Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №118 (28596) 25 МАУСЫМ БЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Кїткен кїн

Телефон арќылы сґйлесті

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қос Киенің Сақшысы, Сауд Арабиясының Королі Салман бен Əбдел Əзиз Əл Саудпен телефон арқылы сөйлесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Əңгімелесу барысында Сауд Арабиясының Королі Мемлекет басшысын барша мұсылман үшін қасиетті Рамазан айының басталуымен құттықтап, қазақстандықтарға бақ-береке тіледі. Екі мемлекет басшылары Қазақстан-Саудия серіктес ті гі нің басымдығы бар бағыттарын талқылады. Тараптар халықаралық ұйымдар аясындағы саяси үнқатысу мен жемісті ықпалдастықтың деңгейі жоғары екенін атап өтті.

Сонымен қатар, сауда-экономикалық жəне инвес тициялық ынтымақтастықты одан əрі арттыру мəселелері жөнінде пікір алмасылды. Салман бен Əбдел Əзиз Əл Сауд елдеріміздің ғасырлар бойғы достық пен өзара тиімді ынтымақтастыққа негізделген қарымқатынасы алдағы уақытта да Қазақстан мен Сауд Арабиясының достас халықтары мүддесіне қызмет ете беретініне сенім білдірді.

Бір арнаға жұмылдырылған ортақ ғаламдық еркін нарық болуын талап ететін əлемдік экономика мен əлемдік сауданың даму ағымдарына байланысты Дүниежүзілік сауда ұйымы үлкен маңызға ие. Көпжақты сауда жүйесінің құқықтық жəне институттық негізі болып табылатын ДСҰ 1995 жылдың 1 қаңтарынан жұмыс істей бастады. Алғашқы кезде оған 77 мемлекет кірсе, қазіргі таңда 161 ел мүше болып отыр. Ұйымға мүше елдердің үлесі əлемдік тауар айналымының 95 пайызын құрайды. Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».

Дүниежүзілік сауда ұйымының басты міндеті іркіліссіз

Арќаулыќ зейнетаќы мґлшері

Кеше Парламент Мəжілісінің Төрағасы Қабиболла Жақыповтың төрағалығымен палатаның кезекті жалпы отырысы өтіп, оның күн тəртібіне 15 мəселе енгізілді. Егемен Қазақстан».

Қаралған мəселелердің ішіндегі күрделісі де, барынша көп талқыланғаны да кейбір заңнамалық актілерге халықты зейнетақымен қамсыздандыру

мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң жобасы болды. Бірінші оқылымда қаралған заң жобасы көптеген мəселелер бойынша сұрақтар тудырды. (Соңы 5-бетте).

Геральдикалыќ комиссияныѕ отырысы

Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Гүлшара Əбдіқалықованың төрайымдығымен Ведомстволық жəне оған теңестірілген өзге де наградалар жөніндегі геральдикалық комиссияның отырысы өтті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Жиында «Қазақстан Республикасының Президентіне тікелей бағынатын жəне есеп беретін кейбір мемлекеттік органдардың, Қазақстан Республикасы Конс титуциялық Кеңесінің, құқық қорғау органдарының, соттардың, Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың ведомстволық жəне оған теңестірілген өзге де наградалары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 30 қыркүйектегі №155 Жарлығының орындалуы, сондай-ақ, мемлекеттік органдардың Қазақ стан Республикасының Қаржы жəне Энергетика министрліктері қыз меті саласындағы ведомстволық наградалардың атауларына өзгерістер

енгізу жөніндегі ұсыныстары туралы мəселелер қаралды. Комиссия мүшелері алдын да Мəдениет жəне спорт министрлігінің жауапты хатшысы Қ.Уəлиев, Қаржы вице-министрі А.Теңгебаев жəне Энергетика вице-министрі М.Мырзағалиев баяндама жасады. Талқылау қорытындысы бойынша комиссияның ұсынымдары əзірленіп, уəкілетті мемлекеттік органдарға тапсырмалар берілді. Геральдикалық комиссия – мемлекеттік органдардың ведомстволық наградаларының геральдикалық сипаттамасын жəне осы сала бойынша заңнамаларды жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды қарайтын Қазақстан Президенті жанындағы консультативтік-кеңесші орган.

Қазақстан Республикасының Заңы 2004 жылєы 22 желтоќсандаєы Ќазаќстан Республикасыныѕ Їкіметі мен Ресей Федерациясыныѕ Їкіметі арасындаєы «Байќоѕыр» єарыш айлаєында «Бəйтерек» єарыш зымыран кешенін ќўру туралы келісімге ґзгерістер енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы 2004 жылғы 22 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы «Байқоңыр» ғарыш айлағында «Бəйтерек» ғарыш зымыран кешенін құру туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы 2014 жылғы 9 желтоқсанда Мəскеуде жасалған хаттама ратификациялансын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2015 жылғы 24 маусым. № 326-V ҚРЗ.

Қазақстан Республикасының Заңы Ќазаќстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындаєы адамдарды ўстап беру туралы шартты ратификациялау туралы 2014 жылғы 14 қарашада Софияда жасалған Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындағы адамдарды ұстап беру туралы шарт ратификациялансын. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2015 жылғы 24 маусым. № 327-V ҚРЗ.

5-6-беттер

Тозығы жеткен дəстүр тұсау емес пе? 8-бет

(Соңы 2-бетте).

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде «KAZNEX INVEST» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Мейіржан Майкенов баспасөз мəслихатын өткізді. Ол отандық тауар экспортына қатысты мəселелер жөнінде айтты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Қазіргі кезеңде əлемдегі қайбір елдер тауар экспортынан айтарлықтай қиындық көріп отырғаны мəлім. Бұл мəселе біздің елден де тысқары емес екені белгілі. Оның бір айқын мысалын үстіміздегі жылдың 4 айында Қазақстанда тауар айналымы 37 пайызға төмендегенінен көреміз. «Баршамызға белгілі, бүгінде əлем экономикалық дамудың тұрақсыз күйін бастап кешiріп жатыр. Осы кезеңде көптеген елдерде экономикалық даму өсiмi баяулап, бəсекелестiк ұлғайып, ал тұтыну азайып, нарық кiшiрейіп келеді. Бұл факторлар, өкiнішке қарай, Қазақстанды

да сырт айналып өткен жоқ. Ағымдағы жылдың соңғы 4 айына талдау жасағанда еліміздегі тауар айналымы бiртiндеп төмендеп

партиялары Ґзара іс-ќимыл мен əріптестік туралы келісімге ќол ќойды «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбектің басшы лығымен «Нұр Отан» партиясы делегациясының Ресей Федерация сына ресми сапары басталды. Екіжақты кездесу барысында Мəскеуде «Единая Россия» бүкілресейлік саяси партиясы мен «Нұр Отан» партиясы – екі билеуші партияның арасында Өзара іс-қимыл мен əріптестік туралы келісімге қол қойылды. Ресми сапарының бірінші күнінде «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Ресей Феде рациясы Федералдық Жиналысы Мемлекеттік Думасының Төр ағасы Сергей Нарышкинмен кездесті. Екіжақты кездесу барысында бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты мен Ресей Федерациясы Федерация Кеңесінің, Қазақстан Рес публикасы Парламенті Мəжілісі мен Ресей Федерациясы

Талантты ұштайтын талап 9-бет

жатыр деген ойға тоқтадық. Атап айтқанда, осы кезге дейін тауар айналымы 37 пайызға төмендедi. Оның iшiнде импорт 17, экспорт

46 пайызға дейін азайған», дедi төраға орынбасары. (Соңы 4-бетте).

АЌШ елшісімен кездесті

«Нўр Отан» мен «Единая Россия»

Мемлекеттік Думасының арасында тікелей өзара іс-қимылдың орнатыл ғаны, ал депутаттардың ТМД Парламен таралық Ассамблеясы, ҰҚШҰ, ЕҚЫҰ мен ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясы отырыстары шең берінде жемісті жұмыс жасап жатқандары атап өтілді. Тараптар екі елдің Парламенті арасындағы байланыстарды əрі қарай да дамытуға ниетті екендерін жеткізді. (Соңы 6-бетте).

Бїгінгі нґмірде: Алты алаштың асылы

сауда-саттықта эконо ми калық өсім мен адам дардың тұрмыс тіршілігін жақсартуға ықпал етеді деп есептеледі. Бұл ретте саудада кемсітушілікке жол

Индустрияландыру – экспорт тірегі

жўмыс ґтіліне байланысты кґбейетін болады Жақсыбай САМРАТ,

халық аралық сауда-саттыққа мүмкін діктер жасау болып табылады. Да мыған елдердің бастамасымен құрылған аталған ұйым халықаралық

бермеу, ондағы кедергілерді азайту, тұрақты лық пен сауда шартының алдын ала болжамдылығы, халықаралық саудадағы бəсекелестікті ынталандыру, жоғары дамымаған мемлекеттер үшін халық аралық саудада жеңілд іктер жасау секілді бірнеше бағыт тарды ұстанатын ДСҰ ереже лері мемлекетаралық сауда барысындағы кедергілерді болдырмауға негізделеді.

«Сағындым Алматымды» 12-бет

Кеше Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев жаңадан тағайындалған АҚШ елшісі Джордж Кролмен кездесті, деп хабарлады ПремьерМинистрдің баспасөз қызметі. Кездесу барысында Қазақстан мен Америка Құрама Штаттары арасындағы түрлі салалардағы, оның ішінде экономикалық жəне гуманитарлық салалардағы ынтымақтастық туралы пікір алмасулар болды. Б.Сағынтаев өз кезегінде Мемлекет басшысының

бастамасымен жүзеге асырылып жатқан 5 институттық реформа, «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асыру барысы туралы əңгімеледі. Сөйтіп, аталған реформалардың Қазақстан мен АҚШ арасындағы əріптестікке қосымша серпін беретінін баса айтты.

 ЭКСПО-2017 көрмесіне арналған нысандардың құрылысына 101 отандық кəсіпорын қатысуда. Олармен жасалған келісімшарттардың құны 88 млрд. теңге. Бұл жұмыс тар Елбасының көрмені ұйымдастыруға аймақтағы бизнес өкілдерін тарту жөніндегі тапсырмасы бойынша жүзеге асуда.  Былтыр Қазақстанда 11 250 адам түрмеден босап шыққан. Соның 1 218-і еңбекпен қамту жəне əлеуметтік бейімдеу орталықтарының көмегіне жүгінген. Одан бөлек, 744 азамат жұмысқа орналасқан. Бұл туралы кеше Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрінің орынбасары Светлана Жақыпова мəлімдеді.  Ертең Шымкентте алғашқы қоқыс өңдеу зауыты іске қосылады. Ресей технологиясымен бой көтерген зауыт тəулігіне 500-600 тонна қатты тұрмыстық қалдықты өңдейді. Қазіргі кезде жұмысқа қа был данған мамандар қондырғылармен жұмыс істеуді меңгеруде.  Биыл Қызылорда облысында тұрғын үй құрылысы мен оның инфрақұрылымын дамыту үшін 4 381,8 млн. теңге қаржы бөлінген. Облыс əкімінің орынбасары Нұржан Əлібаевтың айтуынша, бұдан бөлек, «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында облысқа тағы 13 млрд. теңге инвестиция тарту көзделіп отыр. Қостанайдағы машина зауытында көліктердің əлемдік 7 бренді құрастырылуда. Олардың арасында Toyota Fortuner автомобилі де бар. Бұл зауыт – Toyota-ның Орталық Азиядағы алғашқы өндіріс орны. Кəсіпорынның цех басшысы Роман Глущенконың сөзіне қарағанда, желінің қуаты жылына 3 мың дана Fortuner құрастыруға жетеді.  Павлодар қаласының жаңа гербіне байқау жарияланды. Қалалық əкімдіктің бас пасөз қызметі таратқан мəлі метке сүйенсек, оған еліміздің кез келген азаматы қатыса алады. Жұмыстарды қабылдау мерзімі 10 шілдеде аяқталады. Байқау шарттары туралы толық ақпаратты Павлодар қаласының мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімінен алуға болады.  Ақмола облысының Бұ ланды ауданында құс фаб рикасының құрылысы басталды. Жалпы сомасы 32 млрд. теңге болатын жоба 2019 жылы толық жүзеге асады. Облыс əкімі Сергей Кулагиннің мəлімдеуінше, кəсіпорын жылына 60 мың тонна тауық етін өндіруге арналған. Сондай-ақ, жоба аясында 700 жұмыс орны ашылады деп жоспарлануда. Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

Екі тарап Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуы республикаға жаңа экономикалық көк жиек ашатындығына сенім білдір ді. Отандық кəсіпорындар үшін шетелдік нарықтарға шығуға жол ашылады, ал тұтынушы лар тауарлар мен қызметтерді таңдауда кең мүмкіндіктерге ие болады. Үкімет басшысының бірінші орынбасары АҚШ елшісін жаңа қызметке тағайындалуымен құттықтап, өзара тиімді қазақстандықамерикалық ынтымақтастықтың одан əрі жалғасатындығына үміт артатынын жеткізді.

Ќазаќстан – ЭЫДЎ: білім мен єылым саласындаєы ынтымаќтастыќ

Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы демократия мен еркін нарық қағидаттарын басшылыққа алып жұмыс істейтін əлемнің дамыған елдерінің халықаралық экономикалық ұйымы болып табылады. Ол 1948 жылы құрылған. Штаб-пəтері Париж қаласында орналасқан. Ұйымға Батыс Еуропаның көптеген елдері, АҚШ, Канада, Түркия, Мексика, Оңтүстік Корея, Жапония жəне жағдайы мығым тағы бірқатар елдер мүше. Осы ұйымға кіруге Қазақстан да ынта танытуда. Өйткені, дамыған елдердің басын біріктіріп отырған ұйымға мүше болудың мəні зор. Бір қуаныштысы, көп елдерге жылы қабақ таныта бермейтін, қатарына кіргісі келген бірқатар елге тоқтау салған осы бекзат ұйым да Қазақстанмен ынтымақтастық орнатудан кетəрі емес. Қайта жылдан-жылға қарым-қатынасын жақсартып келе жатыр. Соның бір дəлелі осы ұйым мен Қазақстан арасында елдік ынтымақтастық бағдарламасының əзірленуі болып табылады. Осы бағдарламаға сəйкес мемлекеттік басқару, фискалдық саясат, бəсекелестік жəне іскерлік ахуалды жақсарту, орнықты даму бағытында бірлескен бастамалар жүзеге асырылатын болады. Алдағы уақытта бұл бағдарламаның аясы одан əрі кеңейе түсуі тиіс. Қазақстандық бірқатар мамандардың болжауынша, біз алдағы уақытта бұл ұйыммен білім жəне ғылым саласында да тиімді ынтымақтастыққа қол жеткізе аламыз. Міне, осындай бағытта зерттеулер жүргізіп жүрген Шоқан Уəлиханов атындағы Тарих жəне этнология институтының аға ғылыми қызметкері, тарих ғылымдарының кандидаты Жібек НЕСІПБАЕВАНЫ əңгімеге тарттық. (Соңы 7-бетте).


2

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

 Мемлекет мерейі

ДЇНИЕЖЇЗІЛІК САУДА ЎЙЫМЫНА Мемлекеттік реформаныѕ дўрыстыєыныѕ айєаєы Тарих єылымдарыныѕ докторы, саясаттанушысарапшы Əзімбай ЄАЛИМЕН əѕгіме

Лондонда жїріп ќуандым

Біржан ƏЗІМБЕРДИЕВ,

«Болашақ» бағдарламасының халықаралық стипендиаты. Лондон қалалық университетінің магистранты, Оксфорд Брукс университетінің бакалавр түлегі.

Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайы Орта лық Азия мемлекеттері арасындағы ең табысты болып саналатыны бəрімізге мəлім. 1995 жылдан бері ел бойынша ІЖӨ-нің жыл сайынғы өсу қарқыны орта шамамен 5,60 пайызды көрсетіп келеді. Алайда, Қазақстан Республикасының экономикасы дамыған елдерге қарағанда, біршама артта келеді. Сондықтан, республикамыздың экономикасы толықтай ашылып, қарқынды даму үшін, біз ДСҰ-ға мүшелікке ертерек кіруіміз қажет еді. Осы мақсаттың орындалғанына Лондонда жүріп қуанған жайым бар. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев республикамыздың ДСҰ-ға мүше болуып кіруін əуел бастан қолдап, осы ретте үлкен жұмыстар жүргізуі ғанибет. 2009 жылы Кеден одағы елдері – Қазақстан, Беларусь жəне Ресей бірыңғай кедендік аумақ ретінде ДСҰ-ға қосылатыны жөнінде мəмілеге келген. Көп ұзамай 2012 жылы Кедендік одақтың бір мүшесі Ресей ДСҰ-ға кірді, бірақ Қазақстан белгілі бір себептермен қалып қойды. Осындай жағдайға қарамастан, Президент Нұрсұлтан Назарбаев 2014 жылдың соңына дейін Қазақстан ДСҰ-ға кіру жөніндегі келіссөздерді аяқтайтынын мəлімдеді. Алайда, 2014 жылдың көктеміндегі Ресей мен Украи на арасындағы жанжал Қазақстанның ДСҰ-ға кірмеуіне əкеліп соқ тырды. Себебі, Нұрсұлтан Назарбаев тың өтініші бойынша құрылған Қазақстан-Ресей делегациясының бірлескен келіссөзі арқылы ДСҰ-ға кіру жүзеге аспақшы болған. Анығында, АҚШ Ресейдің федералдық ветеринарлық жəне фитосанитарлық бақылау қызметінің (Россельхознадзор) мамандарын Қазақстанның

Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне қатысты келіссөздерге қатыстырудан бас тартқан еді. Еліміздің экономикасы жылдан-жылға дамып келеді. Əйткенмен, Қазақстан экономикасы ДСҰ-ға мүшелікке дайын емес дейтіндер де болған. ДСҰ мүшелерінің айтуы бойынша, бұл ұйым дамушы елдердің ерекше қажеттіліктерін үш жолмен қамтамасыз етеді. Бірінші жолы. ДСҰ-ның келісімдері дамушы елдерге қатысты үш ерекше ережелермен қамтамасыз етіледі. Бірінші – ДСҰ-ның келісімдері өздерінің міндеттерін жүзеге асыру үшін дамушы елдерден қосымша уақытты талап етеді. Екінші – ДСҰ-ның арнайы ережелері дамушы елдердің сауда мүмкіндіктерін нарық арқылы, яғни жеңіл өнеркəсіпті, əртүрлі сервистерді, саудада кездесетін техникалық кедер гілерді ескеріп, дамыту үшін беріледі. Үшінші – дамушы елдердің мүдделерін қорғау үшін, отандық немесе халықаралық іс-шараларды қабылдау кезіндегі ережелер: қорғанысты нығайту, демпингке қарсы, саудада кездесетін техникалық кедергілер болып табылады. Төртінші – дамушы елдердің дамуына қажетті ережелер: техникалық, ветеринарлық жəне фитосанитарлық стандарттар мен олардың отандық телекоммуникация секторын нығайтуын тексереді. Екінші жолы. Сауда жəне даму жөніндегі ДСҰ комитеті дамушы елдердің сауда, борыш жəне технологиялар трансфертіне арнайы тақырып ретінде назар аударады. Бұл дамушы елдерге қаржылай көмек бере отырып, техникалық ынтымақтастықтарын арттыру, оған қоса, дамушы жəне дамыған елдер арасындағы сауда-саттық жүйесін нығайта түсу болып табылады. Үшінші жолы. ДСҰ жыл сайын 500-ге жуық техникалық аймақта əртүрлі оқыту шараларын жүргізеді. Оның басты мақсаты – жаңа технологиямен таныстыра отырып, сауда ұйымы жайлы сауаттарын ашу. Қазақстан қазір осы үш жолдың үшеуінен де өтті. Жоғарыда айтып кеткен ДСҰ-ның дамушы елдерге деген қолдаулары Қазақстан экономикасының қарқынды дамуына зор əсер етеді. Сондықтан, барша қазақстандықтар Президентімізді қолдап, ДСҰ-ға мүше болғандығына қуанайық! Сөзбен емес, іспен. Осы мəртебені барынша бекем ұстап тұрайық. ЛОНДОН.

Кїткен кїн (Соңы. Басы 1-бетте). Еліміздің Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру үдерісі 1996 жылдың 26 қаңтарында ДСҰ Хатшылығына ДСҰ-ға кіру туралы ресми өтінішін беруінен басталған болатын. Осы ретте сол жылдың ақпанында мемлекетімізге ДСҰ-дағы бақылаушы ел статусы берілген еді. 19 жылдық тарихы бар келіссөздер үдерісі үш кезеңнен тұрады. 1996-2000 жылдар аралығында ақпараттықдайындық кезең басталды. Осы мерзім ішінде жұмыс тобының үш мəжілісі жəне екіжақты келіссөз дердің екі раунды өтті. Ал 2001-2003 жылдарды басты немесе негізгі кезең деуге болады. Бұл уақыттарда жұмыс тобының үш мəжілісі жəне екіжақты келіссөздердің жеті раунды өтсе, 2003 жылы мемлекетіміз ДСҰ-ға кіру үдерісінің ақпараттық мерзімін аяқтап, ұйымға мүше болудың негізгі шарттарын анықтайтын ұйымға мүше елдердің жұмыс тобымен жүзеге асатын келіссөз үдерісінің активті фазасына өткен еді. Ал 2004 жыл мен бүгінгі кезең аралығын аяқталушы кезең деп санауға болады. Бұл кезең келіссөздердің алға басуын қамтамасыз ететін шараларды қолдану кезеңі болып саналды. Аталған ұйымға мүше болуға ниеттілік елдің əлемдік

экономикаға интеграция үдерісін кеңейту жəне күшейтуге бағытталады. Əсіресе, өнеркəсіптік жəне ауылшаруашылық тауарларының саудасында тарифтік жəне тарифтік емес кедергілерді төмендету, сауда дауларын тиімді түрде жан-жақты реттейтін механизм орнату, қазақ стандық тауарлар мен қызметтердің экспорты үшін əлемдік нарыққа жол ашу, елде сауда-инвестициялық орта құру мақсатын дағы мемлекетіміздің бұл ұйымға кірудегі мүмкіндіктері молая түсті. Биылғы жылдың 22 мау сымында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның Дүние жүзілік сауда ұйымына мүше болып кіру жөніндегі келіссөздердің аяқталғанын жариялауына байланысты, сарапшылар арасында қызу пікірталас өрбігені рас. Шын мəнінде, экономикасы дұрыс жолға қойылған елдер үшін осы ұйымға мүшелік ету – мол мүмкіндіктерге жол ашып, экономика саласы қажет ететін басымдықтарға жауап болары сөзсіз. Еліміздің жаһандық экономикалық үрдістерге толығымен сəйкес даму жолындағы экономикасы тұрақты ел болуы үшін де халықаралық стандарттарға сай келетін мықты мемлекет болып қалыптасуы барысында ДСҰға мүше болудың үлесі үлкен, салмағы орасан.

Сол себепті де Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев бұл ұйымға мүшелік етудің ел экономикасы үшін маңызды екендігін халыққа Үндеуі кезінде тағы да айтып өтті. «Бүгін Женевада Жұмыс тобының финалдық отырысы болды, онда Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі жөніндегі келіссөздердің аяқталғаны туралы ресми хабарланды. Бұл оқиға – біз үшін тарихи сəт. Қазақстан ДСҰның 162-ші мүшесі болады. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу біздің экономикамызды жаңа көкжиектерге бастайды. Кəсіпорындарымыздың шетел нарықтарына шығуын қамтамасыз етеді. Ал тұтынушылар үшін тауарлар мен қызметтердің кең ауқымына таңдау жасауға жол ашады. Бүгінде сауда-саттығымыздың 90 пайызы Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше елдерге тиесілі. Қазақстан шетелдік инвесторлар мен серіктестер үшін бұрынғыдан да тартымды бола түседі. Жаңа өндірістер мен жұмыс орындарын ашуға мүмкіндіктер туады», – деген болатын Елбасы. Бұл ретте 19 жыл бойы келіссөздері жүргізіліп келген ДСҰға мүше болу – Қазақстанның үлкені жеңісі екендігін мойындау қажет. ДСҰ-ға кіру барысында инвестицияның перспективасы жақсарып, технологияның, тауарлар мен қызметтердің жəне инвестицияның ішкі нарықта кеңеюі ұлттық өнімнің сапасын жəне бəсекеге қабілеттілігін арттырады.

– Халыққа белгілі саясаттанушы-сарапшы еліміздің ДСҰға кіруін қандай көңіл-күймен қабылдады? – Шынында, Елбасы айтқандай, бұл күнді тым ұзақ күттік. Біз халықаралық осы ұйымға 1995 жылы кіруіміз керек еді. Сол кезде Қырғызстан «пысықтық» танытып, алдымызды орап кетті. Шама-шарқына қарамастан, олар тамақ өнеркəсібі мен жеңіл өнеркəсібін жаңғыртып, бүкіл Орталық Азия мен Ресейге Қытай мен Түркияның киімдерін тігіп, сата бастады. – Көрші елдің киім-кешегінің өтімді болып жүргеніне ДСҰның ықпалы болғанынан көпшілік оқырман хабарсыз... – Бастапқыда бүкіл ТМД аумағындағы жағдай біркелкі болды. Мəселен, сол Қырғыз елі ДСҰ арқасында тамақ өнеркəсібінде сүт тағамдарымен, ішінде балмұздаққа дейін жасап, Алматының дүкендерін толтырып тастады. Өздеріңіз де куəсіздер... Ақыр аяғында шикізаты таусылып тынды. Көрші мемлекеттерден сүт жинай бастады. – Əлемдік тəжірибесі жоқ елге қандай қауіптен сақ болу керек? – Қазақстан секілді қуатты елге қауіп жоқ. Сөздің ашығы. Біздің елде реформа 2002 жылы біткен. Сол жылдың өзінде АҚШ Мемлекеттік департаменті өзінің жылдық есебінде «Қазақстанда мемлекеттік реформа үлгілі түрде жүрді» деп жария етті. Ол кезде көрші елдер Өзбекстан мен Қырғызстан ойдағыдай реформа жасай алмады. Тəжікстанда соғыс жүріп жатты. Президент Н.Ə.Назарбаевтың сол тұстағы бір плюсі – жерді жекеменшікке берді. Дұрыс қадамның арқасында егін шаруашылығы дүркіреп, Қазақстан дүниежүзінде бидай мен ұн сатудан алдыңғы қатарлы мемлекетке айналды. Кейбір жылдары, тіпті, Канададан, Австаралиядан, АҚШ-тан озып кетті. Егер сол тұста біз Дүние жүзілік сауда ұйымына мүше болғанда, шетелдің табынтабын сиырын арзан бағаға сатып алып келетін едік. Жоғарыда айтқан Алматы мақта-мата комбинатының орнында бүгінгідей үлкен магазин емес, шағын-шағын болса да бірнеше қуатты тігін фабрикасы тұратын еді. Сол тұста Ресей мен Орталық Азияны біз киіндіретін едік. Əлі де кеш емес... – Ештен кеш жақсы. ДСҰға мүшеміз. Алғашқы көретін пайдамыз қандай?

Зарета ФАТАЛИЕВА, «Аќ-Нек» ЖШС директоры, кəсіпкер:

Əлемдік нарыќтыѕ табалдырыєын аттау мїмкіндігіне иеміз

– Еліміздің Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі – Қазақстанның халықаралық аренаға танымалдығын арттыра түседі. Ал сауда, өнім өндіру жағынан қандай міндеттерді алға тартады? – Бұл бірнеше жылдардан бері айтылып жүрген мəселе болғанымен, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың тиянақты жүргізіп отырған саясаты, берік ұстанымы нəтижесінде қазір ғана мүмкін болып отыр. Сəуір айындағы инаугурацияда Елбасы «100 нақты қадам» бағдарламасын ұсынып, алдымызға 5 асқаралы міндетті

жауапкершілікпен жүктеді. Енді, міне, əлемдік деңгейдегі айтулы ұйымға мүше болып отырмыз. Расында, тəуелсіз Қазақстан үшін бұл қуанарлық əрі құптарлық жағдай. Бір жағынан, өзіңіз айтқан, Қазақстанды əлемге таныта түсудің жолы болса, екінші жағынан экономикалық əлеуетті арттыра түседі. Ірі ұйымға мүше болу тек қағаз жүзінде қалатын нəрсе емес, сондықтан бізге оның талаптарына сай болу міндеті тұр. – Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу Қазақстанның отандық өнімдеріне қалай əсер етуі мүмкін? – Бұл – Қазақстан үшін дүниежүзілік деңгейде сауда-саттық көкжиегі ашылды деген сөз. Отандық өнім өндірушілер өз өнімдерін шетке де шығара алады, сонымен қатар, қазақстандықтар өзге елдердің дүниелерінің тұтынушысына да айнала алады. Бұл жақсы, ал мұның қиындығы да бар. Қиындығы негізінен өнім өндірушілерге, яғни кəсіпкерлерге қатысты. Талғам өскен, тауар

көп алаңда біздің кəсіпкерлер өз тұтынушыларынан айырылып қалмай, тиісті биіктігін ұстап тұруы қажет. Ол үшін ең басты қажеттілік – тауардың сапасы мен қолжетімділігі. Сондықтан, отандық кəсіпкерлер сапалы өнім өндіру арқылы ғана əлемдік бəсекелестікке төтеп беруге дайын болуы керек. Қорқудың, тайсақтаудың қажеті жоқ. Күні-бүгінге дейін өз аяғынан тұрып, өз өнімдеріне тұтынушыларды қалыптастырып, тіпті өнімдерін шетелге экспорттап жүрген қазақстандық өнім өндірушілер жоқ емес. Біз аталмыш ұйымға мүше болуға дайындықсыз емеспіз деп ойлаймын. – Ақтауда өзіңіз басқарып отырған «Ақ-Нек» жауап кершілігі шектеулі серіктестіктің сүт өнімдері кең танымал. Аталмыш ұйымға енуге жеке кəсіпкер ретіне дайынсыз ба? Бəсекелестік ауқымы үлкейіп, тұтынушылар қатары сирей түсуі мүмкін деп қорықпайсыз ба? – Жоқ. Мен кəсіпкерлік саласына кездейсоқ келген адам емеспін.

Жоғары білімді технолог əрі заңгер ретінде нарықтық экономикаға көшкен кезден бастап іске кірістім. Қазіргі таңда кəсібімнің ауқымын үлкейтіп, «Ақ-Нан Маңғыстау» нан зауытын, «Берекет-Ф» қоғамдық тамақтандыру желісін басқарамын. Сондай-ақ, «Ақ-Нек Маңғыстау» атты кəсіпорнымызда сүт, ірімшік, айран, құрт, жемістен дайындалған айран сынды бірнеше сүт өнімдерін өндірумен айналысамыз. Нан зауыты қала тұрғындарын нан өнімдерімен толық қамтамасыз етуде. Сүт зауытынан жылына 500 тонна, нан зауытынан 400 тоннаға жуық өнім тұтынушыға жол тартады. Ал тамақтандыру қызметінде, кондитерлік жəне сүт өнімдерін шығаруда «Сəйкестік сертификатына» ие «Берекет-Ф» қызметкерлері бəсекеден қорықпайды, керісінше оны тəжірибе шыңдаудың тетігі ретінде қабылдайды. Толықтай отандық өндіріс тауарларын, жергілікті еңбек ресурстарын пайдаланатындықтан, отандық қызметтерді ұсынушы ретінде де өз орнымыз бар.

