцион жеңімпазы айқындалмаса, онда жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Егер сауда-саттықтың голландтық тəсілін қолдана отырып, жүргізілген электрондық аукционның аяқталу сəтінде сағат 17:00-де электрондық аукцион жеңімпазы айқындалмаса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өтпеді деп танылады. 36-3. Егер электрондық аукцион басталған сəтте жекешелендіру объектісі бойынша аукцион залында екі қатысушыдан аз тіркелсе жəне болса (жалғыз қатысушыға жекешелендіру объектісін сатуға жол берілетін голландтық əдіс бойынша үшінші жəне келесі сауда-саттықтарды қоспағанда), осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. 36-4. Бағаны өзгерту қадамы былайша белгіленеді: 1) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 100 000 еселенгенге дейінгі мөлшерінде болған кезде өзгерту қадамы 10 пайыз мөлшерінде белгiленедi; 2) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 100 000 еселенгеннен бастап 500 000 еселенгенге дейінгі мөлшерінде болған кезде өзгерту қадамы 5 пайыз мөлшерінде белгiленедi; 3) жекешелендiру объектiсiнiң бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 500 000 еселенген мөлшерінде, жəне одан жоғары болған кезде өзгерту қадамы 1 пайыз мөлшерінде белгiленедi. Электрондық аукцион төменде көрсетілген екі əдістің біреуі бойынша жүргізіледі. 36-5. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісін сатып алу ниет��н соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. 36-6. Сауда-саттықтың голландтық əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер электронды аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голландтық əдісі бойынша электронды аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электронды аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Осы Қағиданың 36-2-тармағының төртінші бөлігінде, 36-3-тармағында, 36-5-тармағының 1) тармақшасында жəне 36-6-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген жағдайларда, сатушы Тізілімнің веб-порталынан басып шығарылатын электрондық аукционның өткізілмегені туралы актіге қол қояды. 36-7. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электронды хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. 36-8. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. 36-9. Егер жеңімпаз электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамаға осы Қағиданың 36-7 жəне 36-8-тармақтарында көрсетілген мерзімдерде сатып алу-сату шартына қол қоюдан бас тартқан жағдайда, сатушы Тізілім веб-порталынан басып шығарылатын электрондық аукцион нəтижелерінің күшін жою туралы актіге қол қояды жəне осы жекешелендіру объектісі саудасаттыққа тағы да шығарылады. 36-10. Тізілім веб-порталының қызмет етуін мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператор (бұдан əрі – бірыңғай оператор) қамтамасыз етеді. 36-11. Электрондық аукцион кезінде электрондық аукционға қатысуға кедергі болатын техникалық ақаулықтар туындаған жағдайда, қатысушы: 1) Тізілім веб-порталымен орнықты байланыстың жоғалған кезден бастап 30 секунд ішінде электрондық аукционға қатысушының мониторында бірыңғай оператордың байланыс деректері бар электрондық хабарламаны шығару жолымен хабардар етеді; 2) бірыңғай оператордың байланыс деректері бойынша телефон немесе электрондық хабарлама арқылы дереу хабардар етеді. 36-12. Бірыңғай оператор техникалық ақаулықтардың болуы фактісін тіркеп, Тізілім веб-порталы жағында техникалық ақаулықтар болған кезде ақпаратты Тізілім веб-порталында орналастыру жолымен электрондық аукционға қатысушылардың барлығын хабардар етеді. 36-13. Қатысушының компьютерлік жəне/немесе телекоммуникация жабдығының техникалық ақаулықтары болғанда, электрондық аукцион жалғаса береді. 36-14. Электрондық аукционды жүргізуге немесе электрондық аукционды жүргізу рəсіміне кедергі болатын осы Қағиданың 36-12-тармағында көрсетілген Тізілім веб-порталының техникалық ақаулығы фактісі болған жағдайда, бірыңғай оператор бұл туралы сатушыға жазбаша түрде хабарлайды, ал сатушы алдын ала міндетті түрде осы электрондық аукционның жалғастырылатын күні мен уақыты туралы ақпаратты Тізілім веб-порталында орналастыру жəне Тізілімнің веб-порталында көрсетілген қатысушының электрондық мекенжайына электрондық хабарлама жіберу арқылы электрондық аукционға қатысқан қатысушыларды хабардар етіп, электрондық аукционды бірыңғай оператор техникалық ақауларды жойған күннен кейін келесі үш жұмыс күнінің біреуіне ауыстырады.»; 37-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Тендерде жекешелендіру объектісін екінші жəне кейінгі сауда-саттыққа қою кезінде бастапқы баға алдыңғы тендердің бастапқы бағасынан 20 пайыздан аспай төмендетіледі.»; 38-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «38. Тендерге қатысу үшін кепілдік жарнасы əрбір жекешелендіру объектісі бойынша жеке енгізіледі.»; 40-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «40. Комиссияның шешімі негізінде сатушы тендер шарттарын, жекешелендiру объектiсiнің бастапқы бағасын, кепілдік жарнасының сомасын айқындайды.»; 63-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «63. Ұйымдастырушының жəне/немесе аукционшының жəне/немесе бірыңғай оператордың қызметтеріне ақы төлеу сатушының жекешелендіру бойынша сауда-саттықты дайындауға жəне өткiзуге жұмсалатын шығыстарына қосылады.»; 66-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «66. Бағалы қағаздарды сатуға құқылы делдал компанияны айқындауды Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасына сəйкес сатушы жүзеге асырады.»; 71-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «71. Туынды бағалы қағаздарды сату туралы шешімде оларға туынды бағалы қағаздар шығарылған мемлекетке тиесілі акциялардың саны, сатылатын туынды бағалы қағаздардың типі, оның (олардың) аумағында туынды бағалы қағаздарды сатуды жүзеге асыру ұйғарылған шет мемлекет (шет мемлекеттер), мəмілені аяқтаудың ең көп мерзімі, туынды бағалы қағаздардың меншік иелерінің құқықтарын сату шарттары мен тəртібі қамтылуы тиіс.»; көрсетілген Қағидаға қосымша осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 сəуірдегі № 374 қаулысына қосымша Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына қосымша Жекешелендіру объектіcін (объектілерін) сату бойынша _____________________қатысуға (сауда-саттық нысаны көрсетіледі) ӨТІНІМ 1._________________________________________________ жекешелендіру объектісінің (объектілерінің) сатылуы туралы жарияланған хабарламаны қарап жəне сату қағидаларымен танысып, _________________________________________________________________ (жеке тұлғаның Т.А.Ə. немесе заңды тұлғаның атауы жəне сенімхат негізінде _______________________________________________ 20___жылғы «_____»________________

əрекет ететін заңды тұлға басшысының немесе заңды тұлға өкілінің Т.А.Ə.) мына мекенжай бойынша__________________________________________________болатын сауда-саттықта қатысуға ниет білдіреді. 2. Мен (біз) сауда-саттыққа қатысу үшін ____________________________________ (мемлекеттік мүлік жөніндегі уəкілетті орган не жергілікті атқарушы орган көрсетіледі)\ ___________________депозиттік шотына жалпы сомасы___________________көрсетіледі (цифрмен) (_______________________________) теңге____________кепілдік жарнасын (жарналарын) (сомасы таратып жазылады) (саны) енгіздім (енгіздік). Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетіндегі ЖСК № _______, БСН __________, төлем тағайындау коды _____________, Кбе _________, мекеме коды __________. Кепілдік жарнасы енгізілген жекешелендіру объектілері туралы мəлімет: Р/с № 1 2

Жекешелендіру объектісінің атауы

Аударуға жататын кепілдік жарнасының сомасы, теңге

Жиыны

Енгізілген кепілдік жарналары туралы мəлімет: Р/с №

1 2

Кепілдік жарнасының тағайындалуы жəне сауда-саттыққа қатысу үшін кепілдік жарнасы енгізілген жекешелендіру объектісінің атауы

Төлем құжатының №

Төлем құжатының күні Кепілдік жарнасының сомасы, теңге

Жиыны

3. Мен (біз) мыналардың: 1) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне немесе құрылтай құжаттарына сəйкес оларды жүзеге асыру объектінің сауда-саттықта сатылу шарты болып табылатын қызмет түрлерімен шұғылдануға құқығы жоқ заңды тұлға; 2) ұйымдастырушы аукцион қатысушылары бола алмайтыны туралы хабардармын (хабардармыз). 4. Қатысушыға қойылатын талаптарға мен (біз) сəйкес емес екенім (екеніміз) анықталған жағдайда, мен (біз) сауда-саттықта қатысу құқығынан айырылуымен, мен (біз) қол қойған саудасаттық нəтижелері туралы хаттама жəне сатып алу-сату шарты жарамсыз деп танылатын келісемін (келісеміз). 5. Егер мен (біз) сауда-саттық жеңімпаз(дар)ы деп танылған жағдайда өзімізге сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамаға _______________________________ (сауда-саттық нысаны көрсетіледі) өткізілген күні қол қою жəне _________________________________________өткен күннен (сауда-саттық нысаны көрсетіледі) бастап күнтізбелік он күн ішінде сатып алу-сату шартына қол қою міндеттемелерін аламын (аламыз). 6. Мынадай: 1) сауда-саттық өткізілгенге дейін күнге үш жұмыс күнінен аз уақыт қалғанда оған қатысудан бас тартқан; 2) сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамаға қол қоюдан бас тартқан; 3) белгіленген мерзімде сатып алу-сату шартына қол қоюдан бас тартқан; 4) сатып алу-сату шарты бойынша мен (біз) міндеттемелерді орындамаған жəне тиісінше орындамаған; 5) менің (біздің) қатысушыға қойылатын талаптарға сəйкес емес екенім (екеніміз) анықталған жағдайларда, мен (біз) енгізген кепілдік жарнасының сомасы қайтарылмайтынына жəне сатушыда қалатынына келісемін (келісеміз). 7. Осы өтінім сауда-саттық нəтижелері туралы хаттамамен бірге сатып алу-сату шартын жасасуға дейінгі қолданылатын шарт күшіне ие. 8. Өзім (өзіміз) туралы мынадай мəліметтер беремін: Заңды тұлға үшін: Атауы _________________________________________________________ БСН ___________________________________________________________ Басшының Т.А.Ə. _______________________________________________ Мекенжайы: ____________________________________________________ Телефон (факс) нөмірі: ___________________________________________ Банктік деректемелері: ЖСК___________________________________________________________ БСК ___________________________________________________________ Банктің атауы ___________________________________________________ Кбе ____________________________________________________________ Өтінімге мыналар қоса беріледі.: 1) _____________________________________________________________ 2) _____________________________________________________________ 3) _____________________________________________________________ 4) _____________________________________________________________ Жеке тұлға үшін: Т.А.Ə.: _________________________________________________________ ЖСН___________________________________________________________ Паспорт деректері________________________________________________ Мекенжайы: ____________________________________________________ Телефон (факс) нөмірі: ___________________________________________ Банктік деректемелері: ЖСК___________________________________________________________ БСК ___________________________________________________________ Банктің атауы ___________________________________________________ Кбе____________________________________________________________ Өтінімге мыналар қоса беріледі: 1) _____________________________________________________________ 2)______________________________________________________________ 3)______________________________________________________________ ________ ______________________________________________________ (қолы) (жеке тұлғаның Т.А.Ə. немесе заңды тұлғаның атауы жəне заңды тұлға басшысының немесе заңды тұлғаның сенімхат негізінде əрекет ететін өкілінің Т.А.Ə.) 20__ ж. «___»____________. М.О. 20__ ж. «___»____________20__ ж. сағат «___» минутта қабылданды. _______ ________________________________________________ (қолы) (өтінімді қабылдап алған адамның Т.А.Ə.) Қатысушының аукцион нөмірі __________ (аукцион немесе электрондық аукцион өткізілетін кезде көрсетіледі).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 28 ақпан

№195

Астана, Үкімет Үйі

Білім беру қызметін лицензиялаудың кейбір мəселелері туралы «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 2), 3) жəне 8) тармақшаларына, «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңы 4-бабының 8) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптары жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесі бекітілсін. 2. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті - жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру, рухани білім беру бағдарламалары бойынша білім беру қызметін лицензиялауды жүзеге асыру жөніндегі лицензиар; 2) Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитетінің Білім беру саласындағы аумақтық бақылау департаменттері - бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің білім беру қызметін лицензиялауды жүзеге асыру жөніндегі лицензиар болып; 3) осы қаулыға 1-қосымшаға сəйкес өтініш берушінің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сəйкестігі бөлігінде білім беру қызметін жүзеге асыруға лицензия беруді келісетін мемлекеттік органдар белгіленсін. 3. Осы қаулыға 2-қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С. АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 ақпандағы №195 қаулысымен бекітілген Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптары жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесі Р/с № 1

Біліктілік талаптары

Құжаттар

Ескертпе

2 3 4 1. Бастауыш білімнің білім беру оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін: 1. Оқу жұмыс жоспарла-рының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері 2. Жоғары жəне бірінші санаттағы Педагог жəне оқытушы кадрлармен мұғалім-дердің үлесі олардың жасақталуы туралы мəліметтер нысаны жалпы санының кемінде 20% (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 3. Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасы Білім жəне мемлекеттік жалпыға міндетті білім ғылым министрлігі ұсынған оқу беру стандарттарына жəне бастауыш жоспарына жəне оқу əдебиетінің тізбесіне білім берудің үлгілік оқу сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын жоспарларына сəйкес толық оқу оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми цикліне білім алушылар əдебиеттер қорының болуы туралы контингентіне шаққандағы оқу мəліметтер нысаны (осы біліктілік əдебиеті қорының болуы талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 4. Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктінің болуы жəне Лицензияның мəртебесі қызмет көрсетудің болуы медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдалана отырып тексеріледі медициналық қызметтің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 5. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялықтамақтан-дыру объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің эпидемиологиялық қорытындыны болуы туралы ақпаратты қамтитын «Лицензиялау туралы» 2007 мəліметтер нысаны (осы біліктілік жылғы талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан 11 қаңтардағы Қазақстан бойынша) Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады 6. Білім беру қызметінің сапасын 1. Пайдалы оқу алаңы, Жылжымайтын мүлікке тіркелген қамтамасыз ететін, меншікті не материалдық-техникалық базасы мен құқығы жəне оның техникалық шаруашылық жүргізу немесе жедел техникалық оқу құралдарының болуы сипаттамасы туралы ақпарат басқару құқығында тиесілі туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» материалдық жəне материалдық талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан МДҚ АЖ-дан деректер алу емес активтердің болуы бойынша) мүмкін болған жағдайда ұсынылмайды 2. Ғимараттарга шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 2. Негізгі орта білімнің, жалпы орта білімнің білім беру оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін 1. Оқу жұмыс жоспарла-рының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері 2. Жоғары жəне бірінші санаттағы Педагог жəне оқытушы кадрлармен мұғалімдердің үлесі олардың жалпы жасақталуы туралы мəліметтер нысаны санының кемінде 30% (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Қазақстан Республикасы Білім жəне 3. Қазақстан Республика-сының мемлекеттік жалпыға міндетті білім ғылым министрлігі ұсынған оқу беру стандарттарына жəне негізгі жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне орта жəне жалпы орта білім берудің сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын үлгілік оқу жоспарына сəйкес толық оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми оқу цикліне білім алушылар əдебиеттер қорының болуы туралы контингентіне шаққандағы оқу мəліметтер нысаны (осы біліктілік əдебиеті қорының болуы талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 4. Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктінің болуы жəне Лицензияның мəртебесі қызмет көрсетудің болуы медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдалана отырып тексеріледі медициналық қызмет қөрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 5. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялық тамақтану объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің -эпидемиологиялық болуы туралы ақпаратты қамтитын қорытындыны «Лицензиялау туралы» мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы бойынша) Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады

6.

Білім беру қызметінің сапасын қамтамасыз ететін, меншікті не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі материалдық жəне материалдық емес активтердің болуы

1. Пайдалы оқу алаңы, Жылжымайтын мүлікке тіркелген материалдық-техникалық базасы мен құқығы жəне оның техникалық техникалық оқу құралдарының болуы сипаттамасы туралы ақпарат туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан МДҚ АЖ-ны деректер алу бойынша) мүмкін болған жағдайда ұсынылмайды 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 7. Интернет желісіне қосылған Компьютерлік сыныптардың, оқу компьютерлік сыныптармен, зертханаларының, оқу пəндері оқу-зертхана жабдықтарымен, оқу кабинеттерінің болуы туралы ақпарат пəндерінің кабинеттерімен қамтылған, оқу үдерісін жарақталуы материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 3. Техникалық жəне кəсіптік білімнің кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін: 1. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері 2. Штаттағы педагогтар үлесінің Педагог жəне оқытушы кадрлармен олардың жалпы санының кемінде жасақталуы туралы мəліметтер нысаны 70% (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 3. Жоғары жəне бірінші санаттағы Педагог жəне оқытушы кадрлармен мұғалімдердің жəне (немесе) жасақталуы туралы мəліметтер нысаны магистрлер үлесінің олардың жалпы (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға санының кемінде 30% сəйкес нысан бойынша) Қазақстан Республикасы Білім жəне 4. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім ғылым министрлігі ұсынған оқу беру стандарттарына əрі техникалық жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын жəне кəсіптік білімнің үлгілік оқу оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми жоспарына сəйкес толық оқу əдебиеттер қорының болуы туралы цикліне білім алушылар контингентіне шаққандағы оқу мəліметтер нысаны (осы біліктілік əдебиеті қорының болуы талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 5. Интернет желісіне қосылған Компьютерлік сыныптардың, оқу компьютерлік сыныптармен, оқу зертханаларының, оқу пəндері кабинеттерімен, оқу-өндірістік кабинеттерінің болуы туралы ақпаратты шеберхана-лармен, оқу қамтитын, оқу үдерісін материалдық-техникалық қамтамасыз ету шаруашылық жəне оқу туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік полигондарымен жарақталуы талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 6. Практикадан өткізу базалары Сұратылып отырған мамандыққа немесе ретінде айқындалған ұйымдармен біліктілікке сəйкес практикадан өткізу жасалған шарттардың болуы базалары ретінде айқындалған ұйымдармен жасалған шарттар көшірмелері 7. Білім алушының бір жылғы оқуына Сұратылып отырған мамандық немесе біліктілік бойынша ағымдағы оқу жұмсалатын ең төменгі жылында бір маманға кететін шығыстар шығыстардың Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті оқу туралы ақпаратты қамтитын мəліметтер жылына арналған техникалық жəне нысаны (осы біліктілік талаптарына 7-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) кəсіптік білімі бар мамандар даярлауға арналған мемлекеттік тапсырысты бекіту жөніндегі қаулысында көзделген шығыстар деңгейіне сəйкестігі 8. Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктінің болуы жəне Лицензиялардың мəртебесі қызмет медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны көрсетудің болуы нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдалана отырып тексеріледі медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 9. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялық тамақтандыру объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің -эпидемиологиялық қорытындыны «Лицензиялау болуы туралы ақпаратты қамтитын туралы» 2007 жылғы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан 11 қантардағы Қазақстан Республикасы Заңының бойынша) 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады Жылжымайтын мүлікке тіркелген 10. Білім беру қызметінің сапасын 1. Пайдалы оқу алаңы, құқығы жəне оның техникалық қамтамасыз ететін меншікті не материалдық-техникалық базасы мен сипаттамасы туралы ақпарат шаруашылық жүргізу немесе жедел техникалық оқу құралдарының болуы басқару құқығында тиесілі туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» материалдық жəне материалдық талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан МДҚ АЖ-ны деректер алу мүмкін болған жағдайда бойынша) емес активтердің болуы ұсынылмайды 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 4. Орта білімнен кейінгі кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін 1. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері 2 Штаттағы педагог қызметкерлер Педагог жəне оқытушы кадрлармен үлесінің олардың жалпы санының жасақталуы туралы мəліметтер нысаны кемінде 70% (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 3. Жоғары жəне бірінші санаттағы Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны оқытушылардың жəне (немесе) (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға магистрлердің, ғылыми дəрежелі сəйкес нысан бойынша) жəне атағы бар оқытушылар үлесінің олардың жалпы санының кемінде 40% Қазақстан Республикасы Білім жəне 4. Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім ғылым министрлігі ұсынған оқу жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне беру стандарттарына жəне орта білімнен кейінгі білімнің үлгілік оқу сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми жоспарларына сəйкес толық оқу əдебиеттер қорының болуы туралы цикліне білім алушылар контингентіне шаққандағы оқу жəне мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан оқу-əдістемелік əдебиет қорының бойынша) болуы, оның ішінде цифрлы тасымалдағыштардағы - оқу Қазақстан Республикасы Білім жəне жоспарының 20 %-нан кем емес ғылым министрлігі ұсынған оқу (əскери мамандықтардан басқа) жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын цифрлы тасымалдағыштардағы оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 8-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 5 Интернет желісіне қосылған Компьютерлік сыныптардың, оқу компьютерлік сыныптармен, оқу зертханаларының, оқу пəндері кабинеттерімен, оқу-өндірістік кабинеттерінің, оқу-өндірістік шеберханалармен, оқу шаруашылық шеберханалардың, оқу жəне оқу полигондарымен шаруашылықтарының, оқу жарақталуы полигондарының болуы туралы ақпаратты қамтитын, оқу үдерісін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 6. Практикадан өткізу базалары Сұратылып отырған мамандыққа немесе ретінде айқындалған ұйымдармен біліктілікке сəйкес практикадан өткізу жасалған шарттардың болуы базалары ретінде айқындалған ұйымдармен жасалған шарттардың көшірмелері 7. Білім алушыларға медициналық Медициналық пункттің болуы жəне Лицензиялардың мəртебесі қызмет көрсетудің болуы медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдалана отырып тексеріледі медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 8. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялық тамақтану объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің -эпидемиологиялық болуы туралы ақпаратты қамтитын қорытындыны «Лицензиялау мəліметтер нысаны (осы біліктілік туралы» 2007 жылғы 11 талаптарына 4-қосым-шаға сəйкес нысан қантардағы Қазақстан бойынша) Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады 9. Білім беру қызметінің сапасын 1. Пайдалы оқу алаңы, материалдық Жылжымайтын мүлікке тіркелген қамтамасыз ететін, меншікті не -техникалық базасы мен техникалық оқу құқығы жəне оның техникалық шаруашылық жүргізу немесе жедел құралдары туралы мəліметтер нысаны сипаттамасы туралы ақпарат басқару құқығында тиесілі (осы біліктілік талаптарына 5-қосымшаға «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» материалдық жəне материалдық сəйкес нысан бойынша) МДҚ АЖ-дан деректер алу емес активтердің болуы мүмкін болған жағдайда 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын ұсынылмайды құжаттардың көшірмелері 5. Рухани білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін 1. Білім беру ұйымының басшылығы Мемлекеттік жалпыға ��індетті білім беру бекіткен даярлық бейіні бойынша стандартына сəйкес əзірленген жəне білім білім беру бағдарламаларының жəне беру ұйымының басшысы бекіткен білім оқу жоспарларының болуы беру бағдарламаларының жəне оқу жоспарларының көшірмелері 2. Даярлық бейіні бойынша жоғары Педагог жəне оқытушы кадрлармен рухани білімі бар штаттағы жасақталуы туралы мəліметтер нысаны оқытушылардың болуы (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 3. Білім алушылар контингентіне Оқу жоспарына сəйкес жəне дінтану шаққанда бір білім алушыға толық сараптамасынан өткен оқу əдебиетінің оқу цикліне дінтану сараптамасынан тізбесін қамтитын оқу, оқу-əдістемелік өткен, саны кемінде 50 бірлік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы басылымнан келетін оқу əдебиеті туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік қорының болуы, оның ішінде талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан цифрлы тасымалдағыштарда - оқу бойынша) жоспарының кемінде 20 % Оқу жоспарына сəйкес жəне дінтану сараптамасынан өткен оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын цифрлы тасымалдағыштардағы оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 8-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 4 Меншікті не шаруашылық жүргізу 1.Пайдалы оқу алаңы, материалдықЖылжымайтын мүлікке тіркелген немесе жедел басқару құқығына техникалық базасы мен техникалық оқу құқығы жəне оның техникалық тиесілі материалдық жəне құралдарының болуы туралы мəліметтер сипаттамасы туралы ақпарат материалдық емес активтердің нысаны (осы біліктілік талаптарына «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» болуы 5-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) МДҚ АЖ-дан деректер алу мүмкін болған жағдайда 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын ұсынылмайды. құжаттардың көшірмелері 5. Интернет желісіне қосылған Компьютерлік сынып-тардың, оқу компьютерлік сыныптармен зертханала-рының, оқу пəндері жарақталуы кабинеттерінің болуы туралы ақпарат қамтылған, оқу үдерісін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосым-шаға сəйкес нысан бойынша) 6. Білім алушыларға медициналық Медициналық пункттің болуы жəне Лицензияның мəртебесі қызмет медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны көрсетудің болуы нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдалана отырып тексеріледі медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 7 Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялық тамақтандыру объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің -эпидемиологиялық болуы туралы ақпаратты қамтитын қорытындыны «Лицензиялау мəліметтер нысаны (осы біліктілік туралы» 2007 жылғы 11 талаптарына қаңтардағы Қазақстан 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады 8. Осы діни білім беру мекемесінің 1. Республикалық діни бірлестік Лицензиар діни бірлестіктің жұмыс істеу орындылығының қолдаухатының көшірмесі тіркелгені туралы мəліметті негіздемесі бар республикалық діни 2. Өңірлік діни бірлестік қолдаухатының «Заңды тұлға» МДҚ АЖ –дан бірлестік жəне өңірлік діни сұратады көшірмесі бірлестік қолдаухатының жəне Қазақстан Республикасының аумағында діни бірлестікті тіркеу туралы мəліметтердің болуы 9. Мəлімделген діни білім беру Мəлімделген діни білім беру бағдарламаларына Қазақстан бағдарламаларына Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің Республикасы Дін істері агенттігінің сараптама қорытындысының болуы қорытынды хатының көшірмесі 6. Жоғары білімнің кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін Лицензиялардың мəртебесі 1. Жоғары білімнің кəсіптік оқу Бакалавриат жəне магистратура «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны бағдарла-маларын іске асыру мамандықтары бойынша пайдалана отырып тексеріледі лицензияларының бар болуы туралы деректер нысаны (осы біліктілік талаптарына 9-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 2. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері

(Соңы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте). 3.

4.

5.

6.

7

8.

9.

10.

11.

12.

13.

Сұратылып отырған мамандыққа сəйкес ұлттық зерттеу университеттері, зерттеу университеттері, ұлттық жоғары оқу орындары, университеттер, академиялар үшін - ғылыми-зерттеу жəне педагогикалық қызмет жүргізу, кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау; институттар (консерваториялар, жоғары мектептер, жоғары училищелер) үшін - педагогикалық қызмет, кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау Бір оқытушыға есептегендегі студенттер контингентінің білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандартына сəйкестігі Олардың жалпы санынан штаттағы оқытушылар үлесі, оның ішінде білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандартының базалық циклдері мен бейінді пəндері бойынша: ұлттық зерттеу университеттері, ұлттық жоғары оқу орындары, университеттер, академиялар үшін кемінде 80%; институттар (консерваториялар, жоғары мектептер, жоғары училищелер) - кемінде 70%; педагогикалық мамандықтар үшін білім беру ұйымының түріне қарамастан кемінде 80% Ұлттық зерттеу университеттері, зерттеу университеттері үшін ғылыми дəрежелері жəне атақтары бар оқытушылардың үлесі штаттағы оқытушылар санының кемінде 70%; ұлттық жоғары оқу орындары (өнер жəне мəдени білім беру ұйымдарынан басқа) үшін кемінде 55%; университеттер, академиялар үшін кемінде 50%; институттар (жоғары мектептер, жоғары училищелер) үшін кемінде 45%; педагогикалық институттар үшін кемінде 50%; өнер жəне мəдени білім беру ұйымдары үшін ғылыми дəрежелері, сондай-ақ оған теңестірілген құрметті атақ иелері үшін кемінде 35%; Қорғаныс, Ішкі істер, Төтенше жағдайлар министрліктеріне, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігіне (қаржы полициясы) ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдары үшін ғылыми дəрежесі мен атағы бар оқытушылар үлесі, əскери атағы полковниктен төмен болмағанда, «спорт шебері» жəне одан жоғары атағы болған жағдайда – кемінде 40% Студенттер контингентіне шаққанда толық оқу цикліне саны кемінде 140 бірлік басылымнан келетін оқу жəне ғылыми əдебиет қорының болуы. Бұл ретте қазақ жəне орыс тілдеріндегі басылымдар оқыту тілдері бойынша білім алушылар контингентіне барабар болуы тиіс. Кітапхана қоры əлеуметтікгуманитарлық бейіндегі пəндер бойынша соңғы 5 жылда; жаратылыстану, техникалық, ауыл шаруашылығы пəндері бойынша соңғы 10 жылда басылып шығарылған негізгі оқу əдебиетін қамтуы тиіс. Мамандықтың (əскери мамандықтардан басқа) оқу жоспарының базалық жəне бейінді пəндерінің цифрлы тасымалдағыштардағы оқу əдебиетімен қамтамасыз етілуі -40%-дан кем болмауы. Басқа кітапхана жəне ғылыми қорлармен, оның ішінде республикалық жоғары оқу орындары аралық электрондық кітапханамен шарттарының болуы Кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыру үшін қажетті компьютерлік сыныптармен, материалдықтехникалық жəне оқу-зертхана базасымен, жабдықтарымен жарақтандырылуы

11. Магистранттың бір жылғы оқуына арналған ең төменгі шығыстардың Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті оқу жылына арналған жоғары оқу орнынан кейінгі білімі бар мамандар даярлауға арналған мемлекеттік тапсырысты бекіту жөніндегі қаулысында көзделген шығыстар деңгейіне сəйкестігі 12. Білім беру бағдарламаларын іске асыру үшін қажетті жəне қазіргі заманғы талаптарға сай келетін оқу-зертхана жабдықтарымен жарақтандырылуы

1. Білім беру ұйымының ғылыми-зерттеу жəне педагогикалық жұмыстары туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 10-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 2. Сұратылып отырған мамандыққа сəйкес соңғы үш жылда өткен курстары, пəндері, орны мен уақыты көрсетіле отырып, біліктілігін арттыру туралы ақпаратты қамтыған кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлану туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 11-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Сұратылып отырған мамандыққа алдын ала контингент туралы ақпаратты қамтыған мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 12-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

13. Практика базалары ретінде айқындалған ұйымдармен, оның ішінде шетелдік ғылыми тағылымдамадан өтуге жасалған шарттардың болуы 14. Білім алушыларға медициналық қызмет көрсетудің болуы

15. Білім алушыларға арналған тамақтандыру объектісінің болуы

Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі ұсынған оқу жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы туралы (осы біліктілік талаптарына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі ұсынған оқу жоспарына жəне оқу əдебиеті тізбесіне сəйкес оқу əдебиетінің тізбесін қамтитын цифрлы тасымалдағыштардағы оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 8-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Басқа кітапханалар жəне ғылыми қорлармен, оның ішінде республикалық жоғары оқу орындары аралық электрондық кітапханамен шарттардың көшірмелері

Компьютерлік сыныптардың, оқу-зертхана базаларының, оқу пəндері кабинеттерінің болуы туралы ақпараттар қамтылған, оқу үдерісін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Ағымдағы жылға сұратылып отырған Студенттің бір жылғы оқуына мамандық немесе біліктілік бойынша бір жұмсалатын ең төменгі маманға кететін ең төменгі шығыс туралы шығыстардың Қазақстан Республи-касы Үкіметінің тиісті оқу мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 7-қосымшаға сəйкес нысан жылына жоғары білімді мамандар бойынша) даярлауға арналған мемлекеттік тапсырысты бекіту жөніндегі қаулысында көзделген шығыстар деңгейіне сəйкестігі Сұратылып отырған мамандыққа сəйкес Практикадан өткізу базалары практика базалары ретінде айқындалған ретінде айқындалған ұйымдармен ұйымдармен жасалған шарттардың жасалған шарттардың болуы; көшірмелері педагогикалық мамандықтар үшін педагогикалық практика базалары бойынша мектепке дейінгі, бастауыш, негізгі жəне жалпы орта, техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарымен тікелей шарттардың болуы Əскери мамандықтардан басқа, Республикалық бюджеттен де, басқа да ұйымдармен жəне кəсіпорындармен қаржы көздерінен қаржыландырылатын, ғылыми-зерттеу жəне сұратылып отырған мамандыққа сəйкес тəжірибелік-конструкторлық ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелікжұмыстар жүргізуге шарттардың конструкторлық жұмыстар жүргізуге бар болуы (зерттеу тақырыптары көрсетілген) ұйымдармен жəне кəсіпорындармен шарттардың көшірмелері Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктің болуы жəне қызмет көрсетудің болуы медициналық қызметке лицензияның нөмірі туралы ақпаратты қамтитын медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Əр оқу корпусында білім Санитариялық қағидалар мен нормаларға алушыларға арналған тамақтандыру сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің объектісінің болуы болуы туралы ақпаратты қамтитын мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

14. Білім беру қызметінің сапасын қамтамасыз ететін меншікті не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі материалдық жəне материалдық емес активтердің болуы

Лицензиялардың мəртебесі «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны пайдалана отырып тексеріледі

Лицензиар санитариялық эпидемиологиялық қорытындыны «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қантардағы Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті орган келісу тəртібімен сұратады Жылжымайтын мүлікке тіркелген құқығы жəне оның техникалық сипаттамасы туралы ақпарат «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» МДҚ АЖ-даң деректер алу мүмкін болған жағдайда ұсынылмайды

1. Пайдалы оқу алаңы, материалдықтехникалық базасы мен техникалық оқу құралдары туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 7. «Магистр» академиялық дəрежесін бере отырып жоғары білімнен кейінгі кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдары мен ғылыми ұйымдардың қызметі үшін: 1. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері 2.

3.

4.

