Page 1

Бїгінгі нґмірде: Атќаратын да, атќарылатын да жўмыс ауќымды 7-бет №230 (28453) 25 ҚАРАША СЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Ґнермен ґрілген тарих таєылымды 8-бет Топжарєан

10-бет

Ќазаќќа ќўт Ќазан 14-бет

Ќазаќ елі əлемдік экономиканыѕ маѕызды ойыншысына айналады

Ќазаќстанєа ресми сапармен келген Чех Республикасыныѕ Президенті осындай пікір білдірді

Елбасы Қазақстанға ресми сапармен келген Чех Республикасының Президенті Милош Земанмен кездесті. Кездесу барысында сауда-экономикалық, көлік-транзиттік, аграрлық жəне мəдени-гуманитарлық салалардағы өзара ықпалдастықты нығайту мəселелері талқыланды. Машина жасау, энергетика, медицина жəне туризм салаларындағы ынтымақтастықты дамыту болашағы да əңгімеге арқау болды. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Мемлекет басшылары, сондай-ақ, халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелер туралы пікір алмасты. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан мен Чехияны зор əлеуетке ие

дəстүрлі қарым-қатынастар байланыстыратынын атап өтті. – Көптеген əлемдік оқиғалардың дамуына қатысты біздің елдеріміздің көзқарасы ортақ. Чехия біз үшін Еуропадағы маңызды сауда серіктесі болып саналады əрі соңғы жылдары экономикалық қатынастардың қарқыны өсіп

келе жатқаны байқалады. Қазақстанда 70-тен астам бірлескен кəсіпорын, мəселен, «Шкода» автомобильдерін құрастыру өндірісі жұмыс істейді. 2005 жылдан бері 15 мың автомобиль құрастырылды, ал келесі жылы 8 мың көлік шығару жоспарлануда. Жалпы алғанда, бізде қарым-қатынастарды əрі қарай дамытуға, соның ішінде үкіметаралық комиссияны жандандыру арқылы дамытуға көп мүмкіндік бар, – деді Қазақстан Президенті. Қазақстан басшысы, сондай-ақ, Чехия Президентінің осы сапары жəне оның аясында өткен келіссөздер өзара байланыстарға жаңа серпін беретіндігіне сенім білдірді. М.Земан өз кезегінде ынтымақтастықты түрлі салаларда дамытудың маңыздылығына тоқталды. Ол, сондай-ақ, өзінің Қазақстанға, стратегиялық маңызы бар өңірде орналасқан елге келгенін атап өтті. – Қазіргі кезде жаңа Жібек жолының əлеуетін ашу бағытында жұмыстар жүргізіліп жатыр. Біз Сіздің елдің қазіргі дамуына ғана емес, оның əлеуетіне де Орталық Азиядағы маңызды орын алатынын ескере отырып баға береміз, – деді Чехия Президенті. Егер Чехия Президентінің өмірбаянына қысқаша тоқтала кететін болсақ, ол 1944 жылдың 28 қыркүйек күні осы елдің Колин қаласында дүниеге келген. Праганың Экономика жоғары мектебін бітірген. Бірқатар жылдар оқытушылық, зерттеушілік қыз мет термен айналысқан. 1990 жылы ел парламентіне депутат болып сайланады. 1993-2001 жылдар аралығында Чехия Социалистік-демократиялық партиясының төрағасы болады. 1996-1998 жылдары Чехия парламентінің депутаттар палатасының төрағасы, 1998-2002 жылдары Чехия үкіметінің төрағасы қызметтерін атқарады. 2013 жылдың наурыз айынан бастап Чех Республикасының Президенті. Милош Земан біздің Қазақстанға бұрын да келген. Елдеріміз жақсы қарым-қатынаста болғандықтан, Қазақстанға деген достық пейілін сездіріп, еліміздің дамуына қатысты бірқатар жақсы лебіздерін білдірді. (Соңы 2-бетте).

Парламентаралыќ ыќпалдастыќ жалєасады Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасының Төрағасы Сергей Нарышкинмен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Кездесуде парламентаралық ынтымақтастықты нығайтудың негізгі жолдары талқыланды. Мемлекет басшысы Қазақстан мен Ресейдің қарым-қатынасы қарқынды дамып келе жатқанына тоқталды. – Сауда жөнінен белгілі бір қиындықтар бар, өйткені, елдеріміздің импорттық жəне экспорттық тауарлары құнының төмендеуі байқалуда. Соған қарамастан, нақты көлем бəрібір ұлғайып, интеграциялық үдерістер нығайып келеді, бірлескен кəсіпорындар ашылып жатыр. Осының барлығы біздің елдеріміз ықпалдас тығының біртіндеп дамып келе жатқандығын білдіреді,

Ынтымаќтастыќ пен жасампаздыќќа бастаєан кїн Кеше Парламент Мəжілісінің ұйытқы болуымен Астанада Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне орай «Президент. Парламент. Интеграция» тақырыбында халықаралық конференция болып өтті. Онда Президент Н.Назарбаевтың сыртқы саяси бастамалары, Еуразия кеңістігіндегі интеграция үдерістері бағытында парламенттік дипломатияны ынталандыру жəне заңнамалық қамтамасыз ету мəселелері талқыланды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Еліміз депутаттарымен қатар Ресей, Беларусь, Қырғызстан жəне Тəжікстан парламентшілері, белгілі сарапшылар мен халықаралық ұйым өкілдері қатысқан форумда Қазақстан Парламенті палаталарының төрағалары – Қасым-Жомарт Тоқаев пен Қабиболла Жақыпов, Ресей Федерациясы Федералдық Жиналысы Мемлекеттік

Думасының Төрағасы Сергей Нарышкин баяндама жасады. Отырысты сөз сөйлеп ашқан Мəжіліс Төрағасы Қ. Жақыпов мемлекеттік мерекенің тарихи маңызына ерекше тоқталды. «Бұл – осыдан 23 жыл бұрын қазақстандықтардың алғаш рет билік иесі халық екенін дəлелдеп, оны қалыптастыруға, саясатын анықтауға қатысты ерікті құқықтарын жүзеге асырған күн. Бұл – қоғамның жасампаздық пен ынтымақ құндылықтары

төңірегінде бірігіп, саясиəлеуметтік, экономикалық жаңғырған күн», – деді Қабиболла Қабенұлы. Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың мемлекетті қалыптастыру мен дамытудағы айрықша рөлін айтқанда, Төраға Тұңғыш Президенттің дүниежүзіне танылған əлеуметтік жауапты, экономикалық қуатты, демократиялық дамыған беделді мемлекет құруы жасампаздық еңбегінің тарихи көрсеткіші екенін алға тартты. Елбасының, əсіресе, мемлекет ішінде, сондайақ, аймақтық жəне ғаламдық ауқымда бейбітшілік пен келісімді сақтап, нығайтудағы еңбегі орасан зор. (Соңы 9-бетте).

– деді Қазақстан Президенті. С.Нарышкин Астанаға «Президент. Парламент. Интеграция» атты конференцияға қатысу үшін келгенін айтты. – Бұл – елдеріміздің қазіргі негізгі бағдары, біздің болашағымыз. Мұның Сіздің идеяңыз еке нін, 1994 жылы ММУ-де оқыған дəрісіңіз кезінде ТМД елдерінің нақ осындай геосаяси жолын Сіздің белгілеп бергеніңізді біз ұмытпаймыз жəне бағалаймыз, – деді РФ Мемлекеттік Думасының Төрағасы. Сондай-ақ, тараптар екі елдің заң шығарушылары арасындағы үнқатысуды одан əрі дамыту қажеттігіне тоқталды.

Ќазаќстан мен Чехия бірлескен кəсіпорындар ашуєа мїдделі Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев пен Чехияның Президенті Милош Земанның қатысуымен Қазақстан-Чехия бизнес-форумы болып өтті. Айтулы шараға энергетика, медицина, машина жасау, химия өнеркəсiбi жəне басқа салаларда жұмыс жасайтын 70-ке тарта чехиялық компаниялар мен еліміздің Үкімет мүшелері жəне мүдделі компаниялардың жетекшілері қатысты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Чехия Қазақстанның маңызды əріптестерінің бірі екендігін айтқан Мемлекет басшысы екі ел арасындағы іскерлік қарым-қатынастар мен еліміздің соңғы жетістіктері жөнінде əңгімеледі. «Қазақстан мен Чехия арасындағы соңғы бизнес-форум ұйымдастырылғаннан бері екі жыл уақыт өтті. Содан бері əріптестігіміз одан əрі дами түсуде. Тауар айналымының көлемі өсті. Əсіресе, Чехияның машина жасау өнімдерінің импортын атап өтуге болады. Өткен жылы оның көлемі 450 млн. АҚШ долларын құрады. 2005 жылдан бастап бүгінге дейін Қазақстан экономикасына салынған чехиялық тікелей инвестициялар көлемі 200 млн. долларға жетті. Бұл аз сан емес, дегенмен көп деп те айта алмаймыз. Бүгін біздің елімізге 70 чех компаниясы келіп отыр. Олар

энергетика, медицина, машина жасау, химия жəне басқа салалардың өкілдері болып табылады, деді Н.Назарбаев. Елбасы Чехия Қазақстанның Шығыс Еуропадағы ең негізгі əріптестерінің бірі болып табылатынын жəне біздің еліміз осы əріптесі арқылы барлық Еуропа елдерімен байланыс жасауды қалайтынын жеткізді. «Чехия Қазақстанның Шығыс Еуропадағы ең негізгі əріптестерінің бірі. Сіздер арқылы біз барлық Еуропамен байланыс орнатқымыз келеді. Біздің бүгінгі кездесуіміз екі ел арасындағы бұдан былайғы іскерлік қарым-қатынастарымызға үлкен серпін береді деп сенемін, деді Президент. Осынау келелі кездесуде, бірқатар келісімдерге де қол қойылды. «Біз бүгін Чехия Президенті М.Земанмен екіжақты жəне көпжақты форматтарда табысты келіссөздер жүргіздік. Сыртқы саяси, өңірлік жəне екіжақты

Қазақстан Республикасының Заңы Азыќ-тїлік ќауіпсіздігі жґніндегі Ислам Ўйымыныѕ жарєысын ратификациялау туралы 1-бап. 2013 жылғы 10 желтоқсанда Конакриде қабылданған Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Ислам Ұйымының жарғысы ратификациялансын. 2-бап. Осы Заң 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 21 қараша. №256-V ҚРЗ

қарым-қатынастардың көптеген мəселелерін талқылап, талдадық, деген Мемлекет басшысы, Қазақстан мен Чехия жалпы құны 500 млн. долларға келісімшарт жасасып жатқанын айтып, бұл келісімдерден үлкен үміт күтетінін жасырмады. «Бүгiнгi бизнес-форум маңызды нəтижелер беретiнiне жəне жемiстi боларына үмiттенемiн. Жалпы құны 500 млн. долларға келiсiмшарт жасалады деп күтiлуде. Ол қорғаныс өнеркəсiбi, машина жасау, химия, құрылыс индустриясы, ауыл шаруашылығы салалары бойынша. Келiсiмшарттарға қол қою Қазақстанға құйылатын инвестицияның жаңа мүм кiндiктерiн ашады, деп сөзін жалғады Н.Назарбаев. Қазақстан мен Чехия арасындағы тауар айналымының көлемi тұрақты өсiп келе жатқандығымен ерекшеленедi. Айталық, 20092013 жылдар аралығында ол 206,6 млн. доллардан 1,022 млрд. долларға дейiн өстi. Қазақстан Чехияға мұнай-газ жəне химия өнеркəсiбiнiң өнiмдерiн экспорттауда. Өз кезегiнде Чехиядан Қазақстанға жасалатын импорт құрал-жабдық, фармацевтиканы жəне халық тұтынатын тауарларды құрайды. (Соңы 2-бетте).

Комиссияныѕ кезекті отырысы

Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Басшысы Нұрлан Нығматулиннің төрағалығымен Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Құқық қорғау органдарындағы кадр саясаты мəселелері жөніндегі комиссияның отырысы өтті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Отырыс барысында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің, Қаржы министрлігі Мемлекеттік кіріс комитетінің жəне Ішкі істер министрлігінің басшы лауазымдарына кандидаттар қаралды.

● Cүйінші!

Назым Ќызайбай – бокстан əлем чемпионы!

Кеше, 24 қараша күні Оңтүстік Кореяның Жежу қаласында мəреге жеткен əйелдер арасындағы əлем чемпионатында 48 килоға дейінгі салмақта Назым Қызайбай финалда жеңіске жетіп, əлем чемпионы атанды. Ол сонымен бірге, еліміздің əйелдері арасынан шыққан тұңғыш əлем чемпионы болып отыр. Назым осының алдындағы біріншілікте қола медальға қол жеткізген еді. Қазақстандық боксшы финалда үндістандық Саржубала Шамжетсабаммен қолғап түйістіріп, 3:0 есебімен басым түсті. Ал 81 килодан ауыр салмақтағы Лəззат Күнгей баева ресейлік Зенфира Магамедалиевадан 0:3 болып жеңіліп, күміс медальды қанағат тұтты. Назым осы жеңісіне жеткенге дейін 5 кездесу өткізді. Ол 1/16 финалда угандалық Морин Ажам боны 4-раундта нокаутқа түсірсе, 1/8 финалда алаң иесі – корей қызы Байк Чо-Ронгты – 3:0, ширек финалда румын Стелута

Дутаны – 3:0, жартылай финалда жапон Мадока Ваданы 2:0 етіп тізе бүктірді. Күміс медальды олжалаған Лəззат 4 рет рингке шықты. Ол 1/8 финалда румын Луминита Турчинді – 3:0, ширек финалда хорват Данижела Верничті – 3:0, жартылай финалда түрік Эмине Боздуманды 2:1 етіп жеңді. Қалған қыздарымыз жартылай финалға жете алмады. Командалық есепте 4 алтын, 1 қола медалі бар Ресей қыздары бірінші орынға шықты. Екінші орынға 2 алтын, 1 қола медалімен

АҚШ бойжеткендері орналасты. Үшінші орынға 1 алтын, 1 күміс, 2 қола медаль алған Қытай құрамасы жайғасты. Төртінші орын – біздің қыздарда. Еске сала кетейік, осымен əйелдер арасындағы сегізінші əлем чемпионаты аяқталып отыр. Ол алғаш рет 2001 жылы АҚШ-тың Шрангтон қаласында қолға алынды. Ал Қазақстан қыздары 2006 жылы Үндістанның Нью-Дели

қаласында жалау көтерген төртінші чемпионаттан бері бұл додаға қатыса бастады. Осы жолы 46 килоға дейінгі салмақта Назгүл Боранбаева елімізге қола медаль алып берді. 2008 жылы Қытайдың Нингбо-сити қаласында өткен бесінші жаһандық жарыста 70 килоға дейінгі салмақтағы Елена Кольцова да қола медальға қол жеткізді. Ал 2010 жылы Барбадостың Бридгтаун шаһарында ту көтерген алтыншы біріншілікте 81 килодағы Марина Вольнова – күміс, ал 48 килодағы Назгүл Боранбаева қола медаль алып қайтты. Келесі, 2012 жылы Қытайдың Цинхуангдао қаласында бəсеке қыздардан додадағы үлесіміз де 1 күміс, 1 қола медаль болды. Оның алғашқысын 81 килодан ауыр салмақта Юлдуз Маматқұлова, келесісін 48 килодағы Назым Қызайбай еншілеген еді. Дамир ҚОЖАМҚҰЛ.


2

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

Ќазаќстан мен Чехия бірлескен кəсіпорындар ашуєа мїдделі (Соңы. Басы 1-бетте). Бизнес-форумда Елбасы Чехия тарапының кəсіпкерлері Кеден одағының үлкен əлеуетін ескере отырып, Қазақстан мен Чехияға бірлескен кəсіпорындар ашу мүмкіндігін қарастыруға болатынын айтты. «Бүгін біз индустрияландырудың екінші бесжылдығын анықтау кезінде жалпы құны 30 млрд. долларды құрайтын жобалар жиынтығын белгіледік. Бірінші бесжылдықта бұрын Қазақстанда болмаған 700 кəсіпорын салдық. 70 мың жұмыс орнын құрдық. Екінші бесжылдық тапсырмасы – 250 мың жұмыс орнын құрып, елімізде бұрын болмаған жаңа кəсіпорындар ашу. Сондықтан бүгін чех компанияларын біздің бағдарламаға белсене қатысуға шақыру үшін үлкен мүмкіндік туып отыр. Сіздердің елдеріңізде машина жасау саласы жақсы дамып жатқаны белгілі. Осындай даму бізге де қажет. Осы орайда Кеден одағының үлкен əлеуетін ескере отырып, бірлескен кəсіпорындар ашу мүмкіндігін қарастыруға болады. Қазақстанда қызмет ететін чех компаниялары енді Кеден одағы шеңберінде Ресей мен Беларусь нарығына еркін шыға алатын болады, деп атап өтті Мемлекет басшысы. Бұлармен қатар, Елбасы бизнес-форумда чех компанияларына еліміз экономикасының қандай салаларына инвестиция жасауға болатынын да атап көрсетті. «Біздің мемлекеттеріміз бен кəсіпкерлеріміз бірге жұмыс жасайтын қандай салалар бар деген мəселеге келер болсақ, 2015 жылдан бастап біз индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының екінші бесжылдығын бастаймыз. Өздеріңіз білесіздер, Қазақстан минералды ресурстарға бай. Біз мұнай мен газ қоры бойынша əлемдегі он мемлекеттің ішіне кіреміз. Уранды өндіру жəне сату көрсеткіші бойынша əлемде алғашқы орындардамыз. Мыс жылына 400 млн. тоннаға дейін шығарылса, мырыш, күміс, алтын сияқты бағалы металдарды да өте үлкен көлемде өндіреміз. Бізде фосфорлық тыңайтқыштардың 6 млрд. тонналық қоры бар. Осылардың барлығы біздің жер қойнауымыздағы байлықтар. Бізге оларды əлі де игеру қажет, деді Н.Назарбаев. Сөйтіп, Елбасы кəсіпкерлер назарын Қазақстан ның жаңа экономикалық саясатына аударды. «Дегенмен, біз осындай байлыққа ие болып отырсақ та, жаңа экономика құрғымыз келеді. Сондықтан менің Жарлығым бойынша біз

шикізаттан тапқан барлық табысымызды Ұлттық қорға жинап отырдық. Қазір онда 100 млрд. АҚШ долларынан астам қаражат бар. Осы қаражат негізінде біз жаңа индустрия құрып, Қазақстанның болашақтағы инфрақұрылымын жасағымыз келеді. Міне, осы жұмыс барысында барлық екпін өңдеу өнеркəсібіне, металлургияға, химияға, мұнай химиясына, машина жасауға, құрылыс индустриясына жəне азық-түлік өнеркəсібіне жасалады, деді Мемлекет басшысы. Елбасы чехиялық кəсiпкерлерді Қазақстанда тұрғын үй зауыттарын салуға да шақырды. «Бiз Қазақстанда тұрғын үй құрылысын жəне барлық коммуналдық шаруашылықты жаңғырту бағдарламасын қолға алып жатырмыз. Бұл үлкен жұмыс, оған қыруар қаражат бөлудемiз. Қазақстанға арзан, ыңғайлы, жылы, бiздiң ауа райына бейiмделген тұрғын үй шығаратын зауыттар қажет. Осы салаға сiздердi шақырамыз», деген Президент чехиялық кəсiпкерлер инвестиция құя отырып, Қазақстан нарығына ғана емес, бiрнеше елдерге тауар сатуға мүмкiндiк алатынын тілге тиек етті. «Өз тауарларын сатқысы келетiн чехиялық бизнесмендердi мен түсiнемiн. Сондықтан өндiрiстi Қазақстанда орнатуды ұсынамын. Сiздерге Орталық Азия, Ресей, Батыс Қытай нарықтары ашылады. Мəселен, автокөлiк құрылысын жасауға болады. Джон Дир сынды америкалық жəне немiс ауылшаруашылық техникаларын шығарушы компаниялар, ВАЗ, КамАЗ сынды ресейлiк автокөлiк

ұйымдастырушылары солай iстеп жатыр. Қорғаныс саласындағы өндiрушiлерге де мүмкiндiктер бар. Тауарларды шығарып, пайда көруге, нарыққа кiруге жағдай жасалған. Нағыз iстер жасалуы керек, бiз оны қолдаймыз», деп атап өттi Н.Назарбаев. Мемлекет басшысы чех кəсіпкерлерін Қазақстанның болашақтағы инфрақұрылымдық жобаларымен де таныстырды. «Қазақстан инфрақұрылымды инвестициялауды жалғастыра отырып, инвесторларға барлық жағдайды жасауда. Елімізде ерекше режімде жұмыс істейтін 10 арнайы экономикалық аймақ құрылды. Естіген боларсыздар, мен 11 қарашада Қазақстан халқына жаңа экономикалық саясат туралы Жолдауымды жарияладым, ол «Нұрлы Жол» деп аталды. Менің пікірімше, əлемдегі жəне біздің еуразиялық субқұрлығымыздағы, Украинадағы мəселелерге байланысты Еуропада күтілген экономикалық дамуға қол жеткізілмеді. Халықаралық валюта қоры экономиканың құлдырағанын анықтады. Ресейдегі жағдай да оңай емес. Сондай-ақ, АҚШ экономикасы да бұрынғыдай болмай тұр. Біз барлығының жағдайы жақсы болғанын қалаймыз. Дегенмен, дағдарыс əлі біткен жоқ, керісінше, жаңа проблемалар да бас қылтитып келе жатыр деп ойлаймын. Сондықтан мен жаңа экономикалық бағдарлама жарияладым. Келесі 3 жылда Қазақстанда Астанадан шығысқа, оңтүстікке, солтүстікке апаратын негізгі магистральдық жолдарды, сондай-ақ сол жолдардың

Даєдарыстарєа лайыќты жауап Кеше Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасының Төрағасы Сергей Нарышкинмен кездесті, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі. Жүздесушілер парла ментаралық үнқатысу маңызды бөлігі болып табылатын Қазақстан мен Ресей ынтымақтастығының өзекті мəселелерін талқылады. «Сіздің сапарыңызды біздің мемлекеттеріміздің заң шығару органдары арасындағы өзара ісқимылды нығайту тұрғысында өте маңызды деп санаймын. Өткен жылдың қарашасынан бері сізбен төртінші рет кездесіп отырмыз. Бұл өзара іс-қимылдың жоғары қарқынын көрсетеді», деп атап өтті Қ.Тоқаев. Сенат Төрағасы «Нұрлы Жол» Жолдауы туралы С.Нарышкинді хабардар ете келіп, Мемлекет басшысының Жолдауы əлемдік экономикадағы дағдарыстар жағдайында оған лайықты жауап екенін атап өтті. «Стратегиялық мəнге ие бағдарламалық құжат жетекші қаржы институттарының назарын аударып отыр, олар қазірдің өзінде Қазақстан экономикасына инвестиция əкелу арқылы

осы стратегиялық бағдарламаны іске асыруға қатысуға ниетін білдіруде», деді Төраға. С.Нарышкин Қазақстан халқы мен Парламенті Жолдауда алға қойылған міндеттерді табысты іске асыра алатынына сенім білдірді. «Біз Президент Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың Жолдауын мұқият зерделедік. Бұл маңызды құжатта ауқымды жəне өршіл міндеттер қойылғанын көріп отырмыз», деді Ресей Мемлекеттік Думасының Төрағасы. Еуразиялық экономикалық ықпалдастықты дамыту мəселелерін талқылай келіп, жүздесушілер Еуразиялық экономикалық одақтың 2015 жылғы 1 қаңтардан қызмет ете бастайтынын ерекше маңыз бере атап өтті. «ЕАЭОны басқа елдерге тартымды ету – стратегиялық міндет», деп атап өтті Қ.Тоқаев. Мемлекеттік Дума Төрағасының пікірінше, «ЕАЭО-ның іске қосылуы – қазіргі замандағы əлемдік өмірдегі басты

оқиғалардың бірі. Біздің үш еліміз: Қазақстан, Беларусь жəне Ресей еуразиялық ықпалдастықтың локомотиві болып табылады». Жүздесушілер көптарапты түрдегі ықпалдастық туралы пікір алмасты. Сенат Төрағасы ҰҚШҰ Парламенттік Ассамблеясы аясындағы ынтымақтастыққа Қазақстан ерекше маңыз беретінін атап өтті. Қ.Тоқаев, сондай-ақ, ҰҚШҰ халықаралық аренада күш-қуат пен қажетті беделге ие болып келе жатқанын айтты. «Қазақстан Президенті ҰҚШҰ-ның Ұжымдық əрекет ету күштерін құрудың бастамашысы болды. Қазіргі кезде Орталық Азиядағы жағдай едəуір күрделі, сондықтан ҰҚШҰ-ның беделі мен қызметінің тиімділігін күшейтудің маңызы зор. Біздің Президент бұл бағыттағы жұмыстарға бірінші кезекте назар аударады», деді Қ.Тоқаев. Халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелерді талқылай келіп, жүздесушілер Украинадағы шиеленістің жалғаса түсуіне алаңдаушылық білдірді. Қ.Тоқаев жағдайды реттеуге бағытталған Президент Н.Назарбаевтың бітімгершілік күш-жігерін атап көрсетті.

Мегажобаныѕ ќозєаушы кїші – їш ел Кеше Мəжіліс Спикері Қ. Жақыпов Ресей Мемлекеттік Думасының Төрағасы С. Нарышкинмен кездесті. Ол біздің елімізге Мəжілістің шақыртуымен Тұңғыш Президент күніне арналған «Президент. Парламент. Интеграция» халықаралық конференциясына қатысуға келді, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі. Тараптар біздің елдеріміз байланысының өзекті мəселелерін талқылай келіп, қос мемлекет арасындағы жылдан-жылға беки түскен достық, тату көршілік қатынасқа ерекше көңіл бөлді. Осы ретте Қабиболла Жақыпов

Қазақстан мен Ресей арасында қол қойылған ХХІ ғасырдағы одақтастық пен тату көршілік туралы шартты сөз етті. Өз кезегінде Сергей Нарышкин қазақстандық əріптесіне аталған халықаралық конференцияға

қатысуға шақырғаны үшін алғысын білдіре келіп: – Біз Қазақстан Президентінің Еуразиялық интеграция идеясын алғаш рет 1994 жылы ММУ-де сөйлеген сөзінде жариялағанын ешқашан ұмытпаймыз жəне өте жоғары бағалаймыз. Идея қанат жайды, нəтижесінде келер жылдың қаңтар айынан бастап біз өмір сүретін толыққанды Еуразиялық экономикалық одаққа айналды. Бұл мегажобаның қозғаушы күші біздің үш ел – Қазақстан, Ресей, Беларусь, – деді.

бойындағы құрылымдарды салуға арналған көлемді инвестициялық жобалар жүргізіледі. Біздің жеріміз өте кең. Ол кезінде Кеңес Одағының шикізат көзі болған. Сондықтан барлық жолдар тек солтүстікке қарай салынған. Ел ішінде жолдар жүйесі болмаған. Сол себепті біз тəуелсіздік жылдарында қиындықтарға қарамастан, 2500 шақырым теміржол, 30 мың шақырым шамасында автокөлік жолдарын салдық. Бірақ бұл аздық етеді. Біз болашақта қазіргі елорда мен бұрынғы елорда арасында 1000 шақырымдық хай-вэй салғымыз келеді. Сондай-ақ батысқа қарай – Каспий теңізіне дейін, шығысқа қарай – Қытай шекарасына дейін, солтүстікке қарай – Ресей шекарасына дейін де осындай жолдар салуды жоспарлаудамыз. Осылардың ішінен қайсысы іске асып жатыр? 8 мың шақырымдық «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» автокөлік жолы Тынық мұхитынан Амстердамға дейін барып, жүк тасымалы мерзімін теңіз жолы арқылы тасылатын 45 күннің орнына 2 аптаға дейін қысқартады. Осы жолдың 2700 шақырымы Қазақстан арқылы өтеді. Біз оның құрылысын келесі жылы бітіреміз, деген Президент басқа да ірі жобалар туралы əңгімеледі. Қазақстанның болашақта Еуропа мен Азияны байланыстыратын көпір болатынын баса айтты. Сонымен қатар, Қазақстанның да, Чехияның да құрлықтың ортасындағы мемлекеттер екенін, сондықтан халықаралық маңыздағы жолдарға шығу үшін инфрақұрылымды жан-жақты дамыту қажет екенін ескертті. Өз кезегінде М.Земан Чехия Астанадағы ЭКСПО-2017 қалашығына əуежай мен қала орталығын қосатын темiржол салуға ниеттi екенін айтып қалды. «Құрылыс компанияларының бiрi сiздерге əуежай мен қала орталығына қатынайтын жəне тек бiр аялдамаға тоқтайтын темiржол қатынасын салып беруге құлықты. 2017 жылы мен Астанадағы ЭКСПО көрмесiне келгенде əуежайдан осы метро арқылы жүретiн де шығармын. Неге олай болмасқа!», дедi Чехия президентi. Оның айтуына қарағанда, бизнесфорум аясында келiсiмшарттарға қол қойып, инвестиция салуға ниеттi компаниялардың тiзiмi жасалған. Оның iшiнде құрылыс саласында көп жылдық тəжiрибе жинақтаған iрi құрылыс компаниялары да бар екенін айтты. Жалпы, форум аясында құны 500 млн. долларға келiсiмшарттар жасалды. ----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Ќазаќ елі əлемдік экономиканыѕ маѕызды ойыншысына айналады (Соңы. Басы 1-бетте). Жалпы, Қазақстан мен Чехия арасындағы қарым-қатынастар жақсы жағдайда дамып келе жатқандығын айта кетуіміз керек. Егер оның қысқаша тарихына тоқтала кететін болсақ, екі ел арасындағы дипломатиялық қатынас 1993 жылдың 1 қаңтарынан бастап орныққан болатын. Осы жылдың қыркүйек айында Қазақстанның Венгрия мен Чехиядағы елшілігі ашылса, Чехияның Қазақстандағы елшілігі 1994 жылдың желтоқсан айынан бастап жұмысқа кірісті. 2004 жылдың 8-10 қыркүйегі аралығында Чехияның сол кездегі президенті В.Клаустың Қазақстанға ресми сапары болып өтті. Онда екі ел басшылары келіссөздер жүргізіп, соның нəтижесінде Қазақстан мен Чехия арасындағы ынтымақтастықты дамыту туралы декларацияға, Экономикалық, өнеркəсіптік жəне ғылымитехникалық ынтымақтастық туралы келісімге жəне Стандарттау, метрология жəне сертификаттау саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылған еді. Сапар барысында В.Клаус əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің құрметті докторы атағына ие болған-тын. 2012 жылдың 23-24 қазанын да Чехия Президентінің ша қыруымен Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың осы елге бірінші ресми сапары ұйымдастырылды. Онда Чехия басшылығымен кездесулер өткізіліп, Қазақстан-Чехия бизнесмендерінің форумы болып өтті. Денсаулық сақтау жəне медицина ғылымы, əскери саладағы ынтымақтастықтар туралы келісімге, сондай-ақ, Қазақстанның Шығыс Қазақстан облысы мен Чехияның Плзень өңірі арасындағы келісімге қол қойылды. Екі ел арасындағы саудаэкономикалық қатынастар да ой да ғыдай дамып келеді. Қазақ стан Чехияға негізінен мұнай-газ саласының, химия өнеркəсібінің өнімдерін, сондай-ақ, түрлі металдар экспорттайды. Ал Чехиядан бізге əртүрлі құрал-жабдықтар, тазарту қондырғыларының құралдары мен босалқы бөлшектері, электртехникалық аспаптар, дəрі-дəрмек өнімдері, жиһаздар, халық тұтынуындағы басқа да тауарлар келеді.

2009 жылы Чехия үкіметі Қазақстанды осы елдің неғұрлым болашағы зор 12 сауда əріптесінің тізіміне тіркеді. Екі ел арасында Саудаэкономикалық, өнеркəсіптік жəне ғылыми-техникалық ынты мақ тастық бойынша үкімет аралық комиссия жұмыс істейді. Құрылғаннан бері оның жеті отырысы болып өтті. Осы ретте Қазақстан басшысы Нұрсұлтан Назарбаев тың 2012 жылы қазанда Чехияға жасаған сапары екі ел арасындағы сауда-экономика лық қатынастың дамуына ерекше серпін бергендігін атап көрсеткен абзал. Осы кезден бастап сауда айналымы еселей өсуде. Өйткені, сапар барысында 8 коммерциялық келісімдерге қол қойылған болатын. Мемлекет басшыларының осы жолы Ақордада өткен кездесуі де қол жеткен табыстарды одан əрі дамыту бағытында өрбіді. Кездесу аяқталғаннан кейін Нұрсұлтан Назарбаев пен Милош Земан журналистермен баспасөз мəслихатын өткізді. Елбасы өзінің сөзін шақыруды қабыл алып, елімізге ресми сапармен келген Чех Республикасының Президентіне алғыс айтудан бастады. – Чехия – Қазақстанның Еуропадағы сенімді серіктестерінің бірі. Осы жолғы кездесуде біз екіжақты халықаралық ынтымақтастық аясындағы мəселелерді талқыладық. Біздің саяси, экономикалық, мəдени ынтымақтастығымыз жылданжылға өсіп келеді. Соның ішінде менің 2012 жылғы Чехияға жасаған ресми сапарымнан бері екі ел арасындағы сауда айналымының көлемі екі есе өсті. Өйткені, біз сапар аясында іскерлік қарым-қатынастарды дамытуға баса назар аудардық. Қазір Қазақстан нарығында Чехия іскер топтарының қатары өсіп келеді. Денсаулық сақтау, дəрі-дəрмек өндірісі, машина жасау, құрылыс салаларында қазір бізде 70-тен астам чех компаниялары жұмыс істейді. Біз Чехия іскерлерін индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге асыру ісіне қатысуға шақырамыз. Қазірдің өзінде біздің сауда айналымымыздың көлемі 1 миллиард доллардан асты. Биылғы жылдың өзінде жақсы өсім байқалып отыр. Еуропалық одақтың белсенді мүшелерінің бірі болып саналатын чех

Кеше Байқоңыр қаласында Қазақстан-Ресей үкіметаралық комиссия сының «Байқоңыр» кешені бойынша 2-ші мəжілісі болып өтті. Оған Қазақстан тарапынан Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев, Ресей тарапынан осы ел Үкіметі Төрағасының орынбасары Дмитрий Рогозин қатысты.

Їкіметаралыќ комиссияныѕ мəжілісі Мəжілісте «Байқоңыр» кешенін бірлесіп пайдалану жөніндегі Жол картасының орындалу барысы мен Байқоңыр қаласын инфрақұрылымдық дамытудың қырлары қаралды. Сонымен бірге, тараптар қосарланған салық салуды болдырмау бойынша шаралар қабылдауға, «Протон-М» зымыранұшырғышын аттандыруды қысқартуға, сондай-ақ, Қазақстан азаматтарын Қазақстан Республикасының білім беру стандарттары бойынша оқыту мен оларға медициналық қызмет көрсетуге қатысты мəселелерді талқылады. Бұған қоса, «Байқоңыр» космодромында «Бəйтерек» ғарыштық-зымырандық кешенін құрудың жобасы бойынша

ынтымақтастықтың перспективалары талқыланды. Мəжіліс қорытындысы бойынша «Байқоңыр» космодромынан зымыран ұшырылған кезде авария пайда болған жағдайда өзара іс-қимылға қатысты бірқатар халықаралық келісімшарттарға қол қою туралы уағдаластыққа, Байқоңыр қаласының жер учаскелерін пайдалану тəртібі мен қаланың мəртебесі туралы келісімге қол жеткізілді. Б.Сағынтаев пен Д.Рогозин, сондай-ақ, екі елдің ғарыш саласындағы өзара тиімді ынтымақтастығын одан əрі кеңейту мен тереңдетуге қызығушылықтарын білдірді, деп хабарлады Қазақстан ПремьерМинистрінің баспасөз қызметі.

Сенім грамотасын тапсырды Қазақстан Республикасының Хорватия Республикасындағы елшісі жəне Черногорияда елшілік қызметті қоса атқарушы Аслан Мусин Черногория Президенті Филип Вуяновичке Сенім грамотасын тапсырды, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Тапсыру рəсімінен кейін жаңа тағайындалған дипломат Черногория Президенті Ф. Вуяновичпен екіжақты ынтымақтастық пен көпжақты əрекеттесудің кең ауқымды мəселелерін талқылады. Елші А. Мусин ағымдағы жылы 11 қарашада Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың жолдаған «Нұрлы Жол» атты мемлекеттік Жаңа Экономикалық Саясатының басымдықтары туралы сұхбаттасын хабардар етті. Ф.Вуянович Президент Нұрсұлтан Назарбаевқа шынайы тілектерін жолдап, қазақстандық елшіге табыстар тіледі. Сонымен қатар, А.Мусин Чер ногория сыртқы саясат ведомствосы

бас шылығымен кездесіп, екіжақты келісімдер базасын дамыту тақырыбын, сондай-ақ, Черногория Премьерминистрінің орынбасары, Сыртқы істер жəне еуропалық интеграция министрі Игор Лукшичтің келесі жылы Қазақстанға сапарын ұйымдастыру мəселесін талқылады. Сонымен қатар, Черногория Туризм жəне даму министрлігі мен Шаруашы лық палатасының басшыларымен кездесу өтіп, екіжақты экономикалық ынтымақтастықты нығайту туралы уағдаластықтарға қол жеткізілді. «Егемен-ақпарат».

мемлекетінің біздің елімізге тигізетін пайдасы мол болады деп санаймын. Олар бізге Еуропаға шығатын көлік қатынасы мəселесінде маңызды рөл атқара алады. Сондай-ақ, қазір біздің 2 мыңға тарта жастарымыз осы елде білім алуда. Біздің елдің адамдары бұл елге туристік жолдармен де жиі барып жүр. Қазақстандағы «Азия Авто» АҚ зауытында Чехияның «Шкода» жеңіл автокөлігі шығарылады. Осы уақытқа дейін 15 мың автокөлік шығарылса, келесі жылы 8 мың автокөлік шығару жоспарлануда. Чехия Президенті Милош Земанмен осы жолғы келіссөздеріміз де жемісті болды. Бүгін Қазақстан мен Чехия іскерлерінің бірлескен форумы өтеді. 13 келісімге қол қоюға ниеттеніп отырмыз, – деген Елбасы кездесу барысында халықаралық күн тəртібіндегі тұрған өткір мəселелердің де сөз болғандығын, соның ішінде Украина тақырыбы да қозғалғандығын, өйткені, бұл жағдайлардың бəрі біздің елдерімізге де əсер ететіндігін айтып өтті. Чех Республикасының Президенті Милош Земан жылы шырайлы қабылдау үшін Елбасына алғысын жеткізді. Ол өз сөзінде Чехияның Қазақстанды сенімді əріптес ретінде танитындығын айта келе, мұның себебін түсіндіре де кетті. «Біз бұрын Германия, Жапония, Оңтүстік Кореяны экономикада ғажайыптар туындатқан елдер қатарында атасақ, енді осы қатарға Қазақстан қосылып отыр. Мен мұнда осыдан 12 жылдай уақыт бұрын Чехия үкіметін басқарып тұрған кезімде келген едім. Ал осы жолы келгенде адам айтса сенгісіз өзгерістерді байқадым. Соның жарқын бір мысалы Астана қаласының дамуы болып отыр. Маған Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму жоспарын таныстырды. Мен бұл елдің ондай үлкен мақсатқа қол жеткізетіндігіне сенімдімін. Менің ойымша, Қазақ елі (маған Президент мырза осылай деп өз елін атағанындай) əлемдік экономикадағы маңызды ойыншылардың біріне айналатын болады», деді. Чех Президенті осы жолы өзімен бірге 80 чех іскерін ерте келгендігін айтып, бұл жолғы сапарының жемісті болатындығына сенімділігін танытты.

Меморандумєа ќол ќойылды

Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Швейцария Конфедерациясының Федералды президенті – Сыртқы істер бойынша Федералды кеңесшісі жəне Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымының Іс басындағы төрағасы Дидье Буркхальтермен келіссөз жүргізді.