– Біріншіден, ДСҰ-ның біз үшін ең үлкен пайдасы – инфляция төмендейді. Өйткені, арзан тауар келеді. – Қаупі?.. – Қауіп дегенге келмейтін шығар, бірақ, өкінішке қарай, Қытайдың, Қырғызстанның, Тəжікстанның тауарлары молаяды. Біз Президент айтқан бəсекеге дайын болуымыз керек. Тауар түрінің көбеюі мен арзандауы халыққа жақсы емес пе? Тағы бір тəуір жері өз тауарыңды өзің сататын болсаң, тарифтер азаяды, кедергілер жойылады. Технологиялар мен түйме-инеге дейін шеттен арзан бағаға сатып аламыз. – Алматының асфальтын тəжіктер төседі. Балаларын мектепке кіргіздік, ауырып қалса, тегін ауруханаға жатқыздық. Жұрт жазым болса, төлейтін ақшасы да жоқ кейбір шетелдіктер автобус жүргізді. Ауыр жүк кө ліктерін транзиттік кепілдікпен айнадай жолымызда жүргіздік. Осының бəрі, біздің білуімізше, ДСҰ-ға өту барысында біздің елімізге қойылған талаптар екен. Ендігі жағдай қалай болмақ? – ДСҰ – бұл мəселенің бəрінің жолын табады. Біріншіден, бұл біздің əуелде бастаған мемлекеттік реформаның дұрыс болғанының айғағы. Мысалы айтайық, мынау əлеуметтік-зейнетақылық реформаны Ресей əлі жасай алмай отыр. Зейнет жасы 63 десе, халық көшеге шығып кете ме деген қауіп басым. Біз ол реформаны баяғыда жасап тастағанбыз. Біздің бар күткеніміз – міндетті түрде ДСҰ-ға кіруіміз керек еді. Кірдік. Өте қуаныштымын. Мен сізге айтайын, ендігі жерде, тіпті, несие берудің пайызына дейін төмендейді. Нарықтық принциптер қайта күшейеді. Жаңа технологиялар елімізге жеңіл келеді. Əңгімелескен Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

АЛМАТЫ.

Он жылдан астам уақыттан бері Маңғыстау облысының денсаулық сақтау саласы мекемелерін емдік тағамдармен қамтамасыз етіп келеміз. Сондай-ақ, Ақтау қаласындағы ІІМ училищесінің тыңдаушыларын, Маңғыстау облысы ІІД бөлімшелерін, «МАЭКҚазатомөнеркəсіп» ЖШС қызметкерлерін ыстық тамақпен қамтамасыз ете бастағандарына тура он жыл толыпты. Сонымен қатар, 2006 жылдан бері Қазақстан Республикасы ІІМ-ге қарасты 6656-əскери бөлімі жеке құрамын, Ақтаудағы Əскери-теңіз институты курсанттарын жəне еліміздің Қорғаныс министрлігінің Батыс аймағы бойынша əскери бөлімдері жеке құрамдарына ыстық тамақ ұйымдастыруды да өз міндетімізге алғанбыз. Бүгінгі таңда 500-ге тарта адамды жұмыспен қамтып отырған жайымыз бар. Алдымызда жоспарлап отырған ірі жобаларымыз бар. Мұның бəрі біздің жұмысымыздың сапасы мен қуатын арттырып, Дүниежүзілік сау да ұйымына еліміздің белді мүше болып енуіне өз үлесімізді қосуға септігін тигізетін болады. – Рахмет. Іске сəт, Зарета ханым! Əңгімелескен Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Маңғыстау облысы.


3

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

 Мемлекет мерейі

МЇШЕ БОЛУ – ЕЛ ЖЕЅІСІ

Алєашќы кезде ќиындыєын кґреміз, біраќ тїбі пайдасы мол болады – дейді шаруашылыќ жетекшісі Насыр АЛАШБАЕВ Еліміздің Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер үшін үлкен жаңалық болып отыр. Жітіқара ауданындағы ««Алаш» агрофирмасы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры Насыр Алашбаев Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіміз ауылды да түлетеді деген үмітте. – Насыр Мұхамеджанұлы, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруге барлық келісімдердің аяқталғаны туралы жылы хабарды халқына айтып, Үндеу жариялады. Өзіңіз бұл жаңалықты қалай қарсы алдыңыз? – Біз биылғы ауыр өткен көктемгі дала жұмыстарынан енді қолымыз босап, бойымыз жеңілдеген сəтте осы хабар жетті. Елбасының бұл сүйінші хабарына мен қуандым. Өйткені, мемлекеттер арасында бұл халықаралық өте беделді ұйымға кіруге қолы жеткен де бар, жетпеген де бар. Бұл жерде Елбасының еңбегін жəне ұйымға кірудің барлық құқықтық, экономикалық жұмыстарын атқарған сарапшыларымыздың еңбегін бағалағанымыз дұрыс. Олар жиырма жылға жуық уақыт бойы табандылықпен еңбек етіп, оң нəтижеге ақыры қол жеткізді. Бұл еліміздің дамығандығын, əлемге таныла, мүмкіндіктерінің кеңейе түскендігінің айғағы. – Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруден ауыл шаруашылығы не ұтады? – Ауыл шаруашылығында техникасыз ешқандай жұмыс жүрмейді. Мысал айтайын. Биылғы жаңбырлы көктемде озық техникалары барлар төтеп беріп, дəнді уақтылы сеуіп алды. Ал техникасы əлсіздер тұқымды кешіктіріп септі, ертең оны жинар кезде де қиындық болуы

əбден мүмкін. Сондықтан ДСҰ-ға кіруіміздің арқасында шетелден алдыратын озық техникалардың бағасы біз үшін арзанға түсетін болады. Мысалы, біз техникасын алып жүрген АҚШ, Канада секілді мемлекеттер ДСҰ-ға мүше болғандықтан, олардың тауарлары бірдей бағамен сатылады. Қазір оларды біз тым қымбат алып жүрміз, ал шағын шаруа қожалықтарының оған қолы жете бермейтін. Бұл жөнінен енді диқандар ұтады. Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруімізге орай астық өндірушілердің тағы бір қуанышын айтайын. Бидай бағасы өсуі ықтимал. Иранға, Қытайға теміржол түсті, бұл Қазақстанның астығын жеткізуді жеңілдетті. Бірақ ДСҰға мүше болмағандықтан, оның бағасы əлемдік саудада төмен бағамен өтетін еді. Енді ұйымға кіргендіктен оның бағасы əлемдік баға деңгейіне көтеріледі деп ойлаймын. 17 мың гектарға бидай, арпа өсіріп отырған біздің шаруашылық үшін мұның маңызы өте зор болмақ. – Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің қиындықтары да болатындығын Елбасымыз да жасырып отырған жоқ. Сіз не ойлайсыз? – Нұрсұлтан Əбішұлы бұл ұйымға кіретінімізді, оған дайындық жүріп жатқандығын он жылдан бері айтып келеді. Соған орай, ауыл шаруашылығы, өңдеу

Жеті рет ґлшеп, бір рет кесілген келіссґз

Уəлиолла ƏБІШЕВ,

Қазталов аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы.

Қадыр Мырза Əлі айтқандай, біз осы шынында да жақсысы мен жаманы бірдей халықпыз ба? Атақты ақынның бұл поэтикалық шешімімен ой түйініне бір кісідей келісуге əбден болады. Тіпті, керек десеңіз біздің халықтың жаманынан гөрі жақсысы бір мысқал болса да, асып-түсіп жатуы ғажап емес. Мен бұл ой-пікірімді «Кең ойласаң, кем болмайсың», «Жеті рет өлшеп, бір рет кес» деген халықтық қағидалармен қатысты түйіндегім келеді. Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Үндеуінің қысқа да нұсқа, мəнді де мағыналы, əрбір сөзінің астарында ел мүддесін қорғау мен қолдаудан туындайтын шынайы жанашырлық тұрған мəтінімен танысқан кезде ойыма осындай халықтық нақылдар оралды. Меніңше, бұл Үндеу Елбасының барша Қазақстан халқына арнаған жүрек сөзі. «Жүректен шықпаса, жүрекке жетпейді», дегендей бұл нағыз жүректен шыққан – жүректерге жете алатын сарабдал сөзі деп ойлаймын. Əрине, мынандай қым-қуыт, алмағайып кезеңде асықпауға болмайды. Қалайда асығу керек. Бұл арада «Асықпаған арбамен қоян алады» деген мəтелдің мəні болмай қалады. Алайда, аптықпаған жөн. Елбасының

өзінің сөзімен айтқанда: бұл нəтижеге жету үшін 19 жыл табанды түрде жұмыс жүргізіліп, келіссөздер жасалуы осы асықсақ та, аптықпауымыздың басты мысалы бола алады. Тақырыпқа шығарып отырғанымыздай жеті рет өлшеп, бір рет кесудің қажеттілігі де осында. Тек бұл арада: мен қауіп еткенін айтамын дегендей Мемлекет басшысы өз Үндеуінде атағандай, шетелдерден ағын судай ағытылатын тауарлардың сапасы жоғары, бағасы төмендеу болса оны сатып алма деп ешкімді еріксіз тежеп ұстай алмайсың. Өйткені, нарық заңы, Дүниежүзілік сауда ұйымының қағидасы осындай. Мұнда тек бір ғана мəселе қалады. Бұл – бəсеке. Тек бір ғана бəсеке. Осы сынға төтеп бере алмасақ ел кəсіпорындары қызметінің тоқтап қалу қаупі бар. Əрине, біз үшін Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің зиянынан гөрі пайдасы, тиімсіздігінен гөрі тиімділігі көбірек екені айқын. Алайда, біз осы бəсекеде шаң қауып қалатын болсақ, үлкен қиындық. Осы арада айтайын дегенім, автокөлік, ұшақ, автоматтандыру аппараттарын шығарып, əлем елдерін таңғалдыра қоймаспыз. Алайда, азық-түлік өнімдерін өндіру мен өңдеу жөнінен бəсекелестікке төтеп бере алатынымызға күмəнім жоқ. Оның үстіне бүгінгі талдаулар мен зерттеулер химиялық қоспасы аз, тұтынушылар денсаулығына зиян тимейтін қазақстандық азықтүлік тауарларына деген əлемдік сұраныстың өсіп отырғанын көрсетеді. Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың өз Үндеуінде нақты түйін жасағандай артықшылықты дəлелдеуде əлемнің озық елдерінің қатарынан лайықты орын алуы да осындай қарапайым қағидалардан бастау аламыз деп есептеймін. Батыс Қазақстан облысы, Қазталов ауданы.

кəсіпорындары қызметкерлерімен кездескен сайын техникаларыңды дұрыстаңдар, озық технологияларды енгізіңдер деп ескертіп келеді. Менің ойымша алғашқы жылдары өңдеуші кəсіпорындар үшін қиындық болмай қалмайды. Өйткені, олардың барлығы да озық технологиямен, тиімді техникамен жұмыс істеп отыр деп айтуға болмайды. Халықаралық деңгейдегі

бəсекеге мұндай кəсіпорындардың шыдас бере алмауы да мүмкін. Сондықтан кəсіпкерлерге тыным таппай ізденіс керек. Қазір озық технологияны енгізіп, сапалы тауар өндіріп отырған кəсіпорындар енді ұтады, олардың тауарларының өрісі кеңейеді. – Дүниежүзілік сауда ұйымына кіріп отырған бүгінгі күні ауыл шаруашылығында кезек күттірмей қолға алатын қандай жұмыс бар? – Бұл ұйымға кіру бəсекеге қабілеттілік деген ұғымды сезіндіре түсетін болады. Менің шаруашылығым аудан орталығынан 120, облыс орталығынан 340 шақырымда жатыр. Біз үшін ең қиындығы жол екенін біліп тұрсыз. Кеңес Одағынан кейін бұл жақтың жолына ешкімнің қолы тиген жоқ. Елбасының «Нұрлы Жол – бола шаққа бастар жол»

бағдарламалық Жолдауында жолды, жол логистикасын дұрыстау айтылды. Жол жақсы болмай, өнімнің өндірілуінен гөрі тасымалы қымбаттап кетеді. Қазір орталық жолдарды жөндеу қолға алынып жатыр. Барлығына уақыт керек екенін де түсінеміз. Алдағы уақытта ауылдың жолдары да жөнделуі үшін оған мемлекеттен қаржы бөлінеді деп ойлаймын. Əйтпесе, қазір жол жөндейтін компаниялардың бұған қаржысы жете қоюы неғайбыл. – Нəке, ДСҰ-ға кіруімізден ауылдың жағдайы жақсара ма? – Бəсеке болған жерде өмір ырғағы күшейеді. Ауыл шаруашылығында орта жəне шағын бизнес қадамы жиілесе, жұмыс орны көбейсе, тауарлар сыртқа көптеп сатылса, қысқасы табыс мол болса əлеуметтік сала жанданып жүре береді. Осы тұрғыдан алғанда, ауылдың жағдайы да жаман болмас. – Əңгімеңізге рахмет.

Бізді шыѕдаєан кедендік жəне экономикалыќ кеѕістік

Əңгімелескен Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Қостанай облысы, Жітіқара ауданы. Зинаида ПАРХОМЕНКО, «Крендель» ЖШС директоры.

Енді бəсекелестікпен бетпе-бет келеміз

Гүлсара СЕЙІТЖАНОВА,

«Жаңа жер» шаруа қожалығының төрайымы.

Елбасының Үндеуінен еліміздің кəсіпкерлеріне əкенің балаға жаны ашитындай жақындықты əрі алдағы кездесетін қиындықтардан сақтандыру жағдайын ұқтық. Ешқандай мемлекет көрпесінің шетін тұйықтап, ешкіммен араласпай тұрмайды. Байланыссыз шаруасын оңтайынан келтіре алмайды.

Қанша жерден төрт құбыласы тең мемлекет болғанымен, ішкі жəне сыртқы нарықты реттемей ісі алға жүрмейді. Мемлекет басшысы Қазақстанды əлемдегі озық елдердің қатарына қосу үшін осы мəселені бізге жиі ескертіп келді. Біз ерте ме, кеш пе Дүниежүзілік сауда ұйымына кіретінімізді білдік. Мемлекеттік жеңілдіктердің жақсылығын сезінген сайын алда үлкен жауапкершілік барын ұқтық. Қорқатын түк те жоқ. Мұны мен, əйел заты, бүгінгі күннің тілімен айтқанда шаруа қожалығының басшысы айтып тұрмын. Себебі, Үкімет өз тірлігімді икемдеймін деген азаматтардың қолын қаққан жоқ. Ауыл шаруашылығы салаларына барынша жеңілдіктер берді. Қора салсақ, артезиан құдығын қазсақ, шығарған ақшамыздың жартысын төлеп берді. Өндірген өнімдердің белгілі бір пайызын мойнына көтеріп алды. Соның

арқасында жаңа технологияларға қол жеткіздік. Мысалы, менің шаруашылығым көпсалалы. Сауын сиыр, шағын наубайханам бар. Үлкен тауық фермасын аштым. Малды соятын қасапхананы іске қосып жатырмын. Расы керек, кей-кейде дайын өнімдерімізді өткізетін жер таппай қиналып қаламыз. Өйткені, біз сияқты шағын жəне орта бизнеспен айналысатын шаруашылықтар көп, тұтынушы аз. Сондықтан, ендігі бəсекеде сапасы жоғары, бағасы төмен тауарларға сұраныс артады. Басқа мемлекеттерге қара ғанда жеріміз кең, мал басын өсіруге де, бау-бақша өсіруге де қолайлы. Оның үстіне дүниежүзінде азық-түлікке тапшылық қатты сезіліп келеді. Сондықтан, Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру біздің шаруаларға қосымша артықшылықтар береді деп ойлаймын. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Осыдан 20 жылдай уақыт бұрын маған: «Сіз қандай мақсат пен өнім өндіруді жоспарладыңыз?» – деген сұрақ қойылып еді. Сонда мен: «Халықаралық стандарт тар деңгейіне сай келе тін жо ғары сапалы өнім дайында ғы мыз келеді», – деген болат ын мын. Мақсат жүзеге асты. Тəтті лер өндірісін іске қосу жеке кəсіпкерліктегі негізгі стратегиялық мақсатыма айналды. Əрине, еліміздің ДСҰ-ға енді ғана қосылуы – асықпай ойлануды қажет еткен болар. Əйтпегенде, халықаралық қоғамдастыққа ұсынатын өнімдері де, одан алатын тауарлары да жетеді. Енді біздер бұл ұйымның өз талапқағидаттарын орындауымыз керек. Тауарларды кəсіпкерлеріміз өте сапалы арзан бағаға өндіре білуді үйрене білулері керек деген сөз. Яғни, кім өз тауарын арзан, сапалы етіп өндіре алса, халықаралық саудада жолы болады. ДСҰ дегеніміз – бүкіл əлем үшін аса пайдалы халықаралық ұйымның бірі. Сауда заңдылықтарына бейімделуіміз керек. Бұл еліміздің өркендеуіне, кəсіпкерлердің арасында бəсекеге қабілеттіліктің арта түсуіне, тұтынушылардың арзан да сапалы тауар алуларына ашылған жол. Мысалы, біз кондитер цехын іске қосқаннан соң 1999 жылы жасаған өнімдерінің өтімділігін қамтамасыз ету үшін кешенді дүкендер құрылысын бастадық. Қазір тұтынушы сұранысында шек жоқ. 2003 жылы екінші кондитер цехы бой көтерді. Автодүкендер сатып алынды, қаланың əр жерінде тəттілерді саудалайтын орындар жасалды. Ал 2006 жылы «Крендель» ЖШС СТ ИСО 9001 талаптарына сəйкес сапа менеджментін иеленді. Бұл тəттілер өнімдерін саудалауда еліміздің ішкі нарығына шығуға

Тўтыну кґкжиегін кеѕейтетін ќадам

Нұрия ҚАЛЕШОВА,

дəрігер эпидемиолог.

Еліміз қоғамдық дамудың жаңа белесіне көтерілді. Қазақстан Дүниежүзілік сауда ұйымына кіру жөніндегі келіссөздерді табысты аяқтады. Мұны Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Үндеуінен оқып, көңіліміз марқайып қалды. Бұл жай айтыла салатын мəселе емес екенін оған 19 жыл

дайындалғанымыздан да аңғаруға болады. Елбасы ДСҰ-на мүше болудың үлкен жауапкершілік жүктейтінін, оның қиындықтары болуы да мүмкін екенін осы жылдарда ұдайы ескертіп келеді. Соған алдын ала дайын болу үшін қолдан келген жағдайларды туғызды да. Кəсіпкерліктің кең құлаш жайып дамуы үшін көптеген мемлекеттік бағдарламалар қабылдап, бəсекелестікке қабілетті өнім өндіруге алғышарт жасады. Көптеген дайындықтар да жасалды. Қазірдің өзінде сауда-сат ты ғымыздың 90 пайызы Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше елдердің үлесіне тиеді екен. Мұны күнделікті өмірімізде де айқын сезініп отырмыз. Дүкендер мен базарлардағы сауда сөрелерінен қазір іздегеніңді табасың. Арзан да сапалы өнімдер мен тауарларды тұтыну тұтынушыға да тиімді. Тұтынушылар үшін тауарлар мен қызметтердің кең

ауқымын таңдауға жол ашылды. Алайда, біздің кəсіпкерлеріміз бен кəсіпорындарымыз шеттен келетін өнімдерге бəселестікке қабілетті өнімдер шығаруға ұмтылып, қызмет сапасын жақсартуға, арзанға ұсынуға дағдыланулары керек. Олай болмаса, өз өнімдеріміз өзгелердікінің тасасында қалып, қызметтер көрсету нарығын да өзгелер игеріп кетуі, кəсіпорындардың экономикалық жағдайын əлсіретіп алуы əбден мүмкін. Сондай-ақ, елімізде өндірілетін өнімдерді шетелдерге анағұрлым көбірек шығаруды ойластыратын да кез жетті. Кəсіпкерлікті əртараптандырып, өндірілетін өнім жəне тауар түрлерін кеңейтуге бағыт ұсталуы тиіс. Əзірге экспортқа шығаратын өнімдеріміздің көлемі көп емес екенін жасырудың реті жоқ. Ең бастысы, мұнда ұлттық мүддеге нұқсан келмеуі керек.

Бұрын да кедендік жəне экономикалық одақ жағдайында шетелдерден келген тауарлар мен өнімдерден кенде емес едік. Енді арзан да сапалы тауарлар мен өнімдер ел нарығын толтырары сөзсіз. Бұл бір қарағанда, тұтынушы үшін жақсы. Таңдау бар, ұнатқаныңды сатып аласың. Оның екінші жағы, тағы да сол өз тауарларымыздың сапалы болуына тəуелді. Қайткенде де, əлемдік дамудың қарқынына ілесуіміз керек. Бұл бізге дамыған 30 елдің қатарына енуіміз үшін де керек. Осы бағдарламаны жүзеге асыра отырып, тауарлар мен өнімдеріміздің сапасын уақыт оздырмай əлемдік стандарттарға сай етуді қолға алуымыз қажет. Бəсекелестік жүрген жерде баға мен сапа ғана ұтыс шығарары сөзсіз. Шыны керек, бұл бағытта отандық тауар өндірушілер мен кəсіпкерлеріміздің əлде де ширақ қимылдауларына тура келеді. Отандық өнімдерді

мүмкіндік берді. Келесі 2007 жылы кофе ішетін арнайы дүкен кеңейтіліп, ішінен VIP-зал жəне балаларға арналған алаң, 2009 жылы «Кабачок 115» атты жаңа кафе ашылды. Бұларда сатып алушылар мен тапсырыс берушілер талабына орай сапалы өнімдерді саудалауда жоғары ілтипатты қызмет көрсетіледі. Екінші, сапалы өнімдер жасау үшін – кəсіпорынға жаңа жабдықтар, жаңа заманауи технологиялар алынды. Технологияларды қолдана отырып жоғары сапалы кондитер жəне ұннан дайындалған бұйымдар жасалады. Біздің «Крендельде» негізінен 500-дей қыз-келіншек жұмыс жасайды. «Крендельдің» технолог маман қыз-келіншектері күн сайын жаңа торттар, бəліш, печенье, тоқаштардың неше түрлерін ойлап табады. Тіпті, олардың формасын күн сайын өзгертіп, құлпыртып отырады десе де болар. Бүгінгі күнде «Крендель» тəттілердің 300-дей түрін дайындайды. Цехтарда жаңа автоматтық желілерде – неше түрлі өнімдер жасалынуда. Бұл өнімдерді еліміздің басқа өңірлеріне, Ресей нарығына шығаруға мүмкіндік берді. Жыл сайын кондитерлер мен аспазшылар жақын жəне алыс шетелде біліктіліктерін арттырудан өтеді. Тəжірибе алмасу үшін ТМД елдерінен, Еуропадан, Азиядан, АҚШ-тан мамандар шақырылады. Былтыр жалпы көлемі 760 кв.м тағы да бір жаңа кондитер цехын, жалпы көлемі 500 кв.м кондитер бұйымдары дүкенін аштық. Əрине, əлемдік экономика мен əлемдік сауданың ғаламдық еркін нарығына қосылу, оған ілесіп кету бəрімізге үлкен талаптар, міндеттер жүктейді. Бұл талаптан ешкімнің шет қалмасы анық. Сондықтан, осы жолғы Үндеуінде Елбасы айтқандай, бұл жол кəсіпорындарымыздың шетел нарықтарына шығуын қамтамасыз етеді. Бұдан бұрын бізге, отандық тауар өндірушілерге қолдау көрсетіліп, бизнес əлеміне жағдай жасалды. Кедендік жəне экономикалық кеңістікте де жұмыс жасадық. Бізді, кəсіпкерлерді Елбасы осылай шыңдады. Үнемі қолдау көрсетті. Енді, міне, басқаша ғаламдық бəсекеге сай жұмыс жасайтын уақыт келді. Елбасы айтқандай, бұл біздің еліміздің қолынан келеді деп сенемін. ПАВЛОДАР.

өркениетті елдердегідей өңдеп, орап, мəдениетті ұсыну жəне жарнамалау да ұмытылмауы тиіс. Мен қарапайым тұтынушы көзімен қарасам, бізге неғұрлым арзан, анағұрлым сапалы тауарлар мен өнімдер, қызметтер керек. Сондықтан ДСҰ-ға кірудің өзіндік ауыртпалықтары бар екенін де естен шығармаған жөн. Ең бастысы, бəсекеге қабілетті тауарлар мен өнімдер өндіру, сапалы қызмет көрсету кəсіпкерлеріміз бен кəсіпорындарымыздың күнделікті өмір дағдысына айналуы тиіс. Сондай-ақ, отандық өнімді тұтынуға деген көзқарасты қалыптастыру да қажет. Біз ДСҰ-ның өзімізге пайдалы қағидаттарын тиімді пайдалануымыз керек. Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу өркениет көшіне ілесудің нақты көрінісі деу орынды. Ал біздің ел көшке ілесу емес, озық елдердің алдыңғы легінен көрінуге бағыт ұстауда. Олай болса, бұл бізге өте-мөте қажет үрдіс. АҚТӨБЕ.


4

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

БЕСЖЫЛДЫЌТЫЅ БЕС КЇНІ

«Қазақстанда нақты жаңғырту міндеттері қойылған жəне жүзеге асырылуда. Бұл ең алдымен біздің экономикамызды үдемелі индустриялық дамыту міндеттері. Осы жөніндегі бағдарламаның аясында төрт жылдың ішінде 780 кəсіпорын іске қосылып, 160 мың жұмыс орны құрылды. Биылғы жылы тағы да 130 кəсіпорын іске қосылады. Бағдарламаны толық орындау Қазақстанға жалпы құны 70 миллиард доллар тұратын 950 кəсіпорын мен 250 мың жұмыс орнын құру мүмкіндігін береді. Бұл жоспар нақты орындалуда, қаржымен жəне ресурстармен қамтамасыз етілген. Осының нəтижесінде Қазақстанда 250-ден астам жаңа өнім түрлері пайда болады. Бүгінгі күні қазақстандық өнімдер əлемнің 111 еліне экспортталуда».

Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ, Қазақстанда тіркелген шетелдік дипломатиялық қызметтер басшыларымен кездесудегі сөзінен.

Индустрияландыру – экспорт тірегі (Соңы. Басы 1-бетте). Мамандардың пайымына салсақ, экспорттың төмендеуiне ең алдымен сыртқы нарықтардағы жағдай тiкелей əсер еткен. «Экспорттың төмендеуiне, негiзiнен шикiзат тауарлары экспортының азаюы ықпал етiп отыр. Қазiргi уақытта шикiзат тауарларының бағасы əлдеқайда төмен жəне өткен жылғы көрсеткiшпен салыстырғанда көп айырмашылық бар. Бұған қоса, көптеген халықаралық сарапшылар Қытай экономикасына батпақтап қалған деген баға беріп отыр. Бұл Қазақстан экономикасының құрылымына да əсер етiп, елiмiздегi металлургия өнiмдерiнiң экспорты 40 пайызға төмендедi. Ел экспортының төмендеуiне əсер етуші үшiншi факторы ретiнде Ресей нарығын атауға болады. Бұл – ресейлiк рубльге қатысты орын алған экономикалық жағдайлар. Нақты мəліметке жүгінер болсақ, соңғы төрт айдың қорытындысы бойынша біздің ел мен Ресей арасындағы тауар айналымы 18 пайызға кеміген. Мұны ақшаға шағып айтар болсақ, 1 млрд. доллардан асады. Сондай-ақ, Ресей мен Беларусь арасындағы тауар айналымы 30 пайызға азайғанын да айтып өту лəзім. Төртiншi фактор – Орталық Азия елдерi. Себебі, елдегі өңделген тауарлардың 11 пайызы Орталық Азия елдерiнiң үлесiнде. Ал соңғы жарты жылда мұндағы елдердің барлығы ұлттық валюта бағамына түзетулер жүргiзгені белгілі. Нəтижесiнде, Қазақстан тауарлары бұл нарықтарда шамамен 20 пайызға қымбаттап, бəсекелестігі əлсірей түсті. Осының салдарынан, бұл елдерге экспорт та азайды», дедi «KAZNEX INVEST» өкiлi. Баспасөз мəслихатында жағымды жаңалықтар да айтылды. Мəселен, индустрияландыру бағдарламасының экспорт тағы үлесi 14 пайызға жетіп қалыпты. «Жалпы, нарықтар тарылып, сұраныс төмендеген, негiзгi экспорттық тауарлардың бағасы құлдырап,

бəсекелестiк күшейген қазiргi уақытта экспортты жүзеге асыру оңай емес екенiн айтқым келедi. Осы орайда, Қазақтанда индустрияландыру бағдарламасын жүзеге асыру нəтижесінде шикiзаттық емес экспортты дамыту дер кезінде қолға алынып, индустрияландыру картасы аясындағы жаңа өндiрiстердiң экспорттағы үлесi 14 пайызды құрағанын еске саламын. Демек, егер бұл шаралар жүзеге асырылмаған болса, онда елдегi экспорт көрсеткiшi тағы 14 пайызға төмендеген болар едi. Жалпы, сыртқы нарықта еліміз тұрақты орынға жайғасқаны анық. Қазақстан əлемнiң iрi 50 экспорттаушыларының қатарына кiрiп, 43-орында тұр. Бұған қоса, бiздiң елiмiз əлемге сары фосфор мен уранның нөмiрi бiрiншi жабдықтаушысы ретiнде танылды жəне ұн экспорты бойынша Түркиядан кейiнгi екiншi орында екенін ұмытпайық», дедi М.Майкенов. Жыл соңына қарай Қазақстанның экспорттық көрсеткіштері артатын көрінеді. «Əр жылдың алғашқы төрт айы компаниялардың келісімшарттары жаңартылатын немесе қайта жасалатын кезі болып табылады. Сол себептен, барлығында іскерлік белсенділік төмендейді. Алайда, қазіргі кезде азық-түлік жəне жеңіл өнеркəсіптің, құрылыс индустриясының көптеген кəсіпорындарының өздерінің өнімдерін Орталық Азия елдеріне жеткізу бойынша ұзақ мерзімді шарттарды бекіту тұрғысында жоспарлары бар. Сондықтан жыл соңына қарай ахуал тұрақтайтын болады. Өйткені, бізде экспорттық шарттарды арттырып, өнімді жеткізу жұмыстары басталады. Осы орайда, жыл соңына қарай оңтайлы статистика қалыптасады. Десек те, орын алып отырған қиындық тар ды ескере келіп, экспорттық əлеуеті жоғары кəсіпорындарды қолдау маңызды екенін айтқалы отырмын. Бұл тұрғыда əрбір экспорттаушыға атаулы қолдау бойынша Үкіметтен тиісті көмек сұрауды жөн деп таптық», деді басқарма төрағасының орынбасары.

