Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№188 (28411) 26 ҚЫРКҮЙЕК ЖҰМА 2014 ЖЫЛ

Теннисшілер ґнерін тамашалады

Тарихи ґѕірден тараєан таєылым 2-3-беттер Бас басылым таралымы тґмендемейді 4-бет Аќўштап аќынныѕ баќыты 7-бет Азиада: медальдар саны 30-єа жетті 8-бет

Таєайындау

Мемлекет басшысының Өкімімен Рашид Тауфикұлы Жақыпов Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары қызметіне тағайындалды.

Лаѕкестікке ќарсы іс-ќимылдар жеделдетіледі Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жетекшілігімен өткен палатаның кешегі жалпы отырысының күн тəртібіне үш мəселе шығарылса, соның ішінде экстремизм мен терроризмге қарсы іс-қимыл жəне мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктердің аражігін ажырату мəселелері депутаттардың қызу талқысына түсті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Рафаэль Надаль мен Жо-Вильфрид Тсонга арасындағы теннис матчын тамашалады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы жарыс алдында əйгілі теннисшілерді қабылдап, кездесу барысында олардың осы келісі еліміздегі теннистің бұдан əрі дамуы үшін маңызды екендігіне тоқталды. – Бұл – қазақстандық жас спортшылар үшін үлкен оқиға. Сіздер оларға өздеріңізбен ойнау мүмкіндігін бердіңіздер. Бұл оларды айтарлықтай ынталандыру болып табылады. Сондай-ақ, сіздер біздің елімізге келіп, елорданың айтулы

нысандарын аралап көру мүмкіндігіне ие болдыңыздар, – деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев бұрын теннис дəстүрі болмаған біздің елімізде қазір спорттың осы түрін дамыту тұрғысында үлкен жұмыс атқарылып жатқандығына тоқталды. – Мысалы, менің өзім теннисті 40-тан асқан соң ойнай бастадым. Бүгінде бүкіл елімізде, өңірлерде теннис орталықтары

салынып, оны танымал ету жұмыстары жүргізілуде, – деді Мемлекет басшысы. Өз кезегінде теннисшілер елімізге шақырғаны үшін алғыс айта отырып, Қазақстанға келу олар үшін үлкен құрмет екенін жеткізді. Кездесудің соңында Р.Надаль Елбасына өзінің ракеткасын тарту етті. Рафаэль Надаль мен Жо-Виль фрид Тсонга елімізге сапары аясында қазақстан дық жас тен нисшілерге – «Team Kazakhstan» академиясының тəлімгерлеріне шеберлік дəрісін өткізді жəне Астананың көрікті жерлерін аралап көрді. Рафаэль Надаль – испандық теннисші,

Екіжаќты ынтымаќтастыќќа ерекше маѕыз Қазақстан Республикасы Парла менті Мəжілісінің Төрағасы Қабиболла Жақыпов Сауд Арабиясы Корольдігі Консультативтік Кеңесінің Төрағасы Абдалла Əл ашШейхпен кездесті, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі.

Мəжіліс Төрағасы делегация мүшелерін екі күн бұрын өткен маңызды мереке – Сауд Арабиясы Корольдігінің жарияланған күнімен жəне Консультативтік Кеңестің 90 жылдығымен құттықтады. Осы ретте Қабиболла Жақыпов Қазақстан Сауд Арабиясымен барлық салада екіжақты ынтымақтастықты дамытуға айрықша маңыз беретінін атап өтті. Сауда-экономикалық ықпалдастық мəселелерін сөз еткенде Мəжіліс Спикері жоспарланып

отырған Қазақстан – Түрікменстан – Иран – Парсы шығанағы теміржолының іске қосылуы қос елдің тауар айналымын арттыра түсетініне сенім білдірді. Мəжіліс Төрағасы, сондайақ, мейманға біздің еліміздің Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съездері, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне үміткерлігі, ЭКСПО-2017 көрмесі сынды басқа да маңызды халықаралық бастамалары туралы айта келіп, əлеуметтік маңызды нысандар құрылысына

Аурелия Бушезбен кездесті

Кеше Үкімет үйінде ҚР Премьер-Министрінің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев Еуропалық одақтың Қазақстандағы өкілдігінің басшысы Аурелия Бушезбен жəне ЕО-ның он тоғыз елінің дипломатиялық миссиясының өкілдерімен кездесті. Кездесу барысында Еуразиялық экономикалық одақтың қалыптасуы мен қызметінің негізгі қағидаттары таныстырылды. Сондай-ақ, Еуразиялық

эко номикалық одақты дамыту, соның ішінде ЕАЭО Сотын құру, ортақ нарықты қалыптастыру, ЕАЭО туралы шартты ратификациялау, ЕАЭО-ға Армения мен

көрсетіп жатқан қолдауы үшін ризашылығын білдірді. Қабиболла Жақыпов Қазақстанның Əзербайжан, Орталық Азия елдері жəне араб мемлекеттері экономикалық фору мын шақыру туралы Сауд Арабиясының бастамасын қолдайтындығын жеткізді. Ал Абдалла Əл аш-Шейх – еліміз тəуелсіздігін алған күннен бастап Қазақстанға көбірек атбасын бұрған меймандардың бірі. Ол Қазақстанның көлеңкеде қалып қоймай, бүкіл əлем алдында өзін мойындатқанын айта келіп, екі елдің алдағы уақытта да тиімді ынтымақтастықты жалғастыруының мүмкіндігі зор екенін тілге тиек етті. Қырғызстанның қосылуы, сондайақ, ЕАЭО мен ЕО-ның ықтимал ынтымақтастығы мəселелері бойынша пікір алысылды. Кездесудің қорытындысында тараптар Қазақстан жəне Еуропалық Одақ стратегиялық əріптестер екендігін атап өтті жəне өзара тиімді ынтымақтастықты кеңейтуге əзір екендігін білдірді. ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі.

● Өңір өмірі

«Президент пен перзент» кітабы жас оќырмандар ќолына тиді Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Елбасының жас ұрпақты қолдап, уақытының тығыздығына қарамастан олармен жиі кездесіп отыратындығы белгілі. Сондай жүздесулерде талабымен танылып, алғысын алып, тілегін тыңдаған балалардың өмірде де, өнерде де бағы жанғандары аз емес. Жарық көрген кітап осындай жеткіншектер жайында баяндайды.

Əсем безендірілген жинақтың тұсаукесер рəсімі Теміртаудағы Тұңғыш Президент тарихи-мəдениет орталығында өтуінің де өзіндік үлкен себебі болды. Металлургтер қаласының Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың еңбек жəне саяси шыңдалу мектебі тұрғысында жастардың қай буынына да үлгілі тəрбиелік жақтары көп. Кітапта Елбасымен түрлі ісшаралар кезінде жүздесіп, тілдесу мүмкіндігіне ие болған, ал бүгінде əр салада еңбек етуші азаматтар туралы мол мағлұмат берілген. Президенттің батасын алып, ел дамуына қосып жүрген үлестері жайлы əңгімеленеді. Жинаққа республиканың əр өңірінен 32 мектеп оқушысының Елбасы туралы жазған «Ел тірегі – Елбасы» тақырыбындағы шығармалары енгізілген. Тұсаукесер рəсіміне облыс əкімі Нұрмұхамбет Əбдібеков, Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов, Елбасымен металлургия комбинатында еңбек жолын бірге бастаған серіктестері қатысып, жас оқырмандарды жаңа кітаппен құттықтады. Қарағанды облысы, Теміртау қаласы.

Үлкен дулыға турнирінің 14 дүркін жеңімпазы, 2008 жылғы Олимпиаданың жеке сындағы чемпионы, «Алтын дулыға», сондай-ақ, Дэвис кубогының үш рет Испания құрамасы сапындағы иегері. Жо-Вильфрид Тсонга – кəсіпқой француз теннисшісі, ATP 15 турнирінің жеңімпазы, 2012 жылғы Олимпия ойындарының ерлер арасындағы жұптық сындағы күміс жүлдегері, 2014 жылғы Хопман кубогының Фран ция ұлт тық құрамасы сапындағы иегері.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

«Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экстремизмге жəне терроризмге қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бойынша Бас прокурордың орынбасары Жақып Асанов баяндап берді. Оның мəліметінше, 2010 жылдан бері Қазақстанда террорлық қылмыстың 10-нан астам оқиғасы тіркеліп, 21 адам қаза тапқан. Оның ішінде 17-сі құқық қорғау жəне арнайы органдар қызметкерлері екен. Жүзден астам қазақстандықтың шетелдік террорлық ұйымдардың қатарында жүргені де атап көрсетілді. Былтырдан бері арнайы органдар 9 террорлық актінің алдын алыпты. Жалпы, 2013 жылы экстремистік жəне террорлық қылмыстың 65 фактісі тіркелген. Ал биыл 52 қылмыс анықталып,

29 адамның сотталғаны аталды. Атырауда бір азамат əлеуметтік желілер арқылы Ауғанстанның террорлық ұйымдарына кіріп, өзгелерді содыр болуға шақырған. Бұл қылмысы үшін оның 8 жылға бас бостандығынан айырылғаны мысал ретінде келтірілді. 2004 жылдан бері елімізде 15 террорлық жəне 6 экстремистік ұйым қызметіне тыйым салыныпты. Бұл ретте Бас прокурордың орынбасары осындай ұйымдарды жабу үшін де айтарлықтай уақыт талап етілетіндігіне шағымданды. Прокурор арыз түсіргеннен кейін сот оны бір ай көлемінде қарап, 5 күн ішінде үкім шығаруы тиіс. Шешім күшіне ену үшін тағы да 15 күн керек болса, бұл екі ай, тіпті, жарты жылға дейін созылуы мүмкін. Сондықтан да заң жобасына соттың шешімді орындау үшін құзыретті органға жіберуге міндеттілігі белгіленді. (Соңы 4-бетте).

Отандыќ єылыми жобалар таныстырылды

Астана қаласында «Астана – жаңа қала» арнайы экономикалық аймағындағы «Led System Media» компаниясының аумағында «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі орындап жатқан жобалардың таныстырылымы болып өтті. Бұл жобалар ЭКСПО-2017 көрмесі аясында еліміздің Білім жəне ғылым министрлігі қаржыландыратын 2013-2017 жылдарға арналған таза энергия көздерін жасау ғылымитехникалық бағдарламасы бойынша жүзеге асуда. Таныстырылымның негізгі мақсаты – ЭКСПО-2017 көрмесіне қазақстандық ғалымдар

əзірлейтін келешегі бар жобаларды жұртшылық назарына ұсыну. Бұл шараға Қазақстан

Рес публикасы Премьер-Министрінің орынбасары Гүлшара Əбдіқалықова, Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары, ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесінің комиссары Рəпіл Жошыбаев, «Астана ЭКСПО-2017» ұлттық ком паниясы» АҚ басқарма төрағасы Талғат Ермегияев, «Самұрық Қазына» ұлттық қоры мен Астана қаласы əкімдігінің, Білім жəне ғылым министрлі гі нің өкілдері мен ұлттық

● Араша

Соѕєы сґзді сот айтады Шарафаддин ƏМІРОВ, «Егемен Қазақстан».

Ашынған адам арыз жазады. Айтқандары ескерілер деп дəметеді, үміттенеді. Мəселесі шешілсе жақсы. Шешілмесе, «жазған құлда шаршау жоқ» деп қаламды қайта қолға алады. Мақаламызға арқау болып отырған арыздың иелері де осындай жайды бастан кешіргені көрініп тұр. Жергілікті əкім қаралардан көңілі қалған олар «Егеменге» шағымданыпты. «Егеменді» ел газеті деп, арызымызға құлақ асады, айтқанымызды ескереді деп бас басылымға жүгініпті. Арыз иелері Айша Əбілқасымова жəне Буман Шертимова жеке кəсіпкерлер,

зейнеткерлер, алтын алқалы аналар. Əуелі олардың арызымен таныстық. «Бізді арыз жазуға мəжбүр еткен Оңтүстік Қазақстан облысы Мақтаарал ауданы əкімдігінің заңсыз талаптары болып отыр. Себебі, Мақтаарал ауданы əкімдігі ауылшаруашылық суармалы шаруа қожалығын жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану құқығымен 49 жылға берілген жер телімін мемлекет мұқтажы үшін мəжбүрлеп иеліктен шығару туралы хабарламаны почта арқылы жіберіп тыныштық бермей келеді. Бұл суармалы жер шаруа қожалығын жүргізу үшін берілген жер телімі. Прези дент тің

Жарлығы бар, кешенді бағдарламаға сай олар халыққа қолдау көрсетулері керек еді ғой, бұл іс-əрекеттерін қалай түсінеміз? Біздің жерлер ҚР Жер кодексінің 35-бабына сəйкес ауылшаруашылық суармалы жер шаруа немесе фермер қожалығын жүргізу үшін 1997 жылы 4 желтоқсанда аудан əкімінің №666 қаулысымен уақытша өтеулі жер пайдалану құқы ғымен ұзақ мерзімге шаруа қожалығын жүргізу үшін ор тақ үлестік жер пайдалану құқығымен Əбілқасымова Айшада 7,5 га, ал Шертимовада 8 га жер телімі жалға 49 жылға бөлініп берілген. (Соңы 7-бетте).

компаниялардың, сондай-ақ, энергетика саласындағы ұйымдардың жетекшілері қатысты. Көрмеде қайта жаңғыртылатын жəне баламалы энергетика, қуат үнемдеу мен оның тиімділігін арттыру бағытындағы құрал-жабдықтар, сондай-ақ, голография саласындағы мультимедианы тарту арқылы макеттер, қолданыстағы қондырғылар көрсетілді. Сайхан САНАТОВ.

Оќырман назарына! Заман талабына орай жаңарған «Егемен Қазақстан» газетінің сайтын енді əлеуметтік желілер арқылы оқу мүмкін болып отыр. Ол үшін, құрметті оқырман, мына көрсетілген сілтемелерді теру арқылы тікелей біздің сайтымызға өте аласыз.


2

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

ТАРИХИ ӨҢІРДЕН Елбасымыз Н.Ə.Назарбаев биылғы Жолдауында «Қазақстан-2050» Стратегиясына нық табан тірей келе: «Мен қоғамда Қазақ елінің ұлттық идеясы қандай болу керек?» деген сауал жиі талқыға түсетінін көріп жүрмін. Біз үшін болашағымызға бағдар ететін, ұлтты ұйыстырып, ұлы мақсаттарға жетелейтін идея бар. Ол – Мəңгілік Ел идеясы», деп уақыт талап етіп отырған идеяны халқының назарына ұсынды. Бұл мəселені Елбасы Ұлытауда «Хабар» агенттігінің журналисіне берген сұхбатында негіздей түсті.

қынабынан кетпеген ғой. Сөйтсе де батыстан аю ақырып, шығыстан айдаһар ысылдап, оңтүстік пен оңтүстік-батыстан ұсақ хандықтар тиіп-қашып тиісіп, бір күн тыныш ұйықтатпағанына кəрі тарих куə. Соның бірі – аю мен айдаһардың түрткілеуімен 300 жыл бойы басты ата жауымызға айналған қалмақтар. Абылай ханның тұсында ата жауымыздан айбыны-

Ўлттыѕ ўлы ўраны

Мəѕгілік Ел идеясыныѕ кґркем əдебиеттегі тўєырнамасы Асылы, жоқтан бар болмайды. Мəңгілік Ел идеясы – неше жүздеген ғасырлық тарихы, ерлік шежіресі, өткені өнегелі елге тəн. Болашақты сондай тарихпен тəрбиелесең ғана жоғарыда Елбасымыз ұсынған идеяның сөз емес, іс жүзінде орындалатынына көзің жетеді. Айталық, біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында өмір сүріп, Афрасияб – Алып Ер Тұңға атанған бабамыз алғашқы Түрік мемлекеті, Енисейден – Жерорта теңізіне дейін созылып жатқан ұлы империяны құрған. «Мəңгілік Ел» болуды көксеген əрбір ұлтжанды азамат осы ата-бабаларымыздың сақалынан жасы сорғалап, «Орхон - Енисей» ескерткішінде тасқа басылған «Күлтегін» (VII ғасыр) жазуында қалдырған өкінішіне, өсиетіне көкірек көзімен үңілсе, көп нəрсенің байыбына жетпек. Түркі халқы неге елдігін жойды дегенге Күлтегін бабамыз: Əміршілері де біліксіз екен, Жалтақ болған екен. Бектерінің, халқының ымырасыздығынан, Табғаш халқының тепкісіне көнгендігінен, Арбауына көнгендігінен, Інілі-ағалының дауласқандығынан, Бекті халқының жауласқандығынан Қағандығынан айырылды. Табғаш халқына бек ұлдары құл болды, Пəк қыздары күң болды. Түркі бектер түркі атын жоғалтып, Табғаш бектерінің табғаш атын тұтынып, Табғаш қағанына бағынды, Елу жыл ісін – күшін берді, – деп еңірей жүріп, жалтақ, біліксіз əмірлер, халқының бірлігіне сына қаққан, пысықай шенқұмар, жемқор бектердің ел билеудегі пасық салты елдігімізді жойып, құдіретті көршілердің құлы мен күңіне айналуға мəжбүрлегенін, ең қорқыныштысы, «түркі атымызды жоғалтуға» дейін құлдыраған сормаңдайлығымыздан шошындырады. Əр ұлт өз бақытын өз қолымен жасауға тиіс. «Қай заманда да аға ұрпақ тарихи сахнадан кеткенде, олардың орнына дайындығы мықты, тəрбие жағынан шыныққан ниеті бір жастар келеді» (А.Айталы). Афрасияб, Тұмар, Зарина, Мөде, Естемес, т.б. киелі патшалардың ісі мен құлқына, салтына, халқына барынша адал, ерекше жаратылысты болмысына қанық Білге, Қапаған, Күлтегін (VII-VIII ғасыр) «түнде ұйықтамай, күндіз отырмай, қызыл қанын төгіп, қара терін ағызып» табғаштанып кеткен, еңсесі езіліп, есеңгіреген түріктердің басын қайта құрайды. Олар: Өлімші халықты тірілттім, Жалаңаш халықты тонды, Кедей халықты бай қылдым, Аз халықты көп қылдым, Тату елге жақсылық қылдым, – деп қайта ұйысқан халқын жетістіріп, Орхон өзенін қыстап, Жетісу, Сырдария, Сыр, Шу бойын жайлап, көне Тараз қаласын салады. Асылы, Елтеріс қағанның, Білге, Тоныкөктің ұзақ жорықтарынан кейін түркісор, оғуз халқы іргесін бекітіп, шаңырағы шайқалмайтын мемлекетке айналды. Елбасы Н.Назарбаевтың: «Мəңгілік Ел болу біздің өз қолымызда. Бұл үшін өзімізді үнемі қамшылап, ұдайы ұмтылуымыз керек», – деген тұжырымы осыған дəлел. Осындай

қиямет-қайым, аласапыран, «күн тұтылған» тарихи кешулерді басынан өткеріп, мың өліп, мың тіріле, мұңды басынан кеше, құдіретті империялардың күні туғанда мойынға кигізген отарлық қамытын асықтай атып жіберіп, тəуелсіздігін сан мəрте тартып алып, ірі мемлекет ретінде қайта «тіріліп», «күн түрілген» замандар артта қалды... Атабабаларымыз қанын судай шашып жүріп, ірі қағанаттарға айналғанымен, «Ру мен тайпаға бөліну – ұлттық тұтастықтан айырылудың өте қауіпті түрі» (Н.Назарбаев) екенін қатал ескермегендіктен, сан мəрте сан соғып, айлалы дұшпанның қақпанына түсіп, тілін тістеп, жас төккен кезі көп. Сондай шақта, ел басқарушының ақылына ақыл қосып, тығырықтың тоңын жарып шығуға рухани демеу болар абыз ақсақал, отты жырларымен қарып өтетін от ауызды, орақ тілді жырау қасыңда болғанға не жетсін! Жүзге жасы жуықтағанмен Желмаясымен желе жортып жүрген Асан қайғы қазақтың тұңғыш хандарының бірі Жəнібекті табысқа масаттанбауға, елдің түбегейлі болашағын ойлауға шақырады. Өзінің жыраулық күшін тұтас руларды бір орталықты, қуатты мемлекет етіп ұйыстыру жолына арнайды. «Еділ менен Жайықтың бірін жазға жайласаң, бірін қысқа қыстасаң, ал қолыңды маларсың алтын менен күміске!» – деп Жəнібек ханға жер төресінен айырылып қалмай, орынды пайдаланып, елінің қолын «алтын мен күміске малдыратын» құдайдың сыйын қастерлей білуге үндейді. «Көшпенділер философы» ойшыл, ақылшы би Жəнібекті хан деп қаймықпай: ...Тіл алсаң іздеп қоныс көр, Желмая мініп жер шалсам, Тапқан жерге ел көшір, Мұны неге білмейсің?.. – деп күнненкүнге халқының саны өсіп, қуаты артып келе жатқан мемлекеттің ырысы − шұрайлы жер, жайлы қоныс, Жерұйық мекен екенін билеушінің құлағына құйып, сондай жайлы «қонысты көріп» шарқ ұруға, өзінің тапқан сондай жеріне елді жедел көшіруге шара қолдануға кеңес береді. Алтайдан Атырауға дейінгі алып далаға қызықпаған кім бар дейсің, соны ұрпағына шырпысын сындырмай жеткізу үшін айналайын ата-бабамыздың аты белдеуден, найзасы қолынан, қылышы

мыз асып, туған жерден түре қуған бақытты күндер арайлап туды. Үш жүз жыл бойы іргеңнен түрткілеп, кеңірдегіңнен ас өтпей, малыңа өріс жетпей, ағайынмен түс шайысар азапты жылдарды иықтан сілкіп тастап, жайлы қоныс таңдар күн жеткенде «Абылай ханның қасында Бұқарекең» былайша жырлайды: Сырдарияның суынан, Көлденең кесіп өтіңіз, Үш жыл малды ту сақтап, Жиделі-Байсын жетіңіз. Кісісі жүзге келмей өлмеген, Қойлары екі қабат қоздаған, Қатын-бала халқы үшін, Солай таман жетіңіз... Асылы, жүдеген жұрттың қарнын тойдырып, иінін бүтіндеудің басты міндет екенін ескертеді. Жердің қадірін, халқының қадірін түсініп, оның қамын назарында ұстаған ханды ешкім жатырқамай, өзін сыйлап, туын берік ұстамақ. Жаугершілік заманда да, бейбіт күнде де халық өздері қалы кілеммен көтеріп сайланған ханының төңірегіне тығыз топтасып, оны құрметтей білсе, береке-бірлік тұтастыққа ұласпақ. Ел аман, жұрт тыныш, сыртқы дұшпан да жаулығын тиып, өрісің кеңіп, аяғыңды алшаң басып, шаруаң шалқымақ. Мəңгілік Ел болу үшін əуелі ішкі ынтымақ берік болуын тоқсан үштегі абыз қария Бұқарекең: Өлетұғын тай үшін, Қалатұғын сай үшін, Қылмаңдар жанжал-ерегес. Бұл қылықты қоймасаң, Құдайдың бергеніне тоймасаң, Көресің сонан теперіш, – деп ұсақ пенделікке таланбай, жанжал-ерегесті ұмытып, Құдайдың ақ жолымен жүріп, тамағы тоқтық, уайымы жоқтықтан азбауға, туған жерді енді маңдайдың терімен түлетуге шақырады. Ел бірлігі, тұтастығы, Мəңгілік Ел болудың кепілі − басшы – ханды, ол еліңді, жеріңді, заңыңды, отаныңды, халқыңды құрметтеуге саятынын «кəріңіз» жетесіне жеткізе айтады: Жаулаған ханын қара оңбас, Хан қисайса бəрі оңбас. Ханын қалмақ жаулаған, Сөйткен қалмақ оңбаған. Сол қалмақтың жұрты еді-ау

Үш Қарқара, Көктөбе, Ит те ұлып қалмаған. Қалмақтың ұлы ханы Қалден Цереннен кейін таққа таласқан майда-шүйделер қырқысы ақыры мемлекеттің түбіне жетіп, Қытай империясының көздегені көзден бұлбұл ұшқан соң, күшігендердің мойнын жұлып, қалмақтарды өз жерінде қарап қылады. Білім мен парасатқа емес, үстемдік пен күшке сүйенген ел күйремек. Өзі тəрізді киіз туырлықты қазақтың жерін жаулап алмақшы болып ұзақ айқасқан ел ақыры таққа, баққа таласумен жұртын неше жікке бөлшектеп, өзара итше таласумен құртқұмырсқаға айналып, жер бетінен жоғалды. Артынан іздеп ұлитын иті де қалмады. Бұқарекең тарихтың темір тегеурінін өз қандастарына сабақ етіп ұсынады. Басшысының үздік қасиеттерін үлгі тұтуды үйрене білмеген кещелік, тоңмойындықтың сыбағасы осы. Абылайдың қадірі тəуелсіздігімізді алғаннан бері дəріптеліп, өсе түскені тегін емес. Өйткені, ол күллі ғұмырын қазақ халқын ата жауынан азат етіп, жау басып алған жерін өзіне тұтастай қайырып, əлсіреген елді сыртқы жаудың жаңа жаулауынан сақтап қалуға жұмсады. Шыңғыс қағаннан тараған ұрпақ, ұлы хандарымыз Керей, Жəнібек, Қасым, Салқам Жəңгір, Есім, Тəуке, Тəуекел, Абылай, Кенесары, т.б. өздері тағына отырған қазақ халқына адал, беріле қызмет етіп, бар қанды оқиғалардың жуан ортасында жүрді, сүргінді бірге кешті, елдің тəуелсіз, Мəңгілік Ел болуын бірінші өздері тілеп, соған үлесін қосты. Өткенді бағалай білетін Елбасымыз Н.Назарбаев: «Мəңгілік Ел – жалпы қазақстандық ортақ шаңырағымыздың ұлттық идеясы», десе, ол бүгінгі күйге ғана ұлттық идеяны меншіктемей, халқымыздың өткен тарихымен біртұтас сабақтастырып, Кеше – Бүгін – Ертеңнің бүтіндігі ғана Мəңгі Ел ұғымының жай қызыл сөз емес, батыр, жауынгер, дарқан, «мың өліп, мың тірілген» жанкешті еліміздің жүріп өткен жолы, арманы, келер нұрлы күндеріміздің буырқанған жалғасы екенін мойындатады. Тəуелсіздігімізге қол жеткізген 22 жыл ішінде отаршылдықтан азат болған елдер есін жимай жатқанда, Қазақстан дамыған елдер қатарына ілікті, мемлекеттік құрылыс, өнеркəсіпті дамыту, ғылым мен білім беру, денсаулық сақтау, əлеуметтік саланы жаңаша реформалау, теміржол, зауыт салу, шаруашылықты жаңаша ұйымдастыру төңірегінде ұлан-ғайыр істерді жүзеге асырды, асырып жатыр. Оны көрмеу, жақсыға емерінбеу, тілектес болмау − əділеттің бетіне шіркеу. Империялық отарлықтан азат болған шақта бəрі күйреп, құлап, жойылып, қазынада көк тиын қалмай, бар байлығыңды тонатып, дағдарған кезді ұмытып, 22 жылда сол жоқтың орнын толтырып, қарыштап алға шыққан құдіретті күшті сезінбеу, шүкіршілік етпеу – қиянаттың үлкені. Тұрсын СЫДЫҚОВ, І.Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетінің профессоры, филология ғылымдарының докторы.