Кездесу барысында тараптар түрлі салалардағы екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі күйі мен келешегі, көпжақты институттар аясында өзара ықпалдастық пен халықаралық күн тəртібіндегі мəселелерді талқыға салды. ҚР СІМ басшысы Швейцария Президентін Қазақстанның жаңа экономикалық бағдарламасы – «Нұрлы Жолдың» басты бағыттарымен жəне мақсаттарымен таныстырып, оның əлеуметтік саланы қолдауға ерекше мəн беретінін жəне бөлінген қаражаттың əлемдік дағдарыс кезеңінде еліміздің тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталғанын атап өтті. Е. Ыдырысов Қазақстан Швейцарияны сенімді жəне маңызды əріптесі ретінде қарастыратынын жəне ұзақ мерзімді, өзара тиімді ынтымақтастық құруға мүдделі екенін алға тартты. Екі ел арасында саяси салада жоғары деңгейде сенім орнатылғаны туралы ерекше атап өтілді. «Қазақстан-Швейцария» парламентаралық топтың тиімді жұмыс атқарып отырғандығы да тілге тиек етілді. Парламент палаталары басшылары деңгейінде тұрақты сапармен алмасу тəжірибесі де орныққан. Сұхбат барысында тараптар, сонымен бірге, серпінді дамып келе жатқан сауда-экономикалық қатынастарға жоғары баға берді. Швейцария Қазақстан экономикасына инвестиция құйған мемлекеттер арасында көшбасшылар қатарында жəне ол 20 инвестор-мемлекет тізіміне енген. Швейцария Конфедерациясының ЕҚЫҰ-дағы төрағалығы туралы сөз қозғаған Е. Ыдырысов 2014 жыл оңай жыл болмағандығын баса айтты. Əрине, бұл Украинадағы жағдайды тұрақтандыруда үлкен күш-жігерді қажетсініп қана қоймай, сондай-ақ, қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету, өмір сүру деңгейін жақсарту мен ЕҚЫҰ əлеуетін арттыру сынды мəселелерді шешуде анық байқалды. Келіссөз нəтижесінде екі елдің сыртқы саясат ведомстволары арасында түсіністік туралы меморандумға қол қойылды.


3

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

БІЛІКТІ МАМАН – ИНДУСТРИЯЛАНДЫРУ ТІРЕГІ

Їдемелі индустриялыќ-инновациялыќ даму мемлекеттік баєдарламасы іс-ќимыл їстінде Индустрияландыру баєдарламалары шеѕберінде базаларында єылымныѕ экономика салаларымен жəне мамандар дайындаумен байланысы ќамтамасыз етілетін 10 ЖОО аныќталды. Осы маќсаттарєа 2017 жылєа дейін 10 миллиард теѕге баєыттай отырып, осы жоєары оќу орындарыныѕ материалдыќ-техникалыќ базасын ќалыптастыруды тапсырамын. Нўрсўлтан НАЗАРБАЕВ.

(Ќазаќстан халќына Жолдауынан).

Дамудыѕ даѕєыл жолындамыз Арыстан ҒАЗАЛИЕВ,

ҰҒА академигі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің ректоры.

оқыту құралдары бар Ш. Құдайбердіұлы атындағы «Тілдердің үштұғырлылығы» орталығы жұмыс істеп отыр. Оқу орнымыздың дамыған ақпараттық ортасы – соңғы үлгідегі 3500 компьютерді, оқ шау желіге біріктірілген 69 оқыту компьютерлік сыныбын құрайды. Барлық студенттер, оқытушылар мен қызметкерлер үшін жылдамдығы 145 Мбит/ сек. дейін ғаламторға қолжетім ді лік қамтамасыз етілген, бұл еліміздің білім беру мекемелеріндегі ең жоға ры көрсеткіштердің бірі болып табы ла ды. ЖОО аралық республикалық электронды кітапхана ресурстарына оқытушыларымыз əзірлеген 8500 электронды оқу басылымдары қосылған. Осы көрсеткіш бойынша Қазақстан ЖОО-лары арасында бірінші орындамыз. Болашақ мамандарды тəрбиелеу ісіне үлкен көңіл бөлінеді. Терең уəждемелі дəйектемеге жəне оқу мен оқудан тыс қызметтің барлық түрлерінде жастармен жұмыстың интерактивті нысандары мен əдістерін пайдаланатын жаңа технологияға негізделген патриоттық тəрбиені ұйым дастырудағы жүйелі тəсілдеме түлектеріміз бойында

жоғары азаматтық ұстанымды, азамат тық жауапкершілік сезімін, яғни отаншылдықты құрайтын қасиеттерді қалыптастыру үдерісін қалады. Білім мен тəрбие берудің берік қабысуы, ғылым мен өндірістің ортақ мүдделі бірлігі халықаралық деңгейдегі ЖОО-ға айналуымызға жол салып келеді. Ranking Web of Universities (Вэбометрикс) рейтинг агенттігінің деректері бойынша ҚарМТУ былтыр əлемнің 20 000 университеті арасында 3460-шы, ал Қазақстанда 2-ші орынды иеленді. «Еврорейтинг-2013» бəсекесінде еліміздің ЖОО арасында үшінші орын алды. Бітірушілердің 98 пайызы жұмысқа орналаса алуы мамандарымызға деген сұранымның нақты дəлелі. Дамудың даңғыл жолындағы еліміз экономикасын одан сайын өрістететін мамандар даярлауды қамтамасыз ететін 10 ЖОО орны қатарында анықталуымыз ұжымымызға үлкен мерей əрі зор жауапкершілік жүктейді. Бұл сенімді ақтауға қабілетіміз де, мүмкіндігіміз де жеткілікті. ҚАРАҒАНДЫ.

2015 ЖЫЛДАРҒЫ

ҮИИДБМ

-ның

МАҚСАТТЫ ИНДИКАТОРЛАРЫ

АРТТЫРУ: 26 т

л ио

н теңгег е

қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жетекші жоғары оқу орындарының бəсекеге қабілеттілігін арттыру жүйесін жаңғыртуға арналған іс-шаралар жүзеге асырылып, дуалды оқыту бойынша кəсі би біліктілікті көтерудің сынама орта лықтарының тəжірибесін тарату үшін жағдайлар жасалып, өнеркəсіппен əріптестік тереңдетіліп жатыр. ҚарМТУ индустрияны дамытудың басым бағыттарын қамтамасыз ету үшін мамандарды даярлау ісіндегі түбегейлі өзгерістердің бірыңғай бағдарламасын əзірлеу жөніндегі республикалық жобаға қатысуды қолға алды. Айталық, «Қара металдар металлургиясы» жəне «Металлургиядағы нанотехнологиялар», «Кен-металлургия кешеніндегі машина жасау», «Робот техникасы жəне автоматтандыру», «Дəнекерлеу өндірісінің жабдығы мен технологиясы», «Геотехника», «Космогеология», «Таукен ісіндегі инжиниринг» атты жаңа білім беру бағдарламалары əзірленуде. Олар қабылданғаннан кейін 2015 жылдан бастап жобаны қаржыландыру жүзеге асырылатын болады. Сапалы кадрлар даярлау жөніндегі жаңа өзекті академиялық бағдарламалар Royal Holloway University of London, Swiss Federal Institute of Technology Zurich, Institute de Soudure Industrie, Massachusetts Institute of Technology, University of Basel, University of California Irvine сияқты озық университеттердің тəжірибесі негізінде жүргізіледі. Сөйтіп, Қарағанды аймағы кəсіпорындары үшін əлемнің жетекші ЖОО арасында бірлесіп əзірленген 8 жаңа білім беру бағдарламалары бойынша жоғары білікті мамандар даярлауды жақсартуға мүмкіндік кеңеймек. Бұл іс заманауи талаптарға сəйкес келетін жаңартылған зертханалық базада жүзеге асырылады. Сөз орайында, Орталық Қазақстан өңірі ғана емес, сонымен бірге, тұтастай ел өнеркəсібін жаңғырту жəне инновациялық дамыту үшін кадрлар сапын толықтыру жөніндегі міндеттерді шешуде университетіміз жанында жұмыс істейтін, 86 жүйе құраушы өнеркəсіп орындарын қамтитын Корпоративтік университет маңызды рөл атқаруда деуімізге болады. Олардың қатарында TOTAL, ERSAI, «АрселорМиттал Теміртау», «Қазақмыс Корпорациясы», «Соколов-Сарыбай кен-байыту өндірістік бірлестігі», БелАЗ, Минск трактор зауыты, АМКОДОР сияқты индустрияның алыптары бар. Ол іске кіріскен кезең ішінде ЖОО орындаған ғылымизерттеу жұмыстарының көлемі 20 есе ұлғайып, 2013 жыл ішінде 1,4 млрд. теңге құрады. Жұмысшы маман дықтары ның бес орталығы құрылуын да атап өтпеске болмайды. Бұлар соңғы үлгідегі технологиялық жабдықтармен жарақталған, іске қабілетті жұмысшыларды даярлауды, қайта даярлауды жəне біліктіліктерін көтеруді қамтама сыз

Том политехникалық ұлттық зерттеу университетімен тығыз əріптестік байланыстамыз. Биылғы сəуірде бірлескен ғылыми-зерттеушілік жəне тəжірибелік-конструкторлық əзірлемелерді орындау жəне геологиялық барлаудың, энергетиканың жəне нано тех но логиялардың, инновациялық техно логиялар, сондай-ақ, екі дипломды жəне дегдарлы білім алу бағдарламалары бойынша мамандар даярлау, академиялық алмасу, ғылыми тағылымдамалар, ғылымипедагогикалық кадрлардың біліктілігін көтеру саласындағы шағын енгізбелік кəсіпорындарды құру жөніндегі бірқатар келісімдерге қол қойылды. Бұдан төрт жыл бұрын университет жанынан қытай тілі мен мəдениетін зерделеу жөніндегі Қазақстандағы үшінші Конфуций институты ашылған болатын. Елімізде алғашқы рет бізде «Жібек жолының экономикалық аймағы: Қытай мен Орталық Азияның бірлесе отырып дамуы» атты II халықаралық форумы өтті. Көптілділікті дамыту үшін мемлекеттік, орыс жəне ағылшын тілдерін игеруге арналған қазіргі заманғы əдістемесі жəне ең жаңа мультимедиялық

л ри

Елбасы Н.Ə.Назарбаев Қазақстан халқына «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауында «Индустрияландыру бағдарламалары шеңберінде базаларында ғылымның экономика салаларымен жəне мамандар дайындаумен байланысы қамтамасыз етілетін 10 ЖОО анықталды» деп атап көрсетті. Солардың қатарында тау-кен ісі, металлургия жəне машина жасау сияқты экономиканы дамыту үшін өзекті бағыттар бойынша базалық ЖОО болып табылатын Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті бар. 60 жылдан астам тарихы мен қазіргі заманғы инновациялық дамуы Қазақ станды əлеуметтік-экономикалық жаңғырту мəселелері жөніндегі ғылыми бастамаларымен жəне бағдарламалық нұсқамаларымен тығыз байланысты ЖОО ұжымы Тұңғыш Президентіміз инженерлік білім негіздерін 1962-1965 жылдар аралығында осында алған дығын мақтан етеді. Мемлекет басшы с ының университетімізге деген ерекше ілтипатына, ыстық ықыласына Құрметті қонақтар кітабында: «Мен осы оқу орнында – бүкіл Қазақстан үшін инженер кадрларының ұстаханасында оқығанымды мақтан етемін» деп жазған сөздері айғақ бола алады. Еліміздің индустриялық-инновациялық дамуы үшін бəсекеге қабілетті мамандарды даярлау ісін жақсарту ұдайы назарда ұсталып келеді. Соңғы жылдарда облыстың өндірістік нысандарында 1096 маман еңбекке қамтылды. Жас инженерлер «АрселорМиттал Теміртау», «Шұбаркөл көмір» АҚ, «Қазақмыс Корпорациясы», «Сарыарқа ENERGY», «Bapy Mining» жəне «Хром-Т» ЖШС, «КазБелаз» БК сияқты жəне басқа да жүйе құраушы кəсіпорындар тынысымен біте қайнасып кетті. Ал аймақ бойынша 2014-2019 жылдарда мамандарға қосымша қажеттілік 3123 адамды құрап отыр. Осыған байланысты университет 80 кəсіпорынмен келісімшарттарға қол қойып, өндірістердің өсу үстіндегі сұранысын қамтамасыз етуде. Инновациялық нысандар қатарын ұлғайту, өнімдер өтімді болуға негізделгендерін құру көзделіп отырған шақта жаңа ғылыми-техникалық біліммен терең қаруланған, біліктілік жағынан мықты кадрлар даярлау басты талап саналады. Соның ішінде кластерлік үрдіске көшуге көңіл бөлінуде екенін айта кеткен жөн. Бұл ретте əр алуан ұйым дардың, фирмалардың, ғылыми мекемелердің оқу орнымен бірігуі арқылы өзара тиімді қарым-қатынасын қалыптастыру мақсатында жинақталған тəжірибе баршылық. Инновациялық секторларды қолдау шеңберінде əлемдік деңгейдегі иннова ция лық инфрақұрылымның өзекті элементтерін, мəселен, технологиялық парктер мен зерттеу орталықтарын құру қарастырылуда. Атап айтқанда, республикалық конкурс нəтижелері бойынша 2 млн. АҚШ доллары мөлшерінде алынған Халықаралық даму жəне қайта құру банкінің грантына ҚарМТУ базасында зерттеулер жүргізіліп жатса, халықаралық ғылыми қоғаммен ынтымақтастықты дамытуда жəне тереңдетуде əлемдік стандарттарды ілгері бастыру жөнінде Халықаралық материалтану орталығы құрылады. Ол инновациялық жүйенің ұлттық субъектілерінің басты интеграторы болуға тиіс. Сондай-ақ, индустрияландыру

етеді, тау-кен ісінің, машина жасаудың, құрылыстың, дəнекерлеу өндірісінің, телекоммуникацияның жəне байланыстың барынша кең тараған жəне талап етілетін мамандықтары бойынша барлық түлектерімізге қажетті жұмысшы машықтарын береді. Мысал үшін, «Дəнекерлеу» оқу орталығында инженерлерді, техниктер мен дəнекерлеуші-жұмысшыларды даярлау жүргізіліп, оларға халықаралық үлгідегі дипломдар беріледі. Халықаралық деңгейдегі мамандарды даярлау жəне дəнекерлеудің қазіргі заманғы техноло гияларын мұнай-газ саласында жəне өнеркəсіпте трансферттеу үшін «TOTAL» француз компаниясының қолғабыс етуімен, Қазақстан жəне Франция Президенттерінің 2010 жылғы қазандағы шешімімен ҚарМТУ базасында ұйымдастырылған «Қазақстан дəнекерлеу институты» ҒЗИ жұмыс істейді. Аталған институт халықаралық тіркелуден өтіп, былтыр «Халықаралық IWE инженер-дəнекерлеушісі» бағдарламасы бой ынша алғашқы мамандарды оқытып шығарды. Əлемдік деңгейдегі дəнекерлеуші инженерлер республика аумағында жұмыс істейтін «TOTAL», «Karachaganak Petroleum Operating B.V.», «North сaspian оperating сompany», «Tengizchevroil» ірі халықаралық мұнайгаз компанияларының мақсатты тап сырыстары бойынша даярланды. Білім берудің халықаралық сапасын қамтамасыз ету үшін оқу орнымызда Болон декларациясының негізгі ұстанымдарын студенттердің пəндерді жəне оқытушыны еркін таңдау, ішкі жəне сыртқы академиялық ұтқырлықты қамтамасыз ету бөлігінде кафедралар қызметі белсендірілген. ҚарМТУ білім жəне ғылым саласындағы 160 халықаралық келісімшарт, ынтымақтастық туралы меморандумдар шеңберінде Ресейдің, АҚШтың, Канаданың, Ұлыбританияның, Германияның, Францияның, Австралияның, Қытайдың, БАƏ-нің, Пəкістанның жəне басқа да елдердің жетекші жоғары оқу орындарымен бірлесіп, халықаралық ғылыми жəне білім беру жобаларына белсенді қатысады. Арнаулы дəрістер, семинарлар жəне тұсаукесерлер топтамасын АҚШ-тан, Канададан, Германиядан, Жапониядан, Франциядан, Швейцариядан жəне басқа да елдерден келген 250-ден астам ғалым, соның ішінде ТОП-30 жəне ТОП-500 əлемдік рейтингіне кіретін (Гарвард, Гонконг жəне Кливленд университеттері) университеттердің өкілдері өткізіп жүр. Қашықтықаралық техникалық білім берудің Синергия халықаралық бірегей ғылыми-білім беру жобасында «Автоматтандыру жəне басқару» бағыты бойынша Қазақстаннан бірден-бір қатысушы болып табыламыз. Жоба «Festo» концернінің (Австрия, Германия) қамқорлығымен іске асырылуда. Жоба мақсаты – Internet арқылы ав то маттандыру жəне мехатроника саласында ЖОО-лардың ресурстарын жəне педагогикалық ұжымдарын біріктіру жəне бейнедəрістерді жəне бейнеконференцияларды ұйымдастыруды қоса отырып XXI ғасырдың дистанциялық техникалық білім беру технологияларын жасау. «EPAM Systems» компаниясымен бірлесіп, R&D-зертхана ашылды. Бұл осындай деңгейдегі Қазақстандағы алғашқы жəне бірден-бір жоба. Оның негізінде бағдарламашыларды мақсатты даярлау жəне IT-технологиялар саласындағы бағдарламалық өнімдерді əзірлеу жүргізіледі. Ынтымақтастық туралы келісімшарт шеңберінде, міне, алтыншы жыл

ӨҢДЕУ ӨНЕРКƏСІБІНДЕ 2015 ЖЫЛДАРЫ НАҚТЫ КӨРСЕТКІШ 2008 жылғы көрсеткіш деңгейінің

43,6%

құрайды

-ын

2014 ЖЫЛЫ ІЖӨ-НІҢ НАҚТЫ КӨРСЕТКІШІ бастапқы көрсеткіші бойынша – 26 триллион теңгеге дейін, 2008 жылғы көрсеткіштен кемінде 38,4%-ға жоғары

ШИКІЗАТТЫҚ ЕМЕС (ӨҢДЕЛГЕН) ЭКСПОРТ КӨЛЕМІНІҢ ҚҰНЫ 2008 жылғы деңгейдің кемінде 30%

30%

ШИКІЗАТТЫҚ ЕМЕС СЕКТОРДЫҢ ҚҚД 2015 ЖЫЛДАРЫ НАҚТЫ КӨРСЕТКІШ бойынша 2008 жылғы көрсеткіш деңгейінің кемінде 39,5% құрайды

ӨҢДЕУ ӨНЕРКƏСІБІНДЕГІ ЕҢБЕК ӨНІМДІЛІГІ 2008 жылғы нақты көрсеткіш деңгейінен кемінде 1,5 есе (2008 жылғы деңгейлес бағамен)

МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕЛЕРДІҢ ЖƏНЕ ҰЙЫМДАРДЫҢ САТЫП АЛУЛАРЫНДА ЖЕРГІЛІКТІ ӨНДІРІС ҮЛЕСІ: тауарлар бойынша – 43%-ға дейін қызмет жəне жұмыс бойынша – 87%-ға дейін

тауарлар бойынша –

43%-ға дейін

қызмет бойынша

87%-ға дейін


4

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

ТЎЅЄЫШ ПРЕЗИДЕНТ

ТАБЫС ФОРМУЛАСЫ: ЕЛБАСЫ, БІРТЎТАС Əлем ќашанда тепе-теѕдікті ќалайды Надежда ЧЕРНОВА,

ақын, прозаик, аудармашы, «Алаш» Халықаралық əдеби сыйлығының лауреаты, «Құрмет» орденінің иегері.

Егер елдің басшысы болса дана, Жер тұтқасын ұстайды қолға ала. Игіліктің бəрі де келісімде, Ұшпаққа да шығасың сонда ғана. Түрікменстанның тамаша халық ақыны Атамұрад Атабаевтың осы өлең жолдары дəл қазір, Тұңғыш Президент күні қарсаңында есіме түсіп отыр. Жоғарыдағы сөздерді біздің Мемлекеттің басшысы Нұрсұлтан Назарбаевқа тікелей қатысты да қолдануға болар еді. Өйткені, ол Қазақстандағы бейбітшілік пен келісім тепе-теңдігін қолында ұстап келеді – жəне бұл мемлекетіміздің басты байлығы. Біздің еліміз шын мəнінде ғала мат: ұшы-қиырсыз кең дала, таулар мен ормандарға, түрлі пайдалы қазбаларға тола. Жер байлығы мен сұлулығы біздің халқымыздың мінезін де тамаша еткен. Мұндағы адамдар шетінен кеңпейіл, дастарқаны қашанда жаюлы, кім-кімге де құшағы айқара ашық. ХХІ ғасырда адамдар басына түскен түрлі қайғы-қасіреттер мен апаттар кезінде Қазақстан олардың көпшілігін өзінің кең де бауырмал шаңырағының астына алып, өмірге қайта оралтты. Бұл туралы өзінің «Қара орамал» атты қасіретті поэмасында Ғалым Жайлыбай жазса, оны мен жақында орысшаға аудардым. Əсіресе, қазақ аналарының

өз балаларын ізгілікке шақырған өлең жолдары есімде мəңгіге сақталып қалды: балалар Қарлагтың ашқұрсақ тұтқындарына құрт түйірлерін лақтырған. Бұл – тек поэтикалық образ ғана емес, сондай-ақ, тарихи факт. Мұны Алжир де тұтқында болған неміс əйелі Гертруда Платайс жазып қалдырған. Нұрсұлтан Əбішұлының мəде ниет қайраткерлеріне жыл сайынғы Президенттік сти пендия лар тапсыру кездесу лерін теледидардан көрген кезімде мен оның өз бойына қазақтың ең озық қасиеттерін сіңіргеніне көз жеткіземін. Ол бітімгерші, шебер дипломат, ұтқыр сөзді, ұтымды əзіл-қалжыңды жақсы көреді жəне өзі де орынды қалжыңдай алады. Ал қазақ даласындағылардың баршасы дерлік кез келген ұсақтүйекті өлеңге арқау етіп, поэзияны кез келген жерден шығара алатын суырыпсалма ақын ғой. Егер көне дəуірдегілер жерді үш піл немесе үш тасбақа көтеріп тұр деп есептесе, біздің даламызды мыңдаған өлең ұстап тұр ғой деп ойлаймын. Біздің Пре зидент те өзінің болмысы бойынша ақын, суреткер. Біз оның өлең жазып, əдемі қоңыр дауы сымен əн салатынын жақсы білеміз. Астананың да оның архи тектуралық идеялары бойынша салынып жатқаны осы бір қасиеттерінен болса керек. Қазақстан басшысының көркем ойлайтынына Бəйтерек, елордадағы опера театры, мегаполисті қоршай егілген жасыл белдеу айғақ десем, қателеспеспін. Бұл нағыз ақынның қолтаңбасы!

Нұрсұлтан Əбішұлымен тілдесудің өзі бір ғанибет, өйткені, тіпті, қатаң регламенттелген іскер лік кездесу кезінде де оның əдеттен тыс жас жанарын көріп қана қоймай, сұхбаттасына деген қызығушылығын, қара пайымдылығын айқын сезінесің. Онда

кейбір басқару шы лар дікіндей маңғаздық пен паң дық жоқ. Өйткені, ол ақылды, оның қағазға қарамай-ақ ай тары жеткілікті. Сондай-ақ, оны мен сыйлықты тапсыру кезін дегі кез десулер қашанда маз мұнды өтеді. Ол əңгімеге му зыка туралы, кино

туралы жəне əдебиет туралы болса да жеңіл араласады, аталған салалар бо йынша өзінің терең білімі бар екенін көрсетіп, кəсіби тұрғыдан сөз қозғайды. Сөйтіп, кім-кімді де ашықтыққа шақырып, баурап алады. Ежелден дос жəне өлеңдерін

аударып жүрген тамаша қазақ ақыны Күлəш Ахметованың «Ана тілі» деген өлеңі бар. Сол өлеңде, менің көзқарасымша, біздің Президентіміздің қиын да жауапты миссиясына жатқызуға болатындай өте маңызды жолдар бар:

Судың тілін түсінем, тап-таза ақса, Жыңғыл жырын түсінем отқа жақса. Дүние тілін қабылдап жүрегіммен, Сөйлетемін қайтадан, тек қазақша!

топтары тұратын жерлерде аналар кеңестері жұмысына айрықша маңыз беріледі. Басты мақсат – топтасу, мəдениеттердің өзара біте қайнасуы. Біз қатар өмір сүретін этностардың мəдениеттері мен салттарын білу арқылы байи түсуге тиіспіз. Бірақ бөлек тенуге еш бол май ды – ол ешқайда апармайтын жол. Форумға қайта орала отырып, оның басымдық ретінде үш маңызды бағытты қойғанын айтқым келеді – олар ананың рухани жəне тəрбиешілік рөлі, отбасының құндылық негіздері жəне дау-жанжалдардың алдын алудағы ананың превентивті қатысуы. Екі күн бойы Ассамблея қалыптастырған қоғамдық алаңқайларда оған қатысушылар тəжірибе бөлісіп, Аналар кеңесі қызметіндегі жаңа бағыттарды айқындады. Нəтижелер көрсеткендей, Аналар кеңестерінің жұмысы Жамбыл, Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Қазақстан облыстарында жақсы жолға қойылған. Мұнда ұлттық тəр бие бойынша кітаптар шыға ры ла ды. Мəселен, Оңтүстік Қазақстан Ассамблеясы Ғылыми сараптамалық то бы ның жетекшісі Асма Қалыбекованың «Қазақ халық тəрбиесінің асыл мұрасы» атты кітабы үш тілде шығып, тіпті, шетелге де таралуда. Шығыс Қазақстанда мектеп оқу шы лары мен студенттер арасында дəстүрлі халық кəсіпшілігі

өркендеуге ие болып, патриотизмге жəне ха лық дəстүрлеріне сүйіспеншілікке тəрбиелеу жұмыстары белсенді жүргізілуде. Аналар кеңестері студенттермен – Қарағанды мемлекеттік медицина университетінің түлектерімен бірлесіп медициналық байқау – сүт безі обырын алдын-ала анықтау бойынша скринингке бастамашы болды. Қостанай облысында ҚХА аналар кеңесі табысты əкелердің педагогикалық тұрғыда бетімен кеткен балаларға қамқорлық жасау бастамасына қолдау көрсетті. Мұндай мысалдарды көптеп келтіруге болады. Осы ретте тағы бір бастама туралы айтқым келеді – əңгіме əйелдер ұйымының қызметтестігі, бірінші кезекте «Астана-Бəйтерек» əйелдер клубының Қазақстан халқы Ассамблеясымен «Болашақ үшін зерде» жобасы бойын ша қызметтестігі туралы болып отыр. Жоба саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алуға арналған. Қуғын-сүргін жылдары ішінде 20 мыңнан астам əйел этаппен өтіп, 8 мыңға жуығы қоңыраудан қоңырауға дейін сотталу мерзімдерін өтеген. «АЛЖИР» лаге рінде 62 ұлттың əйелдері болған. Негізінен олар бүкіл пост кеңестік кеңістікке есімдері белгілі мемлекет, саяси жəне қоғам қайраткерлерінің əйелдері (Əзиза Рысқұлова жəне оның анасы Арифа

Есенғұлова, Дəмеш Жүргенова, Рəбиға Асфендиярова, əнші Лида Русланова, Гүлжамал Майлина, Гүландам Ходжанова, жазушы Галина Серебрякова, атылған маршал Тухачевский отбасының əйелдері, жазушылар Борис Пильняктің, Кир Андронникошвилидің, Юрий Трифоновтың, Евгений Лурьенің əйелдері, Булат Окуджава мен Майя Плисецкаяның аналары ж.т.б.). Өткенді еске алу біздің аталарымыздың тағдырларының ортақтығын, олардың ерлігін сезінуге мүмкіндік беріп, төзімділікке тəрбиелейді, біріктіреді жəне топтастырады. Мəдениет пен тарих, қонақжайлылық пен тағаттылық, балаға білім мен тəрбие беру мəселелері елдің ең жоғары деңгейінде қолдау көрсетілетін қазақстандық отбасылардың құндылық дəстүрлерінің үлгісіне айналуда. Бүгінде біз орасан жаһанданушы əлемде, ашық ақпараттық кеңістікте өмір сүріп жатырмыз. Осындай жағдайда біз өзіміздің мəдени кодымызды, өзіміздің ру хани бастауымызды сақтап, ҚХА-ның «Көптүрліліктегі бірлік» атты негізгі қағидаты бойынша топтасуға тиіспіз. Ол үшін Аналар кеңесі алдында мынандай міндеттер тұр: тұлғаның үйлесімді дамуына ықпал ету бойынша жастармен жұмыс; отбасындағы рухани өнегелілік тəрбиеге

байланысты проблемалы мəселелерді зерттеу; əйелдер арасында құқықтық сауат ты лықты арттыру бойынша консультативтік-ақпараттық жұмыстар жүргізу; табысты отбасылар тəжірибелерін тарату; қолайсыз отбасылармен профилактикалық жұмыстарды ұйымдастыру; бала тəрбиелеудегі ата-аналар жауапкершілігінің деңгейін арттыру; əлеуметтік қауіпті жағдайдағы отбасыларына, сондай-ақ, қолайсыз жəне толық емес отбасыларындағы қиын жеткіншектерге көмек көрсету; атааналар күтімінсіз қалған балалар проблемаларын шешуге атсалысу. Осынау көкейкесті міндеттерді шешу əр адамға оның отбасына, қоғамға, елге керек екенін сезінуіне мүмкіндік береді. «Бір ел – бір тағдыр» қағидаты дəл осылай жүзеге асады. Билік пен азаматтық қоғамның бірлескен іс-қимылы Қазақстан халқының қоғамдық келісімі мен ұлттық бірлігін одан əрі нығайта түсетін болады. Қасиетті Ұлытау жерінде берген өз сұхбатында Мемлекет басшысы қоғамның бірлігін сақтау біздің ең басты міндетіміз екенін тағы бір атап көрсетті. Тек осылай ғана біз «Мəңгілік Ел» жоғары мақсатына жету үшін тұрақтылықты нығайту жалпы құндылықтарды, мақсаттар мен міндеттерді бекіту жөніндегі ортақ міндеттерімізді шеше аламыз.

 Біз – қазақстандықтармыз!

Ана жїрегі «Тұрақтылық пен келісім дегеніміз не? Ол отбасылық əл-ауқат, қауіпсіздік, баспана. Бейбітшілік – əке мен ана қуанышы, ата-аналар денсаулығы жəне біздің балаларымыздың бақыты. Бейбітшілік – тұрақты жұмыс, жалақы жəне ертеңгі күнге деген сенім». Қазақстан халқына Жолдауда айтылған Елбасының дəл осы сөздері Қазақстан халқы Ассамблеясының Аналар кеңесі Бірінші форумының жұмысы үшін негіз болды. Зухра САЯПОВА,

Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің депутаты.

Ассамблея, басты есеппен алғанда, ол оның басты қағидаттары мен отбасылық құндылықтары – қоғамдық-келісім, этносаралық жəне конфессияаралық бітім, əл-ауқат пен ұлттық келісім бойға сіңірілетін үлкен де тату-тəтті отбасы. Бүгінде Қазақ станның өңі р лерінде ҚХА жанында отбасындағы тағаттылық мəселелері бойынша 210 аналар кеңесі қызмет атқарады. Олар барлық деңгейлерде – облыстық, аудандық, селолық, мемлекеттік жəне жеке кəсіпорындар жанында жұмыс істейді. Облыстық кеңестерге 335 мүше кіреді, олардың басым бөлігі этномəдени бірлестіктердің басшылары, үкіметтік емес сектор, мəдениет жəне білім беру саласы мекемелерінің өкілдері, əйелдердің қоғамдық ұйымдарының белсенділері. Олар нақты жұмыстар жүргізеді. Мəселен, Аналар кеңесінің белсенді қызметінің жəне АХАЖ бөлімдерімен тұрақты қарым-қатынас жасаудың арқасында Талдықорғанда ажырасуға өтініш берген 4 отбасын сақтап қалудың орайы келді. Алматыда 2008 жылы балалары бар, қиын өмірлік жағдайларға душар болған, отбасында зорлық-зомбылыққа ұрынған əйелдерге көмек көрсету жөнінен жеке панаүйлер ашылды. Аналар кеңестерінің көмегімен 11 отбасының психологиялық жəне қаржылық проблемалары шешілді. Пана-үйде 20-дан астам балалы əйелдер рухани көмек алды. Қазақстан отбасын нығайту, ана мен баланы қорғау, кəрілікті лайықты қамтамасыз ету бойынша жоспарлы мемлекеттік саясатты жүзеге асыруда. Тек білім беру мен денсаулық сақтауға ғана мемлекет шығыны соңғы жылдары 10 есе ұлғайды. 2015-2020 жылдарға арналған Қазақстан Рес пуб ли касында отбасылық қарым-қатынастарды, моральдық-этикалық жəне рухани-өнегелілік құндылықтарды нығайту жөніндегі жалпыұлттық ісшаралар жоспары əзірленуде. Мемлекеттің барлық стратегиялық ісқимылдары қоғам өмірінің барлық салаларын жаңғырту арқылы отбасы институтын күшейтуге, неке қатынастары мен неке шеңберіндегі

гендерлік тепе-теңдікті нығайтуға бағытталған. Отбасы күні бекітілді (қыркүйектің екінші жексенбісі), ол Қазақстанда өткен жылдан бері атап өтіледі. Егер гендерлік теңдік туралы айтар болсақ, статистика бойынша қазақстандық əйелдер: білім беру саласында жұмыс істей тін дердің 65%-ын, медицина қызметкерлері мен құқық саласындағы мамандардың 75%-ын, мемлекеттік қызметшілердің 55%-ын құрайды. Таяуда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы сияқты жоғары саяси деңгейге алғаш рет əйел – Гүлшара Əбдіқалықова тағайындалды. Оның сыртында 550 мың қазақстандық əйелдер шағын жəне орта бизнесті басқарады. Солардың бірі – 68 жасар Парахат апа Ход жиметова Аналар кеңе сі форумына қатысты. Бұл екі жасында жетім қалған адам. Бүгінде ол батыр ана, қалыптасқан кəсіпкер, ол балалар үйіндегі жетім балаларға қолдау көрсететін меценат. Президент алғашқылардың бірі болып Парахат апаға Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалін табыс етті. Таяуда Мемлекет басшысы «Мерейлі отбасы» алғашқы жалпыұлттық байқауына қатысушылар мен жə не жеңімпаздарымен кездесті, оған 15 этностың жəне 34 интернационалист отбасыларының өкілдері белсенді қатысты. Байқау жақындарға қамқорлық, күрделі өмірлік ахуалдарды еңсере білу, өз мысалдарымен өз отбасын ардақтай білуде үлгі көрсететін адамдар туралы көптеген əдемі де өмірлік жағдайларды сыйға тартты. Біздің Президентіміз əр отбасы тарихы – ол Қазақстан өмірінің Үлкен Энциклопедиясы екенін атап өтті. Бүтіндей алғанда, біздің еліміз – ол біздің бəріміз біртұтас отбасы болып тұрып жатқан үлкен Бейбітшілік пен Келісімнің үйі. «Мыңжылдықтар мен ғасырлар арқылы, ұрпақтан-ұрпаққа отбасы əр қоғамның өнегелілік салттарының, ұлттық дəстүрлерінің сақтаушысы болып табылады», деп кеңінен атап көрсетті Мемлекет басшысы байқау жеңімпаздарын марапаттау рəсімінде. Қазіргі заманғы қазақстандық отбасы – ол біздің тұрақтылығымыздың капиталы. Ана бала санасына қандай өнеге лілік құндылықтарды тəрбиелесе, мемлекет болашағы да соған

байланысты. Өз уақытында XVII ға сырдағы белгілі ағылшын философы Дж.Локк «бүкіл ха лық тың əл-ауқаты баланы дұрыс тəрбиелеуге байланысты» деп орынды айтқан. Осыған бай ла нысты батысқазақстандық Станис л ав Качало Ассамблеяның ХХІ сессиясында сөйлеген сөзінде былай деді: «Сіз, Нұрсұлтан Əбішұлы, бүгін əлем мəдениеті, руханилық пен келісім мəдениеті туралы айттыңыз. Менде бұл ұғымдар отбасынан басталады, біздің бес баламыз бар. Олардың бəрі қазақ балабақшасына барды, қазақ мектебінде оқиды. Ұлым домбырашылардың республикалық байқауының жеңімпазы болды. Менің бүкіл отбасым өз тағдырын тек Қазақстанмен ғана байланыстырады. Мен – украинмын, əйелім – орыс, ал жан-дүниемізбен біз қазақтармыз». Дəл осылай, отбасылық дəстүрлердің арқасында ұрпақтар арасындағы өзара тұрақты өнегелілік қарым-қатынастар қалыптасады, адам-азаматтың жазылмаған моральдық-этикалық кодексін сақтауға қолдау білдіріледі. Бүгінде этностардың шағын


5

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

ТЎЅЄЫШ ПРЕЗИДЕНТ

ХАЛЫЌ, ЖАСАМПАЗДЫЌ ЌУАТЫ

Бедел белесі Елімізде осыдан бар-жоғы екі жыл бұрын ғана Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні бекітілді. Оның үстіне, осы мереке бірден халық жақсы көретін мейрамға айналды. Осының өзі біздің Елбасы беделінің тағы бір айқын айғағы болып табылады. Нұрғазы ƏБДІҚАНОВ,

Ақмола облыстық сотының төрағасы.