Жоғары білім берудің кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыру; педагогикалық мамандықтар үшін қазіргі заманғы педагогикалық оқу технологиялары саласында ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу

1. Бакалавриат жəне магистратура мамандықтары бойынша лицензияның бар болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 9-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Магистранттарды даярлау мамандығының білім беру ұйымы ғылыми зерттеулерінің тақырыптарына сəйкестігі

Ұлттық ғылыми-техникалық ақпараттар орталығында тіркелген, жоғары оқу орнының негізгі жəне қосалқы тақырыптары бойынша ақпарат қамтылған, білім беру ұйымының ғылыми-зерттеу жұмысы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 14-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Тиісті даярлау бағыттары бойынша ғылыми, ғылыми-білім беру, өндірістік жəне ғылыми-өндірістік орталықтармен ынтымақтастық туралы келісімдердің болуы

Ғылыми, ғылыми-білім беру, өндірістік жəне ғылыми-өндірістік орталықтармен ынтымақтастық туралы келісімдердің көшірмелері

6.

7.

8.

9.

Лицензиялардың мəртебесі «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны пайдалана отырып тексеріледі

2. Қазіргі заманғы педагогикалық оқу технологиялары саласында ғылыми зерттеу жұмысын жүргізу туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 13-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

педагогикалық мамандықтар үшін Шетел университеттерімен шарттардың - бірлескен білім беру жəне ғылыми көшірмелері жобаларды, оқытушылар жəне магистранттардың тағылымдамадан өтуін орындау жөнінде шетелдік университеттермен тікелей шарттардың болуы 5.

27 сəуір 2013 жыл

Шетел тілінде жасалған келісімдер мен/немесе шарттар ұсынылған жағдайда, олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған нұсқасы қоса берілуі талап етіледі

Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Ғылыми дəрежелері жəне атақтары бар оқытушылардың үлесі штаттағы оқытушылар санының кемінде 70%-ы; мəдениет жəне өнер білім беру ұйымдары үшін, оның ішінде Қазақстан Республикасының құрметті атағы бар жəне оларға теңестірілген оқытушылардың үлесінің 60 %-дан кем болмауы; Қорғаныс, Ішкі істер, Төтенше жағдайлар министрліктеріне, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігіне (қаржы полициясы) ведомстволық бағыныстағы білім беру ұйымдары үшін əскери (арнайы) атағы полковниктен төмен емес ғылыми дəрежелері жəне атақтары бар оқытушылардың үлесі 60%-дан кем болмауы

Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Тиісті бейіндегі ғылыми дəрежесі, кемінде үш жыл ғылымипедагогикалық жұмыс өтілі бар, отандық жəне шетелдік басылымдарда ғылыми жарияланымдардың, магистрлік даярлық мамандығы бойынша оқу құралдарының авторы болып табылатын жетекші мамандардың, штаттағы оқытушылардың магистранттарға ғылыми жетекшілікті жүзеге асыруы

Тиісті мамандықтар бойынша жұмыс өтілі, ғылыми жарияланымдары мен оқу құралдары, көрсетілген ғылыми жетекшілер туралы ақпараттарды қамтитын ғылыми жетекшілікті жүзеге асыру туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 15-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Əскери мамандықтардан басқа, ұйымдармен жəне кəсіпорындармен ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізуге шарттардың болуы

Республикалық бюджеттен де, басқа да қаржы көздерінен қаржыландырылатын, сұратылып отырған мамандыққа сəйкес ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелікконструкторлық жұмыстар жүргізуге (зерттеу тақырыптары көрсетілген) ұйымдармен жəне кəсіпорындармен шарттардың көшірмелері

5.

Тиісті ғылыми мамандықтарды даярлау бойынша мамандандырылған ғылыми-техникалық, ғылыми-əдістемелік, клиникалық, эксперименттік базаның болуы

Сұратылып отырған мамандықтың бейініне сəйкес ғылыми-зерттеу институтының, клиникалық базасының ғылыми зертханасының, техникалық паркінің, бизнес – инкубаторының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 16-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

6.

10. Білім беру қызметінің сапасын қамтамасыз ететін меншікті не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі материалдық жəне материалдық емес активтердің болуы

1. Пайдалы оқу алаңы, материалдық -техникалық базасы мен техникалық оқу құралдары туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері

Медициналық пунктінің болуы жəне медициналық қызметке лицензияның нөмірі туралы ақпаратты қамтитын медициналық қызметтің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Санитариялық қағидалар мен нормаларға сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің болуы туралы ақпаратты қамтитын мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

2.

Ғылыми дəрежелері жəне атақтары бар оқытушылардың үлесі штаттағы оқытушылар санының – 100 % -нан кем болмауы

Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

3.

Дəрежелері бар шетелдік ғалымдардың болуы: (PhD) философия докторы -кемінде біреу; тиісті мамандық бейіні бойынша доктор -кемінде біреу; даярлаудың тиісті мамандығы бойынша шетелдік ғалымдармен келісімдердің болуы

Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша)

4.

Жылжымайтын мүлікке тіркелген құқығы жəне оның техникалық сипаттамасы туралы ақпарат «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» МДҚ АЖ-ны деректер алу мүмкін болған жағдайда ұсынылмайды

Компьютерлік сыныптардың, оқу зертханаларының, оқу пəндері кабинеттерінің болуы туралы ақпараттар қамтылған, оқу процесін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Практика базалары ретінде айқындалған, оның ішінде ғылыми тағылымдамадан өтетін ұйымдармен шарттардың көшірмелері

8.

9.

Шетел тілінде жасалған шарттар ұсынылған жағдайда, олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған аудармасын қоса беру талап етіледі Лицензиялардың мəртебесі «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны пайдалана отырып тексеріледі

Лицензиар санитариялық эпидемиологиялық қорытындыны «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады 8. Жоғары оқу орнынан кейінгі медициналық білімнің кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын (резидентура) білім беру ұйымдары мен ғылыми ұйымдардың қызметі үшін: 1. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмелері Тиісті мамандықтар бойынша жұмыс 2. Кемінде үш жыл ғылымиөтілі, ғылыми жарияланымдары мен оқу педагогикалық жұмыс өтілі бар, құралдары көрсетілген ғылыми даярлық бейіні бойынша отандық жəне шетелдік басылымдарда, жетекшілер туралы ақпараттарды халықаралық конференциялардағы қамтитын ғылыми жетекшілікті жүзеге асыру туралы мəліметтер нысаны (осы еңбектерінде ғылыми біліктілік талаптарына 15-қосымшаға жарияланымдары, оқу сəйкес нысан бойынша) құралдарының авторы болып табылатын даярлық бейіні бойынша штатта кемінде екі ғылыми дəрежелі маманның болуы Сұратылып отырған мамандықтың 3. Тиісті ғылыми мамандықтарды бейініне сəйкес ғылыми-зерттеу даярлау бойынша институтының, клиникалық базасының, мамандандырылған ғылыми зертханасының, техникалық ғылыми-əдістемелік, клиникалық, материалдық-техникалық паркінің, бизнес – инкубаторының болуы базаларының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 16-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша) 4. Қажетті құрал-жабдықтармен, Компьютерлік сыныптардың, оқу зертха-налармен, кітапхана-лармен зертханаларының, оқу пəндері қамтамасыз ету кабинеттерінің болуы туралы ақпараттар қамтылған, оқу процесін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Ағымдағы оқу жылына сұратылып 5. Тыңдаушының бір жылғы оқуына отырған мамандық немесе біліктілік жұмсалатын ең төменгі бойынша бір маманға кететін ең төменгі шығыстардың Қазақстан Республикасы Үкіметінің тиісті оқу шығыс көлемі туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 7-қосымшаға жылына арналған жоғары оқу сəйкес нысан бойынша) орнынан кейінгі білімді мамандар даярлауға арналған мемлекеттік тапсырысты бекіту жөніндегі қаулысында көзделген шығыстар деңгейіне сəйкестігі 6. Практика базасы ретінде Практика базасы ретінде айқындалған айқындалған ұйымдармен (ғылыми ұйымдармен жасалған шарттардың ұйымдарды қоспағанда) шарттың көшірмелері болуы Лицензиялардың мəртебесі 7. Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктінің болуы жəне «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны қызмет медициналық қызметке лицензияның пайдалана отырып тексеріледі көрсетудің болуы нөмірі туралы ақпаратты қамтитын медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 8. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитариялық тамақтандыру объектісінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің -эпидемиологиялық қорытындыны «Лицензиялау болуы туралы ақпаратты қамтитын туралы» мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосымшаға сəйкес нысан 2007 жылғы бойынша) 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады Жылжымайтын мүлікке тіркелген 1. Пайдалы оқу алаңы, 9. Меншікті не шаруашылық жүргізу құқығы жəне оның техникалық немесе жедел басқару құқығындағы материалдық- техникалық базасы мен сипаттамасы туралы ақпарат техникалық оқу құралдарының болуы білім беру қызметінің сапасын қамтамасыз ететін материалдық туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» жəне материалдық емес активтердің талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан МДҚ АЖ-даң деректер алу бойынша) мүмкін болған жағдайда болуы ұсынылмайды 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 9. Қорғаныс, Ішкі істер, Төтенше жағдайлар министрліктеріне, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігіне (қаржы полициясы) ведомстволық бағынысты білім беру ұйымдарының, сондай-ақ философия (PhD) докторы жəне бейіні бойынша доктор (адьюнктура) ғылыми дəрежесін бере отырып, жоғары оқу орнынан кейінгі əскери білімнің кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымдарының қызметі үшін 1. Оқу жұмыс жоспарларының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмесі 2. Ғылыми дəрежелері мен ғылыми Педагог жəне оқытушы кадрлармен атақтары бар жəне əскери (арнайы) жасақталуы туралы мəліметтер нысаны атағы полковниктан төмен емес (осы біліктілік талаптарына 1-қосымшаға оқытушылардың үлесі штаттағы сəйкес нысан бойынша) оқытушылар санының 100%-нан кем болмауы 3. Кемінде үш жыл ғылымиТиісті мамандықтар бойынша жұмыс педагогикалық жұмыс өтілі бар, өтілі, ғылыми жарияланымдары мен оқу даярлық бейіні бойынша отандық құралдары көрсетілген ғылыми жəне шетелдік басылымдарда, жетекшілер туралы ақпараттарды халықаралық конференциялардағы қамтитын ғылыми жетекшілікті жүзеге еңбектерінде ғылыми асыру туралы мəліметтер нысаны (осы жарияланымдардың, оқу біліктілік талаптарына 15-қосымшаға құралдарының авторы болып сəйкес нысан бойынша) табылатын əрбір ғылыми даярлау мамандығы бойынша кемінде бір штаттық ғылым докторының болуы 4. Тиісті мамандық бойынша ғылыми Ғылыми алмасу мəселелерін Шетел тілінде жасалған алмасу мəселелерін регламенттейтін регламенттейтін келісімдердің келісімдер ведомствоаралық келісімдердің көшірмелері ұсынылған, жағдайда, болуы олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған аудармасын қоса беру талап етіледі 5. Тиісті ғылыми мамандықтарды Сұратылған мамандықтың бейініне сəйкес даярлау бойынша ғылыми-зерттеу институтының, мамандандырылған қлиникалық базасының, ғылыми ғылыми-техникалық, зертханасының, техникалық паркінің, ғылыми-əдістемелік, бизнес–инкубаторының болуы туралы эксперименталдық жəне мəліметтер нысаны (осы біліктілік материалдық-техникалық талаптарына 16-қосымшаға сəйкес нысан базалардың болуы бойынша) 6. Қажетті жабдықтармен, Компьютерлік сыныптардың, оқу зертханалармен, кітапханамен зертханаларының, оқу пəндері қамтамасыз ету кабинеттерінің болуы туралы ақпараттар қамтылған, оқу процесін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) 7. Тыңдаушының бір жылғы оқыуна Ағымдағы оқу жылына сұратылып жұмсалатын ең төменгі отырған мамандық немесе біліктілік шығыстардың, тиісті оқу жылына бойынша бір маманға кететін ең төменгі арналған жоғары оқу орнынан шығыс көлемі туралы мəліметтер нысаны кейінгі білімді мамандар даярлауға (осы біліктілік талаптарына мемлекеттік тапсырысты бекіту 7-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) жөніндегі тиісті нормативтік актілерде қарастырылған шығыстар деңгейіне сəйкестігі 8. Практика базасы ретінде Практика базасы ретінде айқындалған айқындалған ұйымдарымен ұйымдарымен сұратылып отырған келісім-шарттың болуы мамандыққа сəйкес ретінде айқындылған ұйымдарымен шарттардың көшірмелері 9. Білім алушыларға медициналық Медициналық пунктінің болуы жəне Лицензиялардың мəртебесі қызмет медициналық қызметке лицензияның «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны көрсетудің болуы нөмірі туралы ақпаратты қамтитын пайдаланап отырып тексеріледі медициналық қызметтің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосым��аға сəйкес нысан бойынша) 10. Білім алушыларға арналған Санитариялық қағидалар мен нормаларға Лицензиар санитарлықтамақтандыру объектілерінің болуы сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің эпидемиологиялық қорытындыны болуы туралы ақпаратты қамтитын «Лицензиялау туралы» мəліметтер нысаны (осы біліктілік 2007 жылғы талаптарына 4-қосымшаға сəйкес) 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады 11. Беру қызметінің сапасын 1. Пайдалы оқу алаңы, Жылжымайтын мүлікке тіркелген қамтамасыз ететін меншік не материалдық-техникалық базасы мен құқығы жəне оның техникалық шаруашылық жүргізу немесе жедел техникалық оқу құралдарының болуы сипаттамасы туралы ақпарат басқару құқығында тиесілі білім туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» материалдық жəне материалдық талаптарына 5-қосымшаға сəйкес нысан МДҚ АЖ-ны деректер алу емес активтердің болуы бойынша) мүмкін болған жағдайда ұсынылмайды. 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері 10. Философия докторы (PhD) жəне бейіні бойынша доктор ғылыми дəрежесін бере отырып, докторантура бағдарламалары бойынша жоғары білікті ғылыми жəне ғылыми-педагогикалық кадрларды даярлау жөніндегі білім беру ұйымдарының жəне ғылыми ұйымдардың қызметі үшін: 1. Оқу жұмыс жоспарла-рының үлгілік Білім беру ұйымының басшысы бекіткен оқу жоспарларына сəйкестігі үлгілік оқу жоспарларына сəйкес əзірленген оқу жұмыс жоспарларының көшірмесі

Тиісті мамандық бойынша штатта ғылым докторының немесе екі философия (PhD) докторының болуы; əскери мамандықтар үшін - ғылым докторының немесе философия (PhD) докторының болуы

.

Ағымдағы оқу жылына сұратылып отырған мамандық немесе біліктілік бойынша бір маманға кететін ең төменгі шығыс көлемі туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 7-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

7.

Шетелдік ғалымдармен келісімдердің көшірмелері

10. Білім алушыларға медициналық қызмет көрсетудің болуы

Компьютерлік сыныптардың, оқу зертханаларының, оқу пəндері кабинеттерінің болуы туралы ақпараттар қамтылған, оқу процесін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 6-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Сұратылып отырған мамандыққа сəйкес практика базалары ретінде айқындалған, оның ішінде шетелдік ғылыми тағылымдамадан өтетін ұйымдармен шарттардың көшірмелері Медициналық пунктінің болуы жəне медициналық қызметке лицензияның нөмірі туралы ақпаратты қамтитын медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша) Санитариялық қағидалар мен нормаларға сəйкес келетін тамақтандыру объектісінің болуы туралы ақпаратты қамтитын мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 4-қосым-шаға сəйкес нысан бойынша)

11. Білім алушыларға арналған тамақтандыру объектісінің болуы

12. Білім беру қызметінің сапасын қамтамасыз ететін меншікті не шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі материалдық жəне материалдық емес активтердің болуы

Лицензиар санитариялық -эпидемиологиялық қорытындыны «Лицензиялау туралы» 2007 жылғы 11 қаңтардағы Қазақстан Республикасы Заңының 42-бабының 5-тармағына сəйкес денсаулық сақтау саласындағы уəкілетті органмен келісу тəртібімен сұратады. Жылжымайтын мүлікке тіркелген 1. Пайдалы оқу алаңы, материалдық -техникалық базасы мен техникалық оқу құқығы жəне оның техникалық сипаттамасы туралы ақпарат құралдары туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 5-қосымшаға «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» сəйкес нысан бойынша) МДҚ АЖ-ны деректер алу мүмкін болған жағдайда 2. Ғимараттарға шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығын растайтын ұсынылмайды құжаттардың көшірмелері

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын осы біліктілік талаптарында жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттар тізбесінде қолданылатын қысқартулар мен белгілеулер: 1) мəліметтер нысаны - электронды цифрлы қолтаңбамен расталатын мемлекеттік қызмет көрсету кезінде қойылатын талаптарға сəйкестігі туралы ақпаратты қамтитын, электрондық немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де нысандағы құжат; 2) «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ - берілген, тоқтатылған, қайта ресімделген, қызметін тоқтатқан жəне қайта күшіне еңген лицензиялар туралы, сондай-ақ лицензиялауға жататын қызмет түрін (кіші түрін) жүзеге асыратын лицензиаттың филиалдары, өкілдіктері (объектілері, пунктері, учаскелері) туралы деректерді қамтитын ақпараттық жүйе, ол лицензиарларға берілетін лицензияның орталықтандырылған сəйкестендіру нөмірін қалыптастырады; 3) «Жылжымайтын мүлік тіркелімі» МДҚ АЖ – жылжымайтын мүлікке құқықты мемлекеттік тіркеу жəне есепке алу саласындағы мəліметтерді автоматты түрде жинауға (енгізуге), өңдеуге, өзектілендіруге, сақтауға жəне талдауға арналған ақпараттық жүйе. Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 1-қосымша Педагог жəне оқытушы кадрлармен жасақталуы туралы мəліметтер нысаны _______________________________________________________________ (білім беру ұйымының атауы ) (______________ жағдай бойынша) № Педагог / Туған оқытушы- жылы ның Т.А.Ə мен жері

Тұрғылықты мекен жайы

Базалық білімі, мамандығы, бітірген жылы

Негізгі жұмыс орны (ұйымның мекен жайы)

Қосымша жұмыс орны (қоса атқару)

Санаты, берілген күні, санат берілгені туралы бұйрықтың нөмірі*

Шетел тілінде жасалған келісімдер ұсынылған жағдайда, олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған аудармасын қоса беру талап етіледі

Бакалавриат жəне магистратура Лицензиялардың мəртебесі мамандықтары бойынша лицензиялардың «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны болуы туралы мəліметтер нысаны (осы пайдалана отырып тексеріледі біліктілік талаптарына 9-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Ұйымдармен жəне кəсіпорындармен ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелік-конструкторлық жұмыстар жүргізуге шарттардың болуы

Республикалық бюджеттен де, басқа да қаржы көздерінен қаржыландырылатын, сұратылып отырған мамандыққа сəйкес ғылыми-зерттеу жəне тəжірибелікконструкторлық жұмыстар жүргізуге (зерттеу тақырыптары көрсетілген) ұйымдармен жəне кəсіпорындармен шарттардың көшірмелері

Докторантура бағдарламаларын іске асыратын аккредиттелген шетелдік жоғары оқу орындарымен жəне (немесе) ғылыми ұйымдармен ғылыми алмасу туралы шарттардың болуы

1. Ғылыми алмасу туралы шарттардың көшірмелері

Ғылыми дəрежесі, мамандығы, берілген жылы

Ғылыми атағы (бейіні бойынша), мамандығы, берілген жылы

Оқу-əдістемелік, ғылыми əдебиеттер (атауы, басылып шыққан жылы, авторлары) *

Медициналық қызметке лицензия туралы мəлімет (нөмірі)

Тамақтану объектісінің санитариялық қағидалар мен нормаларға сəйкестігі туралы санитариялық- эпидемиологиялық қорытындының болуы (күні жəне нөмірі)

Ескертпе (тамақтану объектісін жалға берген жағдайда жалға алушылар туралы мəліметтерді көрсету)

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 5-қосымша Пайдалы оқу алаңы, материалдық-техникалық базасының жəне техникалық оқу құралдарының болуы туралы мəліметтер нысаны __________________________________________ (білім беру ұйымының атауы) (______________ жағдай бойынша) Жалпы алаңы барлығы (ш.м.), пайдалы алаңы (ш.м.), оқу алаңы (ш.м.)

Үй-жайлардың түрі (кабинеттер, дəрісхана аудиториялары, практикалық сабақтарға арналған кабинеттер, нақты мамандықтар, кəсіптер бойынша зертханалар мен шеберханалар, мəжіліс жəне дене шыңықтыру залдары), əлеуметтік-тұрмыстық жəне өзге мақсаттағы, олардың саны

Білім беру ұйымының басшысы ______________________________________________ (Т.А.Ə.) _________________________________________________________________________________ Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 6-қосымша Білім беру процесін материалдық-техникалық қамтамасыз ету туралы мəліметтер нысаны Мəжіліс залы, спорт залы (ш.м.)

Компьютерлердің жалпы саны көрсетілген компьютерлік сыныптар (ш.м.), мультимедиялық техникалармен жарақталуын көрсету

Кітапхана

Білім беру ұйымының басшысы ___________________________________________________ (Т.А.Ə.) *- техникалық жəне кəсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін сұралып отырған мамандық немесе біліктілікбөлнісінде беріледі ________________________________________________________________________________ Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 7-қосымша Бір маманға ең төменгі шығыстардың сəйкестігі туралы мəліметтер нысаны* Шығыстар көлемі * 4 айға

8 айға

Білім беру ұйымының басшысы _______________________________________ (Т.А.Ə.) * - магистратура мамандықтары бойынша лицензия алған кезде ғылыми-педагогикалық магистратура үшін бөлек, бейіндік магистратура үшін бөлек көрсетілуі қажет ________________________________________________________________________________

Тиісті ғылыми даярлы�� мамандықтары бойынша мамандандырылған ғылыми-техникалық, ғылыми-əдістемелік, клиникалық, эксперименталдық жəне материалдық-техникалық базалардың болуы

Сұратылып отырған мамандық бейініне сəйкес ғылыми-зерттеу институтының, клиникалық базасының ғылыми зертханасының, техникалық паркінің, бизнес –инкубаторының болуы туралы мəліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына 16-қосымшаға сəйкес нысан бойынша)

Цифрлы тасымалдағыштардағы оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттердің болуытуралы мəліметтер нысаны ___________________________________________________________ (білім беру ұйымының атауы) (______________ жағдай бойынша) Р/с №

Кəсіп, мамандық бойынша оқу пəні

Атауы, жасалған жылы

Авторлары

Мегабайттағы көлемі

Барлығы:

Білім беру ұйымының басшысы ___________________________________________________ (Т.А.Ə.) ______________________________________________________________________________

Бакалавриат жəне магистратура мамандықтары бойынша лицензияның болуы туралы мəліметтер нысаны* №

Бакалавриат мамандығының атауы

Сұралып отырған мамандық бойынша болжалды студенттер (адам) контингенті

Сұралып отырған мамандық бойынша профессор-оқытушылар құрамы туралы мəліметтер (адам) Мемлекеттік тілде Орыс тілінде

Орыс тілінде

Қазіргі заманғы педагогикалық оқыту технологиялары саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстары туралы мəліметтер нысаны №

Ғылыми-зерттеу жұмыстары тақырыбының атауы

Ұлттық ғылыми-техникалық ақпарат орталығында тіркелгені туралы мəліметтер

Қаржыландыру көздері

Қаржыландыру көлемі

Іске Қоса Ескертпе асырылу орындаушылар мерзімі (болған жағдайда)

Білім беру ұйымының басшысы _____________________________________________________ (Т.А.Ə.) ______________________________________________________________________________ Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 14-қосымша Ғылымизерттеу жұмыстары тақырыбының атауы

Ұлттық ғылымитехникалық ақпарат орталығында тіркелгені туралы мəліметтер

Қаржы- Қаржыландыру ландыру көздері көлемі

Іске Қоса асырылу орындаушылар мерзімі (болған жағдайда)

Тапсырыс Ескертпе берушілер (болған жағдайда)

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 15-қосымша Ғылыми жетекшілікті жүзеге асыру туралы мəліметтер нысаны №

Лицензияның нөмірі, Магистратура берілген күні мамандығының атауы*

Лицензияның нөмірі, берілген күні

Білім беру ұйымының басшысы _____________________________________________ (Т.А.Ə.) *-докторантура мамандығы бойынша лицензия алу кезінде толтырылады ___________________________________________________________________________________ Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 10-қосымша Білім беру ұйымының ғылыми-зерттеу жəне педагогикалық қызметтері туралы мəліметтер нысаны

Ғылыми жетекшінің Т.А.Ə.

Ғылыми дəрежесі

Жұмыс Жарияланымдар тізбесі өтілі Отандық Шетелдік Халықаралық басылымдарда басылымдарда конференция еңбектерінде

Оқу құралдарының тізбесі

Білім беру ұйымының басшысы _____________________________________________________ (Т.А.Ə.) __________________________________________________________________________________ Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 16-қосымша Мамандандырылған ғылыми-техникалық, ғылыми-əдістемелік, клиникалық, эксперименталдық базалардың болуы туралы мəліметтер нысаны* Ғылыми-зерттеу институтының, клиникалық базасының, ғылыми зертханасының, техникалық паркінің, бизнес-инкубаторының болуы (қажеттісін таңдау)

Орналасқан мекенжайы

Меншік Ескертпе құқығында немесе (базаның қызметі шарт негізінде туралы қысқаша ақпарат)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 ақпандағы №195 қаулысына 1-қосымша Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына өтініш берушінің сəйкестігі бөлігінде білім беру қызметін жүзеге асыруға лицензия беруге келісім беретін мемлекеттік органдар

Білім беру ұйымының басшысы ____________________________________________________ (Т.А.Ə) ________________________________________________________________________________

Мамандықтың атауы

Аяқталу нысаны

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 13-қосымша

ескертпе

Тамақтану объектісінің болуы туралы мəліметтер нысаны _________________________________________________________ (білім беру ұйымының атауы) (_____________ жағдай бойынша)

Оқу зертханалары* (ш.м.)

Сағаттар саны

*- ақпараттар сұратылып отырған мамандық немесе біліктілік бөлісінде беріледі __________________________________________________________________________________

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 4-қосымша

Оқу-өндірістік шеберханалар, оқу-тəжірибелік учаскелер, оқу шаруашылыктары, оқу полигондары* (ш.м.)

Оқыған орны- Оқыған ұйымның атауы мен кезеңі

Білім беру ұйымының басшысы ____________________________________________ (Т.А.Ə.)

_______________________________________________________________________________

Атауы мен ауданы* көрсетілген пəндер кабинеті

Шетелде басып шығарылған

Білім беру ұйымының басшысы ___________________________________________________ (Т.А.Ə.) ________________________________________________________________________________

Саны данасы/адам

Білім беру ұйымының басшысы __________________________ (Т.А.Ə)

Ауданы көрсетілген ғимараттың (құрылыстың) нақты мекенжайы

Тақырыптың атауы

Мемлекеттік тілде

Медициналық қызмет көрсетудің болуы туралы мəліметтер нысаны ______________________________________________________________ (білім беру ұйымының атауы) (______________ жағдай бойынша)

Материалдық қаржы активтерінің болуы (меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында тиесілі)

Шетелдік басылымдарда ғылыми жарияланымдары

Білім беру ұйымының басшысы _____________________________________________ (Т.А.Ə.) _________________________________________________________________________________

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 3-қосымша

Құрылыстың үлгісі ( үлгі жоба, ыңғайластырылған, өзге) білім беру процесі жүргізілетін құрылыстың нақты мекенжайы

Оқытушының Т.А.Ə.

Мамандықтың атауы

Ғылым Ғылым Доктор До- Проканди- докторы (PhD) цент фесдаты сор

Білім беру ұйымының басшысы ______________________________________________________ (Т.А.Ə.) *- техникалық жəне кəсіптік, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін толтырылады _________________________________________________________________________________

Өткізу қабілеті (отыратын орындар саны)

Оның ішінде мемлекеттік тілде

Халықаралықжəне мемлекеттік сыйлықтары, гранттары

Бір оқытушыға есептегендегі студенттер контингентінің сəйкестігі туралы мəліметтер нысаны*

Барлығы:

Білім берупроцесі Тамақтану жүргізілетін объектісінің атауы құрылыстың (асхана, буфет, нақты мекенжайы дəмхана)

Өнер табыстары, патент алдындағы, патенттері, лицен-зиялары

Білім беру ұйымының ғылыми-зерттеу жұмыс туралы мəліметтер нысаны

Оқу əдебиеті (атауы, басылып шыққан жылы, авторлары)

Медициналық пунктінің алаңы (ш.м.)

Басқа қаржыландыру көздерінен

Оқу жылында басып шығарылған оқулықтар, оқу құралдары, монографиялар, жинақтардың көлемі, барлығы:

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 12-қосымша

Оқу, оқу-əдістемелік жəне ғылыми əдебиеттер қорының болуы туралы мəліметтер нысаны _______________________________________________________________ (білім беру ұйымының атауы) ( ______________ жағдай бойынша)

Білім беру процесі жүргізілетін құрылыстың нақты мекенжайы

ҚР Білім жəне Оның ішінде ғылым министр мемлекеттік лігі жəне басқа бюджеттен министр ліктер үйлестіретін

Жұмыс (жоба) атаулары көрсетілген (штаттағы профессорлық-оқытушылар құрамының100 адамына есептегенде) бір жылдағы алынған нəтижелердің саны

Білім беру ұйымының басшысы ___________________________________________________ (Т.А.Ə.) * - оқытушылар құрамы бойынша ақпарат сұратылып отырған мамандық бөлінісінде ұсынылады _________________________________________________________________________________

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 2-қосымша

Пəнді оқитын білім алушылардың саны (болжамды жинақталуы)

Халықаралық жобалар, гранттар мен бағдарламалар бойын ша орындалатын

Бір штаттағы профессорлықоқытушылар құрамының ғылыми- зерттеу жұмыстарын қаржыландыру көлемі

Кадрлардың біліктілігін арттыру жəне қайта даярлау туралы мəліметтер нысаны* №

*-бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру ұйымдары үшін

Кəсіп, мамандық бойынша оқу пəні, қызмет түрі, оқыту жəне тəрбиелеу бағдарламасының бөлімі

ЖОО бас ұйым болып табыла тын

Ғылыми-зерттеу жұмыстарын толық қаржыландыру көлемі, барлығы:

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 11-қосымша

Білім беру ұйымының басшысы _______________________________ (Т.А.Ə.)

Р\с №

Орындауға ЖОО қатысатын (профессорлық-оқытушылар құрамының 100 адамына) ғылыми бағдарламалар жəне/немесе жобалардың атаулары

Білім беру ұйымының басшысы ____________________________________ (Т.А.Ə.)

Оқытатын пəні

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 9-қосымша

Шетел тілінде жасалған шарттар ұсынылған жағдайда, олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған аудармасын қоса беру талап етіледі

ЖОО-да ғылымизерттеу зертханалардың, ғылыми орталықтардың саны

Шетел тілінде жасалған шарттар ұсынылған жағдайда, олардың мемлекеттік немесе орыс тіліне аударылып, нотариалды расталған аудармасын қоса беру талап етіледі Лицензиялардың мəртебесі «Е-лицензиялау» МДҚ АЖ-ны пайдалана отырып тексеріледі

Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарына жəне оларға сəйкестікті растайтын құжаттардың тізбесіне 8-қосымша

Бакалавриаттың жəне магистратураның кəсіптік оқу бағдарламаларын іске асыру

2. Шетелдік жоғары оқу орнының тиісті бағдарламаларын аккредиттеу туралы куəлігінің көшірмелері

Докторантура мамандықтары бойынша білім беру бағдарламаларын іске асыру үшін қажетті ақпараттық желілерге қолжетімді компьютерлік сыныптармен, тиісті мамандық бойынша электрондық дерекқоры бар кітапханалық қормен жарақтандырылуы, ғылыми зертханалардың жəне мультимедиялық оқу материалдардың болуы Практика базалары ретінде айқындалған ұйымдармен, оның ішінде шетелдік ғылыми тағылымдамадан өту үшін шарттардың болуы

Р/с № 1

Мемлекеттік орган

ЛицензиялаЛицензиянатын кіші натын қызмет қызмет түрі түрі 2 3 4 Қазақстан Республикасы Денсаулық Білім беру Жоғары білім беру сақтау министрлігінің Мемлекеттік қызметі Жоғары оқу орнынан санитариялықкейінгі білім беру эпидемиологиялыққадағалау комитеті Рухани (діни) білім беру Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Мемлекеттік санитариялықэпидемиологиялық қадағалау комитеті

Білім беру қызметі

Бастауыш білім беру Негізгі орта білім беру Жалпы орта білім беру Техникалық жəне кəсіптік білім беру Орта білімнен кейінгі білім беру

Лицензиар 5 Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитетінің аумақтық білім саласындағы бақылау департаменттері

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 28 ақпандағы № 195 қаулысына 2-қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1) «Білім беру қызметін лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 452 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 18, 202-құжат). 2) «Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң 2007 жылғы 2 маусымдағы № 452 қаулысына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 28 мамырдағы № 506 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2008 ж., № 28, 264-құжат). 3) «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 452 қаулысына өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 5 желтоқсандағы № 2020 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 57, 494-құжат). 4) «Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігінің кейбір мəселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 наурыздағы № 252 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерiстер мен толықтырулардың 8-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 25-26, 198-құжат). 5) «Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің мəселелері» туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 тамыздағы № 888 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдеріне енгізілетін өзгерiстер мен толықтырулардың 3-тармағы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 51, 690-құжат). 6) «Білім беру қызметіне қойылатын лицензиялау ережесі мен оған қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 452 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 желтоқсандағы № 1426 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 5, 92-құжат). 7) «Білім беру қызметін лицензиялау қойылатын біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 2 маусымдағы № 452 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 11 маусымдағы №778 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 56, 771-құжат).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013жылғы 11 сəуір

№ 335

Астана, Үкімет Үйі

Аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу қағидаларын бекіту туралы «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану туралы» 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңының 8-бабының 24-10) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған Аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу қағидалары бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013жылғы 11 сəуірдегі № 335 қаулысымен бекітілген Аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу қағидалары 1. Осы Аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу қағидалары «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану туралы» 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес əзірленді жəне аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу тəртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) аңшылық минимум (бұдан əрі - аңшылық минимум) – Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану саласындағы заңнамасы, аңшы куəлігін беру үшін білу міндетті шарт болып табылатын аң аулау кезіндегі қауіпсіздік техникасы мəселелерін қарайтын оқыту бағдарламасының арнайы қысқа курсы; 2) қауымдастық - аккредиттелген аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастықтары; 3) сертификат - оқу курсын аяқтау жəне осы Қағидалардың қосымшасына сəйкес белгіленген нысан бойынша қауымдастық беретін аңшылық минимумды тапсыру туралы құжат; 4) тыңдаушы - сертификат алу үшін аңшылық минимумды оқитын жеке тұлға; 5) тестілеу - оқыту аяқталғаннан кейін тестілік сұрақтар бойынша тыңдаушылардың аңшылық минимумды білуін тексеру; 6) қашықтықтан оқыту - оқу процесіне тəн барлық компоненттерді (мақсаты, мазмұны, əдістері, ұйымдастыру нысандары, оқыту құралдары) көрсететін жəне интерактивті қызметтерді көздейтін ақпараттық коммуникациялық желілер жүзеге асыратын алыстан оқыту. 3. Аңшылық минимумды оқуға мүдделі адамдар қауымдастыққа жеке куəлігінің көшірмесін қоса отырып, еркін нысанда өтініш береді. 4. Аңшылық минимумды жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану саласындағы уəкілетті орган бекітеді. 5. Аңшылық минимумды оқытуды қауымдастық өзінің филиалдары мен өкілдіктері арқылы күндізгі нысанда жүзеге асырады, сондай-ақ қашықтықтан жүргізілуі мүмкін. 6. Аңшылық минимумды оқыту жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану саласында арнайы əдебиет, аңшылық минимумы бойынша əдістемелік материалдар, оқу құралдары мен экспонаттар, сондай-ақ қашықтықтан оқыту үшін электронды тасымалдағыштагы алуан түрлі ақпараттық ресурстар болған жағдайда жабдықталған үй-жайларда жүргізіледі. 7. Қашықтықтан оқыту қағаз, электронды тасымалдағыштардагы оқу-əдістемелік материалдар жиынтығында (кейстерге) жəне оларды өз бетінше зерделеу үшін білім алушыларга жіберуге негізделген кейстік технология бойынша жүргізіледі.