ДЕРЕК ПЕН ДƏЙЕК: Қазақстан əлемдегі тауар экспорттаушы елдер арасында 43-ші орында тұр. Қазақстандағы экспорт көлемі ішкі жалпы өнімнің 37 пайызын құрайды. Қазақстан бірқатар өнім түрлерін экспорттауда жетекші орындарға шықты. Уран экспорттаудан 1-орынға, ұн экспорттаудан 2-орынға, мұнай экспортынан 9-орынға, бидай экспортынан 10-орынға ие болды. Қазақстан əлемнің 119 еліне өнім экспорттайды. Қазақстандық экспорттың 57 пайызы Еуропалық одақтың (44,4 миллиард доллар), 18 пайызы əлемнің басқа елдерінің (14,1 миллиард доллар), 13 пайызы Қытайдың (9,8 миллиард доллар), 7 пайызы Кеден одағының (5,2 миллиард доллар), 6 пайызы ТМД-ның басқа елдерінің (4,6 миллиард доллар) үлесіне тиеді. Соның ішінде,

шикізат өнімдері негізінен алыс шетелдер мен Қытайға, өңделген өнімдер Кеден одағына, Орталық Азия, Кавказ, Иран жəне Ауғанстан елдеріне экспортталуда. Қазақстандық көптеген дайын тауарлар үшін Кеден одағы негізгі өткізу рыногы болып табылады. Айналмалы темір сақиналардың 95 пайызы, мыс сымдардың 93 пайызы, аккумуляторлардың 85 пайызы, металл құбырлардың 78 пайызы, кондитерлік бұйымдардың 55 пайызы, портландцементтің 49 пайызы, трансформаторлардың 47 пайызы осы рынокқа экспортталуда. Қазақстандық экспорт өнімдерінің номенклатурасы 2008 жылғы 880-нен 2014 жылы 950-ге өсті.

Табыстар тарихы «Henkel Bautechnik Kazahstan» ЖШС құрғақ құрылыс қоспаларын шығарумен шұғылданады. Өз өнімдерін 2012 жылдан бастап экспортқа шығарды. «KAZNEX INVEST» АҚ сервистік қолдауының аясында Өзбекстандағы сауда шарасына жəне Түрікменстанда 2014 жылы өткен халықаралық көрмеге қатысты. Қазіргі күні бұл фирма Тəжікстанға, Қырғызстанға, Түрікменстанға жəне Өзбекстанға өнімдер жөнелтуде. Оның жылдық экспортының көлемі 5000 тоннаны құрайды. Алдағы уақытта осы аталған елдерге экспорт көлемін ұлғайту жоспарлары бар. Шетелге өнім экспорттаумен айна лысатын тағы бір фирма – «Алви плюс» ЖШС. Бұл фирманың бір реттік пайдаланылатын гигиеналық тазалыққа арналған өнімдер шығаратын өнеркəсіптік зауы ты бар. Фирманың еліміздегі қызметі 2003 жылдан бастау алады. Негізгі мекенжайы Алматы қаласында. Бұл фирма бірқатар жылдар бойы технологияны жақсарту нəтижесінде экспорттық өнімдер шығаруға

əзірлік жұмыстарын жүргізіп келді. 2012 жылдан бас тап өнімдерін экспорттай бастады. «KAZNEX INVEST» АҚ сервистік қол дау шарасының аясында Мəскеу қаласында 2013 жылдың наурыз айында өткен халықаралық арнаулы «Интербытхим» көрмесіне қатысты. Өз өнімдерін негізінен Ресейге экспорттайды. Соңғы 2 жылда бұл елге 877 921 дана өнім жөнелтті. Одан 12,5 миллион теңгенің кірісін қаратты.

Қазақстан астығы əлемнің көптеген елдеріне белгілі брендтік өнімдердің біріне айналуда. Бірқатар елдер оның сапасын жоғары бағалап отыр. Қазақстан астығынан жасалынған ұнды өздерінде шығатын астық ұнымен араластыра отырып, нан-тоқаш өнімдерінің сапасын көтеру үшін пайдаланады. Индустрияландыру бағдарламасы іске қосылғаннан бері қазақстандық экспорттарды жарнамалау бағытында əлемнің 14 елінде 31 көрме мен жəрмеңкелер, басқа да сауда қызметтері ұйымдастырылды. 90-нан астам арнаулы шаралар өткізілді. Оған 150-ден астам отандық компаниялар қатысты. 60-тан астам отандық компанияның қатысуымен шетелдерде 14 ұлттық стендтер ұйымдастырылды.

2014 жылғы Қазақстан экспорты ҚАЗАҚСТАН ЭКСПОРТЫ

ИТАЛИЯ

ҚЫТАЙ

НИДЕРЛАНД РЕСЕЙ

ФРАНЦИЯ ШВЕЙЦАРИЯ РУМЫНИЯ

АВСТРИЯ

ИСПАНИЯ

ТҮРКИЯ

ЭКСПОРТ

ГРЕКИЯ

УКРАИНА

млрд. доллар АҚШ

ИЗРАИЛЬ

ҮНДІСТАН

ӨЗБЕКСТАН ФИНЛЯНДИЯ

ИРАН

КОРЕЯ

ПОРТУГАЛИЯ ЖАПОНИЯ

Отандыќ ґнім əлем нарыќтарында Индустрияландыру картасының аясында іске қосылған 100-ге жуық өндіріс орны өз өнімдерін шетелдерге экспорттау үстінде. Өткен бес жылдың ішінде бұл кəсіпорындардың экспорттаған өнімдерінің қаржылай көлемі 1 миллиард доллар болды.

Қазақстан бірқатар елдердің нарықтарында жекелеген өнімдердің негізгі жеткізуші болып табылады. Мəселен, Қазақстанның мұнай өнімдері Өзбекстан нарығын 100 пайыз, ұн өнімдері 99 пайыз, бидай жөнінен 99 пайыз қамтамасыз етеді. Қырғызстан нарығындағы жағдай да осыған ұқсас. Бұл нарыққа Қазақстан бірден-бір бидай жеткізуші. Сондайақ, осы нарыққа келетін мұнай мен газдың 95 пайызы, ұнның 85 пайызы, кондитерлік бұйымдардың 20 пайызы қазақстандық өнімдер болып табылады. Түрікменстан нарығы барий сульфаты жөнінде 98 пайыз, ұн бойынша 85 пайыз, темір жол локомотивтері жөнінде 47 пайыз Қазақстанда шығарылған өнімдермен қамтамасыз етіледі. Аталған өнімдер жөнінде Тəжікстан нарығындағы үлесіміз де осындай. Ал Грузияны азот тыңайтқыштарымен 56 пайызға, макорон бұйымдарымен 16,5 пайызға, бидаймен 11 пайызға қамтамасыз етеміз. Тіпті, алып Қытайдың мыс лигатуралары нарығындағы Қазақстан

экспортының үлесі 81 пайызға дейін жетіп отыр. Сондай-ақ, бұл елдің рыногына келіп түсетін уранның 66 пайызы, висмут пен одан жасалған бұйымдардың 40 пайызы қазақстандық болып табылады. Міне, осындай жетістіктерге қол жеткізу үшін еліміздің ішінде көптеген шаралардың жүзеге асырылғандығын айтуымыз керек. Үдемелі индустрияландыру бағдарламасының аясында қазақстандық шикізаттық емес экспорттарды ынталандырудың оңтайлы жүйесі қалыптастырылды. Мұнда шетке өнім шығаратын компанияларға сервистік жəне қаржылай қолдау көрсетудің амалдары қарастырылған. Əр жыл сайын отандық экспорттаушыларды қолдау мақсатында Қазақстанда жəне шетелдерде 100-ден астам шаралар өткізіледі. Кəсіпорындар əлеуетті нарықтарға өнім өткізуге қажетті талдау ақпараттарымен қамтамасыз етіледі. Қазақстандық тауарлар үшін нарықтардан орын алу жолдары көрсетіледі. Əлемнің əр шалғайынан ірі сатып алушылар мен əріптестер

іздестіріледі. Қазақстандық өңделген өнім дерді сыртқы нарықтарда алға жылжыту үшін жарнамалау, таныстыру шаралары ұйымдастырылады. Экспорттау шы лардың жүйелік проблемаларын шешу жолдары да жалықпай іздестіріледі. Экспорттаушыларды қолдау бағдар ламасында негізгі назар шағын жəне орта бизнеске аударылған. Мұндай өндірушілердің қатары 2000-ға жуықтаса олардың 1500-і қолдау мемлекеттік амалдарының көмегіне сүйеніп үлгерді. Бағдарламаның географиялық аумағы жылдан-жылға кеңейіп келеді. Бүгінгі күні ол 20-дан астам елді қамтиды. Олардың арасында Орталық Азия, Кавказ, Иран, Ауғанстан, Қытай, Оңтүстік Шығыс Азия, Еуропа елдері жəне АҚШ бар. Елімізде экспорттық өнімдерді алға жылжытып отыру үшін тиісті мамандар əзірлеу мəселесі де ойластырылған. Бүгінгі күні 250 қазақстандық маман дəл осы мəселе бойынша арнайы оқулардан өтті. Экспорттаушылар үшін арнайы басылымдар тұрақты түрде шыға бастады. Олар дəл қазіргі күні 30-дан астам басылымдар мен оқу құралдарын пайдалана алады. Əлемнің 40-тан астам елдеріндегі

нарық жағдайы 86 тауар түрі бойынша тұрақты түрде бақылауға алынған. Олардағы жаңалықтар мен өзгерістер тұрақты жарияланып отырады. ҚР Сыртқы істер министрлігі қасынан Экспорттаушылар Кеңесі құрылған. Онда шетелдерге тауарлар экспорттайтын немесе осы іске əзірлік жүргізудегі отандық компаниялардың аталған мəселе бойынша проблемалары жəне оларды шешудің жолдары қарастырылады. Бүгінгі күнге дейін бұл кеңестің 10 мəжілісі, сондай-ақ, Алматыда Өңірлік экспорттаушылар кеңесінің 1 мəжілісі өткізілді. 40-тан астам проблемалардың шешу жолдары қарастырылды. Экспорттаушыларға көрсетілетін қаржылай қолдау шаралары да айтарлықтай. Олар өз өнімдерін сыртқы нарық тарға алға жылжытқан кезде жұмсаған шығындарының 50 пайызы өтеледі. Мəселен, тауарлық белгілерін тіркеу, тиісті сертификаттар алу, шетелдерде өз өкілдіктерін ұстау, шетелдік көрмелерге қатысу, өнімдерін жарнамалау, өз қызметкерлерін оқыту, веб-сайттарын құру, шетелдерде маркетингтік зерттеулер жүргізу шығындары өтеледі. Бүгінгі күні 143 экспорттаушының шығындары 713 миллион теңгеге өтелінді.

ЭКСПОРТТАЛҒАН

Шикі мұнай

Мұнай газы

Мұнай өнімдері

Тазартылған мыс

Ферроқорытпалар

Жалпақ прокат

Бидай ұны

Тас көмір

Жасанды корунд

Алтын

Темір рудалары мен концентраттар

Уран

Бидай

Мырыш

Күміс

Алюминий

Күкірт

Сары фосфор

Қорғасын

Темір Жартылай фабрикаттар

Деректерді берген «KAZNEX INVEST» АҚ

Бетті əзірлеген Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


5

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Арќаулыќ зейнетаќы мґлшері

● Елімен етене Елбасы

(Соңы. Басы 1-бетте).

О, дүние, саған Осындай жандар келмесе, Мағынасы да тірліктің Кемір еді-ау жүз есе. Николай НЕКРАСОВ.

АЛТЫ АЛАШТЫЅ АСЫЛЫ Сəбит ДОСАНОВ,

жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты.

КІРІСПЕ – Апа! – Не құлыным? – Жаңа сіз айтқан ертегідегі тау көтерген Толағай жайлы ойлап жатырмын. Толағайдай болсам ғой, шіркін! – Боласың, ботам, боласың! Елін сүйген ер болады, өзін сүйген жер болады! – Тағы бір ертегі айтшы, апа! – Айтайын, құлыным, айтайын. Тас кедергі тағдыр мойнына кедейлік қамытын кигізген ол сол күні əдеттегісінен де асқан аш еді. Ең соңғы тиынына бір тоюды армандап, қалт-құлт етіп келе жатқанда өткен-кеткенге алақан жайып, алқынып тұрған қайыршыны көрді де, қалт тұра қалды. Ерсіліқарсылы ағылған топтың арасында алтынға малынған əйелдер де, киген киімінің өзі жақұттай жарқырап, құлпынайдай құлпырған байлар да бар еді. Солардың ешқайсысы қайыршының қалтыраған алақанына соқыр тиын да тастамай, кеуде кере кердең басып өте берді, өте берді. Ал сіңірі шыққан сорлы кедейдің қайыршыға қайырылмауға дəті жетпеді. Ол қалтасынан ең соңғы тиынын алып, аштықтан көзі қарауытып құлағалы тұрған қайыршының күс басқан күрең алақанына салды. Сол сəт ешкім күтпеген ұлы оқиға болды. Кедей жігіт кеше қиналғанда түсінде көрген Құдайдың сұлбасын көрді. Құдай қайыршының оң иығынан асыра оң қолын алға созды. Сол сəт ай мен күн шағылысып, құйрықты жұлдызға ұқсаған қызғылтсары шұғыла кедей жігіттің көз алдында зу етіп өте шықты. Сол шұғылаға оранған құдайдың сұлбасы ізім-қайым жоқ болды. Қайыршыға қарайласқан кедей жігіт сол күннің ертесінде аяқ астынан ат басындай алтын тауып, бір-ақ сəтте байып шыға келді. – Қандай жақсы адам, апа?! – Кімді айтасың, құлыным?! – Жаңағы қайыршыға қарайласқан кедей жігітті айтамын. – Иə, құлыным, солай, есіңде болсын, ел үшін ерлік жасаудан артық бақыт, қайырымдылықтан асқан қасиет жоқ! Сол түні ол жайлы жатып, жақсы ұйықтады. Түні бойы түсінде тау көтерген Толағай мен қайыршыға қарайласқан кедей жігітті көріп шықты. Ертегі айтқыш ана Əлжан, оны жүрегіне құйып, ойына түйіп алған құймақұлақ Нұрсұлтан еді. Сонда ол бар болғаны бес жастағы ойын баласы болатын. БІРІНШІ ХИКАЯ

Өзін ойлаған – құлқынның құлы, халқын ойлаған – ұлы Жан емеспін орынсыз сабылғандай, Жас та емеспін өссем деп жағынғандай, Жырлаймын Елім мен Елбасымды, Ел тілеуін тілеймін жаным қалмай. Асфальттың өзін балқытқан алапат ыстық тəнді, көрші елдің сəт сайын құбылған саясатының аңызақ аптабы жанды шыжғырып шыдатар емес. Күнмен бірге оның да жүрегі жанып тұр. Алаң көңілмен көп ойланып, көп толғанды ол. Ақыры бір шешімге келді де, шиыршық атып, ширақ тұрды орнынан. Үйге əдеттегісінен əлдеқайда кеш оралған оны отанасы құрақ ұшып, жылыұшырай қарсы алды. – Кешкі асты суытпай, дастарқанға отырайық, Нұрсұлтан. – Өздерің тамақтана беріңдер, Сара. Мен жолға жиналайын. – Қайда? – Мəскеуге. – Пəлі, ертең 6 шілде – туған күнің емес пе? Ет жақындарың бəрі жиналып, келгелі жатыр. Қайда асықтың? – Мəскеуге. Өзім бармасам, шешілер түрі жоқ

бұл проблеманың. – Не дейін саған, Нұрсұлтан? Ылғи осы ғой. Жан тыныштығын бір сəт ойламаймысың. Демалыссыз жұмыс денсаулығыңа зиян келтіре ме деп те уайымдаймын. – Уайым деген – у. Пессимист емес, оптимист болу керек. Кім еді «Пессимист видит трудности при каждой возможности, оптимист в каждой трудности видит возможности», деген Уинстон Черчилль емес пе? – Сеземін, қиындық көп. – Қиындық деген қайрақ. Оған қаңылтырды жанысаң кетіледі, болатты жанысаң жетіледі, – деп ойлады Нұрсұлтан. – Кетілуге хақым жоқ! Жетілуім керек! Халық үшін, ел үшін. Конфуций айтпап па еді: «Дауыл соққанда ақымақ адам қалқан іздейді, ақылды адам жел диірмен орнатады», деп. Үйде отырып қалқан іздегенше, Ресейге барып жел диірмен орнатайын. Осы ойға бекінген Нұрсұлтан сол күні кештетіп Мəскеуге ұшып кетті. «Өз пайдаңды ойлама, ел пайдасын ойла. Өз пайдаң соның ішінде», – деп еді-ау Баласағұн. Неткен даналық. Ел пайдасын ойлап, екі жеп биге шықтым. Ең бастысы – ел мүддесіне қатысты үлкен бір түйін тарқатылды əрі туған күнімді Ресей Президентінің өзі тойлады». Осы ой, осы сезім ойға шуақ, бойға қуат беріп еді. Содан да Нұрсұлтан елге көтеріңкі көңіл күймен оралып, жұмысқа жанылған жігермен құлшына кірісіп кетті. ЕКІНШІ ХИКАЯ

Жақсы жүрген жеріне кент салады, жаман жүрген жеріне өрт салады Орнаған Еуразия кіндігіне, Білмейді Астананы кім бүгінде?! Бастаған ұлы көшті елордаға, Ерлігі Елбасының жыр бүгінде. – Қарашы, жаным, Астана түнде де сұлу емес пе? – Иə, дұрыс айтасың, сəулем! Қала түнде жаңа бір қырларымен жарқырап, жайнап тұр. – Астана жауһар қала ғой. – Жауһар түнде де жарқырайды. Орталық алаңда демалып отырып өкпе тұста өтіп бара жатқан қыз бен жігіттің əңгімесіне куə болған менің ойыма Нұрсұлтанның кіндік шешесі Тұрсын айтқан əңгіме оралды. – Нұрсұлтанның он жастағы ойын баласы кезі, – деп бастады əңгімесін Тұрсын ана. – Əбіштің құдайы көршісі Жанайымның шымнан салынған үйі уақыт озған сайын шөгіп, жеркепеге айналып бара жатты. Жанайымның жалғыз ұлы Үмітбек Нұрсұлтанмен түйдей құрдас əрі екеуі дос еді. Қабырғасы көгерген, ылғал, іші ызғар жеркепе ана мен бала денсаулығына аса зиян. Соны ойлап жесір əйел, жетім балаға жаны ашыған Əбіш құдай қосқан қосағы Əлжанмен ақылдасып, Жанайымға жөні түзу баспана салып беруге бекінді. Əбіштің бұл бастамасын ағалары Шалабай мен Үміт те қостай кетті. Сол күннің ертесінде Əбіш бастап, өзгелер қостап,

асарлатып іске кіріскен ауыл адамдары айналасы бір айда жаңа үйдің қабырғасын қалап, төбесін жауып, сылап, ақтаудан өзге жұмыстың бəрін бітіріп тастап еді. Бүкіл ауыл болып жұмылған сол жұмысқа ауыл балалары да өз еріктерімен жегілді. Баланың аты бала емес пе? Едіге мен Үмітбек үлкендердің «алып кел», «барып келінен» жалығып, кейде көлеңкеге жата кететін, не асық, не жасырынбақ ойнайтын. Ал Нұрсұлтан жұмыстан жалықпайды. Түскі демалыс сəтінде шелек толы сазды алдына қойып алып, шапшағын кірпіштер құяды, кірпіш кепкесін кішкентай үй салады. Үйдің төбесін картон қағазбен жауып, есік, терезелерін шыбықтан жасайды. – Сұлтанжан, не істеп отырсың? – деген үлкендердің сұрағына: «Үй салып жатырмын. Өскенде үлкен қала саламын, мына Шамалған мен Қаскелеңнен де үлкен, Алматыдай, – деп жауап береді ол. Ауыл адамдары бір ай бойы асарлатып жұмыс істеді. Нұрсұлтан сол күндері түнде түсінде, күндіз қиялында еңселі ғимараттары мен салтанатты сарайлары сап түзеген, көшелері оқтай түзу, еңселі ескерткіштері, саялы бақтары көз жауын алған, жасыл желек жамылған ғажайып қаланы көріп жүрді. Сол көргенін ауылдастарына сыр ғып, жыр ғып айтушы еді. – Өскенде кім боласың? – деген сұраққа: – Құрылысшы боламын, əлемде жоқ əсем қала саламын! – деп жауап беретін. «Əлемде жоқ əсем қала саламын», деген сөзді Нұрсұлтанның аузына Аллатағала салды ма екен? Шынында да Елбасы елімен бірге жаңа қала, жас қала – Астананы салып, тарихи ұлы ерлік жасады. «Арқа төсінде жаңа елорда салуымыз, – деді Нұрсұлтан Назарбаев, – бізге түбірлі міндеттерді шешуге мүмкіндік берді. Астана арқылы біздің халқымыздың ғасырларға созылған көші межелі жерге жетті. Сарыарқаның саумал самалды даласына қазық қағу қазақтың кем қойғанда соңғы бір жарым ғасырға созылған отырықшылдану үдерісін біржолата түйіндеді. Астана арқылы қазақ өзінің жеріне толық ие бола алды. Ел иесі кім екенін, жер киесі қайда екенін бүкіл əлемге көрсеттік». Бала Нұрсұлтанның бұдан басқа да асыл арманы көп еді. Сол асқақ армандар оны қыран қанатына қондырып, əлдебір алыс өлке, жұмақ жер, жұмақ елдерге алып ұшатын. Арман алға жетелейді. Армансыз адам – қанатсыз құс. Асу-асу белдерде, аса бір соққан желдерде Нұрсұлтанды асқаралы биіктерге алып ұшқан құдіреттің бірі – асыл арман, ақиық ой. ҮШІНШІ ХИКАЯ

Алтын – жер сыйы, алғыс – ел сыйы Өсірген Дариға, Динара, Əлиясын, Жақсы əке – жаны жомарт дариясың, «Ел үшін ер Нұрсұлтан аман бол!» – деп Тілеген көрдік елдің қариясын. Тіреусіз Аспан жаратқан, төңкерілген көк күмбездей алып көкке Ай мен Күн орнатқан, адамзатқа тіріде – төрі, өлгенде – көрі қасиетті Жер-Ананы жомарттықпен сыйлаған құдіреті шексіз, мейірім-шапағаты мол Аллатағаланың қазақ халқына сыйлаған баға жетпес екі үлкен бақыты бар. Оның бірі – ата-бабаларымыз аңсаған Тəуелсіздік, бірі – қаннан да қымбат, жаннан да тəтті сол Тəуелсіздігіміздің туын құлатпай, тік көтеріп келе жатқан Президент – Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев. Тəуелсіздікке жету қандай қиын болса, оны ұстап тұру одан да қиын. Бұл артық айтып, асыра мақтау емес, ондай мадаққа ол зəру де емес. Өзгесін былай қойғанда, оның мемлекет құрушы ұлы тұлға екендігі даусыз. Басқару жүйесі жолға қойылған, қолдаушы киесі – мығым экономикасы, мықты жүйе, құрылымдары мызғымас тіректері бар мемлекетті басқару да оңай емес. Күл-талқаны шығып қираған экономикасы, төрт қабырғасы қаусап қалған елде жаңа мемлекет құру – қияметтің қыл көпіріндей қиын екені хақ. Келмеске кеткен

Кеңес Одағы мұраға қалдырған сан саланы түгел қамтыған саналуан қиындықтан қиялап шығып, тəуелсіз Қазақ мемлекетін құру – тақыр жерге тау тұрғызғанмен, сахараның шөлін гүлге бөлеп, тамұқты жұмаққа айналдырғанмен бірдей. Еңбеккер еліне, кеңқолтық халқына арқа сүйеген, жеке басының қуаныш-қайғысын ұмытып, Алатаудай ауыр жүк арқалаған, сол жүктің ауып қалмауы үшін жарғақ құлағы жастыққа тимей, күндізгі күлкі, түнгі ұйқыны құрбандыққа шалып аянбай, тапжылмай еңбек еткен, алдағыны көріп, алысты болжаған Елбасының бұл тарихи ұлы ісін біз ғана емес, бүкіл əлем оның кемел ойлы кемеңгерлігі мен ерлігі деп бағалады. Нұрсұлтанның алдағыны анық көретін, алысты болжайтын данышпандығының мыңнан бір мысалы елімізді сом аймағының темір құрсауында қалдырмай, төл теңгемізді жасатуы болса, екінші бір дəлелі – Ұлттық қор құруы. Қайғы-мұңы мен өкініші, өксігі көп, қуанышы мен жұбанышы аз қайран қазақ азаттықтың ақ таңы атқанда қуанышы қойнына сыймай, бөркін аспанға ата қуанды. Сол көп қазақтың бірі едік біз. Бақытымыз баянды болсын деген тілекпен бірге, көкірегімізде отаршылар салған жара да бар еді. Сол жараның үлкені – Семей полигоны болатын. Полигон – жүректегі жарам менің, Қайғыдан көз ашпаған далам менің, Қазағым енді қайтіп күн көрер деп, Жүк түскен жүрегіме балаң едім, – деп шерлі шежіре жазып, шерменде болып, əлемге əйгілі ақын, көрнекті мемлекет қайраткері Олжас Сүлейменов басқарған «Невада – Семей» қозғалысына белсене қатынасып жүргенде қара бұлтты қақ жарған найзағайдай болып Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Семей полигонын жабу жайлы Жарлығы шықты! Сол тарихи Жарлық шыққан жылы кеңбайтақ Қазақстанның ең алыс ауылдарын аралаудың сəті түсті. Сонда көзбен көргеніміз – бүкіл халықтың қуанышы, құлақпен естіп, көкейге түйгеніміз – бүкіл халықтың алғысы! Қазақстандағы сан ұлттың полигонды жапқан Президентке деген сансыз рахметі мен шексіз құрметі! Одан кейін Орталық Азия республикаларына, Мəскеу мен Парижге, Түркия мен Қытайға жол түсті. Сонда естігеніміз – «Назарбаев сынды Президенті бар халық бақытты! Полигонды жапқан Президентке миллион алғыс, мың мəрте тағзым!» – деген ақ ниетпен айтылған алғыс! «Қазақстан Президентінің көреген саясаты болмағанда, бұл өңірдегі халық əлі күнге дейін сынақтардан зардап шегіп отыруы мүмкін еді. Сіздің Орталық Азияда ядролық қарудан ада аймақ құру бастамаңыз арқылы Солтүстік жарты шарда ондай аумақ тұңғыш рет құрылғанын зор ризашылықпен айта аламын», – деп жазды Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Пан Ги Мун. Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың халықтан алған алғысы көп. Өте көп. Соның бірін Елбасының арқасында есесін қайтарып, есін жиған үлескерлер, енді бірін «Батыр Баян» фильмінде бас кейіпкерді сомдап, кейін ауыр кеселге ұшырағанда көмек қолын созған Президентке атақты актер, тағы бірін ЕҚЫҰға төраға болып қана қоймай, Астана саммитін сəтті өткізгені үшін халықаралық қоғамдастық пен алыс, жақын шетелдердің президенттері айтты, тағы бірін... Сан алғысты санамалап тауыса алмаспыз, сөзді ащы ішектей созбай, тоқсан ауыз сөздің түйінін айтсақ, алғыспен ер, жаңбырмен жер көгеретінінің мықты бір мысалын Елбасы өмірінен айқын көреміз. Алтын – жер сыйы, Алғыс – ел сыйы! «Сол сыйлығының – ел сыйлығы құтты болып, құт-береке дари берсін тағыңа, елімізді бақытқа бастай бер!» – деген тілек айтамыз «Елін сүйген, елі сүйген Елбасына (Махмұт Қасымбеков). Осы тұста қалам ұшына Платон (б.э.д. 427-337) айтқан: «Никогда не будет процветать государство, если его не начертить художник по божественному образцу», деген сөз оралып тұр. (Соңы 6-бетте).