АҚШ-та осындай мереке ресми түрде 1880 жылдан бастап тойлана бастаған. Ол Вашингтон күні деп аталады жəне елді күрделі де өтпелі кезеңдерде басқарған Джордж Вашингтон мен Авраам Линкольнге байланысты тағайындалған. Бір атап өтерлік жайт, аталған екі президент те ақпан айында туғандықтан, аталған мереке сол айдың екінші дүйсенбісінде аталып өтеді. Еліміздегі Президент күні Мем лекет басшысының туған күніне байланысты емес. Бұл күн ел тұрғындарының басым бөлігі қа тысқан 1991 жылдың 1 желтоқсанында өткен президенттік сайлауға қатысты таңдалған. Сол күні Нұрсұлтан Назарбаев сайлаушылардың 98,7 пайыз дауысын алып, Мемлекет басшысы болды. Сол тамаша күннен бастап біздің республикамыздың тарихы тек Елбасымен байланыстырылып келеді. Бірде Марк Твен айтқандай, тарихи тұлғаларды əлеуметтік жағдайлар туғызады. Бұл шындықты көптеген басқа да белгілі ғалымдар талай мəрте айтқан. Мəселен, Александр Спиркин өзінің 2006 жылы басылған философия оқулығында көрнекті тұлғалардың тарих сахнасында пайда болуын белгілі бір қоғамдық сұраныс туындататын объективті себептер дайындайды деп жазған болатын. Мұндай сұраныс, əдетте, елдер мен халықтардың дамуындағы өтпелі кезеңдерде пайда болады. Қазіргі егемен Қазақстанның тарихы дағдарыстан басталды. Бұл əлеуметтік қысымдарға толы кезең еді. ХХ ғасырдың 80-ші жылдарының соңында қоғам тұрақсыздығымен ерекшеленді. Бұған жарияланған қайта құру үдерістері себеп болды. Өйткені, жедел даму үдерістері саяси институттардың ескі құрылымдарын қақырата қиратып кетті. Кеңес адамдарын жұмылдырған идея оның мақсаты да еді

– ол коммунизм болатын. Бірақ коммунизм КСРО ыдырамай тұрып-ақ өмір сүруін тоқтатты. Бұрынғы Кеңес Одағының көптеген республикаларында əлеуметтік жəне ұлтаралық жанжалдар бой көрсетті. Бірақ Қазақстан халқы «дамыған социализмнен» нарықтық экономикаға көшкен өтпелі шақта жоғарыдағыдай теріс сценарийлерден айналып өте алды. Қазақстандықтар бейбітшілік пен ұлтаралық келісімді көп жағдайда «туннельдің ар жағынан сəуле көріп», халықты ұйымдастыра білген Елбасының арқасында сақтауға қол жеткізді. Х.Авонян өзінің «Патриотизм туралы» мақаласында былай деп жазды: «Орманда дəу емен ағашын кездестіруге болады, бірақ оның дəулігі еменнің өзіне емес, ол өсіп тұрған жердің құнарына байланысты... Тап келген қауіп-қатерге қарсы тұрып, өзінің өміршеңдігін сақтап қалған, бəрін бұзып қирататын нөсер жаңбыр, дауыл секілді дүлей күштердің құрбанына айналмаған халық ұлы». Бұл сөздерді толық көлемінде қазақ халқына қатысты қолдануға болады. Тарих бірде-бір тап, бірде-бір əлеуметтік күш егер өзінің саяси көшбасшыларын ілгерілетпесе, үстемдікке қол жеткізе алмайды деп үйретеді. Бір кездері Николай Карамзин І Петр туралы былай деген болатын: «Халық жолға жинал ды, көсемін күтті жəне көсем келді!». Қазақстан үшін сондай көсем 1991 жылдың 1 желтоқсанында қазақстандықтар өзінің Президенті атаған қазақ халқының ұлы – Нұрсұлтан Назарбаев болды. Мемлекет басшысының күші – оның артында тұрған қоғамдық қозғалыстың күші, халықтың күші. Əлемдік-тарихи тұлғалар – тек практикалық жəне саяси қайраткерлер ғана емес, сондай-ақ, не қажет екенін дер кезінде түсінетін, өзінің соңынан жалпыны ерте білетін ерекше ойлайтын адамдар, рухани жетекшілер. Ондай адамдар тарихи қажеттіліктің не екенін түсінеді, алыстағыны көреді, оның үстіне,

халықтың нені қалайтынын сезіне біледі. Саяси көсемнің қызметі ішкі жəне халықаралық жағдайды, қоғамдық практиканы, ғылым мен мəдениеттің тұтастай алғандағы жетістіктерін терең теориялық електен өткізу, əлеуметтік өмірдің өте күрделі жағдайын да қарапайымдылық пен ой ашық тығын сақтау, алға қойған жоспарларын орындау қабілетімен өлшенеді. Саяси көшбасшысының даналығы тарихи үдерістердің перспективаларын қаншалықты түсіне алатынына да тікелей байланысты. Ол сол тарихи шындықтың ішінде құпиясы əлі ашылмаған жаңа нəрсеге негізделген мақсат қалыптастыра алуы тиіс. Дана мемлекет қайраткеріне оқиғалардың жалпы желісін ғана емес, сондай-ақ, оның көптеген ұсақ-түйектеріне дейін – бір мезгілде орманды да, жеке ағашты да көре білуі қажет. Көшбасшы əлеуметтік күштердің қатарындағы өзгерістерді басқалардан бұрын түсініп, қандай жол қажет екенін таңдап, əлі пісіп-жетілмеген тарихи мүмкіндікті шындыққа айналдыра білуі де керек. Ол өзіне жаңа қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру жауапкершілігін де алады. Ұлы адамның күші де осында. Өткен ғасырдың 90-шы жылдарының басында саясаттағы, экономикадағы дағдарыстар кезін де Нұрсұлтан Назарбаевтың тұлғасы айқындаушы рөл атқарды. Ол Қазақтан халқының мүддесін түсінді. Пре зидент халықтың болашағы үшін жауапкершілікті

өзіне саналы түрде алды. Жанжақтан антала ған қазақтардың ешқашан өз мемлекеті болмаған деген дауыс тарға қарамастан, Елбасы халыққа ол жүздеген жылдар айырылып қалған мемлекеттілігін қайтарды. ...1995 жылғы Конституцияға сəйкес тəуелсіз мемлекеттің өміріндегі соттың рөлі құқықтық болуы тиіс еді. Мұны Мемлекет басшысы тəуелсіздіктің алғашқы күндерінен-ақ нақты айқындап берген болатын. Жоғарғы Сот Төрағасы Қайрат Мəми «Егемен Қазақ стан» газетінде жарияланған мақаласында Президенттің сот жүйесін дамытудағы рөлін атап өте келіп, былай деп жазған еді: «Тəуелсіздіктің алғашқы күндерінен бастап биліктің сот тармағы Мемлекет басшысының ұдайы назарында болып келді». Сол тұста көптеген шенеуніктер Нұрсұлтан Əбішұлының нақты не нəрсеге ұмтылғанын түсінбегендіктен, сот реформасын тежеді. Бірақ мұндай іс-əрекеттер Президент тарапынан қағидатты түрде кесіліп отырды. Мемлекет басшысы осы мəселені мұқият зерттегендіктен, əділ соттың шешуші сəті тəуелсіздікте жатқанын жақсы білді. Президент тиімді сот жүйесінсіз қазіргі заманғы тəуелсіз Қазақстанды қалыптастыру мүмкін емес екенін тереңнен түсінді. Нарықтық экономика жұмыс істемесе, əлеуметтік мемлекет те ор намайды. Осыны Нұрсұлтан Назарбаев биліктің үшінші тармағы

– сот жүйесін құру жұмысында да басшылыққа алды жəне мұны мемлекеттік аппараттан да талап етті. Өткен ғасырдың соңында көпшілікке экономикалық қиындықтарға байланысты мүмкін емес болып көрінген (майға, азық-түліктің басқа да негізгі түрлеріне кəртішкелерді еске түсірейікші), жанама (бұдан да маңыздырақ мəселелер бар), керексіз нəрселерді (қалайша сот тəуелсіз болады, ал судьялар ешкім нің бақылауынсыз қалады?) Президент қажетті деп санады. Мемлекет басшысы биліктің сот жүйесін қалыптастыру бірінші кезектегі міндет екеніне сенімді болды. Елбасының басқаларға қарағанда алысты көре білетін қасиеті осыдан байқалды. Конфуций айтқандай, алысты көрмейтін адамды міндетті түрде жақындағы қиындықтар кескестейді. Көптеген қиындық тардан қоғамымыз өзінің Көшбасшысының арқасында айналып өте алды. Тəуелсіздігін жариялаған сəтте Қазақстанда бір ғана заң – 1990 жылғы «Қазақ КСР-індегі сот құрылымы туралы» Заң ғана жұмыс істеді. Ол мемлекеттің əміршілəкімшіл құрылысы мен сол кездегі адамдардың психологиясына сəйкес декларативті сипатқа ғана ие еді. 1993 жылы тəуелсіз Қазақстанның алғашқы Конституция сы қабылданды. Алғаш рет мемлекеттің емес, адам құқы басымдығының қағидаттары конституциялық деңгейде бекітіліп, билік тармақтары заң, атқарушы

жə не сот тармақтары болып бөлінді. «Сот билігі» сөз тіркесі қазір, тіпті, заңгер еместер үшін де əдеттегі сөз тіркесіне айналды. Бұл терминді алғаш рет ел Президенті 1993 жылғы Конституцияның 95-бабына енгізді. Осы түсінікке азкем тоқтала кетейік. Қазақстандық конституционалист А.Черняковтың жұмысына сүйенген Е.Киминчижи сот билігі теориясының қоғамдық қатынастарға қатысты үш түрін атап көрсетті: сот жүйесін ұйымдастыратын құқықтық нормаларға негіз болатын сот құрылымы; іс жүзіндегі сот қызметіне қатысты сот өндірісі; сондай-ақ, сот актілері мен сот шығармашылығын шығарумен байланысты қалып тасатын қатынастар. Аталған қоғамдық қатынастар жиынтығы сот билігінің заңдық мазмұнын құрайды. 90-шы жылдардың басында елімізде осы үшеудің сот құрылысы жүйесінен басқа ешқайсысы болған жоқ. Ал ол бізге КСРО-дан мұраға қалған болатын. Мемлекет басшысы сот билігін барлық бағыттарда бір мезгілде дамытты. Солардың кейбіреулерін айтып өтейік. Бұл – заңнаманы өзгерген экономикалық қатынастарға сəйкес келтіру. Мəселен, басқа салалар үшін аса күрделі жəне базалық заң құқы – Азаматтық кодекстің Жалпы бөлімі 1994 жылдың желтоқсанында-ақ қабылданып үлгерілді. Сондай-ақ, 1995 жылы «Қазақстан Республикасындағы соттар мен судьялардың мəртебесі туралы» Жарлық қабылдануымен сот құрылымы өзгеріп, Жоғары төрелік сот Жоғарғы сотқа қосылды. Сөйтіп, экономиканың тұрақсыз жағдайында соттың түріне тəуелді түрлі сот тəжірибесі алынып тасталды. Өзгеріс соттардың материалдық қамтамасыз ету жағын да қамтыды. Қазір Кеңес Одағының судьялары қандай орындарда отырып жұмыс істегенін еске түсірудің өзі қиын. Əдетте олар ешқандай жағдай жасалмаған, жөндеу жүргізілмеген ескі ғимараттардың бір бұрышын паналар еді. Сондай жерлерде орналасқан билік органын құрметтеудің өзі мүмкін емес-тін. Экономикалық қиындықтарға қарамастан, 1993 жылдың өзінде-ақ Қазақстан Президенті «Қылмысқа қарсы күрес бойынша кезектен тыс шаралардың мемлекеттік бағдарламасы жəне 1993-1995 жылдары Қазақстан Республикасында құқық тəртібін сақтау туралы» Қаулы қабылдады. Құжат 35 халық соттарының ғимараттарын салуды жəне судьялар штатын 1540 бірлікке көбейтуді қарастырса, сонымен бір мезгілде, судьяларды əлеуметтік қамтамасыз

ету мəселелері шешіліп жатты. Жаңа арнайы ғимараттар салу бүгінде судьялар үшін əдеттегі нəрсеге айналды. Осы жəне басқа да көптеген шаралар жұртшылықтың биліктің үшінші тармағына деген көзқарасын өзгертуі тиіс болды. Егер КСРО-да сотқа көзқарас азаматтардың мүддесін кері ысырып тастап, тек мемлекеттің мүддесін қорғайтын репрессивті органға көзқарас сияқты қалыптасса, жаңа мемлекетте халық сотқа биліктің тəуелсіз, өздерінің құқын қорғайтын органы ретінде қарауы тиіс болды. Яғни, халықтың психологиясын өзгерту қажеттігі туындады. Қазақстан Президентінің Қа зақ КСР-інің орнында қандай мемлекет пайда болуы тиістігін алдын ала көре білуі оның құрылысын іс жүзіндегі тəуелсіз сот билігін құрумен тығыз байланысты жүргізуге алып келді. Қазіргі кезде соттарда қаралатын істер санының арта түсуі адамдардың психологиясында өзгеріс жүзеге асқанын айғақтайды. Азаматтардың сотқа көзқарасы өзгерді. Ол жазалаушы органнан Қазақстан азаматтары өздерінің құқықтарын қорғау үшін қайырылатын құрылымға айналды. Сот реформасы жалғасып жатыр. Бүгінде Қазақстан азаматтарының құқықтарын, бостандығы мен заңды мүдделерін қорғайтын тəуелсіз сот биліктің үшінші тармағы ретінде қалыптасты деп нық сеніммен айта аламыз. Жəне де еліміздегі сот жүйесінің жұмысы жыл өткен сайын жетілдіріліп келеді. Мұнда Мемлекет бас шы сының жеке еңбегі бар екені талассыз. Əлемдегі аса дамыған 30 елдің қатарына кіретін мемлекет құру тиісті сот жүйесінсіз мүмкін емес. Сондықтан Президент сот жүйесі іс жүзінде ашық та қол жетімді болуы тиіс, барлық таластарды қарапайым əрі тез шешуі керек деген талап қойды. Бүгінде сот билігі осы бағытта жұмыстанып жатыр. Аса алыстағыны көре білетін Президент Елбасы ретінде жетекші мемлекет құрудың жолын нұсқауды жалғастыруда. Бұл жол – «Нұрлы Жол». Бұл жол – Президенттің Қазақстан халқына Жолдауында көрсеткеніндей, нақты бағытты нұсқайтын жол. Осы бағдарламалық құжатында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Үкіметке нақты тапсырмалар берсе, олардың əрқайсысында бүкіл халықтың əлауқатын жоғарылату, қазақстандықтардың өмір сапасын жақсарту бағытындағы көкейкесті мəселелерді шешу бойынша көптеген нақты міндеттер көрсетілген.

 Қуатты Қазақстан – қуатты өңірлер

Табыс биігі аласармайды Павлодар облысы дəстүрлі түрде индустриялық-инновациялық дамудың көшбасшысы болып келеді. Тек соңғы бес жыл ішінде өңір экономикасы əлеуетті инвестициялық салымдардың құйылғанын сезінді. ҮИИДБ шеңберінде өңір кəсіпорындарына 1 триллион теңгеден астам қаржы құйылатын болады.

Алайда, іскер адамдар мемлекеттік бағдарламадан тыс та өңірге қаржы салуда. Негізгі капиталға салынған инвестицияның орташа жылдық өсу қарқыны соңғы он жыл ішінде 26 пайызды құрады. Осының нəтижесінде экономиканың дəстүрлі салалары дамуда. Қазіргі уақытта Ертіс бойындағы павлодарлық өнер кəсіп кəсіпорындары глинозем жəне аллюминийдің республикалық көлемінің 100 пайызын, көмірдің – 59, ферроқоспалардың – 77, бензиннің – 40 жəне электр энергиясының 43 пайызын өндіреді. Соңғы жылдары Павлодар облысының экономикасы бұл өңірде ешқашан шығарылып көрмеген өнім дердің жаңа түрлерін өндіруді жолға қойды. Бұл – өңделмеген аллюминийдің, тұтас құбырлар, болат, жүк вагондары, теміржол, машина жасау өндірісі жəне химия өнімдері, түсті металдардың жаңа құймалары, полимерлер өндірісі. Облыс жұмыспен қамтудың жоғары көрсеткішіне ие. Бұл өз кезегінде адам капиталының сапасын көрсетсе керек. Бүгінде облыс əлемнің 80-нен астам мемлекетімен экспорттық-импорттық қарым-қатынас жасайды. Өңірлік

ЕЛІМІЗДІҢ ӨНЕРКƏСІП ӨНІМІ КӨЛЕМІНІҢ 7%-ДАН АСТАМЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТЕДІ

ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫ Бүгінгі таңда жалпы құны 242 миллиард теңге болатын 60 жоба пайдалануға берілді, 4,6 мыңнан астам жұмыс орны ашылды 47 жоба 70 пайыздан 100 пайызға дейінгі жобалық қуатына көшті

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖАЛПЫ ӨНІМДЕРІНІҢ 5%-ЫН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТЕДІ

Соңғы 10 жыл ішінде негізгі капиталға тартылған инвестицияның орташа жылдық өсу қарқыны 26% ӨНЕРКƏСІПТІК КƏСІПОРЫНДАР ӨНДІРЕДІ

республикалық көлемнің

ГЛИНОЗЕМ ЖƏНЕ АЛЛЮМИНИЙ ФЕРРОҚОРЫТПАЛАР КӨМІР ӨНДІРІЛГЕН ЭЛЕКТР ЭНЕРГИЯСЫ

экспорттың үлкен бөлігі (65%) Кеден одағы елдерінің үлесіне тиеді. Тəуелсіздік жылдары ішінде Ақсу ЖЭО-да, Екібастұз №1 жəне №2 ГРЭСтерінде, Екібастұз ЖЭО-да жаңа энергоблоктар мен қуаттар іске қосылды. Бұл жұмыс жалғасуда. Əсіресе, металлургия жəне мұнайхимия саласына инвестиция салуда зор жетістіктерге қол жеткізілді. Мəселен, мұнай-химия саласында «Павлодар» арнайы экономикалық аймағының құрылуы павлодарлықтардың ең үлкен жетістігі болып саналады. Бұл экономикалық аймақ аумағында жалпы инвестиция көлемі 17 миллиард теңге

болатын 3 кəсіпорын іске қосылды. Жыл аяғына дейін жалпы құны 23 миллиард теңгені құрайтын тағы да 3 өндіріс іске қосылмақ. Жалпы индустрияландырудың бірінші бесжылдығы аясында жалпы құны 242 миллиард теңгені құрайтын 60 жоба іске қосылып, 4,6 мыңнан астам жұмыс орны ашылды. ҮИИДБ – 2 жоспары бойынша инвестиция көлемі 1 триллион теңгені құрайтын 19 жобаға негіз қаланды. Нарыққа бағытталған өнімдерге негізделген нысандар іске қосылады. Бұл өнімдер Еуразиялық жəне əлемдік сауда интеграциясында бəсекелестікке жол ашады.

БЕНЗИН

ОБЛЫСТА ЖАҢА ӨНІМ ТҮРЛЕРІН ШЫҒАРУ ЖҮЙЕГЕ ҚОЙЫЛҒАН: ҮИИДБ аясында өңірдің кəсіпорындарына

1 триллион теңгеден астам қаржы құйылады

- өңделмеген аллюминий, - тұтас құбырлар, - болат, - жүк вагондары, - теміржол саласында машина жасау, - түсті металдардың, полимерлердің жаңа құймалары


6

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

СЫНАЌТАН СЇРІНДІРМЕЙТІН БАЄЫТ Болашаќтыѕ баєдаршамы Баян ЕРМЕКБАЕВА,

əл-Фараби атындағы ҚазҰУ Экономика жəне бизнес жоғары мектебінің деканы, Еуразия халықаралық академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Бүгінде бүкіл əлем саяси жəне экономикалық тұрақсыздықтың, қаржы-экономикалық дағдарыстың жаңа қатерлеріне тап болуда. Мұндай жағдайды терең түсінген, жаһандық дағдарыстың шырғалаңының шешуін табу жолдарын айқын көре білетін Елбасы Н.Ə.Назарбаев экономикалық саясатты қайта бағдарлау қажеттілігін көрсетіп отыр. Қазақстанның Жаңа Эконо микалық Саясаты «Нұрлы Жол» ел экономикасының құрылымдық реформасын жалғастыра отырып, экономиканы қайта құруға бағытталған. Өз Жолдауында Елбасы Жаңа Экономикалық Саясаттың өзегі ретінде – инфрақұрылымды дамыту аясын атап көрсетті. Оның ішінде жол қатынасының айрықша маңыздылығын көрсетуі бұл саланың экономикалық дамудың тиімді құралы екендігін дəлелдейді. «Қазір де қайнаған тіршілік күре жолдың бойында. Жол – шын мəнінде өмірдің өзегі, бақуатты тіршіліктің қайнар көзі. Барлық аймақтар теміржолмен, тас жолмен, əуе жолымен өзара тығыз байланысуы керек. Астанада тоғысқан тоғыз жолдың торабы елорданың жасампаздық рухын тарататын өмір-тамырға айналуы тиіс. Аймақтардың өзара байланысын жақсарту елдің ішкі əлеуетін арттырады. Облыстардың бір-бірімен сауда-саттығын, экономикалық байланыстарын нығайтады. Ел ішінен тың нарықтар ашады. Осылай, алысты жақын ету – бүгінгі Жолдаудың ең басты түйіні болмақ», деген Елбасының тұжырымы экономикалық дамудың жаңа бағытын айқындап отыр. Жаңа нарықтың қалыптасуы, аймақтық экономикалық байланыстардың нығаюы əлеуметтік инфрақұрылымды дамытады. Ал əлеуметтік инфрақұрылымды дамыту – адами капиталды дамытудың басты жолы. Білім саласындағы олқылықтарды жою мақсатында Елбасы Үкіметке бұл салаға қосымша 70 млрд. теңге көлемінде қаржы бөлуді тапсырды. Мектепке дейінгі білім беру саласына да үш жылдың ішінде қосымша 20

● Басқа басылымдардан

млрд. теңге қаржы бөлінетін болды. Еліміздегі 10 жоғары оқу орны индустрияландыру бағдарламасы аясында ғылым мен экономика салаларының байланысын қамтамасыз ететін жəне мамандар даярлайтын жоғары оқу орындарына айналмақ. Елбасы «Нұрлы Жол» Жолдауында бұл мəселеге де көрегендікпен қарап, 10 жоғары оқу орнының материалдық-техникалық базасын қалыптастыруға 2017 жылға дейін 10 млрд. теңге қаржы бөлуді Үкіметке жүктеді. Мұндай қамқорлық, білім-ғылым саласына деген Президентіміздің ерекше назары əлФараби атындағы Қазақ ұлттық университеті ұжымының қызметіне жаңа серпіліс береді жəне жаңа белестерді алуға ұмтылдырады. Қазақстан Тəуелсіздігінің алғашқы жылдарынан бастап Елбасы Н.Ə.Назарбаев шағын жəне орта бизнесті қолдау мəселесін ешқашан назардан тыс қалдырған емес. Бұл салаға Елбасы тағы да үлкен қамқорлық көрсетіп, Жолдауда несие алудың бұрын болмаған жеңілдетілген шараларын да атап көрсетті. Кезінде Елбасының көрегендік саясатының нəтижесінде құрылған Ұлттық қор бүгінгі таңда тұрақты дамудың кепілі болып отырғанын бүкіл əлем мойындады. Қорыта айтқанда, «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясат эко номикамыздың дамуының қозғаушы күші жəне бағдаршамы дегіміз келеді. Жолдаудың мақсаты – адам өмірінің сапасын арттыру, əрбір қазақстандықтың өмірінің сапалы, ұзақ, жемісті болуы. Əрине, осындай ізгі мақсат жолында тер төгу, еңбек ету ғанибет емес пе. Ендеше, ел қамын ойлаған Елбасы Жолдауына ақ жол тілейміз. АЛМАТЫ.

Ќазаќстан басшысыныѕ Жолдауы – байыпты істердіѕ бастауы Шетелдердің бұқаралық ақпарат құралдары Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың халыққа арнаған кезекті Жолдауына байланысты ой-пікірлерін білдіруді əлі жалғастырып жатыр. Əлемдегі болып жатқан түрлі дағдарыстарға мойынсұнбай, экономикасы тұрақты дамып келе жатқан мемлекетіміздің ұстанған бағытбағдарына шетелдерде де үлкен қызығушылық бар. Бірқатар шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары жаңа Жолдаудың ешкім күтпеген кезде жолданғанына назар аударады. Дегенмен, мамандар Қазақстан Президенті саяса ты ның сарабдал сипатын, барынша тиімділігі мен икемділігін бұл жолы да ерекше атап көрсетеді. «Орталық Азиядағы экономикалық əлеуеті зор Қазақстан Республикасы əлемдік қаржы дағдарысы салдарын жеңілдету үшін өз Ұлттық қорынан 10 млрд. доллар қаражат бөледі», – деп жазды түріктің WorldBulletin газеті. Басылым, сондай-ақ, қазіргі таңда Қазақстанның халықаралық резервтері 100 млрд. доллардан асатынын атап өткен. Бұған Ұлттық банктің таза алтын резервтері де кіреді. Салыстырып көретін болсақ, 2007 жылы əлемдік қаржы дағдарысы кезінде еліміздің алтын резерві 50 млрд. доллардан төмен еді. Халықаралық валюта қоры болжам бойынша Қазақстанның ішкі жалпы өнімі биыл 4,6 пайызға, ал 2015 жылы 4,7 пайызға өседі деп мəлімдейді. Қытайдың «Синьхуа» ақпарат агенттігі бірінші кезекте Қазақстан Президентінің «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағының инфрақұрылымы, бірінші «құрлық порты» кешені құрылысын

аяқтауға 81 млрд. теңге бөлуді тапсырғанына баса назар аударады. Ресейдің МГУ ақпараттық-талдау орта лығы 2008-2009 жылдардағы дағдарысқа қарсы басқарудағы Қазақстан басшылығының тəжірибесі Н.Назарбаевтың іс-қимыл ше шімдерінің жоғары дəрежесін көрсететінін атап өтеді. «Жолдауда ұсынылған шаралар кешені Қазақстанның ұлттық ерекшелігін негізге ала отырып, дағдарыспен күресудің жан-жақты тетіктерін қарастырады. Дағдарыстарға қарсы тұру үрдісінің «Қазақстандық жолы» – «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты пішіміне айналды», – делінген орталық хабарында. Соны мен қатар, ақпараттық-талдау орталығы Н.Назарбаевтың Ұлттық қор ре зервтерінен көлік, энергетика, индустрия мен əлеуметтік инфрақұрылым, шағын жəне орта бизнеске миллиардтап қаражат бөлетіні өте батыл қадам екенін айтуда. «Қазақстан əлемдік нарықтағы жағдайға байланысты туындауы мүмкін кез келген жағымсыз əсерлерге дайын болуы керек. Н.Назарбаев Қазақстан дағдарыстың экономикаға əсерін жеңілдету үшін Ұлттық қордың көмегін қолдануға дайын екенін мəлімдеді», – деп жазады «Независимая газета». «Ұлттық қордан қосымша 500 млн. долларға жуық қаражат елдің инвестициялық əлеуетін арттыруға жұмсалады. Қазақстан үкіметінің бұл бағытта жаңа стратегия жасап шығуын күтуге болады», – дейді

Жаѕару мен жаѕєыру жолы

Мұрат НАСИМОВ,

«Болашақ» университетінің тəрбие жұмысы жəне халықаралық байланыстар жөніндегі проректоры.

Бүгінгі əлем бүкіл Жер шарын қамтыған экономикалық, əлеуметтік-саяси жəне мəдени өзгерістер жағдайында өмір сүріп жатыр. Қазіргі қоғам дамуының жоғары деңгейіндегі динамизм ХХІ ғасырдың негізгі сипаттамалық белгісі болып табылады. Қазақстан

Республикасындағы жаңғыртуға индустриялық өндірістің қарқынды дамуы, билік пен басқарудың даму эволюциясы, дамыған азаматтық қоғам, саяси жəне заңнамалық институттарды сынап жəне бақылай алатын бұқаралық ақпарат құралдары секілді мықты институттардың болуы тəн. Демократиялық құндылықтар мен саяси тұрақтылықтың қалыптасуы мен дамуы да қоғамның барлық салаларындағы жаңғыртуларға байланысты. Билік пен азаматтар арасындағы үнқатысу, ақпараттық технологияларға негізделген ақиқат көріністер – Қазақстандағы қазіргі демократияның негізгі белгісі. Еліміздегі жалпыадамзаттық құндылықтар бекіген демократиялық реформалар жүзеге асуының сапалық белгілері мен тиімділігі саяси институттар мен процедуралардың азаматтар бірлігімен өзара байланысты. Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысы барысында дəстүрлі

Қазақстан халқына Жолдауын ерте жариялағаны белгілі. Оның себебін түсіндірген Елбасы, дүниежүзінде 2007 жылы басталған дағдарыстың аяқталмауын, Ресей мен Батыс арасындағы санкциялар, Таяу Шығыста орын алып жатқан жағдайлармен байланыстырды. Ауыртпалықтардан лайықты шығуды жоспарлаған Елбасы жаһандық сынақтардың күрделі болатындығын баяндады. Бұл сыннан өту үшін Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауы жарияланып, құрылымдық реформалар 2015 жылы жалғасатын болды. Аталған шаралар кешенін жүргізу үшін тұрақты əлеуметтікэкономикалық дамуды қамтамасыз ету жəне экономиканы сыртқы жайсыз жағдайлардан қорғау мақсатында құрылған Ұлттық қор пайдаланылады. Осы қор қаражатынан жұмсалған 10 миллиард доллар 2007-2009 жылдардағы дағдарыстан шығуға өз септігін тигізген еді. Сол кезеңдерде кейбір сарапшылар қор қаржысын жұмсау ерте екендігін айтып,

ақталмайтындығын да жеткізді. Бұл жолы да əр теңге үшін сұрау қатаң жəне жауапкершілік əкімдерге жүктелді. Ұлан-ғайыр аумақтағы ай мақтардың өзара байланысын жақсарту мен арттыру мақсатында сауда-саттық, экономикалық қатынастарды нығайтудың мынадай шаралары жалғасын табатын болды: көліктік-логистикалық инфрақұрылымдарды дамыту; индустриялық инфрақұрылымдарды дамыту; энергетикалық инфрақұрылымдарды дамыту; ТКШ мен су жəне жылумен қамтамасыз ету желілері инфрақұрылымдарын дамыту; тұрғын үй инфрақұрылымдарын нығайту; əлеуметтік инфрақұрылымдарды дамыту; шағын жəне орта бизнес пен іскерлік белсенділікті қолдау. Өңірлердің дамуындағы бұл жеті басымдық жаңа бағдарлама мақсат етіп қойған əлемнің ең дамыған 30 елінің қатарына бару жолындағы ауқымды қадамдардың бастамасы деп ойлаймыз. Алдағы жылы Үкіметтің алғашқы кеңейтілген отырысында

«Север-Юг» саясаттану орталығының директоры Юлия Якушева. РФ Федералды Жиналысының «Парламентская газета» басылымы Қазақстан Президенті Жолдауынан дəйексөз келтіреді. Онда: «Қазір қор резервін қолданатын кез келді. Қазақстан басқа елдердің қателігін қайталамауы керек. Мемлекет өзінің əлеуметтік міндеттерін орындауды тоқтатпайды. Жиналған қаражат елдің əл-ауқатын арттыруға жұмсалуы тиіс, ондағы əрбір теңге қатаң сұралатын болады», – делінген. Еуропаның RFE/RL басылымы «Nazarbaev announces new economic program» мақаласын жариялады. Онда: «Қазақстанның Ұлттық қоры ел экономикасына «қауіпсіздік жастығы» қызметін атқарып береді. Ол қаражаттың негізгі бөлігі əлеуметтік міндеттердің орындалуына жұмсалады. Банк секторы, шағын жəне орта бизнесті қолдау, сондай-ақ, халыққа тұрғын үйді кейін сатып алу құқығымен ұзақ мерзімге жалға беру мəселелеріне баса назар аударылған», – деп көрсетіледі. Ресейдің «Новости» ақпарат агенттігі Н.На зарбаевтың сөзінен мысалдар келтіреді. «Бұл жолғы Жолдау экономикалық құжатты еске түсіреді, дегенмен, оның негізгі бөлігі сыртқы қауіптер мен тəуекелдерге бағытталған», – деп жазады. Жалпы, «Новости» секілді шетелдік БАҚ-тардың көбісі Қазақстанда мемлекеттің əлеуметтік міндеттерді орындауын ел дамуының негізгі бағыты деп есептейді. Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ, «Егемен Қазақстан».

еліміздегі білім беруді, денсаулық сақтауды, ауыл шаруашылығын дамытуды қарастыратын бағдарламалардың орындалуы талданатын болды. Бағдарламалардың алдағы уа қыт та сəтті орындалуы Жаңа Эко но ми калық Саясаттың негізі деп түсінеміз. Елбасы өзінің Жолдауында болашағымыз – жастарға үлкен мəн береді. Əлемді өз тұрақтылығы, келісімі жəне бейбітшілігімен тамсан дырған еліміздің креативті жас тары алдағы уақытта «Нұрлы Жол» бастамаларындағы шараларды барлық күш-жігерімен атқаратындығына сенеді. Еліміздің əлеуметтік-саяси өмірі мен жағдайы сипатталатын əр Жолдаудың өзіндік салмақты жүгі бар. Жаңа қазақстандық патриотизм идеясынан бастау алатын «Мəңгілік Ел» жалпыұлттық идеясы нұрлы жолмен жалғаспақ. Қазақ хандығының 550 жылдығы, Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Конституцияның 20 жылдығы, Ұлы Жеңістің 70 жылдығы мерекеленетін жылда Жолдау қағидалары сəтті жүзеге асатындығына сеніміміз мол. ҚЫЗЫЛОРДА.

Ќамќорлыќты пайдаланайыќ Серікжан СЕЙІТЖАНОВ,

«Саутс oйл» компаниясының президенті, облыстық мəслихаттың депутаты.

Елбасының халыққа Жолдауын нақ «Нұр Отан» партиясының Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысында жа рия лайтынын ешкім білмей қалды деседі. Оған таңға ла тын ештеңе жоқ. Мемлекеттік құжаттың жарияға жар салатындай белгілі болуы шарт емес, өзінің құпиясы болуы керек. Оның үстіне, ерте көктемге қарататындай арқаны кеңге салып отыратын уақыт емес. Толқынтолқынымен қайталап ұрып жатқан əлемдік дағдарыс салқыны өз алдына, Ресейге салынып жатқан экономикалық санкциялардың Қазақстанға қатысты жоқтай сезіну қате ұғым. Тағдыр-талайымыз бір жіпке байланғаннан кейін үлкен көршімізге келіп жатқан қиындық біздің елді де айналып өтпейді. Сондықтан, Қазақстан ерте бастан қамданып, етекжеңін жиып, шаруасын дөңгелетіп алуы керек. Бұл біздің Елбасымыздың алысты болжай білетін, қиындықтардың алдын алуға мүмкіндік туғызып отырған көрегендігі деп білемін. Қазақстан халқына қазір бұрынғыдан да тығыз топтасып, бұрынғыдан да берік бірлікте болу керек. Оны Ел ба сымыз Жолдауда тағы да бекемдеп айтты. «Біз жалпыұлттық идеямыз – Мəңгілік Елді басты бағдар етіп, тəуелсіздігіміздің даму даңғылын Нұрлы Жолға айналдырдық. Қажырлы еңбекті қажет ететін, келешегі кемел Нұрлы Жолда бірлігімізді бекемдеп, аянбай тер төгуіміз керек. Мəңгілік Ел – елдің біріктіруші күші, ешқашан таусылмас қуат көзі», деген Елбасы сөзі өзін қазақстандықпын дейтін, осы мемлекетпен тағдырын байланыстырған əрбір азаматтың басты қағидасы болуы қажет екенін атап көрсетті. Елбасының Үкіметке беріп отырған тапсырмалары айтарға оңай болғанымен, қалайда орындалуға тиіс. Соңына дейін орындай алсақ, Қазақстанымыз, біздің Отанымыз дағдарыс құрсауынан құр ат мінгендей сар желіп өте шығады. Орындай алмасақ, экономикалық қиындықтар елді əрі-сəрі қылады. Мұндай жағдайда елдегі жұмыссыздықты азайту үшін шағын жəне орта бизнесті ынталандыра беруді жалғастырған жөн. Ақпан айында Ұлттық қордан 2014-2015 жылдарға 500 млрд. теңгеден екі транш бойынша 1 триллион теңге бөлінген. Елбасы бастаған жобаларды аяқтау үшін қосымша 500 млрд. теңгені Үкіметке Ұлттық қордан алып жұмсауға тапсырма берді. Жəне осы қаржыны қандай маңызды шаруаларға бөлу қажеттігін атап көрсетті. Неміс халқында «Қарны ашқанға балық берме, қармақ бер» деген аталы сөз бар. Мағынасына үңілсең, адамды масылдық пиғылдан ада-күде арылтатын, өзін өзі қамтамасыз етуге талпындыратын, жеке бастың жауапкершілігін арттыратын тұжырым. Біздің халықта «Үкімет өлтірмейді» деген əлі ескі көзқарас бар. Тепсе темір үзетін зіңгіттей жігіттердің «жұмыс жоқ» деп үйдегі бір сиырдың төрт емшегіне, бала-шағаларының жəрдем ақысына, Үкіметтен берілетін жеңілдіктерге қарап отыратындығы зығырданыңды қайнатады. Көптеген кəсіпкер 100 мың теңгеге қойын бағатын отбасылы шопандар таба алмай жүр. Мақтааралда күзгі жиынтерін кезінде мақта теретін жұмыс күшін таба алмай, Өзбекстаннан терімшілер шақырады. Қазақстанның миллиардтаған қаржысы көрші елдің экономикасына жұмыс жасап жатыр. Жарайды, басқаның жұмысын істегің келмейді екен. Үкімет 6 пайызбен ауыл шаруашылығына қаржы беріп жатыр, пайдалану керек қой. Мен білетін талай азамат тəп-тəуір қызметін тастап, шағын жəне орта бизнеске кетті. Табыс тауып, шаруасын ұршықтай үйіріп отыр. Алысқа бармай-ақ қоялық, көрші мемлекеттердің ешқайсысы шаруасына, диқанына 6 пайызбен несие беріп, жарылқай алмайды. Елбасының халықты жұмыспен қамту үшін жасап отырған қамқорлығын пайдалансақ, əр отбасының бүйірі шығар еді ғой. Нан болса əн де болады. Бұл баяғы Леонид Ильичтің айтқаны емес, халықтық тəмсіл. Жолдауда айтылған тапсырмаларды орындауға əрбір Қазақстан азаматы үлес қосса, экономикалық əлеуетіміз көтеріліп, көшелі мемлекеттің бірі боламыз. ШЫМКЕНТ.


Жїк ортаќ, жол бір

Қазақстанның бағыт-бағдары мен оған барар жолдағы мақсат-міндет еліміздің əр аймағына бірдей жауапкершілік жүктейді. Себебі, аймақтар көп болғанмен, жүретін жол бір. Сондықтан, Мемлекет басшысының Жолдауында нақтыланған тапсырмалар əрбір өңірден «бір жеңнен – қол, бір жағадан бас шығарған» бірлік пен тиянақтылықты, жұдырықтай жұмылған тас түйін жинақылықты талап етеді. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

«Нұрлы Жол – болашаққа бас тар жол» атты кезекті Жолдаумен қазір еліміздің əрбір өңірі танысып, айтылған көліктік-логистикалық, индус трия лық, энергетикалық инфрақұрылымдарды дамыту, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, су жəне жылумен қамтамасыз ету желілері инфрақұрылымдарын жаңғырту, тұрғын үй жəне əлеуметтік инфрақұрылымдарын нығай ту, шағын жəне орта бизнесті, іскерлік белсенділікті қолдау бойынша жұмысты жалғастыру бағыттары мен тапсырмаларын жүзеге асыру жолдарын, тетіктерін қарастыруда. Маңғыстау облысында Жолдауға

қатысты өткен актив жиналысында аймақ басшысы тарапынан осы тұрғыда жасалар жұмыстардың бағдары нақтыланып, тиісті орындарға тапсырмалар берілді. – Жолдау нағыз уақыт рухын сезіндірді, бүгінгі күннің əрқайсымызды толғандырған мəселелерін алдымызға алып шықты. Əлемдегі дүркін айналып соғып жатқан қаржылық дағдарыс, экономикалық бəсекелестік бүгінгі таңда саяси текетіреске айналып, бүкіл елді экономикалық бағыттарын қайта қарауға, даму жолының тағы да бір қиылысын іздеуге бет бұрғызды. Сондықтан Елбасы бұған дейін алдымызға қойған реформаларды ілгері бастырып, Жолдауда айтылған Жаңа Экономикалық Саясатты жариялады. «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық

Басты маќсат – ілкімді істерді ілгерілету

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына кезекті Жолдауын жылдағыдан ертерек жариялауын барша қазақстандықтар сияқты ақтөбеліктер де оң қабылдады, қызу қолдады. Мұны Мемлекет басшысының əлемдік дағдарысты халықтың тұрмысын төмендетпей еңсеруге деген қадамы деп бағалады. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Мұндай орнықты ой облыс əкімдігінде өткен облыс активінің жиы нын да да жалғасын тапты. Актив жұмысына қатысқан мəслихат депутаттары, облыстық, орталық атқарушы органдардың аумақтық бөлімшелерінің, аудан активтерінің өкілдері, шаруашылық құрылымдарының, мемлекеттік мекемелердің, қоғамдық бірлестіктер мен саяси партиялардың басшылары, ақпараттық топтардың жəне бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері Елбасының биылғы Жолдауын талқылауға белсене қатысты. Облыс активінде баяндама жаса ған аймақ басшысы Архимед Мұхам бетов Жолдауда белгіленген инфрақұрылымдық дамытудың жеті басым бағыттарына кеңінен тоқталды.