Руханиятќа инновациялыќ кґзќарас Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Ұлытаудың баурайында берген сұхбатында көптеген маңызды мəселелерді тілге тиек етті. Экономиканың күретамыры саналатын теміржол, көлік-логистика мəселесінен бастап, еліміздің мəдени мұрасын сақтауға, келер ұрпаққа жалғастыруға тоқталды. Тіл, діл мен дін мəселелеріне назар аударды. Президент сұхбатына еліміздің зиялылары «Ұлытау төріндегі ұлағат» деген баға берді. Мұның бəрі бекер емес. Қоғамымызда барлық рухани дүниелерімізді жаңғыртудың, насихаттаудың, үлгі етудің жаңа кезеңі басталды. Жаңа заман жаңаша көзқарасты, жаңа технологияны қажет етеді. Соның ішінде Елбасы айтқандай, өз тарихымызды жасаушы ұлы тұлғаларды білуіміз керек. Президент бұл ретте алыптарды дүниеге əкелген қазақтың барлық

жері, оның ішінде Алтайдағы Берел, оңтүстіктегі Түркістан, батыс өлкедегі Сарайшық сынды қасиетті өлкелерге кенде емес екеніміз жөнінде ой қозғады. Шығыс өңірінің өзі Абай, Шəкəрім, Мұхтар сынды тұлғаларды дүниеге əкелген қасиетті жер екенін дүйім жұрт біледі. Ал Ұлытау – замана көшінде ұлысты ұйыстырған киелі жер. Мемлекет басшысының осындай жердің сипатын танып, салиқалы сөз қозғауының өзінде сабақтастық бар. Түсіне білгенге, бұл да тағылым. Президент қозғаған түйткілді мəселелерді еңсеруде кітапхана жүйесінің алар орны зор. Қазіргі заманда кітапхана да уақыттың жылдам ағысынан қалмауы қажет. А.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық кітапханасы елімізде алғаш рет инновациялық технологияға ден

қойған мекемелердің бірінен саналады. Бұл үрдіс кітапханада өткен ғасырдың 90-шы жылдарының ортасынан басталады. 1997 жылы кітапхананың жеке сайты жұмыс істей бастаған болатын. Жалпы, қазіргі жастар көбінесе электронды кітап түрлерін оқиды. Бүгінде қазақ тіліндегі электронды кітаптар саны аз болып тұр. Осы орайда қажетті əдеби-мəдени жəне ғылыми еңбектерді электронды пішінге көшіріп, оқырманға ұсынудамыз. Мемлекет тарапынан жастардың кітап оқуына барлық жағдай жасалып жатыр деуге болады. Біздің кітапхана қорында жалпы есебі 350 мың əдебиет бар. 1990шы жылдары осы кітаптың ішінде ана тіліндегі əдебиеттеріміздің үлесі айтарлықтай аз еді. Бүгінде 50 пайызға жетті. Бұл – тəуелсіздігіміздің, руханият пен мəдениетімізге зор көңіл бөлінудің нəтижесі. Енді салалық əдебиет те

мемлекеттік тілде жарық көріп, қорымызды көбейте берсе деген тілегіміз бар. Таяуда «Біздің Абай» атты толықмəтінді электронды кітапхана жасалды. Енді əйгілі жерлесіміздің басылып шыққан барлық кітаптары əлемнің кез келген нүктесінен қолжетімді болады. Яғни, Абай шығармаларын отандық жəне шетелдік пайдаланушылар ақысыз оқи алады. Осы жоба үшін əлемнің кітапханаларымен байланыс жасап, ұлы хакімнің өзге тілдерде шыққан барлық еңбектерін бір арнаға тоғыстырдық. Бүгінде оқырмандар саны көбейіп келеді. Мəселен, біздің кітапхананың тұрақты 25 мың оқырманы бар. Оның 60 пайызы – жастар. Сондай-ақ, кəсіпкерлер де, түрлі саладағы мамандар да, зейнеткерлер де бар. Бүгінде көпшілігі кітапты ұялы телефонына көшіріп

алады да кете береді. Бұрынғыдай кітапханада орын жетіспеушілігі туындамайды. Кеше ғана кітапханада республикалық «Кітапханалар – келешек үшін» атты форсайт-конференция өтті. Форсайт-конференцияның мақсаты – кітапханаларды мəдени мұраны сақтау, қосымша білім, интеллектуалдық демалыс жəне шығармашылық даму орталығы ретінде қалыптасуына ықпал ету. Конференция бағдарламасы өте мазмұнды болды. Айталық, мұнда пленарлық аумақ, арнаулы іс шаралар, əдеби қонақжай, дөңгелек үстел, онлайн-сессия қамтылды. Талқылауда кітапхана қызметіне қатысты өзекті мəселелер қаралды. Сонымен бірге, кітапханамыз «Біздің Абай» электронды кітапханасы, RFID технология сын енгізу, «Ауылдық онлайн орталықтар», «Brainmade» жастар

интеллект-орталығы» сынды жаңашыл жобаларымен таныстырды. Бүгінгі таңда мобильді технология ақпаратқа қолжетімділікті сан есе жылдамдатты. Интернетсервистерді пайдалану үшін қолдың бір ғана қимылы жеткілікті. Дегенмен, адамдармен араласу, ақпаратты адамның іздеуі, кеңес беруі мен үйретуін ешқандай технология алмастыра алмайды. Сол себепті кітапханалар сұранысқа ие ақпарат жəне бос уақыт өткізу, интеллектуалдық жəне шығармашылық даму орталықтары болу үшін заманауи технологияларды пайдаланады, стратегиясын өзгертеді, қызмет түрлерін кеңейтеді, инновациялар енгізеді. Елбасы үш тілді еркін меңгерген қазақстандықтардың жолы ашық болатынын айтты. Бұл ретте кітапханамызда тілді тегін оқыту курстары ашылған. Оның ішінде

қазақ жəне ағылшын тілдерінен бөлек, неміс жəне француз тілдері оқытылады. Біз шетелдердегі зияткерлік қоғамды дамыту үшін жұмыс істейтін кітапханалардың жұмыс істеу үлгісін енгізудеміз. Мəселен, кітапханада ғаламтор желісіне тегін қосыла аласыз. Бұл əлеуметтік жағынан аз қамтылған жастарға əжептəуір көмек əрі кітапханаға келушілер қатарын арттырады. Балалар мен жастар үшін көптеген бастамалар қолға алынды. Мəселен, облыстық өлкетану байқауында балалар мен жастар туған жер тарихы мен өскен өлкенің дамуына үлес қосқан белгілі тұлғалар жайлы зерттеу жүргізеді. Аталған жұмыстардың баршасы Елбасының «жастар ел тарихын білуге міндетті» деген тапсырмасына сəйкес жүзеге асырылып жатыр. Хабиба АҚЖІГІТОВА, А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан облыстық кітапханасының директоры.

ӨСКЕМЕН.


www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

3

ТАРАҒАН ТАҒЫЛЫМ Єибраты мол оќиєа

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Ұлытау жерінде журналиске берген сұхбаты дер кезінде айтылған, бүкіл қазақстандықтардың дəл ойынан шыққан көреген ой-толғау болды деп есептейміз. Бұл сұхбат біздің қазақстандық жастар үшін, оның ішінде бірінші кезекте мемлекетіміздің ұйытқысы болып отырған қазақ жастары үшін ғибраты мол, танымдық, тəрбиелік мəні зор тарихи оқиға болды.

Ќолдауєа міндеттіміз Тамыздың тамылжыған күндерінің бірінде Елбасымыз жұмыс сапарымен Жезқазған жеріне атбасын бұрып, қасиетті Ұлытау төрінде ұлт туралы толғанып, өзінің кемеңгерлігі мен ақыл-парасатын тағы да танытты. Елбасы өз сұхбатында ұлтымыз бен еліміздің тағдырынан сыр шертіп, қазақтың өткен-кеткен тарихынан да келелі ойлар қозғады. Елбасымыз өз сұхбатында мынадай жаһандану атты үдерістің «күйіп тұрған» кезінде елдің, жердің тағдырына, болашағына алаңдап, «Менің арманым, ойым – Қазақстанның мəңгілік болуы. Сондықтан «Мəңгілік Ел» деген идеяны ұсындым», – деп ұлы арманын жеткізді. Расында, біздің ата-бабаларымыз да дала көшпенділерінің басын қосып, алғашқы өз мемлекеттерін құрғанда Жаратқаннан өз мемлекеттерінің мəңгілігін сұрағандығына шүбə жоқ. Күлтегіннің, Білге Қағанның сына жазбаларымен, Шыңғыс хан мемлекеттеріндегі құжаттармен танысу барысында «Мəңгі Ел» арманының ел қамын жеген, халқының адал да ұлы перзенттерінің шынайы мұраттары болғандығын көреміз. Ұзақ жылдар бойы өзге ұлттың қол астында болып, өзге дүниетанымдық құндылықтардың езгісі салдарынан, едəуір өзгерістерге ұшырап, тоқыраған қазақ мемлекеттілігі қайта тəуелсіздік алып, мəңгі ел атты ата-баба аманатын қайта арқалады. Талай мемлекеттер жоғалып, талай халықтар жойылғанда қазақтың өз мемлекеттілігін мыңдаған жылдар бойы ұстап тұруы шынында да таңғаларлық құбылыс болды. Бірақ Жаратқанның шыдамды да сабырлы, иманды да арлы, қанағатшыл да қарапайым халыққа ерекше ықыласы түсетінін ескерсек, бұған сірə да таңғалмассың. Өзгенің езгісіне түсіп, Жаратқан еркінен тыс қолдан жасалған кеңестіккоммунистік идеологияның өңдеуінен өткен бұл қайран халық өзінің ата-бабалары салып берген сүрлеуден дүниеге деген өздеріне тəн көзқарастарын өзгертпеді. «Малым жанымның, жаным арымның садағасы», «Көппен көрген ұлы той», «Малымды алсаң да пейілімді алма» деген пейілдерін сақтады. Сол сабырлылығы мен қарапайымдылығы, қана ғатшылдығы мен кеңпейілділігінің киесі ретінде Жаратқан оған дана да көреген Елбасын сыйлады, өз мемлекеттілігін сыйлады. Елбасының халқымыздың тарихы туралы кең, жан-жақты хабардар екендігі еліміздің тарихшы-мамандарын тағы да тəнті етті. Елбасы: «Біз өз тарихымызды жаңадан игеріп, біліп жатқан елміз. Қазақтың тарихы өте бай. Оны білуіміз керек, қолға да алып жүрміз. Тарих жылы деген жылды жарияладық. Дүниежүзінен – Қытайдан, Ираннан қазақ тарихының жазба жəдігерлерін жинадық. Қазақтың көп дүниелері атадан балаға ауызекі түрде беріліп келген. Біздің елдігіміз, қазақ жұртының арғы түбі ғұндардан басталады. Ғұндардан кейін Көк түріктерге жалғасады. Одан кейін Алтын Ордаға орнығады. Сөйтіп, хандық дəуірге ұласып, біртіндеп Тəуелсіздікке келіп тіреледі... Осындай үлкен тарихымыз бар. Жастарымыз мұны білулері керек. Тарихыңды білу

керек. Тарихын білмеген ұлттың болашағы бұлыңғыр», деді. Шынында да, кешегі өткен – бү гінгіге тарих. Бүгінгі күн – ертең гі тарих. Тарихтың өне бойын дағы адам баласы мен қоғамның кеңістіктегі аласапыран қозғалысы уақыт атты шектелген жүйеге салынып, өздерінен кейінгі қоғам мен оның мүшелеріне өнеге мен ескерту ретінде хат пен аңыз түрінде жеткізіледі. Қазақ мемлекетінің тарихы да қым-қиғаш. Дегенмен, төл тарихымыз, əсіресе, тəуелсіздік алған тұста кешегі кеңестік кезеңдегі əдейі жасалған бұрмалаулар мен адасулар қайта зерделеніп, зерттелу үстінде. Тəуелсіздіктің алғашқы жылдарынан бастап еліміздің тарихын бүтіндеу Елбасымыздың тікелей атсалысуымен іске асуда. Зерттеу нəтижелері бүгінгі Еуразия құрлығының саяси бітімболмысының қалыптасуына еліміздің, ата-бабаларымыздың тікелей ықпалдарының болғандығын көрсетті. Қазақ тарихы ұлт ұрпақтарының кеуделерін мақтаныш керіп оқитын, олардың дүниетанымдық көзқарастарын қалыптастырып, құлдыққа емес, ұлттық кісілікке тəрбиелейтін тəрбие құралына айналды. Тəуелсіздік кезеңдегі тарихи зерттеулердің нəтижесінде осыншама кең-байтақ жердің қазақ баласына кездейсоқ емес, атабабаларымыздың орасан зор ақыл-парасаты мен жанкешті еңбектерінің арқасында ғана ұрпаққа аманат болып қалғандығы белгілі болды. Аманат болып тек жер қалмапты. Сол жер асты мен үсті тола байлығымен қалыпты. Дені мен санасы сау ұлы халық қалыпты. Ол халықпен қазіргі адамзат баласынан алшақтаған адамгершілік, кісілік, мейірімділік пен қарапайымдылық сияқты адами қасиеттер қалыпты. Табиғат пен адам, адам мен қоғам, адам мен адам арасындағы үндестікті реттейтін бай салт-дəстүр мен дүниетанымдық жүйелер қалыпты. Бұл туралы Елбасымыз өз сұхбатында да айтып өтті: «Қарап отырсаң, қазақ ешқашан дінінен айырылып көрген емес. Ешқандай уақыт үзілісі болмағандай, дінімен қайта қауышты да əрі қарай жалғастырып жүре берді», деді Президент. Елбасымыз өзінің Жолдауында да қазақтың дəстүрлі дініне, дүниетанымдық ұстанымдарына оң баға беріп: «Дəстүр мен мəдениет – ұлттың генетикалық коды. Патшалықтың, төңкеріс дүмпуі мен тоталитаризмнің барлық ауыртпалығы мен қиыншылықтарына қарамастан, біздің еліміздің аумағында тұратын қазақтар жəне басқа да халықтардың өкілдері өздерінің мəдени ерекшеліктерін сақтай алды. Тəуелсіздік жылдарында, жаһандану мен вестернденуге қарамастан, біздің мəдени іргетасымыз беки түсті», деп қадап көрсеткен еді. Тарих атты аласапыранда қазақ өзінің дəстүрлі дүниетанымын, осы арқылы ұлттық болмысын сақтап қалды. Қазақтың имандылығы, еркіндігі, адалдығы, шыдамдылығы, кісілігі, қонақжайлығы, діни жəне ұлттық толеранттылығы, еңбекқорлығы, өз-өзіне сыни көзқараспен қарауы ұлттың сақталып қалуына жағымды ықпалын тигізді. Көріп отырғанымыздай, қазіргі тəуелсіздікке қол жеткізген тұста

да қазақтың дəстүрлі дүниетанымы өз өміршеңдігін сақтап отыр. Еліміздің дамуының қандай салаларында болмасын дəстүрлі дүниетаным билік пен халық арасындағы, ұлттар арасындағы, əлеуметтік топтар арасындағы, жалпы қоғамдағы үндестіктің сақталуына өз ықпалын тигізіп келеді. Басқаша айтқанда, дəстүрлі дүниетаным қазіргі кездің өзінде мемлекетіміздің бейресми ұлттық идеология тетігіне айналып отыр. «Тек біздің дініміз ғана дұрыс екен деп жүрген басқа елдердің жағдайы мүшкіл болды. Мысалы, бір мұсылманның ішінен сүннит пен шиит болып бөлініп, қан төгіп жатқан халықтар қаншама?» – деп сындарлы саясаткер ретінде Елбасымыз діннің жағымды факторларымен қатар, қатерлі салдарлары болатынын ескеріп, қоғамымызды қандай да бір деструктивті діни идеялардың ықпалына түсіп қалудан сақтандырады. Шындығында, бір нəрсе анық – діннің жекелеген элементтерінің идеологиялық мүмкіншіліктері мемлекет пен қоғамға қажет. Ха лықты одан əрі біріктіруде, қоғамды рухани тұрғыда сауықтыруда, халықты ізгілікке, адалдыққа, рухани кемелдікке тəрбиелеуде діннің маңызы ерекше. Дегенмен, Елбасының дұрыс пайымдағанындай, діндер арасындағы идеялы ерекшеліктер, кейбір ғұрыптық айырмашылықтар, тарихимəдени қайшылықтар белгілі бір дінді өзге діндерден жекелеп, кө тер мелеуге тағы мүмкіндік бермейді. Бір этностық негізге ие бір тілде сөйлейтін серб-хорват, үндіпəкістан сияқты туысқан халықтардың осы кезге дейін діни негіздегі қайшылықтары олардың біріге алмауына себеп болып отыр. Кезінде əртүрлі діни ағымдардың жетегінде кеткен түркілердің басын қосып, біріктірген Шыңғыс ханның да: «Барлық төрт пайғамбарды (Будда, Мұса, Иса, Мұхаммед) құрметтеймiн жəне сыйлаймын. Осылардың қайсысының шын екенiн айтыңдаршы, сол маған жақын болсын», деп барлық дiнге бiрдей көзқарас ұстану үрдiсi сансыз ағымдарға бөлініп кеткен, бір-бірімен қырық пышақ қарсылас діндердің бірін мемлекеттік идеология дəрежесіне көтеруден тартынуына себеп болды. Ал, оның ұрпақтарының əлемдік діндерді қабылдаулары, жекелеген діндерді мемлекеттік дəрежеге жеткізуі Шыңғыс ханның арманының көкке ұшып, біртұтас империяның бөлшектенуіне, бір кездегі бірыңғай этностың этностық-мəдени бытырауына алып келді... Сұхбат кезінде қазақ тілінің де мəселесі сөз болып, Елбасымыз термин жасау мəселесіне аса ыждағаттылықпен қарауға шақырды. Ол, əсіресе, халықаралық қолданыстағы терминдерді қазақ тіліне аударуда мейлінше мұқият болуды ескертті. Шынында да, қазіргі термин жасауда халықтың көңіліне қонымды, айтылуға оңай терминдерді қолданысқа енгізу мəселесі көкейкесті күйінде қалуда. Кейбір баламасы қазақ тілінде, түркі тілінде бар сөздер архаизм кебінін киіп, орнына айтылуы күрделі, көңілге қонымсыз сөздер жасалуда. Мысалы, «ремонт обуви» сөз тіркесі «аяқ киім жөндеу шеберханасы» деп

қабылданып жүр. Бірақ əлі күнге дейін «аяқ киім жөндеу шеберханасына бара жатырмын» деген қазақты кездестірмедік. Оның орнына «ремонтқа» барамын дейді. Ал қазақ əдетте осы қызметті атқаратын кісіні де, оның жұмыс орнын да «етікші» деп айтатын еді ғой? Ортағасырлық қолжазбаларда да қазіргі күмəнді терминдердің түркі тіліндегі баламалары баршылық. Мысалы, Шыңғыс хан империясының түрлі аймақтарында қазір біз «мұрағат» деп жүрген «архив» сөзі «байған» деп аталған. Ал түбіріне үңілсек, «мұрағат» сөзінің өзі қазақша емес, «муроат» деген араб-парсы сөзі. Сонда бір шет тіліндегі сөзді айналымнан шығарып, екінші шет тіліндегі сөзден термин жасап не ұттық? Осы сияқты түркі қолжазбаларында «бандақ» – артиллериялық снаряд, «бандақшы» – артиллерист, «тарлық» – көйлек iшiнен киетiн киiм, «таңсық» – оригинал, «тымша» – кiшкене дүкен, «қарасұран» – конвой, патруль, т.б. сөздер өз кезектерін күтуде. Қорыта айтқанда, Елбасының Ұлытаудағы толғауынан түйгеніміз – халық пен мемлекет біртұтасып, тек тұтынушы болып қалмай, мемлекетіміз алға ұмтылған сайын қол жеткен табыстарды уысымыздан шығармай, барды баянды етуге атсалысу ел халқының қасиетті борышы екендігін сезіну. Əсіресе, өтпелі кезеңде болмай қоймайтын келеңсіз құбылыстар еңсемізді енді көтерген шақта аяқтан шалып, ісіміздің берекесін қашыратыны сөзсіз. Бүгін елдігімізді көрсетіп, «бір жағадан бас, бір жеңнен қол шы ғарып» бірлігімізді нығайтуымыздың маңызы зор. Əсіресе, зиялы қауымның Елбасы саясатын жете түсініп, Президенттің бастамаларына барынша қолдау көрсетуі тектілігімізді көрсетер еді. Бұл туралы Елбасымыз – Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында: «Біз ұлттың тарихи санасын қалыптастыру жұмысын жалғастыруымыз керек», дей келе, ондағы зиялылардың міндетін қадағалап көрсетіп, «интеллигенция қалыптасқан мемлекет кезеңінде жаңа жалпыұлттық құндылықтар жасауда алдыңғы қатарлы күш болуы керек. Олар заманға сай жəне болашаққа құлшынысты болуға тиіс. Біз жастарымыз бағыт алып, бой түзеуге тиіс өз заманымыздың жаңа қаһармандарын көрсету жəне жасауымыз керек. Интеллигенция менің пайымдауымдағы «Қазақстан-2050» Жаңа саяси бағыты негізінде ел болашағының ментальді, дүниетанымдық үлгісін жобалауда негізгі рөлді қолға ала алады жəне алуға тиіс», деп атап өткен еді. Қазақ тарихында Жаратушының тағдыр қазақтың жан алқымынан алған тұста жіберетін билеушісі – қазіргі Елбасы. Сондықтан да дəстүрге берік, адал қазақ, қазақстандық ретінде Елбасын қазаққа берген «құты» деп біліп, қолдағы бар алтынның қадірін түсініп, Елбасымыздың саясатына барынша қолдау көрсетуге міндеттіміз. Жомарт ЖЕҢІС, тарих ғылымдарының кандидаты, Тарих жəне этнология институтының жетекші ғылыми қызметкері.

АЛМАТЫ.

Елбасы сұхбатында бірінші кезекте туған жер тарихын білу ге, оны насихаттауға, дін мен тілді дұрыс білуге, оларды дамытуға баса назар аударды. Өйткені, халқымыздың бай тарихын, дəстүрін, тілін жəне дінін еліміздің келешек игілігіне жақсы ниетпен, таза көңілмен дұрыс пайдаланғанда ғана еліміздің жəне мемлекетіміздің келешегі ашық, жарқын жəне кемел болады. Халқымыздың керемет бай иманды дəстүрі мен тілінің өрістеуі, дініміздің аяқасты болмауы – бар дəулеттің басы екенін түсінетіндер, білетіндер ғана шын мəнінде еліміздің келешек дамуына, жуық арада алдыңғы қатардағы ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына қосылуына нақты, қомақты жеке өз үлестерін қоса алады. Өйткені, заман оңалып, елдің əлеуметтік тұрмыстық жағдайы жақсарған сайын адамдар мемлекетіміздің, елдің болашағы туралы көбірек ойлайтын болады. Мысалы, мына жағдай ақиқат: ана тілін бала кезінен жақсы білген жастар халқының тарихын да, дəстүрін де, мінезін де, ділін де бойына сіңіріп өседі. Олай болса, осы жағдайға əр отбасында жете назар аударып, бала тəрбиесінде ескерілуі тиіс. Бұл мəселеге бірінші кезекте атаана, балабақша, мектеп, қоғамдық ұйымдар жауапкершілікті сезініп, қолдау жасаулары керек. Əсіресе, бұл бағытта ұлт дəстүрін, оның рухани құндылықтарын, имандылықты бала бойына ертеден сіңіртудегі ата-аналар жауапкершілігін заң жүзінде күшейтуді қарастырған жөн болар еді. Елбасының Ұлытау төрінде берген сұхбатын мемлекеттік тіліміздің көптеген өзекті мəсе лелерін оң шешуге бай ланысты айқындалған міндеттердің нақты бір белесі деп айтуымызға болады. Ендігі бəріміздің мақсатымыз содан туындайтын өзекті мəселелерді ел болып, қоғам болып жауапты талқылап, мемлекеттік тіл арқылы ұлтымызды ұйыстырып, бірлік пен берекемізді арттырып, алдыңғы жарқын күндерге дұрыс

бағыт алу. Сұхбаттағы қозғалған салиқалы мəселелер еліміздің өсіп-өркендеуіне, межелеген міндеттеріне байланыстырыла айтылғандығына жастардың назарын баса аударғанымыз жөн деп санаймыз. Біз зайырлы, құқықтық мемлекет қалыптастыру бағытында нақты маңызды іс-шараларды іске асырудамыз. Мұнымыз дұрыс, бұл жөн. Дегенмен, кейбір жағдайларда уақытша болса да мəжбүрлемесе, міндеттемесе іс жүрмейді. Тіл мəселесі күрделі мемлекеттік мəселе болғаннан соң оған бейжай қарауға болмайды. Мысалы, қараңыз, мемлекеттік тілде қызмет көрсететін мамандықтардың, кəсіп тердің тізбесі осыдан 17 жыл бұрын, 1997 жылдың 11 шілдесінде бекітілген болатын, бірақ ол талап, яғни нақты заң бабы, əлі де орындалмай келеді. Көп мекемелер, ұйымдар ол заң бабына көз жұмып қарайды. Міне, осындай кейбір келеңсіз жағдайларды ескере отырып жəне Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық жеке жəне заңды тұлғалардың (Парламент, мемлекеттік органдар, əскери бөлімдер, балабақша, мектеп, ЖОО-лар, ғылыми мекемелер, ауруханалар, түзеу мекемелері, кəсіпорындар, т.т.) «Тіл туралы» Заңды орындау қажеттігін естеріне салып отыруды мақсат тұтып, уақыт ша (4-5 жыл көлемінде) мына қосымша іс-шараларды тəжірибеге енгізуді ұсынамыз. Біріншіден, аптаның бір күнін «Мемлекет тіл күні» деп бекітуді. Сол күні мекемедегі, ұйымдағы, кəсіпорындағы барлық қызметтік қатынас (тікелей өндірістік технология процесі бұған кірмейді), қызметкерлер арасындағы байланыс (кішкентай бала жəне көмекші персоналдан бастап бірінші басшыға дейін) амандасудан бастап бəрі де мемлекеттік тілде жүргізілуі тиіс. Екіншіден, бұл шараны іске асырудың алғашқы 4-5 апталары сəл күрделі болуы мүмкін, ол ештеңе етпейді деп ойлаймыз, өйткені, бүгінгі күні кез келген Қазақстан азаматы мемлекеттік тілде 20-30 тұрмыстық сөздерді

білуге міндетті, сол сөздер қоры алғашқы апталарда жетеді. Бұл жерде, əрине, алғашқы кезде мекеме басшыларына үлкен жауапкершілік жүктеледі, олар өздері бұл бағытта үлгі көрсетіп, мекеме қызметкерлеріне жəне ұйым мүшелеріне тек оң қолдау жасаулары қажет болады. Үшіншіден, бұл күні мекемедегі аудармашы, «Қазақ тілі» қоғамы жəне мемлекеттік тілге жаны ауыратын азаматтар, белсенділер белсенді жұмыс істеулері керек. Яғни, əр жерге бірінші қажетті сөздерді, жеңіл сөз тіркестерін көрнекті жерлерге көмек беру ретінде іліп қойғандары жөн. Іліп қоятын əр аптадағы сөз, сөйлем қорларын мекеме жұмысы ерекшелігіне сай арнаулы тақырыптар бағытына арнап таңдауға да болады. Сол күнгі барлық хабарландырулар (радио, теле-,бейне ақпараттар) мемлекеттік тілде ғана таратылуы тиіс. Біздің ойымызша, осы ұсынып отырған іс-шараларға барлық қазақстандықтар түсіністікпен қарап, қолдау көрсетеді деп сенеміз. Бүгінгі күні осы іс-шараны іске асыруда ешқандай қиыншылық (қаржылық жəне психологиялық тұрғыдағы) туындамайды жəне орын алмайды деп есептейміз. Өйткені, осы кезге дейінгі мемлекеттік тілді үйренудегі жəне оны дамытудағы нəтижелер, жинақталған ресурстар, технологиялар бұл ісшараны тиімді түрде іске асыруға жеткілікті алғышарт жасайды. Көпшілік те, қоғам да бұған дайын, тек қана бұл жерде барлық деңгейдегі шенеуніктердің жəне барлық деңгейдегі басшы лардың (министрден бастап кішігірім мекемелердің, жеке шаруа шылықтардың басшыларына дейін) шын көңілмен, жақсы ықыласпен, кертартпалық жасамай осы істі оң қолдаулары қажет. Бұл жерде қоғам болып кеңесетін, ақылдасатын бір ғана мəселе бар, ол – аптаның бұл күнін мемлекет деңгейінде бекітеміз бе, əлде əр жеке мекеменің, ұйымның ерекшелігіне, жұмыс істеу режіміне сəйкес өздері бекіте ме деген мəселе. Бірақ қай деңгейде болса да бұл күн ресми түрде міндетті түрде бекітілуі тиіс. Оны бəріміз де орындауға міндеттіміз. Мəжіліс депутаттары, БАҚ, қоғамдық ұйымдар, жоғары оқу орындары арнаулы кафедралары, тіл мамандары, тіл жанашырлары, ғалымдар осы ұсынысқа қолдау жасап, бірігіп бір бағытта түсіністікпен жұмыс жүргізсек, мемлекеттік тілді қолданысқа енгізуде жəне дамытуда мемлекет деңгейінде жуық арада (4-5 жыл төңірегінде) жақсы маңызды нəтижелерге жете аламыз деп ойлаймыз. Билібай МҮСІЛІМОВ, Тараз мемлекеттік педагогикалық институтының доценті.