(Соңы 13-бетте).


Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің бұйрығы

(Соңы. Басы 12-бетте). Ақпараттық-білім беру ресурстары оқу процесін жүргізуді толық шамада қамтамасыз етуге жəне аңшылық минимум бойынша сапалы білім алу үшін жағдайлар жасауға тиіс. Қауымдастық қашықтықтан оқу үшін оқушының техникалық мүмкіндіктерін ескере отырып, оған əдістемелік көмек көрсетілуін қамтамасыз етеді. Қашыктықтан оқыту кезінде оқу сабақтары тыңдаушылардың электронды оқу басылымдары бойынша (электронды оқулықтар, мультимедиалық оқу бағдарламалары, ақпараттық-анықтамалық жүйелер) дербес жұмыс істеуі, компьютерлік тестілеу жүйелері, электронды пошта арқылы консультациялар нысанында жүргізіледі. 8. Аңшылық минимум курсы жəне қашықтықтан оқыту аяқталғаннан кейін тыңдаушыларды аңшылық минимумды білуі бойынша тестілеу өткізіледі. Тестілеу қауымдастық белгілеген мерзімде филиалдар мен өкілдіктерде жүзеге асырылады. Тестілеуді қауымдастық құратын кемінде үш адамнан тұратын тұрақты жұмыс істейтін емтихан комиссиялары (бұдан əрі - комиссия) өткізеді. 9. Комиссияның төрағасы болып филиалдың немесе өкілдіктің басшысы тағайындалады. Комиссияның құрамына Қазақстан Республикасы Қоршаган ортаны қорғау мини��трлігі Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетінің (бұдан əрі - Комитет) аумақтық бөлімшесінің, жергілікті атқарушы органдардың, аңшылық шаруашылығы субъектілерінің өкілдері (келісім бойынша) кіруі мүмкін. Тестілеу нəтижелері бойынша құжаттар ресімдеуді филиалдың немесе өкілдіктің штаттағы қызметкерлері қатарынан тағайындалатын комиссия хатшысы жүзеге асырады. 10. Тестілеу бекітілген аңшылық минимумға сəйкес 25 тестілік сұрақ бойынша электронды түрде немесе қағаз тасымалдағышта өткізіледі. Тест сұрақтарын қауымдастық əзірлейді жəне Комитетпен келісіледі. Тестілеу ұзақтығы 1 сағатты құрайды. 11. Тестілеу нəтижелері бойынша комиссия мына шешімдердің бірін қабылдайды: 1) тапсырды (20 жэне одан коп сұраққа дұрыс жауап берсе); 2) тапсырған жоқ (20-дан аз сұрақка дұрыс жауап берсе). 12. Комиссия шешімі хаттамамен ресімделеді, оған тестілеуге қатысқан комиссия төрағасы, мүшелері жэне хатшысы қол қояды. 13. Тыңдаушы комиссия шешімімен тестілеу күні таңысады. 14. Аңшылық минимум бойынша тестілеу нэтижесі теріс болған жағдайда тыңдаушылар соңгы тестІлеу күнінен кейін 1 айдан соң кайта тестілеуге жіберіледі. 15. Тестілеу нəтижелерімен келіспеген жағдайда тыңдаушыиың Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тэртіппен сотқажүгінуге құқығы бар. 16. Комиссияның оң шешімі негізінде тыңдаушыға сертификат беріледі. 17. Сертификат арнайы журналда (тігілген, нөмірленген, қауымдастық мөрімен куэландырылған) тіркеледі, ол сертификаттар бланкілерінің қозғалысын есепке алуга негіздеме болып табылады. 18. Қауымдастық берген сертификат аңшы куəлігін беруге негіз болып табылады. 19. Тыңдаушыны аңшылық минимумға оқыту тыңдаушының қаражаты есебінен ақылы негізде жүргізіледі. Аңшылар мен аңшылық шаруашылығы субъектілерінің қоғамдық бірлестіктері республикалық қауымдастығының аңшылық минимумды өткізу қағидаларына қосымша

Тестілеуді тапсыру туралы-201__жылғы «___»______№_хаттама Протокол о сдаче тестирования №__от «__________» 201_ года аңшыльқ минимум курсын аяктау туралы об окончании курса охотничьего минимума Выдан:_______________________________________________берілді (Т.А.Ə. / Ф.И.О.) Жауапты тұлға: _____________________________________________ Ответственное лицо: (Т.А.Ə. / Ф.И.О.) Қолы / Подпись: _______________________ М.О.: 201__ж. «__» ________________________ Сертификат берілген күнінен бастап бір жыл бойы жарамды Сертификат действителен в течение одного года со дня выдачи

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы Астана, Үкімет Үйі

Басым жобалар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2013 жылға арналған квоталарды белгілеу, басым жобалар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттарын бекіту жəне «Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларын жəне Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға жəне жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарын бекіту жəне «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19 маусымдағы № 836 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 45 қаулысына өзгеріс енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сəйкес басым жобалар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2013 жылға арналған квота белгіленсін. 2. Қосы беріліп отырған: 1) «№ 3 станциялық энергия блогын орнатып, Екібастұз МАЭС-2 кеңейту жəне реконструкциялау» жобасын (өтініш беруші – «Самұрық-Энерго» акционерлік қоғамы) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттары; 2) «Арнайы мақсаттағы тұтқыр материалдар (құрғақ құрылыс қоспалары жəне цемент) өндірісі» жобасын (өтініш беруші – «Геополимер» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттары бекітілсін. 3. «Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларын жəне Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға жəне жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің қағидалары мен шарттарын бекіту жəне «Халықты жұмыспен қамту туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 19 маусымдағы № 836 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 45 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 23, 323-құжат) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасына шетелдік жұмыс күшін тартуға арналған квотаны белгілеу қағидаларында: 10-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «10. Еңбек жөніндегі уəкілетті орган уəкілетті органдар мен мүдделі мемлекеттік органдардан келіп түскен ұсыныстар негізінде алдағы жылға арналған квотаны экономикалық тұрғыдан белсенді халық санына пайыздық қатынаспен белгілеу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі шешімінің жобасын Қазақстан Республикасының Үкіметіне жыл сайын бірінші желтоқсанға дейін енгізеді. Басым жобалар бойынша квота белгілеу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі шешімінің жобаларын еңбек жөніндегі уəкілетті органмен жəне мүдделі жергілікті атқарушы органдармен келісім бойынша мүдделі орталық мемлекеттік органдар қажеттілігіне қарай эəірлейді жəне Қазақстан Республикасының Үкіметіне енгізеді.». 4. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 22 сəуірдегі № 386 қаулысымен бекітілген «№ 3 станциялық энергия блогын орнатып, Екібастүз МАЭС-2 кеңейту жəне реконструкциялау» жобасын (өтініш беруші - «Самүрық-Энерго» акционерлік қоғамы) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттары 1. Аумағында басым жоба іске асырылатын уəкілетті органға жұмыс беруші не ол уəкілеттік берген тұлға ұсынатын шетелдік жұмыс күшін тартуға өтінішке қоса берілетін құжаттар мыналарды қамтуы тиіс: 1) тегі, аты, əкесінің аты (оның ішінде латын əріптерімен), туған күні мен жылы, азаматтығы, паспортының (жеке басын куəландыратын құжаттың) нөмірі, берілген күні жəне оны берген орган, тұрақты тұратын елі, шыққан елі, білімі, еңбек жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган бекітетін Қазақстан Республикасында қолданылатын басшылар, мамандар жəне басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығына, ұйымдардың басшылары, мамандары мен басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларына, жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына, жұмысшылар кəсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларына жəне 01-99 «Кəсіптер сыныптауышы» Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыныптауышына сəйкес мамандығының, біліктілігінің (лауазымының) атаулары көрсетіле отырып, тартылатын шетелдік қызметкерлер туралы мəліметтер; 2) Қазақстан Республикасының күшіне енген халықаралық шарттарында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен заңдастырылған білімі туралы құжаттардың нотариалды расталған аудармалары (егер құжат мемлекеттік немесе орыс тілінде толтырылған болса, көшірмелері); 3) оның бұрын істеген жұмыс берушісінің ресми бланкісіндегі қызметкердің еңбек қызметі туралы жазбаша растауы немесе Қазақстан Республикасында танылатын өзге де растаушы құжаттар қоса берілген, қызметкердің еңбек қызметі туралы ақпарат (тиісті кəсіп бойынша жұмыс өтілі жөнінде біліктілік талаптары болған кезде); 4) басым жобаны іске асыруға қатысуы туралы куəландыратын шарттан нотариалды куəландырылған үзінді көшірме не салыстырып тексеру үшін түпнұсқасын ұсына отырып көшірмесі (мердігер жəне қосалқы мердігер ұйымдар үшін). 2. Шетелдік қызметкерлердің келуі «Халықтың көші-қоны туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 35-бабында көзделген шарттар сақталған жағдайда жүзеге асырылады. 3. 3 жэне 4-санаттар бойынша рұқсаттар алынған шетелдік қызметкерлерді басқа əкімшілікаумақтық бірліктің аумағында орналасқан кəсіпорындарға, ұйымдарға іссапарға жіберуге болмайды Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 22 сəуірдегі №386 қаулысымен бекітілген «Арнайы мақсаттағы тұтқыр материалдар (құрғақ құрылыс қоспалары жəне цемент) өндірісі» жобасын (өтініш беруші - «Геополимер» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттары 1. Аумағында басым жоба іске асырылатын уəкілетті органға жұмыс беруші не ол уəкілеттік берген Тұлға ұсынатын шетелдік жұмыс күшін тартуға өтінішке қоса берілетін құжаттар мыналарды қамтуы тиіс: 1) тегі, аты, əкесінің аты (оның ішінде латын əріптерімен), туған күні мен жылы, азаматтығы, паспортының (жеке басын куəландыратын құжаттың) нөмірі, берілген күні жəне оны берген орган, тұрақты тұратын елі, шыққан елі, білімі, еңбек жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган бекітетін Қазақстан Республикасында қолданылатын басшылар, мамандар жəне басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығына, ұйымдард��ң басшылары, мамандары мен басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларына, жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына, жұмысшылар кəсіптерінің тарифтікбіліктілік сипаттамаларына жəне 01-99 «Кəсіптер сыныптауышы» Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыныптауышына сəйкес мамандығының, біліктілігінің (лауазымының) атаулары көрсетіле отырып, тартылатын шетелдік қызметкерлер туралы мəліметтер; 2) Қазақстан Республикасының күшіне енген халықаралық шарттарында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен заңдастырылған білімі туралы құжаттардың нотариалды расталған аудармалары (егер құжат мемлекеттік немесе орыс тілінде толтырылған болса, көшірмелері); 3) оның бұрын істеген жұмыс берушісінің ресми бланкісіндегі қызметкердің еңбек қызметі туралы жазбаша растауы немесе Қазақстан Республикасында танылатын өзге де растаушы құжаттар қоса берілген, қызметкердің еңбек қызметі туралы ақпарат (тиісті кəсіп бойынша жұмыс өтілі жөнінде біліктілік талаптары болған кезде); 4) басым жобаны іске асыруға қатысуы туралы куəландыратын шарттан нотариалды куəландырылған үзінді көшірме не салыстырып тексеру үшін түпнұсқасын ұсына отырып көшірмесі (мердігер жəне қосалқы мердігер ұйымдар үшін). 2. Шетелдік қызметкерлердің келуі «Халықтың көші-қоны туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 35-бабында көзделген шарттар сақталған жағдайда жүзеге асырылады. 3. 3 жэне 4-санаттар бойынша рұқсаттар алынған шетелдік қызметкерлерді басқа əкімшілікаумақтық бірліктің аумағында орналасқан кəсіпорындарға, ұйымдарға іссапарға жіберуге болмайды. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 22 сəуірдегі № 386 қаулысына қосымша Басым жобалар бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2013 жылға арналған квота Р/с № 1 1

2

Жобаның атауы

Өтініш беруші

Іске асыру орны

2

3

4

Іске асыру мерзімі

Квота (адам)

5

6

«№ 3 станциялық энергия блогын «Самұрық-Энерго» Павлодар облысы, орнатып, Екібастұз МАЭС-2 кеңейту жəне акционерлік қоғамы Екібастұз қаласы реконструкциялау

2009-2015 ж.ж.

919

Арнайы мақсаттағы тұтқыр материалдар «Геополимер» (құрғақ құрылыс қоспалары жəне цемент) жауапкершілігі өндірісі шектеулі серіктестігі

2010-2013 ж.ж.

Қарағанды облысы, Саран қаласы

№ 55

Астана қаласы

«Мемлекеттік мəдениет ұйымдары, мемлекеттік мұрағаттар, мемлекеттік тілдерді дамыту саласындағы ұйымдар жəне бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің мамандығы бойынша жұмыс өтілін есептеу ережесiн бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрінің 2012 жылғы 26 қарашадағы № 194 бұйрығына толықтыру енгізу туралы

2) 101 баллдан бастап 120 (қоса алғанда) баллға дейін жинаса 2-ші топқа жатқызылады; 3) 121 баллдан бастап жəне одаң жоғары (қоса алғанда) балл жинаса 1-ші топқа жатқызылады. 13. Егер өткен күнтізбелік жыл (жарты жыл) ішінде объект тексерілмеген болса, ол алдыңғы күнтізбелік жылдың (жарты жылдың) нəтижелері бойынша айқындалған топта қалдырылады. 14. Бір субъектіге (заңды тұлғаға) жататын объектілердің тəуекел тобын айқындау əрбір объект үшін жеке жүргізіледі.

Тəуекелдер дəрежесіне байланысты топтар бойынша бақылау объектілерін бөлу, тексерулер мен зертханалық-құрал-саймандық зерттеулердің базалық кезеңділігі

«Азаматтық қызметшілерге, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдардың қызметкерлеріне, қазыналық кəсіпорындардың қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1400 қаулысының 4-тармағы 3) тармақшасына сəйкес бұйырамын: 1. «Мемлекеттік мəдениет ұйымдары, мемлекеттік мұрағаттар, мемлекеттік тілдерді дамыту саласындағы ұйымдар жəне бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің мамандығы бойынша жұмыс өтілін есептеу ережесiн бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрінің 2012 жылғы 26 қарашадағы № 194 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8238 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2013 жылғы 16 қаңтардағы № 22 (27961) жарияланған) мынадай толықтыру енгізілсін: көрсетілген бұйрықпен бекітілген Мемлекеттік мəдениет ұйымдары, мемлекеттік мұрағаттар, мемлекеттік тілдерді дамыту саласындағы ұйымдар жəне бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің мамандығы бойынша жұмыс өтілін есептеу ережесiнде: 8-тармақ мынадай мазмұндағы 10-1) тармақшамен толықтырылсын: «10-1) мұрағат ісі бағытындағы жұмысқа сəйкес келетін білім беру саласындағы педагогикалық мамандықтар бойынша жұмыс уақыты;». 2. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлiгiнiң Заң департаментi осы бұйрықтың: 1) Қазақстан Республикасы Əдiлет министрлiгiнде мемлекеттiк тiркелуiн жəне ресми жариялануын; 2) Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық ресми жарияланған күнiнен бастап он күнтiзбелiк күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Министр

1-ші топ – тəуекел дəрежесі жоғары объектілер №

40

3 тоқсанына бір рет

2

Балалардың сауықтыру жəне санаториялық объектілері (жыл бойғы, маусымдық)

тоқсанына бір рет

3

Балалар үйлері, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдары, кəмелетке толмаған балаларды бейімдеу орталықтары

тоқсанына бір рет

4

Бастауыш, негізгі орта жəне жалпы орта білім беру ұйымдарында, интернат ұйымдарында, пансионаттарда, медреседе, баспаналарда, вахталық кенттерде орналасқан қоғамдық тамақтану жəне сауда объектілері Мынадай: онкологиялық ауруханаларды (диспансерлерді), наркологиялық ауруханаларды (диспансерлерді, медициналық-əлеуметтік оңалту орталықтарын), психиатриялық ауруханаларды (диспансерлерді) қоспағанда стационарлық көмек көрсететін; қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын; амбулаториялық-емханалық көмек көрсететін ұйымдар. Жолаушыларды тасымалдау үшін пайдаланылатын (темір жол, теңіз, ішкі су, əуе) көлік құралдары.

тоқсанына бір рет

5

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2012 жылғы 19 желтоқсандағы № 872 бұйрығына 1-қосымша Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийлері 1. Жалпы ережелер 1. Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы дəрежесін бағалау критерийлері (бұдан əрі - Критерийлер) кəсіпкерлік субъектілеріне жатпайтын мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау объектілерін (бұдан əрі - объект) жоғары, орташа, елеусіз тəуекел топтарына жатқызу жəне объектілерге жоспарлы тексеру жүргізу кезеңділігін айқындау үшін əзірленді. 2. Критерийлерде мынадай ұғымдар пайдаланылды: 1) тəуекел - салдарларының ауырлық дəрежесін есепке ала отырып, тексерілетін объектінің қызметі нəтижесінде адамның өміріне немесе денсаулығына, қоршаған ортаға зиян келтіру мүмкіндігі; 2) тəуекел тобы - критерийлерге сəйкес айқындалатын тəуекелдің жалпы дəрежесі бар объектілер тобы. 3. Мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалауды жүзеге асыру кезінде тəуекелдерді басқару жүйесі: 1) халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарына; 2) зертханалық-құрал-саймандық зерттеулердің нəтижелеріне; 3) объектілердің эпидемиялық маңыздылығына; 4) санитариялық-эпидемиологиялық мониторинг деректеріне негізделеді. 2. Объектілердің тəуекелдерін айқындау жəне тəуекелдер топтарына жатқызу критерийлері 4. Объектілерді тəуекел топтары бойынша бөлу жоспарлы тексерулер кезеңділігін айқындау үшін жүргізіледі. 5. Жоспарлы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалауға жататын объектілер тəуекел дəрежесіне қарай осы Критерийлерге 1-қосымшаға сəйкес топтарға бөлінген. Тəуекел дəрежесі жоғары топқа тексеру кезеңділігі тоқсанына 1 рет деп көрсетілген объектілер жатқызылған. Тəуекел дəрежесі орташа топқа тексеру кезеңділігі жарты жылда 1 рет деп көрсетілген объектілер жатқызылған. Тəуекел дəрежесі елеусіз топқа тексеру кезеңділігі жылына 1 рет деп көрсетілген объектілер жатқызылған. 6. Жаңадан пайдалануға қабылданған объектіні тексеру кезеңділігі осы Критерийлерге 1-қосымшаға сəйкес айқындалады. Жаңадан пайдалануға қабылданған шағын бизнес объектісін тексеру кезеңділігі «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жэне қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес айқындалады. 7. Егер объект объектілерді тексерулер жоспарын бекіткеннен кейін пайдалануға қабылданған болса, ол осы Критерийлерге 1-қосымшаға сəйкес тексеру кезеңділігімен келесі жартыжылдыққа арналған тексерулер жоспарына енгізіледі. 8. Бұзушылықтарды талдау нəтижелері бойынша: 1) осы Критерийлерге 2-қосымшаға сəйкес талаптарға сай критерийлерді бағалау; 2) осы Критерийлерге 3-қосымшаға сəйкес баллды есептеу негізінде объектілерді келесі жылға, оның ішінде жоспарланатын кезеңге (жартыжылдыққа) арналған тəуекел топтары бойынша бөлу жүргізіледі. 9. Объектілердің тəуекел дəрежесінің топтарын айқындау бойынша баллды есептеуді мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органының мамандары жүргізеді жəне осы органньің басшысы Критерийлерге 4-қосымшаға сəйкес нысан бойынша бекітеді. 10. Тексерулерге талдау жүргізу барысында өткен күнтізбелік жыл (жарты жыл) ішінде жоспарлы жəне жоспардан тыс тексерулер жүргізу кезінде анықталған бұзушылықтар ескеріледі. 11. Егер объектіде күнтізбелік жыл (жарты жыл) ішінде тексерулер барысында бұзушылықтар анықталған не анықталмаған болса, онда алдағы жартыжылдыққа тексерулер жоспарын құру кезінде объектілер жинаған баллының мөлшеріне байланысты объектілер топтардың жүйелілігіне қарамастан, топтан топқа ауыстырылады немесе тиісті топта қалдырылады. 12. Тексерілетін объектілер: 1) 0 баллдан бастап 100 (қоса алғанда) баллға дейін жинаса тəуекелдің 3-ші тобына жатқызылады;

Тексерулердің базалық кезеңділігі

2 Балалардың сүт асүйлері

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бұйрығы

«Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексінің 7-бабының 1-тармағының 72) тармақшасына, «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 6 қаңтардағы Заңының 15-бабының 1-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған: 1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сəйкес халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийі; 2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сəйкес балалар сүт асүйлеріне арналған; осы бұйрыққа 3-қосымшаға сəйкес балалардың сауықтыру жəне санаториялық объектілеріне (жыл бойындағы, маусымдық) арналған; осы бұйрыққа 4-қосымшаға сəйкес балалар үйлеріне, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарына, кəмелетке жетпеген балаларды бейімдеу орталықтарына арналған; осы бұйрыққа 5-қосымшаға сəйкес бастауыш, негізгі орта жəне жалпы орта білім беру ұйымдарында, интернат ұйымдарында, пансионаттарда, медреседе, баспаналарда, вахталық кенттерде орналасқан қоғамдық тамақтану жəне сауда объектiлерiне арналған; осы бұйрыққа 6-қосымшаға сəйкес онкологиялық ауруханаларды (диспансерлерді), наркологиялық ауруханаларды (диспансерлерді), медициналық-əлеуметтік оңалту орталықтарын, психиатриялық ауруханаларды (диспансерлерді) қоспағанда стационарлық көмек көрсететін ұйымдарға арналған; осы бұйрыққа 7-қосымшаға сəйкес қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарға арналған; осы бұйрыққа 8-қосымшаға сəйкес амбулаториялық-емханалық көмек көрсетететін ұйымдарға арналған; осы бұйрыққа 9-қосымшаға сəйкес жолаушыларды тасымалдау үшін пайдаланылатын (темір жол, теңіз, ішкі су, əуе) құралдарына арналған; осы бұйрыққа 10-қосымшаға сəйкес интернат ұйымдарына (балаларға арналған) арналған; осы бұйрыққа 11-қосымшаға сəйкес бастауыш, негізгі орта жəне жалпы орта білім беретін ұйымдарға арналған; осы бұйрыққа 12-қосымшаға сəйкес жастар үйлері, пансионаттар, медресе, баспаналарға арналған; осы бұйрыққа 13-қосымшаға сəйкес дарынды балаларға арналған мамандандырылған білім беру ұйымдары объектілеріне арналған; осы бұйрыққа 14-қосымшаға сəйкес тамақ өнімдерін өндіретін, қайта өңдейтін жəне өткізетін қоғамдық тамақтану объектiлерiне арналған; осы бұйрыққа 15-қосымшаға сəйкес балық өңдеу объектілері, балықтың жартылай фабрикаттарын жəне/немесе дайын балық өнімін өндіретін объектілерге арналған; осы бұйрыққа 16-қосымшаға сəйкес тамақ өнімдерінің көтерме, бөлшектеп жəне ұсақ бөлшектеп сату базарларына арналған; осы бұйрыққа 17-қосымшаға сəйкес нан жəне нан-тоқаш өнiмдерін пісіретін объектiлерге арналған; осы бұйрыққа 18-қосымшаға сəйкес тамақ өнiмдерін сақтауға арналған қоймалар; осы бұйрыққа 19-қосымшаға сəйкес стационарлық көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдары: онкологиялық ауруханаларға (диспансерлер), наркологиялық ауруханаларға (диспансерлер), медициналық-əлеуметтік оңалту орталықтарына, психиатриялық ауруханаларға (диспансерлер) арналған; осы бұйрыққа 20-қосымшаға сəйкес АИВ/ЖИТС профилактикасы саласындағы қызметті жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарына арналған; осы бұйрыққа 21-қосымшаға сəйкес су көздері, шаруашылық-ауызсумен жабдықтау үшін су алу орындарына арналған; осы бұйрыққа 22-қосымшаға сəйкес орталықтандырылған жəне орталықтандырылмаған шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау жүйелері объектілеріне арналған; осы бұйрыққа 23-қосымшаға сəйкес интернат үйлеріне (ересектерге арналған), мүгедектер мен қарттарға арналған үйлеріне арналған; осы бұйрыққа 24-қосымшаға сəйкес көлік құралдарына (тамақ өнімдерін, азық-түлік шикізаттарын, шаруашылық-ауыз суды, радиоактивті, қауіпті, химиялық жəне уытты заттарды тасымалдау үшін пайдаланылатын темір жол, автомобиль, теңіз, ішкі су, əуе) объектілеріне арналған; осы бұйрыққа 25-қосымшаға сəйкес өнеркəсіптік жəне азаматтық мақсаттағы салынып жəне қайта жаңғыртылып жатқан объектілерге, күрделі жөңдеу объектілеріне, құрылыс алаңдарына арналған; осы бұйрыққа 26-қосымшаға сəйкес мектепке дейінгі тəрбиелеу жəне оқыту ұйымдары-сəбилер бақшалары жəне барлық түрдегі бала бақшалар, балалар толық жəне қысқа уақыт болатын мектепке дейінгі тəрбиелеу орталықтарына арналған; осы бұйрыққа 27-қосымшаға сəйкес орта жəне жоғары білімнен кейінгі, техникалық жəне кəсіптік оқыту ұйымдарына арналған; осы бұйрыққа 28-қосымшаға сəйкес арнайы білім беру түзету ұйымдарына арналған; осы бұйрыққа 29-қосымшаға сəйкес сот медицинасы жəне патологиялық анатомия саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдарға арналған; осы бұйрыққа 30-қосымшаға сəйкес дəрілік препараттарды дайындайтын объектілерге арналған; осы бұйрыққа 31-қосымшаға сəйкес қалпына келтіру, санаториялық ем жəне медициналық оңалту ұйымдарына арналған; осы бұйрыққа 32-қосымшаға сəйкес моншалар, сауналар, жүзу бассейндеріне арналған; осы бұйрыққа 33-қосымшаға сəйкес спорттық-сауықтыру мекемелеріне арналған; осы бұйрыққа 34-қосымшаға сəйкес тұрғын жəне қоғамдық ғимараттарды, кеңселерді пайдалану ұйымдарына, үйлерді басқару ұйымдарына, үй-жай иелерінің кооперативтеріне арналған; осы бұйрыққа 35-қосымшаға сəйкес саябақтарға арналған; осы бұйрыққа 36-қосымшаға сəйкес екінші санаттағы су қоймаларына, жағажайларға арналған; осы бұйрыққа 37-қосымшаға сəйкес қалдықтарды, оның ішінде медициналық қалдықтарды жинау, сақтау, тасымалдау, жою, сұрыптау, өңдеу, залалсыздандыру жəне кəдеге жарату объектілеріне арналған; осы бұйрыққа 38-қосымшаға сəйкес зертханалардың барлық түрлеріне арналған; осы бұйрыққа 39-қосымшаға сəйкес радиациялық қауіпті объектілерге арналған; осы бұйрыққа 40-қосымшаға сəйкес өндірістік мақсаттағы құрылыстарға, өндірістік объектілердің санитариялық қорғаныш аймағына арналған; осы бұйрыққа 41-қосымшаға сəйкес өнеркəсіп салалары объектілеріне арналған; осы бұйрыққа 42-қосымшаға сəйкес көлік құралдарына (əуе, темір жол, су, автомобиль) жəне жолаушыларға қызмет көрсету объектелеріне арналған; осы бұйрыққа 43-қосымшаға сəйкес химиялық заттар мен өнімдерді, агрохимикаттарды жəне пестицидтерді (улы химикаттарды), вакциналар мен басқа да иммундық-биологиялық препараттарды сақтау қоймаларына арналған; осы бұйрыққа 44-қосымшаға сəйкес дезинфекция, дезинсекция, дератизация заттары мен препараттарын, иммундық-биологиялық, диагностикалық препараттарды дайындайтын, өндіретін, өңдейтін, сақтайтын, тасымалдайтын, пайдаланатын жəне өткізетін, сондай-ақ оларды пайдаланумен байланысты жұмыстар мен қызметтерді көрсететін объектілерге арналған; осы бұйрыққа 45-қосымшаға сəйкес кəріздік тазарту құрылыстары мен тораптарына арналған тексеру парақтарының нысандары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Мемлекеттік санитарлықэпидемиологиялық қадағалау комитеті: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның ресми түрде жариялануын; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің ресми интернетресурсында жариялануын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз етсін. 3. «Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық салауаттылығы саласындағы тексеру парақтарының нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 9 маусымдағы № 380 (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7065 болып тіркелген, «Заң газеті» газетінде 2011 жылғы 22 шілдеде № 104 (1920) жарияланған) бұйрығының күші жойылды деп танылсын. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау вицеминистрі Е.Ə. Байжүнісовке жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр С. ҚАЙЫРБЕКОВА.

Объектілердің түрлері

1 1

М.ҚҰЛ-МҰХАММЕД.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2013 жылғы 1 сəуірде Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №8401 болып енгізілді.