– Елбасы қазіргі геосаяси жағдайды жан-жақты бағалап, мемлекеттің жақын болашақтағы даму бағытын көрегенділікпен айқындап отыр. Мем лекет басшысы таяудағы жылдар жаһан дық сынақтар кезеңі болады деп атап айтты. Сондықтан нақты қауіптер мен заманның сын-қатерлерін негізге ала отырып, экономикамыз бен қоғамымыздың тұрақты дамуы, азаматтарымыздың əл-ауқаты мен өмірлік мүдделерін қамтамасыз ету үшін Қазақстанның қорғалуы мен қауіпсіздігінің əлсіреуіне жол бермеу мақсатында Елбасы халыққа «Нұрлы Жол» атты жаңа əрі нысаналы бағдарламасын ұсынды, – деді Архимед Бегежанұлы өз сөзінде. Жалпы, 2015 жылды жаңа табыстармен бастауға берік негіз бар екені атап өтілді. Индустрияландыру картасының алғашқы бесжылдығында өңірде жалпы сомасы

Бетбўрысты кезеѕніѕ жаѕа белестері

Көкшетаудағы Ш.Құсайынов атындағы қазақ музыкалық-драма театрында Ақмола облысының əкімі С.Кулагиннің төрағалық етуімен Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауын талқылау бойынша облыс активінің жиналысы өтті. Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Кеңеске аудандар мен қалалардың əкімдері, облыстық мəслихаттың депутаттары, облыстық құрылымдардың басшылары, еңбек жəне соғыс ардагерлері, қоғамдық ұйымдардың, саяси партиялардың, этномəдени бірлестіктердің жəне БАҚ өкілдері қатысты. Өңір басшысы өзінің сөзінде «Нұрлы Жол» барша еліміз үшін маңызды қоғамдық-саяси құжат екендігін атап өтті. Елбасы Н.Ə. Назарбаев өз Жолдауында əлемдегі теріс үрдістерге сəйкес ел дамуының қазіргі кездегі басымдықтарын жедел түрде қайта қарастыру міндетін қойды. Мемлекет негізгі назарды елдің өмірлік қызметін айқындайтын төрт негізгі салаға, атап айтқанда, ШОБ-ты қолдауға, құры лыс саласына, қаржылық-банк

жүйесіне, көлік инфрақұрылымын дамытуға аударды. Облыс əкімі «Нұрлы Жол» жуық арадағы экономиканың қарқынды өсуінің қозғалтқышы болады», дей келіп, Президент Жолдауда атаған жеті бағытқа қатысты өңірде атқарылар міндеттерге тоқталды. Яғни, көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамытуда Ақмола облысы Ресеймен жəне Еуропамен жерүсті көлік байланысын қамтамасыз ете отырып, айтарлықтай транзиттік əлеуетке ие болады. Оны жетілдіру мақсатында 1,8 миллиард теңге қаржы жұмылдыру арқылы Астана қаласына іргелес елді мекендерді əлеуметтік-экономикалық дамытудың кешенді жоспары жəне 1 миллиард теңгеге Щучье-Бурабай курортты аймағының автомобиль жолдарын жөндеу жəне реконструкциялау жобалары іске асырылады. Туризмді дамыту мақсатында, ЩБК аймағында «Көкшетау – Қызылорда»,

Саясаты» – əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына кіруге жасалған ғаламат қадам деп көрсетті. Бұл – жаңа заманның басталуы, – деген А.Айдарбаев Маңғыстау облысының ағымдағы жылдың он айындағы өнеркəсіптік өнім көлемі, өңдеу өнеркəсібі, құрылыс жұмыстарының көлемі, ауыл шаруашылығының жалпы өнімі, инфляция деңгейі мен шағын жəне орта бизнес субъектілерінің саны, жұмыссыздықтың жалпы деңгейі көрсеткіштеріне тоқталды. Алдағы мақсат – бар мүмкіндікті пайдалана отырып, өңір экономикасының даму қарқынын төмендетпеу болып табылады. Халықтың əл-ауқатын əлсіретпеу, осал салаларды оңалту, қолға алған жұмыстарды бітіру мақсатында қаражат бөлінген Ұлттық қорды «қауіпсіздік жастығына» балаған əкім Жолдаудағы жеті бағыт бойынша Маңғыстауда жасалуға тиісті жұмыстарды саралады. Актив жиынында сөз алғандар Жолдауда айтылған бағыттарға тоқталып өтті. Əсіресе, тұрғын үй мен жолға қатысты жаңалықтар жұртшылықтың көңілін көтерген тұс болды десек, артық айтқандық емес. Маңғыстау облысы. 620,5 миллиард теңге болатын10,6 мың жұмыс орнын ашуға мүмкіндік беретін 80 инвестициялық жоба енгізілген болатын. Қазірдің өзінде 3 178 миллиард теңге тұратын 70 инвестициялық жоба жүзеге асырылып, 5 мың тұрақты жұмыс орны ашылған. Жақында Ақтөбеде өткен екінші инвест-форум аясында 140,9 миллиард теңге болатын 17 меморандумға қол қойыл ғанына назар аударылды. Бұл жобаларды жүзеге асыру облыс эконо микасына серпін береді деп күтілуде. Электр қуатын өндіру бағытында да оң өзгерістер бар. «СНПС – Ақтөбемұнайгаз» АҚ үстіміздегі жылы қуаты 160 МВт. газ-турбиналы электр стансасын кеңейтуді аяқтайды, ал «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ өздерін электр қуатымен қамтамасыз ету үшін 150 МВт. электр стансасын салуды көздеуде. Қарғалы ауданында 96 МВт. жел электр стансасының құрылысы жүрмекші. Актив жиынында облыстық мəслихаттың депутаты Қайырбек Тоқтаров, «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ облыстық филиалының директоры Гүлнəр Дабылова, Байғанин аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы Ибрагим Ермекбаев, облыстық кəсіпкерлер палатасының директоры Төлеміс Шотанов, т.б. сөйлеп, Елбасы Жолдауынан туындайтын міндеттер мен тапсырмаларды орындау туралы ойларын ортаға салды. АҚТӨБЕ. «Көкшетау – Ақтөбе», «Көкшетау – Орал», сондай-ақ, Ресейдің Омбы, Новосібір, Түмен, Барнаул қалаларына жəне шетелдерге авиабағыттарды ұйымдастыру мəселесі пысықталуда. Индустрияландыру инфрақұрылымын дамытуда шағын жəне орта бизнесті нығайту мен инвестицияларды тарту мақсатында облыс аумағында 5 индустриялық аймақ құру жұмысы жүргізілуде. Бұл үшін 25 миллиард теңгенің 17 жобасы іске асырылып, 1600 жаңа жұмыс орнын құру жоспарлануда. Бүгінгі күні, Индустрияландырудың екінші бесжылдығы аясында 119 миллиард теңгенің 79 жобасын жүзеге асыру ниетіндегі ұмтылыс өз жемісін береді деп күтілуде. Сергей Витальевич тұрғын үй жəне əлеуметтік инфрақұрылымды дамыту, шағын жəне орта бизнесті, іскерлік белсенділікті қолдауға қатысты белгіленген шараларды мүлтіксіз орындауға тапсырма берді. Жиналыста мінберге көтерілген облыстық еңбек жəне соғыс ардагерлері кеңесінің төрағасы Ш.Əбутəліпов, облыс тық аурухананың бас дəрігері С.Аяғанов, «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Ғ.Бекмағамбетов, т.б. ел үшін бетбұрысты Жолдаудың маңыздылығын атап көрсетіп, өз пікірлерін ортаға салды. Ақмола облысы.

Аќпараттыќ топ ауылдарєа аттанды Елбасы Н.Назарбаевтың «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауын халыққа түсіндіру жəне онда айтылған міндеттер мен мақсаттарды орындауға арналған ақпараттық керуен ауылдарға аттанып кетті. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Ақпараттық керуеннің басты мақсаты – дағдарысқа қарсы шараларда халықтың сені мін ақтау, қиын жағдайдан аманесен алып шығу жағдайларын ойлас т ыр у , қо ғ ам д ы қ сан а да жа ғ ы м ды

көңіл-күйді, əлеуметтік өміршеңдікті жəне болашаққа деген сенімді қалыптастыру, Қазақстанның барлық аймағын сапалы жолдармен қамтуға жұмылдыру, қоғамдық санада жасампаз еңбек құндылықтарын қалыптастыру үшін негізгі қағидаттар мен тəсілдерді анықтау, тарихи белестер Жаңа қазақстандық патриотизмді ұрпақ жадына

сіңіруге бағыттау болып табылады. Таяуда 10 автобус жəне 8 вагонмен жолға шыққан бұл керуен тұрғындармен кездесулер өткізіп, сондай-ақ, концерттік бағдарламалар, тегін медициналық тексе ру лер жүргізеді. Пойыз керуені арзанда тылған бағамен ұн, картоп, пияз, сəбіз, көкөніс майы, қант сияқты ауылшаруашылық өнімдері жəрмеңкесін де ұйымдастырады. Жамбыл облысы.

Еѕбек ґнімділігі артып келеді Соңғы 5 жылдың ішінде өндіріс саласындағы еңбек өнімділігі 60 пайызға артты. Осы уақыт аралығында елге тартылған инвестициялардың 70 пайызы өндіріс саласына тиесілі. Ол бұрынғыға қарағанда 2,5 есеге өскен. Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Бұл туралы Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте белгілі болды. Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауы аясындағы өнеркəсіптік саясат мəселесі қозғалған баспасөз мəслихатында сөз алған «Қазақстан индустриялық даму институты» АҚ басқарма төрағасы Айдын Құлсейітов Елбасының қатысуымен өткен жиында индустрияландырудың алғашқы бесжылдығы бойынша алдынала қорытындылар баяндалғандығын хабарлады. Оның айтуынша, индустрияландырудың бесжылдық кезеңінде

7

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

өңдеуші сектордағы еңбек өнімділігі 60 пайызға артқан. Сондай-ақ, энергия тиімділігін арттыру үшін 10 пайыздық арзандатуға қол жеткізу туралы мақсат алға қойылған жəне қазіргі уақытпен салыстырғанда ол 18,6 пайызды көрсетіп отыр. Яғни, ол жыл сайын 16 млн.тонна мұнайдың үнемделетіндігін білдіреді. – Елбасы қатысқан басқосуда қазіргі уақыттағы күрделі кезеңде Қазақстан экономикасын қолдау жайы сөз болды. Оның барысында сарапшылар дағдарыстың əлі де өрши беретінін айтты, осының аясында индустрияландырудың бірінші бесжылдығына баға берілді, – деді Айдын Құлсейітов. Қазақстанның өткен тəжірибесін

зерделеген сарапшылар инновацияға негізделген ендігі бесжылдықта қалай əрекет ету керектігі бойынша өз пайымдарымен де бөлісті. Бұл орайда «Strategy Partners» президенті Александр Идрисов алдағы жылдардың аса күрделі болатындығын айтты. Жұмыссыздық мəселесі бүкіл əлемде орын алып отырған түйткілді тақырыптардың бірегейі екендігін атап өтті. «Ресейде валюта дағдарысқа ұшырауда, оның өзі Қазақстан экономикасына өз əсерін тигізеді. Алда күрделі кезеңдер күтіп тұр. Қазақстан осыдан 4 жыл бұрын жария еткен экономиканы əртараптандыру бағдарламасы шын мəнінде тиімділігін көрсетті. Оның маңыздылығын сол кезеңдерде Қазақстанның бірде-бір жұмыс орнын жоғалтпауынан көруге болады. Өнеркəсіп саласында 120 мыңнан аса жұмыс орны ашылғаны соның дəлелі», деді А.Идрисов.

 Басты байлық

Атќаратын да, атќарылатын да жўмыс ауќымды

Денсаулыќ саќтауды дамыту республикалыќ орталыєы халыќтыѕ сау-саламат болуына мол їлес ќосып келеді Иə, бұл орталықтың атқаратын шаруасы шындығында шашетектен. Өйткені, мұнда негізгі міндетпен қатар, салаға аса қажетті хаттамалар мен нұсқаулық сипатындағы түрлі құжаттар, өзге де өзекті мəселелер тəптіштеліп-пысықталып іс жүзіне асырылады. Міне, осының мəн-жайын білу мақсатында Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығы басшысының орынбасары Нағима ИСАТАЕВАМЕН əңгімелесуді жөн санадық. – Нағима Мұхамедрахымқызы, алдымен орталықтағы клиникалық тəжірибені дамыту департаментінің қызметі жайында айтып берсеңіз. Əрі мұнда даярланатын хаттамалар мен нұсқаулардың дəрігерлер үшін қаншалықты пайдасы бар? – Іс жүзінде қабылданатын хаттамалар ең əуелі дəрігерлердің жұмысын жеңілдету мақсатын көздейді. Аталған құжаттарды əзірлеу арқылы ақ желеңділерге, сырқаттарға сапалы медициналық жəрдем көрсетуге жөн сілтейміз. Əрине, дəрігерлер науқастарды бұдан да тиімді, заманауи тəсілдермен де емдеуі мүмкін. Алайда, біз ұсынатын клиникалық нұсқаулар олардың жұмысын шектемейді, тек бағыт-бағдар береді. Хаттамалардың барлығы дерлік медицина мамандарының əртүрлі жағдайларда тығырықтан шығып амал-шара қолдануы үшін өте қажет. – Пациенттерді емдеу барысында хаттамалар міндетті түрде қолданыла ма? – Нұсқаулар негізінен кепілдемелік, яғни, кеңес беру, қандай да бір бағыт беру мақсатында ұсынылады. Көп жағдайда бұл хаттамалар мен нұсқаулықтар университетті жаңа тəмамдаған жас мамандарға таптырмас құрал. Тағы бір айта кететін жайт, құжаттар кепілдемелік сипатта даярланса да, олардың міндетті түрде орындалатын тұстары да бар. Сондайақ, қосымша хаттамалар деген болады. Яки, олар мамандардың пациентті емдеу əдістерін кеңейткен уақытта керек. Хаттамалар заң жүзінде іске асырылады. Ал заңсыз іс-əрекеттерге баруға, мысалы, елімізде тіркелмеген дəрімен емдеуге немесе рұқсат етілмеген əдіспен ем қолдануға жол берілмейді. – Ал, қазіргі кезде Қазақстандағы қолданыстағы емдеу тəсілдерінің хаттамалары туралы не айтасыз? – Иə, осы бағытта бүгінде көптеген жұмыстар атқарылуда. Əсіресе, жаңа дүниелер пайда болған сайын, барлық стандарттар, клиникалық хаттамалар мен нұсқаулар жаңартылып отыруы тиіс. Бұл шамамен 5 жылда бір рет жасалады. Қазіргі қолданыстағы хаттамаларды 2007 жылы Денсаулық сақтау министрлігі бекіткен еді. Міне, содан бері қолданылып келеді. – Жалпы, бұл хаттамалардың саны қанша? – Олардың жалпы саны 800-ден асып жығылады. Былтырғы жылы 224-ке жуық хаттама жетілдірілсе, биыл 250дей хаттама жаңартылуы тиіс. Осы сала бойынша тағы да қандай сырқаттарға əлі де хаттамалар əзірленбегенін анықтау үшін зерттеулер жүргіздік. Соның нəтижесінде жиі кездесетін аурулардың көпшілігіне хаттамалар бар екенін толық сеніммен айта аламыз. Ендігі кезекте, қолда бар құжаттарды жетілдіріп, толықтырулар мен өзгерістер енгізу мəселесі тұр. – Осы орайда, сөзіңізді бөлсек, емханаларға бас сұқсаңыз, көп жағдайда мамандардың баршаға таныс дəрілерді үнемі тағайындап беруінің куəсі боламыз. Біреулер тіпті, емханаға бармай-ақ, дəрідəрмектерді өз бетінше қабылдауды əдетке айналдырған. Демек, хаттамаларда жалпақ жұртқа таныс препараттар бекітілген ғой? – Меніңше, мұндай жағдайлардың болуы орынды да. Себебі, пациенттің өзі осы тəсілдің тиімділігін біліп, уақыт жоғалтпай оны қолдана алады. Бұл жерде дəрігердің бақылауынсыз өз бетінше емделу емес, жауапкершілікпен өзін өзі емдеу деген ұғым бар. Яғни, науқастар денсаулығын жақсарту үшін, оған қандай əдіс тиімді екенін өзі біліп, өз бетінше сол əдіспен ем қабылдай бастайды. Мысалы, қант диабетімен сырқаттанушылар қолында глюкометр болса, қандағы қант мөлшерін өлшеп, инсулинді өзі енгізе алады. Бұл дегеніміз, өзін өзі жауапкершікпен емдеу. Ал дұрысында, сырқаттанғанда, міндетті түрде дəрігерге қаралу

керек. Бір тұрпатты препараттарды жиі тағайындау жайттарына келер болсақ, біз клиникалық хаттамаларға дəлелді негізі бар препараттарды енгіземіз. Ол дəрілердің барлығы көп уақыттан бері əлемдік тəжірибеде қолданылып келген, дəлелді тиімділігі бар дəрілік заттар. – Аталмыш стандарттар мен хаттамалардың көлемі қандай? – Алдағы уақытта осы мəселені қолға алмақпыз, яғни, құжаттар көлемін ретке келтірмекпіз. Ал, əрқайсысына тоқталсақ, клиникалық нұсқаулар шындығында көлемі жағынан үлкен. Оларды тек медициналық оқу орнында немесе ғылыми жұмыспен айналысқанда игеруге болады. Осы ерекшелікті ескеріп, біз тəжірибеде қолданыстағы көлемнен бөлек, ықшам түрдегі, дəрігерлерге ыңғайлы нұсқау қажет екенін аңғардық. Дəрігерлерге арналған ықшамдалған құжат – клиникалық хаттама деп аталады. Əдетте біз оларды ондаған жылдар бойы тиімділігі дəлелденген шетелдік нұсқаулықтар негізінде, ағылшын тілінен орыс тіліне аударып əзірлейміз. Яғни клиникалық хаттама клиникалық нұсқаулықтар негізінде жасалады жəне барлығы 15-20 парақтан тұрады. Ең бастысы – бұл құжат мазмұнында пациенттің емханаға жүгінуінен бастап, одан əрі қарай стационар, сауықтыру жəне т.б. бəрі бар. – Бұл құжаттар денсаулық сақтау қызметкерлерінің қағазбасты болуына себепкер болмай ма? – Жоқ, бұл құжаттар жоғарыда атап өткенімдей, керісінше, олардың жұмысын жеңілдетуге, дер кезінде сапалы шешім қабылдауға арналған. – Стандарттар мен хаттамалардың қандай айырмашылығы бар? Стандарттарды қабылдаудың басты мақсаты не? – Олардың арасында айырмашылық бар, бірақ олар өзара бір-бірімен тығыз байланысты. Стандарт дегеніміз – ол клиникалық үрдіс хаттамасы, пациентті емдеу стандарты. – Енді медициналық технологияларды бағалау бөлімінің қызметімен таныстыра кетсеңіз. Жалпы, бүгінгі таңда елімізде денсаулық сақтау саласында қандай медициналық технологиялар қолданылып келеді? – Оларға қойылатын талаптар барлық жерде бірдей, шетелде де, бізде де. Бұл орталықтағы мамандар шетелдік тəжірибелермен етене таныс. Медициналық технологияларды бағалауда дəлелді қайнар көзі бар шетелдік тəжірибе қолданылады. Алды мен, біздің елде неліктен медициналық технологияны бағалау жолға қойылған, осы мəселеге тоқтала кетсек. Мəселен, медициналық мекеме жаңа технологияны енгізуді жоспарлап отыр делік. Оған қажет құрылғы бар жəне мамандар дəл осы құрылғымен жаңа бағыттағы ота жасамақ. Бұл жағдайда медициналық ұйымдар, ауруханалар отаға қажет өтінішті əуелі Денсаулық сақтау министрлігіне, ал олар Денсаулық сақтауды дамыту республикалық орталығына технологияға баға беруге тапсырады. Біздің орталық оны дəлелді медицинаға сүйене отырып бағалауды жүзеге асырады. Осы орайда, барлық дəлелді медицина көздері ағылшын тілінде екенін атап өткен жөн. Өз кезегінде орталық мамандары шет тілін жетік меңгерген. Технология бағалау мен сараптаудан өткеннен кейін, оның тиімді немесе тиімсіздігіне қорытынды жасаймыз. Егер тиімділігі анықталса, министрлікке аталмыш технологияны ұсынамыз. Осылайша, ол іс жүзіне асырыла бастайды, яғни, тариф жасақталады, оны енгізу жəне қаржыландыру қолға алынады. – Технология қандай өлшемдермен бағаланады? – Технологияны бағалаудың басты өлшемі – емдеу тиімділігі екендігі белгілі. Егер аталмыш технология аурудан айығуға септессе, ол міндетті түрде қолданысқа енетін болады. Демек, одан науқас емделеді, елімізде өлім-жітім

көрсеткіші төмендейді. Технологияға қойылатын тағы бір талап – оның экономикалық тиімділігі. Егер технология тиімді, бірақ шығыны көп болса, онда мұндай технологияның талқылау қажеттілігі бар. – Сонда бұл технологиялар пациенттерге тиімді ғой? Ең көп технология медицинаның қай салаларына енгізіліп келеді? – Оған жүрек-қан тамырлары саласына қажет технологияларды жатқыза аламыз. Кейінгі жылдары біздің елімізде кардиохирургия алдыңғы қатарға қойылып, ерекше дамып келеді. Ал, шығыны ең көп технологияға жүректің сол жақ қарыншаға имплантант енгізу əдісі жатады. Сондайақ, жаңа технологиялар бойынша, мүшелерді алмастыру, онкология саласында нейрохирургиялық оталар жасалуда. Ең көп қолданылатын осы 3 саланы атасақ болады. – Ал, отандық медицина ғылымы саласында қандай жетістіктер бар? Медициналық білім мен ғылымды дамыту департаменті медицина ілімінің дамуына қандай үлес қосуда? – Бізде ғылым мен тəжірибенің арасы алшақтап кеткені рас. Байланыс жоқтың қасы дерлік. Оны мойындауымыз керек. Ғылым тəжірибе де үшін жұмыс жасағаны жөн. Барлық ғылыми-зерттеулер жоғарыда атап өткен технологиялардың нəтижелілігіне бағытталуы тиіс. Алдағы уақытта, елімізде ауқымды көлемде технологияларды енгізу жоспарлануда. Ол үшін, ең алдымен, əдістемелік база қажет. Бізде ғылыми-зерттеулердің барлығы бір орталыққа бағынбайды, əр ғылымизерттеу орталығы зерттеу тақырыбын өзі таңдайды. Сондықтан да тақырып таңдау бойынша бірлесіп жұмыс атқаруымыз қажет. Департаменттің тағы бір қолға алған бағыты – білім беру жүйесі. Бұл ретте бүгінгі таңда білім беру бағдарламалары жасалып, медбикелер ісін жетілдіру де қолға алынуда. Яғни, медбикелердің кəсіби деңгейін арттыру міндеті көзделіп отыр. Өйткені, медбикелер дəрігер берген тапсырма-нұсқауларды орындап, олардың тағайындауларын жүзеге асырып келеді. Осы тұрғыда, келешекте медбикелердің дəрігер көмегінсіз шешім қабылдау мəселесі көзделуде. Мəселен, диспансерлік есепте тұрған пациентті немесе денсаулығында ақау табылмаған жүкті əйелдерді қарау жəне т.б. – Демек медбикелердің дəрежесін арттырып, оларға «еркіндік» бермексіздер ғой? Ал, қазір олардың мəртебесі қандай? – Бұрын оларға мұндай еркіндік беруге ешкімнің де құқы жоқ еді. Себебі, ол дəрігерсіз ешқандай шешім қабылдай алмайтын. Алдағы уақытта медбикеге дəрігердің демеуінсіз-ақ науқасқа қажетті көмек көрсету міндетін енгізбекпіз. Сонымен бірге, медициналық жоғары оқу орындарында медбике ісінің бакалавриатын енгізу жолға қойылуда. Атап айтқанда, оларға жоғары оқу орнын ойдағыдай тəмамдап, білікті маман болып қалыптасуына бар мүмкіндікті жасауымыз қажет. Тіпті, болашақта магистратура, докторантурада оқып, білімдерін жетілдіруге жол ашуымыз керек. Осындай іс-шара арқылы медбикелерді биік дəрежеге көтеруіміз тиіс. Əрине, бұдан басқа алдымызда атқарылатын міндет əлі көп. – Енді соңғы сұраққа көшелік. Электронды стандарттау, яғни электронды денсаулық сақтау стандарттарын жасау бөлімінің жұмысы туралы қысқаша баяндап берсеңіз. Жалпы, еліміз алдағы уақытта электронды денсаулық сақтау жүйесіне толықтай өте ала ма? – Кез келген саланың өз стандарты болады жəне бəрі бірыңғай параметрде енгізіледі. Еліміздің алдында бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесін құру мақсаты тұр. Осы жүйенің негізінде Қазақстанда электронды денсаулық сақтау саласына өтуге толық негіз бар. Қазірдің өзінде республика бойынша амбулаториялық-емханалық жүйе қалыптасты. Егер сіз өз емханаңыздан басқа емдеу орнына барсаңыз, сізді өзіңіз туралы мəлімет алдыңыздан «қарсы алады». Түйіп айтқанда, сіздің жай-күйіңіз түгелдей жазылған дерекмəліметке өзге емхананың дəрігері сол мезетте-ақ қол жеткізе алады. Жұмысымыздың жалпы жай-күйі міне осындай. Ал жүктелген міндетті жауапкершілікпен атқару – басты парыз. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Динара АҚЫЛЖАНОВА.


8

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

 Мемлекеттік мəселе Сонымен, біздің еліміз келер жылы Қазақ мемлекеттілігінің 550 жылдығын атап өтетін болады. Бұл туралы Елбасы Н.Назарбаев Астана қаласы активімен кездесу сəтінде атап айтты да. 1465 жылы Керей мен Жəнібек негізін қалаған Қазақ хандығы мен «біз қазақпыз» деп жалпақ жұртқа жар сала айтқан жыл, расында да, атап өтуге боларлық тарихи дата. Əрине, бұл іс-шараның ауқымы да өте кең болып тойланатынына шүбə жоқ. Осы орайда қазақ елінің өткен тарихы жайында көптен ойда жүрген кейбір жағдаяттарды қағаз бетіне түсіріп, оқырмандармен ой бөлісуді парыз санадық.

«Тұтас тарих» неге керек? Өзімізден де бар. «Тарихты түбірімен қазып, арғыбергімізді түгендейік» десек, кейбір үлкенді-кішілі керауыз əріптестер «əй, соны қойшы, қазбалап жаза беретін не бар, өткен өмірдің бəрі де қисынсыз ертегі» деп қисая шабады. Ойыңа ой қосу орнына өзіңді кеудеден басып, сөзіңді шалт қимылмен шалады. Қалай етпеттеп құлап түскеніңді де байқамай қаласың сөз сайысында! Тарих – сіз бен біз жеңіл-желпі ойлап жүргендей, еріккеннің ермегі емес, ертегі де емес, тіпті оны айтасыз, бұл сала ежелден ел болып қалғандығымыздың ең басты алғышарты. Өзіңіз-ақ байқамайсыз ба, «бұл қазақта əу баста мемлекет атаулы болмаған» деген қаңқу сөздер кеше де айтылған, бүгін де аракідік қылаң беріп қалып жүр. Ертең де айтыла бермек. Тосқауыл қоймасақ... Дəлелдемесек. Ал, сонда бұл қалай? Бұған кім кінəлі? Кім ондай теріс пиғылдыларға осылай жалған сөйлеуге ерік беріп отырған? Айтпағымыз – қазақ деген ұлы халықтың өткені мен кеткені, тарихы мен дəстүрі шынайы түзіліп, ашық жазылып, ақиқаты айтылып, келер ұрпаққа дау-дамайы жоқ таза аманат болып жетсе деген арман-ды (Əсіресе ойдан қиюластырып тарих түзетіндерден, өзінше тон пішетіндерден һəм өз қиялыңдағыны шындыққа балап, өзгеге қиып салғысы келетіндерден сақтану керек). Бүгін тағы да қолға қалам алдық. Тағы да тайғанақты-тайғақты жолы бар ататарих жайлы аз-кем толғанып көрмекпіз. Көңілдегіні бүкпесіз айтпақпыз. Мен бұл түбі көрінбес тарих деген терең зынданға бойлап еніп, өзімнің білім-дəрежемді һəм атақ-абыройымды көтермелеу үшін барып жатқаным жоқ. Баруға басты себеп – тұс-тұстан лап етіп көтеріле бастаған негізсіз əңгімелер мен ұлт намысына тиер қаңқу сөздер. Осының бəрі де қазақ деген қабырғалы елдің көзі ашық азаматы ретінде бізді шамдандыратыны, тіпті ашуландыратыны рас. Сонымен, біз не айтпақшы болдық? Тарихқа неліктен көп орала береміз? Бізді мазалаған нендей кермек ой? * * * Оқырманға білдірмекші болған, қайта-қайта оралып, барынша бас қатыра беретін сан-салалы ойымызды енді санамалап айтып, таратып сөйлелік. Ең алдымен, қазақ деген елдің тарихы көмескі, өткені бұлыңғыр, кешегісі даулы деген қисық сөздерге қалай орынды уəж айтқан дұрыс? Жалпы, осындай кертартпа ойлар қайдан, қалай һəм неліктен туындап жатады? Жоққа жүйрік жетпейді, əрине! Алайда бар тарихты, бай тарихты қалайша бүркемелеп, тұмшалап, мүлде жоқ етуге кімнің дəті бара қояр екен, а? Біздің ұлттың өткені қалайша бұлыңғыр да көмескі болады – қарсы алдымызда ертеден қалған көне жазуы бар Күлтегін ескерткіш-мұрасы қасқайып қарап тұрса! (Орхон-Енисей көне жазуларынан қаншама ағаларымыз ғылымизерттеу еңбектерін жазды – оны неге естен шығарамыз?) Біздің елдің өткені неге даулы болады – қарсы алдымызда тұлғаланып отызға тарта ұлы хандарымыз тұрса! (Бұл жерде айта кету керек, Алтын Орда дəуірінде 40-қа жуық, Қазақ хандығы тұсында 30ға жуық, қазақтың Еуразия кеңістігінде 80-ге жуық хандары болған дейді бір дерек). Демек, хан сайлай білген елдің тұғырлы мемлекеті де болғаны рас қой. Біздің халық неге тарих алдында бүгежектейді – егер саусақ бүгіп санасақ тауысып бола алмас батырлары мен билері бар болса! (Үш биіміз – Төле, Қазыбек, Əйтекені айтпағанда). Батыр – елдіктің символы, билер – ақылпарасаттың символы! Тіпті беріден бастағанның өзінде – кешегі Керей мен Жəнібек тұсында негізі қаланған Қазақ хандығына да, міне, 550 жыл толғалы отыр (Содан бергі кезеңдегі хандық құрылым мен көреген ел билеушілердің орасан-зор еңбегін жазып-түгендеп алуымыз керек-ақ.). Рас, еліміз ес жинап, өзінің өткені мен кеткеніне ақыл-парасатпен көз жүгірте бастағанының белгісі болар – Керей-Жəнібек хандар құрған қазақ мемлекеттігінің 550 жылдығын атап өтпекшіміз. Бір таңқаларлығы – Жəнібек пен Керей сонау-у ХV ғасырда-ақ «біз қазақпыз» деп жария етсе де, орыстар соңғы 3-ғасыр бойы бізді бірде «қырғыз”, бірде «қырғыз-қайсақ» деп бұрмалап айтумен келіпті (Қазаққа қазақ атауын ресми түрде қайтару 1925 жылы Қызылорда қаласында жүзеге асты). Мемлекеттігіміздің жəне «қазақ» деген атауды алуымыздың тойы – өткен тарихты ақыл таразысына салып безбендеудің, ақиқатқа бір табан жақындай түсудің ең бір төте жолы болмақ. Өткен тарихтан тарихи із қалып

отырса, қандай көшелі шаруа болар еді. Біз, өзі, осы шаруаға келгенде тым самарқау, жалқаулау ел шығармыз, шамасы! Орыстар Мəскеудің қақ төріне, қызыл алаңға Минин мен Пожарскийді əлдеқашан отырғызып қойды. Дəл сондай

ауызға көшіп отырса, өнер емес пе? Бұл қайда жазылған қағидат? Асылы, тарих пен əдебиет жайы сөз болғанда əр халықтың, əр елдің ұлттық ерекшелігі мен менталитеті айрықша ескерілуі əбден керек! Ал, расында да қазақтың жазба əдебиеті беріде дамыды деген негізі жоқ сыпсың сөзге жауап айтар болсақ, бір ғана Абай-данамыздың өзі-ақ поэзиялық қуатымен жалпақ жұртты мойындата алған жоқ па! Абай поэзиясы – классикалық поэзия! Оны енді əлем тани бастады. Тани да бермек! Таңдана да бермек! Жалпы, ұлт əдебиетінің Абай дəуірі əлі де барынша жүйеленіп, терең зерттелуі керек сияқты. ХІХ ғасырда өмір сүрген абыз ақынның тұстастары – арғы-бергі кезең ақын-жыршылары

тықпалау деген ұғымға бастамаса керек. Көне жыр-дастандардан пайдалануға болатын, елеп-екшеуге қажетті деректер мыналар: 1. Сол замандағы тарихи оқиғалар; 2. Ұрыс-керіс, қақтығыстар кезінде көзге түскен батырлар туралы дерек; 3. Жыр шығарылған кездегі қоғамдық-əлеуметтік жағдай; 4. Уақыт үнін байқатар қанатты сөздер, нақылдар, аталы əңгімелер. 5. Басқа да жанама оқиғалар, тартыстар, айтыстар... Ақыры сөз басталды, ендеше осы көп тамырлы көркемөнердің ішіндегі тарихты түсінікті етіп баян етуге ең қолайлысы (қазіргі кезде) қайсысы болмақ деген сауалға да жауап айта кетелік. Əңгіменің анығын айтатын болсақ

ғана көтермелеп, ескі дерекнамаларды бұрмалаған шығармаларды анықтап алу қажеттігі күн тəртібінен түспеуі керек. Көркемдікті тарихи тұрғыдан безбендеу деген сол болмақшы! Мысалы, осы күнге дейін Абылай хан туралы 4-5 драмалық туынды жазылып, жарыққа шығыпты. Бəрі де шетінен асыл ма? Ой таразысына салып көрелікші! Əмір Темір, Кенесары хан, т.б. туралы да бірнеше пьесалар жазылды. Оларды да салмақтап, деңгей-дəрежесін барынша анықтап қою артық емес. Сондай-ақ, ХХ ғасыр басында елге тұтқа болған Алаш арыстары туралы да пьеса жазғыш «драматургтер» осы күні өте көбейіп барады. (Арасында əдебиетке тосыннан, аяқ астынан келе қалғандар да табылып қалып жатыр). Ешкімге

Ґнермен ґрілген тарих таєылымды (Ойласу орнына)

Жолтай ЖҰМАТ,

жазушы, драматург.

игі шаруа – Шу бойындағы Керей мен Жəнібек орда тіккен Қозыбасы мекеніне таяу жерге неге сол ұлы оқиғаның 550 жылдығына арнап, үлкен обелиск орнатылмасқа! Бұл келер ұрпақ үшін өте құнды іс болатыны ақиқат. Осындайда ойға түседі, біздің отандық қаншама тарихшы ғалымдарымыз қазақтың өткені мен кеткенін зерттепзерделеп, том-том боларлық ғылыми монографиялар жазды! Көптеген ғылым докторлары жəне ғылым кандидаттары осы саладан мəртебелі атақ алды. Оның арғы жағында он-ондап саналатын мүйізі қарағайдай академиктер мен профессорлар тағы тұр. Тарих ғылымы десе біз ең алдымен – Е.Бекмаханов, Ə.Марғұлан, М.Қозыбаев, К.Нұрпейісов, М.Асылбеков, Ж.Қасымбаев, т.б. ғалым ағаларды еске аламыз. Ал, олардың ізін ала шыққан М.Қойгелдиев, Т.Омарбеков, Б.Кəрібаев, Б.Аяған, Х.Тұрсын, т.б. ғалым-тарихшылар жазған шынайы да шыншыл тарихи еңбектер өз алдына бір төбе! (Əрине, əрқайсысы өз деңгейінде сөз қозғап, ғылыми тұжырымдар айтты). Осы ғалымдар шоғыры бүкіл ғұмырын арнап, қай мəселені əуелете көтеріп, қандай толымды ой түзіпті? Нені тауып, нені ғылыми еңбегіне өзек етіпті? Біздің тарих – түп-түбірі жоқ тарих болса, онда ол ғылыми еңбекке қалай негіз қаламақ? Міне, біздің кейбір «кері тілеулі əріптестер» өздеріне осындай сауал қойып, осы жағын да бір мəрте ойлап қойса өте дұрыс болар еді. Алайда, бір нəрсемен амалсыз келісу керек. Ол – əрбір тарихшы өткен тарихты өзінше зерделеп, өзінше дамытып, өз деңгейінде түйіндеме жасап жататындығы. Ғылымда жекелеген тұлғалар болған, бола да береді. Əйткенмен, біздің қазіргі жағдай «басбасына би болуды» көтеретін кезең бе? Қазіргі заманда тарихқа қатысты ең алдымен баса назар аударып, ақылпарасатпен іске асырар шаралар, біздіңше, мыналар: – Біздің отандық тарихшылар жеке күмəнді пікірлерін тықпалап, даулы мəселелерге бой алдыра бермей, туған тарихтың көсегесін көгертер көсегелі іске – ортақ іске жұмыла кіріскені мақұл; – «Қазақ тарихы» деген жаңа көзқарастағы көп томдық бүгінгі күн көзімен еңбек түзуге барша тарихшылар тізе қоса кірісіп, білген-түйгенін бір арнаға тоғыстыру; – Кейбір тарихи оқиғалар даулы, екіұшты болса, дереу ортаға салып ақылдасып, бір тоқтамға келу; – Бас-аяғы жоқ талас-тартыстардан мейлінше бас азат болудың төте жолы – ғалымдардың ауызбіршілігі. Мұны сағыздай соза бермей, мықтап ойланар кез əбден келді! Міне, осылайша біз өз Отанымыздың арғы-бергі шынайы тарихын түп-түгел түзіп шығар едік. Жазылған көптомдық еңбекке барша отандық ғалымдар атсалысқан соң да, таусылмас пікір тайталасы мен əрі тарт та бері тарт бола қоймас еді. Əуелгі айтпақшы ой-пікіріміз, міне, осындай.