42

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

Саудиялыќ əріптесімен екіжаќты əѕгіме Кеше Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Астанаға ресми сапармен келген Сауд Арабиясы Корольдігі Консультативтік

Кеңесінің Төрағасы Абдалла Əл аш-Шейхпен кездесу өткізді, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі. Жоғары мəртебелі мейманмен кездесуде Сенат Төрағасы Қазақстан Сауд Арабиясын Таяу Шығыс өңіріндегі жəне ислам əлеміндегі маңызды саяси əрі экономикалық əріптес ретінде таниды, барлық салалардағы үнқатысуды дамытуға мүдделі екенін атап өтті. Қ.Тоқаевтың пікірінше, осы жылы Президент Н.Назарбаевтың Сауд Арабиясына мемлекеттік сапары түрлі салалардағы ынтымақтастықты нығайтуға ықпал ететіні даусыз. Тараптар екіжақты негізде жəне парламентаралық ұйымдар

Лаѕкестікке ќарсы іс-ќимылдар жеделдетіледі (Соңы. Басы 1-бетте). Бас прокурордың орынбасары мұның экстремистік немесе террорлық ұйымдардың қызметін жедел тоқтатуға мүмкіндік беретінімен түсіндірді. Жаңа жобаға сəйкес құзырлы орган осындай басылымдар мен сайттарды соттың шешімімен бірден жауып, оған қолжетімділікті жоятыны да қарастырылған. Егер ұйым экстремистік деп танылса, оның мүлкін мемлекет меншігіне алып қою да заң жобасында көрініс тауып отыр. Ж.Асанов 2012 жылы Солтүстік Қазақстан облысында соттың шешімімен 1 қоғамдық бірлестік экстремистік деп танылып, оның 12 облыста жүзден астам үйлері мен ғимараттары жарты жыл дегенде əрең сот үкімімен тəркіленгенін ортаға сала кетті. Жаңа заңдық жобаға сəйкес террорлық қылмыстары үшін жазасын өтеп шыққан адамдардың барлығына қаржылық мониторинг жүргізу жағы да ұмыт қалмапты. Бас прокуратура жанындағы статистика комитеті барлық экстремистік, террорлық ұйымдардың тізімін жүргізетін болады. Заң жобасында, сонымен қатар, өзге елдерге барып, лаңкестік ұйымдастырған жəне керісінше, елімізге осындай

пиғылмен келетіндерге қатысты нормалар да көрініс тапқан. Заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бұдан кейін депутаттар «Қазақ стан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңға өзгерістер енгізу туралы» Консти туциялық заң жобасын талқыға салды. Ұлттық экономика министрі Ерболат Досаевтың сөзіне қарағанда, заң жобасымен Үкіметтің, министрліктер мен олардың ведомстволарының, Үкіметтің құрамына кірмейтін орталық атқарушы органдардың құзыретін нақтылау бөлігінде өзгерістер енгізу көзделеді. Сондай-ақ, мемлекеттің əлеуметтікэкономикалық саясатының, қорғаныс қабілетінің, қауіпсіздігінің, қоғамдық тəртіпті қамтамасыз етудің негізгі бағыттарын əзірлеу бойынша Үкімет құзыреті нақтыланған. Бұдан басқа, заң жобасымен министрліктер мен Үкі меттің құрамына кірмейтін орта лық атқарушы органдарға стратегиялық реттеу, іске асыру жəне бақылау-қадағалау функцияларын орындау, стратегиялық жоспарлар мен бағдарламаларды іске асыру бойынша өкілеттіктер бекітілген. Ал министрліктердің ведомстволарына реттеу, іске асыру жəне бақылау-қадағалау

функцияларын жүзеге асыру бойынша, ведомстволардың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша нормативтік құқықтық актілерді бекіту жөніндегі функциялар бекітілген. Депутаттардың сұрақтарына жан-жақты жауаптар берілді. Соңынан конституциялық заңдық құжат қолдау тапты. Сонымен қатар, палата «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктердің аражігін ажырату мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасын екі оқылымда қарап, қабылдады. Онда министрліктердің мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын əзірлеу жəне мемлекеттік органдардың стратегиялық жос парларын бекіту бойынша өкілеттіктерін кеңейту көзделеді. Функциялардың аражігін ажырату бойынша Энерге тика министрлігіне мұнай өнімдерін бөлшек саудада сатудың шекті бағасын белгілеу міндеттеліп отыр. Ал Əділет министрлігіне сот-медициналық, сот-наркологиялық жəне сотпсихиатриялық сараптамаларын жүргізу жөніндегі функциялар жүктелген. Заң жобасымен жергілікті билік органдарына сəулет, қала

Курорттар мен санаторийлерді дамытуєа кґѕіл бґлінуде Елордадағы «Думан» қонақүйінде «Республикалық балаларды оңалту орталығы» акционерлік қоғамының ұйымдастыруымен Сумен жəне климатпен емдеу дүниежүзілік федерациясының (FEMTEC ) 67-сессиясы мен «Оңалтудың басым бағыттары» атты Халықаралық ғылыми конгрестің ашылу салтанаты өтті. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Жиынға əлемнің 25 елінен мамандар қатысуда. Конгресс екі күн бойы ел ордасы Астанада өтсе, 27-28 қыркүйекте Бурабайда жалғаспақ. Негізгі мақсат – курорттар мен санаторийлерді жəне оңалту орталықтарын дамытудағы тəжірибелермен бөлісу. Конгрестің ашылу салтанатында сөз сөйлеген Вице-премьер Гүлшара Əбдіқалықова Үкіметтің стратегиялық міндеттерінің бірі – қазақстандықтардың орташа жасын 80-ге жеткізу екенін айты. Ол үшін саламатты өмір салтын ұстану, дұрыс тамақтану жəне спортпен шұғылданудың

маңыздылығына тоқталды. Ол аурудың алдын алу туралы да ойларымен бөлісті. Бұл үшін елдегі курорттық жəне оңалту медицинасын дамыту, олардың қол жетімділігі мен тиімділігін арттыру азаматтардың денсаулығын қалпына келтірудің басты компоненті екеніне маңыз берді. «Зерттеулер санаторийлер мен курорттарда емделу орта есеппен стационарда емделуді 25 пайызға, ал, емханаларда емделуді 10,8 пайызға азайтатынын көрсетіп отыр. Жалпылай алғанда республикада санаторийлер мен курорттардың, сондайақ, оңалту мекемелерінің саны көбейіп келе жатқаны байқалады. Мұнда көрсетілетін қызметтер

əлемдік стандартқа сəйкес келуі керек. Медициналық туризмді қарқынды түрде дамыту қажет» – деді ол. Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму вице-министрі Салидат Қайырбекова осы жылдың мамыр айында Үкіметтің қаулысымен бекітілген тұжырымдаманың 2020 жылға дейін медици налық туризмді дамытуға бағытталғанын атап өтті. Сол тұжырымдаманы жүзеге асыру үшін жасалған іс-шаралар бағдарламаларында туризмді дамытуға бағытталған шараларға қоса медициналық қызметкерлерді сервистік қызмет көрсетуге дайындау үшін оқыту шаралары да бар екенін айтты. «Саламатты Қазақстан» бағдарламасының шеңберінде азаматтарға оңалту қызметін көрсету стандарттары бар. Бүгінде елімізде республикалық жəне аймақтық маңыздағы 35 оңалту орталығы отандастарымызға қызмет

аясында парламентшілердің байланыстарын одан əрі дамыту жайында айтты. Корольдіктің Консультативтік Кеңесінің Төрағасы Қ.Тоқаевты Сауд Арабиясы Корольдігіне ресми сапармен келуге шақырды. Сенат Төрағасы Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көш басшыларының съезі қызметіне тұрақты түрде қолдау білдіруіне орай Қос Киенің Сақшысы Король Абдалла бен Əбділəзизге алғыс айтты жəне А.Əл ашШейхті 2015 жылғы 10-11 маусымда болатын кезекті форумға қатысуға шақырды. құрылысы саласындағы лицензиялау, аттестаттау жəне бақылау бойынша, сондай-ақ, жер ресурстарын басқару саласындағы бақылау бойынша функциялар берілетін болады. Жəне де өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру мен бақылау, мақта саласын дамыту мен тұқым шаруашылығы, биоотын өндірісі саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру, тұқым шаруашылығындағы сақтандыру мен бақылау жөніндегі функциялар жергілікті атқарушы органдарға өткізіледі. Бұдан өзге, Ауыл шаруашылығы министрлігінен жергілікті атқарушы органдарға Вете ринарлық бақылау жəне қадағалау комитетінің аумақтық бөлімшелерінің ветеринария мен тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі саласындағы бақылау-қадағалау функцияларын жүзеге асыру жөніндегі функциялары өтеді. Азаматтық хал актілерін жазу бойынша Əділет министрлігінің аумақтық департаменттерінің функциялары да жергілікті жерге берілмек. Сонымен бірге, табиғи монополиялар, туризм, білім беру мен денсаулық сақтау салаларындағы жекелеген функциялар да берілетін болады. Кейбір функциялар жергілікті жерлерге берілгенімен, салалар бойынша жергілікті атқарушы органдарды бақылау бəрібір орталықта сақталатын болады. Бұл орайда, өкілеттіктерді облыстан аудандық деңгейге беру де назардан тыс қалмағандығын айта кеткен жөн. көрсетуде» – деді вице-министр өз баяндамасында. Ал «Республикалық балаларды оңалту орталығы» АҚ басқарма төрайымы, FEMTEC вицепрезиденті Шолпан Бөлекбаева елімізде санаторийлер мен курорттардың өркендеуі үшін 15 жылдай уақыттың қажет болғанын алға тартты. «90-жылдары бірқатар курорттар жекеменшікке өтіп кетті. Жекеменшікке өткен соң оның медициналық, яғни, оңалту жағы көлеңкеде қалып қойды. Сондайақ, кейбір курорттар тұралап қалды. Ахуал енді ғана жақсарып келеді. Денсаулық сақтау министрлігінің көмегінің арқасында енді курорттар мен санаторийлерде халыққа оңалту көмектері жасалатын болады» – деді ол. Айта кетейік, Сумен жəне климатпен емдеу дүниежүзілік федерациясы – əлемдегі ең ірі курорттардың бірлестігі. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының ресми аккредитациясын алған. FEMTEC Бас ассамблеясының жыл сайынғы сессиясы жыл қорытындысын өткізіп, курортология саласында əлемде ғылыми-практикалық қызметтің одан əрі даму жолын белгілейді.

● Əлем жəне Қазақстан

Еліміз халыќаралыќ ќоєамдастыќтыѕ белсенді мїшесі

Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысовтың БҰҰ Бас Ассамблеясының 69-шы сессиясына қатысу мақсатындағы Нью-Йоркке сапары жалғасты, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Қазақстандық делегация БҰҰ Бас Ассамблеясы 69-шы сессиясының жоғары деңгейдегі пікірталастарының ресми ашылуына қатысты. Онда, қалыптасқан дəстүрге сəйкес, БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун, Бразилия Президенті Дильма Руссеф, АҚШ Президенті Барак Обама жəне басқа да мемлекеттер басшылары сөз сөйледі. Қазақстан сыртқы саясат ведомствосы басшысының сөз сөйлеуі келесі күндерге жоспарланған. ҚР СІМ басшысы өзінің шетелдік əріптестері – Лесето

СІМ басшысы М.Тсекоамен, Молдованың бас дипломаты Н.Германмен, Нигерияның Сыртқы істер министрі М.Базу м мен, Судан сыртқы саясат ведомствосының басшысы А.Картимен жəне Уругвайдың бас дипломаты Л.Альмагромен екіжақты кездесулер өткізді. Кездесулер аясында тараптар ынтымақтастық, халықаралық ұйымдар шеңберіндегі өзара ықпалдастық, Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне 20172018 жылдары тұрақты емес мүшелікке ұсынысын талқыға

салып, халықаралық мəселелер бойынша пікір алмасты. Сонымен қатар, Е.Ыдырысовтың ЕҚЫҰ Бас хатшысы Л.Заньермен кездесуі өтіп, оның барысында тараптар Украинадағы қақтығысты реттеу жөніндегі күш-жігер, Орталық Азия аймағындағы жағдай, сондай-ақ, Қазақстан мен ЕҚЫҰ-ның əрі қарайғы ықпалдасу тетіктерін талқыға салды. Сонымен қоса, қазақстандық делегация басшысы АҚШ төрағалығымен өткен «Лаңкестік шабуылдар туындататын халықаралық ахуал мен қауіпсіздікке қауіп» тақырыбындағы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысына қатысып, сөз сөйледі. Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің отырысы нəтижесінде бірауыздан

қабылданған экстремистік ұйымдар қатарындағы адамдарға қарсы қатал шаралар қарастыратын қарардың авторлары қатарына кірді. Жұмыс күнінің соңында қазақстандық СІМ басшысы БҰҰ БА аясында ұйымдастырылған бірқатар шараларға қатысып, онда Жапония Премьер-министрі Ш.Абэмен, Испания Королі Филипп IV-мен, Еуропалық Кеңес Төрағасы Х. Ван Ромпеймен, ЕО-ның Сыртқы істер жəне қауіпсіздік жөніндегі Жоғарғы өкілі К.Эштонмен жəне оның мираскері қазіргі Италия Сыртқы істер министрі Федерико Могеринимен қысқа кездесулер өткізді. Сондайақ, Е.Ыдырысовтың БҰҰ-ның жаңадан тағайындалған Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары З.Əл-Хуссейнмен жəне Халықаралық Қызыл Крест Президенті П.Морермен кездесулері болып өтті.

● Жазылым-2015

Бас басылым таралымы тґмендемейді Кеше «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ президенті Сауытбек Абдрахманов Тахауи Ахтанов атындағы облыстық драма театрында өткізіліп жатқан «Өңірлік БАҚтардың жұмысын жаңғырту» атты медиа-форумға қатысты.

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Медиа-форумға басқа өңірлерден келген 40-қа жуық бұқа ралық ақпарат құралдары өкілдерімен бірге жергілікті журналистер де жиналды. Журналистердің кəсіби шеберлігін арттыру, өзара тəжірибе алмасуына арналған медиа-форумның пленарлық мəжілісінен кейін қатысушылар үшін тақырыптық шеберлік-сыныптары өткізілді. Сол күні бас басылым басшысы Сауытбек Абдрахманов облыс əкімі Архимед Мұхамбетовпен кездесті. Жылы шырайлы жүздесуде өңір басшысы экономикалық күрделі жағдайға қарамастан, Елбасы

тапсырмаларын орындаудың мүмкіндігі мол екеніне тоқталды. Архимед Бегежанұлы облыс экономикасының даму қарқынын бəсеңдетпеу үшін бірқатар шаруалар атқарылғанын, əсіресе, Ресейдің көршілес өңірлерімен ынтымақтастық, əріптестік байланыстарды нығайтудың жолдары қарастырылып жатқанын мəлімдеді. Қазақстандағы ең үлкен өндірісті өңірде Елбасы алға қойған міндеттерді жүзеге асырудың мүмкіндігі мол екенін жеткізді. Архимед Бегежанұлы жылды ойдағыдай қорытындылауға берік негіз бар екенін тілге тиек етті. Сондай-ақ, облыстың қысқы кезеңге дайындығына баса назар аударылып, бұл бағыттағы

жұмыстың етек-жеңін жию бақылауда ұсталып отырғанын айтты. Өңірдің инвестициялық тартымдылығы хақында əңгіме өрбітті. Сондай-ақ, көрнекті қоғам қайраткері Темірбек Жүргеновтің мерейтойын тойлауға байланысты шаралар белгіленгенінен де хабардар етті. С.Абдрахманов еліміздің, халқымыздың тарихи шежіресіне айналып отырған газетке биыл 95 жыл толатынын қуанышты сезіммен жеткізді. Еліміздің бас басылымының қалың оқырманымен етене байланысы жайлы əңгімеледі. Басылым басшысы «Егеменнің» 200 мыңнан астам таралымы бар екенін атап өтті. Мұны бас басылымға деген оқырмандар ықыласының көрінісі деп бағалады. Ол өңірдің экономикалық-əлеуметтік дамуын оң бағалай келіп, Ақтөбенің агломерациялық мүмкіндігі мол екеніне сенім білдірді. Ақтөбеде де «Егемен Қазақстан» оқырмандарының қа тары жыл өткен сайын толыға түсуде екенін жеткізді. Газет басшысы облыста еліміздің бас басылымы таралымының арта түскені үшін ризашылығын білдірді, өңірдің тіршілік-тынысы басылымда тұрақты көрсетіліп келе жатқанын айтты. Өз кезегінде облыс əкімі ел газетіне ақтөбеліктер ықыласы қашанда бөлек екенін айта келіп, бас басылымға жазылым жайына мемлекет мүддесі турасынан көңіл бөлінетінін атап көрсетті, келесі жылға таралым деңгейі төмендемейді деп ойлайтынын жеткізді. Ақтөбе облысы.

Елдік мўратпен ўштасса «ЭКСПО-2017 көрмесінің қазаққа пайдасы нешік?» дегенде шынында жұртшылықтың басым бөлігі оның көзге көрінбей тін артықшылықтарынан бейхабар екенін аңғарамыз. Əлбетте, бұған ең алдымен айтулы шара туралы шынайы түсінік қалыптастыратын сенімді ақпарат көздерінің аздығы себеп. Екінші жағынан қазіргі қоғам үшін халықаралық көрменің астарынан ұлттық идеология іздеуден гөрі оған жұмсалатын миллиондаған еуроның қайтарымы қызықты секілді. Əрине ол да негізгі нəрсе, алайда, халықаралық көрме туралы əңгіме болғанда, оған құйылатын қаражаттан да құнды мəселелердің бар екені даусыз. Бүгінде ЭСКПО-2017 халық аралық мамандандырылған көрмесін өткізуге қатысты екіұдай түсініктердің əлі де бар екені рас. Біреулері «алмағайып заманда ауыр жүкті артып алдық» дегенді алға тартар. Енді біреулері қыруар қаражаттың қайтарымын ойлап басын шайқар. Алайда, жаһандық деңгейдегі шараның ұлттық дамуымыз үшін артықшылықтары мол екенін ұмытпағанымыз абзал. Енді соған тоқталайық. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің биылғы «Қазақстан жолы2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жол дауында: «Көптеген болжамдар бойынша, алдағы 15-17 жыл Қазақстанның ауқымды серпілісі үшін «мүмкіндіктер көзі» болмақ. Бұл кезеңде сыртқы ортаның қолайлылығы, ресурстарға, энергияға жəне азық-түлікке сұраныстың артуы байқалады. Үшінші индустриялық революция қарқын алады. Біз бұл кезеңді пайдалана білуге тиіспіз», деген болатын. Демек, алдағы алмағайып кезеңге жаяу-жалпылап емес, инновациялық жобалармен қадам басу уақыт талабы. Шынын айту керек бұны бəрі армандайды, бірақ шындап жүзеге асыруға мүмкіндігі жететін мемлекеттер əлемде қадау-қадау ғана. Қазақстан көрме арқылы қаржы-қаражатпен өлшенбейтін жетістіктерге қол жеткізе алса, жаһандық көрменің бірден бір пайдасы осы емес пе? Бұл – бір. Екіншіден, ЭКСПО-2017 көрмесі арқылы Қазақстанның əлемдік имиджі беки түсетіні сөзсіз. Үшіншіден, Қазақ елінің Орталық Азиядағы көшбасшылық ұстанымы осындай ауқымды халықаралық дүниелер арқылы нығаятыны белгілі. Ал одан да өзекті дүние бар – бұл, ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесінің тақырыбымен тұтастай

байланысты. «Болашақ энергиясы» – Қазақстан үшін нағыз сұранып тұрған тақырып қана емес, бұл – елдің кешегісін түгендеп, оны бүгін гісімен бекемдеу арқылы келе шегіне бағдарлайтын тың қадам болмақ. Жалпы, «Болашақ энергиясы» – Орталық Азия үшін аса өзек ті мəселе. Сондықтан да, ЭКСПО-2017 тақырыбы энергети калық қауіпсіздіктен бастап, өңірдегі аса өткір болып отырған су ресурстарының тапшы лығы проблемасына да өзіндік септігін тигізетіні болжанады. Сосын бүгінгі күні Орталық Азия өңірі энергетика саласындағы жаңа технологияларға мейлінше зəру екені баршаға аян. Олай болса келешекте Қазақстанның аймақ елдері арасында баламалы энергетика бойынша нағыз орталыққа айналу мүмкіндігі арта түсетіні сөзсіз. Жаңартылатын энергия көздеріне қатысты соны технологиялар, тың идеялар Астанада жүзеге асып, Қазақстан арқылы Орталық Азияның басқа мемлекеттеріне ене бастайды. «Жасыл технологияларды қалай қолданамыз?» деп көршілес өзбек, қырғыз, тəжік, тіпті орыс ағайындар да бізден сұрай бастайтыны анық. Жалпы, ЭКСПО-2017 халық аралық мамандандырылған көрмесінің тақырыбынан туындайтын экология, балама қуат көздері, күн мен жел əлеуеті, үнемшілдік секілді мəселенің барлығы қазақтың ықылымнан келе жатқан дəстүрлі өмірімен тығыз байланысты дүние екенін аңғару қиын емес. Енді сол жөнінде бір ауыз сөз. Табиғатпен етене араласып, қоршаған айналасын қастерлей білген бабаларымыз үшін атақоныс-отанын ардақтаудан артық іс болып па еді? Ал қазақтың «Көкті жұлма» деген бір ауыз тыйымының

астарында не жатыр? Бұл малдың азығына қатысты айтылған тыйым емес, керісінше, зор экологиялық көзқарастың белгісі! Көкті қорғау – қоршаған ортаны, табиғатты көркейтудің қамы. «Бұлақтың басын лайлама» деуінің өзі де тазалықтан сыр береді. Бұл ретте белгілі жазушы, Мəжіліс депутаты Алдан Смайыл былай дейді: «Қазақтардың Күнге, Айға, От пен Суға табынуының өзі бабаларымыздың қоршаған ортамен ұдайы байланыста болғанын растайды. Бір ғана «Су ішкен құдығыңа түкірме» деген тыйымның өзінде біршама жайт қамтылады. Жалпы суға түкіру жаман ырым саналатын. Құдық қазғанда ырым жасап, оны ластамауды қатаң ұстанатын. Сосын қажет болмаса талды кеспейтін, біреуін кессе, онын егетін. Бұлақтың көзін тек білетін адамдар ғана ашатын еді, ал білмейтін адамдар ашса, ондай бұлақ суалып кететін. Осындай ырым-тыйымдар ежелден еліміздің табиғатпен етене екенін аңғартпай ма?». Ұлы даладағы көшпенділердің киіз үйімен танысу барысында əлем ғалымдары ондағы жылу ұстау қасиетінің, ауа алмасу үдерісінің сақталуына таң-тамаша болып жатыр емес пе? Киіз үйдің кереметіне түйсінген шеттегі жұрт энергия үнемдеу мəселесінің қазақ үшін таңсық емес екенін де аңғарар еді. Былайша айтсақ, қазақтың болмысында үнемшілдік, қоршаған ортаға қатысты қамқор лық ықылымнан бар əрі ол көзқарас бабаларымыздың өмір салтымен біте қайнасып, заманына сай қалыптасқан. Ендеше, бүгінгі қазаққа бұрынғы баба бойындағы болмысты қазіргі заманға бейімдей жаңғырту жетіспейтін тəрізді. Бұл кешегі ұлы дала көшпенділерінің қазіргі замандағы «болашақ энергетикасы» үшін бастама көтерудегі заңдылығын нығыздай түсетін дүние болмай ма? Түйіндей келсек, пəл са пашылар экологиялық апат жұртшылық жаппай рухани дағдарысқа ұшыраса туындайды, дегенді жиірек айтады. Бұлай болса қазақ даласындағы рухани жаңғыру ісі ұлттық мұратпен ұштасып, ұдайы қаперде тұруы шарт. Бұған бірден бір септік – ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі. Қанат ТОҚТАР.


ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Денсаулыќ саќтаудаєы тїйткілді мəселелер Өткен сенбіде Премьер-Министрдің орынбасары Гүлшара Əбдіқалықова жұмыс сапарымен Алматы қаласына келді. Үкіметтік делегация құрамында Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрі Тамара Дүйсенова бар. Шара барысында құзырлы орган өкілдері қаладағы «Саламатты Қазақстан» бағдарламасының жүзеге асу барысын талқылап, Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі аясында Алматыдағы медициналық қызмет көрсету деңгейінің, сондай-ақ, отандық онкологияның өзекті мəселелерін сөз етті.

білім деңгейі жоғары болғандықтан облыстардан, Алматының маңындағы аудандардан науқастар көп келеді. Сондықтан қабылдау мөлшері көбірек, сол жағынан қала тұрғындары кейде кезекке тұрып, қаралып үлгермей жатады. Ал оны шешудің жолдары бар, мемлекеттік тапсырыстарды көбейтіп, əр аурухана, əр аудан бойынша жіті есеп жүргізу керек.

Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Делегация мүшелері Алматыға іссапарын қаладағы Алмалы ауданындағы 59 мың тұрғынға медициналық қызмет көрсететін салынғанына 30 жыл болған №3 емхананың жұмысымен танысудан бастады. Министр ханым емхананың жұмыс істеу үдерісімен жақынырақ танысу мақсатында өзін емханаға келген пациет ретінде тіркеу бөлімінен дəрігерге көрінуге жолдама алудан бастап, барлық процедурадан өткізуді өтінді. Қонақтарды алдымен бір ауысымда бес жүз пациент қабылдайтын емхананың кіреберісінде тұрған терминалдың ерекшелігімен таныстырды. Мұнда барлық қызметкерлердің тізімі, олар жайлы мəліметтер берілген. Келген пациент өзіне қажетті дəрігердің қабылдау кестесін біліп, кезекке жазылып, əрі олардың жұмысына баға бере алады. Кейін емхананың бас дəрігері мониторинг жасап, олардың жұмысын бақылап, қадағалайды, егер шағым болса дереу қарастырып, шара қолданады. Бұл электронды технологияның жетістігі дəрігер мен пациент арасындағы байланысты күшейтсе керек. Түскен кейін делегация мүшелері қаладағы медицина саласының инновациялық даму көрсеткішіне айтарлықтай үлес қосып отырған, жаңашыл №7 қалалық клиникалық ауруханада болып, оның жұмысымен танысты. Рас, қатардағы қалалық мемлекеттік аурухана базасында соңғы үш жылда 40-тан астам инновацияның енгізілуі күңгейдегі бас қаладағы медицина саласының даму деңгейінің интегралды көрсеткіші болып табылады. Аурухана жұмысымен танысқан соң үкіметтік делегация мүшелері қаланың денсаулық сақтау саласы қызметкерлерімен кездесу өткізді. Онда Алматы қаласы денсаулық сақтау басқармасының басшысы Жанат Қасымжанова шаһардағы денсаулық сақтау саласындағы атқарылған жұмыстар, қол жеткізген жетістіктер мен кемшін тұстарды алға тартты. – Алматы қаласы үлкен мегаполис, – деді іссапардың мақсатына тоқталған Г.Əбдіқалықова.

«Егемен Қазақстан».

«Даму» кəсіпкерлікті дамыту қорының Ақтөбе облысы бойынша аймақтық филиалы «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы аясында жұмыстарын жүргізіп отырған нысандарға баспасөз турын өткізуді дəстүрге айналдырып келеді. Бұл жолы журналистер мемлекеттік бағдарлама бойынша əртүрлі қолдау алып отырған үш кəсіпорынның жұмысымен танысты. Баспасөз турына қатысушылар атбасын тіреген бірінші кəсіпорыны – «Казтеплоэнергомонтаж» ЖШС. Бұл құбыр шығаратын жаңа кəсіпорындардың бірі. 2012 жылы серік тестік «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша 361 миллион теңге несие алып, оны зауыттың екінші кезегін жəне əкімшілік корпусты салуға, құрал-жабдықтарды алуға пайдаланды. Несие субсидияланды жəне де кəсіпкер «Бизнестің жол карта сы-2020» бағдарламасының кепілдендіру механизмін қолданды. Кəсіпорынның басшысы Алмас Ысмағұлов «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының «Іскерлік байланыстар» жобасы аясында оқып, өткен жылы АҚШ-та бизнес тəжірибеден өтті. Зауытта шығарылатын құбырлар жылу жүйелерінде қолданылады.

«Тараз химиялыќ паркі» мегажобасы, ґѕір экономикасыныѕ серпінді дамуына септігін тигізеді Соңғы үш-төрт жылдың бедерінде Елбасының бастамасы бойынша, республика Үкіметі еліміздің оңтүстік облыстарының əлеуметтік-экономикалық əлеуетін көтеру мақсатымен өңірде инвестициялық мегажобаларды қолға алуда. Солардың санатында Елбасының 2012 жылғы 13 қарашадағы № 426 Жарлығы негізінде Шу ауданы аумағында құрылған, жобалықсметалық құны 2 миллиард 725 миллион долларды құрайтын, құрамында əлемдік нарықта үлкен сұранысқа ие ең жаңа химия өнімдерін өндіретін 16 кəсіпорын бар «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағын атауға болады. Жаңа нысан толық қуатында іске қосылған кезде мұнда 2400 адам тұрақты жұмыс орнымен қамтылады, арнайы экономикалық аймақ кəсіпорындары жылына екі миллион тоннаға дейін химия өнімдерін өндіріп, олардың жыл сайынғы табысы 75 миллиард теңгеге дейін жетеді деп күтілуде. Оның үстіне химиялық парктің шығарған өнімдері негізінде облыста үш жүзге тарта шағын жəне орта кəсіпкерлік нысандарының жұмысы жанданатын болады.