№872

13

Зертханалардың барлық түрлері

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

14

Радиациялық қауіпті объектілер

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

15

Өндірістік мақсаттағы құрылыстар, өндірістік объектілердің санитариялық қорғаныш аймағы

жылына бір рет

16

Өнеркəсіптік сала объектілері

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

17

Көлік құралдарына (əуе, темір жол, су, автомобиль) жəне жолаушыларға қызмет көрсету объектілері

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

18

Химиялық заттар мен өнімдерді, агрохимикаттарды жəне пестицидтерді (улы химикаттарды), вакциналар мен басқа да иммундық-биологиялық препараттарды сақтауға арналған қоймалар Дезинфекция, дезинсекция, дератизация құралдары мен препараттарын, иммундықбиологиялық, диагностикалық препараттарды дайындайтын, өндіретін, өңдейтін, сақтайтын, тасымалдайтын, пайдаланатын жəне өткізетін, сондай-ақ оларды пайдаланумен байланысты жұмыстар мен қызметтерді көрсететін объектілер Кəріздік тазарту құрылыстары мен тораптары

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийлеріне 1-қосымша

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласында тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийі мен тексеру парақтарының нысандарын бекіту туралы

СЕРТИФИКАТ №

№ 386

2013 жылғы 15 наурыз

2012 жылғы 19 желтоқсан

Сертификатты берген ұйымның атауы Наименование организации выдавший сертификат

2013 жылғы 22 сəуір

13

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

6

7

Интернат ұйымдары (балаларға арналған)

тоқсанына бір рет

тоқсанына бір рет

тоқсанына бір рет

Бір жылдағы зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер кезеңділігі БактериолоПаразитоСанитариялықФизикалық Радиациялық гиялық бақылау логиялық химиялық факторларды бақылау бақылау бақылау бақылау 4 5 6 7 8 тоқсанына бір рет, тоқсанына бір пайдалануға пайдалануға пайдалануға тексерудің рет, беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің тексерудің жылына бір рет кезеңділігіне белгіленген белгіленген сəйкес кезеңділігіне кезеңділігіне сəйкес сəйкес тоқсанына бір рет, тоқсанына бір пайдалануға пайдалануға пайдалануға тексерудің рет, беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің тексерудің жылына бір рет кезеңділігіне белгіленген белгіленген сəйкес кезеңділігіне кезеңділігіне сəйкес сəйкес тоқсанына бір рет, тоқсанына бір пайдалануға пайдалануға пайдалануға тексерудің рет, беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің тексерудің жылына бір рет кезеңділігіне белгіленген белгіленген сəйкес кезеңділігіне кезеңділігіне сəйкес сəйкес тоқсанына бір рет, тоқсанына бір пайдалануға пайдалануға пайдалануға тексерудің рет, беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің тексерудің жылына бір рет кезеңділігіне белгіленген белгіленген сəйкес кезеңділігіне кезеңділігіне сəйкес сəйкес тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес тоқсанына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

1 1

Объектілердің түрлері

2 Бастауыш, негізгі орта жəне жалпы орта білім беретін ұйымдары

Тексерулердің базалық кезеңділігі

пайдалануға пайдалануға беру кезінде, беру кезінде жылына бір рет

пайдалануға пайдалануға беру кезінде, беру кезінде жылына бір рет

5

6

7

8

Тамақ өнімдерін сақтауға арналған қоймалар

9

10

11

12

13

14

15

16

Стационарлық көмек көрсететін денсаулық сақтау ұйымдары: онкологиялық ауруханалар (диспансерлер), наркологиялық ауруханалар (диспансерлер, медициналық-əлеуметтік оңалту орталықтары), психиатриялық ауруханалар (диспансерлер) АИТВ/ЖИТС профилактикасы саласында қызметті жүзеге асыратын денсаулық сақтау объектілері

Су көздері, шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау үшін су алу орындары

8

7

пайдалануға беру кезінде

8

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет

Нан жəне нан-тоқаш өнімдерін пісіретін объектілер

7

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Балық өңдеу объектілері, балықтың жартылай фабрикаттарын жəне/ немесе дайын балық өнімін өндіретін объектілер

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет

-

1

1

2

3

4

5

6

7

8

9 10

11

13 пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде 16 17

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

Көлік құралдары ( тамақ өнімдерін, азық-түлік шикізаттарын, шаруашылық-ауыз суды, радиоактивті, қауіпті, химиялық жəне уытты заттарды тасымалдау үшін пайдаланылатын темір жол, автомобиль, теңіз, ішкі су, əуе) Өнеркəсіптік жəне азаматтық мақсаттағы салынып жатқан жəне қайта жаңғыртылып жатқан объектілер, күрделі жөндеу объектілері, құрылыс алаңдары Мектепке дейінгі тəрбиелеу жəне оқыту ұйымдары – сəбилер бақшалары жəне барлық түрдегі бала бақшалар, балалар толық жəне қысқа уақыт болатын мектепке дейінгі тəрбиелеу орталықтары

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

-

-

-

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде

-

Тексерулердің Бір жылдағы зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер жиілігі базалық Бактериоло-гиялық ПаразиСанитариялық- Физикалық Радиациялық кезеңділігі бақылау тологиялық химиялық факторларды бақылау бақылау бақылау бақылау 2 3 4 5 6 7 8 Орта жəне жоғары білімнен кейінгі жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға пайдалануға пайдалануға техникалық жəне кəсіптік оқыту бір рет тексерудің тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде ұйымдары белгіленген белгіленген жылына бір рет жылына бір кезеңділігіне кезеңділігіне рет сəйкес сəйкес Арнайы білім беру түзету ұйымдары жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға пайдалануға пайдалануға бір рет тексерудің тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген белгіленген жылына бір рет жылына бір кезеңділігіне кезеңділігіне рет сəйкес сəйкес Сот медицинасы жəне патологиялық жылына жылына бір рет, пайдалануға пайдалануға пайдалануға анатомия саласындағы қызметті бір рет тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде жүзеге асыратын объектілер белгіленген тексерудің жылына бір кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес кезеңділігіне сəйкес Дəрілік препараттарды дайындайтын жылына жылына бір рет, пайдалануға пайдалануға пайдалануға объектілер бір рет тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің жылына бір кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес кезеңділігіне сəйкес Қалпына келтіру жəне медициналық жылына жылына бір рет, пайдалануға пайдалануға пайдалануға оңалту ұйымдары бір рет тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген тексерудің жылына бір кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес кезеңділігіне сəйкес пайдалануға пайдалануға Моншалар, сауналар, жүзу жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға бассейндері бір рет тексерудің тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде белгіленген белгіленген тексерудің жылына бір кезеңділігіне кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес сəйкес кезеңділігіне сəйкес пайдалануға пайдалануға Спорттық-сауықтыру мекемелері жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде бір рет тексерудің белгіленген тексерудің жылына бір белгіленген кезеңділігіне кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес сəйкес кезеңділігіне сəйкес пайдалануға пайдалануға Тұрғын жəне қоғамдық ғимараттарды, жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде кеңселерді пайдалану ұйымдары, бір рет тексерудің белгіленген белгіленген тексерудің жылына бір үйлерді басқару ұйымдары, үй-жай иелерінің кооперативтері кезеңділігіне кезеңділігіне белгіленген рет сəйкес сəйкес кезеңділігіне сəйкес Саябақтар жылына пайдалануға бір рет беру кезінде пайдалануға пайдалануға Адамдардың уақытша тұратын жылына жылына бір рет, жылына бір рет, пайдалануға тексерудің беру кезінде, беру кезінде, беру кезінде объектілері (қонақ үйлер, мотельдер, бір рет тексерудің жылына бір белгіленген тексерудің кемпингтер, жатақханалар, вахталық белгіленген рет кезеңділігіне белгіленген кенттер) кезеңділігіне сəйкес кезеңділігіне сəйкес сəйкес

12

Қалдықтарды, оның ішінде медициналық қалдықтарды жинау, сақтау, тасымалдау, жою, сұрыптау, өндеу, залалсыздандыру жəне кəдеге жарату объектілері

жылына бір рет

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

2 Зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер нəтижелерінің сəйкес еместігі (өлшеулердің жалпы санының 10%-нан жоғары) Тамақ сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), су сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), жұғындылар сынамаларының (жұғындылардың жалпы санының 2%-нан жоғары) зертханалық зерттеулері нəтижелерінің сəйкес еместігі Санитариялық-эпидемияға қарсы (профилактикалық) іс-шараларды ұйымдастыру жəне өткізу, инфекциялық бақылауды ұйымдастыру бойынша бұзушылық Дезинфекциялық, дератизациялық, дезинсекциялық заттар мен препараттарды, иммундық-биологиялық, дəрілік препараттарды сақтауға, пайдалануға жəне өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы Халықтың декреттелген тобында алдын ала жəне/немесе мерзімдік (инфекциялық жəне паразиттік аурулардың алдын алу жəне оларды таратпау мақсатында) медициналық тексерудің, вакцинациялаудың болмауы Дезинфекциялау, дезинсекциялау жəне дератизациялау іс-шараларын өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы

2

3 4

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

-

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде

пайдалануға беру кезінде

Бұзушылық түрлері 3 өрескел бұзушылық өрескел бұзушылық

Балл саны Нəтижелері (+/-) 4 5 20 балл 20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық орташа бұзушылық орташа бұзушылық

20 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық

10 балл

орташа бұзушылық орташа бұзушылық

10 балл

елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық елеусіз бұзушылық

1 балл

20 балл

10 балл 10 балл

10 балл

10 балл

1 балл 1 балл 1 балл

Бұзушылық түрлері 3 өрескел бұзушылық өрескел бұзушылық

Балл саны Нəтижелері (+/-) 4 5 20 балл 20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

өрескел бұзушылық

20 балл

7

Азық-түліктерді сақтау шарттары мен мерзімдерінің, дайын өнімді өткізу мерзімдерінің бұзылуы

орташа бұзушылық

10 балл

8

Объектінің жобалау қуатының артуы. Бір адамға/балаға/орынға аудан нормаларының сақталмауы

орташа бұзушылық

10 балл

9

Объектінің құрылғысына жəне күтіп-ұстауға, үй-жайлардың жиынына, оларды орналастыруға жəне санитариялық-техникалық жағдайына, «таза» жəне «лас» ағындарды бөлуді қамтамасыз ету бойынша талаптардың бұзылуы

орташа бұзушылық

10 балл

(Жалғасы бар). Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Ақпарат жəне мұрағат комитетінің бұйрығы 2013 жылғы 23 сəуір

Объектілердің түрлері

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Критерийлер атауы

1 1

6

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

-

пайдалануға беру кезінде

2-ші топтың объектілері үшін тəуекел дəрежесін бағалау критерийлері

5

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

-

жылына 1 рет

-

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жылына бір рет

20 21

жарты жылда бір рет

Екінші санаттағы су қоймалары, жағажайлар

18 19

Интернат үйлері (ересектерге арналған). Мүгедектер мен қарттарға арналған үйлер

11

14 15

3-ші топ – тəуекел дəрежесі елеусіз объектілер №

10

12

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет

6

9

Орталықтандырылған жəне орталықтандырылмаған шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау жүйелері

жарты жылда бір рет

5

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

жарты жылда бір рет

жарты жылда бір рет

2

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Тамақ өнімдерін өндіретін, қайта өңдейтін жəне өткізетін қоғамдық тамақтану объектілері

Тамақ өнімдерінің көтерме, бөлшектеп жəне ұсақ бөлшектеп сату базарлары

Радиациялық бақылау

5

жарты жылда бір рет

-

2 Зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер нəтижелерінің сəйкес еместігі (өлшеулердің жалпы санының 10%-нан жоғары) Тамақ сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), су сынамаларының (сынамалардың жалпы санының 10%-нан жоғары), жұғындылар сынамаларының (жұғындылардың жалпы санының 2%-нан жоғары) зертханалық зерттеулері нəтижелерінің сəйкес еместігі Санитариялық-эпидемияға қарсы (профилактикалық) іс-шараларды ұйымдастыру жəне өткізу, инфекциялық бақылауды ұйымдастыру бойынша бұзушылық Дезинфекциялық, дератизациялық, дезинсекциялық заттар мен препараттарды, иммундық-биологиялық, дəрілік препараттарды сақтауға, пайдалануға жəне өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы Сумен жабдықтауға, суды бұруға, желдетуге, жарықтандыруға, ауа баптауға, микроклиматқа қойылатын талаптардың бұзылуы Халықтың декреттелген тобында алдын ала жəне/немесе мерзімдік (инфекциялық жəне паразиттік аурулардың алдын алу жəне оларды таратпау мақсатында) медициналық тексерудің, вакцинациялаудың болмауы Дезинфекциялау, дезинсекциялау жəне дератизациялау іс-шараларын өткізуге қойылатын талаптардың бұзылуы Объектінің жобалау қуатының артуы. Бір адамға/балаға/орынға аудан нормаларының сақталмауы Объектінің құрылғысына жəне күтіп-ұстауға, үй-жайлардың жиынына, оларды орналастыруға жəне санитариялық-техникалық жағдайына, «таза» жəне «лас» ағындарды бөлуді қамтамасыз ету бойынша талаптардың бұзылуы Жабдықты күтіп-ұстауға жəне пайдалануға қойылатын талаптардың бұзылуы, технологиялық, салқындатқыш, өндірістік жəне медициналық жабдықтың болмауы, жеткіліксіздігі, жарамсыздығы, оны орналастыруға қойылатын талаптардың бұзылуы Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес тыйым салынған тамақтарды, бұйымдарды, азық-түліктер мен өнімдерді дайындау жəне пайдалану Азық-түліктерді сақтау шарттары мен мерзімдерінің, да��ын өнімді өткізу мерзімдерінің бұзылуы Өндіру жағдайларына (технологиялық үдеріске, өндіру технологиясына) қойылатын, ұсынылатын қызметтерге қойылатын талаптардың бұзылуы, өндірістік бақылауды ұйымдастыру Тамақ өнімдерімен жəне сумен жанасатын шикізаттың, тамақ өнімдерінің жəне жабдықтың қауіпсіздігін растайтын құжаттардың болмауы Жабдықты жəне мүкаммалды пайдалану қағидаларының, оларды күтіп-ұстауға, жууға жəне өңдеуге қойылатын талаптардың бұзылуы. Асхана мүкаммалын таңбалауға, технологиялық жабдықпен, қатты жəне жұмсақ мүкаммалмен жарақталуына қойылатын талаптардың бұзылуы Киім-кешектерді жинауға, жууға, тасымалдауға жəне сақтауға қойылатын талаптардың бұзылуы Қалдықтарды, оның ішінде медициналық қалдықтарды жинауға, сақтауға, тасымалдауға, залалсыздандыруға жəне кəдеге жаратуға қойылатын талаптардың бұзылуы Медициналық, егу кабинеттерін жарықтандыруға, жабдығына жəне күтіп-ұстауға қойылатын талаптардың болуы Еңбек жағдайларының, тұрмыстық қызмет көрсетуге, өндірістік гигиенаға қойылатын талаптардың бұзылуы Жиһазға, спорт жəне ойын жабдықтарына, ойын жəне спорт алаңдарына қойылатын талаптардың бұзылуы Аумақты аймақтауға, күтіп-ұстауға жəне көгалдандыруға, санитариялықаулалық қондырғылардың санитариялық жағдайына қойылатын талаптардың бұзылуы

Физикалық факторларды бақылау

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Дарынды балаларға арналған мамандандырылған білім беру ұйымдары

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Критерийлер атауы

Санитариялықхимиялық бақылау 6

4

3

-

1 1

4

жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес жарты жылда бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

жарты жылда бір рет

-

3

3

Жастар үйлері, пансионаттар, медресе, баспаналар

4

Паразитологиялық бақылау

-

пайдалануға беру кезінде, жылына бір рет

Халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы тəуекелдер дəрежесін бағалау критерийлеріне 2-қосымша 1-ші топтың объектілері үшін тəуекел дəрежесін бағалау критерийлері

Бір жылдағы зертханалық-құрал-саймандық зерттеулер кезеңділігі Бактериологиялық бақылау

-

пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес пайдалануға беру кезінде, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

Ескертпе. Тарату желісінің (бақылау нүктелері) ауыз суының қауіпсіздігін бақылау кезеңділігін бақылаудағы аумақтың санитариялық-эпидемиологиялық жағдайына қарай мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдары белгілейді.

жарты жылда бір рет

2

20

пайдалануға пайдалануға беру кезінде, беру кезінде жылына бір рет жылына бір рет

2-ші топ – тəуекел дəрежесі орташа объектілер №

19

жылына бір рет, тексерудің белгіленген кезеңділігіне сəйкес

№71

Астана қаласы

Қазақ тіліне аудару үшін əлемдік өзекті кітаптарды анықтау жөніндегі конкурстың Ережесін бекіту туралы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə. Назарбаевтың 2012 жылы 14 желтоқсанындағы «Қазақстан - 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының 95-тармағын орындау мақсатында бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған қазақ тіліне аудару үшін əлемдік өзекті кітаптарды анықтау жөніндегі конкурстың Ережесі бекітілсін. 2. Баспа бұқаралық ақпарат құралдары (Ж. Байбосынов) жəне Электрондық бұқаралық ақпарат құралдары басқармалары (Л. Сүйіндік) ережені бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Ақпарат жəне мұрағат комитеті төрағасының орынбасары А. Нұрмахановқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Төраға

Б. ҚАЛИАНБЕКОВ.

Келісім парағы: Төрағаның орынбасары А.Нұрмаханов Баспа бағдарламалары басқармасы Мемлекеттік сатып алулар жəне ұйымдастыру-құқықтық жұмыс басқармасы Кадр қызметі Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Ақпарат жəне мұрағат комитеті төрағасының 2013 жылғы «23» сəуірдегі №71 бұйрығымен бекітілген Қазақ тіліне аудару үшін əлемдік өзекті кітаптарды анықтау жөніндегі конкурстың ЕРЕЖЕСІ Кіріспе Осы Ереже Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə. Назарбаевтың 2012 жылы 14 желтоқсанындағы «Қазақстан - 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының 95-тармағын орындау мақсатында əзірленді. 1. Жалпы ережелер 1. Осы Ереже қазақ тіліне аударылатын əлемдік өзекті кітаптарды анықтау жөніндегі конкурсты өткізу тəртібін реттейді. 2. Конкурсқа ұсынылатын туындылар: - оқырмандардың рухани жəне интеллектуалдық есеюіне, ой-өрісінің кеңеюіне жəне шетелдік пен классикалық əдебиеттің үздік дəстүрлерін дамытуға əсерін тигізуі; - пайдалы əсер тудыратын қызықты сюжеттері болуы керек. 2. Конкурстың мақсаттары мен міндеттері 3. Конкурстың негізгі мақсаты: - көркемсөз əдістерімен əлеуметтік белсенді тұлғаны қалыптастыру үшiн қолайлы жағдайлар жасау; - шетелдік қазіргі жəне классикалық əдебиеттерді білуді тереңдету жəне кеңейту; - халықтың рухани-білімдік жəне ой-өріс-мəдени деңгейін көтеру. 4. Конкурстың негізгі міндеттері: - өскелең ұрпақты жалпы дүниелік құндылықтар рухында тəрбиелеу; - əлеуметтік маңызды əдебиеттің шығуын қамтамасыз ету жəне əлеуетті оқырман қауымына жеткізу; - əлемдік ғылыми ойдың, мəдениет пен əдебиет жетістіктерін мемлекеттік тілге аудару. 3. Конкурс қатысушыларына арналған шарттар 5. Конкурсқа заңды тұлғалар немесе 18 жасқа толған жеке тұлғалар қатыса алады. 4. Конкурстың жүргізу тəртібі 6. Конкурс үш номинациядан тұрады: - «Балалар əдебиеті»; - «Көркем əдебиет»; - «Ғылыми-танымдық əдебиет». 7. Конкурсқа қатысу үшін өтінімдер 2013 жылдың 30 мамырына дейін қабылданады. 8. Конкурсқа қатысатын өтінімдерді электрондық мекен-жайға бағыттауға керек: N.Togyzbaev@ mki.gov.kz немесе мына мекен-жай бойынша қабылданады: 010000, Астана қ., Орынбор көшесі, 8, «Министрліктер үйі», 15-кіреберіс, Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Ақпарат жəне мұрағат комитеті, Баспа бағдарламалары басқармасы, 223 кабинет, сағат 09.00 бастап 16.00-ге дейін (сенбі жəне жексенбі күндерден басқа). Байланыс телефондары: 8 (7172) 74-04-90, 74-05-37. Өтінімнің пішіні №

Автордың А.Ə.Т. жəне шығарманың атауы

Елі

Тілі

Жіберушінің А.Ə.Т.

9. Көрсетiлген пiшiмге сəйкес келмейтiн өтiнiмдер қабылданбайды.

Мекен-жайы, телефон, e-mail


14

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 30 қараша

№1518

Астана, Үкімет Үйі

Салық есептілігі нысандарын және оларды жасау қағидаларын бекіту туралы (Жалғасы. Басы 85, 93-106, 111-нөмірлерде).

тұлғаның атауы немесе жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 4) салық есептілігі табыс етілетін салық кезеңі (ай, жылы) – декларация табыс етілетін салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі). Декларация табыс ету үшін күнтізбелік күн Салық кодексінің 295-бабына сəйкес есепті салық кезеңі болып табылады; 5) декларация түрі. Тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызу есебімен белгіленеді; 6) хабарлама нөмірі мен күні. Жолдар Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағының 4) тармақшасында көзделген декларация түрін табыс еткен жағдайда толтырылады; 7) салық төлеуші санаты. Торкөз егер төлеуші А жолында көрсетілген санатқа жататын болса, белгіленеді; 8) валюта коды. «Кедендік декларацияларды толтыру үшін пайдаланылатын жіктеуіштер туралы» Kеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен бекітілген 23 «Валюталар жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 9) табыс етілген қосымшалар. Табыс етілген қосымшалардың торкөздері белгіленеді; 10) құрылымдық бөлімшелер үшін немесе салық салуға байланысты объектілер үшін табыс етілген есептер. Тиісті торкөз құрылымдық бөлімшелер үшін немесе салық салуға байланысты объектілер үшін жасалған есеп нысанына қарай белгіленеді. 16. «Төлеуге акциздер есептелді» деген бөлімде: 1) 400.00.001 жолында барлық спирт жəне (немесе) шарап материалының түрлері бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.01.015 (400.01-нысанының барлық беттері бойынша) жолдарында көрсетілген сома көшіріледі; 2) 400.00.002 жолында алкоголь өнімі, сонымен бірге Қазақстан Республик��сының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген, құрамында спирт бар медициналық мақсаттағы өнім бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.02.013 (400.02-нысанының барлық беттері бойынша) жолдарында көрсетілген сомалар көшіріледі; 3) 400.00.003 жолында темекі бұйымдары бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.03.013 (400.03-нысанының барлық беттері бойынша) жолдарында көрсетілген сома көшіріледі; 4) 400.00.004 жолында шикі мұнай, газ конденсаты бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.04.013 жолында көрсетілген сома көшіріледі; 5) 400.00.005 жолында бензин (авиациялықты қоспағанда) бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.05.003 С жолында көрсетілген сома көшіріледі; 6) 400.00.006 жолында дизель отыны бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.05.006 С жолында көрсетілген сома көшіріледі; 7) 400.00.007 жолында Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.08.011 жолында көрсетілген сома көшіріледі; 8) 400.00.008 жолында өзге де акцизделетін тауарлар бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолды жер қойнауын пайдалануға арналған келісім-шартпен белгіленген салық режимінде акциз есептеуді жəне төлеуді жүзеге асыратын төлеушілер толтырады; 9) 400.00.009 жолында 400.00.001-ден 400.00.008-ге дейінгі жолдардың сомасы ретінде айқындалатын есептелген акциздің жалпы сомасы көрсетіледі; 10) 400.00.010 жолында салықтан шегерім сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 400.06-нысаны Е бағанының 00000001 жолында көрсетілген қорытынды сома көшіріледі; 11) 400.00.011 жолында 400.00.009 жəне 400.00.010 жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын есептелген акциздің қорытынды сомасы көрсетіледі; 12) 400.00.012 жолында құрылымдық бөлімшелер үшін немесе салық салуға байланысты объектілер үшін есептелген акциз сомасы көрсетіледі. 17. «Акциз салудан босатылған акцизделетін тауарлар» деген бөлімде: 1) 400.00.013 жолында Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған басты мекеменің өткізілген акцизделетін тауарлардың барлық құны, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан бүлінген, жоғалған кездегі акцизделетін тауарлардың құны көрсетіледі. Бұл жолға 400.07.004 жолында көрсетілген сома көшіріледі. 2) 400.00.014 жолында Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған құрылымдық бөлімшенің өткізілген акцизделетін тауарлардың барлық құны, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан бүлінген, жоғалған кездегі акцизделетін тауарлардың құны көрсетіледі. Бұл жол 400.00.014 I, 400.00.014 II, 400.00.014 III, 400.00.014 IV, 400.00.014 V, 400.00.014 VI, 400.00.014 VII, 400.00.014 VIII, 400.00.014 IX, 400.00.014 X, 400.00.014 XI, 400.00.014 XII, 400.00.014 XIII, 400.00.014 XIV жолдарының сомасы болып анықталады; 3) 400.00.014 I жолында акцизден босатылған өткізілген спирттің құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 I B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 4) 400.00.014 II жолында акцизден босатылған өткізілген арақтың жəне айрықша арақтың құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 II B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 5) 400.00.014 III жолында акцизден босатылған өткізілген ликер-арақ өнімдерінің құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 III B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 6) 400.00.014 IV жолында акцизден босатылған өткізілген шарап құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 IV B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 7) 400.00.014 V жолында акцизден босатылған өткізілген коньяк құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 V B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 8) 400.00.014 VI жолында акцизден босатылған өткізілген бренди құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 VI B жолында көрсетілген сома көшіріледі; 9) 400.00.014 VII жолында акцизден босатылған өткізілген сыра құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 VII B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 10) 400.00.014 VIII жолында акцизден босатылған өткізілген шарап материалы құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 VIII B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 11) 400.00.014 IX жолында акцизден босатылған өткізілген темекі бұйымдарының құны көрсетіледі; 12) 400.00.014 Х жолында акцизден босатылған өткізілген бензиннің (авиациялықты қоспағанда) құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 IХ B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 13) 400.00.014 ХI жолында акцизден босатылған өткізілген дизель отынының құны көрсетіледі. Осы жолға 421.00.009 Х B жолында көрсетілген сомасы көшіріледі; 14) 400.00.014 ХII жолында акцизден босатылған өткізілген шикі мұнай, газ конденсаты құны көрсетіледі; 15) 400.00.014 ХIII жолында акцизден босатылған Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген өткізілген акцизделетін тауарлар құны көрсетіледі; 16) 400.00.014 ХIV жолында акцизден босатылған Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген медициналық мақсаттағы бальзамдар басқа құрамында спирт бар өнімнің сомасы көшіріледі. 18 «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде: 1) «Басшының Т.А.Ə.» жолында құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Егер декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде жолда «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолын қамтуы тиіс, деректер жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні. Декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамның Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы берген декларацияның тіркеу нөмірі көрсетіледі; 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі. 3. Спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша салық салынатын операциялар - 400.01-нысанын жасау 19. Осы нысан өз өндірісіндегі спирттің жəне шарап материалының барлық түрлері бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған, мынадай салық төлеушілер толтырады: 1) спирт жəне (немесе) шарап материалын өндірушілер; 2) спирттің жəне (немесе) шарап материалының конкурстық массасын өткізуді жүзеге асыратындар; 3) емдік жəне фармацевтік құралдар өндіру мен медициналық қызмет көрсету үшін сатып алынған спиртті мақсатсыз пайдалануды жүзеге асыратындар, сондай-ақ базалықтан төмен ставка бойынша акцизбен спирт жəне шарап материалын сатып алғандар жəне оны алкоголь өнімінің өндірісіне пайдаланбайтындар. 20. Əрбір өнім түріне жеке бет жасалады. 21. «Спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша салық салынатын операциялар» деген бөлімде: 1) А бағанында салық базасының мөлшері (литр) көрсетіледі; 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген акциз сомасы көрсетіледі; 4) 400.01.001 А жолында өнімінің түрі көрсетіледі; 5) 400.01.001 В жолында тиісті бюджет жіктемесінің коды көрсетіледі. 6) 400.01.002 жолында алкоголь өнімін өндіру үшін өткізілген спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 7) 400.01.003 жолында алкоголь өнімін өндіру үшін сатылмайтын спирт жəне (немесе) шарап материалы жөніндегі мəліметтер көрсетіледі. Бұл жолда алкоголь өнімін өндірушілерге спиртті өткізу туралы мəліметтер, сондай-ақ емдік жəне фармацевтік құралдарды өндіруге жəне медициналық қызмет көрсетуге арналған спиртті жəне (немесе) шарап материалын өткізу туралы мəліметтер көрсетілмейді; 22. 400.01.004 жолында өз өндірісінің қажеттілігі үшін пайдаланылатын спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 23. 400.01.005 жолында акцизделетін тауарларды өзі өндіру үшін пайдаланылған спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 24. 400.01.006 жолында алыс-беріс негізінде қайта өңдеуге берілген спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 25. 400.01.007 жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 26. 400.01.008 жолында заттай төлем кезінде пайдаланылған спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 27. 400.01.009 жолында өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп-жөнелтілген спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 28. 400.01.010 жолында конкурстық массасы өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 29. 400.01.011 жолында спирт жəне (немесе) шарап материалын өндіруші лицензияда көрсетілген өндіріс мекен-жайынан көшірген спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 30. 400.01.012 жолында бүлінуі немесе жоғалуы фактісі анықталған спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша мəліметтер көрсетіледі; 31. 400.01.013 жолында алкоголь өнімінің өндірісі, емдік жəне фармацевтік құралдар өндіру мен медициналық қызмет көрсету үшін сатып алынған, бірақ мақсаты бойынша пайдаланылмаған спирт бойынша мəліметтер көрсетіледі; 32. 400.01.014 жолында алкоголь өнімінің өндірісі үшін сатып алынған кезде спиртті жəне (немесе) шарап материалын жеткізушілерге төленген акциз сомасы көрсетіледі. 400.01.014 жолы 400.01.013 жолы толтырылған жағдайда толтырылады. Жол спиртті жəне (немесе) шарап материалын жеткізушіге акцизді есепке алумен төленгенін растайтын төлем құжаттарының негізінде толтырылады; 33. 400.01.015 жолында 400.01.014 жолы шегерілген 400.01.001С 400.01.013С жолдарының сомасы ретінде айқындалатын салық салынатын акцизделетін өнімдер бойынша операцияларға есептелген акциздің жиынтық сомасы көрсетіледі. 34. 400.01-нысанының барлық беттері бойынша 400.01.015 жолының сомасы декларацияның 400.00.001 жолына көшіріледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 30 қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Акциз бойынша салық есептілігін (декларация) жасау қағидалары (400.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Акциз бойынша салық есептілігін (декларация) жасау қағидалары (400.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне акциз сомаларын есептеуге арналған акциз бойынша салық есептілігі нысанын (бұдан əрі – декларация) толтыру тəртібін айқындайды. Декларацияны акциз төлеушілер Салық кодексінің 9-бөліміне сəйкес толтырады. Бензин (авиациялықты қоспағанда) мен дизель отынын өткізуді жүзеге асыратын акциз төлеушілерді қоспағанда, орналасқан орны бойынша салық органында тіркелген салық салуға байланысты бір объектісі бар акциз төлеуші акциз бойынша декларацияны құрылымдық бөлімшелер немесе салық салуға байланысты объекті үшін есепті қоса бермей-ақ табыс етеді. 2. Декларация декларацияның өзінен (400.00-нысан) жəне салық міндеттемесінің есептелуі туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (400.01-ден 400.08-ге дейінгі нысандар) тұрады. 3. Декларация толтыру кезінде түзетуге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 4. Көрсеткіштер болмаған кезде тиісті торкөздері толтырылмайды. 5. Декларацияға қосымшалар декларациядағы тиісті көрсеткіштерді көрсетуді талап ететін жолдарды толтыру кезінде міндетті тəртіпте жасалады. 6. Декларацияға қосымшалар оларда көрсетілуі тиіс деректер болмаған кезде жасалмайды. 7. Декларацияға қосымшалардың парағында бар жолдардағы көрсеткіштердің саны асып кеткен жағдайда декларацияға қосымшаның осындай парағы қосымша толтырылады. 8. Осы Қағидаларда арифметикалық белгілер қолданылады: «+» – қосу; «–» – алу; «х» – көбейту; «/» – бөлу; «=» – тең. 9. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының (бағанының) бірінші сол жақтағы торкөзінде «–» белгісімен белгіленеді. 10. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электронды жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 11. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 12. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен салық төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағаны туралы хабарлама алады. 13. Қосымшалардың «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімдерінде декларацияның «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде көрсетілген тиісті деректер көрсетіледі. 14. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) міндетті түрде толтырылуы тиіс. 2. Декларацияны жасау (400.00-нысаны) 15. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Сенімгерлікпен басқарушы салық міндеттемесін орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Сенімгерлікпен басқарушы салық міндеттемесін орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы. Заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына сəйкес атауы немесе жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлік басқарушы заңды

4. Алкоголь өнімі, сонымен бірге Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген, құрамында спирт бар медициналық мақсаттағы өнім бойынша салық салынатын операциялар – 400.02-нысанын жасау 35. Бұл нысан салық кезеңінің ішінде жасалған өзінің өндірісінің алкоголь өнімдері (шарап материалын қоспағанда) бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 36. Алкоголь өнімінің əрбір түріне жеке бет жасалады. 37. «Алкоголь өнімі, сонымен бірге Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген, құрамында спирт бар медициналық мақсаттағы өнім бойынша салық салынатын операциялар» деген бөлімде: 1) 400.02.001 А жолында алкоголь өнімінің түрі көрсетіледі; 2) 400.02.001 В жолында тиісті бюджет жіктемесінің коды көрсетіледі; 3) 400.02.002 жолында өткізілген өзінің өндірісінің алкоголь өнімдерінің көлемі көрсетіледі; 4) 400.02.003 жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген өзінің өндірісінің алкоголь өнімдерінің көлемі көрсетіледі; 5) 400.02.004 жолында заттай төлем кезінде пайдаланылған алкоголь өнімдерінің көлемі көрсетіледі; 6) 400.02.005 жолында өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп-жөнелтілген алкоголь өнімдерінің көлемі көрсетіледі; 7) 400.02.006 жолында салық төлеушінің өзінің өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған алкоголь өнімінің көлемі көрсетіледі; 8) 400.02.007 жолында алкоголь өнімінің өткізілген конкурстық массасының көлемі көрсетіледі; 9) 400.02.008 жолында өндіруші лицензияда көрсетілген өндіріс мекен-жайынан көшірген алкоголь өнімінің көлемі көрсетіледі; 10) 400.02.009 жолында бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған алкоголь өнімінің көлемі көрсетіледі; 11) 400.02.010 жолында есепке алу-бақылау таңбасы бүлінген немесе жоғалған кезде салық салынатын базаға енгізілетін алкоголь өнімінің көлемі көрсетіледі. 400.02.010 жолының С бағанының жиынтық сомасы 400.02.010 І, 400.02.010 ІІ жəне 400.02.010 ІІІ жолдарының сомасы ретінде айқындалады; 12) А бағанының 400.02.010 І, 400.02.010 ІІ жəне 400.02.010 ІІІ жолдарында бүлінген немесе жоғалған есепке алу-бақылау таңбасының саны көрсетіледі; 13) В бағанының 400.02.010 І, 400.02.010 ІІ жəне 400.02.010 ІІІ жолдарында тұтыну ыдысының сыйымдылығы көрсетіледі; 14) С бағанының 400.02.010 І, 400.02.010 ІІ жəне 400.02.010 ІІІ жолдарында А жəне В бағандарының тиісті жолдарының туындысы ретінде есептелетін салық базасы көрсетіледі; 15) 400.02.011 жолында 400.02.002-ден 400.02.010-ге дейінгі жолдардың сомасы ретінде айқындалатын есептелген акциздің жалпы сомасы көрсетіледі; 16) 400.02.012 жолында белгіленген акциз ставкасы көрсетіледі; 17) 400.02.013 жолында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген акциз сомасы көрсетіледі. 38. Осы Қағидалардың 25-тармағы 3) – 11) тармақшаларында көрсетілген жолдар литрде салық базасын көрсетуге арналған. 39. Арақ, ликер-арақ өнімдері, коньяк, бренди үшін салық базасы ретінде 100 пайыздық спирттің литрі қаралады. 40. 400.02.013 жолының 400.02-нысанының барлық беттер бойынша сомасы декларацияның 400.00.002 жолына көшіріледі. 5. Темекі бұйымдары бойынша салық салынатын операциялар – 400.03-нысанын жасау 41. Бұл нысан құрамында никотині бар фармацевтикалық өнімді қоспағанда, тұтынушы ыдысына қорапталған жəне соңғы тұтынушыға арналған фильтрлі сигареталарды, фильтрсіз сигареталарды, папиростарды, сигараларды, сигариллаларды, шегетін, трубкалы, шайнайтын, соратын, иіскейтін, кальянды жəне өзге темекіні (бұдан əрі – темекі) қоса алғанда, өз өндірісінің темекі бұйымдары бойынша, сондайақ конкурстық массасын өткізу бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 42. Бұл нысанды толтыру кезінде акциз ставкасы темекі бұйымдарының бір данасының жəне/немесе килограмының есебін негізге ала отырып көрсетіледі. Ол үшін темекі бұйымдарының бірлікке белгіленген данадағы өлшемін, акциз ставкасын 1000 бөлу қажет. 43. Темекі бұйымдарының əрбір түріне жеке бет жасалады. 44. «Темекі бұйымдары бойынша салық салынатын операциялар» деген бөлімде: 1) 400.03.001 А жолында темекі бұйымының түрі көрсетіледі; 2) 400.03.001 В жолында тиісті ��юджет жіктемесінің коды көрсетіледі; 3) 400.03.002 жолында өткізілген темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 4) 400.03.003 жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 5) 400.03.004 жолында заттай төлем кезінде пайдаланылған темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 6) 400.03.005 жолында өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп-жөнелтілген темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 7) 400.03.006 жолында салық төлеушінің өзінің өндірістік қажеттіліктеріне жəне акцизделетін тауарларды өзі өндіру үшін пайдаланылған темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 8) 400.03.007 жолында темекі бұйымдарының өткізілген конкурстық массасының саны көрсетіледі;