Көнені жалғаған көркемөнер хақында

Біздің халықты кешегі кеңестік кезеңдегі солақай саясат «жазба əдебиеті өте кеш дамыған» деп мұқатпақшы болды. Оған дəйек етер мысал – шайыржыраулардың бəрі де ауызша жырлапты. Жазу-сызуды білмепті. Сауатсыз екен. Сонда қалай, өнер қағазға түсіп, қатталса ғана өнер болады да, ал ауыздан

шығармашылығын тарихи шындықпен ұштастыра, жан-жақты қарастырсақ, елдің шынайы шежіресі өзінің құпиясын айқара аша түсер еді. Қысқасы, қазақ деген елдің өткен тарихы өте қасаң деушілер түбірімен қателеседі. Ал, əдебиеті мен өнеріне менсінбей қараушылар болса, онда олар біздің мəдениеттен мүлдем мақұрым болғаны. * * * Туған тарихтың бел-белестерін баянды етіп, санадан өшірмей, жадымызда жаңғыртып һəм ұрпақтан ұрпаққа жеткізудің ең тиімді жолы – көкжиегі кең кестелі көркемөнер (көркемсөз, көркембаян) болып табылады. Ең алдымен, ұлттың шынайы тарихы қай заман, қай дəуірде де оның белгілібелгілі дара тұлғаларымен түйінделіп отырыпты. Қай ғасыр, қай кезеңде болмасын, хандар мен билер, батырлар мен шешендер өмір сүрген, олар елге айбар болып қана қоймаған, сонымен бірге алғы күндеріне бағыт-бағдар беріп, жөн сілтеген. Демек, біз солардан қалған дара да дана сөздер арқылы тарихымызды (басқаша дерек көзі болмаса) бүтіндеп, етек-жеңімізді жинай бастасақ, бұл қате бағыт бола ма? Осы жерде тағы да бір мəселеге ерекше тоқталып кетуді жөн санаймыз. Көркем-тарихи шығармаларда əсірелеу, көтермелеу, ойдан қосу, т.б. секілді əдеби əдістер қолданыла беретіні белгілі. Алайда, өзге нақты-нақты тарихи дереккөз болмаған жағдайда (шетелдік əлдебір жиһанкездердің атүсті жазбаларына бас шұлғи бергенше) біз өткен өмірді көз алдымызға ептеп болса да елестете алу үшін, əрине, осындай көркем туындыларға да жүгінуге мəжбүрміз. Бұл, тағы да қадап айтамыз, тарихи-əдеби шығарманы оқып алып, соны бастан-аяқ көшіру, тарихи еңбектерге сол қалпымен

– тарихты, өткен өмір шындығын барша жұртшылыққа ұғымды да түсінікті тілмен бейнелеп жеткізудің ең тиімді жолы – драматургия мен кинодраматургия. Драматургия – өте күрделі, аса жауапты жанр екенін біз ғана емес, талай-талай осы саланың майын ішкен ғалымдар əркез айтумен келеді. Оған қарап, жас таланттар драмаға мүлде жолай көрмесін, атбасын бұрмасын десек, ол күпірлік. Ел ішінде таланттар баршылық, тек соларды дөп басып таба білу лəзім, осы ортақ іске жұмылдыра білу орынды. Міне, сондай талантты, ойлы, қабілетті драматургтердің туындылары ғана сахнаға жол тартқаны мақұл. Тамыр-таныстық пен жең ұшынан жалғасу өнерге мүлде жараса бермейді. Өрге сүйремейді. Кейбіреулер «осы драма мен тарихтың арасында қандай байланыс бар» деп тағы да бүйректен сирақ шығаруы мүмкін. Жауап бере кетелік. Драма – көркем əдебиеттің басқа жанрлары секілді, кез келген тақырыпқа (оның ішінде тарихи тақырыпқа) жазылып, қажетті ой түюге ыңғайлы жанр. Оның алғашқы нышандары жəне сəтті үлгілері біздің ұлттық драматургиямызда бар. Айталық, М.Əуезовтің, Ғ.Мүсіреповтің, Т.Ахтановтың, Қ.Мұхамеджановтың, С.Жүнісовтің, т.б. драматург ағаларымыздың тарихи драмалары (батырлар, билер, шешендер, т.б. туралы) осы күнге дейін сахна төрінен түспей келе жатыр. Бұл туындылардың басты ерекшелігі – сол заманғы тарихи шындық бұрмаланбаған, образдар дараланған һəм тартысқа құрылған. Ал, бүгін ше? Біздің ХХІ ғасырда қалай? Елдің дүрбелеңді тарихы туралы кейінгі кездерде де қаншама тарихи драмалар жазылды, оған мың тəубе! Алайда, енді соларды елеп-екшейтін, дұрысын

«Сен жазба, шамаңды біл, қоя ғой» деуге хақымыз жоқ. Жазсын. Байқасын! Бақ сынасын. Алайда... драматургияда «əлсіз Əуезов» не болмаса «қасаң Қалтай» болудың қандай қажеттігі бар? Ондай олпы-солпы дүниелер қазақ драматургиясының көсегесін көгерте ме? * * * Кинодраматургия туралы сөз қозғағанда, жоғарыдағы ойды əрі қарай жалғастырып, сабақтап əкете беруге əбден болады. Анығын айту керек, бізде драматургия саласында соңғы 15-20 жылда аздыкөпті біршама тарихи шығармалар жазылды, таланттысы бар, орташасы бар – əйтеуір ауызды қу шөппен сүртуден аулақпыз. Ал, кино саласында ше? Өкінішке орай, бұл бағытта өнімді еңбек етіп, тереңнен қаза жазып, өндіріп тастағанымыз шамалы (Саннан сапа іздейтініміз рас болса...). Қазақ киносы, ащы да болса ашығы, тəуелсіздік алған 23 жыл ішінде осы тарихи тақырыпқа шынттап кірісіп, белсенділік көрсете алған жоқ. Оны мойындауға тиіспіз. Біздің білетініміз – бұл салада үлкенді-кішілі еңбектер жазып, тынбай талпыныс байқатқан бірді-екілі ғана қаламгерлер бар: олар – Т.Əсемқұлов, Е.Тұрсынов, т.б. Əсіресе, Таласбек бауырымыз соңғы жылдары өнімді еңбек ете бастап еді, амал қанша, сұм ажал арамыздан ерте алып кетті. Алайда, қағазға түсіру бар да, оны кино тілінде шебер сөйлете білу тағы бар. Соңғы 15-20 жылда «Көшпенділер», «Жаужүрек мың бала», «Мұстафа», «Біржан сал», т.б. секілді тарихи тақырыптағы саусақпен санарлық кино туындылары жарыққа шықты. Кейбірі жайлы аз-кем болса да, тəуір пікірлер айтылды. Алайда, түп-түгелімен көп көңілінен шықты ма? Елді елең еткізді ме? Қайталап көруге ынтызарлық байқала ма? Жауап айту қиын! (Əрине, бұл жерде жоғарыдағы аталған көркем фильмдерді мүлде түкке алғысыз деуге хақымыз жоқ, сəтті-сəтті көріністерін де санамалап беруге болады, алайда ондай жылт еткен сəттер шығарманы түгелімен сүйреп кете алмағанын да мойындауға тиіспіз). Осындайда еске түседі, көршілес қытай киногерлері 20 сериялық «Шыңғысханды» қандай нанымды əрі əдемі етіп түсірді! Тарихи шындық тұрғысынан да сын айта алмайсың. Енді, міне, көп сериялы «Құбылайхан» экранға жол тартты. Ол ғана емес, мына жақтағы корей киногерлері өздерінің елінде атағы жер жарған батыр болған (деңгейін айта алмаймын) қаншама бейнелерді аспандата, əуелете кино тілінде сөйлетті! Түріктер анау, «Сүлеймен сұлтан» деп ат қойып, Осман империясының үлкен бір кезеңін қамтып, көп сериялы киносымен əлемді таңқалдыруда. Біздің ежелгі көршіміз – орыс бауырлар «Поддубный» деген тарихи фильм түсіріп, онымен қоян-қолтық араласқан, сенімді досына айналған қазақтың даңқты балуаны Қажымұқанды өз деңгейінде көрсетпегені көңілге қаяу салады. Оны Поддубныйдан жеңілді деп, өзін «түрік балуаны» деп көрсетуі ақылға сыймайды. Осының бəрі орыстардың Қажымұқан жайлы өте аз білуінен бе? Əй, қайдам! Бұл, əрине, біздің өткен тарихымызға деген немқұрайдылық əрі селқос көзқарас! Тіпті ащысын айтсақ – қазақ деген елде батыр да, балуан да, хан да, би де болмаған. Егер болса, ол – жергілікті халық деңгейінен аса алмаған. Түйін – осы. Рас, біздің «Қазақфильм» енді намысқа шауып, өз Қажымұқанымыз жайлы жаңа көркем фильм түсірмек. Бұл туралы жуырда мерзімді баспасөзде айтылды да. Ендеше, іске сəт дейміз де! Дей тұрсақ та, іштей ойға қаласың, ау, сонда бізде тарихи кино түсіруге лайық, айтуға тұрарлық тұлға болмағаны ма? Табылмағаны ма?

Неге жоқ болсын, бар ғой. Тек бізде ықылас жоқ. Пейіл жоқ, ынта жоқ. (Талант жоқ деуге ауыз бармайды). Əріге бармай-ақ ұлттың руханияты мен асыл діннің діңгегі болған Қожа Ахмет Ясауи кино кейіпкері бола алмай ма? Ол – философ, ақын, ойшыл, ғалым, діни ұстаз... Осы қасиеттерін неге кино тілімен барынша ашып көрсете алмай келеміз? (Солай ете алсақ, тіпті бүгінгі өзге дін мен өзге дəстүрге еліктегішсолықтағыш жастарымызға тəрбие мектебі бола алар еді-ау!) Тіпті көне дəуірді қоя тұралықшы, ең болмаса тарихы да, уақыты да, кезеңі де əбден белгілі, дау-дамайға түсе қоймайтын кешегі Керей мен Жəнібектен бастап-ақ киноэпопеяны бастап жіберсек, елдің еңсесін бірден көтеріп тастамас па едік! Басқасы болмаса да, осы жағын қолға алсақ, сəтті дүниелер өмірге келетініне сеніміміз кəміл! Абылай хан туралы кең толғап роман жазайық, көп сериялы кино түсірейік деп қалам ұстаған ағайындар арасында айтпаған, үн қоспаған жан қалмаған шығар, уладық-шуладық, бірақ еш нəтиже жоқ. Қайта-қайта құр ауызбен орақ орып келеміз, ендігіміз тіпті де ұят! Қазақтың ең соңғы ханы – Кенесарының өмірі киноға сұранып-ақ тұр! Ау, ең болмаса жазушы ағамыз І.Есенберлиннің «Қаһар» романын неге басшылыққа алмаймыз. Əй, осы біз де! Осындайда ойлайсың, тарихи бейнелерді кино тілінде сөйлету үшін дерек көзі бола алатын қазақта қаншама романдар бар. Ал, соларды қолға алып, оқып шы ғып, киносценарий жасауға неге болмасқа! Біз неге осындаймыз, а? Қысқасы, бүгінгі қазақ киносы, өкінішке орай, «алымды Аймановтар» мен «қажырлы Қожықовтарды» асыға күтулі! * * * Сөздің тоқ етер түйіні – біз ендігі жерде кестелі де киелі ұлт көркемөнеріне маңыз беріп, мақсатты жұмысқа (тарихты түгендеу, өткенді кестелеп жеткізу) ден қоюымыз керек. Бірақ бұл кезекті науқанға, уралап кірісетін шаруаға айналып кетпегені жөн. Киносценарий мен драмалық шығармалардың өте асығыс, шалағай, сапасыз, тез-тез жазыла салғаны кімге қажет? Нашар драмадан жақсы, тартымды қойылым шығады дегенге сену қиын. Бұл ретте Мəдениет жəне спорт министрлігінің соңғы кездегі бастамасы өте құптарлық. Енді құрылғалы отырған Көркемдік кеңес осы шаруаның шын жанашыры болса құба-құп. Ең бастысы – бізге тым асығуға болмайды. Əсіресе, тарихи көркем фильм түсіруді қолға алғанда, аса сабырлы болу əбден қажет. (Естіп жатырмыз, Керей мен Жəнібек хандар дəуірінен бастау алатын 20 сериялы кино түсіруге тез, шұғыл кіріссек қайтеді деген ұсыныс айтылуда). Асығыс шаруаның аяғы немен бітетіні бізге əбден белгілі. Біздіңше, болашақта тарихи тұлғалар туралы сериялы кино түсіріліп, жақсы спектакльдер қойғымыз келсе, арнайы конкурс ұйымдастырылып, жүлдеге ие болған шығармаға ғана басымдық берген дұрыс. Кейбір əріптестерім «оны да көргенбіз, бізде бəрі де өзін мықты санайды, сосын талас басталып кетеді» деуі де ықтимал. Жарайды, жүлдеге лайық туынды біреу емес, бірнешеу болуы да мүмкін. Міне, ондай жағдайда сол қаламгерлердің басын қосып, ортақ бір киносценарий əзірлеуге, толыққанды дүние туғызуға да болмас па! (Тарихшыларымыз секілді қаламгер-жазушыларымыз да ортақ мақсат үшін һəм ұлт абыройы жолында бірлесе жұмыс істеуге көнуі керек). Бұған, əрине, тиісті министрлік бас-көз болғаны мақұл-ақ. Осы орайда айтпасқа болмайды, тарихи тақырыпқа барған əрбір қаламгер зерттеу еңбегін емес, көркем туынды жазып отырғанын ұмытпағаны абзал. Тек тарихи деректерді бірінен соң бірін түзіп шығу қызықсыз, ал оған мейлінше жан бітіретін – пендеге тəн қи мылқозғалыстар: адалдық, тазалық, сүйіспеншілік, сатқындық, екіжүзділік, т.б. Мұны қадап айтып отырған себебіміз – соңғы жылдары жазылған тарихи тақырыптағы көркем дүниелердің (роман, повесть, драма, т.б.) басым көпшілігінде (өзім оқығандарым бойынша түйгенім) кісі образынан гөрі тарихи деректерді, ұзын-сонар өмірбаянды, цифрларды қызықтау басым болып жатады. Міне, содан барып, жаңа туынды тартымсыз, əлсіз, нəрсіз... Бір нəрсе бұлжымас ақиқат. Қай заман, қай уақытта да драматургтер мен кинодраматургтер өте аз болған. Қай елде де солай. Оның басты себебі – жанрдың күрделілігі. Əсіресе, тарихи тақырыпқа ойланбай бару – отпен ойнаумен бірдей. Сөз соңында айтарымыз – көркемөнер барлық уақытта да халыққа қызмет еткен, оның киесі бар екені де рас. Сосын да, киелі өнерге шын жанашыр болатын халық – нағыз ұлы халық! Тағы да айтарымыз – көнені бүгінмен жалғап жатқан көркемөнер мен туған тарих бір-бірімен кірігіп, келісім тауып, бір-бірін толықтыра түссе, ол тіпті ғажап! Өйткені, өрелі өнермен өрілген тарих қана тағылымды болмақ. ––––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.


Ынтымаќтастыќ пен жасампаздыќќа бастаєан кїн (Соңы. Басы 1-бетте). Сондай-ақ, Семей ядролық полигонын жабу, ядролық қарудан ерікті түрде бас тарту, Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңес, Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съезі, ИЫҰ мен ЕҚЫҰ-ға төрағалық ету сынды бастамалары Елбасының əлемдік іс-шараларға қосқан стратегиялық үлесі. Біздің алдымызда геосаяси жəне экономикалық қауіптер мен тəуекелдерді есепке ала отырып, Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жаңа Экономикалық Саясаты мен «Қазақстан-2050» Стратегиясында айтылған мақсаттарға жетуге бағытталған бірқатар маңызды заңдарды қарау міндеті тұр, дей келіп, Мəжіліс Төрағасы Қазақстанда парламентаризмді нығайту демократиялық үдерістерді дамытуға, адам құқығын қорғауды қамтамасыз етуге, мемлекеттілікті күшейтуге жəне Қазақстанның ең дамыған 30 елдің қатарына кіруіне ықпал етуге тиіс екенін ортаға салды. Бұл ретте парламенттік дипломатияның да рөлі зор екенін, парламенттік əлеуетті Еуразия кеңістігінде жəне басқа да бағыттарда экономикалық өзара іс-қимылды арттыруға пайдалану керектігін алға тартты. Еуразиялық экономикалық одақты іс жүзінде құру əлем сипатының парадигмасын көпполярлылыққа ауыстырудың күрделі актісі жағдайында жүргізілуде екенін сөз еткен Қ. Жақыпов Елбасы бастамасымен қолға алынған, бүгінгі күні 160 мемлекет интерактивті қатысушысы болып табылатын G-GLOBAL ғаламдық жобасы маңызының арта түскендігін жеткізді. ЕАЭО-ның əрбір қатысушы мемлекеттің қажеттілігі мен өзара тиімділігі ескеріліп, ерікті түрде, əмбебап бірдей ұстанымдармен ұлттық-мемлекеттік мүдде негізінде құрылғаны да атап көрсетілді. Сондықтан біздің елдеріміз қабылдайтын кез келген заңдар, шешімдер экономикалық интеграцияны тереңдетуге, бизнесті қолдауға, еңбекпен қамтуға, Одақ аумағында əрбір тараптың жұмыс күшінің, тауарларының, қызметтерінің еркін айналымы үшін қолайлы жағдай туғызуы керек, деді Мəжіліс Төрағасы. Сондай-ақ, Төраға Еуразиялық экономикалық одақ жаһандық жағдайлардан аулақтану, бөлектену үшін емес, керісінше, барлық мəселелерде ауқымды ынтымақтастыққа жол ашу үшін құрылғандығын, қазіргі уақытта Ресей мен Батыс мемлекеттері арасында орын алған қарама-қайшылықтар өзара келісім деңгейінде шешілерінен үмітті екенін білдірілді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ЕАЭО бойынша 2050 жылға қарай əлемдік интеграциялық

бірлестіктер көшбасшыларының алғашқы үштігіне кіру биік мақсатын ұсынып отырғаны да назардан тыс қалмады. Еліміз сыртқы саяси басымдықтары турасындағы сөзінде Қ.Жақыпов ТМД-мен қатар Қытаймен, Орталық Азия елдерімен, АҚШ жəне Еуропалық одақпен ынтымақтастықты дамыту мəселелерін атады. Бұдан кейін сөз алған Мемлекеттік Дума Төрағасы Сергей Нарышкин Тұңғыш Президент күні қарсаңында өтіп отырған конференция Қазақстанның, сонымен қатар, Еуразиялық экономикалық одақтың дамуында тарихи маңызы барлығы тұрғысынан ой өрбітті. Мұндай бірлестікті құру идеясы Мəскеу мемлекеттік университетінде 1994 жылдың наурызында Президент Н.Ə.Назарбаевтың сөйлеген сөзінде көрініс тапқандығын қаперге салған мəртебелі мейман бұл Достастық елдеріне қиын жағдайда геосаяси таңдаудың көкжиегін көрсеткендігіне назар аудартты. Өтпелі кезеңдегі қиындықтарды тілге тиек еткен С.Нарышкин əрбір ел өз проблемаларын жалғыз өзі шешуге мəжбүр болғандығын, қатаң бəсекеде өзінің табысты жолын іздегендігін атап кетті. Арада өткен жиырма жылда еуразияшылдық идеясы мойындалды жəне Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістікте өзінің өміршеңдігін дəлелдеді, деді. Ал Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев форум мемлекеттік мереке – Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күні қарсаңында өтіп отырғанының себебіне қысқаша тоқтала кетті. 2011 жылдың 10 желтоқсанында Парламенттің осы мерекені бекіту туралы қабылдаған заңы Президент Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың Қазақстан мемлекеттілігінің қалыптасып, дамуы мен нығаюына қосқан айрықша үлесін мойындау болып танылды, деді Қасым-Жомарт Кемелұлы. Елбасының стратегиялық көшбасшылығымен Қазақстан қарқынды əлеуметтік-экономикалық даму жолына түсіп, жаңа тарихи жағдайда халықаралық беделі жоғары табысты мемлекетке айналды. 1995 жылы мемлекеттің саяси жүйесінің тұрақтылығы мен тиімділігін қамтамасыз еткен Конституция қабылданды. Сенат Төрағасы бұл ретте еліміз дамудың жаңа сатысына көтерілгеніне, оның үстіне Мемлекет басшысы əлемнің ең дамыған елдері қатарына қосылу міндетін қойып отырғандығына назар аудартты. Төрағаның пайымынша, бұл міндеттерді орындау күрделі геосаяси жағдайда өтетін болады. Президент Н.Назарбаевтың «Нұрлы Жол» жаңа Жолдауында аталғандай, еліміз əлемнің барлық архитектурасының өзгеруіне

● Қатысушылар лебізі Николай САМОСЕЙКО, Беларусь Республикасы Ұлттық жиналысы Өкілдер палатасының Халықаралық істер бойынша тұрақты комиссиясының төрағасы:

алып келуі ықтимал жаһандық сынақтың табалдырығы алдында тұр. Дүниежүзілік банктің болжамынша, жаңа рецессия салдарынан əлемде экономикалық өсім төмендеуі əбден мүмкін. Мемлекет басшысы өзінің «Нұрлы Жол» Жолдауында қазіргі кездегі ең басты қауіптерге нақты жауап берді, дей келіп, Қ.Тоқаев сөзін былайша сабақтады: «Бұл халықаралық жəне стратегиялық маңызды құжатты, менің ойымша, жаһандық тұрақсыздық жағдайында кешенді реформаларды жоспарлау ретінде қарастырған жөн. Парламентшілердің міндеті осы айрықша дағдарысқа қарсы бағдарламаны сапалы заңнамалық қамтамасыз ету. Əлемдік тəжірибе көрсетіп отырғандай, əлеуметтікэкономикалық реформалардың нəтижелі болуы ішкі саяси тұрақтылық пен қауіпсіздікті нығайтуға ғана емес, мемлекетті басқару сапасына да байланысты. 2015 жылдың 1 қаңтарынан жұмыс істей бастайтын Ресеймен жəне Беларусьпен бірлесіп жүзеге асырылып жатқан ЕАЭО мегажобасы Елбасы идеясының салтанаты болды. Аталған интеграциялық бірлестік мемлекеттер тəуелсіздігін толық сақтай отырып, біздің ынтымақтастығымызды жаңа деңгейге шығарады. Бұл Одақтың негізгі миссиясы – мүше-елдер азаматтарының əл-ауқатын арттыру, елдерімізді əлем экономикасының алдыңғы қатарына шығару», – деді Қ.Тоқаев. Сондай-ақ, халықаралық конференцияда ГФР-дің Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Гидо Херцтің, БҰҰ-ның Қазақстандағы тұрақты үйлестірушісі Стивен Тулдың, Парламент Сенатының депутаты Бірғаным Əйтімованың, Қазақстан Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры Ерлан Қариннің сөздері тыңдалды. Шешендер қазіргі əлемдегі күрделі өзгерістер бедерінде Қазақстанның алып отырған орнына жəне жаһандық саясаткер Н.Назарбаевтың бейбітшілік пен тұрақтылықты орнатудағы рөліне ерекше тоқталды. 1991 жылы 1 жел тоқ санда Нұрсұлтан Назарбаев бүкілхалықтық сайлау нəтижесінде Қазақстан Республикасының Президенті болып сайланған-ды. Ал 2011 жылы 10 қарашада ел Парламенті Қазақстан Республикасы Президенті күнін дəл осы күнге бекітіп, оны мемлекеттік мереке ретінде атап өтетін заң қабылдағаны белгілі. Ал халықаралық конференцияның аталған мемлекеттік мерекенің маңызын ашып, халықаралық деңгейде танылуына өзіндік үлесін қосқаны анық.

– 19 мамырда Астанада Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа қол қойылды. Бүгінгі конференция – біздің парламенттердің сол шарт ратификациялағаннан кейінгі алғашқы рет өткізіп отырған басқосуы. Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев Еуразиялық экономикалық одақ туралы ұғымды алғаш айтқандықтан, осы фо-

рум Астанада өтіп отыр. Бізден: «Осындай интегра циялық бірлесуге кешігіп қалған жоқсыздар ма?» – деп сұрайды. Мен ондай сауалға жоқ деп нақты айта аламын. Бұл ойды алғаш ұсынған Қазақстан Президенті болғандықтан, жаңа интеграциялық бірлесудің келешегін басқа елдер анық та нақты түсінулері үшін шынайы түрде бірігіп, қалыпқа түсуіміз керек. Бахтияр ҚАДЫРОВ, Қырғыз Республикасы Жогорку Кенешінің Халықаралық істер комитеті төрағасының орынбасары:

– Біз, өз кезегімізде, Ресей мен Қазақстан сияқты ұлы державалардың Президенті мен Парламенті арасындағы өзара қатынастардың қалыптасуынан үйренгіміз келеді. Сол үшін интеграция өте маңызды болып тұр. Біз Қазақстан Президенті мен халық арасындағы, билік тармақтары арасын дағы үндестікке таңданамыз. Сіздерден үйренеміз. Марат СҰЛТАНОВ, Қырғыз Республикасы Жогорку Кенешінің Экономикалық жəне фискалдық саясат бойынша комитетінің мүшесі:

– Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың кезінде Орталық Азияны, тіпті, əлемді деуге болады, таң қалдырған бастамасы менің есімде. Сонда Қазақстан əлемдегі ең дамыған 50 елдің қатарына кіреміз деп ұмтылды. Сол кезде бұл орындалмас арман сияқты көрінгені рас. Бірақ қазақстандықтар өзінің Тұңғыш Президентінің басшылығымен оны жүзеге асырды. 2012 жылы «Қазақстан-2050» деген жаңа бағдарлама қабылдап, одан əрі əлемдегі 30 мықты мемлекеттің қатарына енуге ұмтылды. Бұл да арман

сияқты болып көрінгенімен, сіздердің оған да жететін деріңізге сенімдімін. Қазақстан Пре зиденті Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың кемеңгерлігі – ол тек ішкі мəселелермен ғана айналыспай, үлкен халықаралық бастамалардың да реформаторы бола біліп, бүгінде оның бəрі іске асып жатқанында. Нұрсұлтан Əбіш ұлы ның Қазақ стан халқы Ассамблеясын құру идеясы əлемдік қолдау тауып, Қырғызстанда да осындай ұйым құрылды. Сухроб ШАРИПОВ, Тəжікстан Республикасы Маджилиси намояндагон Маджилиси Олидің Халықаралық істер, ақпарат жəне қоғамдық бірлестіктер бойынша комитетінің мүшесі:

– Аталған конференцияға қа тысып отырғанымызға қуаныштымыз. Қазақстаннан шығып отырған барлық бастамаларды біздер, тəжікстандықтар қолдаймыз. Нұрсұлтан Əбішұлы 1994 жылы ММУ-де Еу разиялық одақ туралы бастама көтеріп, посткеңестік кеңістікте осы мұраттың негізін қалаушы болды. Кеден одағы елдері мен Еуразиялық экономикалық одақтың бүгінгі қадамдары соның нағыз көрінісіндей. Стивен ТУЛ, БҰҰ-ның Қазақстан Республикасындағы Тұрақты үйлестірушісі:

– Қазақстанда парла мент аризм ді жетілдіруге айрықша көңіл бөлініп отыр. Мен Қазақстан Президентінің дəл осы институтты дамытудың маңызына қатысты сөйлеген сөздері мен таныс пын. Ол «Қазақстан-2050» Стратегиясының бойымен қызыл жіптей бойлап жатыр. Өйткені, Парламент – демократияның жаны. Сондықтан Парламент басқа да мемлекеттік құрылымдар сияқты жəне Қазақстан Үкіметімен елдің дамуымен бірге өркендеп отыратынына сенімдімін.

Ќазаќстанныѕ энергетикалыќ хартияєа табысты тґраєалыєы Үстіміздегі жылғы 26 қарашада Астанада Энергетикалық хартия жөніндегі конференцияның 25-ші сессиясы ашылады. Бұл сессия Энергетикалық хартияға төрағалық еткен Қазақстанның жұмыс қорытындысына арналады. Энергетика саласындағы халықаралық ынтымақтастықты реттейтін жəне əлемнің 50-ден астам ірі мемлекеттері мүше болып табылатын бұл ұйымға төрағалық ету барысында Қазақстан бірқатар бастамалар көтеріп, сессияның күн тəртібіне ұсынып отыр. Сессия жұмысына бірқатар шетелдік сарапшылар, Энергетикалық хартияның бас хатшысы, елші Урбан Руснак қатысады.

Партия филиалыныѕ жаѕа ќўрамы сайланды Шығыс өңіріне жұмыс сапарымен келген «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек партияның облыстық филиалының XVI есептік-сайлау конференциясына қатысып, «Партияның 50 тұлғасы» жобасының өңірлік қатысушыларымен кездесті. Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Конференцияда партия филиалының жаңа құрамы бекітілді. Б.Байбек Елбасының тапсырмасы бойынша «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының төрағалығына өңір басшысы Даниал Ахметовті ұсынды. Жиынға қатысқан партияның 398 мүшесі Д.Ахметовтің кандидатурасын бірауыздан қолдады. Б.Байбек партия филиалының жаңадан сайланған төрағасына партиялық билетті тапсырды. Д.Ахметов Жолдау аясында жүктелген міндеттер мен бағыттардың өзектілігіне тоқтала отырып, өңір өндірісін өркендетуге орай атқарылатын жұмыстарды атап өтті. Конференция барысында партия Төрағасының бірінші орынбасары Мемлекет басшысының Жолдауына сəйкес, «Нұр Отан» партиясы жұмысының бір бағыты барлық деңгейдегі бюджет қаражатының жұмсалуы мен қолға алынған жобалар сапасын бақылау болатынын атап өтті. «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Түсіпхан Түсіпбеков биылғы жылы атқарылған жұмыстар жөнінде баяндады. Қазіргі кезде өңірде партияның 20 аумақтық филиалы жəне 368 бастауыш партия ұйымы қызмет атқаруда. 56 мың нұротандықтың басын қосқан партиялықтардың 50 мыңы бүгінде жаңа үлгідегі партиялық билеттерді алып үлгерді. Конференция барысында сайланған партия филиалы саяси кеңесінің жаңа құрамында үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері екі есеге көбейіп, мемлекеттік қызметкерлер саны 25 пайызға азайды.

9

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

Сондай-ақ, жиында «Нұр Отанның» Сайлауалды тұғырнамасының соңғы екі жарым жылдағы нəтижелері қорытындыланып, партияның Саяси кеңесінде қабылданған 2015 – 2025 жылдарға арналған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бағдарламасын іске асыру тетіктері талқыланды. Бүгінде жемқорлыққа қарсы іс-қимыл желісі бойынша 20 қоғамдық кеңес құрамында бірыңғай жемқорлыққа қарсы арнайы құрылым құрылды. «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесінің мүшесі, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы облыстық филиалының төрағасы Игорь Шацкий кəсіпкерлік нысандарын жеңілдікпен несиелеуге арналған қосымша 100 млрд. теңгенің бөлінуі – шығысқазақстандық кəсіпкерлер үшін көптен күткен шараның бірі екендігін жеткізді. Жиын соңында Б.Байбек «Партияның 50 тұлғасы» жобасының өңірлік қатысушыларымен кездесті. Оның құрамында партия Саяси кеңесінің мүшелері, партияның Сайлауалды тұғырнамасының бағыттары бойынша кураторлар, партиялық топтардың жетекшілері, облыстық жəне қалалық мəслихаттардың депутаттары, білім беру мекемелері мен кəсіпорындар басшылары, белсенді жастар, инженерлер, дəрігерлер мен мұғалімдер бар. Кездесуге қатысушылар Елбасының Жолдауында белгіленген «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатының басымдықтарын саралап, өзара ой алмасты. ӨСКЕМЕН.

Энергетикалық хартия шежіресіне шолу жасайтын болсақ, 1990 жылы Дублинде өткен Еуропалық кеңестің мəжілісінде Нидерланд елі Еуропалық энергетикалық қауымдастық құру жөнінде ұсыныс жасады. 1991 жылы Гаага қаласында Еуропалық энергетикалық хартияға қол қойылды. Сөйтіп, əлемнің бірқатар ірі мемлекеттерін біріктірген халықаралық энергетикалық қауымдастық құрылды. 1994 жылы Лиссабон қаласында Энергетикалық хартия үшін Шартқа жəне энергетикалық тиімділік пен соған сəйкес экологиялық мəселелер жөніндегі Хаттамаға қол қойылды. 1998 жылы Қазақстан Энергетикалық хартияға қатысушымемлекет дəрежесіне ие болды. Енді бірлестіктің 1991 жылы алғаш құрылғаннан бергі кезеңде өткен оқиғалар мен қайта құруларға тоқтала кетейік. Ол кезең əлемнің ірі мемлекеттерінің бірі – Кеңес Одағының ыдырауына жəне Еуразия кеңістігіндегі экономикалық жағдайдың құлдырауына тұспа-тұс келген болатын. Əрине, бұл геосаяси жағдай басқа мемлекеттердің де ахуалына өз əсерін тигізді. Еуропа экономикалық тұрақтылықты, бірінші кезекте экономикалық сектордағы тұрақтылықты сақтап қалуы тиіс еді. Бұл бірлестік алғашқыда еуропалық энергетика саласында саяси-экономикалық байланыстарды нығайту тетігі ретінде қызмет етті. Алайда сол кезеңде қалыптасқан жағдайға байланысты бұл шара аздық ететін еді. Сондықтан Энергетикалық хартия үшін Шарт жобасымен жұмыс жүргізіліп, ол 1994 жылы қабылданды. Бұл құжат энергетикалық нарыққа еркін кіру, еркін транзиттеу, кемсітушіліктерді болдырмау негізінде инвестицияларды қорғау, сондай-ақ халықаралық деңгейдегі дауларды шешу мəселелерін де қамтыды. Шарт оған қатысушы-елдерді ортақ қағидаға сай əрекет етуге міндеттеді. Энергетикалық хартия жөніндегі Конференция осы Шарттың шеңберіндегі шешімдерді басқарады жəне қабылдайды. Шартқа қол қойған барлық мемлекеттер оның мүшесі болып табылады. Конференцияға қатысушы елдер жыл сайын өзекті мəселелерді жəне

жаңа бастамаларды талқылау үшін бас қосады. Бұл кездесулер арасында тұрақты жұмыс істейтін жұмыс тобының мəжілістері өткізіліп тұрады. Бұл топтар инвестиция, сауда жəне транзит, энергия тиімділігі жəне экологиялық мəселелер бойынша жұмыс істейді. Алғашқыда Еуропаның бірнеше елін біріктірген Энергетикалық хартия, жылдар өте келе өзінің ауқымын ұлғайтты. Қазақстан 1998 жылдан бастап хартияға қатысушы ел болып қабылданды. Осы энергетикалық қауымдастыққа мүшелік ету жас мемлекет үшін оңтайлы шешім болып отыр, себебі ол еліміз үшін əлемдік энергетикалық интеграцияға жол ашты. Қазақстанға Энергетикалық хартияның барлық қатысушылары үшін ортақ болып табылатын өзара тиімді талаптармен бұрынғы одақтық республикалармен де, Батыс елдерімен де ынтымақтасуға мол мүмкіндіктер жасалып отыр. Бұл өз кезегінде шикізатқа бай елдерге инвестиция тарту үшін берілетін қосымша мүмкіндік еді. Ал инвесторлар осы қауымдастықтың аясында басқа мемлекеттердің энергетикалық секторларына салынған өздерінің салымдарын қорғай алады. Аталмыш қауымдастық энергия ресурстарын қауіпсіз саудалауға жəне шетелдік инвестицияларды тартуға, жаңа технологиялар мен дамыған елдердің озық тəжірибелерімен алмасуға мүмкіндік береді. Энергетикалық хартия жөніндегі кон ференцияның төрағасы, еліміздің Энергетика вице-министрі Ұзақбай Қарабалин бірінші жартыжылдықта атқарылған істер туралы есеп бере келіп, ұйымның құрылымын өзгертуге байланысты Қазақстан тарапынан ұсынылып отырған жобаларды ортаға салды. Бұл біріншіден, бірлестіктің өзіне қатысты. Яғни Қазақстан тарапының бастамасы бойынша ол тек Конференция ғана емес, толыққанды Энергетикалық хартия ұйымына айналуы керек. Соған байланысты оған халықаралық дəрежеде осындай құқықтық өкілеттіктер берілуі қажет. Аталмыш жаңғыртулар ЕАЭК құру кезінде Қазақстан үшін де маңызды болып табылады. Бұл ретте біздің еліміз Энергетикалық хартия үрдісіне Еуразиялық экономикалық комиссияның

Еурокомиссияның үлгісі бойынша мүшелік дəрежесінде қатысу мүмкіндігін қарастырып отыр. Сонымен қатар, Қазақстан дауларды сотқа дейінгі тəртіппен шешудің ерікті механизмдерін енгізуге ұсыныс жасады. Үстіміздегі жылдың маусым айында Брюссельде өткен Инвестициялар жөніндегі жұмыс тобының мəжілісіндегі талқылаулар барысында осы бастамаға көптеген елдердің қолдау білдіргенін атап көрсеткен жөн. Қазақстан даулардың жылдам шешілуі жəне қаралуы үшін энергетика секторындағы инвестицияларды қорғау жөніндегі Омбудсмен қызметін құруды ұсынады. Аталмыш мəселелер үстіміздегі жылы 26-27 қарашада Астанада өтетін Энергетикалық хартия жөніндегі конференцияның 25ші сессиясында қаралатын болады. Халықаралық деңгейде талқыланатын маңызды тақырыптардың бірі – соңғы тұтынушылар нарығына энергия ресурстарын жеткізетін трансеуразиялық көліктік дəлізін дамыту мəселесі. Энергия ресурстарын тасымалдау Қазақстан үшін ерекше өзекті мəселе жəне елдің əл-ауқатын көтеру тұрғысында да аса маңызды. Қазірдің өзінде мұнай-газ тасымалы желісінде бірқатар серіктестік келісімдер жасалды, бірақ, бұған қоса жаңа кен орындары игерілуде, жеткізілім ауқымы өсуде, сондықтан экспорттық маршруттарды, соның ішінде, нарықтың барлық қатысушылары үшін тиімді болатын ірі құбыр желілерін, құрлық жəне теңіз жолдарын дамыту қажет. Транзиттік дəліздерді дамыта отырып, ғаламдық энергетикалық қауіпсіздікті арттыру мəселесін де ескерген абзал. Географиялық жағынан қолайлы орналасуына байланысты Қазақстан маңызды аймақаралық транзиттік орталық бола алады. Болашақта Қазақстан теңізге шығатын жолдары бар елдерде логистикалық орталықтарды құру ісін инвестициялауы тиіс. Астанада өтетін Энергетикалық хартия үшін Шарттың алдағы бес жылдағы дамуын айқындайтын тағы бір аса маңызды құжат – Астана декларациясына да қол қойылмақ. Қазақстан дүниежүзіндегі энергия ресурстарының ірі тасымал даушыларының бірі болып табылады. Алайда біз экономикамыздың энергетикалық тиімділігіне қатысты жетістіктермен мақтана алмаймыз. Бір сөзбен айтқанда, энергия үнемшілдікпен тұтынылмайды, осының салдарынан экологияға зиян келтіріледі. Осыған байланысты «жасыл» экономиканы дамытуда қандай қадамдар жасалуы

керек жəне жағдайды қалай оңалтуға болады? Осы сұрақ шеңберінде Энергетикалық хартия Хатшылығы Қазақстан экономикасының барлық салалары бойынша жан-жақты зерттеу жұмысын жүргізді. Осы зерттеулер негізінде Қазақстанның энергия тиімділігі бойынша мемлекеттік саясатына шолу жасалынды. Біздің елімізде энергетикалық саясатты жетілдіру бойынша ауқымды шаралар жүргізілуде. Энергия шығынын азайтуға бағытталған мемлекеттік ТКШ жаңарту бағдарламасын ірі жобалар қатарына жатқызуға болады. Бұған қоса, қазірдің өзінде есептеу аспаптарын орнату, энергия үнемдейтін шамдарға көшу бойынша жұмыстар жүргізілуде, инженерлік желілер жыл сайын жаңартылып отырады. Елімізде энергия үнемшілдігі мен тиімділігін арттыру мақсатында бірқатар шаралар атқарылуда. Осы орайда еліміздің алдында ауқымды міндет тұр. Яғни 2020 жылға таман ІЖӨ бойынша жұмсалатын энергетикалық қуатты 40%-ға дейін төмендету көзделініп отыр. Қазір біздің еліміз бұл көрсеткіш бойынша дамыған елдер деңгейінен едəуір артта қалып келеді. Қазақстанның энергия үнемдеу əлеуеті аса зор, ал энергетикалық тиімділікті арттыру – инвестиция тартатын үлкен алаң. Бұл орайда біз үшін əлемде үлгі ретінде қолданатын табысты тəжірибелер жетерлік. Хатшылық əзірлеген шолудың айрықша ерекшелігі, мұнда энергия тиімділігін арттыру үдерісінде табысқа жеткен дамыған елдердің тəжірибесіне жан-жақты талдау жасалған. Айта кететін мəселе, бұл талдаулар Қазақстанның тəжірибесіне байланыстырылып жасалған. Яғни дамыған елдердің аталмыш тəжірибелерін елімізде əртүрлі деңгейде ойдағыдай қолдануға болады деген сөз. Энергетикалық хартияның сарапшылары еліміздің экономикалық секторлары бойынша нақты ұсыныстар əзірледі. Мəселен, энергетика саласында тарифтерді өзгерту, инвестиция тарту жəне электртарату компанияларын қолдайтын мемлекеттік бағдарлама жасау арқылы энергия үнемдеуді ынталандыруға мүмкіндік беретін жобалар ұсынады. Қазақстан Энергетикалық хартия жөніндегі конференцияға білікті төрағалық етті. Оны сессия қарсаңында өткен жүздесуде сарапшылар атап көрсетуде. Енді біздің еліміз алдағы жылы əлемдік энергетикалық элита өкілдерінің басын қоспақ. Қазақстан 2015 жылы Астана немесе Алматы қаласында Энергетикалық хартия форумын өткізуге ұсыныс жасап отыр. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан», Гүлзия СЕЙІТОВА. АСТАНА.