Негізі ќалануда, нəтижесі табысты болмаќ

– Қазіргі кезде Алматыда 17 респуб ликалық деңгейдегі орталық тар мен қалалық 83 емдеу мекемелері бар. Біріншіден, солар дың жұмысымен танысу. Екіншіден, Елбасы жақында Парламент сессиясының ашылуында халыққа медициналық қызмет көрсетуді дамыту, сондайақ, медициналық сақтандыруды енгізуді қолға алуды үлкен міндет етіп қойды. Үшіншіден, «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының орындалу деңгейін бақылау. Өйткені, келесі жылы бұл бағдарлама аяқталатындықтан, осы бес жылда не істелініп, не қойылды – соны таразыға салып, қай жерде жетіспеушілігіміз бар, алдағы уақытта қандай бағдарлама қарастырып, медицина саласын əрі қарай дамытуды көздеу. Сондай-ақ, вице-премьер бірқатар нысандарды аралап, оларда денсаулық сақтау саласы бойынша жүргізіліп жатқан реформалардың жүзеге асырылып жатқанын, емханаларда электронды тіркеудің жолға қойылып, емханаларда бұрын болмаған əлеуметтік қызмет кабинеттері қызмет көрсетудің интеграциясы екенін, бұл науқастың мəселесін жеңілдететінін жеткізді. – Кемшіліктер əр жерде бар, – деді Гүлшара Əбдіқалықова. – Бірақ Алматының бір ерекшелігі – мұнда көптеген республикалық медициналық орталықтар орналасып, алматылық мамандардың

Үкіметтік делегация мүшелері одан кейін Қазақ онкология жəне радиология ғылыми-зерттеу институтына да арнайы барып, онкологтармен кездесу өткізді. Кездесу барысында отандық онкологияның бүгінгі жай-күйі мен дəрігерлерді мазалаған мəселелер кеңінен талқыланды. Ал Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрі Тамара Дүйсенова 2011-2015 жылдары денсаулық сақтау саласын дамытуға арналған мемлекеттік «Саламатты Қазақстан» бағдарламасының екінші кезеңі бойынша жаңа міндеттерді алға қойып, тапсырмалар берді. Медициналық көмек көрсету сапасын арттырып, аурудың алдын алу, мамандар тапшылығын шешу проблемасы да министрдің назарынан тыс қалмады. Ол үшін оқу орнын аяқтап, жаңадан келген жас маманды жұмысқа қабылдау кезінде оларға жоғары талап қою қажеттілігі айтылды. Алдағы уақытта алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуді дамытуға баса назар аударылатын болады. Сөз соңын министр «Қазақ онкология жəне радиология ғылыми-зерттеу институты еліміздегі барлық онкологиялық қызметті қадағалап, оларды бірбірімен байланыстырып, жұмысын үйлестіріп отыруы қажет», деп түйіндеді. АЛМАТЫ.

Баєдарлама баєын ашќан кəсіпорындар Сатыбалды СƏУІРБАЙ,

5

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

Кəсіпорын өнімінің негізгі пайдаланушысы «Трансэнерго» ЖШС болып табылады. Кəсіпорын басшысының айтуынша, бұл құбырлар Орал, Рудный, Алматы қалаларында да сұранысқа ие болып отырған көрінеді. Облыс орталығындағы емдік шырындар шығаратын «ТК Фарм Актобе» ЖШС-нің кəсіпорны биыл ғана іске қосылып, «Good Manufacturing Practice» халықаралық стандарттар бойынша жұмыс істеуде. Бұл жобаның жалпы құны 245 миллион теңгені құрайды, соның ішінде 195 миллион теңге несие «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша алынып мемлекет тарапынан субсидиялануда. Сонымен қатар, бұл кəсіпорын «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасының инфрақұрылымдық қолдауын пайдаланып, зауытқа тас жол, су, кəріз құбырларын, телефон жүйелерін өткізді. «ТК Фарм Актобе» ЖШС сервистік компаниялардың көмегін алып, BAS бағдарламасы бойынша кеңесші шақырғалы отыр. Сонымен қатар, кəсіпорынның басшысы «Іскерлік байланыстар» жобасының бірінші кезегі бойынша оқудан өткен. Болашақта осы жоба аясында Германияға тəжірибеден өтуге барып, ол жақтағы кəсіпкерлермен байланыс орнатуды көздеуде. Қазір зауытта термопсис қосылған мия балшырыны шығарылады. Болашақта мұнда

мия жəне пертусин балшырындарын шығару көзделуде. Мия сығындысын жəне глициризин қышқылын өндіруге бөлек орын бөлінуде. Өндіріс жоғары тазарту технологиясына негізделген. Үшінші дəрі-дəрмек (таблетирование) цехын іске қосу жоспарлануда. Бұл нысанға еуропалық озық технология пайдаланылмақ. Осы өніммен Қазақстанның батыс, орталық жəне шығыс өңірлері сұранысы қамтамасыз етіледі деп күтілуде. Халықаралық деңгейге шығуы да қарастырылуда. – Бүгінгі таңда мемлекет фармацевтикалық саланы дамытуға барлық жағдайды жасауда. Мемлекеттік қолдау жəне əлемдік стандартты кеңінен өндіріске ендіру фармацевтикалық кəсіпорындардың дамуына ықпал етіп, Қазақстан халқын сапалы да қолжетімді дəрідəрмекпен қамтамасыз етуге қол жеткізеді, – дейді кəсіпорын басшысы Жанагүл Төреханова. Қазір өз бизнесін жүргіземін деген кəсіпкерлерге Үкімет тарапынан көрсетілетін қолдау-көмек баршылық, шүкір. Тек өзіңе тиімді кəсіпті таңдай біл де, өнім өндіру мен өткізуді жолға қой, қызмет сапасын жақсарта біл. Сонда ғана еңбегің жанып, өзіңе де, елге де пайдаң тиеді кəсіпкер ағайын. Ақтөбе облысы.

Халықаралық тауар айналымы белсенділігін арттыру, инвестициялар тартуды жеделдету жəне экономикалық интеграция үдерістері ауқымын кеңейту есебінен серпінді экономикалық өсімге қол жеткізуге мүмкіндік беретін еліміздегі алты экономикалық аймақтың бірі, ел Үкіметінің шешімі бойынша Қазақстанның үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасына кіретін 29 инвестициялық жобаның бірегейі – «Тараз химия паркі» арнайы экономикалық аймағының Шу өңірінде орналасуының да өзіндік себептері бар. Ең алдымен Шу қаласынан 15 километр жердегі Қорағаты өзенінің сол жақ бетінен бөлініп берілген, болашақ химия кəсіпорындары салынатын, аумағы 505 гектар алқап Тараз-Шу теміржолы мен Батыс Еуропа – Батыс Қытай транзиттік дəлізіне шығатын Мерке – Бурылбайтал автодаңғылынан 5,8 километр, «Шу» ПС-500 подстансасынан 5, Тасөткел су қоймасынан 38, Орталық Азия – Батыс Қытай газ құбырынан 9,7 километр қашықтықта жатыр. Бұл – алғашқы кəсіпорындары таяудағы екі-үш жылдың ішінде салынып, іске қосылуға тиіс алып мегажобаны белгіленген мерзімде жүзеге асыруға қолайлы жағдай туғызатын химиялық парктің инфрақұрылым жүйесінің құрылысын тездетіп жүргізуге мүмкіндік береді. Екіншіден, химиялық парктің кəсіпорындар кешенінің өнім өндіруіне қажетті фосфорит, дала шпаты, барит, ас тұзы, түсті металл кен орындары сияқты бай шикізат көздерінің жақын орналасуы, бас-аяғы 250 километр жердегі облыс орталығында фосфор химиясы өнеркəсібінде еңбек етуге қабілетті мамандар контингентінің жеткілікті шоғырлануы да заманауи кəсіпорындарды орналастыратын

орын ретінде Шу өңіріне таңдау жасауға ықпал еткендігі анық. Жалпы, «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының жобалық-сметалық құны 24,5 миллиард теңгені құрайтын инфрақұрылымы құрамындағы тəулігіне 27,4 мың текше метр су өткізе алатын, ұзақтығы 35,2 километрлік магистральды су құбырының, ұзындығы 5,8 жəне 6,4 километр болатын екі жолақты, ені алты метрлік автомобиль жолы мен теміржолдың, 3,5 километрге созылатын, қос желілі электрмен жабдықтау жүйесінің жəне Орталық Азия – Батыс Қытай газ құбырынан тартылатын сағатына 120 мың текше метр «көгілдір отын» өткізуге мүмкіндігі бар, ұзындығы 9,7 километр газ құбырының құрылысы биыл аяқталуға тиіс. Біз «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы» акционерлік қоғамында болғанымызда акционерлік қоғам басқармасы төрағасының міндетін атқарушы Динара Оразбаева инфрақұрылым құрылысында ауқымды істердің атқарылғандығын мəлім етті. Акционерлік қоғам мамандарының атап көрсеткеніндей, химиялық парк инфрақұрылымының сыртқы нысандарының құрылысын жобалау жəне жүргізу туралы акционерлік қоғаммен келісімшартқа отырған, «КАТЭК» компаниясы басшылық жасайтын, құрамына «Өркен» ЖШС, «KazHiTechEuroBuiding» ЖШС жəне «ISS Engineering» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі кіретін консорциум маусым айының онына дейін су құбыры төселетін 24 километрлік орды əзірлеген, кəсіпорындарға апаратын автомобиль жолының негізін қалайтын топырақ қабатын үю, тегістеу, нығарлап-тығыздау жұмыстарын толық аяқтаған, теміржол желісі тартылатын жердің тең жартысына жуығында əзірлік жұмыстарын жүргізген. Бұдан өзге,

Кəсіпкер «Назарбаев Университетінде» оќып ќайтты Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Жаңақорған ауданында тұратын жеке кəсіпкер Жаннат Жұмабек «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша Астана қаласында білімін жетілдіріп келді. Ол аталған бағдарламаның «Шағын жəне орта бизнес топ менеджментін оқыту» жобасы аясында «Назарбаев Университетінде» білім алды. Расы керек, бүгінде «Назарбаев Университетінің» əлемдік жоғары оқу орындарымен бəсекеге түсе алатын қуатты орын екенін екінің бірі біледі. Сондықтан ауылдағы кəсіпкердің үлкен оқу орнынан тəлім алып қайтуы Елбасының бастамасымен өмірге келген бағдарламаның нақты жұмыспен айналысып жатқанынан хабар берсе керек. Жаннат 2009 жылдан бастап Жаңақорған кентінде кəсіпкерлікпен айналысып келеді. Бүгінде өзінің шағын тігін цехы бар. Жалпы, қай нəрсе болмасын алдымен əуестіктен басталады ғой. Жаннаттың жастайынан тігін тіккенді жаны қалайтын. Сүйікті ісінің біріне балайтын. Ол əртүрлі киім тігумен қатар, терезеге перделер де тігетін еді. Алғашында тапсырыстарын үйінде қабылдап жүрді. Кейіннен бұл істен пайда табуға болатынына көзі жеткесін, бизнеске айналдырды. Солайша, тек өзі емес, өзге де адамдарды жұмыспен қамтуға болатынын түсінді. Сөйтіп, арнайы цех ашты.

«Даму» қорының ұйымдастырған кезекті бір семинарында Жаннат өзінің бизнесті басқару жөнінде түсінбеген жайттарымен бөліскен екен. Қордың менеджерлері «Іскерлік байланыстар» жəне «Шағын жəне орта бизнес топ менеджментін оқыту» жобалары бойынша оқыту курстарына бару керектігін айтқан. – Шынымды айтсам, алғашында бұл семинар туралы естігенде елп ете қалған жоқпын. Себебі, күнделікті қадағалап, бақылап отырған бизнесімді көп уақытқа тастап, Астанаға бару керек екен. Бірақ алдағы уақытта кəсібімді бұдан əрі дамыту үшін оқу керек екенін анық ұғындым. Бұл оқудың қаншалықты маңызы зор екенін енді түсініп жатырмын. Республикамыздың көптеген аймақтарындағы кəсіпкерлермен танысып, тəжірибе алмасып жəне өзімнің іскерлік қабілетімді арттырып қайттым. Аудан орталығында осы сала бойынша өз кəсібін алғаш бастағандардың бірі едім. Қазір бəсекелестерім өте көп. Сондай бəсекелестік бар жерде қалай жемісті еңбек етуге болатынын шетелден келген тəжірибелі тренерлер толықтай ашып, бизнестегі қиындықтарды жеңудің жолдарын үйретті. Бизнесіңді ұдайы дамытып, сапалы түрде алға жүргізу үшін міндетті түрде осындай тренингтер пен семинарларға қатысу керек екен, – дейді Жаннат. Қызылорда облысы.

консорциум құрамындағы заңды тұлғалар алдағы жылдан бастап, құрылысы қолға алынатын «Химплюс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің глифосат, каустикалық сода, үш хлорлы фосфор жəне хлорлы өнімдер шығаратын кəсіпорындары орналастырылатын 15 гектар жерді көлбеу тегістеуден өткізіпті. Біз Тараз-Шу теміржол магистралі бойындағы ел аузында 92-ші разъезд атанып кеткен шағын елді мекеннен Шу қаласына қарай бір шақырымдай жердегі теміржол өткелінен өтіп, жаңадан тартылуға тиіс теміржол желісі бойындағы жұмыс үдерісінің барысымен танысқанымызда, жер қазатын, тегістейтін, топырақ тасып, үйетін жəне топырақ қабатын нығарлап-тығыздайтын алып техникалардың қызу іс-қимылының куəсі болдық. Жұмыс қарқынының қауырттығы акционерлік қоғамның жобалау жəне күрделі құрылыс бойынша басқарушы директоры Бекет Молдахановтың «Магистральды су жəне газ құбырларын, электр жəне талшықтыоптикалық байланыс желілерін тарту, автомобиль жəне теміржол құрылысын жүргізу сияқты сыртқы инфрақұрылым жұмыстары жыл аяғына дейін толық аяқталады. Одан кейін барлық күш-жігер ішкі инфрақұрылым мен кəсіпорындардың құрылысын құрылтайшы белгілеген кестеге сай сапалы жүргізуге жұмылдырылатын болады», деген тұжырымының ақиқатқа толық сай екендігін айғақтап тұрғандай.

ТМД-да теѕдесі жоќ гербицид – глифосат Шу ґѕірінде ґндірілетін болады Елбасы 2012 жылғы «Əлеуметтікэкономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Жолдауында «Үкімет ке Жамбыл облысында құны шамамен 2 миллиард доллар тұратын кешенді минералды тыңайтқыштар өндірісін құру жөніндегі жобаны жалғастыруды тапсырамын. Бұл тыңайтқыштар ауыл шаруашылығы үшін қажет. Жоба Жамбыл облысының жəне бүтіндей оңтүстіктің экономикасын көтеруге мүмкіндік береді», деп атап көрсеткен болатын. Мемлекет басшысының сол тапсырмасына орай ел Үкіметі жобалап, бекіткен «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағында бастапқы кезде бұрын Қазақстанда мүлдем өндірілмеген немесе аз көлемде ғана өндірілген əрі шетелдік жəне отандық инновация мен ғылыми-техникалық ізденістердің (Соңы 6-бетте).

Еліміздің мал шаруашылығынан өндірілген өнімді экспорттаудың жаңа жолы ашылды. «ҚазАгро» ұлттық холдингінен алынған мəліметке қарасақ, осы жылы Алматы мен Жамбыл облыстарының қой шаруашылықтары еттерінің алғашқы жөнелтілімін Бахрейн Əмірлігіне жіберуді жоспарлап отыр. Одан кейінгі кезекте Иран мен Қытай тұрған көрінеді.

Экспорттыѕ жаѕаша баєытына жол Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Жуырда Таяу шығыс елдерінің өкілдері аталған холдинг құрамындағы «ҚазАгроӨнім» компаниясы мен оның серіктесэкспорттаушы компаниясы «Empire Group Corporation» ЖШС-нің шақыруымен елімізге келген еді. Сапардың мақсаты, республиканың ветеринарлық жағдайын зерттеп, қой шаруашылықтары мен етті қайта өңдеу кəсіпорындарының «Халал» стандартына сəйкестігін сараптаудан өткізу болды. Əмірліктің азық-түлік жəне аграрлық сала комитетінің төрағасы Халед Əли Рашид Аламин бастап келген делегациямен мемлекеттік ветеринарлық қызметтің, карантиндік қауіпсіздік, сондай-ақ, логистика жəне бизнес қызметтерінің өкілдері де кездесті. Іссапар барысында Бахрейн мамандары Алматы мен Жамбыл облыстарындағы бірқатар мал шаруашылықтарымен ет комбинаттарын аралады. Сөйтіп, қойларды бағу жағдайымен, ветеринарлық қауіпсіздік, саладағы инфрақұрылым, малды сою мен оны сақтау ережелерімен танысты. «ҚазАгроӨнім» АҚ 2020 жылға дейінгі қой шаруашылығын дамытудың шеберлік-жоспары шеңберінде қой етінің экспорттық

əлеуетін арттыруды жүзеге асыру үшін 2013 жылдан бері түрлі тиімді іс-шаралар ұйымдастырып жүр. Компания мамандарының пікіріне қарағанда, «ҚазАгро» ұлттық холдингінің көмегімен ашылып отырған жаңа сату нарықтарының пайда болуы отандық шаруашылықтар мен қайта өндірушілерді, жұмыс қуатын күшейтуге ынталандырады. Бахрейн мамандары Алматы облысының Жамбыл, ал Жамбыл өңірінің Меркі ауданындағы шаруашылықтардың жайылым жерлері мен малдың жағдайын көрді. Сондай-ақ, бірқатар мал сою комбинаттарының жұмысымен танысты. Қуанарлығы, бахрейндік мамандар біздің малдың күйін жоғары бағалады. Мұнымен қатар, малды бағу мен азықтандыру жағдайының экологиялық мінсіздігін айрықша атап өткен. Сөйтіп, қазақстандық қой етінің дəмдік қасиетіне де жоғары баға берген. Десек те, малды союға байланысты ережелер мен шарттар бойынша ескертулер болды. Осыны ескерген қазақстандық тарап жақын арада ережені талаптарға сəйкестендіруге міндеттенді. Алғашқы өзара келісім бойынша қой етін Бахрейнге бастапқыда тірі салмақта жеткізіп отыру жүзеге асырылады. Кейіннен барып, тоңазытылған күйінде экспорттала бастайды.

1


6

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу кезеңінде шетелдерден келушілерді тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету мəселесі қалай жүзеге асырылады? Шетелдік қонақтардың ас мəзірінің ерекшеліктері ескеріле ме? Азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ісі қалай шешілмек? Бұл мəселе жайында газет тілшісіне Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономикалық интеграция жəне аграрлық азық-түлік нарығы департаментінің директоры Айна ҚҰСАИНОВА айтып берді.

ҮКІМЕТ

Mайќайыѕныѕ жаѕа мектебі

Шетелден келушілер талапќа сай тамаќтандырылады Осы мəселені шешу аясында 2014 жылғы 4 ақпандағы министрлік бұйрығымен Жұмыс штабы бекітілді. Оның құрамына бірқатар министрліктердің, Астана қаласы əкімдігінің, «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ жəне «Қазагромаркетинг» АҚ өкілдері кірді. Бүгінгі таңда Жұмыс штабы белсенді түрде қызмет етуде. Мəселен, отырыстың бірінші қорытындысы бойынша ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу кезеңінде тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету мақсатында шаралар кешені бекітілді. Астанадағы ЭКСПО көрмесіне шамамен əлемнің 100-ге тарта мемлекеттері мен 10-нан астам халықаралық ұйымнан адамдар келеді деп күтілуде. Алдын ала есеп бойынша көрмені тамашалауға 2,1 млн. адамның қатысуы жоспарланып отыр, оның 320 мыңы шетел азаматтары. Осы ретте, келетін қонақтардың азық-түлік тауарларын, тағам түрлерін тұтыну ерекшеліктерін зерттеу бойынша жұмыстар жүргізілген. Мəселен, Қытай, АҚШ жəне Еуропалық Одақ секілді елдер негізінен жеміс-көкөніс (қызанақ, қияр, қырыққабат (алуан түрлеріне), пияз, картоп, сəбіз, алма жəне т.б.) өнімдерін, еттің емдəмдік түрлерін (құс еті, сиыр еті, бірен-саран шошқа еті) жəне бакалея өнімдерін қалайды. Десек те, олар тұтынатын тауарлардың номенклатурасында Қазақстан аумағында өндірілмейтін өнімдер де кездеседі. Олар – теңіз өнімдері (ұлулар, омарлар, асшаяндар, сегізаяқтар) мен жемісжидектердің экзотикалық түрлері (банан, ананас). ЭКСПО-2017 көрмесін өткізу кезеңінде азық-түлік тауарларының қосымша тұтынуын анықтау аясында Денсаулық

сақтау министрінің 2005 жылғы 13 желтоқсандағы бұйрығымен бекітілген халықтың орташа жан басына шаққандағы тұтынудың төменгі нормасы мен жоспарланатын сапарларға жəне түрлі жыныстық жас айырмашылықтарына сүйене отырып, есеп айырмасы құрылған. Көрме кезінде (10 шілдеден бастап 10 қыркүйекке дейінгі мерзімді қамтитын 3 ай уақытта) елордада азық-түлікпен қамтамасыз ету деңгейі тұрақты болады деп болжанып отыр. Жалпы, келетін шетелдік қонақтардың санына қосымша 401 тонна қызанақ пен қияр, 2 004 тонна қырыққабат, 1 603 тонна пияз, 7 615 тонна картоп, 1 603 тонна сəбіз, 2 004 тонна алма, 1 202 тонна сиыр еті, 721 тонна шошқа еті, 401 тонна құс еті, 1 443 тонна қант, 681 тонна күріш жəне т.б. – өнімдер қажет. Астанаға азық-түлікті жеткізу бойынша өңірлердің қамтылуына жəне олардың əлеуетті мүмкіндіктеріне талдау жүр гізілуде, сондай-ақ, оларды жеткізу жолдары мен сақтау сыйымдылықтарының мүмкіндіктері қарастырылып жатыр. Қатысушыларды тамақ өнімдерімен толықтай қамтамасыз ету мəселесіне өңірлер де қатысуда. Мəселен, Алматы қаласы мен облысының əкімдіктері өздеріндегі өндірістік қуат пен көлік жолдарының мүмкіндіктерін есепке ала отырып, азық-түлік тауарларының қажетті көлемін жеткізуді қамтамасыз етуге əзір тұр деуге болады. Ал Астана қаласының əкімдігі көп функциялы саудалогистикалық кешендер бойынша құрылыс жүргізу жұмыстарын қолға алса, «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ қосымша қажет етілетін өндірістер

1-сыныпќа 93 оќушы келді, ал, мектеп Дихан баба Əбілов есімімен аталатын болды Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан.

көлемін анықтау мақсатында қазірдің өзінде жоспарланған жəне қаржыландырылған инвестициялық жобаларды бағалау бойынша жұмыс жүргізуде. Сонымен, ағымдағы жылдың мамыр айындағы көрсеткіш бойынша, «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ инвестициялық портфелінде жалпы 259,0 млрд. теңгені құрайтын 397 инвестициялық жоба бар. Оларды пайдалану кезеңінде 13,6 мың жұмыс орны құрылатын болады. Бұған қоса, өндірістің көлемін ұлғайтуға септігін тигізетін жалпы 192,9 млрд. теңгені құрайтын 300 жоба енгізілді. Осы жобалардың арқасында жылына 650,8 млн. дана жұмыртқа, 61,9 мың тонна құс етін, 146,5 мың тонна сүт пен сүт өнімдерін, 50,5 мың тонна жеміскөкөніс өнімдерін, 30,0 тонна ет пен ет өнімдерін өндіру көзделіп отыр. Көрме қатысушыларын азықтүлікпен жабдықтаумен қатар, азық-түлік өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселесі де ескерілгендігін атап өтпекпін. Халықтың санитарлықэпидемиологиялық саулығы мен тұтынушылардың құқығын қорғау саласындағы қадағалау агенттігімен Көрмені өткізу мен əзірлеу бойынша жұмыс жоспарының жобасы құрылды. Оған қоғамдық азықтүлік пунктерін түгендеу; азықтүлік өнімдерін сақтау бойынша көтерме қоймаларын тексеру; қала аумағын санитарлық тазалауды бақылау; сауда нысандарын тексеру бойынша жұмыстар жəне қонақүйлер мен отельдерге санитарлықгигиеналық тексерістерді өткізу шаралары кірді. Жазып алған Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Зыряндаєы ќос ќуаныш Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Зырян ауданында «MiraMed» жекеменшік медициналық орталығы мен «Марат-Сұлтан» жекеменшік бала бақ шасы ашылды. Аталған емхана ның құрылтайшылары шағын қалаларды дамыту бағдарламасы бойынша 3 млн. теңге көлемінде грант алған болатын. Аудан тұрғындарына медициналық қызмет көрсетуді жетіл діру мақсатында тұсауын кес кен күндізгі стационардың материалдық-техникалық базасын жарақтандыру үшін кəсіпкер жеке қаржысы есебінен 4 млн. теңге жұмсады. Медициналық орталық директоры Əсем Имамбаеваның айтуынша, бұл қаржыға ультрадыбысты диагностикалық аппарат, жарық шамдары, екі электрлі кардиограф жəне өзге де медициналық құрал-жабдықтар алынған. Сондай-ақ, жаңа нысан 16 білікті дəрігерді жұмыспен қамтып отыр. Олардың арасында терапевт, көз дəрігері, невропатолог, отоларинголог, хирург, травматолог, гинеколог дəрігерлері бар. Емхана күнделікті 50 адамға дейін қабылдай алады. Ал «Марат-Сұлтан» балабақшасы жалпы көлемі 2 264 шаршы метрді қамтитын екі қабатты жарық ғимаратта орналасқан. Онда 245 бүлдіршін тəрбиеленеді. Сонымен бірге, 67 жұмыс орны құрылып отыр. Оның ішінде 30 педагог, 7 тəрбиешілердің көмекшісі, 30 техникалық қызмет кер бар. Бұрынғы «Сəуле» балабақшасының ғимараты 1984 жылы салынғанымен, 20 жылдан астам уақыт пайдалануға берілмеген екен. Биыл мамыр айында аталған ғимарат «МаратСұлтан» ЖШС-нің сенімді басқаруына берілді. Осыған дейін Өскемен қаласында екі балабақша ашқан кəсіпкер енді Зырян қаласында əлеуметтік серіктестік

арқылы алғаш рет балабақша ашып отыр. Кəсіпорынның бас директоры Алмагүл Мыңбаеваның айтуынша, жеке қаражаты есебінен Зырян қаласындағы бөбекжай ғимаратын қайта жаңғырту жұмыстарына 136 млн. теңге жұмсалған. Сондай-ақ, аудандық білім бөлімі мемлекеттік тапсырыс шеңберінде 18 млн. теңге көлемінде қаржыландыру жөніндегі өтініштерін мақұлдапты. Бөбекжай таңғы 7.00-ден кешкі 19.00-ге дейін жұмыс істейді. Балабақшаны аралау барысында бүлдіршіндерге қажетті жағдай жасалғанын байқадық. Гүлнəзия Смағұлова есімді қала тұрғыны жаңа балабақшаның атааналардың көңілінен шыққанын жеткізді. Бүгінде Зырян ауданында

ҮКІМЕТ

мектепке дейінгі білім беру мекемелерімен қамту 95,9 пайызға орындалған. Аталған нысандардың ашылу салтанатына қатысқан өңір басшысы Бердібек Сапарбаев облыста балабақшамен қамту деңгейі 97,8 пайызға жеткенін, келер жылы бұл көрсеткіш 100 пайызға толығымен орындалатынын атап өтті. Бұл ретте тек мемлекет қаржысымен ғана емес, əлеуметтік серіктестік аясында балабақша ашу ісі кеңінен қанат жаюда. Шығыс Қазақстан облысы, Зырян ауданы. –––––––––––––––––

Суретті түсірген Ғылымбек СƏБИТОВ.