27 сəуір 2013 жыл

9) 400.03.008 жолында өндіруші лицензияда көрсетілген өндіріс мекен-жайынан көшірген темекі өнімдерінің саны көрсетіледі; 10) 400.03.008 А жолында өткізуге арналған темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 11) 400.03.008 В жолында экпортқа арналған темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 12) 400.03.009 жолында бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 13) 400.03.010 жолында акциздік таңбалары бүлінген немесе жоғалған кезде салық салу базасына енгізілетін темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 14) А бағанының 400.03.010 жолында бүлінген жəне жоғалған акциздік таңбалардың саны көрсетіледі; 15) В бағанының 400.03.010 жолында данамен, қорапта килограммен темекі бұйымдарының саны көрсетіледі; 16) 400.03.011 жолында темекі бұйымдары бойынша есепті салық кезеңінің ішінде жасалған салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшері көрсетіледі. Осы жол 400.03.008 В жолының сомасын шегерілген 400.03.001-даң 400.03.010-ға жолдардың сомасы ретінде айқындалады; 17) 400.03.012 жолында акциз ставкасы көрсетіледі; 18) 400.03.013 жолында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген, 400.03.011 жəне 400.03.012 жолдарының туындысы ретінде айқындалатын акциз сомасы көрсетіледі. 45. 400.03.013 жолының 400.03-нысанының барлық беттер бойынша сомасы декларацияның 400.00.003 жолына көшіріледі. 6. Шикі мұнай, газ конденсаты бойынша салық салынатын операциялар – 400.04-нысанын жасау 46. Бұл нысан шикі мұнай, газ конденсаты бойынша, сондай-ақ тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген мұнайдың конкурстық массасын өткізу бойынша салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 47. «Шикі мұнай, газ конденсаты бойынша салық салынатын операциялар» деген бөлімде: 1) 400.04.001 жолында экспортқа өткізілетін шикі мұнайдан, газ конденсатынан басқа, өткізілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 2) 400.04.002 жолында экспорт бойынша өткізілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 3) 400.04.002 А жолында Кеден одағы елдеріне экспорт бойынша өткізілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 4) 400.04.002 В жолында үшінші елдерге экспорт бойынша өткізілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 5) 400.04.003 жолында алыс-беріс негізінде қайта өңдеуге берілетін шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 6) 400.04.004 жолында салық төлеушінің өзінің өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 7) 400.04.005 жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 8) 400.04.006 жолында заттай төлем кезінде пайдаланылған шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 9) 400.04.007 жолында өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп-жөнелтілген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 10) 400.04.008 жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген шикі мұнайдың, газ конденсатының өткізілген конкурстық массасының көлемі көрсетіледі; 11) 400.04.009 жолында өндіруші лицензияда көрсетілген өндіріс мекен-жайынан көшірген шикі мұнайдың, газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 12) 400.04.010 жолында бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған шикі мұнайдың көлемі көрсетіледі; 13) 400.04.011 жолында шикі мұнай, газ конденсаты бойынша есепті салық кезеңінің ішінде жасалған салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшері анықталады. Осы жол 400.04.001ден 400.04.010-ға арасындағы жолдардың сомасы ретінде айқындалады; 14) 400.04.012 жолында акциздің белгіленген ставкасы көрсетіледі; 15) 400.04.013 жолында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген, 400.04.011 жəне 400.04.012 жолдарының туындысы ретінде айқындалатын акциз сомасы көрсетіледі. 48. 400.04.013 жолының сомасы декларацияның 400.00.004 жолына көшіріледі. 49. Осы Қағидалардың 37-тармағы 1) – 11) тармақшаларында көрсетілген жолдар тоннада салық базасын көрсетуге арналған.

көрсетіледі; 3) 400.08.003 жолында заттай төлеу кезінде пайдаланылған акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 4) 400.08.004 жолында өзінің құрылымдық бөлімшелеріне тиеп-жөнелтілген акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 5) 400.08.005 жолында төлеушінің өз өндірістік қажеттіліктері үшін пайдаланылған акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 6) 400.08.006 жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген акцизделетін тауарлар өткізілген конкурстық массасының саны көрсетіледі; 7) 400.08.007 жолында өндіруші лицензияда көрсетілген мекенжайдан көшірген акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 8) 400.08.008 жолында бүліну немесе жоғалу анықталған өз өндірісі акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 9) 400.08.008 жолында акцизделетін тауарлар есепті салық кезеңінің ішінде жасалған салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшері көрсетіледі. Осы жол 400.08.001-ден 400.08.008ге жолдарының сомасы ретінде айқындалады; 10) 400.08.010 жолында қозғалтқыштың 1 текше см. көлемі үшін акциздің белгіленген ставкасы көрсетіледі; 11) 400.08.011 жолында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген, 400.08.009 жəне 400.08.010 жолдарының туындысы ретінде айқындалатын акциз сомасы көрсетіледі. 64. 400.08.011 жолының сомасы декларацияның 400.00.007 жолына көшіріледі. 65. Осы Қағидалардың 63-тармағы 1) – 9) тармақшаларында көрсетілген жолдар текше см салық базасын көрсетуге арналған.

7. Бензин (авиациялықты қоспағанда), дизель отыны бойынша салық салынатын операциялар – 400.05-нысанын жасау 50. Бұл нысан бензин (авиациялықты қоспағанда), дизель отыны (бұдан əрі – мұнай өнімдері) бойынша, сондай-ақ тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген мұнай өнімдерінің конкурстық массасын өткізу бойынша есепті салық кезеңі ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 51. «Бензин (авиациялықты қоспағанда)» деген бөлімде: 1) А бағанында салық салынатын операциялар бойынша салық базасының мөлшері тоннада көрсетіледі; 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексі 289-бабына сəйкес айқындалатын салық салынатын операциялар бойынша акциздің сомасы көрсетіледі; 4) 400.05.001 жолында көтерме саудада өткізілген бензин (авиациялықты қоспағанда) (бұдан əрі – бензин) бойынша акцизді есептеу туралы мəліметтер көрсетіледі. Бұл жол 400.05.001 I, 400.05.001 II, 400.05.001 III, 400.05.001 IV, 400.05.001 V жолдарының сомасы ретінде айқындалады; 5) 400.05.001 I жолында бензинді көтерме саудада өткізу бойынша акциз есептеу туралы мəлімет көрсетіледі; 6) 400.05.001 ІІ жолында бұрын Қазақстан Республикасында немесе импорт бойынша сатып алынған бензинді көтерме саудада өткізу бойынша мəлімет көрсетіледі; 7) 400.05.001 ІІІ жолында алдағы өткізулерге өзінің құрылымдық бөлімшелеріне бензинді тиеп-жөнелту бойынша мəлімет көрсетіледі; 8) 400.05.001 ІV жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген бензиннің конкурстық массасын көтерме саудада өткізу бойынша акциз есептеу туралы мəлімет көрсетіледі; 9) 400.05.001 V жолында өндіруші лицензияда көрсетілген өндіріс мекен-жайынан көшірген бензин бойынша мəлімет көрсетіледі; 10) 400.05.002 жолында бөлшек саудада өткізілген бензин бойынша мəлімет көрсетіледі. Бұл жол 400.05.002 I – 400.05.002 VII арасындағы жолдардың сомасы ретінде айқындалады; 11) 400.05.002 I жолында бензинді бөлшек саудада өткізу бойынша мəлімет көрсетіледі; 12) 400.05.002 IІ жолында бұрын Қазақстан Республикасында немесе импорт бойынша сатып алынған бензинді бөлшек саудада өткізу бойынша мəлімет көрсетіледі; 13) 400.05.002 IІІ жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген бензин бойынша мəлімет көрсетіледі; 14) 400.05.002 ІV жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген бензиннің конкурстық массасын бөлшек саудада өткізу бойынша акциз есептеу туралы мəлімет көрсетіледі; 15) 400.05.002 V жолында бүліну немесе жоғалу фактісі белгіленуіне қатысты, бензин бойынша мəлімет көрсетіледі; 16) 400.05.002 VІ жолында өзінің өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған бензин бойынша мəлімет көрсетіледі; 17) 400.05.002 VІІ жолында өз өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған, Қазақстан Республикасында одан əрі өткізу үшін сатып алынған бензин бойынша мəлімет көрсетіледі; 18) 400.05.003 жолында 400.05.001 жəне 400.05.002 жолдарында көрсетілген салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшері, ��ондай-ақ осы операциялар бойынша есептелген акциздің жиынтық сомасы айқындалады. Бұл жол 400.05.001 жəне 400.05.002 жолдардың сомасы ретінде айқындалады. 52. «Дизель отыны» деген бөлімде: 400.05.004 жолында көтерме саудада өткізілген дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі. Бұл жол 400.05.004 I, 400.05.004 II, 400.05.004 III, 400.05.004 IV, 400.05.004 V жолдарының сомасы ретінде айқындалады; 2) 400.05.004 І жолында дизель отынын көтерме сату бойынша мəлімет көрсетіледі; 3) 400.05.004 ІІ жолында бұрын Қазақстан Республикасында немесе импорт бойынша сатып алынған дизель отынын көтерме саудада сату бойынша мəлімет көрсетіледі; 4) 400.05.004 ІІІ жолында алдағы өткізулерге өзінің құрылымдық бөлімшелеріне дизель отынын тиепжөнелту бойынша мəлімет көрсетіледі; 5) 400.05.004 ІV жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген дизель отынының конкурстық массасын көтерме саудада өткізу бойынша акциз есептеу туралы мəлімет көрсетіледі; 6) 400.05.004 V жолында өндірушінің лицензияда көрсетілген мекен-жайдан дизель отынын көшіру бойынша мəлімет көрсетіледі; 7) 400.05.005 жолында бөлшек саудада өткізілген дизель отыны бойынша акцизді есептеу туралы мəліметтер көрсетіледі. Бұл жол 400.05.005 I, 400.05.005 II, 400.05.005 III, 400.05.005 IV, 400.05.005 V, 400.05.005 VI, 400.05.005 VII жолдарының сомасы ретінде айқындалады; 8) 400.05.005 I жолында дизель отынын бөлшек сату бойынша мəлімет көрсетіледі; 9) 400.05.005 ІІ жолында бұрын Қазақстан Республикасында сатып алынған немесе импортталған дизель отынын бөлшек саудада өткізу бойынша мəлімет көрсетіледі; 10) 400.05.005 ІІІ жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген дизель отыны бойынша мəлімет көрсетіледі; 11) 400.05.005 ІV жолында тəркіленген жəне (немесе) мемлекетке мұрагерлік құқығы бойынша өткен иесіз жəне мемлекет меншігіне тегін берілген дизель отынының конкурстық массасын бөлшек саудада өткізу бойынша мəлімет көрсетіледі; 12) 400.05.005 V жолында бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған дизель отыны бойынша мəлімет көрсетіледі; 13) 400.05.005 VІ жолында өз өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған дизель отыны бойынша мəлімет көрсетіледі; 14) 400.05.005 VІІ жолында өз өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған, Қазақстан Республикасы аумағында алдағы өткізулер үшін бұрын сатып алынған дизель отыны бойынша мəлімет көрсетіледі; 15) 400.05.006 жолында 400.05.004 жəне 400.05.005 жолдарында көрсетілген салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшері, сондай-ақ осы операциялар бойынша есептелген акциздің жиынтық сомасы айқындалады. Бұл жол 400.05.004 жəне 400.05.005 жолдарының сомасы ретінде айқындалады. 53. «Акцизді есептелді» деген бөлімде: 1) 400.05.007 жолында бензин жəне дизель отыны бойынша есептелген акциз туралы мəліметтер көрсетіледі, ол екі бағаннан тұрады: 2) А бағанында бюджет жіктемесінің коды көрсетіледі. Бір бюджет жіктемесіне бір жол сəйкес келеді; 3) В бағанында есепті ай үшін есептелген акциз сомасы көрсетіледі. 54. 400.05.003 С жəне 400.05.006 С жолдарының жиынтық сомасы декларацияның 400.00.005 жəне 400.00.006 жолдарына сəйкесінше көшіріледі. 8. Салықтан шегерім – 400.06-нысанын жасау 55. Бұл нысан салық кезеңінде акцизделетін өнімдер өндіруге нақты пайдаланылған шикізатқа төленген жəне Салық кодексінің 291-бабына сəйкес шегерімге жататын акциз сомасын есептеуге арналған. 56. «Шегерім сомасы» деген бөлімде: 1) А бағанында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі, ол 00000001 жолынан басталады; 2) В бағанында бюджеттік жіктеу коды көрсетіледі; 3) С бағанында есепті салық кезеңінде акцизделетін тауар өндіруге пайдаланылған шикізаттың көлемі көрсетіледі; 4) D бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 5) Е бағанында шегерімге жатқызылатын акциз сомасы көрсетіледі. 57. Е бағанында 00000001 жолының жиынтық сомасы декларацияның 400.00.010 жолына көшіріледі. 9. Акциз салуға жатпайтын акцизделетін тауарлар – 400.07-нысанын жасау 58. 400.07-нысаны Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциз салуға жатпайтын акцизделетін тауарлар, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан бүлінген, жоғалған кездегі акцизделетін тауарлар бойынша ақпаратты көрсетуге арналған. 59. «Акциз салуға жатпайтын акцизделетін тауарлар» деген бөлімде: 1) 400.07.001 А жолында Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған басты мекеменің өткізілген акцизделетін тауарлардың көлемі, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан бүлінген, жоғалған кездегі акцизделетін тауарлардың көлемі көрсетіледі; 2) 400.07.001 I А жолында өткізілген спирттің көлемі көрсетіледі; 3) 400.07.001 II А жолында өткізілген арақтың жəне айрықша арақтың көлемі көрсетіледі; 4) 400.07.001 III А жолында өткізілетін ликер-арақ өнімінің көлемі көрсетіледі; 5) 400.07.001 IV А жолында өткізілген шарап көлемі көрсетіледі; 6) 400.07.001 V А жолында өткізілген конъяк көлемі көрсетіледі; 7) 400.07.001 VI А жолында өткізілген бренди көлемі көрсетіледі; 8) 400.07.001 VII А жолында өткізілген сыра көлемі көрсетіледі; 9) 400.07.001 VIII А жолында өткізілген шарап материалы көлемі көрсетіледі; 10) 400.07.001 IX А жолында өткізілген темекі бұйымының көлемі көрсетіледі; 11) 400.07.001 Х А жолында өткізілген бензин (авиациялықты қоспағанда) көлемі көрсетіледі; 12) 400.07.001 ХI А жолында өткізілген дизель отыны көлемі көрсетіледі; 13) 400.07.001 ХII А жолында өткізілген шикі мұнай, газ конденсаты көлемі көрсетіледі; 14) 400.07.001 ХIII А жолында Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген өткізілетін акцизделетін тауарлар көлемі көрсетіледі; 15) 400.07.001 В жолында Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған басты мекеменің өткізілген акцизделетін тауарлардың құны, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан бүлінген, жоғалған кездегі акцизделетін тауарлардың құны көрсетіледі. Бұл жол 400.07.001 I В, 400.07.001 II В, 400.07.001 III В, 400.07.001 IV В, 400.07.001 V В, 400.07.001 VI В, 400.07.001 VII В, 400.07.001 VIII В, 400.07.001 IХ В, 400.07.001 Х В, 400.07.001 ХI В, 400.07.001 ХII В, 400.07.001 ХIII В жолдарының сомасы болып анықталады; 16) 400.07.001 I В жолында өткізілген спирттің құны көрсетіледі; 17) 400.07.001 II В жолында өткізілген арақтың жəне айрықша арақтың құны көрсетіледі; 18) 400.07.001 III В жолында өткізілетін ликер-арақ өнімінің құны көрсетіледі; 19) 400.07.001 IV В жолында өткізілген шарап құны көрсетіледі; 20) 400.07.001 V В жолында өткізілген конъяк құны көрсетіледі; 21) 400.07.001 VI В жолында өткізілген бренди құны көрсетіледі; 22) 400.07.001 VII В жолында өткізілген сыра құны көрсетіледі; 23) 400.07.001 VIII В жолында өткізілген шарап материалы құны көрсетіледі; 24) 400.07.001 IX В жолында өткізілген темекі бұйымдарының құны көрсетіледі; 25) 400.07.001 Х В жолында өткізілген бензин (авиациялықты қоспағанда) құны көрсетіледі; 26) 400.07.001 ХI В жолында өткізілген дизель отыны құны көрсетіледі; 27) 400.07.001 ХII В жолында өткізілген шикі мұнай, газ конденсаты құны көрсетіледі; 28) 400.07.001 ХIII В жолында Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген өткізілетін акцизделетін тауарлар құны көрсетіледі; 29) 400.07.002 А жолында акциз салудан босатылған емдік жəне фармацевтік құралдарды дайындауға жіберілген этиль спиртінің көлемі көрсетіледі; 30) 400.07.002 В жолында акциз салудан босатылған емдік жəне фармацевтік құралдарды дайындауға жіберілген этиль спиртінің құны көрсетіледі; 31) 400.07.003 А жолында мемлекеттік медициналық мекемелерге жіберілген этиль спиртінің көлемі көрсетіледі; 32) 400.07.003 В жолында мемлекеттік медициналық мекемелерге жіберілген этиль спиртінің құны көрсетіледі; 33) 400.07.004 жолында акциз салудан босатылған акцизделетін тауарлардың жиынтық құны көрсетіледі. Осы жол 400.07.001 В-ден 400.07.003 В-ге жолдарының сомасы ретінде айқындалады. 60. 400.07.004 В жолының сомасы декларацияның 400.00.013 жолына көшіріледі. 61. Өткізілетін акцизделетін тауар көлемі салық базасына сəйкес айқындалады. 10. Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар бойынша салық салынатын операциялар – 400.08-нысанын жасау 62. 400.08-нысаны Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар (бұдан əрі – акцизделетін тауарлар) бойынша, сондай-ақ тəркіленген жəне (немесе) иесіз, мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен жəне мемлекет меншігіне тегін берілген жеңіл автомобильдердің конкурстық массасын өткізу бойынша есепті салық кезеңінің ішінде жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 63. «Салық кодексінің 279-бабы 6) тармақшасында көзделген акцизделетін тауарлар бойынша салық салынатын операциялар» деген бөлімде: 1) 400.08.001 жолында өткізілген акцизделетін тауарлар саны көрсетіледі; 2) 400.08.002 жолында жарғылық капиталға жарна ретінде берілген акцизделетін тауарлар саны

(Жалғасы 15-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-бетте).

15

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

егер акциздерді есептеу құрылымдық бөлімшелер үшін жүзеге асырылған жағдайда В торкөзі белгіленеді; егер акциздерді есептеу құрылымдық бөлімшенің салық салуға байланысты объектілері үшін жүзеге асырылған жағдайда С торкөзі белгіленеді; 6) заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің атауы; 7) салық органының коды: А жолында салық салуға байланысты объектінің тіркеу есебі орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; В жолында заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің тіркеу есебі орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 8) салық есептілігі табыс етілетін салық кезең�� (айы, жылы) – есеп берілетін есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 9) есептің түрі. Тиісті торкөздер есепті Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызу есебімен белгіленеді; 10) хабарламаның нөмірі мен күні. Жолдар Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4) тармақшасында көзделген есеп түрі табыс етілген жағдайда толтырылады; 11) салық төлеушінің санаты. Егер төлеуші А жолында көрсетілген санатқа жатқызылған жағдайда торкөзге белгі жасалады; 12) валюта коды. «Кедендік декларацияларды толтыру үшін пайдаланылатын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен бекітілген 23 «Валюталар жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 13) табыс етілген қосымшалар. Табыс етілген қосымшалардың торкөздері белгіленеді. 16. «Құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер үшін акциз есептелді» деген бөлімде: 1) 421.00.001 жолында меншікті өндірісінің спирті жəне (немесе) шарап материалы бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.01.002 – 421.01.004 жолдарында көрсетілген сома көшіріледі; 2) 421.00.002 жолында алкоголь өнімі, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген, құрамында спирт бар медициналық мақсаттағы өнім жəне (немесе) конкурстық массаны өткізу, алкоголь өнімі бойынша есептелген акциздің сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.02-нысаны F бағанының 00000001 жиынтық жолында көрсетілген сома көшіріледі; 3) 421.00.003 жолында 421.00.001-ден 421.00.002-ге дейінгі жолдардың сомасы ретінде айқындалатын құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объекті үшін есептелген жалпы акциз сомасы көрсетіледі; 4) 421.00.004 жолында алкоголь өнімі бойынша салықтан шегеру сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.03-нысаны Е бағанының 00000001 жиынтық жолында көрсетілген сома көшіріледі; 5) 421.00.005 жолында 421.00.003 жəне 421.00.004 жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын алкоголь өнімі бойынша есептелген акциздің жалпы сомасы көрсетіледі; 6) 421.00.006 жолында бензин (авиациалықтан басқа) жəне (немесе) дизель отыны бойынша есептелген акциз сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.04.003 С жəне 421.04.006 С жолдарында көрсетілген сома көшіріледі; 7) 421.00.007 жолында бензин (авиациалықтан басқа) жəне (немесе) дизель отыны бойынша салықтан шегеру сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.04.007 С жолында көрсетілген жиынтық сомасы көшіріледі; 8) 421.00.008 жолында бензин (авиациалықтан басқа) жəне (немесе) дизель отыны бойынша есептелген акциздің жалпы сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 421.04.008 В жолында көрсетілген жиынтық сомасы көшіріледі. 17. «Акциз салудан босатылған акцизделетін тауарлар» деген бөлімде: 1) 421.00.009 А жолында құрылымдық бөлімше өткізген Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған акцизделетін тауарлардың көлемі, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан акцизделетін тауарлардың бүлінген, жоғалған кездегі көлемі көрсетіледі; 2) 421.00.009 I А жолында өткізілген спирттің көлемі көрсетіледі; 3) 421.00.009 II А жолында өткізілген арақтың жəне айрықша арақтың көлемі көрсетіледі; 4) 421.00.009 III А жолында өткізілген ликер-арақ өнімдерінің көлемі көрсетіледі; 5) 421.00.009 IV А жолында өткізілген шараптың көлемі көрсетіледі; 6) 421.00.009 V А жолында өткізілген коньяктың көлемі көрсетіледі; 7) 421.00.009 VI А жолында өткізілген бренди көлемі көрсетіледі; 8) 421.00.009 VII А жолында өткізілген сыра көлемі көрсетіледі; 9) 421.00.009 VIII А жолында өткізілген шарап материалының көлемі көрсетіледі; 10) 421.00.009 IХ А жолында өткізілген бензиннің (авиациялықтан басқа) көлемі көрсетіледі; 11) 421.00.009 Х А жолында өткізілген дизель отынының көлемі көрсетіледі; 12) 421.00.009 ХI А жолында өткізілген Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген медициналық мақсаттағы құрамында спирт бар өнімнің (бальзамдардан басқа) көлемі көрсетіледі. 13) 421.00.009 В жолында құрылымдық бөлімше өткізген Салық кодексінің 281-бабы 3-тармағына сəйкес акциздерден босатылған акцизделетін тауарлардың құны, сондай-ақ Салық кодексінің 285-бабы 1-тармағына сəйкес төтенше оқиғалар салдарынан акциздер салудан босатылған бүлінген, жоғалған акцизделетін тауарлардың құны көрсетіледі. Бұл жол 421.00.009 I В, 421.00.009 II В, 421.00.009 III В, 421.00.009 IV В, 421.00.009 V В, 421.00.009 VI В, 421.00.009 VII В, 421.00.009 VIII В, 421.00.009 IХ В, 421.00.009 Х В жолдарын қамтиды; 14) 421.00.009 I В жолында өткізілген спирттің құны көрсетіледі; 15) 421.00.009 II В жолында өткізілген арақтың жəне айрықша арақтың құны көрсетіледі; 16) 421.00.009III В жолында өткізілген ликер-арақ өнімдерінің құны көрсетіледі; 17) 421.00.009IV В жолында өткізілген шараптың құны көрсетіледі; 18) 421.00.009 V В жолында өткізілген коньяктың құны көрсетіледі; 19) 421.00.009 VI В жолында өткізілген бренди құны көрсетіледі; 20) 421.00.009 VII В жолында өткізілген сыра құны көрсетіледі; 21) 421.00.009 VIII В жолында өткізілген шарап материалының құны көрсетіледі; 22) 421.00.009 IХ В жолында өткізілген бензиннің (авиациялықтан басқа) құны көрсетіледі; 23) 421.00.009 Х В жолында өткізілген дизель отынының құны көрсетіледі; 24) 421.00.009 ХI В жолында өткізілген Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес дəрілік зат ретінде тіркелген медициналық мақсаттағы құрамында спирт бар өнімнің (бальзамдардан басқа) құны көрсетіледі. 18. Өткізілген акцизделетін тауар көлемі салық базасына сəйкес айқындалады. 19. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде: 1) «Басшының Т.А.Ə.» жолында басшының құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Егер есепті жеке тұлға табыс еткен кезде «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында салық төлеушінің жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 2) есептің тапсырылған күні. Салық органына есептің тапсырылған күні көрсетіледі; 3) «Есепті қабылдаған лауазымды адамның Т.А.Ə.» жолында есепті қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 4) құрылымдық бөлімшенің немесе салық салуға байланысты объектінің тіркеу орны бойынша есептің қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес есептің табыс етілген күні көрсетіледі; 5) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы беретін есептің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 6) салық органының коды. Төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі.

акцизделетін тауарларды жылжыту бойынша мəліметтер көрсетіледі; 9) 421.04.005 жолында 421.04.005 I-ден 421.04.005 VI-ға дейінгі жолдардың сомасы ретінде айқындалатын бөлшек сауда саласында өткізілген дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі; 10) 421.04.005 I жолында құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер өндірген дизель отынын бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 11) 421.04.005 ІІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған дизель отынын бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 12) 421.04.005 ІІІ жолында тəркіленген жəне (немесе) иесіз, мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен жəне мемлекет меншігіне тегін берілген дизель отынының конкурстық массасын бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 13) 421.04.005 ІV жолында ол бойынша бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі; 14) 421.04.005 V жолында өзінің өндірісінің қажеттілігіне пайдаланылған меншікті өндірісінің дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі; 15) 421.04.005 VІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған жəне өз өндірісінің қажеттілігіне пайдаланылған дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі; 16) 421.04.006 жолы 421.04.004, 421.04.005 жолдарында көрсетілген салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшерін, сондай-ақ осы 421.04.004 жəне 421.04.005 жолдарының сомасы ретінде айқындалатын операциялар бойынша есептелген акциздің жиынтық сомасын айқындауға арналған. 31. «Шегерімдер» деген бөлімде шегерімге жатқызылатын, сондай-ақ бюджет сыныптауышының кодтары қимасында акциздер сомаларын егжей-тегжейлі көрсетуге арналған: 1) 421.04.07 жолында шегерімнің жиынтық сомасы көрсетіледі; 2) А бағанында бюджет сыныптауышының коды көрсетіледі. Бір бюджет сыныптауышының кодына бір жол сəйкес келеді; 3) В бағанында акцизделетін тауардың көлемі (тоннада) көрсетіледі; 4) С бағанында есепті ай үшін акциз бойынша шегерім сомасы көрсетіледі. 32. «Акцизді есептеу» деген бөлімде 421.04.007 жолында көрсетілген шегерімдер кемітілген акциздердің есептелген жиынтық сомасын, сондай-ақ бюджет сыныптауышының кодтарының қимасында егжей-тегжейлі көрсетуге арналған: 1) 421.04.008 жолында есептелген акциздің жиынтық сомасы көрсетіледі; 2) А бағанында бюджет сыныптауышының коды көрсетіледі. Бір бюджет сыныптауышының кодына бір жол сəйкес келеді; 3) В бағанында есепті ай үшін есептелген акциз сомасы көрсетіледі.