10

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

 Спорт саңлағы

Топжарєан «Жарайсың, Жасұлан!». Соңғы екі аптадан бері осылай деп сүйсінбеген қазақ баласы, осылай деп жазбаған ақпарат құралдары жоқ шығар, сірə! Жасұланның жеңісі елдің рухын көтерді. Төбесін көкке жеткізді. Жасұланның жеңісі жастардың санасына жасындай жарқ етіп, намысын қамшылады. Спорттың осы түріне деген қызығушылықтарын арттырды. Шынын айту керек, ауыр атлетикадан қазақтан шыққан тұңғыш əлем чемпионы Жасұлан Қыдырбаев туралы ел бұған дейін жақсы біле бермейтін. Өйткені, соңғы екі жылда бұл спортшы үлкен бəсекелерде бой көрсетіп, күш сынаған жоқ. Есесіне тау көтерген Толағай туралы елдің енді білгісі келеді. Қайбір күні бүкіл қазаққа қуаныш сыйлаған ұланды Жамбыл жұртшылығы Тараздың шығыс қақпасынан қуанышпен қарсы алды. «Сүйер ұлың болса, сен сүй, сүйінерге жарар ол» деген, алтынын алақанына сап, арманына қанат байлап жеткен ақсары ұлға Жамбыл облысының əкімі Кəрім Көкірекбаев «Джип» көлігін тарту етіп, мерейін өсірді. Ал осындай жеңімпазды баптаған Дəулет Əділғазинге бір миллион теңгенің сертификаты табыс етілді. Талғарда туған, Таразда белін буған Жасұлан ашық жігіт екен, бірден-ақ əңгімеміз жарасып жүре берді. – Жасұлан, еліміздің мерейін асырып, халқымызды қуанышқа бөлеген алтын медаль құтты болсын! Жалпы, спортқа қалай келдің, не себеп болды, қандай жолдардан өттің? Əңгімені осыдан бастасақ... – Көп рахмет. Бала кезімнен спортқа құмар болып өстім. Туған жерім – Алматы облысындағы Талғар қаласы. Шағын ғана əдемі қала. Бір жағы балалық, бір жағы қызығушылық шығар, əйтеуір, сол жылдары спорттың бірнеше түрімен айналысып көрдім. Сөйтіп, 8-сыныпта Алматыдағы республикалық дарынды балалар спорт мектеп-интернатына ауыстым. Осы шаңырақта ауыр атлетикаға ден қойып, спорттың осы түріне біржолата тоқтап, түбегейлі айналыса бастадым. Ауыр атлетикамен айналысу үшін бұл мектепте жақсы жағдай жасалған. Осында 11 сыныпты бітірдім. Одан республикалық олимпиада ізбасарларын дайындау орталығы, спорт колледжінде тəлім алдым. – Ақпарат құралдары арқылы оқып жатырмыз, қара пайым ғана отбасыдан шығыпсың. Ата-анаң да қара пайым жандар екен. Бар қазақтың төбесін көкке жеткізген «алтыныңды» алдымен ауылдағыларға көрсетіп, соларды қуантуға асыққан шығарсың... – Əкем – электрик, шешем – тарих пəнінің мұғалімі. Əкем əскерге кетердің алдында біршама уақыт күреске қатысыпты. Ауыл арасындағы жарыстарда бақ сынапты. Бірақ əскерден келе салып отбасын құрғандықтан, спортпен түбегейлі айналыспапты. Иə, шынында алтын медалімді алдымен ауылдағы ата-анама көрсетуге асықтым. Қанша дегенмен, туған жердің, ата-ана, ағайындардың қуанышы бір бөлек қой. Бірден Талғарға бет алып, ағайынды қуантып, əкемнің батасын алдым. Одан Таразға қарай жолға шықтық. – Алматыда жүріп Əулиеата өңіріне келуіңе не себеп болды? Қанша дегенмен, аймақтарға қарағанда, бұл қалада спортқа жақсы жағдай жасалған емес пе дегенім ғой...

– Пəлендей себеп болған жоқ. Таразда да дарынды балалардың спорт мектеп-интернаты бар. Материалдық базасы өте мықты. Сол мектептің директоры, Жамбыл облысындағы ауыр атлетика федерациясының вице-президенті Манарбек Ағай даров пен Алматыда өзім оқыған республикалық олимпиада ізбасарларын дайындау орталығының директоры Мəден Қалетов деген азамат екеуі жақсы таныс екен. «Сендердің облыстарыңда ауыр атлетика жаңадан дамып келеді, бізде осындай жас бала бар, соны шақырып, тəрбиелеп шығарсаңдар қайтеді?» деген ұсыныс айтыпты директорымыз. Манарбек аға бірден келісіпті. Сөйтіп, алғашқы бапкерім Дəулет Əділғазиннің рұқсатымен Жамбыл облысы, Байзақ ауданынан үй алып беріп, сол жерге осы облыстың тұрғыны есебінде тіркеп, Тараздағы дарынды балалар мектеп интернатында жаттыға бастадым. Мен келген соң ауыр атлетикамен айналысатын 24 баланың басын қосып, арнайы топ ашылды. Сондай-ақ, осы қаладағы облыстық олимпиада ізбасарларын дайындау орталығынан ауыр атлетика бөлімі ашылды. Бір жылдан кейін жоғарғы спорт мектебі ашылды. Мұның бəрі, əрине, жергілікті əкімдіктің қолдауының арқасында жүзеге асты. Əйтеуір, жергілікті билік спорттың осы түріне қатты көңіл аударды. Сол жоғарғы спорт мектебінде спортшы есебінде жалақы алып, зілтемір көтеруге

атандым. Мұны сəттілік деп айтуға болатын шығар. Əрине, бұл дауға ешкімді кінəлай алмаймын. Тіпті, қаныма рұқсат етілмеген stanozolol дəрісінің қалай еніп кеткенін өзім де білмеймін. Алғашында əрқалай күй кештім. Бірақ сабырлық сақтап, шыдау керек деп шештім. Осы екі жылда үлкен спорттан біраз демалып, жаттығумен алаңсыз айналыстым. Ең бастысы, өзімді-өзім тастап

 Ұстаз лебізі

Жасўлан – ґте еѕбекќор, ќаєылез жігіт

Дəулет ƏДІЛҒАЗИН, бапкер:

– Өзім спортты қойып, жаттықтырушылыққа ауысқан кезде алғашқы шəкіртім осы Жасұлан болды. Екеуміз жұмысты 2006 жылы Алматыда бастадық. Нəтиже жаман емес. Алғашқы шəкіртім ауыр атлетикадан қазақтан шыққан тұңғыш əлем чемпионы атанды. Аллаға мың шүкіршілік. Бұл бүкіл қазақ күткен қуаныш еді. Жасұлан өте еңбекқор, ешқашан жаттығудан қалмайды. Барлық талаптарды орындайтын, қағылез бала. Алға қойған мақсатымыз көп, ол – дайындықты күшейтіп, алдағы дүбірлі жарыстарда тағы да биіктен көріну. шындап кірістім. Əрине, еселі еңбек нəтижесін берді деп ойлаймын. Содан бергі төрт жылдың ішінде жастар арасында Азияның екі дүркін чемпионы атанып, сондай-ақ, жастар арасында өткен əлем чемпионатында үшінші орын алдым. Міне, Алла тағалам қуат беріп, Алматыда өткен əлем чемпионатында ауыр атлетикадан қазақтан шыққан тұңғыш чемпион атанып, «алтын» олжаладым. – Иə, шынында бұл «алтынды» қазақ халқы өте көп күтті. Бəрі сəтімен болды. Əйтсе де, бұл алтынға жету үшін талай тар жол, тайғақ кешуден өттің ғой. Соның бірі өз басыңнан өткен допинг дауы көңіл-күйіңе, дайындығыңа қалай əсер етті? – Дұрыс айтасыз, бəрі сəтімен болды. Халықаралық ауыр атлетика федерациясы мені тыйым салынған препаратты пайдаланды деп екі жыл үлкен спорттан шеттеткен болатын. Сол екі жылдық шектеудің соңғы күні 11 қарашада күні аяқталды, 14 қараша күні 94 кило салмақта əлем чемпионы

жібермедім. Əрі осы уақыт ішінде ең қуаныштысы – келін түсіріп, ата-анамды қуанттым. – Екі жыл уақыт шынында құр өтпеген екен. Енді отбасың туралы айта кетсең... – Ата-анамыздан бір ұл, бір қызбыз. Əпкем бар. Ол осы Жамбыл облысына келін болып түскен. Келіншегімнің төркіні де осы Жамбыл облысының Шу ауданы. Ол да спортшы, бокспен айналысқан, спорт шебері деген дəрежесі бар. Əйелдер арасында Қазақстан чемпионы атанған. Бір қызымыз бар. Бір жастан енді асты. Кішкентай болғандықтан шығар алдағы уақытта қызымды спортқа беремін, спортшы етемін деген ой жоқ. Алла тағалам ұл беріп жатса, онда бұл туралы ойлануға болады. – Жасұлан, елдің назарында жүрген жандардың соңынан əртүрлі сөз еретіні бар ғой. Сен чемпион болғалы ел арасынан «Ойбай, Жасұланның əйелі орыс екен, басқа ұлттан екен» деген əңгімені құлағымыз шалып

қалды. Бұл қаншалықты рас? – Жоқ, бұл шындыққа жанаспайды. Келіншегім қазақтың қаракөз қызы. Келіншегім де, өзім де сап-сары болғаннан кейін көрген жұрттар «орыс» деп ойлап қалған болуы керек. Əйтпесе, екеуміз де таза қазақпыз. – Чемпионаттың алдында басқа облыстар шақырып: «Бəсекеге біздің өңірдің атынан түссең» деген ұсыныстар айтқан жоқ па? – Жоқ, ондай ұсыныстар болмады. Шынымды айтайын, мен дүниеге келген Талғар қаласында ауыр атлетикаға арналған арнайы зал жоқ. Спорттың бұл түрі аса дамымаған. Сондықтан кезінде Алматыға ауысуға тура келді. Одан кейінгі бар жаттығуым осы Жамбыл жерінде өтті. Соңғы төрт жылдан бері осы облыстың атынан жарыстарға қатысып жүрмін. Алматыда өткен əлем чемпионатында «Бір қазақ алтын медаль алса екен» деген мақсат болды. Сол мақсат орындалды. Қоржынға «алтын» түсті. Жалпы, бұл 94 килоны нағыз алтын салмақ деп айтуға болады. – Əлем чемпионатының алдында сені В тобына қойды, «Енді Жасұлан үшін алтынның ауылы алыс» деген əңгімелер де айтылды емес пе? – Иə, рас, алғашында мені В тобына қойды. Бұл бір жағы тактикалық амал да болды ғой деймін. Бірақ, бапкер лерім мұнымен келіспей, біраз жұмыс жасады. Қолдау көрсетті. Шынында В тобында қалып қойғанда, алтын медальды көрмейтін едік. Сондықтан бұл менің ғана жеңісім емес, бапкерлерімнің де жеңісі. Бап керім – Дəулет Əділғазин мені сонау Алматыдағы мектеп-интернаттан баптап келеді. «Бақ шаба ма, бап шаба ма?» деген сөз бар. Жаттығу барысында мен Владимир Седовтан біршама көп салмақ көтердім. Іріктеу жарысында да алда болдым. Бірақ менің салмағым 105 кило еді. Сөйтіп, 94 килодағы спортшының жарақаттанып қалуына байланысты мен осы салмақ бойынша жарысқа шықтым. Ол үшін біраз

салмақ «қууға» тура келді. Яғни, бұл жеңіс бапкерлерімнің ақылкеңесі арқасында да келді деп айтуға болады. – Дүбірлі жарыс алдында Илья Ильиннің тобында жаттығыпсың. Бұл дайындықтан қандай əсер алдың? – Илья Ильин – өте дарынды спортшы. Ол адамдарды тани біледі жəне тарта біледі. Талай жылдан бергі төккен терімді, еңбегімді бағалағаны болар, Илья маған назар аударды. Осы уақыт ішінде маған үлкен қолдау көрсетті, көмектесті. Менің əлем чемпионатына қатысуым үшін Ильяның командасы қолдан келгеннің бəрін жасады. Білесіз бе, Илья кіріп келгеннен залдың мінезі өзгеріп сала береді. Жаттығып жатқан жігіттердің көңіл-күйлері көтеріліп, шабыттана түседі. Осындай тау тұлғалы адаммен бірге жаттығып жатқанымыз біз үшін үлкен қуаныш, құрмет, мақтаныш. Тіпті, шетел спортшылары онымен бірге жаттығуды арман етеді. Илья жанындағыларға көмегін беріп, ақылын айтып отырады. Жалпы, байқағаным – егер командада бір лидер пайда болса, жігіттердің бəрі соның қасына топтасып, соған еліктей бастайды. Бұл өз кезегінде жігіттерге күш-қуат, сенім береді екен. – Əңгіме басында «Жамбыл облысында спорттың осы түрі жақсы дамып келе жатыр» деп айтып қалдың... – Ауыр атлетиканың бір азабы – бір спортшыны дайындау үшін ең кемі 4-5 жыл уақыт кетеді. Сондықтан спорттың бұл түріне асқан сабыр, шыдам, төзім керек. Қазір Жамбылда осы спортпен айналысып, құлшынып жүрген жастар көп. Олардың болашақтарынан үміт зор. Облыстың бас бапкері Мирас Қожахметовпен де, басқаларымен де қоян-қолтық бірге жұмыс істеп, тығыз араласып тұрамыз. Облыста осы салада шəкірт тəрбиелеп жүрген Жантас Нұрмағамбетов деген бапкер – досым əрі сыныптасым. Осы облыстан тағы да Қазақстан чемпиондарын шығарсақ деген ниетпен аянбай еңбек етіп жатыр. Балалардың құлшынысы жақсы, жаттығу жасау үшін барлық жағдай жасалған. Жақсы нəтиже көрсеткен спортшылар үшін облыс əкімінің арнайы стипендиясы бар. Қазір облыста ауыр атлетикадан 7-8 Қазақстан чемпионы, бірнеше спорт шеберлері бар. Яғни, шынында бұл сала дами бастады. Содан болар, жақында ғана республикалық федерация облыстағы спорт мектептеріне қолдау көрсетіп, құрал-жабдықтар алып беріпті. – Қатты қиналған сəттеріңде спортты тастасам ба деген ой болған жоқ па? – Жастайымнан спортпен айналысқаннан шығар пəлендей қиналған кезім жоқ. Ешқашан да спорттан кетсем деген ой болған емес. Спортты сүйемін, жақсы көремін. Спортты сүйіп, жантəніңмен шындап айналыспасаң, ешқандай нəтиже шығара алмайсың. – Жасұлан, Алматыда өткен əлем чемпионатында соң ғы сəтте сəжде жасап, жерге басыңды идің. Біреулер үлкен доданың алдында əулие аралап, əруақтарға құран оқытады ғой. Сенде ондай сенім бар ма? – Жамбыл – əулиелі жер. Бірақ өтірік айтып не қыламын, бұл доданың алдында əулие аралағанымыз жоқ. Бір Аллаға сендім. Сосын күшіме, дайындығыма, жаттығуыма сендім. Мені қолдағандары үшін барша Қазақ еліне рахмет. – Əңгімеңе рахмет.

Моѕєолдар мыќтылыєын мойындатты Өткен жеті күн Жамбыл жері үшін спортты ұлықтаған апта болды. Апта ортасында ауыр атлетикадан қазақтан шыққан тұңғыш əлем чемпионы Жасұлан Қыдырбаевты жамбылдықтар зор қуанышпен қарсы алды. Сенбі күні «Тараз-Арена» спорт сарайында «Еуразия барысы» халықаралық турнирі дүркіреді. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Ұлттық күрес өнерін əлемдік деңгейге паш еткен биылғы бəсеке қазақ даласын сазды əуенімен тербетіп, ғаламат күштің иесі атанған Балуан Шолақтың 150 жыл толуына арналды. Бұл күні дүлей күш пен ақындық қасиетті бір бойына сыйдыра білген ұлтымыздың даңқты перзентіне қойылған ескерткіштің ашылу рəсімі өтті. Жамбыл облысының əкімі Кəрім Көкірекбаев толағай денелі даңқты балуанның сом білегімен зіл батпан кір тасын көтеріп тұрған осы бір бейнесі жастарға, спортшыларға күш-қуат беріп, намысын оята берсін деген тілегін жеткізді. Сонымен, биылғы байрақты бəсекеде 12 елдің атынан 60 балуан сынға түсті. Былтырғы жылмен салыстырғанда, қатысқан елдер саны біршама көп. Еліміздің атынан бес салмақ бойынша кілемге Абзал Арыстанбеков (60 кг.), Қайрат Ағыбаев (70 кг.), Дəулетхан Жақыпов (80 кг.), Мұхит Тұрсынов (90 кг.), Айбек Нұғымаров (90+ кг.) шықты. Айтулы додаға «Қазақстан барысы» қазақ күресін дамыту қоры, Қазақ күресі федерациясы, Жамбыл облысының əкімдігі ұйымдастырып, «СамұрықҚазына» ұлттық əл-ауқат қоры бас демеушілік етті. Ұлттық құрамамыз жеребе бойынша Қытай балуандарымен кездесіп, 5:0 есебімен жеңіске жетті. Дəл осылайша екі топқа бөлініп, бір-бірімен күш сынасқан құрамалардың ішінде əсіресе, моңғол балуандарының екпіні тау қопарардай екені анық байқалды. Олар алғашқы айналымда ресейліктерді оп-оңай тізе бүктірсе, кейінгі кездесуінде қырғыздарды тапап өтті. Осыдан кейін-ақ, ақтық айқас негізінен Қазақстан мен Моңғолия командалары арасында болатыны айқын аңғарылды.

Онда вице-министр Т.Балықбаев Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Жолдауына орай білімғылым саласы бойынша атқарылатын жұмыстар туралы жан-жақты тоқталып, 14 индустриялық бағдарламалар мен жобалар бойынша өндірісті жоғары білімді кадрлармен қамтамасыз ету мақсатында карта əзірленгенін баяндады. Онда

Суреттерді түсірген Ақəділ РЫСМАХАН.

Жамбыл облысы.

––––––––––––––––––– Суретті түсірген Нұрғиса ТҰРҒЫНБЕК.

Қазақстанның Орталық коммуникациялар қызметінде Білім жəне ғылым вице-министрі Тахир Балықбаев жəне елордадағы С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті басшылары қатысқан брифинг өтті. «Егемен Қазақстан».

Жамбыл облысы. ––––––––––––––

Əңгімелескен Оралхан ДƏУІТ, «Егемен Қазақстан».

Баєдарламалар баяндалды Сүлеймен МƏМЕТ,

«Жүзден – жүйрік, мыңнан – тұлпар» дейді ғой қазақ. Рас екен. Сонымен соңғы айналымға Қазақстан, Моңғолия, Тəжікстан жəне Грузия құрамалары шықты. Шынын айту керек, кілемде Қазақстан мен Моңғолия балуандарының жолығуын жанкүйерлер тықыршып күтіп отырған болатын. Бірақ, өкінішке қарай, ақтық айқас біз күткендей нəтиже бермеді. Моңғол балуандарының мықтылығын бəрі мойындады. Алғашқы төрт балуанымыз қарсыластарынан бірінен кейін бірі жеңіліп, бірінші орынның кімге бұйыратыны ə дегендеақ шешіліп қойды. Бұл күні кілемге шыққан соңғы балуанымыз Айбек Нұғымаров пен моңғол Сугаржаргал Болдпурэвулы арасындағы күрес елдің ішін пыстырардай тым сылбыр болғанымен, біздің балуанның жеңіске жету үшін бар күш-жігерін аямай салып баққаны сүйсінтті. Айбек 205 килолық Сугаржаргалға кілемде қожайындық жасауға еш мүмкіндік бермеді. Ақырында бұлталаққа көнбейтінін сезді ғой деймін моңғол балуанының жүйкесі сыр берді. Сөйтіп, екі мəрте тəртіп бұзды. Төрешілердің шешімі бойынша жеңіс бірауыздан Айбекке берілді. Сонымен, бірінші орын Моңғолияға бұйырды. Екінші орынды Қазақстан иеленді. Үшінші орынға Грузия, төртінші орынға Тəжікстан балуандары орналасты. Бірінші орын алған командаға 50 мың АҚШ доллары, екінші орынға – 20 мың, үшінші орынға 10 мың АҚШ доллары табыс етілді. Бұдан бөлек тағы 5 командаға қаржылай сыйлықтар тапсырылды.

сирек металдар, геологиялық зерттеу, автокөлік жəне автокөлік құрылысы, азық-түлік өнеркəсібінің технологиясы, құрылыс материалдары, сонымен қатар, теміржол техникасының өндірісі, мұнай-газ химиясы, электр құралдары, өзге де салалар қамтылғанын тілге тиек етті. Қазір осы бағыт ерекшеліктері ескеріп, 11 жоғары оқу орны анықталған екен. Соның ішінде 10-ы іріктелініп алыныпты. Бұл жоғары оқу орындарында жаңа

технологиялық үрдістер басшылыққа алынып, шетелдік əріптестермен бірлесіп əзірленген жаңа білім беру бағдарламалары жүзеге асырылмақ. Одан басқа 2014 жылдан бастап Астана, Алматы қалаларында екі əлемдік деңгейдегі колледж құрылыстары жүргізілуде. Өңірлік қажеттілікке байланысты аталған колледждер экономиканың басым секторларына, оның ішінде инжиниринг, сəулет жəне құрылыс, ақпараттық, коммуникациялық технология, сəндік жəне жобалау, ауылшаруашылық кешендері, металл, машина жасау салалары бойынша кадрлар дайындалмақ. Осы айтқандарға нақты мысалдар келтірер болсақ, құрылыс саласы жəне құрылыс индустриясы үшін

кадрларды дайындау 51 оқу орнында 14 мамандық бойынша оқытылып жатса, онда білім алып жүргендер – 24 437 құрайды. Оның 19 148-і мемлекеттік тапсырыс иелері екен. Ал ауылшаруашылық саласы үшін 175 техникалық жəне кəсіптік, ауылдық оқу орындарында 17 мамандық аясында 57,3 маман білім алып жүр екен. Мұнай-газ саласына қажет мамандарды 27 техникалық-кəсіптік оқу орындары 8 мамандық бойынша əзірлейді. Онда қазір 13 447 адам оқып жүрсе, олардың 4775-і мемлекеттік тапсырыс негізінде білім алуда. Тау-кен саласына қатысты мамандықтарда да 10010 адам оқып жүрген көрінеді. Жалпы, еліміздің өркендеуіне қажет кадр дайындау ісі Елбасы тапсырмасына орай жүргізіліп жатқанын брифингке қатысқан азаматтар жан-жақты баяндап, бұл игілікті іс алдағы уақытта да жалғаса беретінін жеткізді.


11

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру (Жалғасы. Басы 229-нөмірде).

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ жанындағы қоғамдық кеңес «Қолжетімді тұрғын үй-2020» бағдарламасының орындалуын бақылауда ұстауда. Банк басқармасының ұсынысымен құрылған кеңес 2014 жылдың 30 маусымында өзінің алғашқы кеңесін өткізді. Қазақстан Журналистер одағының төрағасы Сейітқазы Матаев жетекшілік ететін ұйымның құрамына елімізге белгілі журналистер Сергей Пономарев, Сергей Туник, Дəурен Қуат, Айбар Олжаев, Исаак Дворкин, Қазақстан кəсіпкерлері ассоциациясы басқармасы КАЗКА кеңесінің төрағасы Жұмабек Жанықұлов жəне банк салымшылары Мамырəлі Мəмбетов пен Айнұр Байсақалов сайланған.

Ќоєамдыќ кеѕес банк салымшыларыныѕ мїддесін кґздейді

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Тəуелсіз қоғамдық кеңестің басты міндеті «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ қызметі туралы халықты толыққанды жəне шынайы ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Бұл өз кезегінде «Қолжетімді тұрғын үй2020» бағдарламасының мақсатын жұртшылыққа жеткізумен қатар, «банк-қоғам» байланысын нықтауға мүмкіндік береді. Кеңес республика аумағындағы банк қызметіне мониторинг жасай алады, тоқсан сайын мəжіліс шақырып, салымшылар мен үлескерлердің өтініштілектерін қарайды. Осыған қатысты тиісті ұсыныстар жасалады. Ортақ іске белсенділікпен кіріскен кеңес жұмысының қайтарымы да көңілдегідей. Мəселен, кеңестің соңғы отырысында құрылыс нысандарындағы өзекті мəселелер өткір қаралды. Атап айтқанда, Ақтау жəне Алматы қалаларындағы 109 мың шаршы метрді құрайтын 31 тұрғын үйге қатысты орын алған проблемаларға терең талдау жасалды. Сондайақ, Атырау мен Шымкенттің əрқайсысындағы үш, Павлодар мен Петропавлдағы бір-бірден құрылысы аяқталмаған үйлер жөнінде атқарушы органдардың есептері тыңдалды. Кеңес қарауына Көкшетауда салынып жатқан көппəтерлі 5 үйге қатысты соңғы екі айда 15 шағым келіп түскен болатын. Қоғамдық ұйым істің жай-жапсарына қанығу мақсатында, 18 қарашада Ақмола облысының орталығында алғашқы көшпелі мəжілісін өткізіп, құрылыс алаңдарындағы жағдаймен танысты. Көкшетау қаласындағы 150 пəтерлік, көпқабатты бес тұрғын үйдің пайдалануға беру мерзімі 2014 жылдың қыркүйек айында аяқталуға тиіс еді. Аталған үйдің құрылысы толық аяқталған. Əйткенмен, жалпы аумағы 9,9 мың шаршы метр болатын жаңа үйлерге коммуникациялық инфрақұрылымның жоқтығынан тұрғындар əлі кіре алмай отыр. Бұл мəселе 22 қыркүйекте өткен «Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» жанындағы қоғамдық кеңестің екінші отырысында талқыланған болатын. Пəтерлерін сарыла күткен «Қолжетімді тұрғын үй2020» бағдарламасына қатысушысалымшыларға қолұшын беру, тығырықтан шығар жолды бірлесе табу үшін жергілікті атқару органдарының өкілдері, банк басшылығы жəне қоғамдық кеңес мүшелері дөңгелек үстел басында бас қосқан еді. Ол кезде əкімдік өкілдері «жаңа қоныс иелері ұзақ күткен пəтерлеріне жыл соңына дейін кіреді» деп сендірген. Бірақ, содан бері «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ-тың салымшылары-пулға қатысушылардың шағымы көбеймесе, азайған жоқ. Тұрғындардың сөзіне қарағанда, Көкшетау қаласының шетінде орналасқан «Васильков» шағын

ауданында коммуникация түгілі, тұрмысқа қолайлы жағдайлардың өзі қарастырылмаған, мұнда жол да, тротуар да, жарық та жоқ. ҚТҚЖБ басшылығы өз клиенттерінің талаптарын қолдайды. Тұрғындар жаңа пəтерге қоныстанғанға дейін бұл жерді абаттандыруға жəне көлік инфрақұрылымын жасауға қатысты барлық мəселелердің түйіні шешіледі деп үміттенеді. Олай болмаса, бұл үйдің тұрғындары өркениеттің барлық игілігінен шет қалмақ. Қоғамдық кеңес мүшелері мен журналистер қазылған орлар мен ойқыш-ойқыш жолдармен жүріп, құрылыс алаңын ілдебайлап аралап шықты. Одан кейін банк салымшысы Əлия Ақшиеваға бөлінген бір бөлмелік пəтерде қала басшылығының қатысуымен мəжіліс өткізілді. Банк жанындағы қоғамдық ұйым өзінің алғашқы көшпелі мəжілісін бізде өткізіп отырғаны кеңестің белсенді қызметін дəлелдейді, деді «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Ақмола филиалының директоры Айбас Жарқынбаев. Біз Көкшетау қалалық жəне Ақмола облыстық əкімдігімен бірлесіп тығырықтан шығу жолдарын қарастырудамыз. Кеңес құрамындағы Сейітқазы Матаев, Сергей Пономарев жəне басқа азаматтардың араласуымен орын алған проблемалар қысқа мерзім ішінде шешіледі деп ойлаймын. Банк салымшыларының мүддесі осыны қалайды. Елбасының биылғы стра тегиялық Жолдауында тұрғын үймен қамтамасыз етуге ерекше кө ңіл бөлінді. Осыған байланысты мынаны айтқым келеді. Жұртшылық үшін қолайлы бағдарлама қолға алынғалы Көкшетауда 180 пəтерлік алты тұрғын үй пайдалануға берілді. Биыл бағдарламаның бірінші бағыты бойынша Көкшетау мен Щучье қалаларында – 18, сонымен қатар, осы қалаларда жас отбасыларына арналған 2 үй салынып жатыр. Бұл қозғалыс алдағы уақытта да жалғасын табады». Банк салымшылары Əсемгүл Ақатова, Тайжан Самтиков, Əлия Ақшиева мен республикалық қоғамдық кеңестің мүшесі Айнұр Байсақаловтың пікірлерін тыңдаған Көкшетау қаласы əкімінің міндетін атқарушы Аманкелді Смайылов орын алған жағдайға қатысты кеңінен түсінік берді. Аманкелді Халауденұлы тұрғын үйлердің коммуникациялық инфрақұрылымына қатысты проблемалардың 2014 жылдың желтоқсан айында толық шешілетіндігіне уəде берді. Бірақ, болашақ тұрғындардың абаттандыру мəселесінде келер көктемге дейін шыдай тұруы қажеттігі айтылды. Бұған кеңес мүшелері мен банк салымшылары түсіністікпен қарайтындығын білдірді. Өйткені, алдағы кезде «Сарыарқа» аталатын жаңа шағын ауданда құрылыс жұмыстары бірінші рет жүргізіліп отыр. Алда жоспарлар көп,

қосымша ғимараттар салынады. Сондықтан, əр үйге жеке абаттандыру ісін жүргізу мүмкін емес. Соған қарамастан, уақытша болса да аулалар тəртіпке келтіріліп, кірме жолдарға тас-шағал төселетіндігіне уəде берілді. Ал, дайын үйге кіргісі келетін азаматтар құжаттарын дайындай берулеріне болады. Кездесуге қатысушылар төмендегідей мəмілеге келді: қала əкімдігі электр жарығын, жылу мен суды қамтамасыз етеді, банк клиенттері күте тұратын болады. Қ оғ амд ы қ кеңес т өрағ асы Сейітқазы Матаев өз сөзінде мыналарды атап көрсетті: «Адамдар бұл үйлерге қоныстанғанда келеңсіздіктермен күресуді емес, разылықтарын білдіруі үшін қолдан келгеннің бəрін жасау қажет. Кірпіштен салынған үйлер сапалы, жылы, бөлмелердің жоспарлануы да ыңғайлы. Басталған істі тыңғылықты аяқтау керек. Коммуникациялар тартылуы тиіс. Біз атқарушы орган емеспіз, əкімдіктер бізге есеп беруге міндетті емес. Бірақ, мемлекеттік органдар біздің талаптарымызға түсіністікпен қарап, оны орындауға тырысатыны қуантады. Бірінші мəжілісімізде көптеген ұсыныстар айтқанбыз, көріп отырғандарыңыздай, олардың көбісі орындалды. Бүгінгі берілген уəделер толық орындалмаған күннің өзінде, қоғамдық бақылаудың осындай мүмкіндігінің өзі маңызды». Мəжіліс барысында қоғамдық кеңестің os@hcsbk.kz электронды мекенжайы хабарландырылды. Банк салымшылары осы бойынша толғандырып жүрген мəселелерін жолдай алады. Сұрақтардың еш қайсысы назардан тыс қалмайды. Осы ретте, «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Бəйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ-тың үлескер компаниясы екендігін еске сала кеткіміз келеді. Банк əлеуметтік міндеттерді атқарады. Оның басты мақсаты – пайда табу емес, адамдарды тұрғын үймен қамтамасыз ету болып табылады. Бүкіл жұмыс «Қолжетімді бас пана-2020» бағдарламасы аясында атқарылады. Мұнда «Тұрғындардың барлық категориясына арналған» жəне «Жас отбасылары үшін» аталатын қос бағыт басшылыққа алынады. Биылғы 1 қарашаға дейінгі дерек бойынша, бірінші бағыт шеңберінде жергілікті əкімдіктермен жалпы аумағы 1 миллион 203 мың шаршы метрді құрайтын 232 тұрғын үй салу жөнінде келісім жасалған. Бұл 18749 отбасының тұрмыс жағдайы жақсарады деген сөз. Бүгінгі күні, банкке тапсырылған қабылдау актісіне сəйкес, 625,6 мың шаршы метрлік 121 жаңа үй қуаныш иелерінің игілігіне берілді. «Жас отбасылары үшін» бағытымен, жоғарыда аталған мерзімде, банк 384,5 мың шаршы метрлік 103 тұрғын үйдің (6719 пəтер) құрылысын жүргізу жөнінде келісім жасаған. Мұның ішінде 173,6 мың шаршы метрлік 51 үй (3106 пəтер) пайдалануға беріліп отыр. «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Қолжетімді баспана-2020» бағдарла масының аталған екі бағытын жүзеге асырып жатқанына қарамастан, бұл қаржы құрылымы елімізде жетекші орын алады. Сондай-ақ, бұл бағдарламаның тиімділігін көрсетеді. Оны бүгінгі күні жергілікті атқару органдары сатып алған тұрғын үйлер үшін банк 51,8 миллиард теңге қаржы аударғанымен де дəлелдеуге болады. Оның үстіне, жинақталған қаржының 71 пайызы банк салымшыларының үлесінде, яғни, тұрғын үй құрылыс жинақ салымы жүйесінің қаражаты болып табылады. КӨКШЕТАУ.

18. Құқықтық жəне кадр жұмысы басқармасының сарапшысы, С-5 санаты. Функционалды міндеттері: мемлекеттік əкімшілік қызметшілерді аттестациядан өткізу материалдарын, ан ы қт ам ал арды дай ы н дау; дем ал ы с бой ы н ш а бұйрықтарын ресімдеу; мемлекеттік қызметшілердің жыл сайынғы демалыс кестесін жасау жəне кестені сақтау бойынша бақылауды жүзеге асыру; бос əкiмшiлiк мемлекеттiк лауазымдарға орналасуға конкурс өткiзуді ұйымдастыру; мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына қойылатын біліктілік талаптарды қалыптастыру; жеке құрам, демалыс жəне іссапарлар бойынша бұйрықтарды ресімдеу; іссапар куəліктерін беру; комитеттің жұмыста жоқ басшы қызметшілері туралы күн сайынғы ақпаратты əзірлеу; ведомстволық наградалармен, грамоталармен марапаттау бойынша бұйрықтарды дайындау; кадрлардың құрамы жəне ауысуы туралы статистикалық есептерді жасау; жұмыс уақытын есепке алу табелінің жүргізілуіне бақылауды жүзеге асыру; ҚР Мемлекеттік қызмет істер агенттігімен «Б» корпусының əкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің ауысу тəртібін келісу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; мемлекеттік қызмет өтілін белгілеу жөніндегі комиссияның жұмысын ұйымдастыру; біліктілікті арттыру жəне қайта даярлау семинарлары мен курстарын жүргізуді ұйымдастыру. Қызметтік тексерістерге қатысу, еңбекке уақытша жарамсыздық парақтары тізілімдерін құрастыру; ант қабылдау бойынша салтанатты рəсімді өткізуді ұйымдастыру; дипломнан кейінгі практикадан өту бойынша жұмыстарды ұйымдастыру; Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының медициналық орталығына бекіту үшін қызметкерлердің тізімін жасау; бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс өткізу туралы хабарландырулардың мəтіндерін қалыптастыру, тəртіп жөніндегі комиссияның жұмысына қатысу; бос орындар туралы ай сайынғы есепті дайындау; əскери міндеттілерді əскери есепке алуды жүргізу жəне тиісті органға əскери міндеттілер туралы мəліметтерді беру, кадрлық іс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе гуманитарлық ғылымдар, немесе əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес, немесе құқық, немесе білім, жаратылыстану ғылымдары. 19. Мемлекеттік сатып алу басқармасының сарапшысы, С-5 санаты. Функционалды міндеттері: тауарларды, жұмыстарды жəне көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу бойынша конкурстарды, аукциондарды өткізу; мемлекеттік сатып алу бойынша уəкілетті органға тауарларды, жұмыстарды жəне көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу бойынша есептілікті ұсынуды қамтамасыз ету; баға ұсыныстарын сұрату тəсілімен мемлекеттік сатып алуды өткізу бойынша жұмысты жүзеге асыру; заң нормаларын қолданбай тауарларды, жұмыстарды жəне көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарттарды жасау; бекітілген заңнамалық тəртіппен мемлекеттік сатып алу нəтижелері бойынша өнім берушілермен жасалатын тауарларды, жұмыстарды жəне көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарттарды мемлекеттік сатып алу веб-порталында жасау жəне орналастыру; басқарма құзыретіне кіретін мəселелер бойынша заңнамалық жəне басқа да нормативтік-құқықтық актілерді жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе гуманитарлық ғылымдар, немесе əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес, немесе құқық, немесе білім, жаратылыстану ғылымдары. Практикалық тəжірибесі: нормативтiк-құқықтық актілердi мемлекеттiк тiркеу тiзiлiмiнде № 5084 болып тіркелген Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік əкімшілік лауазым санаттарына қойылатын үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. VIII. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 020000, Ақмола облысы, Көкшетау қаласы, Сəтбаев көшесі, 1-үй, Б-корпусы, 226-бөлме, электронды мекенжайы: fink.kokshe@minfin.gov.kz, анықтамалар үшін телефоны: 8(7162) 25-68-76, 25-14-93, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Талдау, есептілік жəне сапаны бақылау бөлімінің жетекші маман-жетекші бақылаушы-тексерушісі, С-О-6 санаты. Функционалды міндеттері: бақылау іс-шараларын белгілеу туралы бұйрықтарды дайындау, есебін жүргізу жəне тіркеу. Бақылау іс-шараларының материалдарын тіркеу. Инспекцияның бақылау қызметі нəтижелері бойынша есептілік құру жəне талдау. Ішкі бақылау қызметтерінің мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттын сақтауына бақылауды жүзеге асыру. Жүргізілген бақылау іс-шаралары мен олар бойынша қолданылған шаралар жөнінде ішкі бақылау қызметтерінен есептер мен ақпаратты алу. Бақылау объектілерінің есепке алу мен есептілікті жүргізуінің анықтығы мен дұрыстығын бақылауды жүзеге асыру; өз қызметінің бағыттары бойынша тиімділікті бақылауды жүзеге асыру. Инспекция басшылығымен анықталған басқа да өкілеттерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес немесе құқық салаларында. Біліктілік талаптарына сəйкес осы санат бойынша қызметтік міндеттерін орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Маңғыстау облысы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 130000, Ақтау қаласы, 23-шағын аудан, № 100-ғимарат, анықтама үшін телефоны: 8 (7292) 31-90-92, 3190-76, 31-91-48 (факс), бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. № 2 бақылау бөлімінің бас маман - бас бақылаушы - тексерушісі, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: республикалық жəне жергілікті бюджеттердің орындалуына, мемлекеттік мекемелердің бюджет қаржысының мақсатты пайдалануына бақылау жүргізеді. Бухгалтерлік есепке алу бойынша нұсқаулықтың сақталуына жəне Үкіметпен кепілдікке тартылған үкіметтік қарыздар мен несиелерді қарыз алушылармен қайтаруына жəне мақсатты пайдалануына тексереді. Шығыс сметасының орындалысын жəне құрылымының тəртібін тексереді. Жариялы мүдделі ұйымдардың қаржылық есептерін ХҚЕС сəйкестігіне бұқаралық тексеруді жүзеге асырады. Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілікті бақылау жасауды жүзеге асырады; ҚР «Жеке кəсіпкерлік туралы» Заңына сəйкес бухгалтерлерді кəсіби сертификациялау бойынша аккредиттелген ұйымдардың қызметіне тексеру жүргізеді жəне аталған ұйымдардың тізбесін жүргізеді; аудиторлық қызмет жəне кəсіби аудиторлық ұйымдар саласындағы бақылауды жүзеге асырады; ҚР «Жеке кəсіпкерлік туралы» Заңына сəйкес аккредиттелген кəсіби аудиторлық ұйымдардың қызметін тексеру жəне Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес басқа да міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес, (экономика; есеп жəне аудит; қаржы; əлемдік экономика); құқық (құқықтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес, немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі (экономист, есепші, экономист-есепші, есепші-тексеруші, (аудитор), қаржылық жұмыс бойынша экономист, еңбек жөніндегі экономист, заңгер-кеңесші, заңгер). Үлгілік біліктілік талаптарына сай осы санат бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. 2. Талдау, есептілік жəне сапаны бақылау бөлімінің бас маман – бас бақылаушы тексерушісі, негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша алған демалысы кезеңіне, санаты С-О-5, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің компьютерлік техникалық бағдарламалардың жүйелі қызмет істеуін