Кентте былтыр алғашқы кірпіші қаланған мектеп құрылысы биылғы жаңа оқу жылында аяқталды. Сөйтіп, Майқайыңдағы 420 балаға арналған үш қабатты, жарқырған сəулетті мектеп қазақ тілінде білім береді. Бұл мақсатқа республикалық бюджеттен 730 миллион теңге жұмсалды. Кент жəй кент емес Баянауылға қарайды, өндірісі дүрілдеген алтынды өңір аталады. Шағын қалашық. Он мыңға тарта халқы бар. Елімізде қабылданған əртүрлі бағыттағы əлеуметтік бағдарламалар аясында бірқатар ескі нысандары жөнделді. Майқайыңда 2 мыңнан астам оралман ағайындарымыз тұрады. Осындағы 835 оқушының дені – арғы беттен 7-8 ден жетелеп əкелген ағайындарымыздың ұлқыздары. Сондықтан да, көпбалалы, əлеуметтік жағынан аз қамтамасыз етілген отбасылардың 683 баласын тегін тамақпен қамтамасыз ету ойластырылуда. Жыл сайын мектепалды даярлық тобына 50-ге жуық кішкентай келеді екен. Ал «Ұшқын» балабақшасында жүзден аса бала бар. Демография, қара қазан, сары бала қамы үшін ағайындардың барлығы да сары балшық езілген жер асты кеніштерінде еңбек етуде. Алтын қазуда. Өткенде ереуіл жасап бір дүрлігіп қалды. Мектепке баратын бала-шаға бар. Қазір талаптілектері орындалып, аз да болса көңіл жайланды. Майқайың моноқалалар қатарына алынса тіптен жақсы болар еді. Өндіріс дегенің жетеді. Айнала кен, алтын, мыс. Игер, өз байлығыңды өзгеге бермей, өзің пайдалан деп тұрғандай. Газ-электр мен дəнекерлеушілер, тау-кен ісінің шебері, кеншілер, электриктер кентке аса қажет. Ендігі мəселе кəсіптік оқу орнын ашу қажет. Облыста орта буын жұмысшы маман кадрлар даярлайтын лицейлер аз емес. Өкінішке қарай, олар ауылсынып бұл жақтарға келе қоймайды.

Сондықтан, жергілікті жерде кəсіптік мектеп құрудың уақыты келді. Майқайыңдағы жаңа мектептің ашылуына облыс əкімі Қанат Бозымбаев келіп, оқушыларды, жұртшылықты құттықтады. Үшқұлын ауылынан тасымалмен келіп оқитын 12 оқушыға автобус сыйға тартты. – Біз бұған дейін ескі мектепте оқыдық. Ал қазір бəріміз үшін қуанышты күн келеді. Заманауи жаңа мектепте бəрі де бар. Біздің Елбасыға рахмет! – дейді 11-сынып оқушысы Бекзат Қазихан. Самал Мəжитова басшылық ететін мектепте 83 мұғалім қызмет етеді. Биыл «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасымен үш жас мұғалім келіпті. Бекзат айтқандай, жаңа мектепте химия, информатика, лингафондық кабинеттер қажетті

құралдармен толық жабдықталған. Мектеп асханасында да дəмді тағамдар əзірлейтін соңғы технологиялар орнатылыпты. – Елге-ел қосылса құт. Оралман ағайындардың ұл-қыздарымен орта толды. Көптен күткен жаңа мектеп салынды. Немере-шөберелеріміз қуанышты, – дейді ардагерлер кеңесінің төрағасы Мұхтар ақсақал. Айтса айтқандай, биылғы жылдың соңына дейін облыс орталығында, Шарбақты ауданында, Қалқаман кентінде жаңа мектептер пайдалануға беріледі. Павлодар облысы, Майқайың кенті.

–––––––––––––– Суретті түсірген Валерий БУГАЕВ.

«Тараз химиялыќ паркі» мегажобасы, ґѕір экономикасыныѕ серпінді дамуына септігін тигізеді (Соңы. Басы 5-бетте). нəтижесінде өмірге келген экономикалық тиімділігі аса жоғары, экологиялық таза 16 өнім түрі шығарылатын болады. Солардың бірі – келесі жылдың қаңтар айынан бастап, «Химплюс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрылысын қолға алатын, мегажобаның бірінші кезеңінде, яғни таяудағы екі-екіжарым жыл аралығында пайдалануға берілуге тиіс төрт кəсіпорынның бірінде өндірілетін, ТМД елдерінің ауыл шаруашылығы саласында кең сұранысқа ие, бұрынғы посткеңестік елдерінің ешқайсысында да шығарылмайтын, тек алыс шетелдерден ғана импортталатын гербицид – глифосат өнімі. Кезінде технологиясын америкалық «Monsanto» компаниясының қызметкері Джон Франц ойлап тауып, егіншілікке жарамды жерлерді арамшөптен арылтудағы тиімділігі мен экологиялық залалсыздығына байланысты Америка мен Еуразия құрлығындағы ірі агроқұрылымдардың тарапынан үлкен қолдауға ие болған глифосат өнімі «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының басты брендтерінің бірі болады деп қарастырылуда. Əрі мамандардың солай деп ой тұжырымдауының да өзіндік мəнісі бар. Өйткені, сарапшылардың жүргізген мониторингі бойынша, бүгінде Еуразиялық экономикалық одаққа кіретін Беларусь пен Ресей елдерінің, көршілес Қырғызстан мен Өзбекстан, Тəжікстанның жəне Украинаның техникалық глифосатқа деген жылдық қажеттілігі 24 мың тоннаны құрайды екен. Ал Шу өңіріндегі Қорағаты өзенінің сол жақ жағасында бой көтеретін, жобалық-сметалық құны 264 миллион АҚШ долларынан асатын, құрылысына 650 адам қатысып, еңбек ететін, толық жобалық қуатында іске қосылған кезде ұзын саны 900-ге тарта жоғары жəне орта арнаулы білімі бар мамандарды қажетті жұмыс орнымен қамти алатын глифосат өндіретін зауыт жоғары қосымша құнды қоса есептегенде жылына жалпы сомасы 14 миллиард теңгеден асатын 10 мың тоннаға дейін өнім шығара алады. «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының басқарушы компаниясы» акционерлік қоғамының бас менеджері Мақпал Абзелбекованың айтуынша, өндірілген даяр өнімнің үш мың тоннасын республиканың егін шаруашылығына деген қажеттілігін қамтамасыз етуге жұмсау, ал қалған бөлігін таяу шетелдерге экспортқа шығару көзделуде. Ең бастысы, Қазақстан жаңа химия кəсіпорнының өнімі арқасында глифосатқа қатысты импортқа

тəуелділіктен құтылып, аталған гербицид түрін алуға жұмсалатын сан миллиондаған доллар қаржыны үнемдеуге жəне глифосатты экспортқа шығару арқылы қыруар валюталық табыс табуға мүмкіндік алмақ. «Химплюс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрылысын жүргізетін қалған үш кəсіпорында бұған дейін Қазақстан мен ТМД елдерінде аз көлемде шығарылып келген жəне соның салдарынан қажетті сұраныс көбінесе импорттау арқылы қамтамасыз етілетін каустикалық сода мен хлор, цианидті натрий жəне үшхлорлы фосфор өндірілетін болады. Бұл аталған өнімдердің алғашқысы химия, мұнай химиясы, целлюлоза-қағаз, медицина жəне тамақ өнеркəсібінде, түсті металлургияда, тоқыма кəсіпорындарында жəне халық шаруашылығының басқа да салаларында кең қолданысқа ие. Ал жылына құны 70 миллион АҚШ доллары болатын 25 мың тонна цианидті натрий өндіретін зауыт өз өнімімен, қазақстандық алтын өнеркəсібі кəсіпорындары жыл сайын шетелден сатып алатын он мың тоннадан астам импорттық цианидті натрийдің орнын алмастырады жəне артылғаны Қырғызстан, Өзбекстан сияқты алтын өндірісінің жұмысы жолға қойылған көршілес елдерге экспортқа шығарылады. Жылдық əлеуеті 11,4 мың тоннаны құрайтын үш хлорлы фосфор кəсіпорнының өніміне келсек, оның ТМД елдері аумағындағы фосфорлы өнім өндіретін өндіріс орындарының денінен өз тұтынушысын табары даусыз. Оның үстіне əлемдік нарықта үлкен сұранысқа ие басқа да химия өнімдерін шығаруға маманданған химиялық парк құрылысының екінші кезеңінде, яғни 2018 жылға дейінгі аралықта тағы да 12 кəсіпорын іске қосылатын болады. Нəтижесінде, акционерлік қоғамның инженерлік инфрақұрылым департаментінің директоры Ерлан Ғалиевтің тұжырымдағанындай, «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағында өндірілетін өнім көлемі жағынан да, ассортименті тұрғысынан да мегажобада белгіленген жобалық қуатына жетіп, Елбасы алға міндет етіп қойғандай, Қазақстанның оңтүстігінде химия кластерін қалыптастыруға серпін беретіндігі даусыз.

қолға алынуы, жаңа өндірістік қуаттардың іске қосылуы ондағы бюджеттің кіріс бөлігі көлемінің артуына əрі сол арқылы жаңа жұмыс орындарының көптеп ашылуы нəтижесінде жұртшылықтың тұрмыстық деңгейінің жақсаруына игі ықпал ететіндігі белгілі. Ал Шу ауданы аумағында салынып жатқан «Тараз химиялық паркі» АЭА сияқты алып мегажобаның жүзеге асырылуы өңірдің əлеуметтік-экономикалық əлеуетін, инфрақұрылымын, халықтың əлауқатын түбегейлі өзгертіп, айтарлықтай оң өзгерістердің туындауына септігін тигізетіндігі анық. Олай деуіміз, химиялық парктегі 16 кəсіпорын толық қуатында іске қосылған кезде, химия алып жобада атап көрсетілгендей, жылына 75 миллиард теңге көлемінде табыс алатын болса, онда қазіргі таңда мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдарынан түсетін трансферттерді қоса есептегенде небəрі 10 055 111 мың теңгені құрайтын жергілікті бюджеттің қоржыны мүлік, жер, корпоративтік, жеке табыс, əлеуметтік жəне қосымша құн салығы сияқты салықтың жəне басқа да бюджеттік төлемдердің артуы есебінен кем дегенде екіүш есеге ұлғаятындығы даусыз. Оның үстіне жаңа өндірістік құрылымның демеушілігі есебінен аумақта əлеуметтік мəні бар жаңа нысандардың бой көтеретіндігі, жол, көлік инфрақұрылымының жақсаратындығы жəне басқа да игіліктердің қолға алынатындығы ақиқат. «Өңіріміздегі Шатыркөл кенішінде кен өндірумен айналысатын «Қазақмыс корпорациясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің өзі ғана санаулы жылдар аралығында жол құрылысын жүргізіп, балабақша ғимаратын тұрғызып, аудан тұрғындарының ризашылығына ие болып отыр. Сондықтан, шулықтардың Елбасының бастамасы бойынша жүзеге асырылып жатқан мына мегажобадан күтері көп», деді Шу ауданы əкімінің бірінші орынбасары Ержан Өмірəлиев аумақтағы жұртшылықтың өңірдің келешектегі дамып, өркендеп, гүлденуін «Тараз химиялық паркі» арнайы экономикалық аймағының» іске қосылуымен байланыстыратындығын аңғартып. Несі бар, Мемлекет басшысы Үкіметке жүктеген міндет тез арада орындалып, ел үміті ақталғай.

Өңірдің əлеуеті, ел-жұрттың əл-ауқаты артады Қай уақытта да болсын, белгілі бір өңірде ауқымды құрылыс жұмыстарының

Сапарғали ƏЛІБАЙ, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. Жамбыл облысы.

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары:

2

Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.gov.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.gov.kz www.mz.gov.kz www.mtc.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.adilet.gov.kz www.emer.gov.kz www.mki.gov.kz www.mgov.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.mgm.gov.kz

www.mint.gov.kz www.stat.gov.kz

www.sport.gov.kz


 Туыстық туы

Ќоѕыр десе, Ќоѕыр еді Іргелі де ірі руханият орталығына біртіндеп айналып келе жатқан Халықаралық Түркі академиясының ұйымдастыруымен елордада «Мандоки Қоңыр Иштван мұрасы: Ұлы Далада ұрпақтар үндестігі» атты халықаралық форум өтті. Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Ұлтыңды сүю, жеріңді таныпбілу, дініңді құрметтеу, тарихың мен əдебиетіңді, салт-санаңды түсіну үшін көп нəрсенің керегі жоқ көрінеді. Өз олқылығыңды, алдыңды болжап, артыңды дер кезінде түгендей алмайтын түртіншектігіңді біреуден көріп, заманға жауып, сыныққа сылтау іздеу артық секілді. Тек түйсігің мықты болса, ой-өрең бойыңнан озық тұрса жетіп жатыр екен. Мұны біз алда айтқан алқалы жиынның əуезінен, Қоңырдың өрнекті өмірінен аңғардық. Жұрт батысқа тамсанып, өзін қор, өзгені зор санап жүргенде Қоңыр Шығыс өркениетін, оның ішінде қазақтың қадір-қасиетін құмнан алтын іздегендей, судан сүзгендей жиып-теріп ұшан-теңіз тірлік жасап жүріпті. Тіпті, атының өзін Қоңыр деп алуында үлкен мəн жатқаны анық. Себебі, қазақ қоңыр сөзіне үлкен мəн берген. Түрлендіріп айтып, оның сырсипатын танытып отырған. Ол 48 жыл жер басып жүрген шағында бір институт атқарар сала-сала жұмысты тындырып кеткен екен. Соның бастысы, 16 мың кітап пен қыруар қолжазбадан тұратын рухани құндылық. Сол байлық Мажарстаннан Қазақстанның астанасына жеткізіліп отыр. Жиын рəсімінің алдында бай мұраның тұсаукесер рəсімі өтті. Алғашқы сөзді қазақ əдебиетінің айтулы тұлғасы, қара сөздің хас шебері Əбіш Кекілбайұлы алып, арғы-бергі тарихты тереңнен қозғап, Ұлы Түркі қағанатын таратып, туған ел, туған тілден тірідей айырылған Мажар жұртындағы қыпшақтар туралы тебірене сөйлеп, олардың өмір бойы аңсағаны шығыстағы Отаны

болғанын атап, VIII ғасыр бойғы сағыныш, тəуелсіздіктің арқасында туған жерімен табысқанын, осындай игілікті істі ұйымдастырған Ха лықаралық Түркі академиясына, шып-шырғасын шығармай əкеліп отырған Қоңырдың жары Оңайшаға алғысын білдірді. Бір жолы Қоңырмен тілдескенде жүріс-тұрысы өзімізден аумайтын, бойлары сорайған, мұрттары едірейген, атқа мініп, қылыш ұстаса қазақтан аумай қалатын бауырымыздың бойын дағы халықшылдыққа таңқалғанын, баяғы бабалардай қазыдай қаз-қалпында сақтаған көненің сөзін көлденең тартқанда, ойқы-шойқы орысша қосатын біздің тірлігіміздің тынысты тарылтқанын тілге тиек етті. Форумды Халықаралық Түркі академиясының президенті Дархан Қыдырəлі ашып, бүкіл саналы өмірін түркі халықтарының бірлігін бекемдеу жолына арнаған Мандоки Қоңыр Иштванның 70 жылдығын атап өту үшін елордаға Мажарстаннан, Түркиядан, Өзбекстаннан, Қырғызстаннан, Да ғыстаннан, Татарстаннан, Башқұртстаннан мандокитанушылар мен қыпшақ дүниесіне зейін қойған ғалымдар келгенін жеткізді. Бұл басқосуда Қоңырдың мұрасын түгендеп, еңбектерін бір жүйеге түсіріп, зерттеп-зерделеу негізгі мақсат екенін атап өтіп, Мандоки кітапханасының Түркі академиясына берілуін «Астананың заманауи түркітану орталығына айналғанының

белгісі» деп бағалады. Ол, сонымен бірге, бұл рухани құндылықты жеткізу ісінде көп қиындықтардың тумағанын, «мен мұны атажұртына аңсап жеткен, бабаларының киелі топырағында мəңгі тыныстап жатқан асыл азаматтың аруағы қолдағанынан болу керек» деген байламын да алға тартып, Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовтің сəлем хатын оқып берді. Ал ТҮРКСОЙ-дың бас хатшысы Дүйсен Қасейінов Қоңыр Иштван заманынан озып туған тұлға екенін, ол əркез жаңашылдығымен танылғанын айтса, ТүркіПА-ның бас хатшысы Жандос Асанов түркітілдес халықтар арасында ақпарат алмасу, аударма ісін жандандыру, оқулық жазуды жетілдіру, тілдер тарихын зерделеу жайын қозғады. Түркі кеңесі бас хатшысының орынбасары Абзал Сапарбекұлы бас хатшының құттықтауын оқыды. Венгрияның Қазақстандағы төтенше жəне өкілетті елшісі Имре Ласлоцки қазақ топырағына табаны тиген венгр азаматтары Қоңырдың басына барып гүл шоқтарын қою, бас иіп құрмет көрсету дəстүрге айналғанын атады. Венгрия парламентінің вице-спикерінің кеңесшісі Шандор Дороги да екі елдің арасындағы берік достық туралы дəйектерге жүгінді. Мандокидің жары Оңайша: «Қазақ жерін Қоңыр атамекенім, мəңгі тербер бесігім болса екен дейтін. Сол тілегі орындалды. Енді,

міне, өмір бойы жинаған рухани құндылықтарын да алып келіп, ел астанасына тапсырып отырмын. Қазақ еліне жеткізу жөнінде алғаш мəселе көтерген көрнекті қоғам қайраткері Мырзатай Жолдасбеков, білім саласының қызметкері Т.Битуова, ғалым Е.Қажыбек, т.б. азаматтар еді. Сол идеяны Түркі академиясы, оның басшысы Дархан бауырым жүзеге асырып отыр. Мажарстаннан жеткен бұл құндылық Қазақ еліне, бүкіл түркі дүниесіне, ұрпаққа қызмет етсін. Тілектің қабыл болғаны, арманның орындалғаны осы болар. Атам қазақ іздеушің бар ма деуші еді. Қоңырдың іздейтін елі, жоқтайтын замандастары бар екен», деп көзіне жас алды. Академик Болат Көмеков Қоңыр Иштванның мұрасына қатысты ой өрбітіп, аз ғұмырында көп дүние қалдырғанын, ол кабинетте отырмай бостандықта, еркіндікте жүруді алға оздырып, Батыс пен Шығыстың арасын жол еткенін айтып, «15 жылдай достық қарым-қатынаста болдық. Онымен тілдесе қалсаң: «Қазақтар неге орысша сөйлейді? Əдетғұрпынан неге айырылып барады, бұл қалай дейтін адам жоқ па?» деп сұрақты төтесінен қоятын. Ұлтын сүю, халқын қадірлеу жөнінен мұндай тұлға табиғатта сирек кездеседі», десе, Ресей ҒА Уфа ғылыми-зерттеу орталығының Тіл, əдебиет жəне тарих институтының директоры, профессор Ф.Хисаметдинова Қоңыр өзін қарындас деп еркелеткенін, «Біздің ұлттық аспабымыз қурайды өзімен бірге ала кетіп, кейін мен бір барғанда оны мұңды əуенге салып тартқанын көріп, «Қалай үйреніп алдыңыз?» дегенімде, «Қурайды аузыма апарып едім, бір керемет үн шықты. Ал қурайдағы тесіктерге қолым тигенде əлгі үн əуенге айналып кетті!», деп еді. Мен осындай алғыр адамды алғаш көруім. Бұл оның түркі дүниесіне адалдығын көрсетсе керек», деп ой қорытса, «Манас» қырғызтүрік университетінің профессоры Қ.Қоңқабаев Венгрияға барған бір сапарында қалың бума қағаздың ішінде не барын сұрағанын, сонда айтқаны: «Бұл – 15 том боларлық еңбек. Тек Болгария мен Румыниядағы түркітектес туыстардың тыныс-тіршілігі

 Есімі елге елеулі жи нақталған», дегені бар. Ал үйінің маңына жас балаларды жинап, киізден, ағаштан, өзге де дүниеден қа зақ-қыпшаққа тəн қолөнер дүниелерін жасатып жатқанына да куə болғаным бар. «Бұлар – ана тілінен айырылған ұрпақ. Бірақ санасына осындай тірлік арқылы ұлт руханиятын сіңіру, сөйтіп, бірте-бірте ұмытылған тілді тірілту арманым», деп еді асыл азамат», деді. «Мадияр-Тұран» халықаралық қорының президенті Б.Андрош, Татарстаннан келген профессор Ф.Хакимзянов, Түркиядан келген ғалым С.Екер, мажар-қазақ этногенетикалық байланысын, Еділ мен Дунай арасындағы тілдік тамырластықты, қыпшақ жəне оғыз тілдерінің қатынасын баяндамаларына желі етті. Сол секілді Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, көрнекті қаламгер Төлен Əбдік тарихи тұлғалар туралы байламдарын айта келіп, ұлтты сүю, жұртты қадірлеу, халықты құрметтеу ісінде заманынан озық туды дейтін адамдардың əрқайсысының өз орнын белгілеуде асығыстық жасамау керектігін атады. Сөйлегенде тау қопарып, іске келгенде жалт беріп, түк бітірмейтіндер жайлы да ой тербеп, Қоңырдың кісілік келбетіне, мəдениетіне, сырбаздығына, тазалығына тоқталып, оның өмірі бізге үлгі екенін алға тартты. Түркітанушы Ерден Қажыбек Қоңыр Иштванның қазақ жеріне келген кезде біраз қиыншылыққа ұрынғанына, сонда бұл жерде өмір сүру қиын екен деп түңілгеніне, əйтсе де Олжас Сүлейменов, Тұрсынбек Кəкішев сияқты арыс ағаларының қамқорлығын сезінгенде қайтадан серпілгеніне мысалдар келтірді. Мағжанды, Ахметті əркез аузынан тастамайтынын, Алматыдағы ала-шұбар тілге алаң болып жүріп, қайын жұрты тұратын Атырауға барып қазақы тірлікпен танысқанда: «Ұлтым, жұртым бар екен ғой», деп тебіренгенін еске алды. Форумның соңында мондокитануды осылай тереңдету, оның еңбектерін қазақ, түрік, өзге де бауырластар тілінде шығарып отыру, Астанада көше беріп, бюст қойып, мектепке есімін беру секілді ұсыныстар ортаға са лынды. Халықаралық Түркі академиясының Мондоки атындағы медалі жеті адамға тапсырылды. Сөйтіп, түркі дүниесінің қарашаңырағына тағы бір құндылық қосылып, қазақ жұртының мерейі асты.

Соѕєы сґзді сот айтады (Соңы. Басы 1-бетте).

Қазіргі таңда ауыл шаруашы лығына Мемлекет басшысы Н.Назарбаев өзінің «Қазақстан-2050» Стратегиясында үлкен мəн беріп отыр. Үкімет ауыл шаруашылығына меншік беру арқылы ауыл шаруашылығын дамыту керек екенін айтып отыр. Мемлекет басшысы Н.Назарбаев 2011 жылғы 17 сəуірде Үкіметтің кеңейтілген отырысында ауылшаруашылық жерлерін түгендеу жөнінде тапсырма берген. Бұл тартып алу емес. Елбасы пайдаланылмай келе жатқан жер телімдерін қайтару шараларына қолдау білдірген. Жер кодексі бойынша атқарушы органдардың уақытша жер пайдалану шарттарын біржақты бұзуына жол берілмейді. Бұл – ауылшаруашылық жерінің арендалық шартын бұзу деген сөз. Жер кодексінің 37-бабы бойынша уақытша өтеулі жер пайдаланушы шарт мерзімі аяқталғаннан кейін тең жағдайларда жаңа шарт жасасуға құқылы делінген. Мақтаарал ауданының əкімі аппаратының 24.01.2014 жылғы №517 аудан əкімінің орынбасары Қ.Сыздықовтың қол қоюымен берген хабарламасын заңсыз деп санаймыз. Себебі, хабарлама Мемлекеттік мүлік заңының талаптарына сəйкес заңды талап ретінде əділет басқармасынан мемлекеттік тіркеуден өтпеген. Заң бойынша хабарлама мемлекеттік тіркеуден өтпесе, əділет басқармасы соттардың атқару парағын орындауға құқығы жоқ. Хабарламада жазылған ОҚО əкімдігінің 11.04.2008 жылғы шешімі негізінде Жетісай қаласының шекарасына Қазыбек би ауылдық округінің жалпы көлемі 16, 85 гектар жер бөлігінің қосылуымен Жетісай қаласының жəне Мақтаарал ауданының Қазыбек би округінің шекаралары өзгертілген делінген. Ал ол 16, 85 гектарға біздің жерлер кірмейді. 2008 жылы 4 шілдеде аудандық мəслихаттың хатшысы Қ.Хаметовтің Жетісай заң

7

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

кеңсесіне берген жауабында аудан əкімінің Жетісай қаласының бас жоспарына өзгеріс енгізу туралы ұсынысы тиісті материалдар толық болмағандықтан, заң бөлімінің бастығы А.Пошаевқа тіркелмей қайтарылды делінген. Жер кодексінің 85-бабы бойынша жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін мəжбүрлеп иеліктен шығару «Мемлекеттік мүлік туралы Заң» бойынша 6-тарауда белгіленген тəртіппен жүзеге асырылады делінген. Ал «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңның 65-бабына сəйкес осы жоғарыда көрсетілген Жер кодексінің 84-бабы ерекше жағдайларда ел Үкіметінің қаулысы негізінде қаулы қабылданған делінген. Ол қаулы қайда? Қазіргі таңда тек игерілмей жатқан жерлерді қайтарып жатырмыз дейді. Сонда біздің жылда игеріліп жатқан, егіліп жатқан, салық төленіп жатқан, сарқырап су ағып жатқан ауылшаруашылық суармалы жерін Бисенбаев мырза қай заңға сүйеніп жалған мəлімет беріп отыр? 2012 жылғы 19 маусымдағы №193 құжатқа назар аударсақ, Жетісай қаласының бас жоспарына сəйкес шекараларын өзгерту мақсатында Қазыбек би ауылдық округі аумағынан көлемі 16,85 га жер учаскесін Жетісай қаласы аумағына енгізілген жəне ауылшаруашылық жерінен елді мекен жеріне ауыстырылған дейді. Ал енді сол жер Жетісай қаласына енсе, қала шекарасынан бастап 16,85 гектарға созылады. Бұл кісілер қала шекарасынан аттап келіп, біздің 7,5 га жерімізді қалаға кіргізіп алған. Осы жоғарыда көрсетілген Мақтаарал ауданы əкімдігінің заңбұзушылық əрекеттері заң талаптарына қайшы келетін ісəрекеттерімен, жеке кəсіпкерлік құқығымызға нұқсан келтіріп отыр». Осы арызға байланысты журналистік зерттеу жүргізу мақсатында Жетісай қаласына

бардық. Бірақ бұл сапарымызда аудан əкімімен жолығудың реті келмеді. Ол кезекті еңбек демалысында екен. Арызбен танысып шыққан аудан əкімінің орынбасары Қанапия Сыздықов бұл мəселе бойынша төмендегідей түсінік берді. «Мақтаарал аудандық мəслихатының 20 желтоқсан 2006 жылғы № 36-215 ІІІ санды шешімімен Мақтаарал ауданы Жетісай қаласын қайта құру жəне дамытудың 2030 жылға дейінгі мерзімге арналған бас жоспары бекітілген, осы бас жоспар бойынша жауапкер А.Əбілқасымованың пайдалануындағы жер телімдері елді мекен жеріне кірген. Мақтаарал ауданының əкімдігі мен Мақтаарал аудандық мəс лихатының 2007 жылғы 25 желтоқсандағы бірлескен шешімі жəне қаулысы негізінде Оңтүстік Қазақстан облыстық мəслихаты мен Оңтүстік Қазақстан облыстық əкімдігінің 11.04.2008 жылғы № 6/89 IV бірлескен шешімі жəне қаулысымен Жетісай қаласының əкімшілік шекарасына Қазыбек би ауылдық округінің жалпы көлемі 16,85 га жер бөлігінің қосылуымен Жетісай қаласының жəне Мақтаарал ауданының Қазыбек би

ауылдық округінің шекаралары өзгертілген, яғни осы Қазыбек би ауылдық округінен Жетісай қаласына қосылып отырған 16,85 га жер тізімінің ішінде 7,5 га жауапкер А.Əбілқасымоваға уақытша өтеулі жер пайдалану құқығымен берілген. Мақтаарал ауданы əкімдігінің 16.01.2014 жылғы № 66 қаулысымен Жетісай қаласының оңтүстік шекарасының Ынтымақ елді мекенінің арасындағы жəне Жетісай қаласының солтүстік жағындағы Əбибулла елді мекенінің арасындағы жер телімдеріне егжей-тегжейлі жоспарлау жобасы бекітіліп, осы бас жоспарда Қ азақстан Республикасы Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарында көзделген объектілерді бюджет қаражаты есебінен, яғни халықтың əлеуметтік жағынан қорғалатын табысы аз топтарына жататын жəне кейіннен мемлекеттік немесе əскери қызметке, бюджеттік ұйымдарға жұмыс қа тұрған азаматтарға пайдалануға берілетін көп қабатты тұрғын үйлер мен əлеуметтік нысандардың құрылыстарын салу көзделген. Қазақстан Республикасы Жер