Заң жобасы бойынша баяндама жасаған Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрі Тамара Дүйсенова: «Азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз етудің қолайлы деңгейіне қол жеткізу мақсатында мемлекеттің, қызметкердің жəне жұмыс берушінің жауапкершілігін күшейте отырып, зейнетақымен қамсыздандырудың қолданыстағы көпдеңгейлі жүйесін сақтау ұсынылады. Сонымен қатар, заң жобасы 2017 жылғы 1 шілдеден бастап мемлекет тарапынан берілетін арқаулық зейнетақы тағайындау тəртібін өзгертуді, 2018 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс берушінің қаражаты есебінен 5 пайыздық қосымша зейнетақы жарналарын енгізуді жəне оларды қызметкерлердің 10 пайыздық міндетті зейнетақы жарналарымен бірге бірыңғай есепшоттарда жинақтауды жалғастыруды жəне 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап əлеуметтік құрылымдар қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін жетілдіруді қарастырады», – деді. Министр келесі кезекте базалық зейнетақы төлемін тағайындау азаматтар зейнетақы жасына жеткен кезде ғана, сондай-ақ, зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне байланысты жүзеге асырылатынын айтты. Зейнетақы жүйесіне қатысу өтілі 10 жылдан кем адамдар үшін күнкөріс шамасының 50 пайызы мөлшерінде əлеуметтік зейнетақы белгіленеді. Ал өтілі 10 жылдан асқандарға оның мөлшері əрбір жылға 2 пайызға ұлғайтылады, ал 35 жыл жəне одан артық болса, күнкөріс деңгейіне теңгеріледі, деді Т.Дүйсенова. Ұсынылып отырған өзгерістер қазіргі зейнеткерлердің де жəне болашақ зейнеткерлердің де мүддесіне сай келеді, деді Т.Дүйсенова əрі қарайғы сөзінде. Өйткені, қазіргі зейнеткерлер үшін 1998 жылға дейінгі еңбек өтілі жəне 1998 жылдан кейінгі зейнетақы жүйелеріне қатысу деңгейі ескеріле отырып, базалық зейнетақы қайта есептелетін болады. Мұның еңбек өтілі көп болса да лайықты зейнетақы ала алмай наразы болып жүрген жандардың біразын қуантып тастары сөзсіз. Министрдің сөзіне қарағанда, бұл қуаныш қазіргі барлық зейнеткерлердің 75 пайызына дейін қамтып, базалық зейнетақы мөлшерін екі есеге дейін арттырады екен. Заң жобасы осы жəне басқа мəселелерді қамтыпты. Қарастырылған мəселеге байланысты алғашқы сұрақ берген депутат Р.Халмұрадовтың айтуынша, ауылды жерлерде өзін өзі қамтамасыз еткен көптеген жандар бар, ал олардың ішінде əйелдер басым. Олардың не жұмыс өтілі, не зейнетақы жүйесіне қатысы жоқ. «Сондықтан, көп балалы аналарға базалық зейнетақыны тұтастай төлеуге болмас па еді?», – деген сұрақ қойды депутат. Оған Министр қолданыстағы заң бойынша төрт бала өсірген аналарға 12 жылдық жұмыс өтілі есептелетінін айтты. Ал енді базалық зейнетақыны өзгерткен кезде де сол тəртіп сақталып, төрт бала өсіріп, жұмыс өтілі болмаған əйелдерге 12 жылдық өтіл есептеледі, деді. Осы мəселе депутаттардың көптеген сұрағын туғызды. Əсіресе, төрт жəне одан артық бала өсіргендердің бəріне бірдей 12 жылдық жұмыс өтілі есептелетініне біраз депутат наразылық білдірді. Тым болмаса, төрт баладан артық баланың əрқайсысы үшін 2 жылдан өтіл неге қосылмайды деген ұсыныстар да айтылды. Ал «Ақ жол» фракциясының мүшелері Т.Ерғалиев пен А.Перуашев жұмыс берушінің əрбір қызметкердің зейнетақы төлеміне қосымша 5 пайыз төлейтіні өндірістің дамуына нұқсан келтіретінін айтып, қара аспанды төндіріп бақты. Олардың бұл алаңдаушылығына депутат Гүлжан Қарағұсова өзінің талқылаудағы сөзінде жауап беріп, жұмыс берушінің зардап шекпейтінін, керісінше, бұл қызметкерді ынталандыратынын, сөйтіп, еңбек өнімділігін арттыратынын айтты. Сонымен қатар, жалпы отырыста «Атом энергиясын пайдалану туралы» заң жобасы ілеспелі түзетулерімен бірінші оқылымда мақұлданды. Заң жобасы қызметін атом энергиясын пайдалану саласында жүзеге асыруға лицензиясы бар тұлғаларды радиацияның əсері жəне радиоактивтік зақымдану салдарынан туындайтын, персоналдың немесе үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына жəне мүлкіне келтіруі мүмкін залалдан сақтандыруды жүзеге асыруды міндеттейтін нормалармен толықтырылатын болды. Жалпы отырыста қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл мəселелері бойынша түзетулер екінші оқылымда қаралды. Осы заң жобасы бойынша келіп түскен ұсыныстар жұмыс тобының сегіз отырысында жəне комитеттің кеңейтілген екі отырысында мүдделі министрліктер мен ведомстволар, сондайақ, бірқатар үкіметтік емес ұйымдар өкілдерінің қатысуымен қаралыпты. Заң жобасын қарау барысында депутаттар қаржы мониторингіне жататын операциялар үшін шектердің деңгейін жоғарылату жөнінде, сондай-ақ, «қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыру (жылыстату)» жəне «шетелдік жария лауазымды адам» ұғымдарын нақтылау жөнінде түзетулер енгізді. Сондай-ақ, отырыста бірқатар ратификациялық құжаттар талқыланып, депутаттар тарапынан қолдауға ие болды. Олар: Литвамен, Ресеймен реадмиссия туралы үкіметаралық келісімді жəне Ресеймен реадмиссия туралы келісімді іске асыру тəртібі туралы атқару хаттамасын, сонымен қатар, Қазақстан мен Жапония арасындағы Инвестицияларды көтермелеу жəне қорғау туралы келісімді ратификациялауға бағытталған. Сонымен бірге, екінші деңгейдегі банктердің жұмыс істемейтін кредиттері мен активтері, қаржылық қызметтер көрсету мен қаржы ұйымдары, Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қызметі мəселелері бойынша түзетулер жұмысқа қабылданса, ілеспелі түзетулерімен қайырымдылық, демеушілік жəне меценаттық қызмет туралы заң жобалары бойынша жұмысты жалғастыру туралы қаулы қабылданды.


6

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

АЛТЫ АЛАШТЫЅ АСЫЛЫ (Соңы. Басы 5-бетте). ТӨРТІНШІ ХИКАЯ

Жемісті ағаш жерге иіледі, жетелі жігіт елге иіледі

«Нўр Отан» мен «Единая Россия» (Соңы. Басы 1-бетте). Сапар шеңберінде «Нұр Отан» партиясының делегациясы «Единая Россия» Бас кеңесінің хатшысы, РФ Федералды Жиналысы Мемлекеттік Думасы Төрағасының орынбасары Сергей Неверовпен жүздесті. Кездесу барысында Бауыржан Байбек «Нұр Отан» мен «Единая Россия» партияларының билеуші болып табылатынын жəне өз елдеріндегі заңнамалық органдарда көпшілік дауысқа ие екенін атап өтті. Сонымен бірге, партияларды «Нұр Отан» Доктринасындағы, сондай-ақ, «Едина Россияның» ресми тұғырнамасында белгіленген орталықшылдық идеологиясы мен ортақ консервативтік құндылықтар біріктіретініне назар аударды. Тараптар біздің елдеріміздің арасындағы партияаралық жəне парламентаралық əріптестіктің қарқынды дамуының Қазақстан мен Ресейдің өзара тиімді əріптестігінің нығаюына ықпал ететініне тоқталды. Сапар шеңберінде «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек, сондайақ, РФ Мемлекеттік Думасындағы «Единая Россия» партиясы фракциясының жетекшісі, РФ Федералды Жиналысы Мемлекеттік Думасы Төрағасының орынбасары Владимир Васильевпен жүздесті. Ресейлік əріптестерімен кездесуі барысында Бауыржан Байбек Қазақстан Президенті, партия Төрағасы Н.Ə.Назарбаевтың партияның ХVІ съезінде жария еткен бес институционалдық реформасын, сондай-ақ, қабылданған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын іске асырудағы «Нұр Отан» партиясының рөлін атап өтті. Өз кезегінде «Единая Россия» партиясы фракциясының жетекшісі, Мемлекеттік Думаның вицеспикері Владимир Васильев партиялар арасындағы ашық жəне сенімді қарым-қатынастарды жоғары бағалады. Біз Ресей-Қазақстан өзара іс-қимылының деңгейі мен жемісті сипатын көрсететін «Единая Россия» жəне «Нұр Отан» партияларының арасындағы қалыптасқан ашық жəне сенімді қарым-қатынастарды жоғары бағалаймыз», – деді В.Васильев. Осы ретте, «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек биылғы жылы Қазақстанның ТМД-ға төрағалық ететінін жəне елдердің арасындағы сауда-экономикалық өзара іс-қимылды əрі қарай тереңдете түсуге ықыласты екенін жеткізді. «Ресей Қазақстан үшін – бауырлас ел, бейбіт көрші жəне стратегиялық серіктес. Биылғы жылы Қазақстан Президенті, «Нұр Отан» партиясы Төрағасының осыдан жиырма жыл бұрын жариялаған идеясын шындыққа айналдырған Еуразиялық экономикалық кеңес бастау алды. Бірігудің ғаламдық тəжірибесі күш-жігерді біріктірудің ұзақ мерзімді экономикалық дивидендтер əкелетінін жəне халықтың əл-ауқатын көтеретінін көрсетіп отыр», – деді Б.Байбек. Ресей парламентшілері атаулы күндерді мерекелеу бойынша бірлесіп жұмыс жасаудың қажет екенін жеткізді, олардың қатарында Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығы да бар. Сонымен бірге, Федерация Кеңесінің Халықаралық істер комитеті басшысының орынбасары А.Климов «Қазақ хандығының 550 жылдығының біздің халқымыздың тарихындағы маңызды кезеңі болып табылатынын жəне осы айтулы оқиғаны назардан тыс қалдырмайтындарын» атап өтті. Осы күні «Нұр Отан» партиясы мен «Единая Россия» бүкілресейлік саяси партиясы арасында Өзара іс-қимыл мен əріптестік туралы келісімге қол қойылды. Аталған келісім «тəуелсіздік, теңдік, өзара құрмет пен бір-бірінің ісіне араласпау негіздері мен қағидаттарына сүйеніп жасалды. Өйткені, партиялық байланыс Қазақстан-Ресей қарым-қатынастарының маңызды құрамдасы болып табылып, ортақ мүдде үшін олардың тұрақты дамуына ықпал етуді көздейді». Билеуші партиялардың арасындағы өзара ісқимылдың негізгі аспектілерінің қатарында партия құрылысы саласындағы тəжірибесімен бірін-бірі таныстыру, партиялық жобаларды, ұйымдастыру жұмыстарын, бақылау-ревизиялық қызметті, кадрларды оқыту мен дайындауды іске асыру, мемлекеттік биліктің өзара ортақ мүддені танытатын заңнамалық органдардың қызметіне, жастар саясатына, халықаралық байланыстар мен басқа да салаларға қатысуы бар. Сонымен қатар, келісімнің тараптардың партияның оқыту құрылымдары арасында тəжірибе алмасуға, сондай-ақ, «достық пен көршілікті нығайту, жастарды патриотизм мен еңбексүйгіштікке баулу мақсатында «Нұр Отан» партиясы жанындағы «Жас Отан» жастар қанаты мен «Молодая гвардия Единой Россий» бүкілресейлік қоғамдық ұйымының арасындағы əріптестікті дамытуға ықпал ететіні айтылған. Тараптар партия басшылығы делегациясы сапарларымен алмасу туралы келісті. Мысалы, 20152016 жылдары «Единая Россия» бүкілресейлік саяси партиясы басшылығы делегациясының Қазақстан Республикасына сапары жоспарланған, 2017 жылы «Нұр Отан» партиясы басшылығының делегациясы Ресей Федерациясына сапармен барады. Сапар барысында делегация мүшелері «Единая Россия» партиясының Орталық атқару комитетінің жетекшілерімен, «Молодая гвардия Единой Россий» басшылығымен кездесіп, партияның Мəскеу қалалық өңірлік бөлімінің жұмысымен танысты. Делегация құрамында «Нұр Отан» партиясы Саяси кеңесі Бюросының мүшесі Анатолий Башмаков, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша республикалық қоғамдық кеңестің төрағасы, Парламент Мəжілісіндегі партия фракциясының мүшесі Қайырбек Сүлейменов, «Жас Отан» жастар қанатының төрағасы Нұрлан Сыдықов, партияның Саяси менеджмент мектебінің директоры Əсет Əбдуалиев болды. Сəулебек БІРЖАН.

Есінде мың градус от кешегі, Балқытып болатты ол от көседі, Қайнады қазанында Теміртаудың. Халқы үшін қажет болса от кешеді. Əлі есте, бəрі есте. Тоқырау торындағы тоқсаныншы жылдар... Кеңестік кеңістіктен қалған ауыр мұра – құлағалы тұрған зауыт, фабрика, құлдыраған өндіріс, құлазыған ауыл, құрдымға кеткен экономика сынды сан кесел еңсені езіп тұр. Жалақы, жəрдемақы, зейнетақыны ала алмай есеңгіреген ел. Төзімі таусылған шахтерлер ереуілге шықты. Халық үріккен жылқыдай дүрлікті. Сол бір қиын кез, сын сағатта Президент Нұрсұлтан Назарбаев шұғыл Қарағандыға ұшып келді. Келді де, халықпен бетпе-бет кездесіп, ашық сөйлесті. Шахтерлердің талабы орынды екендігін, алайда, тап қазір оны қанағаттандыруға мүмкіндіктің жоқтығын ашық айтты. – Тəтті өтіріктен ащы шындық артық, – деді Президент. – Мен жағдай тез оңалады деп уəде бере алмаймын. Ертеден жеткен ескі сөз – есті сөз былай дейді: – Ырыс, қайда барасың? – Ынтымаққа. – Бақыт қайда барасың? – Бірлікке! Ынтымақ болса, бірлік болса біз аспайтын асу, жоқ. Халық алмас қамал бар ма?! Бірлік болса тірлік те болады. Ынтымақты болсақ ырыс келеді. Төзім керек, сабыр керек. «Сабыр түбі – сары алтын» деп халық бекер айтпаған. Қиындықтан шығудың бір-ақ жолы бар, ол – жұдырықтай жұмылып, жатпай-тұрмай еңбек ету. Еңбек – бəрін де жеңбек! – Сонда қанша күтеміз? – деді алып-ұшып тұрған бір албырт жас. – Оны мен емес, өздеріңіз айтасыздар, сіздердің еселі еңбектеріңіздің нəтижесі айтады, – деді Президент. – Ал мен сіздермен біргемін. Не көрсек те бірге көреміз. – Үкімет ше, Үкімет не бітіріп отыр, – деді жаңағы жас жігіт. – Үкімет ұйықтаған жоқ, ояу. Олардың қалғуына да жол бермеймін. Үлкендер жағы бірімен бірі күбірлесіп кетті. – Кабинетте шалқайып отырып алмай, бізге жедел жетті, – деді көпті көрген көнекөздердің бірі. – Бұл да болса кісілігіне сай кішілігі емес пе? – Иə, – деді екінші қария, – жемісті ағаш жерге иіледі, жетелі жігіт елге иіледі деген осы. Патша басымен қарапайым халыққа иіліп тұр. – Өзі сертке берік пе, соны айтшы. – Осы уақытқа дейін екі сөйлеп көрген емес ол. – О, онда жарады, жайсаңым! – Айналып өтейін, садағаң кетейін, алтын халқым! Ал, кəне, ақылдасайық. Не жағдай өздеріңе белгілі. Не істейміз енді? Осылай ереуілдетіп, онсыз да қиын жағдайды онан сайын қиындата береміз бе? Əлде, белді бекем буып, уақытша қиындыққа төзіп, еңбектеніп, өзімізді, өр елімізді еңселі етеміз бе? – Бəрі түсінікті, – деді ереуілді ұйымдастыру шылардың бірі – Елбасы дұрыс айтады: «Еңбек, бəрін де жеңбек! Жұдырықтай жұмылып еңбек етейік! Қалай, дұрыс па, достар! – Дұрыс! – деп дүр ете қалды алаң толы халық. Байлам осы болды. Елге иілген Елбасы халықты бақытқа бастап барады... БЕСІНШІ ХИКАЯ

Бақ пен дəулет – бірлікте. Өмірдің мағынасы – атқарылған тірлікте Рушылдық, жершілдікті өлтіріп, Ордабасыға көтерілді ер түрік. Қиын істің қиюын да тапты ол – Барлық ұлтты келісімге келтіріп. Даланың дана шалдары-ай, айтудай-ақ айтыпты-ау. «Өсетін елдің арманы көп, өшетін елдің жанжалы көп». Рас қой. Бақытымызға орай, Қазақстан, ғажапстан – жанжалы жоқ, арманы көп ел. Арманы көп елдің берекесі бар, мерекесі де көп. Сол мерейлі мерекелер Қазақ хандығының 550 жылдығы, Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығы, Қазақстан Конституциясының 20 жылдығы, Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдығы болып салтанатты сапта тұр. Көп ұлтты, бір мақсатты мемлекетті біріктіріп отырған екі бірдей егіз қасиет бар. Оның бірі – мемлекет құраушы ұлт – қазақ халқының өзінің байырғы Ұлы Даласындай ұлылығы – пейілінің кеңдігі, бірі – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың бірлік пен ынтымақты, келісім мен достықты ту еткен сара да дана саясаты. Содан да біз берекелі, мерекелі елміз. Биылғы Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдық мерейтойын кең көлемде атап өтудеміз. Астанадағы Бейбітшілік жəне келісім сарайында Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан халқы Ассамблеясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен «Мəңгілік Ел: бір ел – бір тағдыр» тақырыбымен өткен Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдық мерейтойына арналған ХХІІ сессиясына еліміздің барлық өңірлерінен келген

1500-ден аса адам қатынасты. Осы сессияда жасаған баяндамасында Н.Ə.Назарбаев былай деді: «Таяуда британдық «Ипсос МОРИ» социологиялық қызметі бүкіл Қазақстан бойынша тəуелсіз зерттеу жүргізді, соған сəйкес қазақстандықтардың 93 пайыздан астамы елдегі жағдайды жоғары бағалайтынын атап көрсеткен. Бұл – біздің Конституциямыздың кіріспесінде толымды бейнеленген «Біз, Қазақстан халқы!» атты басты қағидаттың салтанат құруы. Мен де, өздеріңіз сайлаған Ассамблея Төрағасы ретінде, бұл жетістікті бағалаймын. Мен жаңа Қазақстанның жасампаз жылдары ішінде бізге жүзеге асыруға сəті түскендерді мақтан тұтамын. Ассамблея жаңа Конституцияны қабылдау бойынша бүкілхалықтық референдумға бастамашы болған еді, биыл біз оның да 20 жылдығын атап өтетін боламыз. Осы жылдар ішінде Ассамблея аса белгісіз құрылымнан Мəжіліс депутаттарын сайлау құқына ие конституциялық органға трансформацияланды. Бұл Ассамблеяның беделін арттырды. «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заң – əлемде баламасы жоқ керемет заң. Ол еліміздің болашағы үшін өте маңызды. Оның нормалары біздің ұлтаралық саясатымыздың негізін қалыптастырады», – осы сөзі арқылы Елбасы: «Бақ, дəулет – бірлікте, өмірдің мағынасы – атқарылған тірлікте», деген ұлағатты ой айтты. «Ежелгі Египет мақалында айтылатындай, дүниедегінің бəрі уақыттан қорқады, бірақ уақыт пирамидалардан қорқады, – деп сабақтады сөзін Елбасы. – Біздің жаңа елордамыз – ажарлы Астана осындай мəңгіліктің символы. Біз нағыз бейбітшілік пен келісімнің пирамидасын – қазір ҚХА сессиясы өтіп жатқан əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съездері үшін бірегей ғимарат салдық. Қазақстанға келгендердің барлығы Ассамбле ямызға таң-тамаша қалады, біздің ұлттар достығына қаншалықты үлкен маңыз беретінімізді көреді. Бұл сарай – діндер ғибадатханасы, біздің халқымыздың бірлігі мен келісімінің ғибадатханасы. Жаһандық конфессиялар көшбасшыларының V съезі жақында дəл осы жерде өтеді». Солай болды да. Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаев «Ассамб лея тарихы – ел тұрақтылығының тарихы» ат ты баян да масында ұлағатты ойлар айтты. Олар: «Бүкілқазақстандық біртектіліктің болашағы біртұтас ұлттың кілті бүкіл қазақстандық мəдениет, берік мəдени арқаусыз елдің экономикалық жəне саяси табысы мүмкін еместігі, қазақстандық ұлттық рухтың басты көзі – ортақ рухани адамгершілік құндылықтар негізіндегі халық бірлігі. Өскелең ұрпақты патриоттық тəрбиелеу, мемлекеттік тіл, этносаралық қатынастар саласын саясаттандыруға жол бермеу...» Ассамблея Төрағасының: «Бақыт бағалай білгеннің ғана басында тұрады. Ең асыл қазынамыз – бірлігімізді көздің қарашығындай сақтай білсек, барлық асулардан асамыз. Мен халқымды Ассамблеяның алтын шаңырағын асқақтата түсуге үндеймін. Бірлік қағидасы – əрбір азаматтың өмірлік ұстанымына айналсын! Жүрегімізде Ұлы Отан – Мəңгілік Елге деген махаббат оты маздасын! Баянды болашаққа бірге қадам басайық! Ырысымыз тасып, айбынымыз аса берсін! Алға, Қазақстан!» деген түйін сөзі алшы түсер асыққа құйылған қорғасындай көңілге қона кетті. Президент – Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың Ассамблея сессиясында айтқан ұлағатты ойлары бақ-дəулет – бірлікте, өмірдің мағынасы – атқарылған тірлікте екендігін тағы бір мəрте еске салған ескірмейтін есті сөз болды. Сəл алға озыңқырап барып айтсақ, Н.Ə.Назарбаевтың Ұлытау төрінде айтылған ұлағатты ойларында да ең асыл қазынамыз – бірлігіміз жайлы, бірліктің арқасында бітірген тірлігіміз жайлы көкейге қонымды көп жайлар анық та қанық айтылды. Иə, бірлік болмай тірлік болмайды. Бақ, дəулет – бірлікте, өмірдің мағынасы – атқарылған тірлікте! АЛТЫНШЫ ХИКАЯ

Мұратың халық болса – айың жарық болады. Хан əділ болса – халық ынтымақты болады Тұлпарсың алқымы ісіп, алқынбаған, Қырансың зеңгір көкте саңқылдаған. Бақытқа бастай бер деп елімізді, Нұреке, бата берді халқың саған. Қарақорымның жартасына қашалып жасалған Шыңғыс ханның қасиетті өсиетінде оның тарихи қастерлі бейнесі, керемет кесек ісəрекеттері, жандүние жасаулары елес беріп тұрғандай. Алтын денем қалғыса да, Ардақты елім солмасын. Бүтін денем қажыса да, Бүкіл елім тозбасын. Абзал елім даңқы артсын. Бүкіл денем қиналса, қиналсын – Бүкіл елім топтансын! – депті Шыңғыс хан. Өмірдегі оқиғалар мен құбылыстардың, тарихи тұлғалардың, олардың іс-əрекеттерінің бəрі болмаса да біразы даулы ғой. Шыңғыс ханға қатысты да дуалы ауыздардың өзі тоқтата алмаған дау көп. Десек те, Шыңғыс ханның тасқа қашалған сөздерінен оның елім деп еміренген бейнесі тайға таңба басқандай танылып тұр. Осы жолдар Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті

– Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың: «Садағаң кетейін, айналайын халқым! Сенің мүддең жолында бойдағы қуат, ойдағы нəрдің бəрін сарп етуге бейілмін», – деген сөзімен үндес, қандас. Мұратың халық болса, айың жарық болады. Соның айқын бір көрінісі Елбасының өнегелі өмір, бүкіл əлем таныған, мойындағы ұлы тұлғасы, халықтың оған деген ыстық ықыласы мен шексіз құрметі. Елбасына деген халықтың ыстық ықыласы мен шексіз құрметінің, берік сенімінің көркем көрінісі болды биылғы жылдың 26 сəуірінде өткен кезектен тыс президенттік сайлау. Дүниежүзінің сан қырынан келген саналуан саңлақ байқаушылар: «Бірде-бір заң бұзушылық болған жоқ, бірде-бір кемшілік таба алмадық, бұл өте əділ сайлау болды», – деп таңдайлары тақылдап, тамсанған сайлауда Н.Ə.Назарбаев 97 пайыз дауыс алып, айқын басымдықпен анық та қанық жеңіске жетті. Бүкіл түркі халықтарының төбе биі Майқы бидің сонау ХІІ ғасырда айтқан: «Хан əділ болса, халық ынтымақты болады», деген тарихи сөзінің айқын бір дəлелі еді бұл. «Адамда жақсы қасиет болмаса, оған бақ та, бақыт та қонбайды» депті Жүсіп Баласағұн. Нұрсұлтанға қонған бақ пен бақыттың сыры неде, құпиясы қайсы? Бұған толық жауап беру қиын. Нұрсұлтан Назарбаев қатардағы көптің бірі емес, тарих ұзақ толғатып, сирек туатын əлемдік деңгейдегі ұлы тұлға! «Кемеңгерлік құпиясы» атты кітабымда («Арда» баспасы, 2009 жыл) Назарбаев феноменін түсінуге (түсіндіруге емес) талпыныс жасадым. Елбасының еңбек пен күреске толы өмір жолын зерделегенде ұққаным: оны əлемдік биік деңгейге көтерген алғышарт – жаратылыс жомарттықпен сыйлаған тұлғалық қасиет. Алғашқы баспалдақ – ана сүті, əке қанынан дарыған даусыз қасиетті тəрбие. Эпиктеттің сөзімен айтсақ: «Күллі ғажайыптардың ішіндегі ең тамашасы – жақсы тəрбиеленген адам». Осы тұста Нұрсұлтан тəрбиесінде əз əже Тəттібала айтқан тəмсіл, анасы Əлжан шерткен тағылымды ертегі, əкесі Əбіштен естіген ақыл мен нақыл жəне өмір мектебінің оң əсері болғанын айтудың орайы келіп тұр. Бұған əлемдік деңгейдегі əдебиетшілер мен тарихшылардың, философтар мен экономистердің еңбектерін оқу мен тоқу, өмір бойғы үзіліссіз ізденістерді қоссаңыз, сонадайдан танылар сом тұлғаның сыры мен құпиясын ашпасаңыз да соған апарар соқпаққа түсеріңіз зайыр. Ұлт бағына туған ұлы тұлға Нұрсұлтан Назарбаевтың: «Біздің басты жетістігіміз – тəуелсіз Қазақстанды құрғанымыз. Біз шекарамызды заңдық тұрғыдан ресімдедік. Елдің тұтастандырылған экономикалық кеңістігін құрдық. Билік тармақтарының бөлінуіне негізделген заманауи мемлекеттік басқару жүйесін жасаған тарихи маңызды конституциялық жəне саяси реформалар жүргіздік. Елдің жаңа елордасы – Астананы салдық. Бұл заманауи қала біздің бойтұмарымыз бен мақтанышымызға айналды. Біз еліміздің мүмкіндігін əлемге көрсету үшін оның əлеуетін пайдалана алдық. Дəл сол себептен де халықаралық қоғамдастық көрмесін өткізу орны ретінде таңдады. Егер Астана болмаса, бұл да болмас еді. Мұндай құрмет кез келгеннің еншісіне тие бермейді. Біздің еліміз кеңестен кейінгі кезеңдегі күллі кеңістікте ЕҚЫҰ-ға төрағалық еткен, осы Ұйымның Саммитін өткізген жəне ғаламдық ауқымдағы іс-шара – ЭКСПО-2017-ні өзінде өткізетін бірінші ел екенін айтсақ та жеткілікті», – деген сөзі ел үшін жасалған еңбектің жемісі мен жеңісін айқын танытып тұр. Елі еңбеккер, ел бастаған ері кемеңгер болса аспайтын асу, алынбайтын қамал жоқ, бұл болмаса алға тартқан адамзат көшінің соңында шаң қауып қалудан бөтен амал жоқ. Бақытымызға қарай Қазақ елі – еңбеккер, көш бастаған көсеміміз Нұрсұлтан Назарбаев – кемел ойлы кемеңгер. Əлем қызыққан тағы бір бақытымыз – ханымыз əділ. Содан да халық ынтымақты. Содан да 2015 жылғы 26 сəуірдегі кезектен тыс президенттік сайлау Нұрсұлтанның мұраты – халық, содан да оның айы жарық екенін; хан əділ болғандықтан, халық ынтымақты екенін айдай əлемге паш етті. 2015 жылы 29 сəуірде болған Президентті ұлықтау рəсіміндегі Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзі мен Тəуелсіздік сарайындағы халықтың көтеріңкі көңіл күйі əдемі үндесіп, əсем жарасым тапты. Сол күнгі ғажайып аураға табиғаттың өзі де табынып, аспандағы алтын күн айналаға нұрлы, сырлы, сымбаты бөлек сұлу шуақ шашып тұрды. Иə, мұратың халық болса – айың жарық болады. Хан əділ болса – халық ынтымақты болады! ЖЕТІНШІ ХИКАЯ

Түнді қуған күндіздей, халықпен ол егіздей Қайраты қайтпас, айбыны бейне арыстан, Жасаған нұсқа халқына ұлы барыстан. Қазақтың елін танытқан бүкіл əлемге, Ғасырларда туар сіздей данышпан. Тарлан тарих қойнауына кеткен ХХ ғасырдың 90-шы жылдары Оңтүстік Африкада Кимберлит трубасынан ең үлкен алмастардың бірі табылды. Одан бриллиант алу үшін əлемдегі ең таңдаулы зерлеуші шақырылды. Атақты шебер Кимберлит трубасындағы алмастың қыр-сырын ұғу үшін тек оны зерттеуге ғана бір жыл уақытын сарп етті. Тек содан соң ғана алмасты қырнап, өңдеп, зерлеуге кірісті. Содан кейін тамшылаған тер мен жан əзер шыдаған еңбектен асқан шеберлік пен зерленген асыл текті бриллиант өмірге келді. Қай қырынан қарасаң да көз жауын алған,

түннің өзінде жарқырап, жанып тұрған бриллиант соншалықты тыңғылықты зерттеусіз, тынымсыз еңбексіз, оның текті табиғатын терең ұқпайынша сондайлық ғаламатты өмірге əкелу еш мүмкін емес еді. Зерлеушінің бір ғана қателігі сəтсіздікке əкеліп соғар еді. Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев сынды əлемдік деңгейдегі аса салмақты саясаткердің ел өміріндегі елеулі кезеңдегі көрегендігін, бірінен соң бірі Қыз Жібектің көшіндей болып тізілген жаңалыққа толы бағалы бастамалары мен ұлы идеяларын сол бриллиант əрлеушінің аса нəзік, аса ауыр еңбегімен, асқан шеберлігімен теңестіруге болады. Оған оның соңғы екі он жылдықтағы 2030 жəне 2050 Стратегиялары, «Нұрлы Жолы», «Мəңгілік Елі» айқын айғақ. Соның жарқын жалғасы БАҚ-та жарияланған 5 реформа мен оны жүзеге асыруға бағытталған 100 нақты қадам. Бір сөзбен айтсақ, бұл таяу болашақтың бағытын көрсетіп берген бағдаршам, адастырмас ақ жұлдыз. Бүгінде елдің бəрі білетін 5 реформаның бес мықты діңгегі бар. Олар: кəсіби мемлекеттік аппарат құру, заңның үстемдігін қамтамасыз ету, индустрияландыру жəне экономикалық өсім, біртектілік пен бірлік, есеп беретін мемлекетті қалыптастыру. Бəрі бірдей аса маңызды 5 реформаны жүзеге асыру үшін Президент жанынан бес жұмыс тобынан жасақталған комиссия құрылды. Бұл 5 реформаның жүзеге асуына зор көмек болары сөзсіз. Ұлттың осынау ұлы жоспары, жалпы, Нұрсұлтанның барлық аса бағалы бастамалары мен ұлы идеялары түнді қуған күндіздей, оның жаны халықпен егіздей. Ескіден жеткен есті тəмсіл шерткен сыр бұл. Алла тағала адамды балшықтан жаратқан. Адамды жаратқан Алланың қолында бір уыс балшық қалыпты. Алла сол балшықты адамның алақанына салып, «Өз бақытыңды өзің жасап ал!» – депті. Адамзаттың бір бөлігі – сол балшықтан ізгілік жасағандар алғысқа, зұлымдық жасағандар қарғысқа бөленіп келеді. Өзіне сенген құстай ұшады, біреуге сенген мұрттай ұшады. Өзіне сенген Нұрсұлтанды табиғи таланты мен табанды еңбегі қыран құстың қос қанатындай болып талай-талай биіктерге алып ұшты. Ізгілік қыл, ізгілік көп кісіде, Əсерлі ғой ізгілердің ісі де, – деген Жүсіп Баласағұн сөзі өмірлік мұраты болды оның. Пифагордың: «Бақытты қуып қара тер болма, оны өзіңнің ісің мен ішіңнен ізде», деген сөзін де үнемі жадында сақтады, ұлы мұрат, ұлы еңбек сенімді ақтады. Нұрсұлтан – отызға жетпей-ақ орда бұзып, қырыққа жетпей-ақ қамал алған қаһарман. Бұған оның бүкіл саналы өмірінен ондаған, жүздеген мысал келтіріп көзіқарақты халықтың өзі білетін жайларды баяндамай-ақ қоялық. Осының бəрі əлемдік деңгейдегі тұлғаға бастайтын баспалдақтар болғанмен, Нұрсұлтан феноменінің басты факторлары оның Алланың нұры түскен ұлы тұлғасында! ТҮЙІН СӨЗ