қамтамасыз ету; құжаттардың электрондық нұсқаларын əзірлеу жəне тарату, есептілік құру үшін бақылау материалдарының электрондық базасын қалыптастыру; бақылау іс-шараларын жүзеге асыру үшін құқықтық деректер базасын қалыптастыру; бақылауды жүргізу үшін бұйрықты ресімдеу. Ағымды жылға бақылау іс-шараларының жоспарын дайындау жəне оның орындалуына бақылау жүргізу; жоғары тұрған органдар мен жергілікті атқарушы органдарға ақпараттарды дайындау. Бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік саласында бақылауды жүзеге асыру; ҚР «Жеке кəсіпкерлік туралы» Заңына сəйкес бухгалтерлерді кəсіби сертификациялау бойынша аккредиттелген ұйымдардың қызметіне тексеру жүргізеді жəне аталған ұйымдардың тізбесін жүргізеді; аудиторлық қызмет жəне кəсіби аудиторлық ұйымдар саласындағы бақылауды жүзеге асырады; ҚР «Жеке кəсіпкерлік туралы» Заңына сəйкес аккредиттелген кəсіби аудиторлық ұйымдардың жəне аудиторлық ұйымдардың қызметін тексеру. Мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарын сақтау мақсатында бақылау материалдарына сапа бақылауын жүзеге асыру. Мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарының сəйкестігіне ішкі бақылаудың нəтижесі бойынша қорытынды мен баға беру. Бөлім ережелерін жəне бөлімнің əрбір əкімшілік мемлекеттік қызметкеріне лауазымдық нұсқаулықтарды бекіту жəне басқа да қызметтер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес, (экономика; есеп жəне аудит; қаржы; əлемдік экономика); құқық (құқықтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес, немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі (экономист, есепші, экономист-есепші, есепші-тексеруші, (аудитор), қаржылық жұмыс бойынша экономист, еңбек жөніндегі экономист, заңгер-кеңесші, заңгер). Үлгілік біліктілік талаптарына сай осы санат бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. IX. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 010000, Астана қаласы, М. Əуезов көшесі, 14-үй, № 6 бөлме (1-қабат), анықтамалар үшін телефоны: 8 (7172) 32-44-83, электронды мекенжайы: zh.omarov@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасу үшін конкурс жариялайды: Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті заңды тұлғалармен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалысы кезеңінде, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: «Мүлікті жалға беру шарттарының тізілімі» мамандандырылған бағдарламалық кешенін жүргізу, мүліктік жалдау шарттарын жасасу үшін құжаттардың пакетін дайындау, жалдау шарттары бойынша міндеттемелердің толық жəне уақтылы орындалуына бақылау, кінəрат-талап жұмыстарын жəне жалдаудан бюджетке қаражаттардың түсуі бойынша есептілікті жүргізу, республикалық мемлекеттік мүліктің мақсатты жəне тиімді пайдаланылуын тексерулерге қатысу, жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика) саласындағы, құқық саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан немесе аталған санат лауазымының функционалды бағыттарына сай келетін салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмағанда, əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес саласындағы (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, статистика), құқық саласындағы ортадан кейінгі білімге рұқсат етіледі. Үлгілік біліктілік талаптары мен тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу, компьютерде (Word, Excel, E-mail, Internet) жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Маңғыстау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 130000, Ақтау қаласы, 9-шағын аудан, № 23-ғимарат, анықтама үшін телефоны: 8 (7292) 421657, факс: 8 (7292) 421655, электронды мекенжайы: kadry.kgipmangistau@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасу үшін конкурс жариялайды: Маңғыстау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің заңды тұлғалармен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: республикалық мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мемлекеттік мүліктің тиімділігін жəне мақсатты пайдаланылуын тексерулерге қатысу; мемлекет қатысатын акционерлік қоғамдардағы, серіктестіктердегі акциялардың мемлекеттік пакеті мен мемлекеттік үлесіне дивидендтерінің уақтылы жəне дұрыс есептелуі мен аударылуына бақылауды жүзеге асыру; бөлімнің негізгі қызметі бойынша есептерді, ақпараттарды, мəліметтерді жасау жəне жолдау; Маңғыстау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің қызметіне қатысты комиссиялардың жұмысына, сондай-ақ басқа органдардағы кеңестерге, келіссөздерге, отырыстарға қатысу; бөлім басшысы мен Маңғыстау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті басшылығының тапсырмаларын, міндеттерін орындау; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштеріне жауаптар дайындау; ішкі еңбек тəртібі қағидаларын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) саласындағы, құқық (юриспруденция, халықаралық құқық), техникалық ғылымдар мен технологиялар саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан немесе аталған санат лауазымының функционалды бағыттарына сай келетін салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмағанда, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) саласындағы, құқық (юриспруденция) саласындағы ортадан кейінгі білімге рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 150000, Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавл қаласы, Совет көшесі, 34-үй, анықтамалар үшін телефоны: 8 (7152) 46-4888, факс: 8 (7152) 46-51-08, электронды мекенжайы: Үе.Yuryeva@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасу үшін конкурс жариялайды: Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті мүлікті иелену бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (1 бірлік). Функционалды міндеттері: жекешелендірілетін объектілерді сату алдындағы дайындықты жүзеге асыру. Жекешелендіру объектілерінің құнын бағалау бойынша консалтингтік фирмалардың есептерін сараптау. Республикалық меншікті жекешелендіру жəне жекешелендіруден кейінгі бақылау жөніндегі комиссияның қызметін қамтамасыз ету. Саудасаттықтар туралы ақпараттық хабарламаларды дайындау, сауда-саттықтарды дайындау жəне өткізу, жекешелендіру бойынша есептілікті дайындау. Сауда-саттықтарды өткізу бойынша бұйрықтарды дайындау, жекешелендіру объектісін сатып алу-сату шарттарын дайындау мен жасасу жəне сатып алу-сату шарттары талаптарының сақталуына бақылау. Сатып алушылардың сатып алу-сату шарттарының талаптарын орындау бойынша жекешелендіргеннен кейінгі бақылауды жүзеге асыру. Республикалық мемлекеттік меншік объектілерін сатудан республикалық бюджетке ақшалай қаражаттың уақтылы түсуіне бақылауды жүзеге асыру. «Мемлекеттік меншікті жекешелендіруді есепке алу» автоматтандырылған бағдарламаны жүргізу бойынша жұмысты жүзеге асыру. Республикалық мүлікті мүліктік жалдауға (жалға) беру жөніндегі жұмысқа қатысу. Республикалық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүліктің мақсатты жəне тиімді пайдаланылуына тексерулер жүргізуге қатысу. Заңды жəне жеке тұлғалар жүгінген кезде қолданыстағы заңнаманың нормаларын түсіндіруде консультативтік көмек көрсету. Заңды жəне жеке тұлғалардың

өтініштеріне жауаптар дайындау. Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе маркетинг немесе аймақтану) саласындағы немесе құқық (юриспруденция) саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан немесе аталған санат лауазымының функционалды бағыттарына сай келетін салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмағанда, сервис, экономика жəне басқару (экономика (салалар бойынша) немесе қаржы (салалар бойынша) немесе есеп жəне аудит (салалар бойынша) саласындағы немесе құқық (құқықтану) саласындағы ортадан кейінгі білімге рұқсат етіледі. X. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым минис трлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті Ақтөбе облысының білім саласындағы бақылау департаменті, 030002, Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, Н. Қобландин көшесі, 10-үй, анықтама үшін телефоны: 8 (7132) 96-02-08, 97-57-35, электронды мекенжайы: dkso_aktobe@mail.ru, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Білім сапасын сырттай бағалау бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, (№02-7). Функционалды міндеттері: меншік нысандары мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан білім беру ұйымдарында мемлекеттік бақылауды іске асыру; білім беру ұйымдарының қызметін лицензиялауға жəне мемлекеттік аттестаттауға қатысу; білім беру ұйымдарын тексеру жəне мемлекеттік аттестаттау материалдарын талдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: педагогикалық; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес осы облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. XI. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті, 010000, Астана қаласы, Жеңіс даңғылы, 11-үй, анықтама үшін телефоны: 8(7172)7184-17, электронды мекенжайы: k.konyratbaeva@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Павлодар облысы бойынша қазынашылық департаменті Май аудандық қазынашылық басқармасының басшысы, C-R-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: республикалық бюджеттің кассалық орындалуы жəне мемлекеттік бюджеттің есептік-кассалық қызмет көрсетуін, республикалық, өз құзыреті шегінде жергілікті бюджеттердің кассалық орындалуы мəселелерінде алдын ала жəне ағымдағы бақылауды, қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру, республикалық бюджетті орындау жөніндегі бухгалтерлік есеп жəне есеп беруді, банк есептілігін жəне бухгалтерлік есеп жүргізу жөніндегі жұмыстарды бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары: білім: экономикалық немесе заңгерлік немесе ақпараттық технологиялар саласында техникалық;əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) немесе құқық (құқықтану) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету). Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаменті, 070019, Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласы, Қазақстан көшесі, 87/2-үй, анықтама телефоны: 8-7232-26-17-33, электронды мекенжайы: g.kudaskina@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурстық комиссиясы жұмысының айқындылығын жəне əділдігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына бақылаушылардың қатысуы рұқсат етіледі. Төлемдерді бекіту жəне бақылау басқармасы жергілікті бюджеттердегі мемлекеттік мекемелердің төлемдерін бекіту жəне бақылау бөлімінің бас маманбас қазынашысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы кезеңіне), С-О-5, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: енгізілген төлем шоттарын бекіту, ҚБАЖ жүйесіне енгізілген төлем шоттарында қазынашылық департаментінің тиісті бөлімшелерінен өткенін растайтын белгілердің, жауапты орындаушылардың қолдары мен мөртаңбаларының болуын тексеру. 902 шот бойынша төлем құжаттарын бекітуге, 2-38 нысанындағы (түскен төлем) төлем тапсырмаларының сомаларын 2-38 нысанындағы (жүргізілген төлем) тапсырмаларының сомаларымен салыстырып тексеруге, 5-20 нысанындағы деректемелерді төлем тапсырмаларымен салыстырып тексеру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмаса, ортадан кейінгі экономикалық білім (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) рұқсат етіледі. Заңнамалық жəне нормативтік актілерді, Бюджет кодексін білу. Компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті Шығыс Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаментінің Көкпекті аудандық қазынашылық басқармасы, 071000, Шығыс Қазақстан облысы, Көкпекті ауданы, Көкпекті ауылы, Аухадиев көшесі, 29-үй, анықтама телефоны: 8(72348)2-72-69, 8(72348)2-72-98, электронды мекенжайы: d.zhadrin@minfin.gov.kz, a.sydykov@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурстық комиссиясы жұмысының айқындылығын жəне əділдігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына бақылаушылардың қатысуы рұқсат етіледі. 1. Операциялық топтың бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: белгіленген талаптарға сəйкес, мемлекеттік мекемелердің төлем шоттарын ҚБАЖ жүйесіне уақтылы енгізіп, бекіту жəне «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесі арқылы өткізу; бос қорларды жəне хабарламаларды тексеру, жүйеге енгізілген төлем шоттарының жай-күйіне талдау жасау, оқшауланған төлем шоттарын реттеу; инкассалық өкімдерді орындауға арналған құжаттарды қабылдап, дұрыс толтырылғанын тексеру жəне ҚБАЖ жүйесіне енгізу; орындалған төлем шоттарын есеп нысандарымен салыстырып тексеру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмаса, ортадан кейінгі экономикалық білім (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) рұқсат етіледі. Заңнамалық жəне нормативтік актілерді, Бюджет кодексін білу. Компьютерде жұмыс істей білу. 2. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыста болған кезеңге), С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің қаржыландыру жоспарларын жүргізу жəне орындау, оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу; 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау, қаржылық есептерді жасау; мемлекеттік (Соңы 12-бетте).


12 (Соңы. Басы 11-бетте). мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу, шартты тіркеу туралы хабарламаларды қалыптастыру; қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмаса, ортадан кейінгі экономикалық білім (əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) рұқсат етіледі. Заңнамалық жəне нормативтік актілерді, Бюджет кодексін білу. Компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаментінің Ордабасы аудандық қазынашылық басқармасы, 160600, Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданы, Темірлан ауылы, Т. Əубəкіров көшесі, №3-үй, анықтама үшін телефоны: 8(72530)2-12-47, 2-16-31, электронды мекенжайы: Zh.Nurpeissov@ minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемле кеттік лауазымға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Операциялық топтың бас маман-бас қазынашысы, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қағаз тасымалдағышта жəне «Қазынашылық-Клиент» ақпараттық жүйесі арқылы қабылданған төлеуге берілген шоттарды, төлем тапсырмаларды енгізу жəне бекіту. Инкассалық өкімдермен жұмыс жүргізу жəне есеп нысандарын салыстыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында («экономика» немесе «қаржы» немесе «есеп жəне аудит» немесе «менеджмент»), мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі, бюджеттік заңнамаларды білуі жəне компьютерде жұмыс істеу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазы нашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті, 030000, Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, Ш.Қалдаяқов көшесі, 33-үй, анықтама үшін телефоны: 8(7132) 54-68-13, 56-47-89, факс: 56-71-02, электронды мекенжайы: r.kozhayeva@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылар қатыстыруға жол беріледі. Ведомстволық бақылау жəне ақпараттық қауіпсіздік бөлімінің бас маман – бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы кезеңіне) С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазынашылық комитетінің құрылымдық жəне аумақтық бөлімшелерінің қызметіне ведомстволық бақылау жасау, ведомстволық бақылау жəне ақпараттық қауіпсіздікті реттейтін нормативтік-құқықтық актілер жəне басқа да құжаттарды əзірлеуге жəне жетілдіруге қатысу, ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауға бақылау жасау жəне мониторинг жүргізу, департаментте жəне аумақтық бөлімшелерінде ұйымдастыру-құқықтық, техникалық, ақпараттық-бағдарламалық шаралардың қабылдауын қамтамасыз ету, ақпараттық қауіпсіздік саласындағы бұзушылықтарды қызметтік тексеруге қатысу. Ведомстволық бақылау материалдарын іске асыру жəне қабылданған шешімдерге бақылау жасау, ақпарат дайындау. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету мамандықтары бойынша). Ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы білім (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпараттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету мамандықтары бойынша) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті Темір аудандық қазынашылық басқармасы, 030800, Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Шұбарқұдық кенті, Асау Барақ көшесі, 7-үй, анықтама үшін телефоны: 8(71346) 2-26-55, 2-26-53, факс: 2-26-55, электронды мекенжайы: g.baymagambetova@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылар қатыстыруға жол беріледі. Операциялық топтың бас маман – бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы кезеңіне), С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік мекемелердің төлем шоттарын жəне квазимемлекеттік сектор субъектілерінің төлем тапсырмаларын енгізу. Инкассалық өкімдерді орындау. Ақша алушылар анықтамалығындағы өнім берушінің деректемелеріне өзгерістер енгізу немесе анықтамалыққа жаңа өнім берушіні енгізу. Жүйеге енгізілген мемлекеттік мекемелердің төлем шоттарын жəне квазимемлекеттік сектор субъектілерінің төлем тапсырмаларын бекіту. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Күнделікті ҚБАЖ жүйесі арқылы өткізілген төлем құжаттарын шығыс есеп нысандарымен салыстырып тексеру жəне күн құжаттарын қалыптастыру. Мемлекеттік мекемелердің шоттарына тексеріс жүргізу. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша) немесе білім (құқық жəне экономика негіздері мамандығы бойынша). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда, ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандықтары бойынша) рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті Қобда аудандық қазынашылық басқармасы, 031000, Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, Астана көшесі, 31-үй, анықтама үшін телефоны: 8(71341) 2-14-50, 2-14-59, факс: 2-14-59, электронды мекенжайы: a.zhienbaev@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның

www.egemen.kz

отырысына байқаушылар қатыстыруға жол беріледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджетке артық төленген сомаларды қайтару жəне түсімдердің БСК арасындағы, салық қызметі органдарының арасындағы түсімдерді бюджет есебіне алу жөніндегі салық органының төлем тапсырмаларын жүйеге енгізу. ММ өз билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан алатын ақшаның түсімдері мен шығыстарының жоспарларын жəне оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу. 902 шоттағы сомаларды уақтылы есептен шығару үшін, 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау. Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу. Есеп нысандарын қалыптастыру. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша). Ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандықтары бойынша) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазы нашылық комитетінің Ақтөбе облысы бойынша қазынашылық департаменті Қобда аудандық қазынашылық басқармасы, 031000, Ақтөбе облысы, Қобда ауданы, Қобда ауылы, Астана көшесі, 31-үй, анықтама үшін телефоны: 8(71341) 2-14-50, 2-14-59, факс: 2-14-59, электронды мекенжайы: a.zhienbaev@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылар қатыстыруға жол беріледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджетке артық төленген сомаларды қайтару жəне түсімдердің БСК арасындағы, салық қызметі органдарының арасындағы түсімдерді бюджет есебіне алу жөніндегі салық органының төлем тапсырмаларын жүйеге енгізу. ММ өз билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан алатын ақшаның түсімдері мен шығыстарының жоспарларын жəне оларға өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды жүйеге енгізу. 902 шоттағы сомаларды уақтылы есептен шығару үшін, 902 шотқа түскен анықталмаған сомаларды бақылау. Мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін (шарттарды) жəне тіркелген шарттарға берілген қосымша келісімдерді тіркеу. Есеп нысандарын қалыптастыру. Қателер анықталған жағдайда, құжаттарды орындаусыз қайтару туралы хаттарды əзірлеу. Microsoft Windows операциялық жүйесі негіздерін, WORD, EXCEL бағдарламаларын білу. Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін (ҚБАЖ) білгені жөн. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару мамандықтары бойынша). Ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандықтары бойынша) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Жамбыл облысы бойынша қазынашылық департаментінің Қордай аудандық қазынашылық басқармасы, 080400, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Төле би көшесі, 65-үй, анықтама үшін телефоны: 8 (72636) 2-1224, электронды мекенжайы: Sh.Nurtaev@minfin. gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маман-бас қазынашысына, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: белгіленген тəртіп талаптарына сəйкес мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін тіркеу, тапсырыстарды қалыптастыру; жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің бюджеттік бағдарламаларының қаржыландыру жоспарларын жəне оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу анықтамаларын өткізу; ай сайын 1-27 жəне мемлекеттік мекемелердің хаттары негізінде 4-20 нысанын қалыптастыру, мемлекеттік мекемелердің тапсырған құжаттарының деректемелерін дұрыс толтырылуына бағдарламалық тексеріс жасау; қайтып келіп түскен сомаларды 2-38 жəне 5-17 нысандары бойынша міндеттемелік нөмірі жəне жіктеме ерекшеліктерімен сəйкестігін тексеріп,соманың қайтып келу негізін болдырмау шараларын қарастыру жəне бос қорды тексеру. Тіркелген мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін, қалыптастырылған тапсырыстарды жəне жоспарға енгізіліген өзгерістер мен толықтырулар анықтамаларын қадағалау. Басқарма басшысы жəне оның орынбасарының тапсырмаларын орындайды; Конкурсқа қатысушыларға қойлатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе ортадан кейінгі əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымының функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар боған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қос танай облысы бойынша қазынашылық департаментінің Қарабалық аудандық қазынашылық басқармасы, 110900, Қостанай облысы, Қарабалық ауданы, Қарабалық кенті, Мир көшесі, 5-үй, электронды мекенжайы: sh.spabekova@minfin.gov.kz, анықтама үшін телефоны: 8(714-41) 3-32-42, факс: 8(714-41) 3-32-42 бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. 1. Операциялық топтың бас маманы – бас қазынашысы, C-R-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілерге сəйкес, инкассалық өкімдермен жұмыс, ақы төлеуге шоттар, төлем тапсырмаларын орындау. Ақы төлеуге шоттарды бекіту. ЭЦҚ, бос қорды, ақырғы хабарламаның болуын тексеру, ақы төлеуге шоттарды талдау. 5-02, 5-15, 5-15а нысандарымен орындалған төлеуге берілген шоттарды салыстырып тексеру, 5-15, 5-15а нысандарын орындалған төлеуге берілген шоттармен құжат қабылдау жауапты орындаушысына тапсыру. Орындалмаған құжаттарды қайтару. Бір күнгі құжаттарды, аяқталған операциялық күн бойынша есептілікті қалыптастыру. 5-02 нысанды есебі бойынша ішкі бақылау хаттамасын жасау; ҚИАЖ технологиялық процесін сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойлатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (экономика, есеп жəне аудит немесе қаржы). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар

25 қараша 2014 жыл

болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі 2. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маманы – бас қазынашысы, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: шарттарды тіркеуге арналған құжаттарды орындау, ММдің азаматтық-құқықтық мəмілелерін тіркеу, хабарлама беру, азаматтық-құқықтық мəмілелерді тіркеу бойынша есептілік жүргізу. Орындалмаған құжаттарды қайтару. Компьютерде Word, Excel бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. Конкурсқа қатысушыларға қойлатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (экономика, есеп жəне аудит немесе қаржы). Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалдық көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолма-қол тəртіпте немесе почта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электронды почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электрондық почта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының 2013 жылғы 19 наурыздағы 06-7/32 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдарға орналасуға конкурс өткiзу жəне конкурс комиссиясын қалып тастыру қағидаларына сəйкес Конкурс комиссиясының отырысына сарапшылар мен байқаушылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде – конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. Байқаушылар ретінде – Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депу таттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: В-2, С-1, С-3, С-О-1, C-R-1 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік-құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. В-5, C-4, С-5, С-О-5, С-О-6, C-R-4 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының конституциялық заңы, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.gov.kz

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 11 желтоқсанда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру ныцсандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. «Ваз-21150» маркалы автокөлік, м/н Z 308 CD, 2006 жылы шығарылған, шанақ №XTA21150064142862, баланс ұстаушы – «Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» РМК, мекенжай: Астана қ., Янушкевич көшесі, 5. Бастапқы бағасы – 2 318 905 теңге, ең төменгі бағасы – 253 732 теңге, кепілді жарна – 69 568 теңге. 2. «Toyota Hay Eys» маркалы автокөлік, м/н Z 642 CS, 1998 жылы шығарылған, шанақ №JT141UHB400022515, баланс ұстаушы – «Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» РМК, мекенжай: Астана қ., Янушкевич көшесі, 5. Бастапқы бағасы – 4 717 400 теңге, ең төменгі бағасы – 516 173 теңге, кепілді жарна – 141 522 теңге. 3. «Mercedes Benz E 200» маркалы автокөлік, м/н Z 658 CS, 1997 жылы шығарылған, шанақ №WDB2100351A315315, баланс ұстаушы – «Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» РМК, мекенжай: Астана қ., Янушкевич көшесі, 5. Бастапқы бағасы – 4 893 530 теңге, ең төменгі бағасы – 535 445 теңге, кепілді жарна – 146 806 теңге. 4. «Toyota corolla» маркалы автокөлік, м/н Z 439 CP, 2005 жылы шығарылған, шанақ №NMTBZ28E10R100730, баланс ұстаушы – «Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» РМК, мекенжай: Астана қ., Янушкевич көшесі, 5. Бастапқы бағасы – 6 835 645 теңге, ең төменгі бағасы – 747 949 теңге, кепілді жарна – 205 070 теңге. 5. «Daewoo Nexia» маркалы автокөлік, м/н Z 171 CS, 2008 жылы шығарылған, шанақ №XWB3K32CD8A015275, баланс ұстаушы – «Астана қаласы бойынша кедендік бақылау департаменті» ММ, мекенжай: Астана қ., Республика даңғылы, 60. Бастапқы бағасы – 2 542 465 теңге, ең төменгі бағасы – 278 194 теңге, кепілді жарна – 76 274 теңге. 6. «Hyundai H1» маркалы автокөлік, м/н 026 AL 01, 2004 жылы шығарылған, шанақ №NLJWWH7W24Z015222, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Мектепке дейінгі балалық шақ» респуб ликалық орталығы» РММ, мекенжай: Астана қ., VIP-қалашығы, 3-коттедж. Бастапқы бағасы – 5 613 180 теңге, ең төменгі бағасы – 614 189 теңге, кепілді жарна – 168 396 теңге. 7. «Газ-3110 411» маркалы автокөлік, м/н 965 АВ 01, 2002 жылы шығарылған, шанақ №31100020518824, баланс ұстаушы – «Республикалық ветеринариялық зертхана» ШЖҚ РМК, мекенжай: Астана қ., Дулатов көшесі, 187/3. Бастапқы бағасы – 2 038 585 теңге, ең төменгі бағасы – 223 060 теңге, кепілді жарна – 61 158 теңге. 8. «Ваз-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 019 RR, 2004 жылы шығарылған, шанақ №ХТА21099043636963, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ, Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 576 060 теңге, ең төменгі бағасы – 281 870 теңге, кепілді жарна – 77 282 теңге. 9. «УАЗ-31519» маркалы автокөлік, м/н Z 020 RD, 2004 жылы шығарылған, шанақ №3151404000675, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ, Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 5 294 845 теңге, ең төменгі бағасы – 579 357 теңге, кепілді жарна – 158 846 теңге. 10. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 135 RD, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043575750, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ, Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 572 175 теңге, ең төменгі бағасы – 281 445 теңге, кепілді жарна – 77 166 теңге. 11. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 139 RD, 2004 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043637083, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 721 760 теңге, ең төменгі бағасы – 297 812 теңге, кепілді жарна – 81 653 теңге. 12. «ГАЗ-31105-411» маркалы автокөлік, м/н Z 427 RD, 2004 жылы шығарылған, шанақ №31105040047310, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 398 335 теңге, ең төменгі бағасы – 262 423 теңге, кепілді жарна – 71 951 теңге. 13. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 429 RD, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043623455, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 590 175 теңге, ең төменгі бағасы – 283 414 теңге, кепілді жарна – 77 706 теңге. 14. «ГАЗ-31105-411» маркалы автокөлік, м/н Z 765 RC, 2004 жылы шығарылған, шанақ №31105050052191, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 398 335 теңге, ең төменгі бағасы – 262 423 теңге, кепілді жарна –71 951 теңге. 15. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 766 RC, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043575737, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 510 910 теңге, ең төменгі бағасы – 274 741 теңге, кепілді жарна – 75 328 теңге. 16. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 771 RC, 2004 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043633873, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 773 130 теңге, ең төменгі бағасы – 303 433 теңге, кепілді жарна – 83 194 теңге. 17. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 779 RC, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043576631, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 429 570 теңге, ең төменгі бағасы – 265 841 теңге, кепілді жарна – 72 888 теңге. 18. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 793 RC, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043575810, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 510 910 теңге, ең төменгі бағасы – 274 741 теңге, кепілді жарна – 75 328 теңге. 19. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 808 RC, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21099043623156, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 530 640 теңге, ең төменгі бағасы – 276 900 теңге, кепілді жарна – 75 920 теңге. 20. «Ваз-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 795 RC, 2003 жылы шығарылған, шанақ № XTA21099033528882, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 569 580 теңге, ең төменгі бағасы – 281 161 теңге, кепілді жарна – 77 088 теңге. 21. «Ваз-21103» маркалы автокөлік, м/н Z 187 RD, 2004 жылы шығарылған, шанақ

№XTA21103040773317, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 1 475 255 теңге, ең төменгі бағасы – 161 421 теңге, кепілді жарна – 44 258 теңге. 22. «Volkswagen Passat» маркалы автокөлік, м/н Z 443 AW, 2000 жылы шығарылған, шанақ №WVWZZZ38ZYP352127, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі «Алатау» РМК, мекенжай: Астана қ., Тəуелсіздік даңғылы, 1. Бастапқы бағасы – 2 996 765 теңге, ең төменгі бағасы – 327 903 теңге, кепілді жарна – 89 903 теңге. 23. «Jeep Cherokee» маркалы автокөлік, м/н Z 323 NS, 1996 жылы шығарылған, шанақ №1J4FJ68V7TL258149, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 74. Бастапқы бағасы – 6 374 735 теңге, ең төменгі бағасы – 697 517 теңге, кепілді жарна – 191 243 теңге. 24. «Ford Ranger» маркалы автокөлік, м/н Z 315 NS, 1996 жылы шығарылған, шанақ №1FTCR11XOTRB18520, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 74. Бастапқы бағасы – 2 878 900 теңге, ең төменгі бағасы – 315 006 теңге, кепілді жарна – 86 367 теңге. 25. «Jeep Musso 602el,» маркалы автокөлік, м/н Z 301 NS, 1998 жылы шығарылған, шанақ №KPBEA3MD1WP140054, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 74. Бастапқы бағасы – 3 058 550 теңге, ең төменгі бағасы – 334 663 теңге, кепілді жарна – 91 757 теңге. 26. «ВАЗ-21213» маркалы автокөлік, м/н Z 872 AW, 2001 жылы шығарылған, шанақ №XTA21213011564674, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 74. Бастапқы бағасы – 1 286 655 теңге, ең төменгі бағасы – 140 785 теңге, кепілді жарна – 38 600 теңге. 27. «ВАЗ-21099» маркалы автокөлік, м/н Z 508 RF, 2000 жылы шығарылған, шанақ №2841792, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 1 977 600 теңге, ең төменгі бағасы – 216 387 теңге, кепілді жарна – 59 328 теңге. 28. «ВАЗ-21213» маркалы автокөлік, м/н Z 042 RS, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21213031706532, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 1 382 715 теңге, ең төменгі бағасы – 151 295 теңге, кепілді жарна – 41 482 теңге. 29. «ВАЗ-21213» маркалы автокөлік, м/н Z 153 RS, 2003 жылы шығарылған, шанақ №XTA21213031719651, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 1 382 715 теңге, ең төменгі бағасы – 151 295 теңге, кепілді жарна – 41 482 теңге. 30. «Уаз-31519» маркалы автокөлік, м/н Z 580 RN, 1997 жылы шығарылған, шанақ №V0039666, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 2 423 660 теңге, ең төменгі бағасы – 265 194 теңге, кепілді жарна – 72 710 теңге. 31. «Volkswagen Passat» маркалы автокөлік, м/н 129 RC 01, 1997 жылы шығарылған, шанақ №WVWZZZ3BZWE114947, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 3 695 455 теңге, ең төменгі бағасы – 404 353 теңге, кепілді жарна – 110 864 теңге. 32. «Volkswagen Passat» маркалы автокөлік, м/н 53 SK, 1998 жылы шығарылған, шанақ №WVWZZZ3BZXE097860, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 3 890 620 теңге, ең төменгі бағасы – 425 708 теңге, кепілді жарна – 116 719 теңге. 33. «Volkswagen Tansporter» маркалы автокөлік, м/н Z 471 RN, 1997 жылы шығарылған, шанақ №WV2ZZZ70ZWH062045, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 4 590 085 теңге, ең төменгі бағасы – 502 243 теңге, кепілді жарна – 137 703 теңге. 34. «Land Rover Discovery» маркалы автокөлік, м/н 429 RA 01, 1997 жылы шығарылған, шанақ №SALIJGMM8VA731265, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет қызметі, мекенжай: Астана қ., Сарыарқа көшесі, 23. Бастапқы бағасы – 2 625 990 теңге, ең төменгі бағасы – 287 333 теңге, кепілді жарна – 78 780 теңге. 35. «Nissan Maxima 3.0» маркалы автокөлік, м/н 431 AN 01, 2000 жылы шығарылған, шанақ №JN1CCUA33Z0150073, баланс ұстаушы – «Алмас» РМҚК, мекенжай: Астана қ., Сейфуллин көшесі, 56/2-ІО. Бастапқы бағасы – 3 908 490 теңге, ең төменгі бағасы – 427 663 теңге, кепілді жарна – 117 255 теңге. 36. 30 текше метр көлеміндегі екі бірлік отын резервуары, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті» ММ, мекенжай: Астана қ., Шынтас көшесі, 8. Бастапқы бағасы – 2 851 550 теңге, ең төменгі бағасы – 312 014 теңге, кепілді жарна – 85 547 теңге. 37. «Газ-322130» маркалы автокөлік, м/н Z 133 AL, 1999 жылы шығарылған, шанақ №270500X0024942, баланс ұстаушы – «Дарын» республикалық ғылыми-практикалық орталығы, мекенжай: Астана қ., Жеңіс көшесі, 16/1. Бастапқы бағасы – 1 866 580 теңге, ең төменгі бағасы – 204 239 теңге, кепілді жарна – 55 998 теңге. 38. «Chevrolet Niva» маркалы автокөлік, м/н Z 206 DD, 2007 жылы шығарылған, шанақ № X9L21230070200366, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркəсіптік кешендегі Мемлекеттік инспекция комитетінің Астана қаласы бойынша аумақтық инспекциясы» ММ, мекенжай: Астана қ., Республика даңғылы, 56/1. Бастапқы бағасы – 4 813 330 теңге, ең төменгі бағасы – 526 670 теңге, кепілді жарна – 144 400 теңге. 39. «Газ-32213» маркалы автокөлік, м/н Z 369 AF, 1998 жылы шығарылған, шанақ № ХТН322130W0068080, баланс ұстаушы – «Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті» РМК, мекенжай: Астана қ., Янушкевич көшесі, 5. Бастапқы бағасы – 2 121 605 теңге, ең төменгі бағасы – 232 144 теңге, кепілді жарна – 63 649 теңге. 40. «Daewoo Nexia» маркалы автокөлік, м/н 056 PK 01, 2007 жылы шығарылған, шанақ №XWB3D31BО7A122638, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу жөніндегі комитеті, мекенжай: Астана қ., Мəскеу көшесі, 34. Бастапқы бағасы – 2 138 900 теңге, ең төменгі бағасы – 234 036 теңге, кепілді жарна – 64 167 теңге. 41. «Suzuki Grand Vitara» маркалы автокөлік, м/н Z 962 AB, 2003 жылы шығарылған, шанақ №JSAHTX92V00200580, баланс ұстаушы – «Мемса раптама» РМК, мекенжай: Астана қ., Күлтөбе көшесі, 7. Бастапқы бағасы – 8 948 920 теңге, ең төменгі бағасы – 979 182 теңге, кепілді жарна – 268 468 теңге. 42. «Subaru OutBack 3 or5at S» маркалы автокөлік, м/н Z 631 CD, 2006 жылы шығарылған, шанақ №JF1BPELUA6G052753, баланс ұстаушы – «Мемсараптама» РМК, мекенжай: Астана қ., Күлтөбе көшесі, 7. Бастапқы бағасы – 7 016 670 теңге, ең төменгі бағасы – 767 757 теңге, кепілді жарна – 210 501 теңге. 43. «Mazda 6» маркалы автокөлік, м/н 162 AE 01, 2004 жылы шығарылған, шанақ №JM7GG32F041145509, баланс ұстаушы

– Қазақстан Республикасы Еңбек жəне халықты қорғау министрлігінің «Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институты» РМҚК, мекенжай: Астана қ., Кравцов к-сі, 18. Бастапқы бағасы – 3 920 355 теңге, ең төменгі бағасы – 428 961 теңге, кепілді жарна –117 611 теңге. 44. «ВАЗ-21093» маркалы автокөлік, м/н Z 313 NS, 2000 жылы шығарылған, шанақ №XTA21093012860570, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Астана қаласы бойынша департаменті, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 74. Бастапқы бағасы – 1 180 205 теңге, ең төменгі бағасы – 129 137 теңге, кепілді жарна – 35 407 теңге. 45. «Volkswagen Passat» маркалы автокөлік, м/н 746 AF 01, 2005 жылы шығарылған, шанақ №WVWZZZ3BZ5E110420, баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Мектепке дейінгі балалық шақ» республикалық орталығы» РММ, мекенжай: Aстана қ., VIP-қалашығы, 3-коттедж. Бастапқы бағасы – 2 906 420 теңге, ең төменгі бағасы – 318 018 теңге, кепілді жарна – 87 193 теңге. 46. «Volkswagen Passat» маркалы автокөлік, м/н 157 RA 01, 2003 жылы шығарылған, шанақ №WVWZZZ3BZ4P042298, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің шаруашылық басқармасы» РМК, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 10а. Бастапқы бағасы – 2 766 585 теңге, ең төменгі бағасы – 302 717 теңге, кепілді жарна – 82 998 теңге. 47. «Hyundai Country» маркалы автокөлік, м/н 154 RA 01, 2004 жылы шығарылған, шанақ №KMJHD17FR4C023246, баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің шаруашылық басқармасы» РМК, мекенжай: Астана қ., Бигелдинов көшесі, 10а. Бастапқы бағасы – 6 533 135 теңге, ең төменгі бағасы – 714 849 теңге, кепілді жарна – 195 995 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылғы 10 желтоқсанда сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна «Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: KZ880705012170181006, БСК KKMFKZ2A, БСН 120340010824 «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті» ММ банкіне, СТН 620300352948, КБЕ-11, КНП-171. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді Қағидадағы қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Сатушының шотына сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінім қабылдау жəне қатысушыны аукционға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Автоматты түрдегі тексеру нəтижелері бойынша Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімінде көрсетілген электронды мекенжайына өтінім қабылдау туралы электрондық хабарлама не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жіберіледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7172) 3213-33, 32-44-82 телефондары арқылы алуға болады.


www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

Аќтґбеден шыќќан автокеруен Ақтөбе қаласынан Ұлы Жеңістің 70 жылдығына жəне Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне арналған «Біз Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол үшін» ұранымен автокөлік шеруі жолға шықты. Бұл автошеруді «Тəжік-Ауған шекарасындағы əскери қимылдарға жəне əскери қақтығыстарға қатысушыардагерлердің одағы» қоғамдық бірлестігі мен «Қайсар» əскери-патриоттық клубы Маңғыстау аймақтық лигасы» жастар бірлестігі ұйымдастырды. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Автокөлік шеруі Ақтөбе – Орал – Махам бет – Атырау – Ганюшкино – Құлсары – Бейнеу – Жетібай – Шетпе – Жаңаөзен

– Ақтау қалаларымен жəне ірі елді мекендермен жүріп өтеді. Осы бағыттардағы салтанатты сапар барысында Ұлы Отан соғысы, Ауған соғысы жəне Тəжік-Ауған шекарасындағы əскери əрекеттерге жəне əскери қақтығыстарға

қатысушы ардагерлердің, ҚР Қарулы Күштері, ҚР Ұлттық гвардия жəне ҚР ҰҚК шекара қызметі əскери қызметшілерінің, сондай-ақ, қоғамдық бірлестіктер өкілдерінің, оқушылар мен студенттердің қатысуымен түрлі шаралар өткізіліп, оларда Тұңғыш Президент туралы əңгімелейді жəне Елбасының «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауы туралы насихаттықтүсінік жұмыстарын жүргізеді. Автошеруге қатысушылар жастар арасында Ұлы Жеңістің 70 жылдығы, Елбасының биылғы Жолдауы туралы əңгімелеп, жас ұрпақты елін, туған жерін, өскен

ортасын сүюге, аға ұрпақтың өнегесіне адал болуға шақырады, ұлағатты ұстанымдарға үндейді. Мұндай кездесулер мен дөңгелек үстелдер, семинарлар мен лекциялар автошеру өтетін бағыттағы барлық қалалар мен елді мекендерде ұйымдастырылады. – Біз еліміз егемендік алғаннан кейін 1992 жылдан бастап ТəжікАуған шекарасында əскери міндетімізді өтедік. Көптеген жігіттеріміз əскери міндетін өтеу барысында опат болды. Қазір Қазақстанда осы əскери қимылға қатысқан 8755 адам бар, соның 250-і – ақтөбеліктер. Біз жастарды əскери-патриоттық

рухта тəрбиелеу бағытында жұмыстар жүргізудеміз. Алайда, əлі күнге Тəжік-Ауған шека расындағы əскери əрекеттер ге қатысушыларды Ауған соғысы ардагерлерімен шатастырады. Сондықтан да біздерге жеңілдіктер қаралмаған, бұл туралы Елбасына ұсыныстар жасалды. Автошеруді ұйымдастыру арқылы елдегі əскери-патриоттық тəрбиені жандандыру, сондайақ, қоғам назарын өзімізге аударуды ойластырдық, – дейді «Тəжік-Ауған шекарасындағы əскери қимылдарға жəне əскери қақтығыстарға қатысушы ардагерлер одағы» қоғамдық бірлестігі Ақтөбе филиалының төрағасы Нұрғиса Құлсейітов. Ақтөбе облысы.