3. Спирт жəне (немесе) шарап материалы бойынша салық салынатын операциялар - 421.01-нысанын жасау 20. Бұл нысан меншікті өндірісінің спирті жəне (немесе) шарап материалы бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған. 21. «Спирт бойынша акциз сомасы» деген бөлімде: 1) А бағанында салық базасы көрсетіледі (литр); 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген акциз сомасы көрсетіледі; 4) 421.01.001 I жолы алкоголь өнімдерін өндіру үшін тиеп-жөнелтілген меншікті өндірісінің спирті бойынша акциздің есептелуі туралы мəліметтерді көрсетуге арналған; 5) 421.01.001 II жолында алкоголь өнімдерін өндіру үшін емес тиеп-жөнелтілген меншікті өндірісінің спирті бойынша акциздің есептелуі туралы мəліметтерді көрсетуге арналған; 6) 421.01.002 жолы С бағанының 421.01.001 I жəне С бағанының 421.01.001 II жолдарының сомалары ретінде айқындалатын спирт бойынша есептелген акциздің қорытынды сомасын көрсетуге арналған. 22. «Шарап материалы бойынша акциз сомасы» деген бөлімде: 1) А бағанында салық базасы көрсетіледі (литр); 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген акциз сомасы көрсетіледі; 4) 421.01.003 I жолы алкоголь өнімдерін өндіру үшін тиеп-жөнелтілген меншікті өндірісінің шарап материалы бойынша акциздің есептелуі туралы мəліметтерді көрсетуге арналған; 5) 421.01.003 II жолы алкоголь өнімдерін өндіру үшін емес тиеп-жөнелтілген меншікті өндірісінің шарап материалы бойынша акциздің есептелуі туралы мəліметтерді көрсетуге арналған; 6) 421.01.004 жолы С бағанының 421.01.003 I жəне С бағанының 421.01.003 II жолдарының сомасы ретінде айқындалған шарап материалы бойынша есептелген акциздің қорытынды сомасын көрсетуге арналған. 23. 421.01.002 жəне 421.01.004 жолдарының сомасы 421.00.001 жолына көшіріледі. 4. Алкоголь өнімі, спирт жəне (немесе) алкоголь өнімінің конкурстық массасы бойынша салық салынатын операциялар - 421.02-нысанын жасау 24. Бұл нысан есепті салық кезеңінде алкоголь өнмінің спирттің, алкоголь өнімін өндіру үшін нақты пайдаланылған шикізат үшін төленген жəне Салық кодексінің 291-бабына сəйкес шегерімге жататын акциз сомаларын есептеуге арналған. 25. «Акциз сомасы» деген бөлімде: 1) А бағанында 00000001 жолынан басталатын жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанында түр-түрлері қимасында көрсетілмей, өнім түрлері көрсетіледі; 3) С бағанында тиісті бюджет сыныптауышының коды көрсетіледі. Бір бюджет сыныптауышының кодына бір жол сəйкес келеді; 4) D бағанында алкоголь өнімінің көрсетілген түрі бойынша салық базасы көрсетіледі; 5) Е бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 6) F бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес есептелген акциз сомасы көрсетіледі; 7) F бағанының 00000001 жолында F бағаны бойынша жиынтық сома көрсетіледі. Осы нысанның F бағанының 00000001 жолының жиынтық сомасы 421.00.002 жолына көшіріледі. 26. Арақ, ликер-арақ өнімдері, коньяк, бренди үшін салық базасы болып 100 пайыздық спирті литр қаралады, алкоголь өнімдерінің басқа түрлері бойынша литрде көрсетіледі. 5. Алкоголь өнімдері бойынша салықтан шегерім – 421.03-нысанын жасау 27. Бұл нысан есепті салық кезеңінде алкоголь өнімінің өндірісі үшін нақты пайдаланылған жəне Салық кодексінің 291-бабына сəйкес шегерімге жататын шикізат үшін төленген акциз сомасын есептеуге арналған. 28. «Шегерім сомасы» деген бөлімде: 1) А бағанында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанында бюджет сыныптауышының коды көрсетіледі; 3) С бағанында есепті салық кезеңінде алкоголь өнімінің өндірісіне пайдаланылған шикізаттың көлемі (литр) көрсетіледі. Акцизделетін тауар шикізатының пайдаланылған көлемі салық базасына сəйкес айқындалады; 4) D бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 5) Е бағанында шегерімге жататын акциз сомасы көрсетіледі. 6) Е бағанының 00000001 жолында Е бағаны бойынша жиынтық сома көрсетіледі. Осы нысанның Е бағанының 00000001 жолының жиынтық сомасы 421.00.004 жолына көшіріледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 30 қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер үшін акциз салық есептілігін (есебін) жасау қағидалары (421.00-нысаны) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер үшін акциз салық есептілігін (есебін) жасау қағидалары (421.00-нысаны) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленді жəне құрылымдық бөлімшесі немесе салық салуға байланысты объектілері бар акциз төлеушілердің Салық кодексінің 9-бөліміне сəйкес құрылымдық бөлімшелер жүзеге асырған операциялар бойынша немесе салық салуға байланысты объектілер бойынша спиртке, алкоголь өнімдеріне, бензинге (авиациялықтан басқа), дизель отынына акциз сомаларын есептеуіне арналған акциз салық есептілігін (есебін) (бұдан əрі – есеп) жасау тəртібін айқындайды. 2. Есеп есептің (421.00-нысан) өзінен жəне салық міндеттемелерін есептеу туралы ақпараттарды егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (421.01-ден 421.04-ке дейінгі нысандар) тұрады. 3. Есепті толтыру кезінде түзетуге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 4. Көрсеткіштер болмаған кезде тиісті торкөздері толтырылмайды. 5. Есепке қосымшалар тиісті көрсеткіштерді ашуды талап ететін есептегі жолдар толтырылған кезде міндетті түрде жасалады. 6. Есепке қосымшаларда көрсетілуге тиіс деректер болмаған кезде олар жасалмайды. 7. Есепке қосымшалардың парағында бар жолдардағы көрсеткіштердің саны асып кеткен жағдайда, есепке қосымшалардың осыған ұқсас парағы қосымша толтырылады. 8. Осы Қағидаларда мынадай арифметикалық белгілер қолданылады: «+» – қосу; «–» – алу; «х» – көбейту; «/» – бөлу; «=»– тең. 9. Сомалардың теріс мəндері тиісті жолдың (бағанның) бірінші сол жақтағы торкөзінде «–» белгісімен белгіленеді. 10. Есепті жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электронды жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 11. Есепке Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 12. Есепті табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 13. Қосымшалардың «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімдерінде есептің «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде көрсетілген тиісті деректер көрсетіледі. 14. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес есепті табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) міндетті түрде толтырылуы тиіс. 2. Есепті жасау (421.00-нысаны) 15. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» бөлімінде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) нөмірі; 3) заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің СТН; 4) заңды тұлғаның құрылымдық бөлімшесінің БСН; 5) акциздерді есептеу: егер акциздерді есептеу салық салуға байланысты объектілері үшін жүзеге асырылған жағдайда А торкөзі белгіленеді;

6. Бензин (авиациялықтан басқа) жəне (немесе) дизель отыны бойынша салық салынатын операциялар – 421.04-нысанын жасау 29. «Құрылымдық бөлімшемен немесе салық салуға байланысты объектілермен жүзеге асырылатын бензин (авиациялықтан басқа) бойынша операциялар» бөлімі бензин (авиациялықтан басқа) бойынша салық кезеңінің ішінде құрылымдық бөлімшемен немесе салық салуға байланысты объектілермен жүзеге асырылған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған: 1) А бағанында салық салынатын операциялар бойынша салық базасының мөлшері көрсетіледі. Салық базасы тоннада көрсетіледі; 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес айқындалатын салық салынатын операциялар бойынша акциздің сомасы көрсетіледі; 4) 421.04.01 жолында 421.04.001 I-ден 421.04.001 IV-ке дейінгі жолдары сомасы ретінде айқындалатын көтерме сауда саласында өткізілген бензин бойынша мəліметтер көрсетіледі; 5) 421.04.001 I жолында құрылымдық бөлімшелер өндірген немесе салық салуға байланысты объектілер өндірген бензинді көтерме саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 6) 421.04.001 ІІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған бензинді көтерме өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 7) 421.04.001 ІІІ жолында тəркіленген жəне (немесе) иесіз, мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен жəне мемлекет меншігіне тегін берілген бензиннің конкурстық массасын көтерме саудада өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 8) 421.04.001 IV жолында лицензияда көрсетілген өндіріс мекенжайынан өндіруші жүзеге асыратын акцизделетін тауарларды жылжыту бойынша мəліметтер көрсетіледі; 9) 421.04.002 жолында 421.04.002 I-ден 421.04.002 VI-ға дейінгі жолдардың сомалары ретінде айқындалатын бөлшек сауда саласында өткізілген бензин бойынша мəліметтер көрсетіледі; 10) 421.04.002 I жолында құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер өндірген бензинді бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 11) 421.04.002 ІІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған бензинді бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 12) 421.04.002 ІІІ жолында тəркіленген жəне (немесе) иесіз, мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен жəне мемлекет меншігіне тегін берілген бензиннің конкурстық массасын бөлшек саудада сату бойынша мəліметтер көрсетіледі; 13) 421.04.002 ІV жолында оның бүліну немесе жоғалу фактісі анықталған бензин бойынша мəліметтер көрсетіледі; 14) 421.04.002 V жолында өзінің өндірістік қажеттілігіне пайдаланылған меншікті өндірісінің бензині бойынша мəліметтер көрсетіледі; 15) 421.04.002 VІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған жəне өз өндірісінің қажеттілігіне пайдаланылған бензин бойынша мəліметтер көрсетіледі; 16) 421.04.003 жолы 421.04.001, 421.04.002 жолдарында көрсетілген салық салынатын операциялар бойынша салық базасының жалпы мөлшерін, сондай-ақ осы 421.04.001 жəне 421.04.002 жолдарынының сомалары ретінде айқындалатын операциялар бойынша есептелген акциздің жиынтық сомасын айқындауға арналған. 30. «Құрылымдық бөлімшемен немесе салық салуға байланысты объектілермен жүзеге асырылатын дизель отыны бойынша операциялар» деген бөлімде дизель отыны бойынша есепті салық кезеңінің ішінде құрылымдық бөлімшемен немесе салық салуға байланысты объектілермен жасалған салық салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған: 1) А бағанында салық салынатын операциялар бойынша салық базасының мөлшері көрсетіледі. Салық базасы тоннада көрсетіледі; 2) В бағанында акциз ставкасы көрсетіледі; 3) С бағанында Салық кодексінің 289-бабына сəйкес айқындалатын салық салынатын операциялар бойынша акциздің сомасы көрсетіледі; 4) 421.04.004 жолында 421.04.004 I бастап 421.04.004 IV дейінгі жолдардың сомалары ретінде айқындалатын көтерме сауда саласында сатылған дизель отыны бойынша мəліметтер көрсетіледі; 5) 421.04.004 І жолында құрылымдық бөлімше немесе салық салуға байланысты объектілер өндірген дизель отынын көтерме саудада өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 6) 421.04.004 ІІ жолында бас ұйымнан немесе жеткізушіден алынған дизель отынын көтерме саудада өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 7) 421.04.004 ІІІ жолында тəркіленген жəне (немесе) иесіз, мемлекетке мұралау құқығы бойынша өткен жəне мемлекет меншігіне тегін берілген дизель отынының конкурстық массасын көтерме саудада өткізу бойынша мəліметтер көрсетіледі; 8) 421.04.004 IV жолында лицензияда көрсетілген өндіріс мекенжайынан өндіруші жүзеге асыратын

(Жалғасы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 14-15-беттерде).

27 сəуір 2013 жыл

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Роялти бойынша, өндіру бонусы бойынша, өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі бойынша, өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі бойынша салық есептілігін (декларация) жасау қағидалары (500.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Роялти бойынша, өндіру бонусы бойынша, өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі бойынша, өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі бойынша салық есептілігін (декларация) жасау қағидалары (500.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне роялти, өндіру бонусы, өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі, жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі бойынша салықты есептеуге арналған роялти бойынша, өндіру бонусы, бойынша өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі бойынша, өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі бойынша салық есептілігі нысанын (декларацияны) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін анықтайды. Декларацияны салық режимі Салық кодексінің 308-1-бабына сəйкес белгіленген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа немесе өнімді бөлу туралы келісімге (келісімшартқа) сəйкес қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. Декларацияны жер қойнауын пайдаланушы орналасқан жерi бойынша салық органына салық кезеңінен кейiнгi екінші айдың 15-нен кешiктiрмей табыс етедi. Салық кезеңі күнтізбелік тоқсан болып табылады. Салық төлеушi салықтың есептелген сомасын орналасқан жерi бойынша бюджетке салық кезеңiнен кейiнгi екінші айдың 25-інен кешiктiрмей төлеуге мiндеттi. 2. Декларация декларацияның өзінен (500.00-нысан) жəне оған салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған қосымшалардан (500.01-ден 500.07 дейінгі-нысандар) тұрады. 3. Декларацияны толтыру кезінде түзетулерге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 4. Декларацияға қосымшалар тиісті көрсеткіштердің мəнін ашуды қажет ететін декларациядағы жолдарды толтыру кезінде міндетті түрде жасалады. 5. Декларацияға қосымшаларда көрсетілуге тиіс мəліметтер болмаған кезде олар жасалмайды. 6. Қосымша парағында бар жолдарда көрсеткіштер саны асып кеткен жағдайда, қосымшаның дəл сондай парағы толтырылады. 7. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының (бағанының) сол жағындағы бірінші торкөзде «–» белгісімен көрсетіледі. 8. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспа əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 9. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда өзінің атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің мөрімен не оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 10. Декларация тапсыру кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште (жеткізгіште) – нысандар екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен бірге салық төлеушіге қайтарылады; 2) хабарламасы бар тапсырыс хатпен пошта бойынша – салық төлеуші поштаның немесе байланыстың өзге ұйымының хабарламасын алады; 3) электрондық түрде – салық төлеуші (салық агенті) салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 11. Қосымшаның «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімдерінде декларацияның «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде көрсетілген тиісті деректер көрсетіледі. 12. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірі; БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап бизнес-сəйкестендіру нөмірі міндетті түрде толтырылуы тиіс. 2. Декларацияны жасау (500.00-нысан) 13. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы салық төлеушінің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) БСН – салық төлеушінің бизнес-сəйкестендіру нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының бизнес-сəйкестендіру нөмірі көрсетіледі; 3) салық есептілігі тапсырылатын салық кезеңі – декларация тапсырылатын есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 4) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы – жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған жағдайда) немесе құрылтай құжаттарына сəйкес заңды тұлғаның атауы көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда құрылтай құжаттарына сəйкес сенімгерлікпен басқарушы заңды тұлғаның атауы көрсетіледі; 5) декларацияның түрі – тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып, белгіленеді. 6) хабарламаның нөмірі мен күні – торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4) тармақшасында көзделген декларация түрі тапсырылған жағдайда толтырылады; 7) валюта коды – «Кеден декларацияларын толтыру үшін пайдаланыталын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен (бұдан əрі – шешім) бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 8) келісімшарт пен кен орнының атауы – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт пен кен орындарының а��ауы көрсетіледі; 9) пайдалы қазбаның коды – осы Қағидалардың 27-тармағында көрсетілген пайдалы қазбалар кодтарына сəйкес пайдалы қазба коды көрсетіледі 10) келісімшарт жасасқан күні – уəкілетті мемлекеттік органмен жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт жасасқан күн көрсетіледі; 11) келісімшарт нөмірі – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың уəкілетті мемлекеттік орган берген тіркеу нөмірі көрсетіледі. 12) ұсынылған қосымшалар – ұсынылған қосымшалардың тиісті торкөздері белгіленеді; 13) өлшем бірлігі – өнімді бөлу туралы келісімшартқа сəйкес өндірілген пайдалы қазбалардың өлшем бірлігі көрсетіледі (тоннада, текше/м., унцияда жəне т.б.). 14. «Роялти, өндіру бонусы, өнімді бөлу, өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі, өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі» деген бөлімде салық төлеуші мынадай мəліметтерді көрсетеді: 500.00.001 «Бюджетке төлеуге роялти сомасы» жолында бюджетке төлеуге тиіс роялти сомасы көрсетіледі; 500.00.002 «Жыл басынан бастап бонустың сомасы» жолында жер қойнауын пайдалауға арналған келісімшартта көзделген салық режиміне сəйкес салық кезеңі үшін есептелген өндіру бонусының сомасы көрсетіледі; 500.00.003 «Өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі есептелді» жолдында бюджетке төленуі тиіс өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесінің есептелген сомасы көрсетіледі; 500.00.004 «Жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі» жолында жер қойнауын пайдаланушының есептелген қосымша төлемінің сомасы көрсетіледі. 15. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде салық төлеуші мынадай мəліметтерді көрсетеді: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында. Декларацияны заңды тұлға табыс еткен кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (болған кезде) көрсетіледі. Декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні. Декларация салық органына берілген күн көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасу орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларация қабылдаған лауазымды тұлғаның Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (болған кезде) көрсетіледі; 5) декларация қабылданған күн. Салық органына декларацияның нақты тапсырылған немесе пошта немесе өзге байланыс ұйымынан келіп түскен күні көрсетіледі. 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы берген құжаттың тіркеу нөмірі көрсетіледі; 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымында қойылған пошта штемпелінің күні көрсетіледі. 3. Роялти – 500.01-нысанын жасау 16. 500.01-нысанын роялти бойынша салықты есептеуге арналған-нысанды салық режимі Салық кодексінің 308-1-бабына сəйкес белгіленген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа немесе өнімді бөлу туралы келісімге (келісімшартқа) сəйкес қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. 17. «Төлеуге роялти» деген бөлімде. 500.01.001 «Шикі мұнай өндіруге жылдық көлемі» жолында шикі мұнай өндіруге жылдық көлемі көрсетіледі; 500.01.002 «Салық кезеңі үшін өндірілген шикі мұнай көлемі» жолында салық кезеңі үшін өндірілген шикі мұнай көлемі көрсетіледі; 500.01.003 «Орташа шикі мұнай өткізу бағасы» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес роялти есептеу үшін айқындалған орташа шикі мұнай өткізу бағасы көрсетіледі; 500.01.004 «Шикі мұнай өндіруге нақты шығындар» жолында шикі мұнай өткізу болмаған кезде өндірілген мұнай құнын есептеу үшін айқындалған шикі мұнай өндіруге нақты шығындар көрсетіледі; 500.01.005 «Салық базасы» жолында салық базасы көрсетіледі; 500.01.006 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес салық базасын түзету» жолында «Трансферттік баға белгілеу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Трансферттік баға белгілеу туралы Заң) сəйкес айқындалған шикі мұнай құнының ауытқуы көрсетіледі; 500.01.007 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып салық базасы» жолында 500.01.005 жəне 500.01.006 жолдарының (500.01.005+500.01.006) сомасы ретінде айқындалатын салық базасы көрсетіледі; 500.01.008 «Ставка» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес белгіленген ставка көрсетіледі; 500.01.009 «Шикі мұнайға роялти есептелді» жолында шикі мұнайға роялти есептеу сомасы көрсетіледі; 500.01.010 «Түзету» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес жүргізілетін роялти сомаларын түзету көрсетіледі. Егер роялти сомаларын түзету жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартта көзделмеген жағдайда, есептелген роялти сомаларын түзету алғашқы тауар өнімін өткізудің нақты құнын негізге ала отырып, алғаш өткізу орын алған салық кезеңінде жүргізіледі. Өндірілген пайдалы қазбаларды кейінгі өткізу жағдайында, сондай-ақ Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес толтырылады; 500.01.011 «Төленуі тиіс шикі мұнайға роялти сомасы» жолында төленуі тиіс шикі мұнайға роялти сомасы көрсетіледі; 500.01.012 «Газ конденсатын өндірудің жылдық көлемі» жолында газ конденсатын өндірудің жылдық көлемі көрсетіледі; 500.01.013 «Салық кезеңі ішінде өндірілген газ конденсатының көлемі» жолында салық кезеңі ішінде өндірілген газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 500.01.014 «Газ конденсатын өткізудің орташа бағасы» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес роялти есептеу үшін айқындалған газ конденсатын өткізудің орташа бағасы көрсетіледі; 500.01.015 «Газ конденсатын өндіруге нақты шығындар» жолында газ конденсатын өткізу болмаған кезде өндірілген газ конденсатының құнын есептеу үшін айқындалған газ конденсатын өндіруге нақты шығындар көрсетіледі; 500.01.016 «Салық базасы» жолында салық базасы көрсетіледі; 500.01.017 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес салық базасын түзету» жолында Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалған газ конденсаты құнының ауытқуы көрсетіледі; 500.01.018 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып салық базасы» жолында 500.01.016 жəне 500.01.017 жолдарының (500.01.016+500.01.017) сомасы ретінде айқындалатын салық базасы көрсетіледі; 500.01.019 «Ставка» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес белгіленген ставка көрсетіледі; 500.01.020 «Газ конденсатына роялти есептелді» жолында газ конденсатына роялти есептеу сомасы көрсетіледі; 500.01.021 «Түзету» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес жүргізілетін роялти сомаларын түзету көрсетіледі. Егер роялти сомаларын түзету жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартта көзделмеген жағдайда, есептелген роялти сомаларын түзету алғашқы тауар өнімін өткізудің нақты құнын негізге ала отырып, алғаш өткізу орын алған салық кезеңінде жүргізіледі. Өндірілген пайдалы қазбаларды кейінгі өткізу жағдайында, сондай-ақ Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес толтырылады; 500.01.022 «Төленуі тиіс газ конденсатына роялти сомасы» жолында төленуі тиіс газ конденсатына роялти сомасы көрсетіледі; 500.01.023 «Табиғи газ өндірудің жылдық көлемі» жолында табиғи газ өндірудің жылдық көлемі көрсетіледі; 500.01.024 «Салық кезеңі ішінде өндірілген табиғи газ көлемі» жолында салық кезеңі ішінде өндірілген табиғи газ көлемі көрсетіледі; 500.01.025 «Табиғи газ өткізудің орташа бағасы» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес роялти есептеу үшін айқындалған табиғи газ өткізудің орташа бағасы көрсетіледі; 500.01.026 «Табиғи газ өндіруге нақты шығындар» жолында табиғи газ өткізу болмаған кезде өндірілген газ конденсатының құнын есептеу үшін айқындалған табиғи газ өндіруге нақты шығындар көрсетіледі; 500.01.027 «Салық базасы» жолында салық базасы көрсетіледі; 500.01.028 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес салық базасын түзету» жолында Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалған табиғи газ құнының ауытқуы көрсетіледі; 500.01.029 «Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес салық базасын түзету» жолында 500.01.027 жəне 500.01.028 жолдарының (500.01.027+500.01.028) сомасы ретінде айқындалатын салық базасы көрсетіледі; 500.01.030 «Ставка» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес белгіленген ставка көрсетіледі; 500.01.031 «Табиғи газға роялти есептелді» жолында табиғи газға роялти есептеу сомасы көрсетіледі; 500.01.032 «Түзету» жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес жүргізілетін роялти сомаларын түзету көрсетіледі. Егер роялти сомаларын түзету жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартта көзделмеген жағдайда, есептелген роялти сомаларын түзету алғашқы тауар өнімін өткізудің нақты құнын негізге ала отырып, алғаш өткізу орын алған салық кезеңінде жүргізіледі. Өндірілген пайдалы қазбаларды кейінгі өткізу жағдайында, сондай-ақ Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес толтырылады; 500.01.033 «Төленуі тиіс табиғи газға роялти сомасы» жолында төленуі тиіс табиғи газға роялти сомасы көрсетіледі; 500.01.034 «��юджетке төлеуге роялти сомасы» жолында бюджетке төленуге тиіс, 500.01.011, 500.01.022 жəне 500.01.033 жолдарының сомасы ретінде (500.01.011+500.01.022+500.01.033) айқындалатын роялти сомасы көрсетіледі. 4. Өндіру бонусы – 500.02-нысанын жасау 18. 500.02-нысанын өндіру бонусын есептеуге арналған, оны салық режимі Салық кодексінің 308-1-бабына 1-тармағында сəйкес белгіленген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа немесе өнімді бөлу туралы келісімге (бұдан əрі - келісімшартқа) сəйкес қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. Нысанды жасауды Салық кодексінің 308-1-бабы 1-тармағында көрсетілген жер қойнауын пайдаланушылар, осындай келісімшарт жасалған кездегі қолданыста болған салық заңнамасының нормаларының жəне келісімшартта айқындалған салық режимінің ерекшеліктерін ескере отырып толтыруды жүзеге асырады. 19. «Төлеуге өндіру бонусы» деген бөлімде: Бұл бөлім келісімшарттық аумақта коммерциялық табу жəне уəкілетті орган өндірудің жылдық жоспарын бекіткен жағдайда толтырылады; 500.02.001 жолда келісімшарт бойынша пайдалы қазбаны өндірудің қол жеткізілген жинақталған көлемі көрсетіледі 500.02.002 жолда жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартта көзделген салық режиміне сəйкес

есептелген өндіру бонусының сомасы көрсетіледі; 500.02.003 жолда жыл басынан өндіру бонусының жиналған сомасы көрсетіледі. 20. «Коммерциялық табуға дейінгі өндіру бонусы» деген бөлімде: Бұл бөлім жер қойнауын пайдалауға арналған келісімшартта көзделген салық режиміне сəйкес толтырылады; 500.02.004 жолда жер қойнауын пайдалауға арналған келісімшартта көзделген салық режиміне сəйкес салық кезеңі үшін есептелген өндіру бонусының сомасы көрсетіледі; 500.02.005 жолда жыл басынан өндіру бонусының жиналған сомасы көрсетіледі. 5. Өнiмдi бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі – 500.03-нысанын жасау 21. 500.03-нысанын өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеуге арналған нысанды өнімді бөлу туралы келісімшарттар жасасқан жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. 22. «2004 жылғы 1 қаңтарға дейін жасасқан жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу» деген бөлімде: 1) 500.03.001 жолда салық кезеңінде өндірілген өнімнің жалпы көлемі көрсетіледі. Егер өндірілген өнімнің жалпы көлемі жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу үшін база болып табылған жағдайда, осы жолды жер қойнауын пайдаланушылар толтырады; 2) 500.03.002 жолда салық кезеңінде өткізілген өнімнің жалпы көлемі көрсетіледі. Бұл жолды жер қойнауын пайдаланушылар, егер өткізілген өнімнің жалпы көлемі жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу үшін база болып табылған жағдайда толтырады; 3) 500.03.003 жолда өндірілген өнімнің құны көрсетіледі. Осы жолды жер қойнауын пайдаланушылар, егер өндірілген өнімнің жалпы құны жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу үшін база болып табылған жағдайда толтырады; 4) 500.03.004 жолда қосылған құн салығы мен акцизді есепке алмағандағы өнімді өткізуден түскен табыс көрсетіледі. Бұл жолға 500.04 қосымшасы Е жолының жиынтық шамасы көшіріледі. Бұл жолды жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттардың ережелеріне сəйкес өткізілген өнімнің жалпы көлемі Қазақстан Республикасының үлесін есептеу үшін база болып табылған жағдайда жер қойнауын пайдаланушылар толтырады; 5) 500.03.005 жолда өнімді сатумен байланысты шығындар көрсетіледі, егер келісімшарттың шарттарына сəйкес аталған шығындар өтемдік жəне пайдалыға бөлуге жататын жағдай болса, өнімнің құнын айқындау кезінде есепке алынады. Осы жолға 500.05-қосымшасы С бағанының жиынтық шамасы көрсетіледі; 6) 500.03.006 жолда жер қойнауын пайдалануға келісімшарттың шарттарына сəйкес салық кезеңі үшін роялтидің нақты төленген сомасы көрсетіледі. 7) 500.03.007 жолда келісімшарттардың ережелеріне сəйкес айқындалған өтемдік жəне пайдалыға бөлуге жататын өнімнің жалпы құны көрсетіледі; 8) 500.03.008 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалған өтемдік жəне пайдалыға бөлуге жататын өнім құнының ауытқу сомасы көрсетіледі; 9) 500.03.009 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, келісімшарттардың ережелеріне сəйкес айқындалған өтемдік жəне пайдалыға бөлуге жататын өнімнің жалпы құны көрсетіледі (500.03.007 мен 500.03.008 жолдарының сомасы); 10) 500.03.010 жолда келісімшарттардың ережелерімен ең көп жол берілген мөлшерден аспайтын мөлшердегі салық кезеңі үшін өтелетін өнім есебінен өтелген шығынг сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 500.06.005 жолының шамасы көшіріледі; 11) 500.03.011 жолда 500.03.009 жəне 500.03.010 жолдарының айырмасы (500.03.009 - 500.03.010) ретінде айқындалатын Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушы арасында бөлінуі тиіс пайда өнімінің сомасы көрсетіледі. 12) 500.03.012 жолда келісімшарттардың ережелеріне сəйкес белгіленген өнім бөлу бойынша Қазақстан Республикасы үлесінің қолданылатын ставкасы көрсетіледі, пайыздарда; 13) 500.03.013 жолда 500.03.011 жəне 500.03.012 (500.03.011 х 500.03.012) жолдарында көрсетілген шамалардың туындысы ретінде айқындалатын бюджетке төленуі тиіс өнім бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесінің есептелген сомасы көрсетіледі; 14) Республикаға бөлінген есептелген банк пайыздарының сомасы көрсетіледі. Бұл жол келісімшартқа сəйкес бекітілген мəмілелер шеңберінде соңғы сатулардан түсімдер бірлескен банк шотына аударылатын жəне шығындарды төлегенге дейін жəне қатысушылар арасында бөлгенге дейін сонда болатын, орналасқан кезеңіне банк пайыздары есептелетін кəсіпорындар үшін қолданылады. 23. «2004 жылғы 1 қаңтардан кейін жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу» деген бөлімде: 1) 500.03.015 жолда қосылған құн салығы мен акцизді есепке алмағандағы өнім өткізуден түскен табыс көрсетіледі. Бұл жолға 500.04 қосымшасы Е бағанының жиынтық шамасы көшіріледі; 2) 500.03.016 жолда есепті салық кезеңі үшін роялтидің нақты төленген сомасы көрсетіледі; 3) 500.03.017 жолда келісімшарттардың ережелеріне сəйкес 500.03.015 жəне 500.03.016 жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын өтемдік жəне пайда бөлуге жататын өнімнің жалпы құны көрсетіледі; 4) 500.03.018 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалатын өтемдік жəне пайда бөлуге жататын өнімнің ауытқу сомасы көрсетіледі; 5) 500.03.019 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, келісімшарттардың ережелеріне сəйкес айқындалған өтемдік жəне пайдалыға бөлуге жататын өнімнің жалпы құны көрсетіледі (500.03.017 жəне 500.03.018 жолдарының сомасы); 6) 500.03.020 жолда келісімшарттардың ережелері бойынша ең жоғары жол берілген мөлшерден аспайтын мөлшерде салық кезеңінде өтемдік өнім есебінен нақты өтелген шығын сомасы көрсетіледі. Бұл жолға 500.06.009 жиынтық шамасы көшіріледі; 7) 500.03.021 жолда 500.03.019 жəне 500.03.020 жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын (500.03.019 - 500.03.020) Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушы арасында бөлуге жататын табыс сомасы көрсетіледі; 8) 500.03.022 жолда нарықтық бағаның өткізудің орташа нақты бағасына қатынасы ретінде айқындалатын өткізудің нақты бағасы ескеріле отырып, түзету коэффициенті көрсетіледі. Бұл ретте орташа баға 500.04-қосымшаның Е бағаны жолдарының С бағаны жолдарына қатынасы ретінде айқындалады; 9) 500.03.023 жолда 500.03.021 жəне 500.03.022 жолдарының туындысы (500.03.021 х 500.03.022) ретінде айқындалатын түзету ескеріле отырып, Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушы арасында бөлуге жататын табыс көрсетіледі; 10) 500.03.024 жолда өнім бөлу туралы келісімшартта айқындалатын пайда өніміндегі Қазақстан Республикасының үлесі көрсетіледі; 11) 500.03.025 жолда 500.03.023 жəне 500.03.024 жолдарының туындысы (500.03.023 х 500.03.024) ретінде айқындалатын өнім бөлу бойынша Қазақстан Республикасы үлесінің есептелген сомасы көрсетіледі. 24. «2005 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша өнім бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін есептеу» деген бөлімде: 1) 500.03.026 жолда салық кезеңі үшін өндірілген өнімнің жалпы көлемі көрсетіледі; 2) 500.03.027 жолда қосылған құн салығы мен акцизді есепке алмағандағы өнім өткізуден түскен табыс көрсетіледі. Бұл жолға 500.04-қосымшаның Е бағанының жиынтық шамасы көшіріледі; 3) 500.03.028 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзетуден түскен табыс көрсетіледі; 4) 500.03.029 жолда егер өнімді өткізуге байланысты шығындар келісімшарттардың ережелеріне бойынша өтемдік жəне пайда бөлуге жататын өнім құнын айқындау кезінде ескерілген жағдайда аталған шығындар көрсетіледі. Бұл жолға 500.05-қосымшаның С бағанының жиынтық шамасы көшіріледі; 5) 500.03.030 жолда салық кезеңі үшін өткізілген өнімнің жалпы көлемі көрсетіледі; 6) 500.03.031 жолда (500.03.027+500.03.028-500.03.029)/500.03.030 жолдарының қатынасын білдіретін бөлу нүктесіндегі өнімді өткізудің орташа бағасы көрсетіледі; 7) 500.03.032 жолда 500.03.026 жəне 500.03.031 жолдарының туындысы (500.03.026 х 500.03.031) ретінде айқындалатын өндірілген өнімнің құны көрсетіледі; 8) 500.03.033 жолда өтемдік өнімнің үлесі көрсетіледі; 9) 500.03.034 жолда өтемдік өнімнің көлемі көрсетіледі; 10) 500.03.035 жолда өтелетін шығындар көрсетіледі, салық кезеңінде өтемдік өнім есебінен нақты өтелген. Аталған жолға 500.06.009 жолының шамасы көшіріледі; 11) 500.03.036 жолда 500.03.026 жəне 500.03.034 жолдарының айырмасы (500.03.026 – 500.03.034) ретінде айқындалатын Қазақстан Республикасы мен жер қойнауын пайдаланушы арасында бөлуге жататын өндірілген өнім көлемі көрсетіледі; 12) 500.03.037 жолда өнімді бөлу туралы келісімшартқа сəйкес айқындалатын R – факторы (табыстылық көрсеткіші) көрсетіледі; 13) 500.03.038 жолда өнімді бөлу туралы келісімшартқа сəйкес айқындалатын РІН (рентабельділіктің ішкі нормасы) көрсетіледі; 14) 500.03.039 жолда өнімді бөлу туралы келісімшартқа сəйкес айқындалатын Р – факторы (баға коэфициенті) көрсетіледі; 15) 500.03.040 жолда жер қойнауын пайдаланушының пайда түсіретін өнімдегі үлесі пайыздарда көрсетіледі; 16) 500.03.041 жолда өнімді бөлу туралы келісімшартқа сəйкес айқындалатын жер қойнауын пайдаланушының пайда түсіретін өнімдегі үлесі көрсетіледі; 17) 500.03.042 жолда 500.03.036 жəне 500.03.041 жолдарының айырмасы (500.03.036 - 500.03.041) ретінде айқындалатын өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі көрсетіледі; 18) 500.03.043 жолда 500.03.031 жəне 500.03.042 жолдарының туындысы (500.03.031 х 500.03.042) ретінде айқындалатын, құндық түрдегі өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі көрсетіледі. 6. Өнімді өткізуден түскен табыстар – 500.04-нысанын жасау 25. 500.04-нысаны салық кезеңі үшін өнімді сатудан түскен табыстарды айқындау бойынша ақпаратты көрсетуге арналған. Егер келісімшартта Қазақстан Республикасы үлесінің есебі үшін есептің кассалық əдісі қолданылатыны көзделсе, онда есепте төлем жер қойнауын пайдаланушының немесе уəкілетті мемлекеттік органның тиісті шотына түскен өткізу бойынша айналымдар ғана көрсетіледі. 26. «Өткізу көлемі» деген бөлімде: 1) А бағанының жолдарында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанының жолдарында салық төлеушінің тіркеу нөмірі немесе резиденттік елінің коды көрсетіледі. Резидент емес салық төлеушінің резидент елінің коды Тауарларды декларациялау Қағидаларына 22 «Əлем елдері жіктеушісіне» қосымшсына сəйкес көрсетіледі; 3) С бағанының жолдарында өткізілген өнім көлемі (тоннада, текше м, унцияларда жəне т. б.) көрсетіледі; 4) D бағанының жолдарында осы өнімді сату бағасы көрсетіледі; 5) Е бағанының жолдарында өнімді сатудан түскен табыс көрсетіледі. 6) Е бағанының «Жиыны» жолында Е бағанының барлық жолдардың жиынтық шамасы көрсетіледі. Е бағаны барлық жолдардың жиынтық шамасы 500.03-нысанының 500.03.004 немесе 500.03.015 немесе 500.03.029 жолына көшіріледі. 7. Өтемдік жəне пайдалыға бөлуге тиісті өнімнің құнын айқындау кезінде шегеруге жататын шығындар – 500.05-нысанын жасау 27. 500.05-нысанын, егер келісімшарттардың ережелері бойынша осы шығындар өтемдік жəне пайдалыға бөлуге тиісті өнімнің құнын айқындау кезінде ескерілетін жағдайда, салық кезеңі үшін өнімді өткізумен байланысты шығындарды айқындау бойынша ақпаратты көрсетуге арналған. Бұл ретте, осы-нысанды 2004 жылғы 1 қаңтарға дейін жəне 2005 жылғы 1 қаңтардан кейін келісімшарттар жасасқан жер қойнауын пайдаланушылар толтырады. 28. «Шегерімге жататын шығындар» деген бөлімде: 1) А бағанының жолдарында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанының жолдарында шығындар баптарының қимасында салық кезеңі үшін өнімді өткізумен байланысты шығыстар көрсетіледі; 3) С бағанының жолдарында өнімді өткізумен байланысты шығындар сомасы көрсетіледі. 4) С бағанының «Жиыны» жолында С бағанының барлық жолдардың жиынтық шамасы көрсетіледі. С бағаны жолдарының жиынтық шамасы 500.03-нысанының 500.03.006 немесе 500.03.030 жолына көшіріледі.