Терең теңіз тартылмайды, терең ой сарқылмайды Көз жетпес көк аспандай көлеміне, Бойлатпас көк теңіздей тереңіне, Елбасым, елін сүйген Нұрсұлтаным, Қонған бақыт дер едім мен еліме. Ұлы тұлғаларды тарихтың өзі туғызады. Заманның дауылы мен жауыны, селі мен желі, өрті мен дерті шыңдап, қатайтады. Соның көркем бір көрінісі – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өмірі. Ол бүгінгі əлемдік деңгейдегі биігіне бірден жəне оп-оңай жеткен жоқ. Оған дейін ол талай тар жол, тайғақ кешулерден өтті. Қиналған кездері де болды, сыр бермеді, майыс пады, қайыспады, сынбады. Ұлттық ұлы рух, қайыспайтын қайсар намыс, қайтпас қайрат-жігерін жанып, үнемі алға жетеледі. Нұрсұлтан Назарбаев жайлы ойлағанда қалам ұшына Шəкəрім қажының: Мен жетелеп өлемін, Өрге қарай қазақты, – деген өлеңімен қабаттаса Вольтердің: «Мемлекетті құтқару үшін бір ғана ұлы адам жеткілікті», – дейтін ұлағаты, Бұқар жыраудың Абылай ханға айтқан: «Уайымсыз ұйқы ұйықтатқан ханымай!», – деген сөзі оралады. Нұрсұлтан келе жатқанда онымен бірге терең теңіз, текті ойлар көшіп келе жатқандай əсерде боламын. Қара сөз ұзай береді. Нұрсұлтан жайлы ойымды өлеңмен өрейін: Даналардың көзіндей, Сөзі Бұқар сөзіндей, Ақылына қарасам, Абылайдың өзіндей. Бекзаттығы аппақ сезімдей, Саясатта семсер сезілмей, Нұрсұлтандай дана қайда бар, Ойлайтын халқын көз ілмей. Бір өзі бір ел туындай, Лебізі алтын буындай. Нұрсұлтан сынды дананың. Тұрсыншы туы жығылмай. Əр ісін қолдап, демеңдер, Артық айтты демеңдер. Аса жиі тумайды, Нұрсұлтандай кемеңгер. Иə, Нұрсұлтанның ойы теңіз, өзі ұлылықпен егіз. Терең теңіз тартылмайды, терең ой сарқылмайды... АЛМАТЫ.


www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Журналистер марапатталды 28 маусым – бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің кəсіби мерекесі қарсаңында Премьер-Министрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев ақпарат жəне байланыс саласы қызметкерлерін төл мерекелерімен құттықтап, награда иелеріне арнайы төсбелгі табыс етті. Салтанатты мерекелік шара барысында Бердібек Мəшбекұлы: «Сіздер билік пен халықтың арасындағы көпір болып есептелесіздер. Қарапайым халық сіздер арқылы өздерінің шешілмей жатқан мəселелерін билікке жет кі зіп, шешеді. Сіздер эконо микамыздың дамуына үлкен үлес қосасыздар. Өйткені, қазіргі даму заманында ең қымбат, ең керек нəрсе – мəлімет. Сіздер мемлекетке, оның ішінде Үкіметке тез, жылдам керекті мəліметтерді бересіздер. Сол сіздер берген мəліметтерді талдау мен зерттеудің нəтижесінде біздер өзіміздің жоспарларымызға өзгерістер енгізіп, еліміздің экономикасының дамуына үлес қосамыз», – деді Б.Сапарбаев. Үкімет басшысының орынбасары өз сөзінде елімізде «Ақпараттық Қазақстан-2020» бағдарламасы жүзеге асырылып жатқанын атап өтті. Оның сөзіне қарағанда, осы бағдарламаның арқасында еліміздегі ақпараттық

жүйе жақсы дамып келеді. «Біріккен Ұлттар Ұйымының рейтингіне сəйкес, Қазақстандағы байланыс саласындағы ақпараттың дамуы алдыңғы қатарда. Оның ішінде ғаламтордың, ұялы байланыстың бағасы жылдан жылға төмендей түсуде. Қазіргі таңда Қазақстан ұялы байланыс тарифі бойынша əлемде 17-ші, ал ғаламтор бойынша 8-ші орында», – деді ол. Сондай-ақ, шара барысында Инвестициялар жəне даму министрі Əсет Исекешев аталған сала қызметкерлерін «Ақпарат саласының үздігі» төсбелгісімен марапаттап, аталған сала мамандарын алдағы уақытта да ел абыройын асқақтата беруге шақырды. Шараға белгілі қоғам қайраткерлері, Мəжіліс депутаттары жəне БАҚ өкілдері қатысты. Шара соңы шағын мерекелік концертке ұласты. Раушан ТƏУІРХАНҚЫЗЫ, журналист.

Мемлекеттік тіл жанашырларына ќўрмет Байланыс жəне ақпарат қызметкерлері күні қарсаңында Мəдениет жəне спорт министрлігі «Мемлекеттік тіл жəне БАҚ» республикалық байқауының жеңімпаздары мен бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерін салтанатты марапаттау рəсімін өткізді. Онда Мəдениет жəне спорт министрі Арыстанбек Мұхамедиұлы журналистерді мерекелерімен құттықтап, министрліктің Құрмет грамоталары мен Алғыс хаттарын табыстады. Берік САДЫР,

«Егемен Қазақстан».

Мерекелік шараны Мəдениет жəне спорт министрлігінің Тілдерді дамыту мен қоғамдық-саяси жұмыс комитеті мен Ш.Шаяхметов атындағы Тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-əдістемелік орталығы бірлесе ұйымдастырып, байқау мемлекеттік тіл саясатын бұқаралық ақпарат құралдарында насихаттау белсенділігін арттыру мақсатында өткізілген болатын. Оған қазақ жəне орыс тілдерінде мерзімді басылымдарда, интернет-ресурстарда жарық көрген жарияланымдар, эфирге шыққан хабар, бағдарламалар бойынша келіп түскен материалдар қабылданды. Бəйгеге жекелеген тілшілердің ел аумағындағы БАҚ-та жариялаған мемлекеттік тілдің қызмет ету аясын кеңейту, мəртебесін нығайту жəне қазіргі мемлекеттік тілдің ахуалы туралы 200-ден аса өткір де өзекті материалдар келіп түсіпті. Байқау материалдарын сенатор, Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы Нұрлан Оразалиннің төрағалығымен елімізге белгілі жазушылар мен тəжірибелі журналист мамандарынан құралған арнайы қазылар алқасы қарастырып, жүлдегерлерді анықтады. Қазылар алқасы қатысушыларды «Үздік мақала», «Үздік телеарна бағдарламасы», «Үздік радио бағдарламасы», «Үздік сайт мақаласы» номинациялары бойынша баға лады. Қазылар алқасының шешімімен «Үздік мақала» номинациясы бойынша «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің шолушысы Сүлеймен Мəмет бірінші орынды жеңіп алса, «Арқа

ақшамы» қоғамдық-саяси апталық газетінің жауапты хатшысы Құлынтай Монай екінші, Екібастұз қалалық «Отарқа» газетінің жауапты хатшысы Дария Жұмаділова үшінші орынды иеленді. Ал «Үздік сайт мақаласы» номинациясы бойынша бірінші орын «Мемлекеттік тілді дамыту институты» сайтының тілшісі Қымбат Сілəмбековке бұйырса, «Жас қазақ үні» газетінің редакторы Дастан Елдесов екінші, Батыс Қазақстан облысы «Қазақпарат» халықаралық ақпараттық агенттігі» ЖШС «Казақпа рат.кз» сайтының меншікті тіл шісі Ғайсағали Сейтақ үшінші орынды иеленді. «Үздік телеарна бағдарламасы» номинациясы бойынша «Бірінші Қарағанды» телеарнасының тілшісі Алмас Мұсабеков бірінші орынды жеңіп алса, екінші, үшінші орындар «Жетісу» телеарнасының редакторы Айман Асылбекова мен Қостанай облысы «Акцент» Лисаковск телеарнасының бас редакторы Диана Лизуноваға табыс етілді. «Үздік радио бағдарламасы» номинациясы бойынша бірінші орынды Қазақ радиосының Павлодар облысындағы меншікті тілшісі Есенбек Санатұлы иеленіп, екінші, үшінші орындар «Рудный дауысы» радиосының тілшісі Жанарыс Астанаев пен «Халық радиосы» орыс редакциясының меңгерушісі Əсемгүл Аманжоловаға бұйырды. Сондайақ, тəуелсіз Қазақстанның мəдениет, спорт салалары мен конфессияаралық келісімді дамытуды насихаттауда қол жеткізген табыстары мен жемісті шығармашылық қызметі үшін «Егемен Қазақстан» газетінің шолушысы Қарашаш Тоқсанбай министрліктің Құрмет грамотасымен марапатталды.

Елордада Мексиканыѕ елшілігі ашылады Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Мексика Парламенті Сенаты комитетінің төрайымы, Ұлттық қозғалыс партиясының мүшесі Габриэла Куэваспен кездесті, деп хабарлады ҚР СІМ-нің баспасөз қызметі. Кездесу барысында тараптар екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі ахуалы мен болашақ дамуы мəселелерін талқылады. Қазақстан СІМ басшысы атап көрсеткендей, олар ілгерілемелі түрде жаңа деңгейге өтті. «Оған дəлел ретінде үстіміздегі жылы Мексика Үкіметінің Астанада елшілігін ашуы болып табылады, өз кезегімізде біз аталған мəселеге барынша жəрдемдесуге дайынбыз», – деп атап өтті Е. Ыдырысов. Сонымен қатар, Қазақстан сыртқы саясат ведомствосының басшысы мұнай-химия, машина жасау, кен өндіру, металлургия, тоқыма жəне тамақ өнеркəсібінде

Ќолдау кґрсетуге шаќырды Кеше Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов елімізде тіркелген шетелдік құрметті консулдармен кездесті. Жолдыбай БАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Басқосуда министр Қазақстандағы құрметті консулдармен бірлесе нəтижелі жұмыс істеудің маңыздылығына тоқтала отырып, оларды еліміздегі қызықты жобалар мен маңызды салаларға жан-жақты қолдау көрсетуге шақырды. Бұдан бөлек, Ерлан Ыдырысов «Нұрлы Жол»

бағдарламасы мен ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесі қарсаңында дипломаттардың шетелдік бизнесмендерді тартуға барынша қолғабыс етулерін кеңінен сөз етті. Сонымен қатар, жиында бірқатар елге қатысты визалық режімдердің жеңілдетілуі де əңгіме арқауына айналды. Жиын соңында, күн тəртібіндегі өзекті мəселелер талқыланатын осындай келелі кеңестерді дəстүрлі түрде өткізіп тұру ұсынылды.

Туысќан елге – əскери-техникалыќ кґмек Астанада Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетовтің Қырғыз Республикасы қорғаныс ведомствосының басшысы Əбибиллə Құдайбердиевпен кездесуі өтті.

«Тəуелсіздік алғаннан бастап еліміздің арасындағы екіжақты қарым-қатынастар достық пен ынтымақтастық рухында дамып келеді. Еліміздің арасында өзара іс-қимылдың қамтылмаған салалары қалған жоқ, соның айғағы ретінде саяси, экономикалық, мəдени жəне əскери салалардағы белсенді үнқатысулар болып табылады. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев біздің өңірдегі тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету мəселелеріне басымдық мəн береді. Осыны негізге ала отырып, Ауғанстандағы жəне іргелес орналасқан аумақтардың жауынгерлік іс-қимылдарында негізделген шетел мемлекеттерінің жауынгерлік даярлық тəжірибесін зерделей отырып, өзіміздің Қарулы Күштерімізді нығайтуға барынша күш-жігер салып жатырмыз», – деді Қазақстанның Қорғаныс министрі Иманғали Тасмағамбетов. Екіжақты немесе орталықазиялық бірлескен оқужаттығуларды əртүрлі сценарийлер бойынша өткізу мүмкіндігін қарастыруды мақсатқа сəйкес деп ойлаймын. Сонымен қатар, біздің Қарулы Күштердің жедел үйлесімділігін арттыратын таулы-орманды жерлерде жауынгерлік іс-қимылдарды жүргізу мүмкіндіктерін, заңсыз қаруланған құралымдармен күресу түрлері мен əдістерін зерделей отырып, жауынгерлік даярлық аясында тəжірибе алмасу мақсатында біздің сарапшылардың кездесуін өткізуді ұсынамын», – деп Иманғали Тасмағамбетов атап өтті. Қырғызстан аумағының 15 пайызы таулы жерлер. Жəне сəйкесінше бұл мəселеде тəжірибелеріңіз мол. Қазақстандағы таулы аумақ – 10%, бірақ,

Їздіктер аныќталды

«Қансонар» республикалық аңшылар қоғамдық бірлестіктері мен аңшылық субъектілері қауымдастығы үздік табиғат қолданушыларын таңдап алды.

Қазақстанның табиғат қолданушылары есте жоқ ескі заманнан бері жануарлар əлемін қорғау жолында көптеген əдістерді ойлап тапқан. Аңшылық шаруашылықтары бүгінде табиғатты тану мен оны қолдап, сақтаудың мектебі болып қана табылмай, табиғат аясында белсенді түрде демалғысы келетін адамдардың бас қосатын орны да болып отыр. «Қансонар» республикалық аңшылар қоғамдық бірлестіктері мен аңшылық

Мексикамен тығыз байланыстың одан əрі дамуына мүдделі екенін баяндап өтіп, мексикалық жетекші компанияларды ауыл шаруашылығы мен азық-түлік өндірісінде қазақстандық бизнеспен ынтымақтастыққа шақырды. Қазақстанның ДСҰ-ға мүше болуы жөніндегі келіссөздердің аяқталуын ескере отырып, Е.Ыдырысов Президент Н.Назарбаевтың алдағы күзге жоспарланған Мексикаға сапары барысында Қосарланған салық салуды болдырмау жөніндегі конвенция мен Өзара инвестицияларды қорғау туралы келісімге қол қоюды, сондай-ақ, мексикалық визаны электрондық

растау жүйесіне Қазақстанды қосу мəселесін қарастыруды ұсынды. Кездесу соңында министр Мексиканың Қазақстанның 20172018 жылдардағы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты емес мүшелігін қолдағаны үшін алғысын білдірді. Сондай-ақ, Қазақстанның Мексиканың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі тəжірибесін зерттеуге ынталы екенін мəлімдеп, «мүшелікке сайлану – мемлекетіміздің сыртқы саяси бағытындағы маңызды мəселелердің бірі» болып табылатынын атап көрсетті. Өз кезегінде Г.Куэвас Мексика Қазақстанның елдегі жəне халықаралық аренадағы табыстарын мұқият бақылап отырғанын жəне екіжақты ынтымақтастықты түрлі салада кеңейтуге, көпжақты пішімде өзара ықпалдасуды жаңартуға ниетті екенін айтты.

субъектілері қауымдастығы аңшылық шаруашылықтарының жұмысын одан əрі жетілдіре түсу мақсатында «Үздік табиғат қолданушысы» республикалық конкурсын ұйымдастырды. Бұл конкурс осы саладағы жұмысты одан əрі жаңарта түсуге деген ынтаны арттыра түседі деп күтілуде. Конкурс жеңімпаздарын марапаттау кеше «Нұр Отан» партиясы Орталық аппаратының ғимаратында өтті. Жеңімпаздарды РА ҚБ мен

соның өзінде жауынгерлік іс-қимылдар өтетін мемлекеттердің аумағымен іргелес. Сондықтан тəжірибені зерделеу жəне біздің бөлімшелерді дайындау біз үшін өте маңызды. Таулы-орманды жерлерде жауынгерлік даярлық аясында тəжірибе алмасу өте маңызды аспект», – деп Иманғали Тасмағамбетов атап өтті. Одан басқа, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі Қазақстандағы жауынгерлік даярлық курстарында қырғыз əскери қызметшілерін даярлау мəселесі аяқталу кезеңінде тұрғанын хабарлады. Жылдың соңына дейін келісімшартқа Бас штаб бастық тарының орынбасарлары деңгейінде қол қойылатыны жəне 2016 жылдан бастап Қазақстанда қырғыз əскери қызметшілерін дайындау басталатыны жоспарлануда. Сөз соңында қорғаныс ведомстволарының басшылары Қырғыз Республикасына ақысыз əскери-техникалық көмек көрсету туралы келісімге қол қойды. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің əскери оқу орындарында Қырғыз Республикасының 64 əскери қызметшісі дайын дықтан өтіп жатқанын атап өткен жөн. Оның 2-уі – офицер-тыңдаушы, 62-сі – курсант. 1998 жылдан бастап 2015 жылға дейін Қазақстан Қорғаныс министрлігінің əскери оқу орындарында барлығы Қырғызстан Қарулы Күштерінің 186 əскери қызметшісі білім алды. Олардың 29-ы – офицертыңдаушы, 157-сі – курсант.

АСА басқарма төрағасы Оралбай Əбдікəрімов марапаттады. Табиғат қолданушылары арасындағы конкурс жеңімпаздарын ережеге сай арнайы құрылған конкурстық комиссия анықтады. Оған «Қансонар» қауымдастығы мамандарынан бөлек, басқа сала өкілдері кірді. Атап айтар болсақ, «Қазаңшыбалықодағы» ЗТБ директоры мен С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті «Аңшылық жəне балық шаруашылығы» кафедрасының оқытушысы Николай Проскурин комиссия мүшесі болды. Конкурста бірінші орынға «Қостанай облыстық аңшылар мен балықшылар қоғамы» ҚБ ие болды. Екінші орын «Теміртау қалалық

«Егемен-ақпарат».

аңшылар мен балықшылар қоғамы» ҚБ-ның үлесіне тиді. Ал үшінші орынды «Солтүстік Қазақстан облыстық аңшылар мен балықшылар қоғамы» ҚБ мен «VIP Safari Service» ЖШС өзара бөлісті. Конкурстың жүлде қорына келер болсақ, келесідегідей соманы қамтыды: I орынға – бес жүз мың теңгенің, құнды сыйлығы мен «Қансонар» қауымдастығы «Үздік табиғат пайдаланушысы» кубогы; II орынға – үш жүз мың теңгенің, құнды сыйлығы; III орынға –жүз мың теңгенің құнды сыйлығы. «Егемен-ақпарат».

7

Ќазаќстан – ЭЫДЎ: білім мен єылым саласындаєы ынтымаќтастыќ (Соңы. Басы 1-бетте). – Жібек Жұмабекқызы, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің халыққа арнаған Жолдауында қазіргі күні іргелі даму көрсеткіштерін Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымына қатысушы мемлекеттердің көрсетіп отырғандығын айтқан болатын. Алдағы уақыттарда біздің бұл ұйыммен араласуымыздың қандай мүмкіндіктері бар? – Белсенді интеграциялық жəне модернизациялық үдерістердің қазіргі кезеңдерінде əрбір ел əлемдік қауымдастыққа, соның ішінде оның алдыңғы қатарлы елдеріне бейімделудің жолдарын қарастыруда. Біздің еліміздің жыл өткен сайын жаңа технологияларды игеріп, халықаралық ұйымдар қызметіне қатысушылығын арттырып келеді. Жалпы, сыртқы саяси жəне экономикалық қызмет саласында қол жеткізген табыстарымыз да баршылық. Мəселен, 2010 жылы Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымына төрағалық етуіміз осының бір жарқын көрінісі болды. Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының Бəсекелестік жөніндегі комитетімен қазірдің өзінде жақсы ынтымақтастық орнатып отырғандығын айтуымыз керек. Сондықтан, түбі бұл ұйымның мүшелігіне өтуіміз де əбден мүмкін. Былай деп айтуымызға Қазақстан мен аталған ұйым арасындағы қарым-қатынастардың жыл өткен сайын жақсара түсуі себеп болып отыр. Бұл ұйым басында Еуропалық ынтымақтастық ұйымы деп аталған болатын. Содан кейін оның іргесі кеңейіп, əлемнің басқа да өңірлерінде орналасқан дамыған елдерді қамтып отыр. Қазіргі күні оның құрамында қырыққа жуық ел мүше болып табылады. Бұл елдер қосыла келіп əлемдік ішкі жалпы өнімнің 60 пайыздан астамын өндіреді. Елбасымыз осы ұйым жайында айта келіп, оған мүше елдердің жаңғырту жолдарынан өткендігін, инвестициялар, ғылыми əзірлемелер, еңбек өнімділігі, бизнестің дамуы, халық тұрмысының стандарттары жөнінде жоғарғы көрсеткіштерге қол жеткізгендіктерін, бұл көрсеткіштердің əлемдегі ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына кіруде біз үшін өзіндік бір меже болып табылатындығын атап көрсеткен болатын. – Қазақстанның бұл ұйыммен қарым-қатынасы қалай өріс алып келеді? Соның ішінде білім саласында қалай ынтымақтаса аламыз? – 2011 жылы Қазақстан Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы Кеңесінің төрт бірдей комитетіне бақылаушы мəртебесіне ие болу үшін тапсырыс жасады. Сол төрт комитеттің бірі Білім жөніндегі комитет болып табылады. Осы оқиғадан 1 жыл бұрын Қазақстан 15 жастағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауға арналған PISA Халықаралық бағдарламасына бірінші рет қатысқан болатын. Осы бағдарлама еліміздегі 200 білім ошағында оқитын оқушылардың білімін бағалады. Мұндай бағалаулар бізге білімнің жаңа стандарттарына көшу жəне білім сапасын талдаудың ұлттық жүйесін құру мүмкіндігін береді. Дəл осы мақсат еліміздің 20112020 жылдарға арналған білім саласын дамытудың мемлекеттік бағдарламасында бекітілген болатын. Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының декларациясында білім саласындағы саясат бүгінгі жедел өзгеріс үстіндегі заманда білімнің де осы үдеріске сəйкес болуын, яғни білім жүйесінің барлық компоненттері (білім жөніндегі ұлттық стандарт, мұғалім, мектеп, оқушылар) өзгерістерді қабылдауға əзір тұру қажеттігін жəне жаңалықтарды алға жылжытуда белсенді əрекеттер жасауға қабілеттіліктерін есепке алатындығы айтылған болатын. Бұл дегеніміз не? Бұл дегеніміз жүйелі түрде даму, мүмкіндіктерді тұрақты түрде кеңейтіп отыру жəне халықтың қалың бөлігі арасында білім алуға, дамуға тең мүмкіндік қалыптастыру деген сөз. Міне, аталған декларация осы қағидаттарды ескереді. Декларацияның қабылданғанына біраз уақыт өтсе де, онда айтылған жайттар бүгінгі күн үшін барынша өміршең болып табылады жəне маңызы да жыл өткен сайын артып келеді. Барлық дамыған елдер осы декларацияны есепке ала отырып, өздерінің білім саласындағы саясаттарын жүзеге асыруда. Бəсекеге қабілетті экономиканы, орнықты қоғамды құру ісі де бүгінгі күндері мектеп қабырғаларынан бастау алатындығы жасырын емес. Бұл жағынан алғанда Қазақстанның білім мен ғылым жөніндегі қазіргі қолға алып жатқан істері Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының аталған декларациясындағы көрсетілген мақсаттармен жəне қағидаттарымен əбден қабысып тұр. Демек біз бұл ұйыммен білім жəне ғылым саласында ынтымақтасып жұмыс істеуге əзірміз деп айтуға болады. – Ал енді халықаралық ұйыммен ынтымақтасуда біздің білім саламызда жүргізілген қандай жұмыстар бар? – Егер Қазақстанның Экономикалық ынтымақтастық жəне даму елдерінде қолданылатын халықаралық салыстырмалы бағалау зерттеулеріне қатысушылық мəселесіне келсек, біз қазір осы жолға түсе бастадық деп айтуға болады. Мұның өзі Елбасының тапсырмасымен еліміздің Үкіметі соңғы жылдары жүргізіп келе жатқан білім жөніндегі саясаттың маңызды жетістіктерінің бірі. Бұл саясат Қазақстанды дамыған елдерде мойындалған мемлекеттік басқарудың халықаралық стандарттарын енгізуге бағытталып отыр. Мəселен, осы саясаттың жəне Елбасының бес реформасының негізінде Қазақстан алдағы уақытта бастауыш мектептер оқушыларының оқуы мен түсінігінің сапасын бағалайтын PRILS, 11-ші сынып оқушыларының математикалық жəне жаратылыстану ғылымдары бағытындағы сауаттылығын бағалайтын TIMSSADVANCED, 8-ші сынып оқушыларының компьютерлік жəне ақпараттық сауаттылығын бағалайтын ICILS халықаралық зерттеу бағдарламаларына қатысуды жоспарлауда. Бұл ретте Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы елдерінде де осы бағдарламаларға мəн берілетіндігін айтуымыз керек. – Əңгімеңізге рахмет! Əңгімелескен Сұңғат ƏЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан».


8

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Экономикалыќ аймаќтар еркін дамиды

 Жазылған жайдың жаңғырығы

Тозыєы жеткен дəстїр тўсау емес пе? Досмұхамед КІШІБЕКОВ,

Ұлттық ғылым академиясының академигі.

Бір кезде «дəстүрдің озығы бар, тозығы бар» деген тақырыпта мақалалар баспа беттерінде жарық көріп тұратын. Озығы бар деген ұғымға қоғам дамуына кедергі келтірмейтін кейбір əдет-ғұрыптар жататын. Мəселен, үлкен кісіге ізет көрсетіп, сəлем беру, сөзін бөлмеу, өтірік, мақтаншақтықты қолдамау, отбасына берекелі болу, араласып жүргендермен дұрыс қарым-қатынас жасау, т.б. Сонымен қатар, əдет-ғұрыптар ішінде күні өткен, кертартпалық рөл атқаратындары да бар. Бір замандарда қазақ арасында қыз алып, үйлену үшін «қалың мал» төлеу тəртібі болған. Соның нəтижесінде байлығы мол адамдар екі-үш əйелдің үстіне таңдап, жас қызға үйлену кəдесі орын алған. Əрине, бұл қызға зорлық, сұмдық еді. Осыған орай «қыз алып қашу» кəдесі пайда болды. Баста оның себебі былай болатын. Екі жас бірін бірі ұнатады, бірақ «қалың мал» төлеуге шамасы жоқ. Содан, кейде, қыз бен жігіт келісіп, барар жері, басар тауы белгісіз болса да, елден қашатын. Арты үлкен дауға айналатын болса да. Бірақ, кейін бұл бастама қызды зорлықпен, еріксіз алып қашатын жаман əдетке айналды. Сондықтан емес пе, 1917 жылды қазақ жерінде пайда болған «Алаш» партиясы əйел теңдігіне байланысты «қалың малға», «қыз алып қашуға» алғаш тыйым салды. Бұл əдетті ұстағандарды кеңес қоғамында да заңмен жазалайтын. Бірақ, егемендігін алған Қазақстанда алғашқы кездерде бұл əдетті жаңғыртуға тырысқан фактілер байқалды, кейін ұмытыла бастады. Сондай ұмытылған əдеттердің бірі – қыздардың күйеуге шыққанға дейін басына қызыл орамал, күйеуге шыққан күннен бастап ақ жаулық тартатыны. Ол əдет те ұмытылды. Бірақ, дағды бойынша күні өткен кейбір əдеттердің бой көрсетіп жүргендері де бар. Енді соларға тоқтар алдында айтарымыз: «Дəстүр деген не?» Егер бір нəрсе қайталай берсе, халық оған дағдыланса, ол салтқа айналады. Дəстүр дегеніміз міне сол, үйреншікті əдет. Қоғамымызда тозығы жеткен қазақ дəстүрлерінің бірі бейтаныс адаммен кездескенде «руын» сұрайтыны. Əрине, мұнда тұрған ешнəрсе жоқ. Кəде. Кеңес жылдарында бұл да ұмытылды. Бірақ, қазір бұл кəде жастар арасында қайта жаңғыруда. Əсіресе, бұл ескі əдеттің Қазақстанның оңтүстік облыстарының кейбір мектептерінде байқалуы. Əрине, рушылдықтың да тарихы бар. Ол атам заманға кетеді. Бірігіп өмір сүру – табиғат талабы. Құстар, жануарлар, шіркейлер, балықтар топ болып өмір сүреді. Алғашқы қауымға дейін адамдар да отбасы, жақын туыстармен бірігіп өмір сүрген, топ болып аң аулауға шыққан. Кейін келе өскен, ұлғайған туыстық қатынастардан «ру» құрылымы пайда болған. Оған себеп болған

өндіруші күштердің ең төмендігі. Рулық тұрмыс алғашқы қауымнан бұрын дүниеге келген. Қолға жабайы аңдарды үйреткен кездерден алғашқы қауым ыдырап, көшпелі тұрмыс пайда болғаннан бастап, ұлыс, тайпа, халық болып, тіршілік еткен. Кей жағдайларда сол тайпа белгілі басым рудың атымен де аталған. Ұлт болып өмір сүру тауарлы-ақша қатынасы дамыған капитализм заманына жатады. Ендеше, рулық құрылым тек санада сақталып, дəстүрге айналғаны болмаса, өмір шындығына еш қатынасы жоқ, санадағы алғашқы қауым сарқыншақ жұрнағы. Оны əлемдік ғалымдар əлдеқашан дəлелдеген. Ал енді қазақта жеті атаға дейін (шамасы 150 жыл) қыз алыспайтын жақын деген ұғымның мəнісі, тіпті, басқа. Бұл тұқым тазалығы, генетикаға байланысты, көшпелі ауыр тұрмыс дəлелдеген өмірлік, тірлік талабы.