кодексінің 84-бабының 1-бөлігінде жер учаскесі мемлекет мұқтажы үшін ерекше жағдайларда, бұл мұқтажды өзге де тəсілмен қанағаттандыру мүмкін болмаған жəне мүлікті меншік иесінің немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушының келісімімен тең құны өтелген кезде не сот шешімі бойынша мəжбүрлеп иеліктен шығарылуы мүмкін делінген. Осы баптың 2-бөлігі 5-тармақшасында ерекше жағдайлардың тізбесіне жатқызылатын объектілердің құрылысы бойынша елді мекендердің бас жоспарын орындау, сондай-ақ, мемлекеттік бағдарламаларда көзделген объектілерді бюджет қаражаты есебінен салу ерекше жағдайлар болып табылады делінген. Қазақстан Республикасы Үкіметінің немесе жергілікті атқарушы органның жер учаскесін мəжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы туралы қаулысы оны қабылдаған сəттен бастап үш жұмыс күні ішінде тиісінше республикалық немесе жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға жатады. Мақтаарал ауданы əкімдігінің 22.01.2014 жылғы № 75 қаулысымен

Аќўштап аќынныѕ баќыты Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Суреткер бақыты, соның ішінде əдебиетке келген қыз-келіншектер бақыты деген ұғымды қалай түсініп жүрміз? Осы сауалдың төркінін «Жайықтан ұшқан аққу жыр» атты поэзия кешінде Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, қазақтың тамаша ақын қызы Ақұштап Бақтыгерееваның өзі түйіндеп берді. Яғни, оның бірінші бақыты – жаратылыстың оған талант-дарын сыйлап қолына қалам бергені. Екінші бақыты – Ғабрахим Жаң бырбаевтай ұлт азаматына жолығып, жанын жарастырып ана атанғаны. Үшінші бақыты – егемен елдің басынан өткен өтпелі кезең қиыншылықтары мен бүгінгі жарқын жетістіктерін Жайықтың бойын жайлаған қалың елдің ішінде бірге көріп келе жатқаны. Жайықта өткен жыр кешінде қазақтың ақын қызына Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев арнайы жолдаған құттықтауды Батыс Қазақстан облысының əкімі Нұрлан Ноғаев оқып берді. Мұнда тəуелсіздіктің іргетасы беки түсуіне Ақұштап Бақтыгереевадай поэзия өкілінің қосқан үлесі атап көрсетілген. Сірə, Жайықтағы жүздесу оған қазақ əдебиетінің ақсақалы Мақтаарал ауданының сəулет жəне қала құрылысы бөлімінің ұсынысы бойынша Жетісай қаласының бас жоспарын орындау мақсатында жəне мемлекеттік маңызы бар құрылысын салу үшін Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 84-бабының 2-тармақтарына жəне 89-бабына, «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңның 6-тарауына сай, мемлекет мұқтажы үшін алып қою туралы қаулы қабылданған. Арызданушы А.Əбіл қасымоваға ауылшаруашылық мақсатында уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығы 39 жыл мерзімге берілген жер телімі мемлекеттік мұқтаждықтар үшін алынатыны жөнінде 24.01.2014 жылғы № 517 санды жазбаша хабарландыру хаты пошта арқылы жіберіліп, пошта жөнелтілімін 29.01.2014 жылы алған, сонымен қатар, осы 22.01.2014 жылы қа былданған қаулы жергілікті бұқаралық ақпарат құралы – «Мақтаарал» аудандық қоғамдық газетінің 24 қаңтар 2014 жылғы 4 нөмірінде жария етілген. «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңның 63-бабының 6-бөлігінде осы баптың 2-тармағында көрсетілген қаулыға Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен шағымдануға болады делінген. Алайда, арызданушы А.Əбілқасымова осы қаулының шығарылғаны туралы хабардар бола тұра, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен шағым келтірмеген, қазіргі уақытта Мақтаарал ауданы əкімінің 22.01.2014 жылы қабылдаған қаулысы заңды күшінде. Қала əкімі Ж.Бейсенбаевтың 24.01.2014 жылғы Мақтаарал аудандық қоғамдық-саяси газетінде жарияланған «Моно қаланың келешегі» туралы есебінде қаланың шекарасын өзгерту туралы аудан əкіміне ұсыныс беріліп, аудан əкімінің қаулысы шықты. Алдағы уақытта сессияда қаралатын болады делінген, яғни Жаңаауыл ауылдық округінен ауданы 94,75 гектар, Қазыбек би ауылдық округінен 29,75 гектар жер телімдерін Жетісай қаласының əкімшілік шекарасына қосу арқылы Жетісай қаласы шекарасын өзгерту туралы айтылған, одан кейін 24.02.2014

Əбдіжəміл Нұрпейісов келіп ақын қарындасының мерейтойына ортақтасуымен де есте қалатын шығар. Поэзия – жүрек сөзі, жан сөзі. Тебіреніс пен толғаныстан туатын тамаша құбылыс. Ақұштаптың бүгінгі кеші өзге қаламгерлерге үлгі-өнеге болатындай ерекше кеш болды. «Сенің жасың – ақын ананың жасы. Сен əлі жассың», деп абыздық сөзін айтты Əбекең. Сонымен бірге, Жайықтағы жыр кешіне Қазақстан Жазушылар одағы басқармасы төрағасының орынбасары Жанарбек Əшімжан жəне Президент сыйлығының иегері белгілі жазушы Мереке Құлкенов қатысып, мерейтой иесіне шынайы құттықтауын жеткізді. Жайықпен жаны егіз поэзия шағаласына туған жері айрықша шабыт бергеніне де қалың оқырман сəрсенбінің сəтті күні тағы бір куə болды. Соның бір дəлелі, жыр кешімен қанаттас өткізілген Ақұштап Бақтыгерееваның үш томдық жыр жинағының тұсаукесері еді. Түйіп айтқанда, бұл басқосу оның еліне берген есебіндей жақсы əсер қалдырды. ОРАЛ.

–––––––––––––––––– Суретті түсірген Рафхат ХАЛЕЛОВ.

жылы осы мəселе Мақтаарал аудандық мəслихатының сессиясында қаралып шешімін тапқан. Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңының 65-бабының 7-тармағында мемлекет мұқтажы үшін алып қойылатын мүліктің меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы осы заңның 63-бабының 2-тармағында көрсетілген қаулымен келіспеген жəне (немесе) онымен мемлекет мұқтажы үшін алып қойылатын мүліктің құны жəне өтеуге жатқызылатын залалдардың мөлшері туралы келісімге қол жеткізілмеген жағдайда, меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы хабарлама алған кезден бастап үш ай өткеннен кейін жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мəжбүрлеп иеліктен шығару туралы талапарызбен сотқа жүгінуге құқылы делінген. Жауапкер А.Əбілқасымовадан мемлекет мұқтажы үшін алып қойылатын жер телімінің орнына сол көлемде басқа жер телімі ұсынылғанымен, ешқан дай келісімге қол жеткізілме гендіктен, 26.05.2014 жылы ОҚО мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына жер учаскесін мəжбүрлеп иеліктен шығару туралы талап-арыз берілген, яғни хабарлама алған кезден бастап 3 ай 27 күннен кейін берілген». ...Міне біз екі жақтың да сөзін тыңдадық. Бұл даулы мəселеге байланысты айтқан уəждерін мақалаға енгіздік. Əркім өзінікін жөн дейді. Əркім өзінікін заңды дейді. Мақала дайын болып қалған кезде өзін арыз иелерінің сенімді өкілімін деп таныстырған Роза Əбілқасымова телефон шалды. Оның айтуынша, жерге қатысты дау облыстық соттың кассациялық сот алқасында үстіміздегі жылдың қазан айының 8-інде қаралады екен. Мəселенің сотта қаралғаны дұрыс. Себебі, өркениетті елдерде қандай дауға болмасын соттың нүкте қоятыны белгілі. Ал аталмыш іске байланысты сот қандай шешім қабыл дайтынын уақыт көрсетеді. АЛМАТЫ – ЖЕТІСАЙ – АЛМАТЫ.


8

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 25 қыркүйек

№1026

Астана, Үкімет Үйі

«Цемент зауытын жаңғырту» басым жобасы бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2014 жылға арналған квота белгілеу жəне «Цемент зауытын жаңғырту» басым жобасын іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат берудің шарттарын бекіту туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сəйкес «Цемент зауытын жаңғырту» басым жобасы бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2014 жылға арналған квота белгіленсін. 2. Қоса беріліп отырған «Цемент зауытын жаңғырту» жобасын (өтініш беруші – «Шымкент цемент» акционерлік қоғамы) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру шарттары бекітілсін. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МƏСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 25 қыркүйектегі №1026 қаулысына қосымша «Цемент зауытын жаңғырту» басым жобасы бойынша шетелдік жұмыс күшін тартуға 2014 жылға арналған квота Жобаның Өтініш Іске асыру Іске асыру Квота атауы беруші орны мерзімі (адам) 1 2 3 4 5 Цемент «Шымкент Шымкент 2014 526 зауытын цемент» қаласы жыл жаңғырту акционерлік қоғамы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 25 қыркүйектегі №1026 қаулысымен бекітілген «Цемент зауытын жаңғырту» жобасын (өтініш беруші – «Шымкент цемент» акционерлік коғамы) іске асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру шарттары 1. Аумағында басым жоба іске асырылатын уəкілетті органға жұмыс беруші не ол уəкілеттік берген тұлға ұсынатын шетелдік жұмыс күшін тартуға өтінішке қоса берілетін құжаттар мыналарды қамтуы тиіс: 1) тегі, аты, əкесінің аты (оның ішінде латын əріптерімен), туған күні мен жылы, азаматтығы, паспортының (жеке басын куəландыратын құжаттың) нөмірі, берілген күні жəне оны берген орган, тұрақты тұратын елі, шыққан елі, білімі, еңбек жөніндегі уəкілетті мемлекеттік орган бекітетін Қазақстан Республикасында қолданылатын басшылар, мамандар жəне басқа да қызметшілер лауазымдарының біліктілік анықтамалығына, ұйымдардың басшылары, мамандары мен басқа да қызметшілері лауазымдарының үлгілік біліктілік сипаттамаларына, жұмысшылардың жұмыстары мен кəсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына, жұмысшылар кəсіптерінің тарифтік-біліктілік сипаттамаларына жəне 01-99 «Кəсіптер сыныптауышы» Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыныптауышына сəйкес мамандығының, біліктілігінің (лауазымының) атаулары көрсетіле отырып, тартылатын шетелдік қызметкерлер туралы мəліметтер; 2) Қазақстан Республикасының күшіне енген халықаралық шарттарында көзделген жағдайларды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен заңдастырылған білімі туралы құжаттардың нотариалды расталған аудармалары (егер құжат мемлекеттік немесе орыс тілінде толтырылған болса, көшірмелері); 3) оның бұрын істеген жұмыс берушісің ресми бланкісіндегі қызметкердің еңбек кызметі туралы жазбаша растауы немесе Қазақстан Республикасында танылатын өзге де растаушы құжаттар қоса берілген, қызметкердің еңбек қызметі туралы ақпарат (тиісті кəсіп бойынша жұмыс өтілі жөнінде біліктілік талаптары болған кезде); 4) басым жобаны іске асыруға қатысуы туралы куəландыратын шарттан нотариалды расталған үзінді не салыстырып тексеру үшін түпнұсқасын ұсынумен көшірмесі (мердігер жəне қосалқы мердігер ұйымдар үшін). 2. Шетелдік қызметкерлердің келуі «Халықтың көші-қоны туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 35-бабында көзделген шарттар сақталған жағдайда жүзеге асырылады. 3. 3 жəне 4-санаттар бойынша рұқсаттар алынған шетелдік қызметкерлерді басқа əкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында орналасқан кəсіпорындарға, ұйымдарға іссапарға жіберуге болмайды. 4. Шетелдік жұмыс күшін тартудың осы шарттармен реттелмеген өзге де талаптары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 13 қаңтардағы № 45 қаулысымен бекітілген Шетелдік қызметкерге жұмысқа орналасуға жəне жұмыс берушілерге шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру қағидаларымен жəне шарттарымен регламенттеледі.

26 қыркүйек 2014 жыл

Ерен еѕбек еленетін кїн келді Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде «Еңбек күнін мерекелеу» тақырыбына арналған баспасөз мəслихаты өтті. Оған Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму вице-министрі Дəулет Арғандықов, Кəсіподақтар федерациясы төрағасының орынбасары Қайрат Амандықов, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы басқарма төрағасының орынбасары Гүлнəр Құрбанбаева қатысты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Брифингте аталған мерекенің негізгі мақсаты өнімді еңбекті ынталандыру, жастар арасында жұмысшы мамандығын насихаттау жəне Мемлекет басшысының Жалпыға ортақ еңбек қоғамын құру жөніндегі идеясы аясында жұмысшылар əулетінің ұзақ жылғы дəстүрлерін нығайту екендігі айтылды. «Мемлекет басшысының Жарлығымен өткен жылы еңбек күні бекітілді. Бұл мереке елімізде тұңғыш рет аталып өтеді. Бұдан былай Еңбек күні жыл сайын қыркүйек айының соңғы жексенбісінде тойланатын болады. Бұл мейрам Мемлекет басшысының Жалпыға ортақ еңбек

қоғамы идеясы аясында бекітіліп отыр. Аталмыш мереке қоғамда еңбек адамының беделін көтеру, еңбек өнімділігін арттыру, жұмысшы мамандықтарын насихаттау, еңбек əулеттерін нығайтуды көздейді», деді Д.Арғандықов. Аталған мейрам алғаш рет мерекеленетіндіктен, құрамына Ұлттық кəсіпкерлер палатасы, кəсіподақтар федерациясы кіретін республикалық үшжақты комиссия отырысында ісшаралар жоспары бекітілген. Осы жоспар аясында ұжымды ұйыстыра түсуді көздейтін спорттық, шығармашылық іс-шаралар, түрлі байқаулар өткізу қарастырылған. Мұнымен қатар, еңбек адамдарына құрмет көрсетіліп, үздіктерін «Еңбек ардагері» медалімен

марапаттау жоспарланған. «Бұл медаль алғаш рет тағайындалып отыр. Ол бірыңғай ведомстволық медаль болып табылады. Бұл марапат еңбек өтілі 40 жыл, соның ішінде бір салада 10 жыл болатын немесе өз қызметінде жоғары көрсеткіштерге қол жеткізген адамдарға беріледі», деді вице-министр. Спикер биыл елімізде ал ғаш рет аталып өтетін еңбек күніне орай 26 қыркүйек күні Ас танада республикалық форум ұйымдастырылатынын да айтты. «Бұл форум Қазақстан ұлттық музейінде өтеді, салтанатты шара барысында ардагерлерге қошемет көрсетіліп, экономиканың түрлі саласында, атап айтқанда, энергетика, көмір өнеркəсібі, ауыл шаруашылығы, тау-кен кешені, мұнай-газ секторы, құ рылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, денсаулық сақтауда ерен еңбегімен ерекшеленгендерге «Еңбек ардагері» медальі тапсырылады. Форумға барлық өңірлерден делегациялар қатысады», деп сөзін қорытындылады Д.Арғандықов.

 Дода

Азиада: медальдар саны 30-єа жетті Кеше, Инчхонда өтіп жатқан Азия ойындарының алтыншы күнінде еліміздің спортшылары жалпы медаль санын 30-ға жеткізді. Олардың алтауы алтын, сегізі күміс, он алтысы қола медаль.

Дастан КЕНЖАЛИН,

«Егемен Қазақстан» – ИНЧХОН.

Хабарламамызды медаль дəрежесіне қарай бастар болсақ, еліміздің үміті, ауыр атлетші Алмас Өтешов 94 кг салмаққа дейінгілер арасында күміс жүлдені иеленді. Ол қарсыласы – қытай ЛюХаодан 1 кило кем көтерді. Нақтылай айтқанда, Қытай спортшысы өз есебіне жалпы 394 кило (173+221) жазса, Алмас 393 кило (175+218) салмақты көтерумен шектелді. Үшінші орыннан оңтүстіккореялық Чан Ху Ли көрінді – 367 (160+207). Осылайша, есепке сегізінші күміс тіркелді. Сол күні қоржынымызға үш қола медаль түсті. Аталған жүлделердің біріншісін 50 метр қашықтықтан винтовкамен жатып атудан сынға түскен Юрий Юрков, Игорь Пирекеев пен Ратмир Миндияров олжалады. Осы сынның алтынын Қытай мергендері алса, күміс медаль Оңтүстік Корея спортшыларына бұйырды. Бұдан кейін 10 метрден жылжымалы нысананы көздеуден ерлер арасындағы командалық жарыста да біздің спортшылар – Бақтияр Ибраев, Расим Молоғұлы мен Андрей Гуров қола медаль жеңіп алды. Аталған бəсекенің чемпионы ретінде Қытай спортшылары танылды. Күміс жүлдеге Солтүстік Корея құрамасы ие болды. Ал үшінші қола жүлдені қоржынға салу мəртебесі Бақтияр Ибраевқа бұйырды. Ол 10 метрден жылжымалы

нысананы атудан жекелей сайыста үшінші орынға тұрақтады. Бұл – оның екінші қола медалі. Айтылып отырған бəсекенің бас жүлдесін тағы да Қытай спортшысы иеленсе, күмісті солтүстіккореялық мерген еншіледі. Айта кетейік, Инчхонда бокс жарыстары жалғасуда. Былғары қолғап шеберлері арасында Ілияс Сүлейменов алғашқы кездесуін Таиланд боксшысы Чатчай Будтимен өткізіп, басым түсті.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы 2014 жылғы 28 қазанда сағат 10.00-де (Астана уақытымен) Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында www.gosreestr. kz басталатын «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы компаниялар тобының активтерін сату бойынша электрондық конкурс өткізілуі туралы жариялайды Активтерді сату «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылғы 28 мамырдағы №110 хаттама) бекітілген «Самұрық-Қазына» АҚ-ның жəне акцияларының (қатысу үлестерінің) елуден көп пайызы меншік немесе сенімгерлікпен басқару құқығында «Самұрық-Қазына» АҚ-ға тікелей немесе жанама түрде тиесілі ұйымдардың активтерін жəне объектілерін сатудың бірыңғай қағидасына жəне «Ақпараттық-есептік орталық» АҚ Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылдың 23 мамырдағы № 66 хаттама) бекітілген Мемлекеттік меншік Тізілімінің веб-порталында мүлікті сату бойынша электрондық сауда жүргізу регламентіне сəйкес жүзеге асырылады (бұдан əрі - Регламент). Электрондық конкурсқа келесі актив қойылады № Активтің атауы Меншік иесі Қызмет түрі Орналасқан жері Бастапқы бағасы, Кепілді жар- Конкурстың шарты р/с теңге на, теңге 1 «АТБ+» ЖШС жарғылық «М.Тынышпаев Электрқозғалтқыштарды, катуш- Ақтөбе облысы, 124 311 000 18 646 650 1. Қызметтің бейінін 1 жыл бойы сақтау. капиталындағы 100% үлесі атындағы Қазақ көлік каларды, генераторларды жөндеу Ақтөбе қаласы, Сержан 2. Жұмыс орындарын сақтау, сол сияқты еңбек жəне коммуникациялар – орау. Жаманқұлов көшесі, 4-үй, ұжымымен қол қойылған ұжымдық шарт бойынша академиясы» АҚ Дəнекерлеушілерді аттестаттау 2-корпус міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету, 1 жыл бойы. Саудаға қатысушыларды Тізілімнің вебпорталында тіркеу хабарлама Тізілімнің веб-порталында жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне сауда басталғанға дейін екі сағат қалғанда аяқталады. Кепілді жарна «Ақпараттық-есептік орталық» АҚ-ның есепшотына төле неді: 050540004455, KZKOKZKX БЖК, ИИК KZ529261501102032004 «Қазкоммерцбанк» АҚ. Төлемнің мақсаты: кепілді жарна электрондық конкурсқа қатысу үшін (кепілді жарнаның мөлшеріне банктік қызмет атқарудың төлемақысы кірмейді). Кепілді жарналардың «Ақпараттықесептік орталық» АҚ-ның есепшотына уақтылы түсуі үшін өтінішті қабылдаудың аяқталуына дейін үш күннен кешіктірмей төлеуді ұсынады. Саудаға қатысушыларға кепілді жарналардың кез келген санын төлеуге болады, бұл ретте кепілді жарна қатысушы саудаға қатысу үшін кепілді жарна төлеген объектіні сатып алуға ғана құқық береді. Саудаға қатысу үшін алдын ала Тізілімнің веб-порталында келесі мəлімдемелерді көрсетіп тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі – ЖСН), фамилиясы, аты жəне əкесінің аты (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнессəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі – БСН), толық атауы жəне бірінші басшының фамилиясы, аты əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктің банктік есепшоты деректемесін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжай, телефон, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетілген мəлімдемелер өзгеретін болса бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталында көрсетілген мəлімдемелерді қатысушы өзгертуі қажет. Байқауға қатысушы ретінде тіркелу үшін Тізілімнің веб-порталына қатысушының ЭЦҚ қолы қойылған Регламентке сəйкес форма бойынша саудаға қатысу үшін өтінішті тіркеу керек. Қатысушылар конкурстың шарттарымен келіскендері туралы өтінімді келесі құжаттардың электрондық (сканерленген) көшірмесін қосып тіркейді: 1) конкурсқа қатысушының қолы қойылған, арнайы веб-парақтағы электрондық конвертке жүктелген бағалық ұсынысын; 2) конкурстық ұсынысын; дерекқорының арнайы веб-сайтына 3) сауда жүргізу туралы хабарламада көрсетілген мүлікті сатып алушыларға жəне/немесе қатысушыларға ерекше жəне қосымша қойылған талаптарға сəйкестігін растайтын құжаттарды.

Шетелдік заңды тұлғалар құрылтай құжаттың қазақ жəне/немесе орыс тілдерге аударылған нотариалды куəландырылған көшірмелерін ұсыну керек. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасымен жəне Қазақстан Республикасы тарап болып табылатын халықаралық келісімшартпен жəне келісімдермен қарастырылмаған шетелдік мемлекеттік ұйым немесе ұйымдармен берілген құжаттар ұсынылса, мұндай құжаттар заңдастырылуы немесе белгіленген тəртіпте апостилденуі қажет. Қатысушы өзінің саудаға қатысуы туралы өтінімін Тізілімнің веб-порталын қолдана отырып, кез келген уақытта төленген кепілді жарнаны қайтару құқығын жоғалтпай, саудаға қатысу үшін берілетін өтінімнің ақырғы мерзімінің аяқталуына дейін қайтарып алуына болады. Саудаға қатысу туралы өтінім тіркелген соң, сатылатын объект бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəлімет тердің барлығы туралы Тізілімнің веб-порталымен автоматты тексеріс жүргізіледі. Егер «Ақпараттық-есептік орталық» АҚ-ның есепшотына кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтер бар болса, Тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдайды жəне қатысушыға саудаға қатысуға рұқсат береді. Саудаға қатысу туралы өтінім тіркелген соң, қатысушы активтер жөнінде құпия ақпараттар алуға (Data room) ақпаратты бөлмесіне құқылы. Назар аударыңыз! Қатысушылардың саудаға тіркелу бойынша Регламенттің талаптарын сақтамауы жəне «Ақпараттықесептік орталық» АҚ-ның есепшотына кепілді жарнаның: 1) сауда басталғанға дейін екі сағат бұрын - ПШЭП арқылы кепілді жарна төленгенде; 2) сауда басталғанға дейін жиырма төрт сағат бұрын – кепілді жарнаны қолмақол ақшасыз тəртібімен төлеудің басқа əдістері Тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдаудан бас тартудың негіздемесі болып табылады. Автоматты тексерістің нəтижелері бойынша Тізілімнің веб-порталы қатысушының Тізілімнің веб-порталында көрсетілген электронды мекенжайына өтінім нің қабылданғаны немесе өтінімді қабылдаудан бас тартудың себептері туралы электрондық хабарлама жібереді. Электрондық конкурсты өткізу тəртібі. Сауда өткізу туралы хабарламада көрсетілген сауда басталу күні мен уақыты

келгенде автоматты түрде Тізілімнің вебпорталымен конкурсқа қатысу өтінімдердің ашылуы жүргізіледі. Комиссия конкурсқа қатысу туралы өтінімдерді ашқан кезден бастап 5 күнтізбелік күн ішінде берілген өтінімдерді (конкурстық жəне бағалы ұсыныстардан басқа) қарастырады жəне сауда туралы хабарлама жəне Регламент талаптарына қатысты анықталған сəйкессіздіктер (егер бар болса) туралы конкурсқа қатысушыға оның өтініміндегі электронды поштасына хабарлама жіберу арқылы хабарлайды. Хабарлама өтінімдерді ашу хаттамасының негізінде қалыптасады, Тізілімнің веб-порталында 4 күнтізбелік күн ішінде комиссияның хатшысымен жинақталады. Өтінімдерді ашу хаттамасына ЭЦҚ қолдана отырып комиссияның мүшелері 5 күнтізбелік күн ішінде қол қояды. Өтінімдерді ашу хаттамасында мыналар анықталады: 1) өтінімдерді ашу хаттамасына комиссия қол қойған күннен бастап 7 күнтізбелік тағайындалған күнде конкурсқа қатысушылардың өтінімін қайтадан ашу күні жəне уақыты; 2) конкурстың шарттарын қанағаттандыратын қатысушылар тізімі; 3) қатысушының ЭЦҚ қойылған, Тізілімнің веб-порталына қосымша өтінімді (конкурстық жəне бағалы ұсыныстардан басқа) беру арқылы қайта өтінімді ашу күніне дейін анықталған сəйкессіздіктерді жоятын, себебі көрсетілген конкурстың шарттарын қанағаттандырмайтын қатысушылар тізімі. Өтінімді ашу күнінен бастап 20 күнтізбелік күн ішінде (өтінімге деген ескерту жоқ болса) немесе өтінімді қайтадан ашу кезінен бастап комиссия өтінімдерді, конкурс ұсыныстарымен қоса қарастыра бастайды жəне Тізілімнің вебпорталына комиссия хатшысы жасаған рұқсат беру хаттамасына қол қояды. Аукционға қатысушының қатысуына рұқсат ету туралы комиссияның шешімі Тізілімнің веб-порталында конкурсқа қатысуға рұқсат ету туралы хаттамаға комиссия мүшелерінің барлығының ЭЦҚны қолдана отырып, қол қойған күннен бастап жарияланады, байқауға қатысуға өтінім берген барлық қатысушылардың электронды поштасына автоматты хабарлама жіберіледі. Қатысуға рұқсат ету хаттамасында келесі ақпарат болады: 1) себебі көрсетілген аукционға қатысуға жіберілмеген қатысушылар тізімі; 2) аукцион өткізілетін күні мен

уақыты көрсетілген аукционға қатысуға жіберілген қатысушылар тізімі . Аукционды өткізу күні мен уақыты Тізілімнің веб-порталында екеуден кем емес қатысушыға рұқсат ету туралы комиссияның шешімі жарияланған күннен бастап автоматты түрде Тізілімнің вебпорталымен тағайындалады (сауда нысаны аукционсыз бір қатысушыға сатылатын үшінші жəне келесі саудадан басқа) тағайындалады. Аукционға жіберілген қатысушылар бір сағат ішінде Тізілімнің веб-порталы берген ЭЦҚ жəне аукцион нөмірін қолдана отырып аукцион залына кіреді. Аукционға Тізілімнің веб-порталы тағайындаған уақытта басталады жəне төмендегідей жүргізіледі: 1) аукцион басталған кезде аукцион бөлмесінде конкурсқа қатысушылардың өтінімдерінде көрсетілген баға ұсыныстары көрсетіледі, олар сатушы комиссиясы белгілеген бастапқы бағадан кем бола алмайды жəне ағымдағы баға қалыптасады; 2) аукцион басталған кезден бастап қатысушыға басқа қатысушының ең көп ағымдағы бағасын сатушы комиссиясы белгілеген жəне конкурс өткізу туралы хабарламада көрсетілген қадамға ұлғайтуға мүмкіндік беріледі; 3) егер аукцион басталған кезден бастап жиырма минут ішінде аукционның ешбір қатысушылары ең көп ағымдағы бағаны көбейтпесе, ұсыныс берген қатысушы жеңімпаз болып табылады, ал аукцион орындалды деп есептеледі; 4) егер аукцион басталған кезден бастап жиырма минут ішінде аукцион бөлмесінде қатысушылардың біреуі объектіні сату жолымен ең көп ағымдағы бағаны өсіру арқылы өзінің иемдену ниетін білдірсе, онда ағымдағы баға белгіленген қадамға ұлғайтылады; 5) егер ағымдағы бағаны арттырған соң жиырма минуттан кейін қатысушылардың ешбірі өзінің иемдену ниетін объектіні сату ағымдағы бағаны арттыру жолымен нақтыламаса, онда объектіні сату баға арттыру жолымен растаған қатысушы жеңімпаз болады, ал аукцион аяқталады. Аукцион басталған сəтте екі жəне одан артық қатысушының баға ұсыныстары сату объектісі үшін бірдей ең жоғары бағадан тұрса жəне осы ағымдағы баға жиырма минут ішінде ұлғаймаған жағдайда осы қатысушылардың арасынан аукционның жеңімпазы болып өтінім ұсыныстары бірдей ең жоғары бағадан тұратын қатысушылардың басқа өтінімдерінен бұрын берілген қатысушы табылады.