Инсультті емдегеннен алдын алєан тиімді Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Инсульт – қан айналымының кенеттен болған бұзылысы, бас мидың қандай да бір қан тамырының бітелуі немесе үзілуі. Бұл ересек адамдар арасында бас мидың ең кең таралған ауруының бірі болып саналады. Сонымен қатар, адамның жасы ұлғайған сайын инсульттің пайда болу қатері арта түседі. Статистика бойынша өмір сүретін еліне байланысты инсультке халықтың 0,1-0,4 пайызы шалдығады. Əрі бұл дерт мүгедекке апаратын себептердің көшбасшысы болып табылып, əлемде өлім жағдайларының себептері арасында үшінші орын алады. Қазақстанда жыл сайын 50 мыңға тарта адам инсультпен ауырса, инсульттен кейін 50 пайызға жуық науқас бөгде адамның көмегіне зəру болады. Бүгінде елімізде 275 мың адам инсульттен кейінгі мүгедектер есебінде. Алматыда Дүниежүзілік инсультпен күресу күні қарсаңында Қазақстан Кардиологтары қауымдастығы баспасөз мəслихатын ұйымдастырып, Дания, Ресей жəне Қазақстан сарапшылары мен жетекші мамандары инсульт мəселелері бойынша тəжірибелерімен бөлісті. Ал қалалық Жедел шұғыл көмек көрсету ауруханасы ғимаратында дəрігерлер ықылас танытқан адамдардың қан қысымы мен қандағы глюкозасын өлшеп, инсульттің алдын алу бойынша жеке кеңестер берді. Сондай-ақ, Қазақстан Кардиологтары

қауымдастығы осы тақырыпқа арналған «Жүрекше фибрилляциясы кезінде инсульттің алдын алу: заманауи амалəдістері мен болашағы» атты халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция өткізді. Мұнда халықаралық деңгейдегі мамандар қазақстандық ғалымдармен ең жаңа клиникалық зерттеулерімен бөлісті, жаңа дəрежедегі препараттардың экономикалық тиімділігі бойынша зерттеу нəтижелерін ортаға салып, инсульттің алдын алудағы инновацияларға тоқталды. Бүгінде терапиядағы инно вациялық əдістер инсульт дамуының алдын алуда бірегей мүмкіндіктерге жол ашып, əлемдегі көптеген елдерде сəтті қолданылуда. Осы ретте ХХІ ғасырдағы инновациялардың бірі – антикоагулянттар болып табылады. Бұл препараттар тромбтардың пайда болуына кедергі жасайды жəне бүгінде олар бізде де қолжетімді. Ал ишемиялық инсульттің пайда болу себептерінің бірі – жүрекшелердің фибрилляциясы (ЖФ) болып табылады. Бұл жүрек ырғағы бұзылыстарының ең таралған формаларының бірі, оның белгілері мен салдары емдеушілер жəне денсаулық сақтау жүйесі үшін аса ауыр салмақ түсіріп отыр. Соңғы он жылдықта ЖФ емдеуде ғылыми жəне терапиялық əдіс-тəсілдерінде едəуір ілгерілеу байқалады. – Ми қан айналымының жіті бұзылыстарының (МҚЖБ) барлық себептері арасында жүрекше фибрилляциясы (ЖФ) ерекше орын алады, – деді Копенгаген университеті неврология жəне

АО «Банк ЦентрКредит» является Представителем держателей ипотечных облигаций выпусков BTAIb5, BTAIb9 АО «Дочерняя организация акционерного общества «БТА Банк» «БТА Ипотека» (далее – Эмитент), входящая в официальный список АО «Казахстанская фондовая биржа». В целях исполнения своих обязательств Представителем была проведена выборочная проверка состояния залогового имущества по данным реестров залога на 01.10.2014 г. являющегося обеспечением исполнения обязательств Эмитента перед держателями облигаций. На основании проведенной выборочной проверки предмета залога Представитель сообщает, что обеспечение и значение коэффициента обеспечения ипотечных облигаций соответствуют требованиям проспектов выпусков облигаций и договоров залога. Выплата купонных вознаграждений производится своевременно и в полном объеме. Ответственность за достоверность предоставленной информации, необходимой для проведения анализа состояния имущества, являющегося обеспечением исполнения обязательств Эмитента перед держателями облигаций, несет руководство АО «Дочерняя организация акционерного общества «БТА Банк» «БТА Ипотека». Представитель уведомляет о прекращении полномочий представителя держателей по облигациям АО «Дочерняя организация акционерного общества «БТА Банк» «БТА Ипотека» по выпуску НИН KZ2C0Y10B251 (BTAIb2) в связи с погашением данных облигаций и полным исполнением Эмитентом обязательств по ним.

«Өскемен титан-магний комбинаты» акционерлік қоғамы «ӨТМК» АҚ Директорлар кеңесімен: «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ алдында «ПОСУК Титаниум» ЖШС-нің (POSUK Titanium) міндеттерін орындауды қамтамасыз ету ретінде «ӨТМК» АҚ-тың мүлкін «Қазақстанның Даму Банкі» АҚ-қа кепілге ұсынуды бекіту, – ірі келісім жасалғандығы туралы шешім қабылданғандығын хабарлайды. АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Астана қаласының мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 12 желтоқсанда сағат 15.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалға беру жөнінде тендер өткізу туралы хабарлайды Мекенжайы: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй. Тендерге мына мүліктер шығарылады: №1 лот – «Автокөліктік қызмет көрсету мекемесі» ММ теңгеріміндегі 2003 жылы шығарылған, шанақ нөмірі JTECJ09J205509043, қалдық құны 2 896 375 теңге, қара түсті Toyota Land Cruiser 100 gx маркалы автокөлігі; №2 лот – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаменті (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты)» ММ теңгеріміндегі Астана қаласы, Қонаев көшесі, 39-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 553,1 ш.м., асхана үй-жайын жəне баланстық құны 37277229,0 теңге асхана құрал-жабдықтары, нысанға кіру рұқсаты шектеулі. №1 лот бойынша – бастапқы жалдау ақысы айына – 60 342 теңге; №2 лот бойынша – бастапқы жалдау ақысы айына – 302 166 теңге. Мүліктік жалдау (жалға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге аударымдар, нысанға қызмет көрсеткені үшін төлемдер қосылмайды. Бұл төлемдерді жалға алушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитариялық жəне басқа да қызметтерге төлейді. Мүлікті жалға беру шартын жасау мерзімі, одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендер талабы: 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар; 2. Жалға алу уақытында нысандарды пайдалану бейінін сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемі: Нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Қатысушылар ұсынған жалдау төлемінің сомалары сəйкес келген (тең болған) жағдайда, тендер комиссиясының шешімі бойынша тендерге қатысуға өтінімі бұрын тіркелген тендерге қатысушы тендер жеңімпазы болып табылады. Тендерді өткізу ережесі: Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендердің қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шартын орындау мен шарт жасау жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiмдi; 2) желiмделген конвертте тендер шарты бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, заңды тұлға ны мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы анықтаманың немесе куəлiктiң, құрылтай құжаттардың

(құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелерін немесе көрсетiлген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке кəсіпкер үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, азаматтарды тіркеу кітабының (мекенжай анықтамасының) көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) салық органының қатысушының салықтық берешегi жоқ екенi туралы өтінім берілген кезге дейінгі бір айдан кешіктірілмей берілген анықтамасын; 8) екінші деңгейдегі банкте ағымдағы шоттың бар екендігін растайтын анықтаманы ұсынуы қажет. Өтінім қабылдау жалға берушінің атына тігілген түрде, парақтарына нөмір қойылған жəне соңғы бетіне қол қойып, мөр басылған құжаттарды (жеке тұлға үшін, егер мұндай мөр бар болса) ұсынылған кезде жүргізіледі. Өтінімдерді қабылдау ақпараттық хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне 2014 жылғы 11 желтоқсанда сағат 15.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, ҚР ҚМ Қазынашылық комитетінің банкі, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есепшотына енгізіледі. №1 лот бойынша – кепілді жарнаның мөлшері – 60 342 теңге; №2 лот бойынша – кепілді жарнаның мөлшері – 526 241 теңге. Тендер өткізу, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттама топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй, №2-бөлме. Құжаттар қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 телефондары арқылы немесе www.gosreestr.kz сайтынан алуға болады.

цереброваскулярлық аурулардың профессоры Кригер Дерк. – Жаңа буындағы пероральды антикоагулянттардың сапалық айырмашылығы, қазіргі күнде емдеушіге тұрақты зертханалық бақылаудан өтудің қажеттілігі жоқ, бұл уақыт пен күшті үнем деп, нəтижесінде адамға профилактикалық тексеруден өтуге түрткі болады. Бүгінде Қазақстанда инсульт мəселесіне аса ерекше көңіл бөлінуде. Еліміздің бірқатар аймақтарында халықаралық стандарттардың талаптарына сай 41 инсульт орталықтары ашылды. 2014

жылдың аяғына дейін тағы 9 инсульт орталығын ашу жоспарлануда, бұл халқымыздың қажеттіліктерін толығымен өтеу мүмкіндігін жасайтын болады. Сондайақ, халық аралық ұсыныстарға сəйкес инсультті емдеу жəне диагностикалау алгоритмі əзірленді. Профилактика жұмыстары жасалып, халыққа ми қан айналымының жіті бұзылыстарының алғашқы белгілері жəне алғашқы жəрдем көрсету шаралары туралы ақпараттандырылуда. АЛМАТЫ.

САУДА-САТТЫҚ ӨТКІЗУ ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Павлодар мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 12 желтоқсанда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. Volkswagen Passat маркалы автокөлік, м/н S 047 NS, 2002 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – ҰҚК Павлодар облысы бойынша департаменті, Павлодар қ., Лермонтов к-сі, 52. Бастапқы баға – 496 000 теңге, алғашқы баға – 2 480 000 теңге, ең төменгі баға – 271 359 теңге, кепілді жарна – 74 400 теңге. 2. Toyota Camry маркалы автокөлік, м/н S 681 VP, 1996 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Павлодар облысы бойынша кедендік бақылау департаменті, Павлодар қ., Толстой к-сі, 98. Бастапқы баға – 536 000 теңге, алғашқы баға – 2 680 000 теңге, ең төменгі баға – 293 243 теңге, кепілді жарна – 80 400 теңге. 3. Газ-2752-114 маркалы автокөлік, м/н S 852 VP, 2007 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығы, Павлодар қ., Сəтбаев к-сі, 44. Бастапқы баға – 483 000 теңге, алғашқы баға – 2 415 000 теңге, ең төменгі баға – 264 247 теңге, кепілді жарна – 72 450 теңге. 4. Газ-3102-121 маркалы автокөлік, м/н 167АЕ14, 2004 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Республикалық электрондық денсаулық сақтау орталығы, Павлодар қ., Абай к-сі, 115. Бастапқы баға – 274 000 теңге, алғашқы баға – 1 370 000 теңге, ең төменгі баға – 149 904 теңге, кепілді жарна – 41 100 теңге. 5. Mersedes-Benz Е200 маркалы автокөлік, м/н S 915 MA, 1998 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Павлодар облысы бойынша сот актілерін орындау департаменті, Павлодар қ., Естай к-сі, 54/1. Бастапқы баға – 596 000 теңге, алғашқы баға – 2 980 000 теңге, ең төменгі баға – 326 069 теңге, кепілді жарна – 89 400 теңге. 6. Газ-31029 маркалы автокөлік, м/н S 717 АН, 1993 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Республикалық ветеринариялық зертхана, Павлодар ауылы, Октябрь к-сі, 84. Бастапқы баға – 81 000 теңге, алғашқы баға – 405 000 теңге, ең төменгі баға – 44 315 теңге, кепілді жарна – 12 150 теңге. 7. Уаз-39122 маркалы автокөлік, м/н S 640 AO, 1990 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Республикалық ветеринариялық зертхана, Павлодар ауылы, Октябрь к-сі, 84. Бастапқы баға – 132 000 теңге, алғашқы баға – 660 000 теңге, ең төменгі баға – 72 217 теңге, кепілді жарна – 19 800 теңге. 8. Ваз-21100 маркалы автокөлік, м/н S 652 VR, 2001 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Республикалық ветеринариялық зертхана, Павлодар ауылы, Октябрь к-сі, 84. Бастапқы баға – 246 000 теңге, алғашқы баға – 1 230 000 теңге, ең төменгі баға – 134 585 теңге, кепілді жарна – 36 900 теңге. 9. Nissan Maxima маркалы автокөлік, м/н S 002 TT, 1997 жылы шығарылған, баланс ұстаушы – Республикалық ветеринариялық зертхана, Павлодар ауылы, Октябрь к-сі, 84. Бастапқы баға – 540 000 теңге, алғашқы баға – 2 700 000 теңге, ең төменгі баға – 295 431 теңге, кепілді жарна – 81 000 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға жиырма төрт сағат қалғанда 2014 жылғы 11 желтоқсанда сағат 10.00-де аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Павлодар мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің мына депозиттік шотына төленеді: KZ640705012170176006, БСК KKMFKZ2A, БСН 120340001459, «ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті» ММ банкіне, КБЕ-11, КНП-171. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – ЖСН), тегі, аты, əкесінің атын (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірі (бұдан əрі – БСН), толық атауы, бірінші басшының тегі, аты, əкесінің аты (бар болса);

3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп айырысу шотының деректемелері; 4) байланыс деректері (почталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail). Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің вебпорталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қосымшалармен қатысушының қол қойылған ЭЦҚ, пішін бойынша электрондық аукционға қатысу үшін электрондық өтінімді Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен саудасаттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы белгіленген тəртіпке сəйкес бір қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткiзiлген күнi Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Павлодар қаласы, Сəтбаев көшесі, 136 мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде келесі көрсетілген құжаттардың көшірмелерін, көрсетілген құжаттардың түпнұсқаларын не нотариалды куəландырылған көшірмелерін салыстыру үшін міндетті түрде көрсете отырып сатушыға ұсынады: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжатттар; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлігі немесе заңды тұлғаның мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтамасы; заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттар. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарып беріледі. Назар аударыңыз! Сатушының есеп шотына кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағатқа дейін түспеген, сонымен қатар, тіркеу бойынша талаптарды қатысушылар орындамаған жағдайда, өтінімдер қабылдау Тізілімнің вебпорталының бас тарту негізі болып табылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7182) 32-50-94 телефоны арқылы алуға болады.

13

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, 810-бөлме, телефон: 8 (7172) 74-24-23, Алматы қаласы, Бөгенбай батыр көшесі, 105 мекенжайында орналасқан «Ж.Елебеков атындағы республикалық эстрада-цирк колледжі» республикалық мемлекеттік қазыналық кəсіпорнының директоры бос лауазымына орналасуға конкурс жариялайды Білуге міндетті: Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, Қазақстан Республикасының Салық кодексін, Қазақстан Республикасының «Білім туралы», «Мемлекеттік кəсіпорын туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» заңдарын, білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламаларын, білім алушылардың білім жəне тəрбие беру мəселелері бойынша басқа да нормативтік-құқықтық актілерін; педагогика жəне психология негіздерін, қазіргі педагогтік ғылым мен тəжірибе жетістіктерін; басқарудың инновациялық əдістерін; экономика негіздерін, қаржы-шаруашылық мəселелерін; құқық негіздерін, еңбек туралы заңнаманы, еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасы жəне өртке қарсы ережелер мен нормаларын. Біліктілікке қойылатын талаптар: жоғары білім, білім беру ұйымындағы немесе оқу орнының бейініне сəйкес ұйымдарда басшы лауазымда еңбек өтілі 5 жылдан кем болмауы тиіс. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке куəлігінің көшірмесі; 3) кадрларды есепке алу жөніндегі толтырылған жеке парағы (нақты тұратын мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) білімі, біліктілігі туралы, арнаулы білімі немесе кəсіптік даярлығының болуы туралы құжат; 5) еңбек қызметін растайтын құжат көшірмесі; 6) алдын ала медициналық куəландырудан өткені туралы құжат (№86 нысан); 7) соттылығының бар не жоқ екендігі туралы анықтама. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты (біліктілігін арттыру, ғылыми атағы мен дəрежесі туралы құжаттардың, ғылыми жарияланымдарының, бұрынғы жұмыс орнының басшысы ұсынымының көшірмелері) қосымша ақпаратты ұсына алады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау, хабарландыру жарияланған сəттен бастап күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде жүргізіледі. Жоғарыда аталған құжаттарды белгіленген мерзімде Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Əкімшілік департаментінің Кадр жұмысы басқармасына (811-бөлме) өткізу қажет, телефон: 8 (7172) 74-24-23.

«Банк ЦентрКредит» АҚ «Қазақстан қор биржасы» АҚ ресми тізіміне кіретін НИН KZP07Y10C336 ипотекалық облигациялар шығарылымдары жөнінен «Темірбанк» АҚ ипотекалық облигацияларын ұстаушылардың Өкілі болып табылады. Өз міндеттемелерін орындау мақсатында Өкіл «Темірбанк» АҚ облигация ұстаушылар алдындағы міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің 01.10.2014 ж. мəліметтер бойынша жай-күйін іріктеулі түрде тексерді. Жасалған іріктеулі тексеріс негізінде Өкіл кепіл мүлкінің жай-күйі мен ипотекалық облигацияларды қамтамасыз ету коэффициентінің мəні облигациялар шығарылымдары жобаларының жəне кепіл шарттарының талаптарына сай екендігін мəлімдейді. Сондай-ақ іріктеулі тексеріс нəтижесі бойынша Өкіл «Темірбанк» акционерлік қоғамына қарыздар бойынша деректердің есебін жүргізу жүйесіне ақпарат енгізуге, кепіл затына жəне қарыз бойынша негізгі борыштың өтелуіне мониторинг жүргізуге кейінгі бақылау жасауды күшейтуді жəне қолданылған шаралар туралы хабарлауды ұсынды. «Темірбанк» АҚ облигация ұстаушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің жай-күйін тексеру үшін берілген қажетті ақпараттың шынайылығы үшін «Темірбанк» АҚ басшылығы жауапкершілік көтереді.

АО «Банк ЦентрКредит» является Представителем держателей ипотечных облигаций выпуска НИНKZP07Y10C336 АО «Темірбанк», входящих в официальный список АО «Казахстанская фондовая биржа». В целях исполнения своих обязательств Представителем была проведена выборочная проверка состояния залогового имущества по данным реестра залога по состоянию на 01.10.2014 г. являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «Темірбанк» перед держателями облигаций. На основании проведенной выборочной проверки предмета залога Представитель сообщает, что обеспечение и значение коэффициента обеспечения ипотечных облигаций соответствует требованию проспекта выпуска облигаций и договора залога. По результатам выборочной проверки, Представитель рекомендовал АО «Темірбанк» усилить последующий контроль над вводом информации в систему учета данных по займам, за мониторингом предмета залога и погашением основного долга по займу, и уведомить о принятых мерах. Ответственность за достоверность предоставленной информации, необходимой для проведения анализа состояния имущества, являющегося обеспечением исполнения обязательств АО «Темірбанк» перед держателями облигаций, несет руководство АО «Темірбанк».

«Банк ЦентрКредит» АҚ «Қазақстан Қор биржасы» АҚ-тың ресми тізіміне кіретін «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы «БТА Ипотека» АҚ-тың (бұдан əрі – Эмитент) BTAIb5, BTAIb9 шығарылымдарының ипотекалық облигацияларын ұстаушылардың Өкілі болып табылады. Өкіл өз міндеттемелерін орындау мақсатында Эмитенттің облигацияларды ұстаушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындауының қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің 01.10.2014 жылғы тізілімінің мəліметтері бойынша кепілдегі мүліктің жағдайын іріктеп тексерді. Кепіл затын іріктеп тексеру негізінде Өкіл ипотекалық облигацияларды қамтамасыз ету коэффициентінің қамсыздандырылуы жəне мəні облигациялар шығарылымдарының проспектілерінің жəне кепіл шарттарының талаптарына сəйкес келеді деп хабарлайды. Купондық сыйақы уақтылы жəне толық көлемде төленеді. Эмитенттің облигацияларды ұстаушылар алдындағы міндеттемелерін орындауының қамсыздандыруы болып табылатын мүліктің жағдайына талдау жүргізу мақсатында берілген қажетті ақпараттың нақтылығы үшін «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы «БТА Ипотека» АҚ басшылығы жауап береді. Өкіл аталмыш облигациялардың өтелуіне жəне олар бойынша Эмитенттің өз міндеттемелерін толық орындауына байланысты, «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы «БТА Ипотека» АҚ-тың ҰСН KZ2C0Y10B251 (BTAIb2) облигация ұстаушылардың өкілінің өкілеттігінің аяқталғаны жөнінде хабарлайды.

«АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212-офис, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 «Еуразиялық банк» АҚ-тың Алматы қ. №6 филиалында), Еуразиялық даму банкімен ірі мəміле жасау туралы шешімді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларын иеленуші Aquila Gold B.V. акционері қабылдағаны жөнінде хабарлайды. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесі Кеңсенің қызметкері Сағындық Байзақұлы Жұмабековке орны толмас ауыр қайғыға ұшырауына ƏКЕСІНІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басшылығы мен ұжымы Тимур Күзекұлы Назхановқа анасы Рəзия Шəкенқызы НАЗХАНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Ұлттық біліктілікті арттыру орталығы АҚ «Өрлеу» филиалы-Білім беру жүйесінің басшы жəне ғылыми-педагогикалық қызметкерлерінің біліктілігін арттыратын республикалық институтының ұжымы менеджмент жəне ақпараттық технологиялар кафедрасының меңгерушісі Сəуле Талапеденқызы Мұхамбетжановаға Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры, педагогика ғылымдарының кандидаты, бауыры Асылбек Талапеденұлы МҰХАМБЕТЖАНОВТЫҢ кенеттен дүниеден өтуіне байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Рауан» баспа үйі» ЖШС ұжымы серіктестіктің қызметкері Гүлжамал Алатаеваға əпкесі Айсұлу ЕСБОЛҒАНҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


14

www.egemen.kz

25 қараша 2014 жыл

 Тағзым

 Бəрекелді!

Ќазаќќа ќўт Ќазан

«Turkvizyon-2014» байќауында Жанар Дўєалова бас жїлдені жеѕіп алды Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Татар төрінде жұмада мəреге жеткен «Turkvizyon-2014» байқауында əнші Жанар Дұғалова топ жарып, ақтық сында қазақтың абыройын асырды. Түркі əлемі үшін «Еуровидениеден» беделі бір мысқал да кем емес өнер додасында 225 ұпай жинаған əнші жүздеген өнерпаздың арасынан 24 елден жəне Ресей Федерациясының төрт бұрышынан жиналған айтулы қонақтарды аузына қаратты. «Turkvizyon-2014» ІІ халықаралық телевизиялық əн байқауының финалы Қазан қаласында өткені, финалда 15 үміткер бақ сынағаны белгілі. Ауыр атлеттеріміздің əлемдік жаңа рекордтарынан кейін өнердегі осынау табыс, еліміздегі ең елеулі оқиғалардың қатарына бірден көтерілді. Қазан қаласында өткен осынау аса бəсекелі өнер додасында қазақ аруы топ жарады деп кім болжаған?! Алайда, өнерімен де, сұлулығымен де дараланған қазақ қызы бастапқыда-ақ, ғаламторда байқауды сырттай бақылап отырған түркі əлемінің назарын аударған болатын. Осылайша, Жанардың да айы оңынан туды. Байқауда əншінің бағын Ринат Зайытовтың сөзіне жазылған өзінің туындысы – «Ізін көрем» деген əні жұлдызын жақты. Сонымен, жартылай финалдан кейін алғашқы үштікке іліккен əнші тағдыршешті сəтте бəрінің алдына түсіп кетті. Ақтық сында ол бірінші болып өнер көрсетіп,

өзінен кейінгі бəсекелестеріне бағдар берді. Байқауда екінші орынды 201 балл алған Татарстан əншісі Айжар Сүлейман иеленді, үшінші орын 199 балл алған «Zaman» тобына бұйырды. Вокалистердің өнерін байқауға қатысушы елдердің бір-бір адамынан құралған халықаралық қазылар алқасы бағалады. Байқаудың ақтық финалына Қазақстан, Татарстан, Түркия, Башқұртстан, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Македония, Иран, Қырым, Босния жəне Герцеговина, Болгария, Якутия, Əзербайжан жəне Түрікменстан елдерінен барлығы 15 өнерпаз қатысқан болатын. Ал Қазақстанның жеңгенін, бірінші орынды қазақ қызы

жеңгенін паш етті. Жəне жеңімпаз қыз өзін жəне Қазақстан халқын Татарстан президенті Рустам Мин ниханов тарихи жеңіспен құттықтағанын айта-айта жүретін болар. Реті келіп тұрғанда, алғашқы «Turkvizyon» конкурсы өткен жылы түріктің Ескішаһар қаласында өткенін, биылғы Қазандағы фестивальға 24 елден жəне Ресей Федерациясының аймақтарынан 300-ден астам қонақтар шақырылғанын, үлкен өнер додасының құрметті қонақтары ретінде ұйымның тұрақты кеңесінің 32ші отырысына қатысып жатқан ТҮРКСОЙ елдерінің мəдениет министрлері қатысуға мүмкіндік алғанын айта кету лəзім.

алғанын бүкіл халық тікелей эфирлерден тамашалады. Соңғы сəттерде демін ішіне алып жақсылық күткен өнерсүйер қауым түнімен əлеуметтік желілерде жеңісімізді сүйіншіледі. Бірінші орын алғанын естігенде, толқығаннан аузына сөз түспей, көз жасына ерік беріп тұрған Жанарды барша халық көрді. Тағдырындағы ең үлкен табыстың біріне қол жеткізген Дұғалова Олимпиада дарабоздарындай Қазақстан туын көкке көтерді. Бір айта кетерлігі, дəл осындай қайталанбас сəттерде қазақ қызы барлық елдерден келген бəсекелестерінің алдында ана тілінде жүрекжарды сөздерін жеткізді. Шынында да, қазақ өнері

 Сақтансаң – сақтайды

Эбола вирусыныѕ ерекшеліктері айтылды Алматыда Қазақ медициналық үздіксіз білім беру университетінің базасында «Эбола вирусы салдарынан болатын аурулар» атты оқыту семинары өтті. Жетекші инфекционистер мен ғалымдар медициналық ЖОО оқытушыларын Эбола вирусынан болатын аурулардың клиникалық ерекшеліктерімен, биологиялық қауіпсіздік қағидаларымен, аурудың зертханалық диагностикасымен, сонымен қатар, оны емдеу тəсілдерімен таныстырды. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Қызылорда, Ақтөбе, Қарағанды, Павлодар, Семей жəне Алматы қалаларынан келген 40-тан аса оқытушы, инфекционист, госпиталдық эпидемиологтар тек Эбола вирусы салдарынан болатын аурулардың қатері туралы

ғана емес, осы инфекциялық ауру кезіндегі жеке қорғаныс құралдары жайлы да егжей-тегжейлі білім алды. Семинар жұмысында Эбола вирусы салдарынан болатын аурулардан қорғану үшін обаға қарсы киімді пайдалану, басқа да жеке қорғаныс құралдары көрнекі түрде көрсетілді. Сонымен қатар, Қазақ медициналық үздіксіз білім

 Ғажап!

Ќостанайлыќ ќария – Гиннес кітабында Зейнеткер Александр Чебаный гір тасын көтеруден Ресейдің Архангельск қаласында өткен əлем чемпионатында рекорд жасап, өз есімін Гиннестің рекордтар кітабына енгізді. Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Архангельск қаласында бір апта бойы гір көтеру спортынан Ресей, Еуропа жəне Азия мен Африка елдерінен келген спортшылар қатысқан əлем біріншілігі өтті. Жастары мен салмақ категориялары əртүрлі 300 спортшы бақ сынаған бұл сайыста еліміздің намысын Қостанай облысы ІІД «Динамо» спорт бірлестігінің жетекші маманы Александр Чебаный қорғады. Спортшы 7074 жастағылар тобында, 65 кило салмақ дəрежесінде өнер көрсетті. Ол осы сайыста бірден екі алтын

медаль алды. Кейіннен Гиннестің рекордтар кітабының спорт комиссары Джек Брокбэнк Александр Герасимовичті гір көтеруден өткізіліп жатқан барлық сайыстарға белсенді қатысып жүргені үшін жеке алғысын айтып, оған естелік медаль мен ұйымдастырушылар

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

беру университеті жұқпалы аурулар кафедрасының меңгерушісі Сəуле Досқожаева, М.Айқымбаев атындағы Карантинді жəне зоонозды инфекциялар ғылыми орталығының жетекші мамандары əріптестерімен өз білімдерімен бөлісті. Семинар соңында қатысушылар сертификаттар алды. Тренинг тен өткен ЖОО оқыту шы лары бұдан əрі қарай прак тикалық денсаулық сақтау кадрларын оқытатын болады. Дегенмен, Эбола вирусы Қазақстанда тіркелген жоқ, алайда мамандар өлімге əкелетін вирус тың Қазақстан аумағына ену мүмкіндігін жоққа шығармайды. Біздің азаматтардың аса белсенді мобильділігі қауіпті инфекцияның Қазақстанға енуіне əле ует ті ортаны құрып отыр. Соңғы мəлі меттерге қарағанда, Батыс Африкада Эбола вирусынан қайтыс болғандардың саны бес мыңнан асып кеткен.

атынан сертификат табыс етті. Оның бұл жетістігі туралы қысқаша тоқтала кетер болсақ, Архангельск қаласында жарты сағат бойы 300 спортшы синхронды түрде 16 килолық гірді көтеріп тұрды. Барлық гір көтерушілер көп күшті қажет ететін осы сынға шыдап, нəтижесінде рекорд тіркелді. Бұлардың қатарында А.Чебаный да болды. Бұл көрсеткіш Гиннестің рекордтар кітабының келесі басылымына енгізілмек. А.Чебаный: «16 килолық екі гірді 75 рет, ал жұлқа көтеруде бір гір тасын 10 минутта 160 рет көтеремін», – дейді. Ол 74 жасқа келсе де, өзін жас жігіттердей сезінеді. Бала кезінен жанына спортты серік еткен қария гір көтеруден өзінің рекордын жаңартуға талпынып жүр. Зейнеткер спортпен жастайынан аурушаң болғасын айналыса бастапты. Нəтижесінде оның денсаулығына бүгінде талайлар, əсіресе, емханаларды жағалап, дертіне ем іздеп жүрген қатарластары қызыға қарайды.

Тўлєаєа ќўрмет

Сол сияқты беделді байқаудың аудиториясы 300 миллионнан астам адамды қамтитынын ескерсек, қазақ əншісі жеңісінің салмағы сараптала бермек. Оған қоса, Жанардың өзі осы табысқа баратын жолда еліміздегі 16 таланттың ішінен өнеріне лайықты жолдаманы жеңіп алған болатын. Осылайша жеңімпаз əнші жексенбі күні елордада айтулы оқиғаға орай арнаулы баспасөз мəслихатында барлық əсерімен бөлісті. Əнші Жанар Дұғалова өзінің Turkvizyon-2014 байқауындағы жеңісін Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа арнайтындығын мəлімдеді. Мұның да өз жөні бар. – Б ұ л ба й қ ау Қ а з а қ с т а н Республикасының Тұңғыш Президенті күні қарсаңында болды, сондықтан мен өз жеңісімді Мемлекет басшысына арнаймын! – деді ол. Осы арада əншінің бағының жануына да, бабының келісуіне де бір кісідей еңбек сіңірген продюсер Баян Есентаеваның сөзін келтірсек: – Біз тек жеңіске жетеміз деп ойладық. Дайындық кезінде-ақ үздік үштікте екеніміз түсінікті болды. Жанар өнер көрсетіп жатқанда мен арнайы залға барып отырдым. Екі көрермен қыз маған қарап, қолымдағы Қазақстан туын көрген соң «Жанар Дұғалова өнер көрсеткенде ғажап əсерге бөлен дік» деп сүйсінді, – деді Есентаева. Қысқасы, қазақтың беделін асқақтатқан əншінің абыройы ғана емес, бағасының арта түскенін айта кету керек. Ең бастысы, қарашадағы Қазан қаласы қазаққа құт болды. Ал келесі жылы конкурс Түрікменстанда, Мары қаласында өтпек.

Небəрі 36 жасында облыстық партия комитетінің бірінші хатшысы болған адамды білесіздер ме? Бүгінде білімі мен білігі сай келсе, билік баспалдағымен өсуге жол ашық. Ал Кеңес өкіметі тұсында жастарға ондай сенім артылмаған. Дегенмен, соның арасынан өзінің іскерлігімен көзге түсіп, отыздың бел ортасында бір облыстың тізгінін алған адамдар бар. Соның бірі де бірегейі – Мұстақым Ықсанов. Қазіргі тілмен айтқанда, Мұстақым Білəлұлы Қызылорда облысына əкім болып келгенде 36 жаста екен.

Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Аймақ тізгінін қолына алғаннан кейін ең бірінші жұмысын даңқты диқан Ыбырай Жақаевқа сəлем беруден бастапты. Сонан соң облыстың дамуына өзгешелік енгізіпті. Оған дейін мал шаруашылығымен шұғылданып келген өңір ауыл шаруашылығына түпкілікті бет бұрған. Бүгінгі күріштік жердің негізін Ықсанов салған дейді. Оның сыртында кү ріш шаруашылығымен тікелей айналысатын 40-тан астам ауылдың іргесін қалаған. Қаншама канал қазылып, суармалы жерлер жасақталған. Айналасы 4 жылдың ішінде Мұстақым Ықсановтың басшы лығымен қыруар тір шілік жасалған. Міне, бұрнағы күні аймаққа айрықша еңбек сіңірген тұлғаға құрмет көрсетілді. Қызылордадағы №9 политехникалық колледжге мемлекет жəне қоғам қайраткері Мұстақым Ықсанов аты беріліп, бюсті ашылды. Оған облыс əкімі Қырымбек Көшербаев, Мұстақым Білəлұлының қызы, Парламент Мəжілісінің депутаты Гүлнəр Ықсанова, сонымен қатар, тұлғаның жерлестері мен əріптестері қатысты. – Мұстақым Ықсанов басшы лық жасаған төрт жылда өңіріміздің ауыл шаруашылығы өркендеп, күрішшілер отанына айналды. Республикада соңғы орында жүрген Сыр елінің абыройы асқақтап, алдыңғы қатардан көрінді. Басықара су плотинасы сияқты ірі құрылыстар жүргізіліп,

АЛМАТЫ.

 Тіршілік түйткілдері

Жоєалып кеткен əскери ќызметкер табылды Ақтөбе облысында осыдан жарты жыл бұрын ізтүзсіз жоғалып кеткен 33 жастағы əскери қызметкер Арман Сұрағанов табылды. Оны Хромтау қаласының маңындағы тас жолда ішкиіммен келе жатқан жерінен шопандардың бірі тауып алып, полицияға хабарлаған. Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Арманның туысқандары оны əлдекімдер қамауда күш теп ұстаған, күніне бір рет қана тамақ берген дейді. Ол қазір дəрігерлердің көмегіне зəру. Жүдеп-жадап, шашы мен тырнағы өсіп кетіпті. Ер-азаматтың түрі адам танымастай өзгерген, ешбір күтім болмағаны аңғарылады. Денесінің көгерген тұстары бар. Қазір Арман тер геушілерге түсініктеме бе ріп жатыр. Құ қық қорғау орын дары тергеу құпиясына байланыс ты əзірге ресми ақпарат тарат пай отыр. Естеріңізге сала кетейік,

үстіміздегі жылдың 15 мамырында 1981 жылы туған сержант Сұрағанов Арман Талғатұлы қызмет орнында жоғалып кеткен болатын. Ол хабарсыз кеткенде, облыстық ішкі істер департаменті адам өліміне қатысты іс қозғаған еді. «Біз оны тірі көреміз деп ойлаған жоқпыз. Полиция сол бойда алып кетті, сөйлесіп те үлгермедік. Оны байлап, жолдан тастап кеткен секілді. «Өледі» деп ойлаған шығар. Алайда, Алла аман сақтап, ол тірі қалған. Шаштары иығына дейін өсіп кеткен, тырнағы да алынбаған. Адамды осылай қорлауға бола ма?», – дейді Арманның анасы Халима Сұрағанова.

Ќадірлі оќырман! www.egemen.kz

«Егемен Қазақстан» газетіне 2015 жылға жазылу жүріп жатыр! Жазылу мерзімі

Индекс

жеке жазылушылар 65392 үшін

15392

кəсіпорындар мен ұйымдар үшін

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

ҚЫЗЫЛОРДА.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Жазылу бағасы Аймақта қала

аудан/ауыл

3 ай

1 434,45

1 459,08

6 ай

2 868,90

2 918,16

12 ай

5 737,80

5 836,32

3 ай 6 ай 12 ай

2 385,45 4 770,90 9 541,80

2 410,08 4 820,16 9 640,32

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

өңірдің тыныс-тіршілігіне жан бітті. Қарапайым еңбекті баға лай тын жастардың қатары артып, өркенді істер көбейді,– деді бюсттің ашылуында Қырымбек Елеуұлы. Мұстақым Ықсанов Батыс Қазақстан облысы Жəнібек ауданында дүниеге келген. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітіріп, қатардағы қызметкерден еңбек жолын бастайды. Əр жылдары біліктілігі мен білімділігінің, ұйымдастырушылық шеберлігінің арқасында Қызылорда, Жамбыл, Орал облыстық партия комитеттерін басқарды. Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары да болған. Бюсттің ашылу салтанатында Батыс Қазақстаннан келген əріптестері мен шəкірттері М.Ықсановтың адамгершілік қасиетін сөз етті. Мұнан соң оқу ғимаратында орналасқан М.Ықсановтың мұражайымен танысты. Ал Ықсановтың өмірі мен еңбек жолына арналған танымдық конференцияда тау тұлғаның қызметтік жолы турасында пікірлер айтылды. Ол Сыр өңірін басқарған тұста қордаланған мəселелердің шешімін табуына ұйытқы болды. Əсіресе, ауыл шаруашылығы саласының өркендеуіне мүмкіндік жасады. Еңбегі еленіп Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталды. Жиынға қатысушылар мұндай тумысы бөлек жан əрдайым ел жадында сақталатынын айтып тарасты.

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Анықтама телефондар: (717 2) 37-65-27, 37-19-87

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айгүл СЕЙІЛОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 7 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №446 ek

Profile for Egemen

25112014  

2511201425112014

25112014  

2511201425112014

Profile for daulet
Advertisement