бəйгемен аяқталған. Бұл қазақ елінде рухани азық еді. «Той дегенде қу бас домалайды» деген содан қалған. Əлгі үлкен жиын біткен соң қанша ел жиналды, олар қай жерлерден келді, қанша ірі қара, жылқы сойылды (уақ мал есепке де алынбаған), бас бəйгеге қанша сом ақша тігілді, сол елге тарап, жаңалық болып жататын. Осыдан бəсеке туып, бір байдан бір бай аспақ болып, байлығын шашқан. Бұл тарихтан белгілі. Заман өзгерсе де сол ескі дəстүр кейін де жалғасын тапты. Кеңес өкіметінің соңғы жылдарының бірінде «Правда» газетінде мақала басылып, шу шықты. Қазақстанның түстік облыстарының бірінде бір кісі тойға 500 қонақ шақырыпты. Ол кезде қалаларда қазіргідей емес, болса бір ғана ресторан, бір қонақүй болатын. Сондықтан, əлгі кісі тойды өз ауласында

көрсетсе, екінші жағынан шектен асқан мақтаншақтық пен ақылсыздық көрінісі. Қай елден мұндай байлықты шашқанды көруге болады? 1978 жылы жапон еліне «Білім» қоғамы атынан барғанымда бір үйлену тойының куəгері болдым. Белгіленген сағат-минутында оншақты жеңіл машина ресторан алаңына тоқтап, 40 шамалы адам келіп жайғасты. Тойда бір кісі қысқа сөйлеп, салтанатты бастады, біткенде тағы бір кісі сөйледі. Той бас-аяғы 40 минутта аяқталды. Қонақтар тарағанда үстелдерде бірде-бір ыдыс қалған жоқ, тап-таза. Бізде той – жиналыс. Бəрі сөйлеу керек жəне кімнен бұрын кім? Бəрі бəсеке. Той 17:00-де басталады десе, 20:00-ге дейін елді күтетіні өз алдына. Қазақта нəресте дүниеге келгенде шілдехана, қырқынан шығару, бесікке бөлеу, тұсау кесер, ұл баланы сүндетке отырғызу, атқа

Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде «KAZNEX INVEST» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Алмас Айдаров елімізге келіп жатқан инвестицияларға қатысты баспасөз мəслихатын өткізді. Арнайы экономикалық аймақтардың қызметі жөнінде əңгімелеп, онда орын алып жатқан өзгерістер туралы айтты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

жастардың кездесіп, жағдайын айтып, ой бөліскені дұрыс, бірақ сол кездесулерді мақтаншақтыққа айналдырудың еш қажеті жоқ. Ешбір дамыған, басқа шетелдерде мұндай тəртіп жоқ. Қазақта жомарт деп қонақ келгенде, басқа мүмкіндігі болмаса, «жалғыз атын сойып бергенді» мадақтаған. Бұл – артын, ертеңін ойламағандық. Г.Б ельг ер айтқан болатын: «Қазаққа Құдай байлық берді, енді сол байлықтың ол көзін таба алмай жүр», деп. Бұл өте орынды айтылған сөз. Біз нарық заманына киліктік. Əзірше мүмкіндігіміз мол, бірақ оған да есеп керек. Нарық ешкімді аямайды. Мен болдым, жеттім деп дүние шашқаннан гөрі, айналаңа қарап, басқаларды, мемлекет тағдырын ойлаған, соған əрекеттенген, міне, нағыз азаматтық, нағыз жомарттық осы. Бірде-бір миллиардер капиталист дүние шашпаған, өзін де қысып ұстаған, ішінде өмірін бір костюм-

Сурет www.rewalls.com сайтынан алынды.

Қазақ ерекше тойшыл халық. Тойға шашылу, шығындалу халқымыздың қанына сіңген. Оның да тарихы бар. Көшпелі мал ұстаған замандарда кең даланы мал жағдайына байланысты жайлап, 5-6 үйден ауыл болып, бірінен бірі алшақ тұрмыс құрғаны белгілі. Ондай жағдайда елдің бірімен бірі араласуы мұң болған. Көшпелі қазақ ауылы жаңалыққа жұтаң болған. Бұл өте қиын жағдай еді. Сондықтан, кең далада жападанжалғыз отырған ауыл, бір жерде «той», не «ас» беріледі десе, үлкенкіші демей ағылып соған барған. Сондықтан, қазақ жиынға ешкімді арнайы шақырмаған. Хабар жетсе болғаны. Сол жеткілікті. Той болсын, ас беру болсын, ол жиын, кездесу, жаңалық есту, түрлі жиын қашанда айтыс, ойын-сауық,

өткізбек болып, бірнеше киіз үй тіктіріпті. Сол үшін көршілерінің шарбақтарын алып тастаған. Дегенмен, кеңес жылдарында тəртіп қатаң болатын. Егемендік алғалы тəртіп босаңсып, ресторан, қонақүй көп, тойлардың тығыны ашылды. Түрлі жиын өткізу үшін күні бұрын ақшасын төлеп, келісімін алмасаң, ресторандар, əсіресе, сенбі, жексенбі күндері қол жеткізбейтін болды. Ел айтады, тек бір кеште той жүргізетін тамада 2 мың долларға дейін таза кіріс табады деп. Тойда қыздар билейді, тіпті стриптиз көрсетілетін болды. Кейбір мықтылар тойын біздің елімізді былай қойып, шетелдерде, мəселен, Түркияда өткізуге көшті. Мұндай шашылу бір жағынан халық тұрмысының байлығын

мінгізу деген əркімнің əліне қарай өткізу қуаныштары болған. Қазақ жыл мезгілдерін 12 хайуан атына (алтауы үй жануарлары, қалған алтауы дала тағылары) аттарымен аталып, əрбір он екі жылда қайталанып отырған. Сол 12 жылды мүшел деген. Қазақ мүшелден аман өткеніне қуанып, садақа берген. Ол 13, 25, 37, 49, 61, 73, т.т. жылдар. Бірақ, қазақта пəлен жылға толдым деп өткізілетін тойлар болмаған. Кейін кеңес жылдарында ресми 60, 70, 80, т.б. жылдарды атап өтетін, тойлайтын тəртіп ендіріліп, дəстүрге айналды. Бірақ, сол дəстүрді бұрмалап, əлді адамдар 30, 40, 50 жастарын немесе мектеп, институт бітіргенін тойлайтын кəде пайда болды. Əрине, кезінде бірге оқып, кейін жан-жаққа тарап кеткен

мен өткізгендер болған, əлі де бар. Қазақ ақылды халық дейміз. Асып-таспау, елден оздым демей, «арық сөйлеп, семіз шығуды», ілгері дамуды бойымызға сіңірсек дегім келеді. Біз қазір ғылыми-техникалық прогресс заманында өмір сүрудеміз. Олай болса əрбір мемлекеттің даму деңгейі ғылым мен техника дəрежесімен айқындалады. Егемендікке қол жеткелі бері Қазақстан қарыштап дамыды. Табыстарымыз мол десек те, кемістіктер де жоқ емес. Əсіресе, соңғы жылдары елде ғалымдар беделі төмендеп кетті. Бұрын Қазақстан Ғылым академиясының академиктері көп болмайтын. Бірақ, оларды ел білетін. Қазір ғылыми атағы, дəрежесі барлар қаптап кетті. Есесіне оларды ешкім білмейді.

Ғылым жолы ауыр, ізденіс екені белгілі. Қазіргі «ғалымдар» оның жеңіл, оңай жолын тапты. Ол – түрліше айла жолы. Орыс, басқа тілде жазылған кітаптарды қазақ тіліне аударып, өзімдікі деп кітап шығаратындар пайда болды. Бұл бір. Екіншіден, барлық басқа кітаптардан керегін теріп алып, жинақтап, сілтеме жасамай өз атынан кітап шығаратындар өмірге келді. Үшіншіден, басқаларға еңбек жаздырып, сол қолжазбаны кітап етіп шығарып, ғылыми дəреже алғандар да бар. Сондай кітап жазғандардың ішінде ғылым кандидаты, ғылым докторы дəрежесін алғандар сирек емес. Былайша айтқанда, ондай кітаптарда мəн де, дəм де жоқ. Бейнесі бар, маңызы жоқ еңбектер қаулап кетті. Оны көрген жастар өзін қинап қайтеді, сол қисық, тұрлаусыз жолға түсуде. Ғылыми биік дəреже, атақты кітап жазбай, диссертация қорғамай-ақ сатып алғандар ше? Бұл да ащы шындық. Оны көпшілік біледі. Бірақ, оларды көрсетіп, сын айтқысы, жаман атқа қалғысы келмейді. Бұл бізге қайдан келді? Əрине, ашық сауда дамыған елдерден. Ол елдерде əр нəрсенің шыны, мəні – пайда келтіру. Бір кезде біздің елде Сорос деген миллиардер, айлакер біздің талантты жастарымыздың жазбаларын тегін ағылшын тілінде кітап етіп шығарып, кітаптағы пайдалы ұсыныстарды өндіріске ендіріп, үлкен байлық тапты. Батыс елдері бүгін бізге басқа амал қолдануда. Мақсаты – біздің кемістік, осал жақтарымызды мадақтап, бізді таза жолдан тайдыру. Айласы көп. Бірі – доллар төлесең болды, кім болсаң, ол бол, сені «Жыл азаматы» деп құрмет атағын беру. Сондай-ақ, доллар төлесең, кейбір мəні жоқ, академиясына еңбегің бар ма, жоқ па, оған қарамай академик атағын беру. Үшіншіден, ешнəрсе тұрмайтын шимай, плагиат жазбаларды кітап етіп шығарып беру, т.с.с. Бұдан Батыс елдері не ұтады? Алдымен, оларға доллар келеді. Одан соң сені «өзіңе өзің көңілің толған», ілгері ұмтылмайтын мəз-мейрам етіп, тізбегінде ұстау. Ақырында, ұсынылған жазбаларда құнды пікір, ой, ұсыныс кездесе қалса, онда оны тез қағып алып, пайда көзіне айналдыру. Осы қияңқы Батыс əрекетін байқамаған кейбір мекеме басшылары пəленше шетелде пəлендей кітап шығарды, не «Жыл азаматы» деген құрметті атаққа, тағы басқаға ие болды деп мақтап жатады. Қияңқы саясаттың астарын байқамайтыны. Өтірік кімге керек? Мақтаншақ, алаяққа керек. Платон айтқан болатын: «Мем лекеттің жауы өтірік», деп. Халық айтады: «Өтіріктің құйрығы бір тұтам», деп. Солай десек те өтірікшілер тайраңдап барады. Бұл да тозығы жеткен, аяққа тұсау болып жүрген кейбір əрекет, дəстүр көрінісі. Сөз соңында Төрегелді Шармановқа мақаласына елге қозғау салатын тақырып қойғаны үшін ризалық білдіргім келеді. АЛМАТЫ.

Дараќылыќ та ќоєамдыќ дерт «Егемен Қазақстан» газетінің 13 наурызда шыққан санындағы ұлтымыздың мақтанышы, аса сыйлы ағамыз Төрегелді Шармановтың «Құндылықтар құлдырауы» атты мақаласын оқып, соншалықты ризашылық сезімге бөлендім, қалың мұңға батқандай да болдым. Риза болудың себебі – көптен айтылуға тиіс, қоғамның тағы бір дертіне айналған құбылысты қанын сорғалата отырып талдауы. Жəне бұлай айтуға тек осындай жаны да, ары да таза, еліне елеулі еңбек сіңіріп, халқын басқа жұрттарға лайықты көрсете білген,

өмірден түйгені ұшан-теңіз нағыз ғалымның һəм ұлт азаматының моральдық құқы болса керек. Құдай-ау, автордың əр сөзі қорғасыннан құйғандай, əр саналы алаш баласының жанын жегідей жеген пайымдар ғой! Жанашырлықтан жанға батыра, əділін тілгілеп, кəдімгі Абайша айтылған тұжырымдар ғой! Жалған ғалымсымақтардың жауыннан кейінгі саңырауқұлақтай қаулағанын көріп, Төрекеңнің «қазір көбінесе «академик» деген атақты есіміме қосып айтуға ұялатын дəрежеге жеттім» деуінің өзі неге

тұрады?! Парасат тереңдігінің өлшемі осындай-ақ болар. Ана жылы соның алдында ғана ғылым кандидаты атағын алған бір танысымызбен диссертациясының мазмұны туралы жай ғана алыстан əңгіменің шетін қылтитқанда, сонысының тақырыбын есіне түсіре алмай, «ауылды айнала шапқылағаны» бар-ды. Ал, енді, мақала ауанының мұңға батыратыны, жан күйзелтетіні – неге ғана ұлтымыздың осындай дарақы мінезден арылуға өресі жетпейтіндігі? Сол баяғы

«мəз болады болысың, арқаға ұлық қақ қанға» қағидасынан туындайтын «дəстүрлі» діл ме, не болмаса атақ, дəреже, төсбелгі арқылы ғана жұрттан асуға болады деген дүмбілез түсінік пе? Əрине, тойқұмарлық, түптеп келгенде, ілгерілеу үшін еш пайда бермейтін, құр атты шығару даңғазалығы да бұдан алысқа кеткен жоқ, сонымен сабақтас. Иə, шынында да, дер кезінде жазылған, ешкімді бейжай қалдырмайтын, қоғамдық ойды қамшылар, өсер елдің санасын қалыптастыруға тиісті барлық тетіктердің

құлағында отырғандарға үндеу іспеттес мақала болып шыққан. Ендігі жерде ғалымдар, ақсақалдар, еңбек адамдары, жалпы дуалы ауызды қалың оқырман пікірлесуге атойлап кірісер, құндылықтар құлдырауына тосқауыл қояр, сөйтіп кемшілігімізді түзеп, ертеңімізді жарқын етер жолдарды көп болып нұсқар деп күтудеміз. Ғосман ТӨЛЕҒҰЛ, Қазақстан Республикасының мəдениет қайраткері.

КӨКШЕТАУ.

Мемлекет басшысының салаға қатысты жүктеген тапсырма ла ры ның орындалу барысын жеткізген төраға орынбасары елімізді индустрияландыру бағдарлама сының жүзеге асырылуын баяндады. «Индустриялықинновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасының бірінші бесжылдығында АЭА инфрақұрылымына бұған дейінгі 9 жылмен салыстырған мемлекеттік инвестиция 2 есеге көп салынды. Нақты сандарға сүйеніп айтар болсақ, бұл игі іске 148,3 млрд. теңге тартылыпты. Мамандардың сөзіне илансақ, осынау шара инвесторлардың белсенді əрекет етуіне өз əсерін тигізген. Сөйтіп, алдыңғы 9 жылмен салыстырғанда инвестиция 7,5 есеге дейін көп тартылып, 336,1 млрд. теңгені құрады. Нəтижесінде өндіріс көлемі 5 есе ге өсіп, 677,7 млрд. теңгеге жетті. Ал жұмыс орындарының саны 4,5 есеге көбейіп, 7433 адам тұрақты жұмыспен қамтылды», деді А.Айдаров. Жалпы арнайы экономикалық аймақтарды дамыту кезең-кезеңімен жүріп жатыр екен. Қазіргі кезде жүзеге асырылған 126 жобаның 111-і жобалық қуаттылығы бойынша 50 пайыздан асып үлгеріпті. Жақын арада жалпы сомасы 2,3 трлн. теңгенің 50 жобасын пайдалануға беру көзделіп тұр. Осыған орай арнайы аймақтарда қосымша 17 мың тұрақты жұмыс орны құрылады. Осы жағымды жаңалықтарға тоқталған спикер, Үдемелі индустриялық-инновациялық мемлекеттік даму бағдарламасының алғашқы бесжылдығында ел аумағында тағы 4 жаңа арнайы экономикалық аймақ салынғанын атап айтты. Олар – «Сарыарқа», «Павлодар», «Тараз химиялық паркі», «Қорғас – Шығыс қақпасы». Қазіргі таңда аймақтар аумағында инфрақұрылымдық жұмыстар қызу жалғасын тауып жатыр. Өзге де арнайы аймақтардың жұмысы жөнінде айтып өткен төраға орынбасары салаға қатысты заңнама жетілдіріліп, бірқатар түзетулер мен толықтырулар енгізілгенін жеткізді. Қоғамның жаңа ұсынысы Үкіметтен қолдау тауып, қазіргі кезде Парламент Мəжілісінің қарауына түсіпті. «Бұл заң қабылданар болса, осы бағытта қызмет етіп жүрген көптеген мекемелердің қызметі үйлестіріліп, жұмыс барысы бір орталықтан жүйеленіп отырылатын болады. Қазіргі күнде əр аймақтың өз əкімшілігі бар. Əрқайсысы өз білуімен жұмыс істеп келеді. Біздің пайымымыз бойын ша бұл тірлік аса тиімді емес. Мəселен, біздің ұсынысымыз іске асырылып жатса, бір аймақтың қызметкерлері жұмысты тиімді жүргізу əдісін озық елдерден үйреніп келсе, ол тəжірибесін өзге де əріптестерімен бөліседі. Сөйтіп, əрқайсысының шетел мамандарына жүгінуіне қажеттілік болмай, мемлекет ақшасы үнемделетін болады. Жаңа басқару жүйесінің осыған ұқсас бірнеше тиімді тұстары бар», деді ол. Арнайы экономикалық аймақтардың жұмысына еркін жəне арнайы аймақтарды басқару мен кеңес беруде көпжылдық тəжірибесі бар əлемдегі ірі компанияларды тарту да көзделіп отыр екен. «Арнайы экономикалық аймақтардың жұмысына еркін жəне арнайы аймақтарды басқару мен кеңес беруде көпжылдық тəжірибесі бар əлемдегі ірі компанияларды тартуды мақсат еттік. Мысалы, былтыр «Jurong Consultants» халықаралық компаниясының қатысуымен «ПИТ» арнайы экономикалық аймағында озық жоба ретінде басқару үлгісін дайындай бастадық. Бұл бағыттағы жұмыс жалғасып жатыр», деген А.Айдаров, отандық АЭА жұмыстарына, сондай-ақ, DP World, Shamrock, Tony Blair Associates, IDI, FEMOZA сияқты компаниялардың тəжірибелері де тартылып жатқанын айтты.


www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Ќатарда жїр ќарт солдат

 Əріптеспен əңгіме Қазір қазақтың əні берекесі шамалы дуылға, жастарды шуылдатқан шоуға, сөзі тілі кемістеу тіршілікке ұқсап тұрған тұста, осыған жандары күйіп, шыр-пыры шығып жүргендер руханият өкілдері. Олардың мұндай жанайқайына кейбір күнкөрісін күйттегендер «айта береді» деп жалт беріп жақтырмаса да, олар аларына қарамай, айтарын іркіп қалмай талқыға салып жүрген журналистер қауымы екені де белгілі. «Арқалағаны алтын, жегені жантақ», деп Шерағаң (Мұртаза) айтпақшы, осы саланың теориялық жағында кадр дайындап жүрген, қазақ жоғары білімінің қара шаңырағы əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіндегі журналистика факультетінің деканы Сағатбек МЕДЕУБЕКҰЛЫН жедел жанр өкілдерінің мерекесіне орай əңгімеге тартқан едік.

Елге соғыстан аманесен оралған аталар мен апаларымыздың да саны күннен-күнге азайып келеді. Биылғы Ұлы Жеңістің 70 жылдық мерейтойын қарсы алған санаулы аталарымыздың бірі бүгінде Ордабасы ауданы Шұбар елді мекенінде тұратын Дəрмен Кенжебайұлы ақсақал. Өзінің тоқсан төртінші жазын қарсы алған Дəрмен ақсақал əлі ширақ, сергек. Одан соғыс жайында сұрай бастасаң, есте сақтау қабілетіне таң қалмай тұра алмайсың. Барлық оқиғаларды түгел бүге-шігесіне дейін айтып береді.

Талантты ўштайтын талап – Сағатбек Медеубекұлы, сіз əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика факультетінің деканысыз... – Түсіндім. Факультетіңізде не жаңалық демексіз ғой. Басты айтарым, тəуелсіз елдің ақпаратын алдыңғы толқынның жақсы тəжірибесін ескере отырып, жаңа дəуірдің жастарын жақсы маман етіп шығарсақ деген ниетте жұмыс жасап жатырмыз. Журналистика факультетінің 81 жылдық тарихы бар. 81 жыл бойы факультет ұстаздарының əр толқыны өз заманының, уақытының, қоғамының қажетін өтейтін кадр дайындауға атсалысып келді. Бүгін де солай. Əдетте, «кешегі журналистер жақсы еді, бүгінгі журналистерге көңіл толмайды» деген сөздерді айту əр буын үшін заңдылық секілді көрінеді. Алдыңғы толқынның кейінгі толқынға дəл өзіндей болмағанына кейитін немесе соған сын айтатын əдеті жазылмаған қағида секілді қашанда адамдармен бірге өмір сүреді. Өз заманында Абай да: «Қорқамын кейінгі жас балалардан» деген. Біздің де əкелеріміз: «Əй, осы сендер адам болар ма екенсіңдер?» деп күдіктене сұрақ қоятын. Біз де қазір өзімізден кейінгі жастарға: «Əй, сендер біздердей болмадыңдар-ау, біздің кезде былай еді», дейміз. Əр заманның талабы, уақыттың талғамы, қоғамның сұранысы өзгермей тұрмайды. Оның үстіне заман адамды, адам заманды толықтырып отыратыны жəне бар. Қалай десек те, алдыңғы толқын кейінгі толқынға дұрыс бағыт беруі арқылы, өзінен оздырсам дейтіні сөзсіз. Кейде «мен мықтымын» деп кеуде қаққанмен, өзегі əлсіз, қабілеті қауқарсыз болса, жеме-жемге келгенде кейінгі толқынның тегеурініне шыдай алмай өмір сахнасынан табанын тайдырып алатындар да жоқ емес. Соны мойындағысы келмейтіндер де кездеседі. Иə, əр толқынның қоғамдағы орны өзіне биік, өзіне қажет. Біздің журналистика факультеті 1934 жылы шаңырақ көтерген тұстағы уақыттың талабы мен сұранысы жəне ондағы материалдық база, оқу-əдістемелік, одан кейінгі соғыс жылдарындағы мүмкіндік қандай болды, 50-60-70-жылдары жалпы идеология, қоғамның талабы нендей еді, осының барлығын ескере келгенде əр кезеңнің өзінің озық сəттері де, олқы тұстары да болды. Мысалы, əріге бармай-ақ беріден тізгін тартсақ, біздің ұрпақ арасында кітап оқымаған бала оқушы қатарына саналмайтын. Осын дай үлкен мəдениет қалып тасқан еді. Ұлдың қызға, қыз дың ұлға сыйлығының ең үлкені – кітап еді. Кітапты бірінен-бірі сұрап, бірінен-бірі ауыстырып, түн ішінде шамның жарығымен оқитын. Біз «Абай жолын», «Махаббат, қызық мол жылдарды», «Қаһарды», «Ормандағы отты», «Менің атым – Қожаны», «Көкейкестіні» мектепте оқыдық. Газет, журналды да қалыс қалдырмадық. Қазір заман мүлдем бас қа. Мектептегі бала емес, балабақшадағы бүлдіршіннің қолында айфон, смартфон, планшет жүр. Осындай ақпараттар тасқыны мол кезде, жас ұрпақ əдеби

көр кем шығармаларды оқуға, оны іздеуге құлқы болмайтыны анық. Оның үстіне қазіргі уақыт ыл ғи асығыстықтан тұрады. Баяу қимылдасаң ағыстан қалып қоясың. Бүгінгі журналистерден осы мінез-құлықты көруге болады. Сөйте тұрып, өзгелерге қарағанда кітапты ең көп оқитындар – журналистер десем, артық айтқандық емес. Олар оқымаса ақпараттан құр қалады. Оның үстіне, соңғы үш жылда білім ордасының ректоры Ғалымқайыр Мұтановтың бастамасымен «ҚазҰУ студенті оқуға тиіс 100 кітап» акциясы жыл сайын қарқын алып келеді. Қазір ҚазҰУ студентінің қолынан кітапты жиі көресің. Біздің оқу орнында Еуразия кеңістігінде кездесе бермейтін «əл-Фараби кітапханасы» жұмыс істейді. Оқимын деген кітабының электрондық нұсқалары сақталған электронды кітапхана бар. Тіпті, өте сирек кездесетін кітабыңыздың электронды нұсқасын қолма-қол жасап беретін заманауи техника да осында. «Оқымайды» деген сөзді айтарда «нені оқымайды» дегеннің басын ашып алуымыз керек-ау шамасы. – Филология факультетімен салыстырғанда, журналистика факультетінен мықты маман аз шығады деген əңгімелер естіліп қалады. Сіз бұған не дер едіңіз? – Біз кімді оқытамыз? Біз ақ паратты сараптап, сарап таған ақпаратын бұқараға жеткізетіндерді, яғни қажетті ақпаратты дер кезінде жедел жазатындарды, оқиғаны теледидар көрермендеріне дəл, тиімді тəсілмен бере алатындар ды оқытамыз. Қоғамдағы болып жатқан сан алуан оқи ғалардың ортасында жүріп күн делікті ақпаратты алу, тарату машығын үйренетін, сол арқылы жұрттың санасын оятатын, қоғамдық санаға қозғау салатын мамандарды даярлаймыз. Журналистерге əдебиетші, тіл маманының талғамы мен танымы тұрғысынан қарау қисынсыз секілді. Журналистика теориясын филология факультетінде оқытпайды ғой. Яғни, филология факультетінің студенті журналистика теориясын оқымайды. Кей азаматтар екі мамандықтың біріне бірін қарсы қояды. Ендеше, журналисті филолог-тілші, филолог-əдебиетші, филолог-педагогтың безбеніне салып салмақтауға келмейді. Филология тереңдетіп оқытатынды журналистикада үстірт қана шолып шығады. Айталық, тіл мамандарына тіл теориясын тереңдетіп оқытады. Журналистерге оның негізгі ережелерін оқытса жетеді. Оның есесіне кəсіби шеберліктің

9

қыр-сырына терең мəн береді. Жазуға көбірек көңіл бөледі. Журналистің қаруы – жетік тіл, нəрлі сөз. Факультет беделін көтеретін түлектер баршылық. Біз ең бастысы мамандықпен бірге азамат тəрбиелеуді алға оздырсақ ұтылмаймыз. Жақсы азаматтан жақсы маман шықпай қоймайды. Жан-жақты қалыптасқан азаматтар жұртты біріктіреді, жаңалықтың жаршысы, жоғалғанның жоқ шысы, кісінің жанашыры болады. – Қазіргі қазақ журналистикасы ешкімнен кем де, кенде де емес. Қазақ журналистерінің беделін жолай қосыл ғандар, ақша төлесең қандай мамандықты да «дайындап» жіберетін кейбір ақылы оқу орындары түсіріп барады десек, сіз келісесіз бе? – Ондай бар. Бір кездері жур налисті тек ҚазМҰУ дайындайтын. Сан емес, сапа қатаң қадағаланатын. Қазір бір емес, ондаған жоғары оқу орны оқытып жатырмыз дейді. Міне, мəселе қайда, сан бар, сапа кемшін. Сөйте тұрып, қазақ журналистикасы анадан, мынадан қалып қойды деп даурығамыз. Шынына келгенде, орыс, ағылшын, болмаса француз журналистикасы қазақ шындығы үшін күрескен жоқ. Қазақ ақиқаты үшін қазақ журналистикасы күресіп жатыр деп айта аламыз ба? Жоқ. Қазақ ақиқаты үшін қазақ журналистикасы күреседі, ұлттың мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын да – сол. Ол əлемдік талаптарға, яғни барлық елге бірдей ортақ стандарттарға сай еңбек ете отырып, ұлтының бүгіні мен келешегі үшін жанкештілікпен ақпарат айдынында азуын көрсетіп, айбынын танытады. Ұлтының тілі мен ділі жолында сəт сайын мылтықсыз майданға шығып, сыртқы күштерге қарсылық танытып келе жатқан да сол қазақ журналистикасы. Біз журналистиканы техникалық жабдықталуына қарап емес, сол жабдықты атқаратын негізгі қызметіне қай деңгейде, не үшін пайдаланып отырғанына қарай бағалауымыз керек. Түбіміз бір деген күннің өзінде өзбек журналистикасы Қазақстанның қамын ойлайды, не орыс журналистикасы қазақ деген ұлттың жоғын жоқтайды дегенге нанасыз ба? Журналистиканы тек ақпарат алу мен тарату құралы деп түсіну де қате. Əр ақпараттың астарында мемлекеттік мүдде, ұлттық мақсат, адамзаттық мұрат жатқанда ғана журналистика өз міндетін толық орындайды. Екіншіден, «шетелдегідей демократия жоқ» деген əңгімеге қатысты айтарым – бізде өз еркіндік, азат сана, бостан рух дегеннің барлығы бар. Бірақ, ол ар мен ұяттың, Ата Заңның шеңберінде. Ұяттан, ардан, заңнан шығып кеткен демократия – демократия емес. Демек, ең əуелі əр журналист өзінің арының алдында, халқының, Отанының, мемлекетінің, соның заңының алдында жауапты болуы керек. – Салалық журналистика туралы пайымыңыз қандай? – Бұған байланысты айтарым, Еуропа елдерінде, айталық, Францияда журналистерді магистратурада дайындайды. Бакалаврда əу баста таңдаған саласында оқиды. Мысалы, сен бакалавриатта медицина саласын оқыдың. Бірақ

жазуға деген қабілетің күшті. Медицинаға қатысты білімді игердің. Енді сол медицина саласына бейімделген журналист болғың келеді. Енді магистратурада журналистиканы оқи ала сың. Сонда сен екі жылда журналистиканың теориясын да, тəжірибесін де үйреніп шығуға тиістісің. Сол уақыт ішінде өзіңнің бірінші мамандығыңның кəсіби білігін екіншісімен ұштастырып, салалық маман журналист болып шығасың. Бізде осы жағы кемшін болып жатыр. Біздің журналистер тəжірибе жинағанша медицина туралы жаз десең, жалтақтайды, қиналады. Медицина мамандарына барып мақала жаз деңіз, ол да қашқақтайды. Мамандығы бөлек екенін алға тартады. Осы арада мынаған мəн бермек керек. Бізде өз саласын ғана жетік білетін маман ғана емес, сонымен қатар, ең алдымен қоғамдықəлеуметтік мəселелерді терең сезінетін, саяси-экономикалық ахуалды аңғара алатын, мемлекеттік мақсат-мұраттарды айқын білетін, сол үшін жанымен күйетін отаншылдық рухы жоғары патриот адам даярлау басты мұрат. Біз бойында сондай қасиет бар талапкерлерді таңдап алып оқытсақ, ұтылмаймыз. – Қанша мамандық түріне журналистер дайындайсыздар? – Журналистика факультеті тек журналистерді ғана даярламайды. «Баспа ісі» мамандығы бойынша корректор, техникалық редактор, əдеби редактор, редактор-технолог секілді баспаполиграфия мамандарын, газет, журнал, радио, теледидар редакторларын; газет, журнал, кітап безендірушілерін дайындайды. Бұлардың бəрі – қоғамда үлкен сұранысқа ие мамандықтар. Осы мамандықтарды игерсем деген студенттің қай-қайсысы да алғаш дəрісханаға кірген күннен бастап жазуды, ойын қағазға түсіруді, сөйлем құруды үйренеді. Бұған шорқақтар радио, теледидар жағына баруға талпынады. Өз басым жазып үйренбеген, жазуға қалыптаспаған студенттің радио мен теледидарға бірден барғанын құптамаймын. Ойын қағаз бетіне түсіре алмаған талапкер сөйлегенде де пікірін жүйелі жеткізе алмай берекесіз тірлікке ұрынады. Ондайлардан жылтылдап көрінгенімен журналистикаға келер пайда шамалы. Сын да осындай жағдайда көрінеді. Жалпы, журналистиканы телехабарлар арқылы бағалау – біржақтылық. Журналистиканы газеттер, журналдар, интернеттегі порталдар, сайттар жəне радио арқылы да бағалау əділетті болмақ. Осы тұста айтарым, журналистика сыны деген пəннің керектігі алдан шығады. – Телебағдарламаларды əртістер жаулап бара ма, қалай? – «Айташы» деген сөз бар қазақта. Біз орыс тіліндегі «ведущий» деген сөзді «жүргізуші» деп аударып, орынсыз енгізіп алдық та енді одан əлі күнге арыла алмай жүрміз. «Жүргізушінің» аудармасы «водитель» ғой! «Айташы» деген сөзді мен тапқан жоқпын. Ол – өз заманында Бұқар жыраулар қолданған атау. Айташы деп – Алланың сөзін сөйлеушілерді, Алланың қалауын халыққа ұғындырушыларды, бұқараның мұңын мұңдап, жоғын жоқтаушыларды,

патша мен халықтың ортасындағы дəнекерлерді атаған. Бір кездерде қазақ телевизиясында осы атау жаңағы «жүргізуші» дегеннің орнына қолданыла бастаған болатын. Ол атауды қолданғандар орнын басқалар басты да қазақтың «айташы» деген төл сөзі елеусіз қалды. Тележурналистикада «айташы» деп студиядағы айтармандармен де, экран сыртында отырған көрермендермен де байланыс жасап, телекөрсетілімнің тізгінін ұстаған маманды айтады. Енді сұрақтың екінші астарына келейін. Кей телеарна редакцияларының басшылары бағдарламаға əртістер айташы болса, көрермендер көп болады деп ойлайды. Олар көрерменге не беріп отыр? Соның рухани қажетін өтеп отыр ма? Рас, кей əнші əнді жақсы айтады, ал сөйлегенде дəл маман журналист секілді орнықты ой айта алмай жатады. Əрине, еркін сөйлеу, өзін өзі бос ұстау – көрерменді жалықтырып алмаудың бір ғана амалы. Бірақ теледидар тек көңіл көтеру, бос уақытты өткізудің, өзіңді жарнамалаудың құралы ғана емес қой. Ол миллиондардың санасын мемлекеттік мүдде, ұлттық мақсат, халықтық мұраттарға ұйыстыру механизмі екенін неге естен шығарамыз? Теледидар – əлемдік ақпарат кеңістігіндегі ең қажетті жаңалықтарды дереу қабылдап, өз мемлекетінің мүддесі тұрғысынан қайта қорытып, танымы мен талғамына жауап беретіндей сапада бұқараға қайта ұсынатын алып құрал. Ол бұқараның рухани қажетін өтеу үшін ғана емес, мемлекеттік идеологияны жүргізуі үшін де пайдаланылады. Сол арқылы халықтың санасын көтереді. Сонымен бірге, танымдық көрсетілімдер арқылы көрушінің таным-түсінігін кеңейтеді, бі лімін молайтады. Демек, онда отырғандардың барлығы салмақты сөз айта алатындай, қоғамдық санаға қозғау салатындай болуы керек. Ал бізде сырттан көшірілген сапасыз шоу көбейді. Көбігі көп концерт, суы көп сұхбат, əлсіз əзіл, орынсыз оспақ, қисынсыз қылжақ, сүйкімсіз сықақ жайлап барады. Сатира керек, бірақ, арзан сатира емес, салмақты сатира, адамның рухын, намысын оятатын сатира керек. Ойлана отырып күлетін, күле отырып ойланатындай сатира болу керек... – Елбасымыз үштілділік саясатын ұсынды. Журналист даярлау ісінде бəсекелестік осы тұрғыда өрістей ала ма? – Қазір оқуға талапкерлер өз тілін, орыс тілін, сонымен бірге, ағылшын тілін де меңгеріп келе бастады. Оған дəлел, факультетімізде бірінші курстан бастап ағылшын тобының құрылуы. Сабақ ағылшын ті лінде өтеді. Демек, күні ертең қазақтың мұңын ағылшын тілінде мұңдайтын, ұлттың жоғын ағылшын тілінде жоқтайтын бұқаралық ақпарат құралдары өмірге келеді. Олардың басында негізінен мемлекеттік тілдің уызына жарығандар, ағылшын тілін тел емгендер отырса екен дейік. Өйткені, қазір журналистика факультетіне келетіндердің дені – жергілікті ұлт өкілдері. Қазақ журналистикасы – болашақта əлем санасатын журналистика болатынына мен кəмілмін. Өйткені, қазіргі студенттер интернет журналистиканы мектеп қабырғасында меңгеріп келеді. Біз оны одан əрі сапалық деңгейге көтереміз. Қазір əр студенттің қолында интернет. Кез келген уақытта кез келген ақпаратты алып, сұрыптап əлемге тарату машығын меңгерген студент ағылшын тілін меңгеріп алса, ертең-ақ өз ұлтының атын əлемге танытатынына иманым кəміл. Əңгімелескен Сүлеймен МƏМЕТ, «Егемен Қазақстан».