Бағының өзгеру қадамы келесі жолмен өзгереді: 1) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 20 000 еселенген мөлшері кезінде өзгеру қадамы 10 пайыз мөлшерінде белгіленеді; 2) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 20 000 еселенген мөлшерінен 50 000 еселенген мөлшеріне дейінгі кезінде өзгеру қадамы 7 пайыз мөлшерінде белгіленеді; 3) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 50 000 еселенген мөлшерінен 100 000 еселенген мөлшеріне дейінгі кезінде өзгеру қадамы 5 пайыз мөлшерінде белгіленеді; 4) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 100 000 еселенген мөлшерінен 250 000 еселенген мөлшеріне дейінгі кезінде өзгеру қадамы 2,5 пайыз мөлшерінде белгіленеді; 5) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 250 000 еселенген мөлшерінен 500 000 еселенген мөлшеріне дейінгі кезінде өзгеру қадамы 1 пайыз мөлшерінде белгіленеді; 6) сату объектісінің бастапқы немесе ағымдағы бағасы айлық есептік көрсеткіштің 500 000 еселенген мөлшерінен жəне одан да көп кезінде өзгеру қадамы 0,5 пайыз мөлшерінде белгіленеді. Əрбір сатылған объекті бойынша конкурс нəтижелері сауда-саттықтың нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған аукцион өткізілген күні Тізілімнің веб-порталында ЭЦҚ-ны пайдаланумен сатушы жəне жеңімпаз қол қояды. Сауда-саттықтың нəтижелері туралы электрондық хаттама конкурстың нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының веб-порталға шоғырланған Тізілімде сату бағасы бойынша объектіні сатып алу-сату үлгі шартына қол қою туралы міндеттемелерін бекітетін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына тараптармен келісілген мерзімде, алайда Тізілімнің веб-порталы сауда-саттық нəтижелерін шығарған күннен бастап алты күннен кешіктірмей қол қояды. Электрондық конкурс өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан көруге болады немесе 8 (7172) 309 824 ішкі 211 («АЕО» АҚ) жəне 8 (7172) 603-520 («ҚТЖ» ҰК» АҚ) телефондары бойынша анықтауға болады.

ДҮБІРГЕ

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Алыптар ўєысса, ўлан-асыр іс бітеді Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Кім-кіммен ұғысып, достаспай жатыр. Жұрт мықтылардың ұғысқанына назар аударады. Қытай мен Үндістан арасында қарым-қатынас оңға бұрылғаны анық. Жақында ҚХР басшысы Си Цзиньпиннің Үндістанға сапарын жұртшылық солай қабылдады.

Бұл екі алып ел халқының көптігімен ерекшеленетінін жұрттың бəрі біледі. Əлем халқының жартысына жуығы осы екі елде. Енді сол екі ел шын араздасып, оның аяғы үлкен қақтығысқа барса, нағыз сойқан сонда болар еді. Олардың бұған дейін тоң-теріс болғанынан да жұрт шошитын. Екеуінде де ядролық қару бар. Шекараларының ұзындығы – 3380 шақырым. Сол шекарада біраз дау бар. Бір-біріне есеміз кетті дейді, азын-аулақ қақтығыстар болып жатады. Əйтеуір, тым қатты ушықпай, жергілікті ауқымдағы қақтығыспен бітеді. Қақтығыспаған жақсы, əрине. Ал екі алып ел жан-жақты қарымқатынасты тереңдетер болса, екеуіне де аса тиімді. Өйткені, алыптардың алыс-берістері де ауқымды. Бүгінге дейін сол алыс-беріс мандымаған еді. Соңғы 14 жылда Қытайдың алып көршісіне жасаған инвестициясы бар-жоғы 700 миллион доллар ғана болыпты. Үндістанға сапары кезінде Қытай басшысы көрші елдің тек екі индустриялық паркінің құрылысына 6,8 миллиард доллар салу жөнінде келісімге қол қойды. Басқалары өз алдына. Қытайда қаржы баршылық. Сол қаржы еселену үшін ол жұмсалуы, жұмыс істеуі тиіс. Оның есесіне, Үндістанда қаржы тапшылау. Ал атқарылар шаруа ұшан-теңіз. Екі алыптың қарым-қатынасынан

екі жақ та пайда көреді. Сапар кезінде Қытайдың көрші елдің теміржолы мен автожолына инвестиция салатыны келісілді. Бұл Үндістанның экономикасын дамытуға айтарлықтай əсер етпек. Халқы деңгейлес болғанмен, соңғы ширек ғасырдай мерзімде Қытай айрықша қарқынмен дамыды. Оның ІЖӨ көлемі Үндістанға қарағанда алты есе жоғары. Олар табыс көзін, көршілерге қарағанда, ертерек тауып, ғаламат жетістіктерге жетті. Екі ел арасындағы сауда айналымы айтарлықтай жоғары – 70 миллиард доллар. Сөйтсе де, бұл – мүмкіндіктен көп төмен. Оның үстіне, қазіргі сауда айналымында Қытайдың үлесі үлкен – 50 миллиард доллардай. Теңестірмеген күнде, үндістандықтар соған жетуге ұмтылса, ол елге қаншама тиімділік келтірер еді. Бүгінге дейін бұл алып екі елдің арасы жөнді болмады. Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайтынынан ба, бəсекелестік пе, əйтеуір бірін-бірі жақтырмай, ара-тұра қақтығыса беретін. Неге дегенге нақты жауап беру қиын. Сірə, басшылықтың қыңыр көзқарасынан да шығар. Енді, міне, екі елде де басшылық ауысқан соң, бір-біріне көзқарас өзгергендей. Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди сайлау алдында экономиканы жандандырамын деп уəде берсе, ол Қытаймен байланысты жақсарту арқасында ғана жүзеге аспақ. Төраға Си Цзиньпин де Үндістанның алып рыногын ашудың тиімділігін жақсы біледі. Екі алып тартысып жатса, ол басқаларға да қиын. Ал ұғысқандарының да шапағаты басқаларға тиіп жатады.

Тəуелсіздіктен емес, бґлінуден бас тартты Шотландияда өткен Ұлыбритания жəне Солтүстік Ирландия Біріккен корольдігінен бөліну жөніндегі референдумда бөлінуді жақтамайтындар жеңіске жетті. Тағдырлас елде қалуды 2 миллион 1 мың 926 адам (55,3 пайыз) жақтаса, бөлінуді 1 миллион 617 мың 989 адам (44,7 пайыз) қалады.

Сайлау нəтижесі туралы əңгіме арада бір апта уақыт өтсе де толастар емес. Алғашында жеңіліс тапқандар, ең алдымен, Шотландия ұлттық партиясы мен оның көсемі, Шотландия үкіметінің премьерминистрі Алекс Салмонд ел басшылығы, елдің саяси күштері бөлінбеуге ықпал етті деп наразылық білдіргенмен, дауыс берудің қорытындысын мойындаса, енді біраз топтар дауыс санауда бұрмалауға жол берілді дегенді айтып жатыр. Референдум нəтижесін саяси тұрғыда бағалау өз алдына. Сірə, бұл референдумның саяси мəні əлемде ұзақ сөз болар. Ұлыбританиядай ұлы державадан, аса бай елден Шотландияның бөлініп шыққысы келетіні біраз жұртты таңдандырса, біреулер бұл оқиғаны өздерінің саяси мүдделеріне пайдаланбақ болды. Осы референдум қарсаңында тəуелсіздік деген сөз көп айтылды. Шотландияның өзінде ұлтшылдар аузында бұл сөз ұранға айналған. Бөлінуге толық мүмкіндік бола тұрып, шотландтықтардың басым көпшілігі неге одан бас тартты? Шын мəнінде, Шотландия кімнен тəуелсіздік алмақ? Осы жерде дерекке жүгінген жөн. Айтулы Ұлыбритания мемлекеті, ресми атасақ, Ұлыбритания жəне Солтүстік Ирландия Біріккен корольдігі төрт аймақтан тұрады: Англия, Шотландия, Уэльс жəне Солтүстік Ирландия. Тілі ортақ, тең құқықты. Ортақ үкіметі, парламенті бар. Халықтың тілегін ескеріп, Шотландияға жеке өзін дік парламент, үкімет құру құқы берілген. Ал үлкен аймақ Ан глияның жеке өзінің ондай

құрылымы жоқ, ортақ билікке бағынады. Тарихқа жүгінсек, бұл аймақтардың бірігуі де заңдылықтай. Англия Уэльсті өзіне 1284 жылы қосып алыпты. 1707 жылы Шотландия корольдікке келісім бойынша кірген. 1801 жылы Біріккен корольдік құрылғанда, оған барлық Ирландия қосылған. Ал 1921 жылы Оңтүстік Ирландия қайта бөлініп кетті. Осынау төрт аймақ бір отауда ұлы державаға айналды, өркениеттің биігіне көтерілді, талай тарихи жеңістерге жетті, əлем мойындаған мақтанарлық тарих жасады. Енді содан Шотландия бөлінбек. Не үшін? Белгілі бір топтың мүддесі үшін. Сол топ тəуелсіздік деген ұлы ұғымды ұран етіп, өз мүдделерін жүзеге асырмақ болды? Бірақ парасаттылыққа жүгінген халықтың басым көпшілігі оны қолдаған жоқ. Бұл референдумның тағылымы көп. Ең алдымен, барлық мəселені демократиялық жолмен шешуге болады екен. Ұлыбритания, оның басшылығы Шотландияға сондай мүмкіндік берді. Көптеген елдер оған бара алмайды. Сондай-ақ, бұл кейбір елдердің жосықсыз саясатына соққы болып тиді. Егер Шотландия бөліне қалған күнде, олар өздерінің жосықсыз істерін сонымен ақтамақ болған. Бұл жүзеге аспады. Əрине, тəуелсіздік барлық елге, халыққа керек. Бұл жерде шотланд ұлтшылдарының да алға тосар аргументтері бар. Ұлттық ерекшелігіміз сақталсын дейді. Ерлері əйелше юбка киеді екен, қалағандар қазір де киіп жүр. Тілдері ағылшынның бір диалектісіндей. Оған тиым салып жатқан ешкім жоқ. Рас, бұл аймақта айтарлықтай мұнай қоры бар, соны жеке пайдаланар едік дейді. Ал соған өзінің бай тарихын, беделін айырбастамақ па? Шотландтардың көпшілігі оған бармады. Көптің шешімін құптаған жөн-ау.


9

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

Маңғыстау облысы əкімдігінің атынан «Маңғыстау облысының жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасы» ММ «Ақтау қаласында автовокзал салу» (Құрылысын салу жəне пайдалану концессия шартының негізінде жүзеге асырылатын болады) концессиялық жобасы бойынша концессионерді таңдау жөніндегі ашық конкурс өткізілетін туралы жариялайды

Акимат Мангистауской области в лице ГУ «Управление пассажирского транспорта и автомобильных дорог Мангистауской области» объявляет о проведении открытого конкурса по определению концессионера по концессионному проекту «Строительство автовокзала в г.Актау» (Строительство и эксплуатация, которых будут осуществлены на основе договора концессии)

Akimat of Mangystau region represented by SD “Passenger transport and automobile roads department of Mangystau region” announces an open competition to determine the concessionaire under the concession project “Construction of the bus station in the city of Aktau” (The construction and exploitation, which will be implemented on the basis of a concession agreement)

Концессия объектісі – Ақтау қаласындағы автовокзал Конкурсқа «Концессиялар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 18-бабына жəне конкурстық құжаттамаға сəйкес біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті концессионерлер жіберіледі. Конкурс: 2014 жылғы 26 қарашада облыс əкімдігінің ғимаратында, 115-бөлмеде, 14-шағын ауданда, 1-үйде өтеді. Əлеуетті концессионерлердің Конкурстық құжаттаманы осы хабарландыру БАҚ-та жарияланған сəттен бастап мына мекенжайдан алуына болады: Қазақстан Республикасы, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 14-шағын аудан, №1-үй, Маңғыстау облысы əкімдігінің ғимараты, 1-қабат, №112-бөлме. Конкурсқа қатысуға арналған өтінім əлеуеттік концессионерлермен немесе олардың уəкілетті өкілдерімен Конкурсты ұйымдастырушыға қолма-қол немесе тапсырысты пошта байланысымен 2014 жылғы 26 қарашадағы сағат 15.00-ге дейін мына мекенжай бойынша беріледі: Қазақстан Республикасы, Ақтау қаласы, 14-шағын аудан, 1-үй, Маңғыстау облысы əкімдігінің ғимараты, 1-қабат, №114-бөлме. Конкурстық өтінімдері бар конверттерді ашу Комиссиямен 2014 жылғы 26 қарашадағы сағат 16.00-де мына мекенжай бойынша жүргізіледі: Қазақстан Республикасы, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 14-шағын аудан, 1-үй, Маңғыстау облысы əкімдігінің ғимараты, 1-қабат, №115-бөлме. Ақтау қаласында автовокзал салу жəне пайдалану жөніндегі жалпы ақпарат Қазіргі заманғы талаптарға жауап беретін, өткізу қабілеттілігі бастапқы кезеңде тəулігіне 1200 жолаушы болатын, кейіннен тəулігіне 3900 жолаушыға дейін арттырылатын тиісті даму деңгейін қамтамасыз ететін автовокзал салу. Концессиялық жоба іске асырылатын жер – Ақтау қаласы. Концессия кезеңі – 30 жыл. Концессия объектісін салу кезеңі – 3 жыл. Концессия объектісін пайдалану кезеңі – 27 жыл. Автовокзал, автожуу орны мен кіреберіс жолдары бар техникалық қызмет көрсету станциясын салу мен пайдалануға арналған жер учаскесінің жалпы ауданы – 2,7 гектар (жер учаскесінің кадастрлық нөмірі 13-200-045-423). Концессионердің осы Концессиялық жобаны іске асыру жөніндегі мүмкіндігін қамтамасыз ету мақсатында, қажет болған жағдайда (Концессионермен келісім бойынша), 100-150 орындық қонақүй кешенін (бассейн, монша, кафе-бар, спорттық-денешынықтыру орталығы), сауда орталығын, сауда-, ойын-сауық орталығын, көрмелер өткізетін жері бар конференция залын, аквапаркі бар сауда-көрме кешенін жəне кіреберіс автожолы бар «кемпингті» (автотұрағы бар қонақүй) салуға жəне пайдалануға арналған №2 учаске, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, Ақтау – Əуежай жолының бойында, №9 өндірістік аймақта орналасқан ауданы 1,58 га жер учаскесі заттай грант түрінде берілуі мүмкін (жер учаскесінің кадастрлық нөмірі 13-200-045-424). Концессионерге бюджеттік заңнамаға сəйкес концессионердің инвестициялық шығындарының өтемақысы беріледі. Концессия объектісінің орналасқан жері: Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, Ақтау – Əуежай жолының бойы, №9 өндірістік аймақ, № 56 жəне 56/1 учаске (Жер учаскелерінің кадастрлық нөмірлері 13-200-045-423, 13-200-045-424). Əлеуетті қатысушыларға қойылатын талаптар: 1) концессия шарты бойынша міндеттемелерді орындау үшін қажетті қаржы жəне материалдық ресурстарының болуы; 2) төлем қабілетінің болуы, таратуға жатпаған, оның мүлкі қамауға алынбаған, ал оның қаржышаруашылық қызметі Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес тоқтатылмаған; 3) заңды күшіне енген соттың шешімінің негізінде соңғы үш жылда жасалған концессия шарттары бойынша міндеттемелерді олардың орындамауы немесе тиісінше орындамауы үшін жауапқа тартылмауы; 4) концессия объектісін құру (қайта құру) құнының он пайызынан кем емес меншікті қаражатының болуы; Меншікті қаражат дегеніміз концессиялық жобаны іске асыруға тікелей тартылатын əлеуетті концессионерге тиесілі жеке капитал, ақша жəне басқа активтер; 5) Егер əлеуетті концессионер концессиялық жобаны іске асыру мақсатында жеке жəне (немесе) заңды тұлға құрған жаңа заңды тұлға болатын болса, онда: 5.1 əлеуетті концессионер 1-тармақтың біліктілік талаптарына сəйкес болуы тиіс (концессия шарты бойынша міндеттемелерді орындау үшін қажетті қаржы жəне материалдық ресурстарының болуы); 5.2 жаңа заңды тұлғаның құрылтайшылары ретінде қатысатын заңды тұлғалар 2, 3-тармақшалардың жоғарыда көрсетілген талаптарына сəйкес болуы тиіс; 5.3 жаңа заңды тұлғаны құраушы жеке жəне (немесе) заңды тұлғаның жиынтық меншікті капиталы 4 тармақтың шарттарына сəйкес болуы тиіс.

Объект концессии – Автовокзал в г. Актау К конкурсу допускаются все потенциальные концессионеры, отвечающие квалификационным требованиям согласно статье 18 Закона Республики Казахстан «О концессиях» и конкурсной документации. Конкурс состоится:26 ноября 2014 года в здании областного акимата каб.115, 14-мкр. дом №1. Потенциальным концессионерам Конкурсную документацию можно получить, начиная с момента опубликования настоящего объявления в СМИ, по адресу: Республика Казахстан, Мангистауская область, г.Актау, 14-мкр., дом №1, здание акимата Мангистауской области, 1-этаж, каб.112. Заявки на участие в конкурсе представляются потенциальными концессионерами либо их уполномоченными представителями Организатору конкурса нарочно или с использованием заказной почтовой связи по адресу: Республика Казахстан, Мангистауская область, г.Актау, 14-микрорайон, дом 1, здание акимата Мангистауской области, 1-этаж, кабинет № 114 в срок до 15.00 часов 26 ноября 2014 года. Вскрытие конвертов с конкурсными заявками проводится Комиссией в 16.00 часов 26 ноября 2014 года, по адресу: Республика Казахстан, Мангистауская область, г.Актау, 14-микрорайон, дом 1, здание акимата Мангистауской области, 1-этаж, кабинет №115. Общая информация по строительству и эксплуатации автовокзала в городе Актау Строительство автовокзала, отвечающего современным требованиям, обеспечивающего соответствующую уровню развития пропускную способность 1200 пассажиров на начальном этапе с увеличением до 3900 пассажиров в сутки. Место реализации концессионного проекта – г.Актау Период концессии – 30 лет. Период строительства объекта концессии – 3 года Период эксплуатации объекта концессии – 27 лет Общая площадь земельного участка для строительства и эксплуатации автовокзала, станции технического обслуживания с автомойкой и подъездными автодорогами – 2,7 гектара (Кадастровый номер земельного участка 13-200-045-423). В целях обеспечения возможности Концессионера по реализации данного Концессионного проекта, при необходимости (по согласованию с Концессионером) возможно предоставление государственной поддержки в виде натурного гранта для диверсификации: земельный участок, расположенный в Мангистауской области, г.Актау, по дороге Актау – Аэропорт, промышленная зона №9, участок №2 для строительства и эксплуатации гостиничного комплекса на 100-150 мест (бассейн, баня, кафе-бара, спортивно-физкультурного центра) торгового центра) торгового центра, торгово- развлекательного центра, зала конференции с местом проведения выставки, торгово-выставочного комплекса с аквапарком, «кемпинг» (гостиница с автостоянкой) и с подъездной автодорогой – 1,58 гектара (Кадастровый номер земельного участка 13-200-045-424). Концесионеру предоставляется компенсация инвестиционных затрат концессионера в соответствиии с бюджетным законодательством. Месторасположение объекта концессии: Мангистауская область, г.Актау, по дороге Актау – Аэропорт, промышленная зона № 9, участок № 56 и 56/1 (Кадастровые номера земельных участков 13-200-045-423, 13-200-045-424). Требования к потенциальным участникам: 1) иметь необходимые финансовые и материальные ресурсы для исполнения обязательств по договору концессии; 2) являться платежеспособным, не подлежать ликвидации, на его имущество не должен быть наложен арест, его финансово-хозяйственная деятельность не должна быть приостановлена в соответствии с законодательством Республики Казахстан; 3) не быть привлеченным к ответственности за неисполнение или ненадлежащее исполнение им обязательств по заключенным в течение последних трех лет договорам концессии на основании решения суда, вступившего в законную силу; 4) иметь собственные средства, составляющие не менее десяти процентов от стоимости создания (реконструкции) объекта концессии. Под собственными средствами понимаются собственный капитал, деньги и иные активы, принадлежащие потенциальному концессионеру, которые непосредственно вовлекаются в реализацию концессионного проекта; 5). Если потенциальный концессионер является новым юридическим лицом, учрежденным в целях реализации концессионного проекта физическими и (или) юридическими лицами, то: 5.1 потенциальный концессионер должен соответствовать квалификационным требованиям пункта 1 (иметь необходимые финансовые и материальные ресурсы для исполнения обязательств по договору концессии); 5.2 юридические лица, выступающие учредителями нового юридического лица, должны соответствовать вышеуказанным требованиям пунктов 2,3; 5.3 совокупный собственный капитал физических и (или) юридических лиц, учредивших новое юридическое лицо, должен соответствовать условиям пункта 4.

Object of the concession - Bus station in Aktau The competition isopen to all potentialconcessionaireswhocomplywith therequirements of article18 of the Lawof the Republic ofKazakhstan”On Concessions”andthe tender documentation. The contest will be held on: November 26, 2014 in the building of the regional akimat room 115, 14 md., Building №1. Potential concessionaires can obtain the tender documents from the date of official publication in the mass media, Republic of Kazakhstan, Mangystau region, Aktau, 14 md., Building №1, Akimat of Mangystau region, 1st floor, room 112. Applications for participation in the competition are represented by potential concessionaires or their authorized representatives to the competition organizer delivered or by using a custom postal service: Republic of Kazakhstan, Mangystau region, Aktau, 14md., Building 1, Akimat of Mangystau region, 1st floor, room number 114 due to3 p.m. of November 26, 2014. Opening envelopes with applications are conducted by the Commission at 4 p.m. November 26, 2014, Republic of Kazakhstan, Mangystau region, Aktau, 14 md., Building 1, Akimat of Mangystau region, 1st floor, room №115. General information about the construction and exploitation of the bus station in the city of Aktau Construction of the bus station that complies with the modern requirementsprovides appropriate levels of capacity 1,200 passengers initially, increasing to 3,900 passengers per day. Location of theconcession project - Aktaucity The period of Concession - 30 years. The construction period of the concession - 3 years Theexploitation period of the concession - 27 years The total area of property for the construction and exploitation of the bus station, service station with a car wash and access roads - 2.7 hectares (cadastral number of the land 13-200-045-423); In order to enable the Concessionaire for realization the Concession project, if it is necessary (in consultation with the Concessionaire) there is possibilityof state support in the form of in-kind grant for diversification: land, located in the Mangystau region, Aktau, on the way Aktau - Airport, Industrial Zone №9, land №2 for the construction and operation of the hotel complex for 100-150 seats (swimming pool, sauna, cafe-bar, gym) mall) shopping center, shopping and entertainment center, conference hall with the venue of the exhibition, trade fair complex with aqua park, “camping” (hotel with parking) and access road - 1.58 hectares (cadastral number of the land 13-200-045-424). Concessionaire is provided by compensation of investment costs in accordance with the budget legislation. Location of the concession:Mangystau region, Aktau, on the wayAktau–Airport, Industrial Zone number 9, land number 56 and 56/1 (cadastral numbers of lands 13-200-045-423, 13-200-045-424) . Requirements for potential participants: 1) have the necessary financial and material resources to fulfill the obligations under the concession agreement; 2) be solvent, to not be subject of liquidation, property should not be seized , financial and economic activities must not be suspended in accordance with the laws of the Republic of Kazakhstan; 3) not been held liable by decision of the court, wchich entered into force, for any failure to perform its obligations under concession contract, signed within the last 3 years ; 4) have their own means not less than ten percent of the cost of building (reconstruction) of the concession. By their own means are understood equity, money and other assets belonging to a potential concessionaire, which are directly involved in the implementation of the concession; 5) If the potential concessionaire is a new legal entity, established for the implementation of the concession project physical and (or) legal entities, then: 5.1 potential concessionaire must comply with the qualification requirements of paragraph 1 (to have the necessary financial and material resources to fulfill the obligations under the concession agreement); 5.2 entities act as the founder of a new legal entity, must comply with the requirements of paragraphs 2.3 above; 5.3 total equity capital of individuals and (or) legal entities that have established a new legal entity, must comply with the terms of paragraph 4.

Конкурстық ұйымдастырушыға беру үшін қажетті құжаттардың тізбесі: Тендерге қатысу туралы өтінім (белгіленген үлгідегі) Əлеуетті концессионердің құқық қабілеттілігі мен біліктілігін растайтын құжаттар Лицензиялар жəне/немесе патенттер, куəліктер, сертификаттар, дипломдар мен Қазақстан Республикасының заңнамаларында тыйым салынбаған кез келген қызмет түріне Əлеуетті концессионердің құқығын растайтын басқа құжаттардың нотариус куəландырған көшірмелері. Заңды тұлғаны тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің нотариус куəландырған көшірмелері. Жарғының нотариалды куəландырылған көшірмелері. Статистикалық картасының нотариус куəландырған көшірмелері. Салық төлеушіні тіркеу туралы куəліктің нотариус куəландырған көшірмелері. Мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі нотариус куəландырған аудармасымен шет мемлекеттің заңнамасы бойынша заңды тұлға болып табылатын қатысушы екенін растайтын сауда тізілімі немесе басқа құжаттың жарияланған үзінді көшірмелері. Соңғы қаржы жылындағы бухгалтерлік баланстың түпнұсқасы жəне нотариус куəландырған көшірмелері. Əлеуетті концессионердің үш ай бұрынғы банк алдындағы мерзімі өткен берешегінің болмауы туралы банк анықтамасының түпнұсқасы. Соңғы қаржы жылындағы аудиторлық есептің түпнұсқасы жəне нотариус куəландырған көшірмелері. Конверттерді ашу күнінің алдындағы 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей берілген акцияларды ұстаушылардың тізілімінен нотариус куəландырған үзінді көшірмелері немесе құрылтайшылар немесе құрылтайшылар құрамы туралы мəліметтері бар құжат (егер құрылтайшылар немесе құрылтайшылар құрамы туралы мəліметтер қолданылмайтын болса, 2.3) тармаққа сəйкес ұсынылатын нотариус куəландырған үзінді көшірме); конверттерді ашудан бір ай бұрын берілген белгіленген тəртіптегі қол қойылған жəне мөрмен куəландырылған акцияларды ұстаушылар тізілімінің үзінді көшірмесінің түпнұсқасы немесе құрылтайшылар немесе құрылтайшылар құрамы туралы мəліметтер. Екі айдан ерте берілмеген салық берешегінің, міндетті зейнетақы жарналары мен əлеуметтік аударымдар бойынша берешегінің болмауы туралы тиісті салық органның белгіленген нысандағы анықтамасының түпнұсқасы Конкурстық құжаттаманың 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша Концессионерді таңдау жөніндегі конкурсқа қатысу үшін біліктілігі туралы мəліметтер, растайтын құжаттардың көшірмелерімен бірге. -банктен(терден) анықтама; -материалдық ресурстардың, зияткерлік құқықтардың тізбесі; -осы концессиялық жобаға кредиттер беру туралы банктік кепілдіктердің түпнұсқалары. Конкурстық құжаттаманың 5-қосымшасына сəйкес үлгі бойынша Концессиялық жобаның құны Салу мерзімі Пайдалану мерзімі Концессиялық жобаның дұрыстығын растайтын құжаттар жəне олардың Конкурстық құжаттамаға сəйкестігі Концессиялық жобаның техникалық-экономикалық есебі (ТЭЕ) Концессия шарттарын сақтау турал кепілдеме-хат ТЭЕ-не түсіндірмелер Салуға ұсынылатын концессия объектісінің техникалық ерекшелігі Ілеспе қызметтердің сипаттамасы Конкурстық өтінімге қол қою жəне конкурстық комиссияның отырыстарына қатысу құқығына өкілдің сенімхаты Əлеуетті концессионердің конкурсқа қатысуы туралы қатысушылардың жалпы жиналысының, директорлар кеңесінің шешімі