ретінде əрекет ететін салықтарды қоспағанда, жер қойнауын пайдаланушы нақты төлеген Қазақстан Республикасының өнімді бөлу бойынша үлесін, салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді білдіретін соманы айтамыз; 5) 500.07.012 жолда келісімшарттық қызмет нəтижесінде алынған өнімнің жалпы көлемінің құнынан өнімді бөлу туралы келісімшартта белгіленген 5 пайыздан 10 пайызға дейінгі аралықта салық кезеңіндегі мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі; 6) 500.07.013 жолда келісімшарттық қызмет нəтижесінде алынған өнімнің жалпы көлемі құнының 40 пайызын құрайтын салық кезеңіндегі мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі; 7) 500.07.014 жолда жер қойнауын пайдаланушының есептелген қосымша төлемінің сомасы көрсетіледі. Жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемін есептеген кезде, егер 500.07.012 жəне 500.07.011 жолдарының айырмасы инвестиция салу сəтіне дейін 500.07.013 жəне 500.07.011 жолдарының айырмасы инвестиция салу сəтінен кейін оң болып табылған жағдайда, онда мұндай айырма жер қойнауын пайдаланушы үшін өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қосымша төлем болып табылатынын ескеру қажет. 35. Пайдалы қазбалардың кодтары: 0001 0002 0003 0004 0005 0006 0007 0008 0009 0010 0011 0012 0013 0014 0015 0016 0017 0018 0019 0020 0021 0022 0023 0024 0025 0026 0027 0028 0029 0030 0031 0032 0033 0034 0035 0036 0037 0038 0039 0040 0041 0042 0043 0044 0045 0046 0047 0048 0049 0050 0051 0052 0053 0054 0055 0056 0057 0058 0059 0060 0061 0062 0063 0064 0065 0066 0067 0068 0069 0070 0071 0072 0073 0074 0075 0076 0077 0078 0079 0080 0081 0082 0083 0084 0085 0086 0087 0088 0089 0090 0091 0092 0093 0094 0095 0096 0097 0098 0099 0100 0101 0102 0103 0104 0105 0106 0107 0108 0109 0110 0111 0112 0113 0114 0115 0116 0117 0118 0119 0120 0121 0122 0123 0124 0125 0126 0127 0128 0129 0130

Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртегі Азот Оттегі Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Мырыш Галлий Германий Күшəн Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сүрме Теллур Йод Ксенон Цезий Барий Лантан Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Резерфодий Дубний Сиборгий Борий Хассий Майтнерий Металлургия үшін кенге жатпайтын шикізат Қалыптық құмдар Алаптық шпат Пегматит Басқа да алюминий тотығы жыныстары Əктас Доломит Əктасты-доломит жыныстары Тамақ өнеркəсібі үшін əктас Басқа да кенге жатпайтын шикізат Отқа төзімді саздар Каолин Вермикулит Ас тұзы Жергілікті құрылыс материалдары Вулкандық кеуек жыныстары Вулкандық суқұрамдас əйнек Əйнек тəріздес жыныстар Перлит Обсидиан Малта тас Қиыршық тас Гипс Қиыршық тас-құм аралас Гипсті тас Ангидрит Гажа Саз Саз жыныстары (балқуы ауыр жəне оңай балқитын саздар, суглинкалар, аргиллиттер, алевролиттер, сазды тақтатастар) Əкбор Мергель Мергельді-əкбор жыныстары Кремний жыныстары (трепел, опоктар, диатомит) Кварцты-алап шпат жыныстары Гранит Диабаз Мəрмар Базальт Басқа тұнбалы, атылған, метаморфияллық жыныстары Тоқпақ тас Құм (кварцтық, құрылыс, алап шпаттық) Құмдық Табиғи пигменттер Ұлу тас Жер асты сулары Мұнай Газ Мұнайгаз конденсаты Басқалар

8. Өтемдік өнім есебінен өтелетін шығындар – 500.06-нысанын жасау 29. 500.06-нысанын өтемдік өнім есебінен өтеуге жататын шығындарды айқындау бойынша ақпаратты көрсетуге арналған. 30. «2004 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттарға сəйкес өтелетін шығындар» деген бөлімде: 1) 500.06.001 жолына 500.06.006 жолынан салық кезеңінің басына өтемдік өнім есебінен өтеуге жататын шығындар сомасы көшіріледі. Егер декларация бірінші рет табыс етілсе, онда аталған жол толтырылмайды; 2) 500.06.002 жолда өнімді бөлу туралы келісімшарттың талаптарына сəйкес өтемдік өнім есебінен өтеуге жататын салық кезеңі үшін жүргізілген нақты шығындар сомасы көрсетіледі; 3) 500.06.003 жолда 500.06.001 жəне 500.06.002 жолдарында көрсетілген сомалардың қосындысымен айқындалатын өтемдік өнім есебінен өтеуге жататын шығындардың жалпы сомасы көрсетіледі; 4) 500.06.004 жолда келісімшарт шартына сəйкес салық кезеңінің басына өтелмеген шығындардың қалдығына есептелген сома көрсетіледі; 5) 500.06.005 жолда келісімшарт шартына сəйкес салық кезеңі үшін ең жоғарғы рұқсат етілетін мөлшерден асырылмай өтемдік өнім есебінен өтелетін шығындар сомасы көрсетіледі; 6) 500.06.006 жолда салық кезеңінің соңына, өтелмеген шығыстар қалдығына есептелген соманы ескеріп өтемдік өнім есебінен өтелетін шығыстар сомасы көрсетіледі, ол кейінгі салық кезеңдеріне көшіріледі жəне 500.06.003, 500.06.004 жолдарының жəне 500.06.005 жолының айырмасы (500.06.003 + 500.06.004 - 500.06.005) ретінде айқындалады. 31. «2004 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша өтелетін шығындар» деген бөлімде: 1) 500.06.007 жолда салық кезеңінің басына жер қойнауын пайдаланушы өтемеген өтелетін шығындар көрсетіледі; 2) 500.06.008 жолда салық кезеңінде нақты жүргізілген өтелетін шығындар көрсетіледі; 3) 500.06.009 жолда есепті салық кезеңінде өтемдік өнім есебінен нақты өтелген өтелетін шығындар сомасы көрсетіледі; 4) 500.06.010 жолда келесі салық кезеңдеріне көшірілетін жəне 500.06.007, 500.06.008 жəне 500.06.009 жолдары сомасының айырмасы (500.06.007 + 500.06.008 + 500.06.009) ретінде айқындалатын, салық кезеңінің соңына өтелмеген шығындардың қалдығы көрсетіледі. 9. Қызметін өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі – 500.07-нысанын жасау 32. 500.07-нысан өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша тө��емі бойынша ақпаратты көрсетуге арналған. Өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қызметін жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі бойынша нысанды өнімді бөлу туралы келісімшарттар жасаған жер пайдаланушылар толтырады. 33. «Қызметін 2005 жылғы 1 қаңтардан кейін жасасқан өнімді бөлу туралы келісім-шарттар бойынша жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі» деген бөлімде: 1) 500.07.001 өндірілген өнім көлемінің жалпы құны көрсетіледі; 2) 500.07.002 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалған өндірілген өнім көлемінің құнының ауытқу сомасы көрсетіледі; 3) 500.07.003 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, өндірілген өнім көлемінің жалпы құны көрсетіледі (500.07.001 жəне 500.07.002 жолдарының сомасы); 4) 500.07.004 жолда мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі, бұл ретте мемлекет түсімдерінің үлесі деп қосылған құн салығын, акциз бен оларға қатысты жер қойнауын пайдаланушы салық агенті ретінде əрекет ететін салықтарды қоспағанда, жер қойнауын пайдаланушы нақты төлеген Қазақстан Республикасының өнімді бөлу бойынша үлесін, салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді білдіретін соманы айтамыз; 5) 500.07.005 жолда өндірілген өнімнің жалпы көлемі құнының 10 пайызын құрайтын салық кезеңіндегі мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі; 6) 500.07.006 жолда өндірілген өнімнің жалпы көлемі құнының 40 пайызын құрайтын салық кезеңіндегі мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі; 7) 500.07.007 жолда жер қойнауын пайдаланушының есептелген қосымша төлемінің сомасы көрсетіледі. Жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемін есептеген кезде, егер 500.07.005 жəне 500.07.004 жолдарының айырмасы инвестиция салу сəтіне дейін 500.07.006 жəне 500.07.004 жолдарының айырмасы инвестиция салу сəтінен кейін оң болып табылған жағдайда, онда мұндай айырма жер қойнауын пайдаланушы үшін өнімді бөлу туралы келісімшарт бойынша қосымша төлем болып табылатынын ескеру қажет. 34. «Қызметін 2006 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасасқан өнімді бөлу туралы келісімшарттар бойынша жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушының қосымша төлемі» деген бөлімде: 1) 500.07.008 жолда өндірілген өнім көлемінің жалпы құны көрсетіледі; 2) 500.07.009 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес айқындалған өндірілген өнім көлемінің құнының ауытқу сомасы көрсетіледі; 3) 500.07.010 жолда Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, өндірілген өнім көлемінің жалпы құны көрсетіледі (500.07.008 жəне 500.07.009 жолдарының сомасы); 4) 500.07.011 жолда мемлекет түсімдері үлесінің сомасы көрсетіледі, бұл ретте мемлекет түсімдерінің үлесі деп қосылған құн салығын, акциз бен оларға қатысты жер қойнауын пайдаланушы салық агенті

(Жалғасы 17-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-16-беттерде).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Қол қойылатын бонус жəне жəне коммерциялық табу бонусы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (510.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қол қойылатын бонус жəне жəне коммерциялық табу бонусы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (510.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне қол қойылатын бонус бойынша салықты есептеуге арналған қол қойылатын бонус бойынша салық есептілігінің нысандарын (декларацияны) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін айқындайды. Қол қойылатын бонус бойынша декларацияны жеке жəне заңды тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жасалған əрбір жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша бөлек жасайды. 2. Декларацияны толтыру кезінде түзетулерге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 3. Декларацияда соманың теріс мəні тиісті жолдың (бағанның) бірінші сол торкөзінде «–» белгісімен көрсетіледі. 4. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас символдармен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – нысандар Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 5. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда өзінің атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің мөрімен не оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 6. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 7. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) міндетті түрде толтыруы тиіс. 2. Декларацияны жасау (510.00-ысан) 8. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы салық төлеушінің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық есептілігі тапсырылатын салық кезеңі (жыл) – салық төлеуші декларацияны толтыратын жыл көрсетіледі; 4) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы. Жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) немесе заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына сəйкес атауы көрсетіледі; 5) валюта коды. «Кеден декларацияларын толтыру үшін пайдаланыталын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен (бұдан əрі – шешім) бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 6) декларацияның түрі. Тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып, белгіленеді; 7) хабарламаның нөмірі мен күні. Торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағының 4) тармақшасында көзделген декларация түрі тапсырылған жағдайда толтырылады; 8) жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жəне кен орнының атауы. Жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жəне кен орындарының атауы көрсетіледі; 9) пайдалы қазба коды. Осы Қағидалардың 11-тармағында көрсетілген пайдалы қазбалар кодтарына сəйкес пайдалы қазба коды көрсетіледі; 10) келісімшарттың жасалған күні. Жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жасалған күнінен күшіне енетін күні көрсетіледі; 11) келісімшарттың нөмірі. Уəкілетті мемлекеттік орган берген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың тіркеу нөмірі көрсетіледі; 12) салық төлеушіні конкурс жеңімпазы деп жариялаған күні. Қазақстан Республикасының жер қойнаулары мен жер қойнауларын пайдалану туралы заңнамасында белгіленген тəртіппен салық төлеушінің конкурс жеңімпаз деп жарияланған күні көрсетіледі; 13) тікелей келіссөздер хаттамасына қол қойылған күн. Қазақстан Республикасының жер қойнаулары мен жер қойнауларын пайдалану туралы заңнамасында белгіленген тəртіппен тікелей келіссөздер хаттамасына қол қойылған күн көрсетіледі; 14) алынып жатқан қорлар көлемінің бекітілген күні. Кен орнында уəкілетті мемлекеттік органның пайдалы қазбалардың алынатын қорларының физикалық көлемін бекіткен күні көрсетіледі; 15) төлемнің түрі. Тиісті торкөздер белгіленеді. 9. «Төлеуге қол қойылатын бонус» деген бөлімде: «Бюджетке төлеуге қол қойылатын бонус» 510.00.001 жолында Салық кодексіне сəйкес қол қойылатын бонус сомасы көрсетіледі. 10. «Төлеуге коммерциялық табу бонусы» деген бөлімде: 1) А бағанында бір пайдалы қазба түріне арналған жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанында осы Қағидалардың 11-тармағында көрсетілген пайдалы қазбалардың кодтарына сəйкес пайдалы қазбаның коды көрсетіледі; 3) С бағанында уəкілетті мемлекеттік орган бекіткен кен орнында пайдалы қазбалардың алынатын қорлардың физикалық көлемі (тоннада, текше/м., унцияда, грамда жəне т.б.) көрсетіледі; 4) D бағанында бюджетке төлеуге жататын коммерциялық табу бонусының сомасы көрсетіледі. 11. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында. Декларацияны заңды тұлға табыс етке�� кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні. Декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі. 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамының Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармақшасына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы берген құжаттың тіркеу нөмірі көрсетіледі; 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымында қойылған пошта штемпелінің күні көрсетіледі. 12. Пайдалы қазбалардың кодтары: 0001 0002 0003 0004 0005 0006 0007 0008 0009 0010 0011 0012 0013 0014 0015 0016 0017 0018 0019 0020 0021 0022 0023 0024 0025 0026 0027 0028 0029 0030 0031 0032 0033 0034 0035 0036 0037 0038 0039 0040 0041 0042

Сутегі Гелий Литий Бериллий Бор Көміртегі Азот Оттегі Фтор Неон Натрий Магний Алюминий Кремний Фосфор Күкірт Хлор Аргон Калий Кальций Скандий Титан Ванадий Хром Марганец Темір Кобальт Никель Мыс Мырыш Галлий Германий Күшəн Селен Бром Криптон Рубидий Стронций Иттрий Цирконий Ниобий Молибден

17

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

0043 0044 0045 0046 0047 0048 0049 0050 0051 0052 0053 0054 0055 0056 0057 0058 0059 0060 0061 0062 0063 0064 0065 0066 0067 0068 0069 0070 0071 0072 0073 0074 0075 0076 0077 0078 0079 0080 0081 0082 0083 0084 0085 0086 0087 0088 0089 0090 0091 0092 0093 0094 0095 0096 0097 0098 0099 0100 0101 0102 0103 0104 0105 0106 0107 0108 0109 0110 0111 0112 0113 0114 0115 0116 0117 0118 0119 0120 0121 0122 0123 0124 0125 0126 0127 0128 0129 0130

Технеций Рутений Родий Палладий Күміс Кадмий Индий Қалайы Сүрме Теллур Йод Ксенон Цезий Барий Лантан Гафний Тантал Вольфрам Рений Осмий Иридий Платина Алтын Сынап Таллий Қорғасын Висмут Полоний Астат Радон Франций Радий Актиний Резерфодий Дубний Сиборгий Борий Хассий Майтнерий Металлургия үшін кенге жатпайтын шикізат Қалыптық құмдар Алаптық шпат Пегматит Басқа да алюминий тотығы жыныстары Əктас Доломит Əктасты–доломит жыныстары Тамақ өнеркəсібі үшін əктас Басқа да кенге жатпайтын шикізат Отқа төзімді саздар Каолин Вермикулит Ас тұзы Жергілікті құрылыс материалдары Вулкандық кеуек жыныстары Вулкандық суқұрамдас əйнек Əйнек тəріздес жыныстар Перлит Обсидиан Малта тас Қиыршық тас Гипс Қиыршық тас-құм аралас Гипсті тас Ангидрит Гажа Саз Саз жыныстар (балқуы ауыр жəне оңай балқитын саздар, суглинкалар, аргиллиттер, алевролиттер, сазды тақтатастар) Əкбор Мергель Мергельді–əкбор жыныстары Кремний жыныстары (трепел, опоктар, диатомит) Кварцты–алап шпат жыныстары Гранит Диабаз Мəрмар Базальт Басқа тұнбалы, атылған, метаморфикалық жыныстары Тоқпақ тас Құм (кварцтық, құрылыс, алап шпаттық) Құмдық Табиғи пигменттер Ұлу тас Жер асты сулары Мұнай Газ Мұнайгаз конденсаты Басқалар

егер салық кезеңі үшін үстеме пайда салығы мақсатында таза табыстың сомасы бірінші деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасынан кем болса, онда бірінші деңгей үшін таза табыстың бөлінген бөлігі салық кезеңі үшін үстеме пайда салығы мақсатындағы таза табыстың сомасына тең болады. Бұл ретте келесі деңгейлер үшін үстеме пайда салығы мақсатында таза табысты бөлу жүргізілмейді; 2-7 деңгейлер үшін: егер салық кезеңі үшін үстеме пайда салығы мақсатында таза табыс пен алдыңғы деңгейлер бойынша таза табыстың бөлінген бөліктерінің жалпы сомасы арасындағы айырма тиісті деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасынан артық не тең болса, онда бұл деңгей үшін таза табыстың бөлінген бөлігі осы тиісті деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасына тең болады; егер салық кезеңі үшін үстеме пайда салығы мақсатында таза табыс пен алдыңғы деңгейлер бойынша таза табыстың бөлінген бөліктерінің жалпы сомасы арасындағы айырма тиісті деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасынан кем болса, онда осы деңгей үшін таза табыстың бөлінген бөлігі сондай айырмаға тең болады. Бұл ретте келесі деңгейлер үшін үстеме пайда салығы мақсатында таза табысты бөлу жүргізілмейді. Таза табыстың бөліктерінің деңгейлері бойынша бөлінген жалпы сома салық кезеңі үшін үстеме пайда салығы мақсатындағы таза табыстың жалпы сомасына тең болуға тиіс; 540.00.021 F бағанында Салық кодексінің 351-бабына сəйкес салық ставкалары пайызда келтірілген; 540.00.021 G бағанында 540.00.021 Е бағындағы əрбір жолдың 540.00.013 F бағанындағы тиісті ставкасына туындысы ретінде жол-жолмен айқындалатын үстеме пайда салығының есептелген сомасы көрсетіледі; 22) 540.00.022 жолында 540.00.021 G бағанының жолдарының сомасы ретінде айқындалатын төлеуге тиіс үстеме пайда салығының есептелген сомасы көрсетіледі. 12. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде салық төлеуші мына мəліметтерді көрсетеді: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында. Декларацияны заңды тұлға табыс еткен кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларация тапсырылған күн. Декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамның Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органының лауазымды адамының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы беретін құжаттың тіркеу нөмірі көрсетіледі; 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Үстеме пайда салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (540.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Үстеме пайда салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (540.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне үстеме пайда салығын есептеуге арналған үстеме пайда салығы бойынша салық есептілігі нысанын (декларацияны) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін айқындайды. Үстеме пайда салығы бойынша декларацияны өнімді бөлу туралы келісімдер (келісімшарттар), кең таралған пайдалы қазбаларды, жерасты сулары мен емдік балшықты өндіруге арналған келісімшарттар, сондай-ақ барлауға жəне өндіруге байланысты емес жерасты құрылыстарын салуға жəне пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша қызметті жүзеге асыратындарды қоспағанда, бұл келісімшарттар пайдалы қазбалардың басқа түрлерін өндіруді көздемеген жағдайда, жер қойнауын пайдаланушылар жер қойнауын пайдалануға арналған əрбір жеке келісімшарт бойынша жасайды. 2. Декларацияны толтыру кезінде түзетуге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 3. Көрсеткіштер болмаған кезде декларацияның тиісті торкөздері толтырылмайды. 4. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының бірінші сол жақ торкөзінде «–» белгісімен көрсетіледі. 5. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 6. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 7. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 8. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірін (бизнес-сəйкестендіру нөмірін) міндетті түрде толтыруы тиіс. 2. Декларацияны жасау (540.00-нысан) 9. 540.00-нысаны жер қойнауын пайдалануға арналған əрбір жеке келісімшарт бойынша салық кезеңі үшін төлеуге жататын үстеме пайда салығының сомасын көрсетуге арналған. 10. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төле��ші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы салық төлеушінің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық есептілігі табыс етілетін салық кезеңі – декларация табыс етілетін есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 4) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы. Жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған жағдайда) немесе құрылтай құжаттарына сəйкес заңды тұлғаның атауы көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған жағдайда жолда сенімгерлікпен басқарушы заңды тұлғаның тіркеу нөмірі көрсетіледі; 5) декларацияның түрі. Тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып, белгіленеді; 6) хабарламаның нөмірі мен күні. Торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4) тармақшасында көзделген декларация түрін табыс еткен жағдайда толтырылады; 7) валюта коды. «Кеден декларацияларын толтыру үшін пайдаланыталын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен (бұдан əрі – шешім) бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 8) келісімшарт пен кен орнының атауы. Жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жəне кен орындарының атауы көрсетіледі; 9) келісімшарттың жасалған күні. Уəкілетті мемлекеттік органмен жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартты жасасқан күн көрсетіледі; 10) келісімшарттың нөмірі; Уəкілетті мемлекеттік орган берген жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың тіркеу нөмірі көрсетіледі; 11) резидент емес. Декларацияны резидент емес табыс еткен кезде белгіленеді. 11. «Жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша үстеме пайда салығы есептелді» деген бөлімде: 1) 540.00.001 жолында Салық кодексінде белгіленген тəртіппен үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табыстың сомасы көрсетіледі; 2) 540.00.002 жолында «Трансферттік баға белгілеу туралы» 2008 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Трансферттік баға белгілеу туралы Заң) сəйкес айқындаған табыс сомасы көрсетіледі; 3) 540.00.003 жолында 540.00.001 жəне 540.00.002 (540.00.001 + 540.00.002) жолдары сомасының айырмасы ретінде айқындалатын, Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, ол бойынша Салық кодексінде белгіленген тəртіпте үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша жылдық жиынтық табыс сомасы көрсетіледі; 4) 540.00.004 жолында 540.00.007, 540.00.010 жəне 540.00.011 жолдарынан 540.00.014 (540.00.007 + 540.00.010 + 540.00.011 – 540.00.014) жолдарын алып тастаған сома ретінде айқындалатын, ол бойынша үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша шегерімдер сомасы көрсетіледі; 5) 540.00.005 жолында ол бойынша үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша Салық кодексінің 348-4-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сəйкес корпоративтік табыс салығын есептеу мақсатында шегерімдерге жатқызылған шығыстар сомасы көрсетіледі; 6) 540.00.006 жолында Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес 540.00.005 жолында көрсетілген шығыстарды түзетулер сомасы көрсетіледі; 7) 540.00.007 жолында 540.00.005 жəне 540.00.006 (540.00.005 + 540.00.006) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын, Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, ол бойынша үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша Салық кодексінің 348-4-бабының 1-тармағы 1) тармақшасына сəйкес корпоративтік табыс салығын есептеу мақсатында шегерімдерге жатқызылған шығыстар сомасы көрсетіледі; 8) 540.00.008 жолында Салық кодексінің 384-4-бабының 1-тармағы 2) тармақшасына сəйкес салық кезеңі ішінде тіркелген активтер құруға жəне (немесе) сатып алуға нақты жұмсалған шығыстардың сомасы көрсетіледі. Осы шығыстар жер қойнауын пайдаланушының қалауы бойынша кез келген мөлшерде (нақты жұмсалған шығыстар шегінде) жəне кез келген салық кезеңінде шегерімдерге жатқызылады; 9) 540.00.009 жолында Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес 540.00.008 жолында көрсетілген салық кезеңі ішінде іс жүзінде жұмсалған шығыстарды түзету сомасы көрсетіледі; 10) 540.00.010 жолында 540.00.008 жəне 540.00.009 (540.00.008 + 540.00.009) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын, Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, Салық кодексінің 384-4-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сəйкес салық кезеңі ішінде тіркелген активтерді құруға жəне (немесе) сатып алуға нақты жұмсалған шығыстардың сомасы көрсетіледі; 11) 540.00.011 жолында Салық кодексінің 348-4-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сəйкес алдыңғы салық кезеңдері ішінде жұмсалған залалдар сомасы көрсетіледі; 12) 540.00.012 жолында Салық кодексінің 348-4 бабының 3-тармағына сəйкес амортизациялық аударымдар сомасына шегерімдер сомасының түзетуі көрсетіледі; 13) 540.00.013 жолында Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес 540.00.012 жолында көрсетілген шегерімдерді түзетулер сомасы көрсетіледі; 14) 540.00.014 жолында 540.00.012 жəне 540.00.013 (540.00.012 + 540.00.013) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын, Трансферттік баға белгілеу туралы Заңына сəйкес түзету ескеріле отырып, ол бойынша үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша Салық кодексінің 348-4-бабының 3-тармағына сəйкес амортизациялық аударымдар сомасына шегерімдер сомасының түзетуі көрсетіледі; 15) 540.00.015 жолында 540.00.003 жəне 540.00.004 (540.00.003 – 540.00.004) жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын, Салық кодексінің 133-бабына сəйкес жүзеге асырылатын азайту ескеріле отырып, Салық кодексінің 348-2-бабына сəйкес үстеме пайда салығын есептеу мақсаттары үшін салық салынатын табыс көрсетіледі. Егер Салық кодексінің 133-бабына сəйкес 540.00.003 жəне 540.00.004 жолдарының айырмасы нөлден кем болса, осы жолда нөлге тең мəн көрсетіледі; 16) 540.00.016 жолында ол бойынша үстеме пайда салығын есептеу жүргізілетін Салық кодексінің 348-5-бабына сəйкес жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша келісімшарттық қызметі бойынша корпоративтік табыс салығының сомасы көрсетіледі; 17) 540.00.017 жолында Салық кодексінің 349-бабына сəйкес келісімшарттық қызметі бойынша таза табыс бойынша туындайтын таза табысқа салынатын салық сомасы көрсетіледі. Тұрақты мекеме арқылы жер қойнауын пайдалану бойынша келісімшарттық қызметті жүзеге асыратын резидент емес толтырады; 18) 540.00.018 жолында 540.00.015 жолы алу 540.00.016 жолы жəне алу 540.00.017 жолы (540.00.015 – 540.00.016 – 540.00.017) ретінде айқындалатын салық кезеңі үшін нақты алынған таза табыс сомасы көрсетіледі; 19) 540.00.019 жолында 540.00.004 жолының жəне 25 пайыздың туындысы (540.00.004 х 25%) ретінде айқындалатын шегерімдердердің 25 пайыздық сомасы көрсетіледі; 20) 540.00.020 жолында 540.00.018 жəне 540.00.019 жолдарының айырмасы (540.00.018 – 540.00.019) ретінде айқындалатын шегерімдер сомасының 25 пайызынан асатын жер қойнауын пайдаланушының таза табысының бөлігі ретінде есептелетін үстеме пайда салығының салықтық базасы көрсетіледі. Егер жолдардың айырмасы теріс мəнде болса, нөлге тең мəн көрсетіледі; 21) 540.00.021 жолында деңгейлер бойынша үстеме пайда салығы сомасының есебі көрсетіледі, оның ішінде: 540.00.021А бағанында деңгейлер көрсетілген; 540.00.021В бағанында жылдық жиынтық табыстың шегерімдерге қатынасының жоғарғы шектерінің мəндері келтірілген; 540.00.021С бағанында Салық кодексінің 348-4-бабына сəйкес үстеме пайда салығы мақсатындағы шегерімдер көрсетіледі; 540.00.021D бағанында Салық кодексінің 351-бабына сəйкес белгіленген əрбір деңгей бойынша үстеме пайда салығы мақсатында таза табысты бөлудің шекті сомалары көрсетіледі. 540.00.021 E бағанында мынадай тəртіпте есептелген Салық кодексінің 351-бабында көзделген бөлінген нақты таза табыс көрсетіледі: 1 деңгей үшін: егер салық кезеңі үшін үстеме пайда салығының мақсаттары үшін таза табыстың сомасы бірінші деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасынан көп болса, онда бірінші деңгей үшін таза табыстың бөлінген бөлігі бірінші деңгей үшін таза табысты бөлудің шекті сомасына тең болады;

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем жөніндегі салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (560.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем жөніндегі салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (560.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне тарихи шығындарды өтеу бойынша төлемдерді есептеуге арналған тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем жөніндегі салық есептілігі нысанын (декларация) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін айқындайды. Тарихи шығындарды өтеу бойынш�� төлем жөніндегі декларацияны жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт жасалғанға дейін мемлекет тиiстi келісімшарт аумағын геологиялық зерттеуге жəне жайластыруға шығын шеккен пайдалы қазбалардың кен орындары бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт жасасқан жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. 2. Декларацияны толтыру кезінде түзетуге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 3. Көрсеткіштер болмаған кезде декларацияның тиісті торкөздері толтырылмайды. 4. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының бірінші сол жақ торкөзінде «–» белгісімен көрсетіледі. 5. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 6. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 7. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірін (бизнес-сəйкестендіру нөмірін) міндетті түрде толтыруы тиіс. 2. Декларацияны жасау (560.00-нысан) 8. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының салық төлеушінің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық есептілігі тапсырылатын салық кезеңі – декларация тапсырылатын есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 4) салық төлеушінің атауы. Құрылтай құжаттарына сəйкес заңды тұлғаның атауы көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына сəйкес атауы көрсетіледі; 5) декларацияның түрі. Тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып белгіленеді;

(Жалғасы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 14-17-беттерде). 6) хабарламаның нөмірі мен күні. Торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4) тармақшасында көзделген декларация түрі тапсырылған жағдайда толтырылады; 7) валюта коды. «Кеден декларацияларын толтыру үшін пайдаланылатын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен (бұдан əрі – шешім) бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі. 9. «Тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем» деген бөлімде: 1) А бағанында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 2) В бағанына уəкілетті мемлекеттік орган берген келісімшарттың тіркеу нөмірі мен жасасқан күні көрсетіледі; 3) С бағанында «Бюджетке төленуі тиіс тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем сомасы» Салық кодексінің 328-бабына сəйкес бюджетке төленуі тиіс тарихи шығындарды өтеу бойынша төлем сомасы көрсетіледі; 10. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында. Декларацияны заңды тұлға табыс еткен кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. Декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні. Декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамының Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы берген декларацияның тіркеу нөмірі көрсетіледі. 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі.