Дəрмен атамыз 1942 жылдың мамыр айында Алматыдағы атты əскерлерді дайындайтын жаттығу орнында 4 ай дайындықтан өтіп, қыркүйек айында 4-ші Беларусь майданына аттанған. Полковник Потапов басқаратын атты əскер лер полкі Минск қаласын азат ету үшін шайқасқан. Осы полк құрамында 1943 жылы 1-ші Украина майданында Житомир, Ровно, Луцк қалалары үшін болған ұрыстарға қатысып, бұдан кейін 2-ші Украина майданында Львов, Люблин қалаларына жақындап, Карпат тауларынан біраз уақыт аса алмай тұрған. 1944 жылы Румыния арқылы айналып өтіп, Венгрияның Дербцен қаласын азат еткен. 1945 жылы көктемде Дунай өзенінің бойымен Словенияның Братислава қаласына қарай жылжыған. Бұдан кейін Австрияның Вена қаласын азат еткен уақытта неміс фашистері толық жеңіліс тапқаны туралы хабар жеткен. Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін де немістің арнайы дайындалған СС дивизиялары соңғы оқтары қалғанша берілмейтін болғандықтан, тағы да бір аптадай соғысқа қатысуға тура келген. Соғыс аяқталғаннан кейін атты əскерлерді Житомир қаласына қайтарып, барлық аттарды құрал-саймандарымен жергілікті халыққа таратқан. Ол кісі 1942 жылдың мамырынан 1945 жылдың мамырына дейінгі 3 жылда талай қиянкескі ұрыстарға қатысқан. Алғашқы «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалін Житомир қаласын азат ету үшін болған шайқаста, екінші «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалін Кишинев қаласының маңында қоршауда қалған 5-ші полкті құтқаруға қатысқаны үшін алған. 1944 жылы танкке қарсы ататын қарумен танкті атып өртеген, өзі де аяғынан жараланып, есінен танып қалған. Дəрмен атамызға «Қызыл жұлдыз» ордені немістің СС дивизияларын талқандау үшін болған ұрыстағы ерлігі үшін берілген. Немістің арнайы дайындалған СС дивизиялары соғыс біткеннен кейін де қаруларын тастамай, соңғы оқтары қалғанша атысқан ғой. 1945 жылы 10 мамыр күні Мюнхен қаласына қарай тез жүретін механикаландырылған колоннамен, танктермен жақындаған. Алдымен одақтастардың жəне Кеңес Одағының ұшақтары тынымсыз бомба тастаған. Бұдан кейін артиллерия снарядтарымен атқылаған, содан соң «айып батальондарының» сарбаздары, іле-шала танктерге мінгескен жауынгерлер соғысқа кіріскен. Соғыс бір аптаға созылып, соңында 700ге жуық неміс əскері қолдарын көтермеген күйі қолға түскен. Дəрмен атамыз сол қолға түскен немістердің ішінен офицерлерді бір бөлек, сарбаздарды бір бөлек жəне жай адамдарды бір бөлек сұрыптау ісіне қатысқан. Сұрыптау ісі өте қиын жағдайда жүргізілген, өйткені, тікелей майдан жоқ, айнала түгел қолға түсіп жатқан немістер, қай жағыңнан оқ атылары белгісіз. Талай жауынгер Жеңіс күнін көргенімен, жаулардың

тасадан атқан оқтарынан елге аман орала алмады... Дəрмен атамыздың тағы бір əңгімесі жылқы жануары туралы болды. «Жылқы жарықтық өте сезімтал, ақылды келеді. Сезімталдығы сонша, оқтың қай жақтан атылғанын байқап, иесіне белгі береді. Сонымен қатар, снарядтар жарылып жатқанда топтасып, ешқайда қашпайды. Атты əскерлерді қолбасшылық көбінесе маневр жасау үшін пайдаланатын. Бір күнде немістің тылына 30–40 шақырым еніп тұтқиылдан шабуылдап, жау əскерлерінің үрейлерін қашырып, бекіністерін тастай қашуы үшін жағдай жасайтын, – дейді майдангер. Дəрмен ата елге 1946 жылы оралып, 1948 жылы Көктөбе ауылындағы Рахматулла қызы Дəмелі апамызға үйленеді, 6 ұлқыз тəрбиелеп өсірді. Балаларының бəрі де еліне елеулі, халқына қалаулы азаматтар. Араларында ғылым докторы да, жауапты мемлекеттік қызметте істейтіндері де жəне кəсіпкерлікпен айналысатындары да бар. Ал өзі соғыстан кейін ауыл шаруашылығында еңбек етіп, бригадир, ферма меңгерушісі жəне бастауыш партия ұйымының хатшысы дəрежелеріне дейін көтерілген. 1966 жылы мақта ша руа шылығында рекордтық көрсеткішке жеткені үшін Мəскеудегі «Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктері» көрмесіне қатысып, «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған. БЛКЖО-ның 60 жылдығы атындағы кеңшардың қойма меңгерушісі қызметінен зейнеткерлікке шыққан. Зейнеткерлікке шыққаннан кейінгі 34 жылдың ішінде қолынан кетпенкүрегін тастамай, балаларының, кейіннен немерелерінің де жоғары білім алуларына жағдай жасап отырған... Міне, осындай ұлағатты ғұмыр кешкен сүйегі асыл атамызға биылғы Наурыз мерекесі қарсаңында Ордабасы ауданының басшылығы арнайы келіп, атамызды туған күнімен құттықтап, иығына шапан жауып жəне «Ордабасы ауданының құрметті азаматы» атағы берілгендігі туралы Ордабасы ауданы мəслихатының шешімін жария еткен еді. Атымтай СЕРІКБАЙ, №18 колледж директорының тəрбие жұмыстары жөніндегі орынбасары.

Оңтүстік Қазақстан облысы.


10

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Жастар жалыныныѕ жарќылы

 Білім. Бағдарлама. Білік Ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин: «Халық мектептері үшін мұғалім бəрін жасайды. Барлығы мұғалімге, оның педагогикалық жұмысқа дайындығына, өз ісін жақсы көруіне байланысты. Мұғалім – мектептің жүрегі» деген болатын. Ал педагогика саласындағы заманымыздың ірі теоретигі Шалва Амонашвили: «Білім саласына реформа мұғалімнен басталуы керек» дейді. Əлемдегі дамыған озық отыз елдің қатарынан орын алуға ұмтылып отырған елімізде ең алдымен білім саласы бəсекеге қабілетті болуы тиіс. Бəсекеге төтеп бермей, топты жару оңай болмайды. «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығының жұмыс істегеніне үш жыл болды. Балабақша тəрбиешісінен бастап, жоғары оқу орны оқытушысына дейінгі білім саласы қызметкерлерінің біліктілігін көтеру жұмыстары осы орталық арқылы мүмкін болады.

Жастар қашанда жаңашыл, ілгері күндерден үлесін алудан үмітті, бастамашыл болып келеді. Бұған жастардың шығармашылық тұрғыдан өркендеуіне жағдай жасап, дарынды жастарды анықтап, облыстың мəдени-қоғамдық өміріне белсене араласуына ықпал етуді көздейтін «Жастар жалыны-2015» шығармашылық жобасы анағұрлым серпін беріп келеді. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ізденіске жол ашылды Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Биыл республикалық «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталы ғының «Педагогика қызметкерлерінің біліктілігін арттыру: бүгінгі ахуалы, тəжірибе, бола шағы» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференциясы Қостанайда өтті. Оған Қазақстанның барлық облыстарынан жəне Ресейден, Австралиядан жəне Қырғызстаннан мұғалімдер, педагог-ғалымдар қатысты. Конференция жұмысы «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығы Қостанай филиалының осы шараға арнайы жасаған көрмесінен басталды. Конференция қонақтары көрмеден Қостанай облысындағы мектептерде əдістеме жұмыстарының қаншалықты жақсарғандығы, уақыт талабына сай білім сапасын, мұғалім біліктілігін көтеруде енгізілген жаңалықтар, педагогтар ізденісі, шығармашылығы жөнінде мол мағлұмат алды. Жалпы халықаралық ірі конференцияның Қостанайда өтуі де кездейсоқ емес. «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығының Қостанай облыстық филиалы республикада барлық көрсеткіштер бойынша үш жылдан бері алдына қара салмай алда келеді. Конференцияда «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының

басқарма төрайымы, педагогика ғылымдарының докторы, профессор Гүлназ Ахметова біліктілікті көтеру ұлттық орталығының жетістіктері мен шешімін күткен міндеттер туралы баяндама жасады. Осы үлкен жиынға қатысқандар екі күн бойы мұғалім біліктілігін көтерудегі түйінді мəселелерді талқылады. Бүгінгі уақыт ырғағы білім саласында тұйықталып қалмауды талап етеді. Шетелдердегі озық тəжірибелер көрсетіп отырғандай, білім саласы қызметкерлерінің біліктілігін көтерудегі жаңа үлгінің тұжырымдамалық негізі мұғалімді өмір бойы оқуға, білімін жетілдіріп, біліктілігін көтеріп отыруға бағыттайды. Қазір қоғамда адамдарға теориялық біліммен қарулану аз, ол өмірге бейім, дайындығы мықты, яғни шығармашылықпен ойлай алатын, белсенді, өзін өзі дамытып отыратын болғанда ғана белгілі нəтижеге қол жеткізеді. Сонда ғана ұстаз шəкіртімен жүйелі жəне жанжақты жұмыс жүргізе алады. Білікті ұстаз оқушының өз бетінше білім алуға, ізденуге, талдай, тұжырымдай білуге бұлақ көзін аша алатындай қасиетке ие болады. – Республикадағы біліктілікті көтеру жүйесі тарихында бірінші рет оқу-əдістемелік кешендер жасалды. Оның құрамына курстардың жаңартылған мазмұны жəне бақылау-бағалау материалдары енді. Яғни, бұл өз бетінше алған

білімін тест арқылы тексеруге, тапсырмалар алып отыруға мүкіндік береді, – деді Гүлназ Ахметова. – Біліктілікті көтеру жүйесінің инновациялық жұмыстарындағы келесі бағыттың бірі үштілділік болып отыр. Елбасы тапсырғандай, жас ұрпақ үш тілді білуі тиіс. Оны жүзеге асыру тиімділігін арттыру үшін, ЕҚЫҰ-ның ықпал етуімен «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығы тіл мен кез келген пəнді біріктіріп оқытатын «CLIL» əдістемесін енгізіп отыр. Бір пəнді екі тілде жүргізетін ұстаздар дайындау тəжірибесі бізде бар. Болашақта жоғары оқу орындарында пəндерді студенттерге ағылшын тілінде беру үшін «Өрлеу» педагогикалық жоғары оқу орындарының оқытушыларын шетелдік əріптес білім ордаларына оқытуға дайындық жұмыстарын жүргізуде. Жалпы қазіргі уақыт өмірдің қай саласы болсын шетелдердің тəжірибесімен танысуды, озығынан үйренуді талап етеді. Сондықтан «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығы филиалдарының 311 қызметкері Франция, Оңтүстік Корея, Австралия, Сингапур, Англия мен Ресейде білім беру жүйесін дамытудың өзекті проблемалары бойынша білімін көтеріп келді. Мұғалімдер біліктілігін көтеру жүйесін жаңғыртудың тиімді жолдарының бірі саналатын қысқа мерзімді курстар «Өрлеудің»

барлық филиалдарында бар. Оларда деңгейлік бағдарламалар бойынша халықаралық Кембридж университеті сертификаты бар 238 тренер жұмыс істейді. Өткен жылы «Өрлеу» филиалдарында деңгейлік бағдарлама бойынша 11239 мұғалім сертификат алды. – Сертификат мұғалімнің біліктілігін ғана емес, айлық жалақысының да көтерілуіне себеп болады. Мемлекет бірінші рет біліктілігі жоғарылаған ұстаздардың айлық жалақысын көтеруге қаржы салып отыр. Бұл мемлекет тарапынан білім беру саласына жасалған тағы бір теңдессіз қамқорлық екені сөзсіз, – деді Гүлназ Ахметова. Конференцияда «Өрлеудің» барлық өңірлердегі филиалдары күшін біріктіру, олардағы жаңалықтарды, жақсы тəжі рибелерді тарату мəселелері қаралды. «Өрлеу» біліктілікті көтеру ұлттық орталығының үш жылдағы басты жетістіктерінің бірі – мұғалім ізденісіне жол ашты. Бүгінде ұстаз өзінің білімін, біліктілігін көтеру үшін қайда барып оқимын десе де мүмкіндік табады. Онлайн семинарларға, халықаралық конференцияларға, байқауларға қатысқысы келсе барлығы да «Өрлеу» арқылы жүзеге асады. Иə, «Өрлеу» алға ұмтылған ұстазды өрге сүйрейді. ҚОСТАНАЙ.

Білім биіктіктерін баєындыруєа баєыттайды Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Биыл оңтүстікқазақстандық мектеп бітірушілер білім деңгейі жағынан біршама ілгеріледі. Салыстырмалы түрде айтар болсақ, 2014 жылы ұлттық бірыңғай тест тапсырудан облыстың орташа балы 74,5 пайыз болса, биылғы сынақта 78,7 пайызға жеткен. «Алтын белгіге» үміткерлердің 2014 жылы 38,5 пайызы ғана өз білімін растай алса, биылғы үміткер 1084 оқушының 56 пайызы дəлелдеген. Нақты таразылап айтар болсақ, соңғы төрт жылдың қорытындысы бойынша облыстың орта балы 11,8 ұпайға жоғарылап, «Алтын белгі» саны 369 оқушыға артқан. Осындай жақсы көрсеткіштерге байланысты Білім жəне ғылым министрі А.Сəрінжіпов республика бойынша ҰБТ-ны жоғары деңгейде ұйымдастырып, өткізгені əрі жоғары көрсеткішке ие болғаны үшін облыс əкімі А.Мырзахметов пен өңірдегі педагогтарға Алғыс хат жолдады. «Оңтүстік» ақпарат орталығында

өткен брифингте облыстық бiлiм, жастар саясаты жəне тiлдердi дамыту басқармасының басшысы Альбина Елшиева түрлі позициялар бойынша сынақ нəтижелерін жіліктеп берді. Альбина Балғабайқызының айтқанындай, жыл сайын өз күшіне сеніп ҰБТ тапсыруға талпынатындардың қатары көбейіп келеді. Мəселен, өткен жылы 68,8 пайыз оқушы ғана сынақ тапсыруға бел байласа, биыл олардың қатары

71 пайызға артқан. Бұған қосымша 96 оқушы халықаралық олимпиада жəне ғылыми жобалар жарыстарының жеңімпазы ретінде ҰБТ тапсырудан босатылған. Ерекше атап айтатын жайт, Мақта арал ауданындағы Б.Момышұлы мектеп-гимназиясы – 35, Түркістан қаласындағы дарынды балаларға арналған мектепинтернаты – 26 «Алтын белгі» алды. Жалпы аудан, қалалардың көрсеткіштері өткен жылдармен

салыстырғанда жоғары болғанымен Сайрам ауданы 1,9 балға төмендеп отыр. Жоғары көрсеткіш Кентау (99,1), Созақ (86), Түркістан (85) қала, аудандары болса, Сайрам (67,1), Сарыағаш (70,4) аудандары төмен нəтижеде қалды. Түлкібас ауданындағы облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-интернатты бітіруші Лаура Абдазимова 125 балл алып, республикада ең жоғары деңгейден көрінді. Былтыр 124 балды бірде-бір оқушы алаалмаған болса биыл 5 оқушы осы көрсеткішке жетті. 123 балды 22 оқушы жинады. – Елбасы жастарымыздың білімді болуына ерекше мəн беріп, барлық жағдайды жасап отыр, – дейді Альбина Елшиева. – Өйткені, білімді ұрпақ – Қазақстанның кемел келешегі. Мемлекет басшысының талабын облыс əкімі Асқар Мырзахметов педагогтарымызға əрдайым түсіндіріп, білім саласындағы жаңа көкжиекке шығуға ынталандырып отырады. Сондықтан, бұл – біздің ортақ жеңісіміз. ШЫМКЕНТ.

Облыстағы талантты жастардың жаңа белестерді бағындыруға деген ынта-жігерлері биыл да ерекше. Жобаға 1000ға жуық шығармашыл жастар қатысқан. Тахауи Ахтанов атындағы облыстық драма театрының концерт залында өткен «Жастар жалыны-2015» шығармашылық жобасының қорытынды галаконцерті осыны аңғартты. Гала-концертті қысқаша сөз сөйлеп ашқан облыстық жастар саясаты мəселелері басқармасының басшысы Дариға Исмағамбетова биылғы «Жастар жалыны-2015» жобасының Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың «100 нақты қадам» Ұлт жоспары негізінде Қазақстан халқы Ассамблеясының жəне Қазақстан Республикасы Конституциясының 20 жылдығы, Қазақ хандығының 550 жылдығы, Ұлы Жеңістің 70 жылдығы

Теѕіз биатлоны Каспий теңізінің қазақстандық су айдынында əскери теңізшілер «Каспий теңізі-2015» (Теңіз биатлоны) халықаралық сайыстарында даярлық жоспарын пысықтау үшін жорықтар өткізуде. Сонымен, Қазақстан Респуб ликасы Қарулы Күштері Əскери-теңіз күштерінің «Орал» жəне «Сарыарқа» зымы ранартиллериялық корабльдердің экипаждары жорық кезінде корабльді ұрысқа жəне жорыққа дайындауды, жеке корабльмен жауынгерлік іс-қимылдарды жүргізуді, швартовкалардан (зəкірлер, бөшкелер) корабльдің түсірілімін, базалау пунктінен шығуды, қарапайым жəне күр делі жағдайларда жүзуді пысықтады. Зəкірге қою, зəкірден алу, борттың ар жағына құлап түскен адамды құтқару жəне көтеріп алу, сондай-ақ, халықаралық белгілер жиынтығы бойынша корабльдер мен кемелерге белгілер беру жəне талдау бойынша жауынгерлік оқу-жаттығулар өткізілді. «Каспий теңізі» – Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қаты су шы мемлекеттер қарулы күш терінің халықаралық сайысы. Ол теңіз айдынында корабльдердің экипаждары жəне теңіз жаяу əскері бөлімшелерінің жеке құрамы арасында өтеді жəне байқауға қатысушылардың жауынгерлік даярлық деңгейін тексерудің жоғары нысаны болып табылады. «Егемен-ақпарат».

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қарағанды мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің Жезқазған филиалы 2015 жылғы 17 шілдеде сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектіні сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі объектілерді сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру объектілерін сату қағидасына (бұдан əрі – қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен аукционға республикалық меншіктегі мына объект қойылады: 1. ГАЗ-2705 34 автокөлігі, 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі М 553 CK, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы, Атасу кенті, Нияз батыр көшесі, 12. Баланс ұстаушы – «Қарағанды облысы бойынша сот сараптамасы институты» ММ. Алғашқы баға – 418 000 теңге, бастапқы баға – 2 090 000 теңге, ең төменгі баға – 135 037 теңге, кепілді жарна – 62 700 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион өткізуге дейін екі сағат бұрын аяқталады. Сауда-саттыққа қатысу үшін кепілді жарналар бірыңғай оператордың шотына төленеді: «Ақпараттық есептеу орталығы» АҚ; БСН 050540004455, ЖСК KZ529261501102032004, БСК KZKOKZKX, банктің атауы – «Қазкоммерцбанк» АҚ, ТТК 171, БеК 16, төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (кепілді жарна мөлшеріне банк қызметінің төлемі кірмейді). Қатысушыларға кепілді жарнаның

кез-келген санын енгізуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша аукционға қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру объектісін сатып алу құқын береді. Аукционға қатысу үшін мына құжаттарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейлі банктегі есеп айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е - mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылық мерзімін көрсетіп тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушы ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді қағиданың қосымшасына сəйкес объект бойынша тізілімнің веб-порталына тіркеуі қажет. Аукционға қатысуға өтінім

тіркелгеннен кейін тізілім веб-порталы үш минут ішінде сатылатын объект бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізеді. Назар аударыңыз! Қатысушы аукционға қатысу бойынша талаптарды сақтамауы, сондай-ақ бірыңғай оператордың арнайы транзиттік шотына сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін екі сағат бұрын түспеуі тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Аукционға жіберілген қатысушыға тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат етіледі. Қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдаланып кіреді. Аукцион жекешелендіру объектісінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттық өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион өткізу ережесі: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап екі минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі

электрондық аукционда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы қағидаға сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін екі минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру объектісінің соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру объектісін сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады; 3) егер жекешелендіру объектісінің бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеді деп танылады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдаланып саудасаттық өткізілген күні тізілімнің вебпорталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін

жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жезқазған қаласы, Алаш алаңы, 1, 408-бөлме мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Аукционның жеңімпазы сатып алу-сату келісім шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыруға: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; заңды тұлға өкілінің өкілеттігін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсетіп олардың көшірмелерін не нотариат куəландырылған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7102) 73-40-14 телефоны арқылы алуға болады.

аясында шығармашыл жастарды біріктіріп отырғанын жеткізді. – Жастар – еліміздің ертеңі. Олардың қоғам дамуына еркін араласуы үшін елімізде толық жағдай жасалған. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жастарға қашанда сенім артып, қолдап келеді. Қазір елімізде жастар мəселелерін шешуге бағытталған сəтті қадамдар жетерлік. Соның бірі осы –«Жастар жалыны-2015» жобасы дер едім. Бұл жоба біздің өңірде ойдағыдай жүзеге асты, қаншама жас таланттар мен бастамашыл жастардың өзін көрсетулеріне жол ашылды, – деді ол. Шығармашылық жоба аясында өткен «Шексіз шығармашылық» облыстық байқауында ақтөбелік Аия Спамбетова, «Түріміз басқа, тілегіміз бір» байқауында мəртөктік Регина Пашбекова, «Менің мамандығым – менің мақтанышым» байқауында щалқарлық Арайлым Жанаман, «Намысты жастар»

байқауында ойылдық Ерболат Есенбек, «Street workout» облыстық байқауында ақтөбелік Ислам Сабыров жеңімпаз болды. Ал, «Біз Ақтөбенің таланттарымыз» облыстық байқауында он аталым бойынша отызға жуық жас жүлдегер атанды. Гала-концерт барысында облыстық жастар саясаты мəселелері басқармасының басшысы Д.Исмағамбетова жоба аясында өткен байқау жеңімпаздары мен жүлдегерлерін І, ІІ, ІІІ дəрежелі дипломдармен жəне бағалы сыйлықтармен марапаттады. – Мен Ойыл халық театрының режиссері болып жұмыс істеймін. Осындағы «Жас талап» драма үйірмесінің тоғыз мүшесінің күшімен «Намысты жастар» театр жанры бойынша байқауға қатысып, онда Мұхтар Əуезов пен Əлжаппар Əбішевтің «Намыс гвардиясы» пьесасынан көрініс қойдық. Бүгін байқаудан бірінші орын алып, қуанып тұрмыз. Бұл бізді жаңа табыстарға жетелейді, – дейді Ойыл халық театрының режиссері Ерболат Есенбекұлы. Салтанатты шара жеңімпаздар мен жүлдегерлер орындаған əсем əнмен, күмбірлеген күймен жəне мың бұралған бимен бедерленді. Ақтөбе облысы.

Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2014 жылғы есеп туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 15 маусымдағы №35 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2014 жылғы есеп бекітілді. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражаты 2014 жылғы 31 желтоқсанға 16 429 299 412 мың теңгені (14 935 974 327 мың теңге – аудиттелген қаржылық есептілікке сəйкес есептеу əдісімен) құрады. 2014 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына 3 504 647 159 мың теңге түсті, оның ішінде: мұнай секторы ұйымдарынан түскен тікелей салықтардың түсімдері есебінен (жергілікті бюджеттерге есептелетін салықтарды қоспағанда) – 3 467 394 959 мың теңге, оның ішінде 1 862 706 476 мың теңгесі (10386871 мың АҚШ долларына бара-бар) күнбе-күн дəйекті айырбастау/қайта айырбастау операциясын жүргізу жолымен Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының теңгедегі тиісті шотына есептелген шетел валютасындағы түсімдер; мұнай секторы ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа да түсімдер (жергілікті бюджеттерге есептелетін түсімдерді қоспағанда) – 35 883 283 мың теңге жəне ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдер – 1 368 917 мың теңге. Ұлттық қорды басқаруға байланысты Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының шотынан есепті кезеңде жалпы сомасы 8 658 571 мың теңгеге шығыстар жүргізілді. «2014-2016 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 31 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес 2014 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке кепілдендірілген трансферт түрінде жоспарланған 1 480 000 000 мың теңгеден 1 480 000 000 мың теңге аударылды, ол жылдық жоспардың 100 %-ын құрайды. «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 2014 жылға арналған нысаналы трансферт бөлу туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 10 қазандағы № 669 Жарлығына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 20 қазандағы № 929 Жарлығына сəйкес: Астана-Алматы автомобиль жолының Астана-Қарағанды, Алматы-Қапшағай учаскелерін салуға; Астана-Павлодар автомобиль жолын салуға; «Жезқазған-Бейнеу» теміржолын салуға; Астана қаласында ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесін өткізуге дайындыққа; инфрақұрылымдық жобалар қорын қалыптастыру үшін «Бəйтерек» ұлттық басқарушы холдингі» акционерлік қоғамының (бұдан əрі – «Бəйтерек» ҰБХ» АҚ) жарғылық капиталын ұлғайтуға; банк секторын сауықтыру үшін «Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамын капиталдандыруға; «Ұлттық мұнай-химия технопаркі» арнайы экономикалық аймағының; «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағының аумақтарында инфрақұрылым объектілерін салу үшін; «Астана – жаңа қала» арнайы экономикалық аймағының аумақтарында инфрақұрылым объектілерін салуға «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамының (бұдан əрі – «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ» АҚ ) жарғылық капиталын ұлғайтуға; Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2015-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының жобаларын қаржыландыру үшін кейіннен «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамының жарғылық капиталын ұлғайта отырып, «Бəйтерек» ҰБХ» АҚ-тың жарғылық капиталын ұлғайтуға 2014 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке нысаналы трансферт түрінде 475000000 мың теңге аударылды. Ұлттық қордың басқаруға байланысты қызметтің транспаренттілігін қамтамасыз ету мақсатында аудиттің халықаралық стандарттарына сəйкес 2014 жылға аудиторлық тексеру жүргізілді. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының активтерін сенімгерлік басқару бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бухгалтерлік теңгерімі (мың теңге) Баптың атауы 1

Активтер Ақшалай қаражат жəне оның баламалары Туынды қаржы құралдарын қоспағанда, пайда немесе зиян арқылы əділ құн бойынша ескерілетін қаржы құралдары Қор меншігіндегі РЕПО мəмілелері бойынша кепіл ауыртпалығы бар Өтеу мерзіміне дейін ұсталатын инвестициялар Туынды қаржы құралдары Дебиторлық берешек Активтер жиыны Міндеттемелер мен таза активтер Туынды қаржы құралдары РЕПО мəмілелері бойынша кредиторлық берешек Кредиторлық берешек жəне есептелген шығыстар Міндеттемелер жиыны Қазақстан Республикасы Үкіметінің шотын құрайтын таза активтер

2014 жылы 2

2013 жылы 3

1455610414

1321094919

13122496392 0

10338345692 0

369954408 13468915 10255771 14969388298

104539968 12247422 9592933 11785820934

9543283 0 23870689 33413 971

9093035 0 21051178 30144213

14935974327

11755676721

Хабарландыру БҚО əкімдігінің 2001 жылғы 13 қарашадағы №52 қаулысының негізінде «Тасқала аудандық жұмыспен қамту орталығы» мемлекеттік мекемесі 2001 жылғы 25 желтоқсаннан өз жұмысын тоқтатып «Аудандық еңбек, жұмыспен қамту жəне халықты əлеуметтік қорғау» бөліміне қосылғанын хабарлайды.