Перечень необходимых документов для представления организатору конкурса: Заявка на участие в тендере(установленного образца) Документы подтверждающие правомочность и квалификацию Потенциального концессионера Нотариально засвидетельствованные копии лицензий и/или патентов, свидетельств, сертификатов, дипломов, других документов, подтверждающих право Потенциального концессионера на любой вид деятельности, не запрещенных законодательством Республики Казахстан; Нотариально заверенная копия свидетельства о регистрации (перерегистрации) юридического лица; Нотариально заверенная копия устава: Нотариально заверенная копия статистической карты; Нотариально заверенная копия свидетельства о регистрации налогоплательщика; Легализованная выписка из торгового реестра или другой легализованный документ, удостоверяющңй, что участник является юридическим лицом по законодательству иностранного государства, с нотариально засвидетельствованным переводом на государственный и русский языки; Оригинал или нотариально засвидетельствованная копия бухгалтерского баланса за последний финансовый год; Оригинал справки банка (банков) об отсутствии просроченной задолженности Потенциального концессионера перед банком (банками) более чем за три месяца; Оригинал или нотариально засвидетельствованная копия аудиторского отчета за последний финансовый год; Документ, содержащий сведения об учредителе или составе учредителей, либо нотариально засвидетельствованная выписка из реестра держателей акций, выданную не позднее 30 календарных дней, предшествующих дате вскрытия конвертов; (не применяется если сведения об учредителе или составе учредителей содержатся в уставе, нотариально засвидетельствованная копия которого представляется в соответствии с п. 2.3) нотариально засвидетельствованную выписку из учредительных документов (в случае, если устав не содержит сведения об учредителях или составе учредителей), содержащую сведения об учредителе или составе учредителей, либо оригинал выписки из реестра держателей акций, подписанный и заверенный печатью в установленном порядке, выданный не ранее одного месяца, предшествующего дате вскрытия конвертов; Оригинал справки установленной формы соответствующего налогового органа об отсутствии или наличии налоговой задолженности и задолженности по обязательным пенсионным взносам в накопительные пенсионные фонды; -Сведения о квалификации для участия вконкурсе по выбору Концессионера по форме согласно Приложению 4 к Конкурсной документации с копиями подтверждающих документов. -справка с банка(ов); -перечень материальных ресурсов,интеллектуальных прав и т.д. -оригиналы банковских гарантий о представлении кредитов на данный концессионный проект Цена Концессионного проекта по форме согласно Приложению 5 к Конкурсной документации Срок строительства Срок эксплуатации Документы, подтверждающие приемлемость концессионного проекта и соответствие их Конкурсной документации Технико-экономический расчет (ТЭР) концессионного проекта Письмо-гарантия о соблюдении условии концессии Комментарии к ТЭР Техническая спецификация Объекта концессии, предлагаемого к строительству Описание сопутствующих услуг Доверенность представителя на право подписания конкурсной заявки и на участие в заседаниях конкурсной комиссии Решение совета директоров, общего собрания участников об участии в конкурсе Потенциального концессионера

Application for participation in the tender (standard sample) Documents confirming the eligibility and qualification of potential concessionaires Notarized copies of licenses and / or patents, certificates, diplomas and other documents confirming the right of the potential concessionaire for any kind of activity that is not forbade by the legislation of the Republic of Kazakhstan; Notarized copy of the certificate of registration (re-registration) of a legal entity; Notarized copy of the charter; Notarized copy of the statistical maps; Notarized copy of the certificate of registration of the taxpayer; Legalized extract from the trade register or other legalized document certifying that the participant is a legal entity by the law of a foreign country, with a notarized translation into national and Russian languages; The original or a notarized copy of the balance sheet for the last financial year; The original certificate from bank (s) about the absence of arrears of potential concessionaire to the bank (s) for more than three months; The original or a notarized copy of the audit report for the last financial year; Document containing information about the founder or the founders, or a notarized statement from the register of stock holders issued not later than 30 calendar days prior to the date of opening the envelopes; (does not apply if the information about the founder or the founders contained in the Charter, a notarized copy of which is submitted in accordance with Section 2.3.) notarized statement from the constituent documents (if the charter does not contain information about the founders) that contains information about the founder or the founders, or the original extract from the register of shareholders, signed and sealed in the prescribed manner, issued not earlier than one month before the date of opening the envelopes; Original certificate prescribed form of the relevant tax authority on the absence or presence of tax arrears and arrears of pension contributions to pension funds; -data of qualification for participation in the competition by the election of the concessionaire in form Under the Appendix 4 of the tender documentation with confirming document copies -Information from the bank (s); -list of material resources, intellectual property rights, etc. Original bank guarantees of the representation of credits at the concession project Price Concession project in the form according to Appendix 5 to the tender documentation construction period Exploitation period Documents confirming the acceptability of the concession project and their compliance with the tender documentation Technical and economic assessment (TES) of the concession project Letter of guarantee of compliance with the terms of the concession Comments to TES Technical Specification of the concession Object, the proposed to baild. Description of related services Attorney of representative for the right to sign the tender bids and to participate in the meetings of the competition committee The decision of the Board of Directors, the General Meeting of members to participate in the competition of potential concessionaire

Қосымша ақпарат пен анықтамаларды 8 (7292) 33-53-22 телефоны бойынша, сондай-ақ «Маңғыстау облысының өңірлік мемлекеттік-жекеменшік əріптестік АҚ-тан 8 (7292) 33-52-71 (72,73) телефоны бойынша алуға болады, е-маil: ppp.mangystau@gmail.com

Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8 (7292) 33-53-22, а также в АО «Региональный центр государственно-частного партнерства Мангистауской области» по тел. 8 (7292) 33-52-71 (72,73), е-маil:ppp.mangystau@gmail.com

For more information and inquiries, please call: 8 (7292) 33-53-22,e-mail: n.bukayeva@mangystau.gov. kz or http://upt.mangystau.gov.kz as well as to the JSC “Regional Center Of Public-Private Partnership in the Mangystau region” contact numbers: 8 (7292) 33-52-71 (72.73), e-mail: ppp.mangystau@gmail.com

«Маңғыстау облысының жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары» ММ

ГУ «Управление пассажирского транспорта и автомобильных дорог Мангистауской области»

SD “Passenger transport and automobile roads department of Mangystau region”

Батыс Қазақстан облысының Зеленов ауданы əкімдігі ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер телімдерін жалға беру бойынша конкурс өткізуді жариялайды Жер телімі нің № 1.

2.

3.

4.

5.

6.

Жер телімінің қысқаша сипаттамасы (алқаптардың құрамы жəне түрлері, бонитет балы) Көшім ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – жайылым құрамы – күңгірт қызғылт түсті. Бонитет балы-28 Көшім ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – егістік құрамы – күңгірт қызғылт түсті. Бонитет балы-33 Белес ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – егістік құрамы – күңгірт қызғылт түсті. Бонитет балы-29 Янайкин ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – егістік құрамы – күңгірт қызғылт түсті. Бонитет балы-24 Красноармейск ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – егістік құрамы – күңгірт қызғылт түсті. Бонитет балы-28 Чиров ауылдық (селолық) округі Алқап түрі – егістік құрамы – күңгірт қызғылт түсті Бонитет балы-38

Көлемі, Жалдау га мерзімі, жыл

300

10, 49

Жер телімінің орналасқан орны (шаруашылық жəне аудан орталықтарынан орташа қашықтығы) Көшім ауылынан 31 км Переметный ауылынан 73 км

478

10, 49

Көшім ауылынан 11 км Переметный ауылынан 53 км

480

10, 49

Белес ауылынан 2 км Переметный ауылынан 20 км

300

10, 49

Янайкин ауылынан 40 км Переметный ауылынан 67 км

670

10, 49

Красноармейск ауылынан 15 км Переметный ауылынан 134 км

278

10,49

Чиров ауылынан 8 км Переметный ауылынан 138 км

Батыс Қазақстан облысы, Зеленов ауданы аумағындағы ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер телімдерін жалға беру бойынша конкурс 2014 жылғы 27 қазан күні сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша өтеді: Батыс Қазақстан облысы, Зеленов ауданы, Переметный ауылы, Гагарин көшесі, 139, мəжіліс залы. Шарттар мен талаптар – жер телімдерін тиімді жəне ұтымды пайдалану. Қосымша ақпаратты жəне анықтамаларды мына мекенжай бойынша алуға болады: Батыс Қазақстан облысы, Зеленов ауданы, Переметный ауылы, Жеңіс көшесі, 137, 8-бөлме, сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Телефон 8 (71130) 22396.

Акимат Зеленовского района Западно-Казахстанской области объявляет о проведении конкурса по предоставлению земельных участков в аренду для ведения сельскохозяйственного производства № зе- Краткая характеристика мельземельного участка (соного став и виды угодий, балл участбонитета) ка Кушумский сельский 1. округ Вид угодий – пастбищ состав – темно каштановый. Балл бонитета -28 Кушумский сельский 2. округ Вид угодий – пашня состав – темно каштановый. Балл бонитета -33 Сельский округ Белес 3. Вид угодий – пашня состав – темно каштановый. Балл бонитета -29 Янайкинский сельский 4. округ Вид угодий – пашня состав – темно каштановый. Балл бонитета -24 Красноармейский сель5. ский округ Вид угодий – пашня состав – темно каштановый. Балл бонитета -28 Чировский сельский округ 6. Вид угодий-пашня состав – темно каштановый. Балл бонитета -38

площадь, га

300

Срок Месторасположение арен- земельного участка ды, год (среднее расстояние от хозяйственного и районного центров) 10, 49 От с.Кушум 31 км От с.Переметное 73 км

478

10, 49

От с.Кушум 11 км От с.Переметное 53 км

480

10, 49

От.с.Белес 2 км Отс.Переметное 20 км

300

10, 49

От с.Янайкино 40 км От с.Переметное 67 км

670

10, 49

От с.Красноармейское 15 км От с.Переметное 134 км От с.Чирово 8 км От с.Переметное 138 км

278

10,49

Конкурс по предоставлению земельных участков в аренду для ведения сельскохозяйственного производства на территории Зеленовского района, Западно-Казахстанкой области, состоится в 15.00 часов, 27 октября 2014 года по адресу: Западно-Казахстанская область, Зеленовский район, с.Переметное, ул.Гагарина 139, зал заседаний. Условия и требования – рациональное и эффективное использование земельных участков. Дополнительную информацию и справки можно получить по адресу: Западно-Казахстанская область, Зеленовский район, с.Переметное, ул.Гагарина, 137, каб. 8 с 9.00 до 18.30 часов. Телефон: 8 (71130) 22396.

The list of required documents for submission to the contest organizer:

«Ишимское» ЖШС (бұдан əрі – компания) серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысын 14.10.2014 жылы сағат 10.00-де мына мекенжайда өткізу туралы өз қатысушыларына хабарлайды: СҚО, Тимирязев ауданы, Есіл а. Күн тəртібінде мынадай мəселелер қаралады: 1.«Цеснабанк» АҚ-пен бұдан бұрын 11.09.2014 ж. жасалған №120/0279-14 банктік займ шартын (бұдан əрі – займ шарты) мақұлдау. 2. «Қаржылық сауықтыру үшін агроөнеркəсіптік кешендегі субъектілерді кредиттік жəне лизингтік міндеттемелер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялау Ережелерін жүзеге асыру шеңберінде Қазақстан Республикасында 2013-2020 жылдары (Агробизнес-2020) агроөнеркəсіптік кешенді дамыту Бағдарламасындағы» келісім бойынша компанияның қатысуын мақұлдау. 3. Компанияға тиесілі жылжитын жəне жылжымайтын мүлікті жəне займ шарты бойынша компанияның міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде кепілге беру. 4. Займ шарты бойынша міндеттемелерді компанияның орындамауы жəне/немесе тиісті орындамауы жағдайында кепілге берілетін мүлікті соттан тыс сатуға құқықты банкке беру. 5. Компанияның атқарушы органына мəмілелер жасауға жəне қажетті құжаттарға қол қоюға барлық өкілеттіктерді беру.

Хабарландыру «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (070012, Қазақстан Республикасы, Өскемен қаласы, Меновное ауылы, Шоссейная к-сі, 26, www.kazrail.kz) кран-манипуляторды тік телескопиялық жебесімен бірге сату жөнінде 2014 жылғы 25 қыркүйекте сағат 10.00-де Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ұжымы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры, география ғылымдарының докторы, профессор Қуат Маратұлы Баймырзаевқа əкесі Марат БАЙДЕШҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қ.И. Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің ректораты мен ұжымы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры, география ғылымдарының докторы, профессор Қуат Маратұлы Баймырзаевқа əкесі Марат БАЙМЫРЗАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Ақпараттық жəне есептеуіш технологиялар институтының ұжымы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры, география ғылымдарының докторы, профессор Қуат Маратұлы Баймырзаевқа əкесі Марат БАЙДЕШҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып шын ниеттен көңіл айтады. «Ы.Алтынсарин атындағы Арқалық мемлекеттік педагогикалық институты» РМК ректораты мен ұжымы Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры, география ғылымдарының докторы, профессор Қуат Маратұлы Баймырзаевқа əкесі Марат БАЙДЕШҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Математика жəне механика ғылыми-зерттеу институтының ұжымы бас ғылыми қызметкер Аллаярбек Айдосовқа туған інісі ƏНУАРБЕКТІҢ мезгілсіз дүниеден өтуіне байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Орал қаласында тұратын зиялы ардагерлер, аса қадірлі ұстазымыз Мəрия Мамайқызы Абдушеваға жəне Қарасай ағамызға сүйікті ұлдары ДАМИРДІҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғыларына ортақтасып көңіл айтамыз. Астанадағы шəкірттері, Орал қаласындағы №11 мектептің түлектері Бірғаным Əйтімова, Тілекқабыл жəне Мəрзия Боранғалиевтар, Сағыр жəне Зəру Кенесариндер.

1992 жылы Əл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің филология факультетін бірге бітірген курстастары Гүлжауһар Төреева мен жұбайы Қосмұратқа ұлдары БАРЫСБЕКТІҢ мезгілсіз өмірден озуына байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

26 қыркүйек 2014 жыл

ОТБАСЫ БІРЛІГІ – ОТАН БІРЛІГІ

Кеудені ќуаныш кернейді

Біз – Сəндібековтер отбасы, еліміз егемендігін жариялап, көк туымыз көкте желбіреген соң, «Бəйтеректің» көлеңкесін сан ұлт саялаған салтанатты кезеңде атамекенге атбасын бұрған отбасылардың бірі едік. Қазіргі тұрағымыз – бабаларымыз жайлаған Батыс Қазақстан облысындағы Жұбан елі – Ақжайық ауданы. Бізге осындай бақытты

бұйыртқан Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевқа ризашылығымызды қалай білдіреміз деп жүргенде, биыл Президентке деген алғысымызды Астанаға əнмен апарып білдірудің сəті түсті. Оның орайын келтірген де Елбасының өзі. Нұрсұлтан ағаның арнайы Жарлығымен, Президент жанындағы Əйелдер істері жəне отбасылық-демографиялық саясат

жөніндегі ұлттық комиссияның ұйымдастыруымен бүкіл еліміз бойынша «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауы жарияланғаны белгілі. Біз осы үлкен шараның аудандық, облыстық кезеңдерінен сүрінбей өтіп, Астанаға жолдама алдық. Сөйтіп, Нұрсұлтан Əбішұлына айтқан алғысымыз – өнеріміз деп білдік. Елбасы емірене келіп балаларымның

Арай, Айша, Алуа

есімді їшемді дїниеге əкелген жас отау иелері бір їміт, бір кїдік ќўшаєында жїр Өмір ЕСҚАЛИ,

Қазағы шашыраңқы теріскейде үшемді айтамыз-ау, дүниеге егіз келсе, Құдайдың құдіретіне бағаланатын алтын құрсақты аналар ілуде біреу ғана. Атажұртты аңсап келген ағайындарымыздың есебінен санымызды толықтыруға қанша ұмтылғанымызбен, табиғи өсімнің жайы бөлек. Əттеген-айы сол, облыста ұлттық демографияның орны əлі ойсырап тұр. Бір баламен шектелетін, қосылмай жатып ажырасуға асығатын шаңырақтар аз емес. Жыл басынан бері Қызылжар өңірінде 2500-ден астам сəбидің іңгəлаған үні естіліпті. Солардың ішінде Уəлиевтер əулеті ерекше қуанышқа бөленді. Бұл отбасыда үшем өмірге келіп, Арай, Айша, Алуа есімді қарындастарын бес жастағы ағалары Мəди бірінші болып қарсы алды. Отбасын құрып, жаңа өмірге

Суретті түсірген Талғат ТƏНІБАЕВ.

«Егемен Қазақстан». Алма ЖҮСІПОВА.

аяқ басқан ерлі-зайыптылардың сəби сүйгені бір бақыт қой. Біз Петропавл қаласында тұратын жас жұбайлармен кездесіп, кішкентай бүлдіршіндердің халжағдайын сұрастырып, білдік. Жомарт БТА банктің облыстық филиалында, Салтанат статистика басқармасында еңбек етеді.

Естелiк альбомды парақтаған Нағима ананың көз алдына өткен өмiрi күнi кешегiдей елес берiп өттi. Мiне, мына суретте енесi Сапура, отағасы Қаппар мен өзi он екi баласымен дастарқан басында шүпiрлеп отыр. Бəрiнiң де жүзiн шуақты күлкi арайландырып, риясыз пəк көңiлдерiн айғақтап тұрғандай. Ендi бiрiнде өзi аудан, облыс басшыларымен, сол кездегi еңбек озаттарымен бiрге салиқалы жиында бас қосыпты. Тағы бiрiнде бiр топ əйелдер тынымсыз əрi таза еңбегiмен Еңбек Ері атанған Ұлбала Алтайбаеваны ортаға алыпты. Иə, Жаратқанның «Жан бергенге дəн беремiн» деген асыл сөзiн жадында ұстаған Нағима өзi де еңбек ете жүрiп, қыз-келiншектердi диқаншылыққа баулыды. Бiрнеше рет аудан чемпионы болды, II, III дəрежелi Еңбек Даңқы орденiнің иегерi атанды. Өз кезiнде күрiшшi, звено жетекшiсi болған Нағима Аймағанбетова əлденеше рет аудандық, облыстық кеңестiң депутаты, партия пленумдары мен съездерiнiң делегаты болып сайланып қана қоймай, биiк мiнбеден аймақ мəселесiн көтерген де едi.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Бойына біткен баланың үшем болатынын Салтанат жүктіліктің он екінші аптасында білген. Айыкүні жетіп, босанғанша дəрігерлердің қатаң бақылауында болған. – Ақ халатты абзал жандарға дəн ризамын. Олардың қамқорлығының арқасында аяқ-қолымды бауырыма алдым,–дейді жас ана.

басынан сипағанда, шыны керек, əкем тіріліп келгендей, көзіме тұнған жасты жасыра алмадым. Бұл байқаудың салтанаты ерекше, əсері əдемі болғанына күллі Қазақстан куə ғой. Сəні келіскен отандық, «арғымақтардың» кілтін Президенттің өз қолынан алып, ауылына жол тартқан отбасылардың шаттығы шарасынан асып, төгілді. Бұл – елімізден байқауға қатысқан 16 отбасы үшін мəңгі есте қалар өмір парағы екені аян. Елбасының отбасыларға, ана мен балаға деген қамқорлығы сөйлеген сөзінен анық білініп тұрды. Біз осы байқауға қатысып, Алты Алашқа танымал болуымызға ақ жол тілеп, қол бұлғап қалған жерлестеріміздің тілегімен де тығыз байланыстырамыз. Жұбан елі – Ақжайық ауданының жұртшылығы тілекші болды. БАҚ өкілдері əр қадамымызды жамағатқа жариялап жатты. Олжалы болып Оралға оралғанда облыс əкімі Нұрлан Ноғаев өзі қарсы алып, жүрекжарды тілегін айтты. Иə, елге тұтқа Елбасы бар, ордалы Отаны, күн көтерген қыран тектес Елтаңбасы, аспан түстес Туы бар біз неткен бақыттымыз деген ой кеудемді кернейді.

Ўрпаќ ґнегесі

Нұрболат СƏНДІБЕКОВ.

Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Бударин ауылы. Бүгінгі таңда отбасы Салтанаттың анасымен бірге тұрады. Көп балалы отбасының өзіне тиесілі баспанасы жоқ. Үшемнің ата-анасын атаулы қуаныштарымен құттықтауға келген бір топ атқамінер азаматтар жыл аяғына дейін пəтер жайы шешіліп қалар деп үміттендіріп кеткен. Қазір Жомарт пен Салтанат жағымды жаңалық тосып, елеңдеп отыр. Əзірге қанша қиындық туындаса да сəбилерінің сыңғырлаған күлкісі мен бал-бұл жанған жанарлары бəрін ұмыттырып жібереді. Бірі күліп, бірі жылап, бірі тəтті ұйқыда жатқан кіп-кішкентай үш сəбиді көргенде біз де тебірендік. Міне, ұрпақ, өмір жалғасы деген осы! Бірі жетсе, бірі жетпей қолбайлау болып жататын дөңгеленген дүниенің мəні де, сəні де бала емес пе? Осындайда биліктегілер егіз, үшем, төртем дауыстарын іңгəлатқан жас отбасыларға айрықша ілтипат көрсетіп, сый-сияпат жасап жатса, басқаларға үлгі-өнеге болар еді. Олай дейтініміз, бірнеше жыл бұрын төртем сыйлаған отбасына самарқаулық танытылып еді. Осы үрдіс қайталанбаса екен! Солтүстік Қазақстан облысы.

«Нұр Отан» партиясының «Бақытты отбасы» жобасын жүзеге асыру аясында қыркүйек айында еліміздің барлық аймақтарында Отбасы күні аталып өтілуде. Мəңгілік бақыттың мекені – Отбасы күніне байланысты аудан бойынша өткізілетін ісшаралар бағдарламасы жасалып, ол шараларға біздің Абай мектеплицейі де белсене қатысты. Əрбір отбасындағы басты құндылық – бала тəрбиесі. Сол бала тəрбиесінің ішіндегі ең маңыздысы да, жауаптысы да – қыз бала тəрбиесі. Өйткені, бүгінгі қыз – ұлтымыздың ертеңгі болашағы. Көңілге кірбің түсірер келеңсіз жайттардан жауқазындай жайқалып өсіп келе жатқан қыздарымыз аулақ болса екен, Абай елінің ұрпақтары

Он екі ќыздыѕ анасы Жас кезiнде көп айтылатын «Өмiр бiр көшкен керуен, өтедi де кетедi» деген сөзге оншалықты сене алмағаны анықты. Күнделiктi күйбең тiршiлiк, ел алдында мойнына алған мiндеттеме үдесiнен шығуға деген ұмтылыс, қоғамдық ұйым тарапынан берiлген тапсырма, одан қалды бiр-бiрiне тете балаларының, отбасының жағдайы... осының бəрi басқаға мойын бұрғыза қоймайтын. Қазiр ойлап отырса, өзiнiң алаңсыз еңбек етуiне марқұм енесi көп еңбек сiңiрген екен. Балалар əжетке жарағанға дейiнгi отбасының бар ауыртпалығы енесiнiң мойнына түсiптi. Өзiнен тараған он бес баланың еңбекпен етене болуына да, олардың үлкенге құрметпен, кiшiге iзетпен қарауына да сол шүйкедей кемпiр көп күш салыпты. Қаппар мен Нағиманың отбасынан тараған əр баланың өмiрге келуiнiң өзi бiр дастан. Мəселен, бiр қызы Валентина Терешкованың ғарышқа тұңғыш сапар жасаған күнi дүниеге келген. Сонда бiр

ауылдасы «Бақытыңның бауы берiк болсын, Валентина апасындай ғарышкер болсын» деп тiлек айтып, баласының атын қойып та берген. Аузын ашса жүрегi көрiнетiн ауыл адамының пейiлi қандай?! Кейiн Бақытына əлемнiң тұңғыш ғарышкер əйелi жiберген арнайы құттықтауы да келiп жеттi. Тағы бiр қызығы, бақытты отбасының ұрпақтары орта мектептен кейiнгi өмiр жолдарын анасының егiстiк алқабында еңбек етуден бастаған. Əлия мен Ғалия, Бақыт пен Жеңiс, Серiк пен Берiк еңбекпен етене араласып, кейiн өздерi қалаған мамандық иесi атанды. Дүрсiл қаққан он бес жүрек сан түрлi мамандық иелерi, олардың арасында əке жолын қуған дəрiгер мен бiлiктi ұстаз да, су маманы мен есепшi де, журналист пен тiгiншi де, мұнай қызметкерi мен аспазшы да бар. Олардың балалық бал дəурендерiн сағынған шақтарында, əжелерi мен ата-анасының туған күндерiнде аналары отырған

қарашаңырақта бас қосатындары бар. Ондай сəттерде ешкiм арнайы шақыру күтпейдi, өздi-өзi хабарласып, тəттiпəттiлерiн алып, ауылға тартып тұрады. Оған əулеттiң күйеу балалары мен келiндерi де, немере мен жиендерi де əбден қалыптасқан. Жыл сайын тойланатын мерекелерге ескертусiз дайын отыру қарашаңырақты ұстап отырған Еркiн мен Маржанның төл iсiне айналды. Өйткенi, онда өзiнiң еңбекпен етене өрiлген өмiр жолында барға қанағат, жоққа шыдамдылық таныта бiлген, намыс пен жiгердi өзiне серiк еткен, əр кез байыпты ақыл мен парасат биiгiнен көрiне бiлген Нағима ана тұрады. – Жасырақ шағымда «өмiр үйретеді» дегенге оншалықты мəн бере қоймаушы едiм, – дейдi Нағима ана ақ жарыла ақтарылып. – Сөйтсем, көре-көре көсем де, сөйлей-сөйлей шешен де болады екенсiң. Кей нəрсенi ерiксiз үйренуге тура келедi. Өйтпеске амалың жоқ, жасы

деген атқа кір келтірмейтіндей арлы да абыройлы, намысты əрі тəрбиелі болып өссе екен деген ниетпен «Жас ұлан» оқу шылар ұйымының жоғары кеңес мүшелері Отбасы күніне орай «Қыз бала – отбасының гүлі, ұлттың болашағы» атты кездесу кешін өткізді. Кездесу кешіне құрметті қонақ ретінде ауданымыздағы барлық игілікті шаралардың бастаушысы болып жүрген «Нұр-сана» салтдəстүр орталығының жетекшісі Нұрғалиева Қаныша апай, сан мыңдаған отбасының бақытты болуына себепкер болып жүрген аудандық хал актілерін тіркеу бөлімінің бастығы Тəшенова Үміт Қалиқызы қатысты. Қаныша апай өз сөзінде отбасының бала тəрбиесі мен

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Айжан ИМАНТАЕВА, Абай лицейінің тəлімгері.

Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы.

құрғыр зырлап барады, кейiнгiлер саған қарайды, сосын сұраққа үнсiз қалмас үшiн жан-жағыңды қармалайсың. Аллаға шүкiр, өз өмiрiме өкпем жоқ. «Алтын алқа» иегерiнiң басты бақыты – балалары. Баланы өзiнiкi емес, Алланың өзiне берген аманаты деп бiлетiн Нағима ана аузынан тəубесiн тастамайды. «Бiр қолым – жағамда, бiр қолым – тобамда» деп отырған ол – отыздан астам немере, оншақты шөбере сүйiп отырған бақытты ана, құрметтi əже, ардақты ардагер. Ол өз балаларымен қоса, туған елiнiң, барша адамзаттың бақытын, татулығын тiлейдi. Елде тыныштық, молшылық орнап, көп балалы базарлы үйлердiң молайғанын, əр отбасының берекесiн тасытатын ақжаулықты аналардың шын мəнiнде қазынаға айналғанын қалайды. Алла өмiрге үш қыз əкелген ананың тiлегiн бередi деген сөз бар, ал Нағима Аймағанбетованың он екi қыздың анасы екенiн ескерсек, Батыр ананың шынайы тiлегi қабыл болатыны анық қой. Жұмагүл ОРАЛБАЕВА, журналист. ҚЫЗЫЛОРДА.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

оның дамуындағы рөліне тоқтала келе: «Қазақ қашанда қыз баланы ұлттың ұяты, халықтың шырайы деп санаған. Ұлтымыздың жарқын болашағы солардың қолында деп есептеген. Оларды əдемілік пен əдептіліктің, сұлулық пен іңкəрліктің символы деп есептеген. «Қыз» деген ең қасиетті сөз. Қасиетті болатыны бүкіл адамзат қыздан тарайды: қыз келін болады, келін анаға айналады, ал ана əже деген зор дəрежеге жетеді. Осы үшеуі арқылы қазақ ұрпақ өсіріп, ұлт қатарын көбейтеді. Сондықтан да əрбір отбасының гүлі болып отырған кішкентай қыз, ертең басқа бір отбасының тірегі, ұлттың болашағы болмақ», деді. Əрбір қыз бала «Арыңды жастан сақта» деген бабалар өсиетін берік ұстап, қыздарға тəлімді-тəрбиелі болып өсуі керектігін ескертті. «Отбасын қолдау» апталығы аясында бірінші сынып оқушыларының ата-аналарына психологиялық көмек беру мақсатында өткен «Бақытты отбасы» тақырыбындағы ата-аналар конференциясы əрі қарай мектептің спорт залында ұйымдастырылған «Толағай» отбасылық сайысына ұласты. Сайысқа 2-сынып оқушылары мен олардың атааналарынан құралған төрт топ қатысты. Спорттық ойындарға негізделген көңілді сайысқа белсене қатысқандардың ішінен Данияр Түсіпов, Жазира Сағатбекова сияқты ата-аналар ерекше өнер көрсетіп, көрермен көзайымына айналды.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №404 ek

Profile for Egemen

26092014  

2609201426092014

26092014  

2609201426092014

Profile for daulet
Advertisement