27 сəуір 2013 жыл

3) 570.00.003 жолында 570.00.001 жəне 570.00.002 (570.00.001 х 570.00.002) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын экспортқа өткізілген шикi мұнай көлемінің құны көрсетіледі; 4) 570.00.004 жолында салық кезеңі үшін экспортқа өткізілген газ конденсатының көлемі көрсетіледі; 5) 570.00.005 жолында Салық кодексінің 334-бабы 3-тармағына сəйкес газ конденсатының əлемдік бағасы көрсетіледі; 6) 570.00.006 жолында 570.00.004 жəне 570.00.005 (570.00.004 х 570.00.005) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын газ конденсатының экспортқа өткізілген көлемінің құны көрсетіледі; 7) 570.00.007 жолында 570.00.003 жəне 570.00.006 (570.00.003 + 570.00.006) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын экспортқа өткізілген шикі мұнай, газ конденсаты көлемінің құны көрсетіледі; 8) 570.00.008 жолында Салық кодексінің 303-бабына сəйкес шикі мұнай мен газ конденсатының экспортқа рента салығының ставкасы көрсетіледі; 9) 570.00.009 жолында 570.00.007 жəне 570.00.008 (570.00.007 х 570.00.008) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын шикі мұнай мен газ конденсатының экспортқа рента салығының сомасы көрсетіледі; 10) 570.00.010 жолында салық кезеңі үшін экспортқа өткізілген көмір көлемі көрсетіледі; 11) 570.00.011 жолында көмірдің нақты өткізу бағасы көрсетіледі; 12) 570.00.012 жолында 570.00.010 жəне 570.00.011 (570.00.010 х 570.00.011) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын көмірдің экспортқа өткізілген көлемінің құны көрсетіледі; 13) 570.00.013 жолында «Трансферттік баға белгілеу туралы» 2008 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Трансферттік баға белгілеу туралы Заң) сəйкес айқындалған экспортқа өткізілген көмір құнының ауытқу сомасы көрсетіледі; 14) 570.00.014 жолында 570.00.012 жəне 570.00.013 (570.00.012 + 570.00.013) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын, Трансферттік баға белгілеу туралы Заңға сəйкес түзету ескеріле отырып, экспортқа өткізілген көмір көлемінің құны көрсетіледі; 15) 570.00.015 жолында Салық кодексінің 303-бабына сəйкес көмірдің экспортқа рента салығының ставкасы көрсетіледі; 16) 570.00.016 жолында 570.00.012 жəне 570.00.015 (570.00.012 х 570.00.015) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын көмірдің экспортқа рента салығының сомасы көрсетіледі; 17) 570.00.017 жолында 570.00.013 жəне 570.00.015 (570.00.013 х 570.00.0015) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын көмірдің экспортқа рента салығының сомасы көрсетіледі; 18) 570.00.018 жолында 570.00.009, 570.00.016 жəне 570.00.017 (570.00.009 + 570.00.016 + 570.00.017) жолдарының сомасы ретінде айқындалатын экспортқа рента салығының сомасы көрсетіледі. 12. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында: декларацияны заңды тұлға табыс еткен кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттарға сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні. Декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды. Салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамының Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні. Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі. Салық органы беретін құжаттың тіркеу нөмірі көрсетіледі. 7) пошта штемпелінің күні. Пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Экспортқа рента салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (570.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Экспортқа рента салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (570.00-нысан) (бұдан əрі ��� Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес əзірленген жəне экспортқа рента салығын есептеуге арналған экспортқа рента салығы бойынша салық есептілігі нысанын (декларация) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін айқындайды. Экспортқа рента салығы бойынша декларацияны шикi мұнай, газ конденсатын, көмірді экспортқа өткізетін жеке жəне заңды тұлғалар жасайды. 2. Декларацияны толтыру кезінде түзетулерге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 3. Көрсеткіштер болмаған кезде декларацияның тиісті торкөздері толтырылмайды. 4. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының бірінші сол жақ торкөзінде «–» белгісімен көрсетіледі. 5. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 6. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 7. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 8. Қосымшалардың «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде декларацияның «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде көрсетілген тиісті деректер көрсетіледі. 9. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірін (бизнес-сəйкестендіру нөмірін) міндетті түрде толтыруы тиіс. 2. Декларацияны жасау (570.00-нысан) 10 «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының салық төлеушінің тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық есептілігі тапсырылатын салық кезеңі – декларация тапсырылатын есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 4) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы. Жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) немесе құрылтай құжаттарына сəйкес заңды тұлғаның атауы көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына сəйкес атауы көрсетіледі; 5) декларацияның түрі. Тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып белгіленеді; 6) хабарламаның нөмірі мен күні. Торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4) тармақшасында көзделген декларация түрі тапсырылған жағдайда толтырылады; 7) валюта коды. «Кеден декларацияларын толтыру үшін аланыталын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен (бұдан əрі – шешім) бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 8) өлшем бірлігі. Шикі мұнайдың, газ конденсатының, көмірдің өлшем бірлігі (тоннада, текше метр жəне т.б.) көрсетіледі; 11. «Төленуге экспортқа рента салығы» деген бөлімде: 1) 570.00.001 жолында салық кезеңі үшін экспортқа өткізілген шикi мұнайдың көлемі көрсетіледі; 2) 570.00.002 жолында Салық кодексінің 334-бабы 3-тармағына сəйкес шикi мұнайдың əлемдік бағасы көрсетіледі;

(Жалғасы 19-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-18-беттерде).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы «30» қарашадағы № 1518 қаулысымен бекітілген Пайдалы қазбаларды өндiру салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (590.00-нысан) 1. Жалпы ережелер 1. Осы Пайдалы қазбаларды өндiру салығы бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидалары (590.00-нысан) (бұдан əрі – Қағидалар) «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық Кодексі), «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі) қолданысқа енгізу туралы» 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Енгізу туралы Заң) сəйкес əзірленген жəне пайдалы қазбаларды өндiру салығын есептеуге арналған пайдалы қазбаларды өндiру салығы бойынша салық есептілігі нысанын (декларация) (бұдан əрі – декларация) жасау тəртібін айқындайды. Декларацияны жасалған əрбір бөлек жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт шеңберінде техногендік минералды құралымдардан пайдалы қазбалар алуды қоса алғанда, мұнайды, минералды шикізатты, кең таралған пайдалы қазбаларды, жерасты сулары мен емдік балшықты өндіруді жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар жасайды. 2. Декларация декларацияның өзінен (590.00-нысан) жəне пайдалы қазбаларды өндiру салығын төлеу бойынша салық міндеттемесін есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған оған қосымшалардан (590.01-ден 590.05-ке дейінгі нысандар) тұрады. 3. Декларацияны толтыру кезінде түзетуге, өшіруге жəне тазалауға жол берілмейді. 4. Тиісті көрсеткіштерді ашуды талап ететін декларация жолдарын толтыру кезінде декларацияға қосымшалар міндетті тəртіпте жасалады. 5. Декларацияға қосымшалар оларда көрсетiлуге жататын деректер болмаған жағдайда жасалмайды. 6. Қосымша парағындағы жолдардан көрсеткіштердің саны асып кеткен жағдайда, қосымшаның осындай парағы толтырылады. 7. Сомалардың теріс мəндері декларацияның тиісті жолының (бағанының) бірінші сол жақ торкөзінде «–» белгісімен көрсетіледі. 8. Декларацияны жасау кезінде: 1) қағаз жеткізгіште – қара не көк сиялы қаламмен немесе қаламұшпен, баспаханалық бас əріптермен немесе баспа құрылғысын пайдалана отырып толтырылады; 2) электрондық жеткізгіште – Салық кодексінің 68-бабына сəйкес толтырылады. 9. Декларацияға Салық кодексінің 61-бабы 3-тармағына сəйкес салық төлеуші не болмаса оның өкілі қол қояды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда оның атауы жазылған мөрі бар салық төлеушінің не болмаса оның өкілінің мөрімен куəландырылады. 10. Декларацияны табыс ету кезінде: 1) келу тəртібінде қағаз жеткізгіште – екі данада жасалады, бір данасы салық органының белгісімен төлеушіге қайтарылады; 2) пошта арқылы хабарламасы бар тапсырыс хатпен қағаз жеткізгіште – салық төлеуші пошта немесе өзге байланыс ұйымының хабарламасын алады; 3) электронды түрде – салық төлеуші (салық агенті) салық есептілігінің салық қызметі органдарының салық есептілігін қабылдау жүйесінің салық есептілігін қабылданғаны немесе қабылданбағандығы туралы хабарлама алады. 11. Қосымшалардың «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде декларацияның «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімінде көрсетілген тиісті деректер көрсетіледі. 12. «Сəйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізілімдері туралы» 2007 жылғы 12 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Ұлттық тізілімдер туралы Заң) сəйкес декларацияны табыс ету кезінде: СТН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілгенге дейін салық төлеушінің тіркеу нөмірін; ЖСН/БСН – Ұлттық тізілімдер туралы Заңның 3-бабы 4-тармағының 4) тармақшасы қолданысқа енгізілген күннен бастап жеке сəйкестендіру нөмірін (бизнес-сəйкестендіру нөмірін) міндетті түрде толтыруы тиіс. 2. Декларацияны жасау (590.00-нысан) 13. «Салық төлеуші туралы жалпы ақпарат» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) СТН – салық төлеушінің тіркеу нөмірі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының тіркеу нөмірі көрсетіледі; 2) ЖСН/БСН – салық төлеушінің жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі). Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушының жеке сəйкестендіру нөмірі (бизнес-сəйкестендіру нөмірі) көрсетіледі; 3) салық есептілігі табыс етілетін салық кезеңі – декларация табыс етілетін есепті салық кезеңі (араб сандарымен көрсетіледі); 4) салық төлеушінің Т.А.Ə. немесе атауы – жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) немесе құрылтай құжаттарына сəйкес заңды тұлғаның атауы көрсетіледі. Салық міндеттемесін сенімгерлікпен басқарушы орындаған кезде жолда сенімгерлікпен басқарушы заңды тұлғаның құрылтай құжаттарына сəйкес атауы көрсетіледі; 5) валюта коды – «Кеден декларацияларын толтыру үшін пайдаланыталын жіктеуіштер туралы» Кеден одағы комиссиясының 2010 жылғы 20 қыркүйектегі № 378 шешімімен бекітілген 23 «Валюта жіктеуіші» қосымшасына сəйкес валюта коды көрсетіледі; 6) декларацияның түрі – тиісті торкөздер декларацияны Салық кодексінің 63-бабында көрсетілген салық есептілігінің түрлеріне жатқызуды ескере отырып белгіленеді. 7) хабарламаның нөмірі мен күні – торкөздер Салық кодексінің 63-бабы 3-тармағы 4)-тармақшасында көзделген декларация түрін тапсырған жағдайда толтырылады; 8) кен орны мен келісімшарттың атауы – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жəне кен орнының атауы көрсетіледі; 9) келісімшарттың жасалған күні – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың уəкілетті мемлекеттік органмен жасалған күні көрсетіледі; 10) келісімшарттың нөмірі – жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың уəкілетті мемлекеттік орган берген тіркеу нөмірі көрсетіледі; 11) табыс етілген қосымшалар – табыс етілген қосымшалардың тиісті торкөздері белгіленеді. 14. «Төлеуге жататын пайдалы қазбаларды өндіру салығы» деген бөлімде: 1) 590.00.001 жолында салық кезеңі үшін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша бюджетке төленуге жататын пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі. Осы жол декларацияға 590.01.078, 590.02 G, 590.03 V, 590.04 L, 590.05 N қосымшаларының жолдары мен бағандарында түзетулерді ескере отырып көрсетілген, есептелген пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы ретінде айқындалады. 2) 590.00.002 жолында Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сəйкес түзетулерді ескергендегі пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі. Осы жол есепті салық кезеңінде Лондон метал биржасында немесе Лондон бағалы металдар биржасында (бұдан əрі – Лондон металдар биржасында) бекітілген бағаның ресми бағамдаулары бар пайдалы қазбаларды өндіруді жүргізетін жер қойнауын пайдаланушылар үшін ғана қолданыла алады. 15. «Салық төлеушінің жауапкершілігі» деген бөлімде салық төлеуші мынадай деректерді көрсетеді: 1) «Салық төлеушінің Т.А.Ə.» жолында: декларацияны заңды тұлға табыс еткен кезде құрылтай құжаттарына сəйкес басшының тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі. декларацияны жеке тұлға табыс еткен кезде деректер жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттарына сəйкес толтырылады; 2) декларацияның тапсырылған күні – декларацияның салық органына табыс етілген күні көрсетіледі; 3) салық органының коды – салық төлеушінің орналасқан орны бойынша салық органының коды көрсетіледі; 4) «Декларацияны қабылдаған лауазымды адамның Т.А.Ə.» жолында декларацияны қабылдаған салық органы қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) көрсетіледі; 5) декларацияның қабылданған күні – Салық кодексінің 584-бабы 2-тармағына сəйкес декларацияның табыс етілген күні көрсетіледі; 6) құжаттың кіріс нөмірі - салық органы берген декларацияның тіркеу нөмірі көрсетіледі. 7) пошта штемпелінің күні – пошта немесе өзге байланыс ұйымы қойған пошта штемпелінің күні көрсетіледі. 3. Мұнайға пайдалы қазбаларды өндiру салығын есептеу – 590.01-нысанын жасау 16. «Шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндiру салығын есептеу» деген бөлімде: 1) 590.01.001 жолында шикі мұнай өндірудің жоспарланған жылдық көлемі тоннада көрсетіледі; 2) 590.01.002 жолында салық кезеңі үшін өндірілген шикi мұнайдың жалпы көлемі тоннада көрсетіледі; 3) 590.01.003 жолында салық кезеңі үшін мұнай өңдеу зауыттарына өңдеу үшін өткізілген, өндірілген шикi мұнайдың көлемі тоннада көрсетіледі; 4) 590.01.004 жолында өткізілген өнімнің бірлігі үшін мұнай өңдеу зауыттарының іс жүзіндегі сатып алу бағасы көрсетіледі; 5) 590.01.005 жолында 590.01.003 жəне 590.01.004 (590.01.003 х 590.01.004) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, өңдеу үшін мұнай өңдеу зауыттарына өткізілетін өндірілген шикi мұнай көлемінің құны көрсетіледі; 6) 590.01.006 жолында салық кезеңі үшін өңдеу үшін мұнай өңдеу зауыттарына алыс-беріс шикізаты ретінде берілген өндірілген шикi мұнайдың көлемі тоннада көрсетіледі; 7) 590.01.007 жолында салық кезеңі үшін жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған өндірілген шикi мұнайдың көлемі тоннада көрсетіледі; 8) 590.01.008 жолында халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына жəне Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік туралы заңнамасына сəйкес айқындалатын, 20 пайыз қосылған, өнімнің бірлігі үшін өндірудің өзіндік құны көрсетіледі; 9) 590.01.09 жолында ((590.01.006 + 590.01.007) х 590.01.008) формуласы бойынша айқындалатын, жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған жəне мұнай өңдеу зауыттарына өңдеу үшін алыс-беріс шикізаты ретінде берілген өндірілген шикi мұнай көлемінің құны көрсетіледі; 10) 590.01.010 жолында салық кезеңі үшін заттай түрде берілген өндірілген шикі мұнайдың көлемі тоннада көрсетіледі; 11) 590.01.011 жолында Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіпте айқындалатын өткізу бағасы көрсетіледі;

19

www.egemen.kz

27 сəуір 2013 жыл

12) 590.01.012 жолында 590.01.010 жəне 590.01.011 (590.01.010 х 590.01.011) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, заттай түрде берілген өндірілген шикі мұнай көлемінің құны көрсетіледі; 13) 590.01.013 жолында салық кезеңі үшін 590.01.002,– 590.01.003, 590.01.006, 590.01.007 жəне 590.01.010 (590.01.002 – 590.01.003 – 590.01.006 – 590.01.007 – 590.01.010) жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын, тауарлық шикi мұнайдың өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 14) 590.01.014 жолында Салық кодексінің 334-бабы 3-тармағына сəйкес айқындалатын шикi мұнайға əлемдік баға көрсетіледі; 15) 590.01.015 жолында 590.0.013 жəне 590.01.014 (590.01.013 х 590.01.014) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын тауарлық шикі мұнай көлемінің құны көрсетіледі; 16) 590.01.016 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 17) 590.01.017 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған төмендетуші коэффициентті ескергендегі шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 18) 590.01.018 жолында (((590.01.005+590.01.009+590.01.012) х 590.01.017)+(590.01.015 х 590.01.016)) формула бойынша айқындалатын шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі. 17. «Газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу» деген бөлімде: 1) 590.01.019 жолында газ конденсатын өндірудің жоспарланған жылдық көлемі тоннада көрсетіледі; 2) 590.01.020 жолында салық кезеңі үшін өндірілген газ конденсатының жалпы көлемі тоннада көрсетіледі; 3) 590.01.021 жолында салық кезеңі үшін мұнай өңдеу зауытына өңдеу үшін өткізілген газ конденсатының өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 4) 590.01.022 жолында өткізілген өнімнің бірлігі үшін мұнай өңдеуші зауыттың нақты сатып алу бағасы көрсетіледі; 5) 590.01.023 жолында 590.01.021 жəне 590.01.022 (590.01.021 х 590.01.022) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, мұнай өңдеу зауытына өңдеу үшін өткізілген өндірілген газ конденсаты көлемінің құны көрсетіледі; 6) 590.01.024 жолында салық кезеңі үшін мұнай өңдеу зауытына алыс-беріс шикізаты ретінде берілген газ конденсатының өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 7) 590.01.025 жолында жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған газ конденсатының салық кезеңі үшін өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 8) 590.01.026 жолында халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына жəне Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік туралы заңнамасына сəйкес айқындалатын, 20 пайыз қосылған, өнімнің бірлігі үшін өндірудің өзіндік құны көрсетіледі; 9) 590.01.027 жолында 590.01.024 жəне 590.01.025 жолдарын 590.01.026 ((590.01.024 + 590.01.025) х 590.01.026) жолына көбейту ретінде айқындалатын, жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған жəне мұнай өңдеу зауыттарына алыс-беріс шикізаты ретінде берілген газ конденсатының өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 10) 590.01.028 жолында заттай түрде берілген газ конденсатының салық кезеңі үшін өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 11) 590.01.029 жолында Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіпте айқындалған өткізу бағасы көрсетіледі; 12) 590.01.030 жолында 590.01.028 жəне 590.01.029, (590.01.028 х 590.01.029) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, заттай түрде берілген газ конденсатының салық кезеңі үшін өндірілген көлемі көрсетіледі; 13) 590.01.031 жолында 590.01.020, 590.01.021, 590.01.024, 590.01.025 жəне 590.01.028 (590.01.020 – 590.01.021 – 590.01.024 – 590.01.025 – 590.01.028) жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын, тауарлық газ конденсатының салық кезеңі үшін өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 14) 590.01.032 жолында Салық кодексінің 334-бабы 3-тармағына сəйкес айқындалатын, газ конденсатына əлемдік баға көрсетіледі; 15) 590.01.033 жолында 590.01.031 жəне 590.01.032 (590.01.031 х 150.01.032) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, тауарлық газ конденсаты көлемінің құны көрсетіледі; 16) 590.01.034 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған, газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 17) 590.01.035 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған, газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы төмендетуші коэффициентті ескере отырып, көрсетіледі; 18) 590.01.036 жолында (((590.01.023 + 590.01.027 + 590.01.030) х 590.01.035)+(590.01.033 х 590.01.034)) ретінде айқындалатын, газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі. 18. «Табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу» деген бөлімде: 1) 590.01.037 жолында табиғи газды өндірудің жоспарланған жылдық көлемі текше метрмен көрсетіледі; 2) 590.01.038 жолында жер қойнауына кері айдалатын табиғи газды қоспағанда, салық кезеңi үшін өндірілген табиғи газдың жалпы көлемі текше метрде көрсетіледі; 3) 590.01.039 жолында Қазақстан Республикасының ішкі нарығында өткізілген табиғи газдың салық кезеңі үшін өндірілген көлемі текше метрмен көрсетіледі; 4) 590.01.040 жолында өткізілген өнімнің бірлігі үшін өткізудің орташа бағасы көрсетіледі; 5) 590.01.041 жолында 590.01.039 жəне 590.01.040 (590.01.039 х.590.01.040) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын Қазақстан Республикасының ішкі нарығына өткізілген табиғи газдың салық кезеңі үшін өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 6) 590.01.042 жолында жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған табиғи газдың салық кезеңі үшін өндірілген көлемі текше метрде көрсетіледі; 7) 590.01.043 жолында халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына жəне Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік туралы заңнамасына сəйкес айқындалатын, 20 пайыз қосылған, өнімнің бірлігі үшін өндірудің өндірістік өзіндік құны көрсетіледі; 8) 590.01.044 жолында 590.01.042 жəне 590.01.043 (590.01.042 х 590.01.043) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған табиғи газдың өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 9) 590.01.045 жолында 590.01.038, 590.01.039 жəне 590.01.042 (590.01.038 – 590.01.039 – 590.01.042) жолдарының айырмасы ретінде айқындалатын, тауарлық табиғи газдың салық кезеңі үшін өндірілген көлемі текше метрмен көрсетіледі; 10) 590.01.046 жолында Салық кодексінің 334-бабы 4-тармағына сəйкес айқындалатын, табиғи газға əлемдік баға көрсетіледі; 11) 590.01.047 жолында 590.01.045 жəне 590.01.046 (590.01.045 х 590.01.046) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, тауарлық табиғи газдың салық кезеңі үшін өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 12) 590.01.048 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалатын, табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 13) 590.01.049 жолында Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған, ішкі нарықта өткізілген табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 14) 590.01.050 жолында 590.01.041 жəне 590.01.049 (590.01.041 х 590.01.049) ретінде айқындалатын, ішкі нарығына өткізілген табиғи газдың салық кезеңі үшін өндіруге салық көрсетіледі; 15) 590.01.051 жолында (590.01.050 + ((590.01.044 + 590.01.047) х 590.01.048))) жолдарының туындысы ретінде айқындалатын, табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі. 19. «Пайдалы қазбаларды өндіру салығын түзету» деген бөлімде: Шикі мұнайға, газ конденсатына, табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасын түзету Салық кодексінің 335-бабы 3-тармағына сəйкес жүргізіледі. 1) 590.01.052 жолында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың жеке əрбіреуі бойынша есепті күнтізбелік жыл үшін шикі мұнай іс жүзінде өндірілген көлемі тоннада көрсетіледі; 2) 590.01.053 жолында есепті жылдың 1–3-тоқсандары үшін шикі мұнайға есептелген пайдалы қазбаларды өндіру салығы көрсетіледі; 3) 590.01.054 жолында мұнай өңдеуші зауыттарға өткізілген, есепті жылдың 1–3-тоқсандары үшін өндірілген шикі мұнай көлемінің құны көрсетіледі 4) 590.01.055 жолында есепті жылдың 1–3-тоқсандары үшін жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған жəне мұнай өңдеу зауытына алыс-беріс шикізаты ретінде өңдеу үшін өткізілген шикі мұнайдың өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 5) 590.01.056 жолында заттай түрде берілген, есептік жылдың 1–3-тоқсандары үшін шикі мұнайдың өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 6) 590.01.057 жолында есепті жылдың 1–3-тоқсандары үшін тауарлық шикі мұнайдың өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 7) 590.01.058 жолында есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген мұнайдың нақты көлемі негізге алына отырып, Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 8) 590.01.059 жолында есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген шикі мұнайдың нақты көлемі негізге алына отырып, Салық кодексінің 336-бабына сəйкес айқындалған төмендету коэффициенті ескеріле отырып шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 9) 590.01.060 жолында (((590.01.054 + 590.01.055 + 590.01.056) х 590.01.059) + (590.01.057 х 590.01.058)) формуласы бойынша айқындалатын шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығы көрсетіледі; 10) 590.01.061 жолында 590.01.060 жəне 590.01.053 жолдарының айырмасы (590.01.060–590.01.053) ретінде айқындалатын Салық кодексінің 335-бабы 3-тармағына сəйкес шикі мұнайға пайдалы қазбаларды өндіру салығын түзету сомасы көрсетіледі; 11) 590.01.062 жолында əрбір бөлек жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген газ конденсатының нақты көлемі тоннада көрсетіледі; 12) 590.01.063 жолында есепті жылдың 1–3-тоқсандары үшін газ конденсатына есептелген пайдалы қазбаларды өндіру салығы көрсетіледі; 13) 590.01.064 жолында мұнай өңдеу зауыттарына өткізілген салық жылының 1–3-тоқсандары үшін өндірілген газ конденсаты көлемінің құны көрсетіледі; 14) 590.01.065 жолында есепті жылдың 1-3-тоқсандары үшін мұнай өңдеу зауытына алыс-беріс шикізаты ретінде қайта өңдеу үшін берілген жəне жеке өндірістік қажеттіліктеріне пайдаланылған газ конденсатының өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 15) 590.01.066 жолында есепті жылдың 1-3-тоқсандары үшін заттай түрде берілген газ конденсатының өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 16) 590.01.067 жолында есепті жылдың 1-3-тоқсандары үшін тауарлық газ конденсатының өндірілген көлемінің құны көрсетіледі; 17) 590.01.068 жолында есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген газ конденсатының нақты көлемі негізге алына отырып Салық кодексінің 336-бабында айқындалған газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 18) 590.01.069 жолында есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген газ конденсатының нақты көлемі негізге алына отырып, Салық кодексінің 336-бабында айқындалған төмендету коэффициенті ескеріле отырып газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 19) 590.01.070 жолында (((590.01.064+590.01.065+590.01.066) х 590.01.069)+(590.01.067 х 590.01.068)) ретінде айқындалатын газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 20) 590.01.071 жолында 590.01.070 жəне 590.01.063 жолдарының айырмасы (590.01.070 - 590.01.063) ретінде айқындалатын Салық кодексінің 335-бабы 3-тармағына сəйкес газ конденсатына пайдалы қазбаларды өндіру салығын түзету сомасы көрсетіледі; 21) 590.01.072 жолында жер қойнауына кері айдалатын табиғи газды қоспағанда, есепті жылдың қорытындысы бойынша əрбір жеке жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша өндірілген табиғи газдың нақты көлемі текше метрде көрсетіледі; 22) 590.01.073 жолында есепті жылдың 1-3-тоқсандары үшін ішкі нарықта өткізілген табиғи газға есептелген пайдалы қазбаларды өндіру салығы көрсетіледі; 23) 590.01.074 жолында есепті жылдың 1-3-тоқсандары үшін Қазақстан Республикасының ішкі нарығында өткізілген өндірілген табиғи газ көлемінің құны көрсетіледі; 24) 590.01.075 жолында есепті жылдың қорытындысы бойынша өндірілген газ конденсатының нақты көлемі негізге алына отырып, Салық кодексінің 336-бабында айқындалған, ішкі нарықта өткізілген табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының ставкасы көрсетіледі; 25) 590.01.076 жолында 590.01.074 жəне 590.01.075 жолдарының туындысы (590.01.074 х 590.01.075) ретінде айқындалатын, ішкі нарықта өткізілген табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; 26) 590.01.077 жолында 590.01.076 жəне 590.01.073 жолдарының айырмасы (590.01.076 – 590.01.073) ретінде айқындалатын, Салық кодексінің 335-бабы 3-тармағына сəйкес ішкі нарықта өткізілген табиғи газға пайдалы қазбаларды өндіру салығын түзету сомасы көрсетіледі. 20. «Пайдалы қазбаларды өндіру салығы» деген бөлімде: 1) 590.01.078 жолында 590.01.018, 590.01.036, 590.01.051, 590.01.061, 590.01.071 жəне 590.01.077 жолдарының сомасы (590.01.018 + 590.01.036 + 590.01.051 + 590.01.061 + 590.01.071 + 590.01.077) ретінде айқындалатын, бюджетке төленуге жататын пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; 590.01.078 жолының мəні 590.00-нысанының 590.00.001 жолына көшіріледі. 4. Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда, салық кезеңінде Лондон металдар биржасында тіркелген ресми баға белгілеулері бар құрамында пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу – 590.02-нысанын жасау 21. 590.02-нысаны салық кезеңінде Лондон металдар биржасында тіркелген ресми баға белгілеулері бар құрамында пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге үшін арналған. 22. «Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда, минералды шикізаттың көлемі» деген бөлімде: 590.02.001 жолында Лондон металдар биржасында тіркелген, олар бойынша салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар, құрамында пайдалы қазбалары бар минералды шикізаттың өндірілген көлемі көрсетіледі; 23. «Пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу» деген бөлімде: 1) «Минералды шикізатті�� атауы» бөлімінде Лондон металдар биржасында тіркелген, олар бойынша салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар, құрамында пайдалы қазбалары бар өндірілген минералды шикізаттың атауы көрсетіледі; 2) А бағанында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 3) В бағанының жолдарында Лондон металдар биржасында тіркелген, үшін олар бойынша салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың атауы көрсетіледі; 4) С бағанының жолдарында минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 5) D бағанының жолдарында Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағына сəйкес айқындалатын, биржалық орташа баға көрсетіледі; 6) Е бағанының жолдарында С жəне D бағандарының туындысы ретінде айқындалатын, минералды шикізаттың құрамындағы пайдалы қазбалардың төленген запастарының салық салынатын көлемінің құны ретінде есептелген салық базасы көрсетіледі; 7) F бағанының жолдарында Салық кодексінің 339-бабында айқындалған, салық ставкасы көрсетіледі; 8) G бағанының жолдарында E жəне F бағандарының туындысы ретінде айқындалатын, минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбаларға пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; 9) Н бағанының жолдарында Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сəйкес есептелген салықтың түзету сомасы көрсетіледі; 10) I бағанының жолдарында G жəне Н бағандарының (G + H) сомасы ретінде айқындалатын, пайдалы қазбаларды өндіру салығының түзетулерді ескергендегі сомасы көрсетіледі; I бағанының қорытынды сомасы 590.00 нысанының 590.00.001 жолына көшіріледі. Егер жер қойнауын пайдаланушы Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сəйкес пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша қосымша декларация өткізетін болса, онда I бағанының мəні 590.00-нысанының 590.00.002 жолына көшіріледі. 5. Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда, құрамында салық кезеңінде бір мезгілде Лондон металдар биржасында тіркелген ресми баға белгілеулері бар пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа жəне өндірілуі, қолданылуы (өткізілуі) жер қойнауын арналған келісімшарттың талаптарында көзделген пайдалы қазбалардың басқа түрлеріне пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу – 590.03-нысанын жасау 24. 590.03-нысаны құрамында салық кезеңінде бір мезгілде Лондон металдар биржасында тіркелген ресми баға белгілеулері бар пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа жəне өндірілуі, қолданылуы (өткізілуі) жер қойнауын арналған келісімшарттың талаптарында көзделген пайдалы қазбалардың басқа түрлеріне пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге үшін арналған. 25. «Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда, минералды шикізаттың көлемі» деген бөлімде: 590.03.001 жолында Лондон металдар биржасында тіркелген, салық кезеңінде олар бойынша бағаның ресми бағамдары бар, бір уақытта құрамында пайдалы қазбалары бар жəне алынуы, қолданылуы (іске асырылуы) жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың талаптарында көзделген, пайдалы қазбалардың басқа түрлері бойынша минералдық шикізаттың өндірілген көлемі көрсетіледі (тонна, килограмм, грамм). 26. «Пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу» бөлімінде: 1) «Минералды шикізаттің атауы» жолда Лондон металдар биржасында тіркелген, салық кезеңінде олар бойынша бағаның ресми бағамдары бар, бір уақытта құрамында пайдалы қазбалары бар жəне алынуы, қолданылуы (іске асырылуы) жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттың талаптарында көзделген, пайдалы қазбалардың басқа түрлері бойынша өндірілген минералдық шикізаттың атауы көрсетіледі; 2) А бағанында жолдың реттік нөмірі көрсетіледі; 3) В бағанының жолдарында Лондон металдар биржасында тіркелген, олар бойынша салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың атауы көрсетіледі; 4) С бағанының жолдарында минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын

көлеміндегі пайдалы қазбалардың көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 5) D бағанының жолдарында Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағына сəйкес айқындалатын, биржалық орташа баға көрсетіледі; 6) Е бағанының жолдарында С жəне D бағандарының (С х D) туындысы ретінде айқындалатын, минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалар көлемінің құны ретінде есептелген салық базасы көрсетіледі; 7) F бағанының жолдарында Салық кодексінің 339-бабында сəйкес айқындалған салық ставкасы көрсетіледі; 8) G бағанының жолдарында минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың басқа түрлерінің атаулары көрсетіледі; 9) Н бағанының жолдарында салық кезеңі үшін минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың басқа түрлерінің көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 10) I бағанының бағанының жолдарында басқа заңды тұлғаға қайта өндіруге берілген минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың басқа түрлерінің көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 11) J бағанының жолдарында бір заңды тұлғаның шеңберінде əрі қарай өндіру үшін құрылымдық бөлімшеге берілген, минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың басқа түрлерінің көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 12) K бағанының жолдарында жеке өндірістік қажеттіліктерге пайдаланылған, минералды шикізаттың төленген запастарының салық салынатын көлеміндегі пайдалы қазбалардың басқа түрлерінің көлемі көрсетіледі (тонна, текше метр, унция, грамм жəне т.б.); 13) L бағанының жолдарында Салық кодексінің 341-бабы 2-тармағына сəйкес айқындалатын өткізудің орташа бағасы көрсетіледі; 14) М бағанының жолдарында халықаралық қаржы есептілігі стандарттарына жəне Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есепке алу жəне қаржы есептілігі туралы заңнамасына сəйкес айқындалатын, сондай пайдалы қазбалар түрлеріне келетін, өндірудің жəне алғашқы өңдеудің (байытудың) 20 пайыз қосылған өндірістік өзіндік құны көрсетіледі; 15) N бағанының жолдарында төмендегідей айқындалатын, минералды шикізаттағы пайдалы қазбалардың төленген запастарының салық салынатын көлемінің құны ретінде есептелген салық базасы көрсетіледі: Н жəне L бағандарының туындысы (Н х L) ретінде; I, J, K бағандарына М бағанының туындысы ((I + J + K) x M) ретінде; жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт колданысы басталғаннан бастап пайдалы қазбаларды өткізу мүлдем болмаған жағдайда, құны Н жəне М бағандарының туындысы (M x H) ретінде айқындалады; 16) О бағанының жолдарында «Трансферттік баға белгілеу туралы» 2008 жылғы 5 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі –Трансферттік баға белгілеу туралы Заң) сəйкес айқындалатын минералды шикізаттағы пайдалы қазбалардың өтелген запастарының салық салынатын көлемі құнының ауытқу сомасы көрсетіледі; 17) P бағанының жолдарында Салық кодексінің 339-бабында сəйкес айқындалған салық ставкасы көрсетіледі; 18) R бағанының жолдарында Е жəне F бағандарының жəне N жəне Р бағандарының туындысы ((E х F) + (N х Р)) ретінде айқындалатын, пайдалы қазбаларды өндіруге есептелген салықтың сомасы көрсетіледі; 19) S бағанының жолдарында Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына жəне Салық кодексінің 338-бабы 6-тармағының 3) тармақшасына сəйкес айқындалатын жəне Трансферттік баға белгілеу туралы Заңның ережелері ескеріле отырып, салықты түзету көрсетіледі; 20) Т бағанының жолдарында R жəне S бағандарының (R+S) сомасы ретінде айқындалатын түзету ескерілгендегі пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; 21) U бағанының жолдарында O жəне P бағандарының туындысы (O x P) ретінде айқындалатын пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; 22) V бағанының жолдарында (Т жəне U) бағандарының сомасы ретінде айқындалатын пайдалы қазбаларды өндіру салығының сомасы көрсетіледі; V бағанының қорытынды сомасы 590.00-нысанының 590.00.001 жолына көшіріледі. Егер жер қойнауын пайдаланушы Салық кодексінің 338-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сəйкес пайдалы қазбаларды өндіру салығы бойынша қосымша декларация табыс еткен жағдайда, V бағанының мəні 590.00-нысанының 590.00.002 жолына көшіріледі. 6. Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда жəне Лондон металдар биржасында тіркелген, салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар пайдалы қазбаларды қоспағанда, құрамында пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу – 590.04-нысанын жасау 27. 590.04-нысаны Лондон металдар биржасында тіркелген, салық кезеңінде бағаның ресми бағамдары бар пайдалы қазбаларды қоспағанда, құрамында пайдалы қазбалары бар минералдық шикізатқа пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу туралы ақпаратты егжей-тегжейлі көрсетуге арналған. 28. «Кең таралған пайдалы қазбаларды қоспағанда, минералды шикізаттың көлемі» деген бөлімде: 1) 590.03.001 жолынд�� Лондон металдар биржасында тіркелген салық кезеңінде олар бойынша бағаның ресми бағамдары бар пайдалы қазбаларды қоспағанда, құрамында пайдалы қазбалары бар өндірілген минералды шикізаттың көлемі көрсетіледі; 29. «Пайдалы қазбаларды өндіру салығын есептеу» деген бөлімде: 1) «Минералды шикізаттың атауы» жолында Лондон металдар биржасында тіркелген салық кезеңінде олар бойынша бағаның ресми бағамдары бар пайдалы қазбаларды қоспағанда, құрамында пайдалы қазбалары бар өндірілген минералдық шикізаттың ат