Мерзімді баспа басылымдарына жазылушылардың назарына! Құрметті жазылушылар, «Қазпочта» АҚ мерзімді баспа басылымдарын уақтылы жеткізбеген, мүлде жеткізбеген немесе қызмет көрсету сапасы төмен болған жағдайда «Қазпочта» АҚ-тың Байланыс орталығына 1499 нөмірі арқылы хабарласуларыңызды өтінеді (ҚР бойынша ұялы жəне қалалық нөмірлерден қоңырау шалу тегін). Біз Сіздерге əрдайым көмектесуге дайынбыз!


Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына 2-қосымша Ұйымның атауы «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ Қайта ұйымдастыру туралы мəлімет Ұйым қызметінің түрі «Болашақ» бағдарламасын іске асыру, үйлестіру жəне бақылау Ұйымдастыру-құқықтық нысаны Акционерлік қоғам Есеп нысаны: консолидирленген/консолидирленбеген (қажетті емесінің астын сызыңыз) Қызметкерлердің орташа жылдық саны 140 адам Кəсіпкерлік субъектісі орта (кіші, орта, ірі) Заңды мекенжайы (ұйымның) 010000, Астана қ., Орынбор к-сі, 18 Бухгалтерлік баланс 2014 жылғы 31 желтоқсандағы жай-күй бойынша Активтер

Жол коды

I. Қысқа мерзімді активтер: Ақша қаражаттары мен олардың баламалары Сату үшін қолда бар қаржы активтері Өндірістік қаржы құралдары Пайда жəне шығындар арқылы əділ құны бойынша есептелетін қаржы активтері Өтеуге дейін ұсталатын қаржы активтері Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері Қысқа мерзімді сауда жəне өзге де дебиторлық қарыз Ағымдағы кіріс салығы Қорлар Өзге де қысқа мерзімді активтер Барлық қысқа мерзімді активтер ( 010-нан 019-ға дейінгі жолдар сомасы) Сатуға арналған активтер (немесе шығарылатын топтар) II. Ұзақ мерзімді активтер Сату үшін қолда бар қаржы активтері Туынды қаржы құралдары Пайда жəне шығындар арқылы əділ құны бойынша есептелетін қаржы активтері Өтеуге дейін ұсталатын қаржы активтері Өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері Қысқа мерзімді сауда жəне өзге де дебиторлық қарыз Үлескерлік қатысу əдісімен есепке алынатын инвестициялар Инвестициялық мүлік Негізгі қаражаттар Биологиялық активтер Барлау жəне бағалау активтері Материалдық емес активтер Кейінге қалдырылған салықтық активтер Өзге де ұзақ мерзімді активтер Барлық ұзақ мерзімді активтер (110-нан 123-ке дейінгі жол сомасы) Баланс (жол 100 + жол 101+ жол 200) Міндеттеме жəне капитал III. Қысқа мерзімді міндеттемелер Займдар Туынды қаржылық құралдар Өзге де қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер Қысқа мерзімді сауда жəне өзге де кредиторлық қарыздар Қысқа мерзімді резервтер Кіріс салығы бойынша ағымдағы салықтық міндеттемелер Қызметкерлерді көтермелеу Өзге де қысқа мерзімді міндеттемелер Барлық қысқа мерзімді міндеттемелер (210нан 217-ге дейінгі жол сомасы ) Сатуға арналған шығатын топтар міндеттемелері IV. Ұзақ мерзімді міндеттемелер Займдар Туынды қаржы құралдары Өзге де ұзақ мерзімді қаржылық міндеттемелер Ұзақ мерзімді сауда жəне өзге де кредиторлық қарыз Ұзақ мерзімді резервтер Кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер

11

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

10 11 12 13

мың теңге

Есептік кезең соңына

Есептік кезеңнің басына

1 403 057

1 332 726

14 15 16

668 000 127 533

240 000 114 229

17 18 19 100

17 909 2 514 1 013 442 3 232 456

31 153 6 051 1 271 508 2 995 667

101

0

0

Өзге де ұзақ мерзімді міндеттемелер Барлық ұзақ мерзімді міндеттемелер (310нан 316-ға дейінгі жол сомасы) V. Капитал Жарғылық (акционерлік) капитал Эмиссиялық табыс Сатып алынған жеке үлескерлік құралдар Резервтер Бөлінбеген табыс (жабылмаған шығын) Басты ұйымдардың меншік иелеріне қатысты барлық капитал (410-нан 414-ке дейінгі жол сомасы) Бақыланбайтын меншік иелерінің үлесі Барлық капитал (жол 420 +/- жол 421) Баланс (жол 300+жол 301+жол 400 + жол 500)

Көрсеткіштер атауы Түсім Сатылған тауарлар мен қызметтердің өзіндік құны Жалпы пайда (жол 010 – жол 011) сатудан болған шығыстар Əкімшілік шығыстар Өзге де шығыстар Өзге де пайдалар Барлық операциялық пайда (шығын) (+/012-ден 016-ға дейінгі жолдар) Қаржыландыру кірістері Қаржыландыру бойынша шығыстар Үлескерлік қатысу əдісі бойынша есепке алынатын ассоцияландырылған ұйымдардың пайдаларындағы (шығындарындағы) ұйым үлесі Өзге де операциялық емес пайдалар Өзге де операциялық емес шығыстар Салық салынғанға дейінгі пайда (шығын) (+/020-дан 025-ке дейінгі жол) Кіріс салығы бойынша шығыстар Жалғасатын қызметтен салық салудан кейінгі пайда (шығын) (жол 100 – жол 101) Тоқтатылған қызметтен салық салудан кейінгі пайда (шығын) мыналарға тиісті жылдық пайда (жол 200 + жол 201): басты ұйымдардың меншік иелеріне бақыланбайтын меншік иелерінің үлесіне Өзге де жиынтық пайда, барлығы (410-нан 420ға дейінгі жол сомасы): оның ішінде: Негізі қаржыларды қайта бағалау Сату үшін қолда бар қаржы активтерін қайта бағалау Үлескерлік қатысу əдісі бойынша есепке алынатын ассоцияландырылған ұйымдардың пайдаларындағы (шығындарындағы) ұйым үлесі Зейнеткерлік міндеттемелер бойынша өзекті пайдалар (шығындар) Еншілес ұйымдардың мерзімі өткен салыққа кіріс салығы ставкасындағы өзгерістер əсері Ақша ағынын хеджирлеу Шетелдік ұйымдарға инвестициялар бойынша курстық ерекшелік Шетелдік ұйымдарға таза инвестицияларды хеджирлеу Өзге де жиынтық пайданың өзге компоненттері Пайда (шығын) құрамында реклассификация кезіндегі түзету Өзге жиынтық пайданың компоненттерінің салықтық əсері Жалпы жиынтық пайда (жол 300 + жол 400) Мыналарға тиісті жалпы жиынтық пайда: басты ұйым меншік иелеріне бақыланбайтын меншік иелерінің үлесі Акцияға пайда: оның ішінде: Акцияға базалық пайда: жалғасатын қызметтен тоқтатылған қызметтен Акцияға тоғытылған пайда: жалғасатын қызметтен тоқтатылған қызметтен

113 114 115 116

Жол коды

28 395

27 929

9 438 1 863

20 692 0

39 697

48 621

3 272 153 Есептік кезеңнің соңына

3 044 288 Есептік кезеңге дейін

210 211 212 213

37 615

44 198

214 215

15 789

15 745

216 217 300

163 1 272 315 1 325 883

146 906 719 966 807

301 310 311 312 313 314 315

1 423 777

410 411 412 413 414 420 421 500

1 423 777

1 592 682

120 000

120 000

402 493 522 493

364 799 484 799

522 493 3 272 153

484 799 3 044 288

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына 3-қосымша Ұйымның атауы «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ Табыстар мен шығындар туралы есеп 2014 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жыл үшін мың теңге

110 111 112

117 118 119 120 121 122 123 200

316 400

1 590 174 2 508

Жол Есептік Өткен коды кезең үшін кезең үшін 10 882 287 992 014 11 610 992 707 514 12 271 295 284 501 13 20 267 42 416 14 246 625 220 069 15 15 584 15 157 16 9 454 4 208 20 -1 729 11 066 21 22 23

65 639

18 882

24 25 100

63 911

29 948

101 200

18 718 45 193

14 952 14 996

201

0

0

300

45 193

14 996

400 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 500

45 193

14 996

600

0,377

0,125

0,377

0,125

Өткен жылғы 1 қаңтарға сальдо Есеп саясатындағы өзгеріс Қайта саналған сальдо (жол 010+/жол 011) Жалпы жиынтық табыс, барлығы (жол 210 + жол 220): Жылдық табыс (шығын) Өзге де жиынтық табыс, барлығы (221-ден 229-ға дейінгі жол сомасы): оның ішінде: Негізгі қаражатты қайта бағалаудан өсім (салықтық əрекетті шегергенде) Негізгі қаражатты қайта бағалаудан амортизацияны аудару (салықтық əрекетті шегергенде) Сату үшін қолда бар қаржылық активтерді қайта бағалау (салықтық əрекетті шегергенде) Үлескерлік қатысу əдісі бойынша есептелетін ассоцияландырылған ұйымдар мен бірлескен қызметтің өзге де жиынтық табысындағы (шығысындағы) үлес Зейнеткерлік міндеттемелер бойынша өзекті табыстар (шығындар) Еншілес ұйымдардың мерзімі ұзартылған салығына кіріс салығы ставкасындағы өзгерістер əсері Ақша ағындарын хеджирлеу (салықтық əрекетті шегергенде) Шетелдік ұйымдарға инвестициялар бойынша курстық ерекшелік Шетелдік операцияларға таза инвестицияларды хеджирлеу Меншік иелерімен операциялар, барлығы (310-нан 318-ге дейінгі жол сомасы): оның ішінде: Қызметкерлерді акциялармен марапаттау: оның ішінде: қызметкерлер қызметінің құны қызметкерлерді акциялармен марапаттау сызбасы бойынша акциялар шығару қызметкерлерді акциялармен марапаттау сызбасына қатысты салықтық пайда Меншік иесінің жарналары Жеке үлескерлік құралдарды (акцияларды) шығару Бизнесті біріктірумен байланысты үлескерлік құралдар шығару Айырбасталынатын құралдардың үлескерлік компоненті (салықтық əрекетті шегергенде) Дивидендтер төлеу Меншік иесінің пайдасына өзге де бөлулер Меншік иелерімен өзге де операциялар Еншілес ұйымдарда бақылауды жоюға əкеп соқпайтын қатысу үлестеріне өзгерістер Есептік жылғы 1 қаңтарға сальдо (жол 100 + жол 200 + жол 300) Есеп саясатындағы өзгеріс Қайта саналған сальдо (жол 400+/жол 401) Жалпы жиынтық табыс, барлығы (жол 610+ жол 620): Жылдық табыс (шығын) Өзге де жиынтық табыс, барлығы (жол сомасы 621-ден 629-ға дейін): оның ішінде: Негізгі қаражатты қайта бағалаудан өсім (салықтық əрекетті шегергенде) Негізгі қаражатты қайта бағалаудан амортизацияны аудару (салықтық əрекетті шегергенде) Сату үшін қолда бар қаржылық активтерді қайта бағалау (салықтық əрекетті шегергенде) Үлескерлік қатысу əдісі бойынша есептелетін ассоцияцияландырылған ұйымдар мен бірлескен қызметтің өзге де жиынтық табысындағы (шығысындағы) үлес Зейнеткерлік міндеттемелер бойынша өзекті табыстар (шығындар) Еншілес ұйымдардың мерзімі ұзартылған салығына кіріс салығы ставкасындағы өзгерістер əсері Ақша ағымдарын хеджирлеу (салықтық əрекетті шегергенде) Шетелдік ұйымдарға инвестициялар бойынша курстық ерекшелік Шетелдік операцияларға таза инвестицияларды хеджирлеу Меншік иелерімен операциялар, барлығы (жол сомасы 710-нан 718-ге дейін) оның ішінде: қызметкерлерді акциялармен марапаттау оның ішінде: қызметкерлер қызметінің құны қызметкерлерді акциялармен марапаттау сызбасы бойынша акциялар шығару қызметкерлерді акциялармен марапаттау сызбасына қатысты салықтық пайда Меншік иесінің жарналары Жеке үлескерлік құралдарды (акцияларды) шығару Бизнесті біріктірумен байланысты үлескерлік құралдар шығару Айырбасталынатын құралдардың үлескерлік компоненті (салықтық əрекетті шегергенде) Дивидендтер төлеу Меншік иесінің пайдасына өзге де бөлулер Меншік иелерімен өзге де операциялар Еншілес ұйымдарда бақылауды жоюға əкеп соқпайтын қатысу үлестеріне өзгерістер есептік жылғы 31 желтоқсанға сальдо (жол 500 + жол 600 + жол 700) Басшы Ныгыметов Гани Сактаганович Бас бухгалтер Каратаева Алмагуль Кунилхаировна

10 11 100 200 210 220

мың теңге

Басты ұйымның капиталы БақыБарлығы капитал ЖарЭмисСатып Резерв- Таратыл- ламайтын ғылық сиялық алынған тер маған меншік (акциокіріс жеке пайда иелерінің нерлік) үлестік үлесі капитал құралдар 120 000 352 870 472 870 120 000

352 870 14 996 14 996

472 870 14 996 14 996

-3 067

-3 067

-3 067

-3 067

120 000

364 798

484 798

120 000

364 798 45 193 45 193

484 798 45 193 45 193

221 222 223 224 225 226 227 228 229 300 310

311 312 313 314 315 316 317 318 400 401 500 600 610 620 621 622 623 624 625 626 627 628 629 700

-7 498

-7 498

710

711 712 713 714 715 716 717 718 800

-7 498

120 000

Академияға қабылдау мына білім беру бағдарламалары бойынша жүзеге асырылады: І. Магистратура бағдарламалары бойынша бюджет негізінде: оқу мерзімі 2 (екі) жыл «6M051000 – Мемлекеттік жəне жергілікті басқару»; «6М050600 – Экономика»; «6M030100 – Құқықтану»; «6М050700 – Менеджмент»; «6M020200 – Халықаралық қатынастар»; оқу мерзімі 1 (бір) жыл «6M051000 – Мемлекеттік жəне жергілікті басқару»; «6М050200 – Саясаттану»; «6М051200 – Статистика». жеке жəне заңды тұлғалардың, өзге көздердің қаржысы есебінен ұсынылады: оқу мерзімі 2 (екі) жыл «6M030100 – Құқықтану»; «6M051000 – Мемлекеттік жəне жергілікті басқару»; «6М050600 – Экономика»; «6М050700– Менеджмент»; «6M020200 – Халықаралық қатынастар». оқу мерзімі 1 (бір) жыл «6M051000 – Мемлекеттік жəне жергілікті басқару»; «6М050200 – Саясаттану»; «6М051200 – Статистика». ІІ. Докторантура бағдарламалары бойынша оқу мерзімі – 3 (үш) жыл бюджеттік негізде «6D051000 – Мемлекеттік жəне жергілікті басқару»; «6D020200 – Халықаралық қатынастар»; «6D050600 – Экономика; «6D090500 – Əлеуметтік жұмыс». Магистратура жəне докторантураға оқуға түсушілер қабылдаудың Үлгілік ережелеріне сəйкес қабылдау емтихандарын тапсырады. Қосымша ақпарат Академияның www.pa-academy.kz сайтында, «Оқуға түсушілер» айдарында орналастырылған. Академияның мекенжайы: 010000, Астана қаласы, Абай даңғылы, 33 а. Анықтама телефоны: 8 (7172) 75-34-77.

Прием в Академию осуществляется по следующим программам обучения: I. По программам магистратуры на бюджетной основе: со сроком обучения 2 (два) года «6M051000 – Государственное и местное управление»; «6M030100 – Юриспруденция»; «6M020200 – Международные отношения»; «6М050600 – Экономика»; «6М050700 – Менеджмент». со сроком обучения 1 (один) год «6М050200 – Политология»; «6M051000 – Государственное и местное управление»; «6М051200 – Статистика». за счет средств физических и юридических лиц и иных источников: со сроком обучения 2 (два) года «6M051000 – Государственное и местное управление»; «6M030100 – Юриспруденция»; «6M020200 – Международные отношения»; «6М050600 – Экономика»; «6М050700 – Менеджмент». со сроком обучения 1 (один) год «6М050200 – Политология»; «6M051000 – Государственное и местное управление»; «6М051200 – Статистика». II. По программам докторантуры со сроком обучения 3 (три) года (на бюджетной основе) «6D051000 – Государственное и местное управление»; «6D020200 – Международные отношения»; «6D050600 – Экономика»; «6D090500 – Социальная работа». Поступающие в магистратуру и докторантуру сдают вступительные экзамены согласно правилам приема Академии, разработанным на основе Типовых правил. Дополнительная информация размещена на сайте Академии www.pa-academy.kz; рубрика «Поступающие». Адрес: 010000, г. Астана, пр. Абая, 33 а. Справки по телефону: 8 (7172) 75-34-77.

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» шеңберінде Астана қаласының əкімдігімен «Астана қаласында орналасқан көппəтерлі тұрғын үй кешені, Е. Брусиловский мен Жұбанов көшелерінің қиылысындағы ескі жəне апаттық тұрғын үйлерді бұзудан кейінгі салынған қосалқы ғимарат пен автотұрақ», Астана қаласы, Есіл өзенінің оң жақ жағалауы, Иманов көшесі бойындағы Е. Брусиловский мен Жұбанов көшелерінің арасында орналасқан барлығы 272 пəтер, оның ішінде «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ желісі бойынша 136 пəтер, ыңғайлылығы IV санатты пəтердің бағасы 1 шаршы метрге 120 000 теңге, ыңғайлылығы III санатты пəтердің бағасы 1 шаршы метрге 142 500 теңге болатын тұрғын үй құрылысы бойынша құрылыстың аяқталу мерзімінің өзгеруіне байланысты Ынтымақтастық келісімінің №1 қосымша шартына қол қойылғандығын хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың желтоқсан айы. Тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулына қатысуға өтініш қабылдау мерзімі шамамен 2015 жылғы 30 қыркүйектен 30 қарашаға дейінгі аралықта. Банктің Астана қ., Сығанақ к-сі, 29, ВП-3 мекенжайында орналасқан филиалында немесе Астана №1 ҚО, Мəскеу к-сі, 29 (34-пəтер), Астана №2 ҚО, Кенесары к-сі, 4, Астана №3 ҚО, Қажымұқан к-сі, 12а мекенжайларында орналасқан жəне де Банктің www.hcsbk.kz Интернет-ресурсында тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулын құру тəртібімен жəне құрылыс нысанының сипаттамасымен (соның ішінде ғимарат қасбетін жəне пəтерлердің жоспарлануын көру де бар) егжей-тегжейлі танысуға болады.

Назар аударыңыз, өзгерту!

Ұйымның атауы «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ 2014 жылғы 31 желтоқсанда аяқталатын жылдағы капиталға өзгерістер туралы есеп Жол коды

Академия государственного управления при Президенте Республики Казахстан объявляет прием на очную форму обучения на 2015 год

Ќўрметті салымшылар!

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2010 жылғы 20 тамыздағы №422 бұйрығына 6-қосымша

Компоненттер атауы

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясы 2015 жылға күндізгі оқу нысанына оқуға қабылдау жариялайды

402 493

-7 498

522 493

Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті «Егемен Қазақстан» газетінің 2015 жылғы 23 маусымдағы №116 (28594) санының 9 бетіндегі ақпараттық хабарламасына мынадай өзгерістер енгізіп, былайша дұрыс оқылуын сұрайды: Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2015 жылғы 16 шілдеде (Астана уақытымен) сағат 12.00-ден 17.00-ге дейін www.gosreestr. kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі объектілерді сату жөнінде №5 электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына объектілер қойылады: 1. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 031CS06, Газ-31105-801 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 140. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) «Атырау облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 1 964 175 теңге. Алғашқы бағасы – 392 835 теңге. Төменгі бағасы – 102 795 теңге. Кепілді жарна – 58 926 теңге. 2. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі 021CS06, Газ-31105-501 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 140. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты аппаратының) «Атырау облыстық сотының кеңсесі» ММ. Бастапқы бағасы – 1 983 670 теңге. Алғашқы бағасы – 396 734 теңге. Төменгі бағасы – 103 815 теңге. Кепілді жарна – 59 511 теңге. 3. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі E052BN, Ваз-21104 автокөлігі. Атырау қаласы, Студенттер даңғылы, 212. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 1 696 840 теңге. Алғашқы бағасы – 339 368 теңге. Төменгі бағасы – 88 804 теңге. Кепілді жарна – 50 906 теңге. 4. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі E051BN, Ваз-21104 автокөлігі. Атырау қаласы, Студенттер даңғылы, 212. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Бастапқы бағасы – 1 696 840 теңге. Алғашқы бағасы – 339 368 теңге. Төменгі бағасы – 88 804 теңге. Кепілді жарна – 50 906 теңге. 5. 2002 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі E006NS, Ваз-21102 автокөлігі. Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 20. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бас басқармасы. Бастапқы бағасы – 1 556 675 теңге. Алғашқы бағасы – 311 335 теңге. Төменгі бағасы – 90 520 теңге. Кепілді жарна – 46 701 теңге. 6. 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е234BS, Ваз-21214 автокөлігі. Атырау қаласы, Махамбет көшесі, 116б. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті «Атырау облысының статистика департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 1 750 680 теңге. Алғашқы бағасы – 350 136 теңге. Төменгі бағасы – 91 621 теңге. Кепілді жарна – 52 521 теңге. 7. 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е291BS, Ваз-21214 автокөлігі. Атырау қаласы, Махамбет көшесі, 116б. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті «Атырау облысының статистика департаменті» ММ. Бастапқы бағасы – 1 750 680 теңге. Алғашқы бағасы – 350 136 теңге. Төменгі бағасы – 91 621 теңге. Кепілді жарна – 52 521 теңге.

Ќўрметті салымшылар!

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» шеңберінде Астана қаласының əкімдігімен Астана қаласы, Есіл өзенінің оң жақ жағалауы, жобалық атаулары №2331, 23-16, 23-17, 23-30, А98 көшелерінің қиылысында орналасқан 5-қабатты тұрғын үй, №13 лот (№2 лот), барлығы 99 пəтер, 1 шаршы метрінің бағасы 120 000 теңге болатын тұрғын үй кешені құрылысы бойынша құрылыстың аяқталу мерзімінің өзгеруіне байланысты Ынтымақтастық келісімінің №1 қосымша шартына қол қойылғандығын хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың желтоқсан айы. Тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулына қатысуға өтініш қабылдау мерзімі шамамен 2015 жылғы 30 қыркүйектен 30 қарашаға дейінгі аралықта. Банктің Астана қ., Сығанақ к-сі, 29, ВП-3 мекенжайында орналасқан филиалында немесе: Астана №1 ҚО, Мəскеу к-сі, 29 (34-пəтер), Астана №2 ҚО, Кенесары к-сі, 4, Астана №3 ҚО, Қажымұқан к-сі, 12а мекенжайларында жəне де Банктің www.hcsbk.kz Интернет-ресурсында тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулын құру тəртібімен жəне құрылыс нысанының сипаттамасымен (соның ішінде ғимарат қасбетін жəне пəтерлердің жоспарлануын көру де бар) егжей-тегжейлі танысуға болады.

 Еске алу

Жарқын бейнесі жадымызда Осыдан бес жыл бұрын дүниеден озған Ұзақберген Бекпағанбетовтің есімін жерлестері əлі күнге мақтанышпен еске алады. Ол 1942 жылы Байғанин ауданының Жарқамыс ауылында дүниеге келді. Мектеп бітірген соң Ташкент ауыл шаруашылығы институтының инженерлікирригациялық жəне механизация факультетінде оқып, жерге орналастыру инженері мамандығын игеріп шықты. Еңбек жолын Ақтөбе қаласындағы «Казземгипросовхозстрой» мемлекеттік жоспарлау институтының жоспарлау бөлімінде инженер болып бастап, кейін аға инженер қызметіне көтерілді. Туып-өскен ауылы Оймауытта құрылыс шебері ретінде жаңа үйлер салуға үлес қосты. Əр жылдарда Ақтөбедегі «Казземсельпроект» институтында жоспарлау шеберханасының жетекшісі бас жобалау инженері, «Казгипросельхоз» институтында бас жобалау инженері, облыстық агроөнеркəсіп комитетінде жобалау-сметалық бөлім басшысы, сондай-ақ облыстық

деңгейдегі жауапты қызметтерді атқарды. Ол қызметте кəсіби білік тілігімен, адалдығымен, еңбекқорлығымен дараланды. Отбасында зайыбы, белгілі дəрігер, денсаулық саласының үздігі Несібелі Сақтағанқызымен екі ұл тəрбиелеп өсірді. Ұзақберген аға балаларына ғана емес, туған-туыстарына, ауылдастарына да қамқоршы еді. Үлкен ұлы Ғалымжан Шымкент медицина институтын бітіріп, қазір Орал қаласындағы Батыс Қазақстан облысы бойынша сот сараптамасы институтының директоры. Ал кенже ұлы Асқар Мəскеу энергетика институтын тəмамдап, сонда техника ғылымдарының кандидаты дəрежесін қорғап, бүгінгі таңда «Қызылордажылуэлектрорталығы» мемлекеттік кəсіпорнының директоры болып істейді. Айтулы азамат Ұзақберген Бекпағанбетовтің жарқын бейнесі жадымызда сақтала береді. Еске алушылар: отбасы, ағайын-туысқандары, жора-жолдастары.

Ұзақберген ағаны еске түсіруге арналған ас 26 маусымда сағат 12.00-де Ақтөбе қаласындағы «НұрҒасыр» мешітінде беріледі. Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Қазақстан Республикасы Президентінің Əкімшілігі Əкімшіліктің қызметкері Айдар Мұратұлы Жиенбековке əкесі Мұрат ƏНУАРБЕКҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Атамекен» Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басшылығы мен ұжымы ҰКП төралқасы Логистика жəне тасымалдау комитеті төрағасының орынбасары, Қазақстанның «KAZLOGISTICS» көлік одағы төрағасының орынбасары Юрий Лавриненкоға əкесі Иван ЛАВРИНЕНКОНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

«Медтехника» АҚ «Қазақстан Халық Банкі» АҚпен ірі мəміле жасау туралы өзінің акционерлеріне, кредиторларына жəне өзге мүдделі түлғаларға хабарлайды.

«Атамекен» Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басшылығы мен ұжымы Ұлттық кəсіпкерлер палатасының Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісіндегі жəне Үкіметіндегі өкілі Аманжан Мəкəрімұлы Жамаловқа əпкесі Сəния Мəкəрімқызы ЖАМАЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

АО «Медтехника» уведомляет своих акционеров, кредиторов и иных заинтересованных лиц о совершении крупной сделки с АО «Народный Банк Казахстана».

«Атамекен» Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басшылығы мен ұжымы Ұлттық кəсіпкерлер палатасы жұртшылықпен байланыс департаменті директорының орынбасары Шұға Əлжанқызы Наурызбаеваға анасы Назым Ермағанбетқызы БЕКМАҒАНБЕТОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz www.egemen.kz

Кеше Астана қаласының жанындағы 68665-əскери бөлімінде баспасөз қызметкерлерінің төл мерекесіне арналған іс-шара жəне Ұлы Жеңістің 70 жылдығына орай, Қорғаныс министрлігі ұйымдастырған «Мəңгі есімізде» атты республикалық шығармашылық байқаудың жеңімпаздарын марапаттау рəсімі болып өтті.

25 маусым 2015 жыл

 Бəрекелді!

10 000 000

Салтанатты шараны еліміздің Қорғаныс министрінің орынбасары, генерал-майор Талғат Мұхтаров ашып, журналистерді кəсіби мерекесімен құттықтап, республикалық байқаудың же ңімпаздарына дипломдар мен бағалы сыйлықтар тапсырды. Ұйымдастыру комитетіне Қазақстанның барлық өңірлерінен шығармашылық байқауға 70 өтінім келіп түскен екен. Байқауға республикалық газет, радио, телевидение жəне ақпараттық агенттіктердің журналистерінің қолынан шыққан туындылар қатыстырылды. Атап айтқанда, Ұлы Отан соғысының 70 жылдығына байланысты жазылған екінші дүниежүзілік соғыстың тарихына қатысты тың деректер, майдангерлер мен тыл еңбеккерлерінің жанқиярлық ерлік шежіресі, ұрыс алаңында қаза болғандарды іздеу туралы материалдар сараланды. Мемлекеттік жəне орыс тілдерінде келіп түскен шығармалардың жеңімпаздары 5 номинация бойынша анықталды. Сөйтіп, «Баспасөз басылымдарындағы үздік шығарма» номинациясы бойынша республикалық «Егемен Қазақстан» газетінің шолушысы Жылқыбай Жағыпарұлы жəне «Екібастұз жаршысы» газетінің журналисі Қанат Алдабаев жеңімпаз деп танылды. «Үздік телесюжет/ телебағдарлама» номинациясы бойынша «24.kz» телеарнасының

журналисі Жасын Біркенов пен «Мир» телеарнасының журналисі Татьяна Жигунова, «Үздік радиосюжет/радиобағдарлама» номинациясы бойынша «Қазақ радиосының» тілшісі Мəдина Ишанова жəне «Тенгри FМ» радиосының тілшісі Ирина Лелявская жеңіп шықты. «Интернет-басылымдардағы үздік жарияланым» номинациясында «Казинформ» ақпарат агенттігінің журналисі Мұрат Жакеев пен «Tengrinews.kz» интернетпорталының журналисі Батыр Қазыбаев, ал «Үздік фотоочерк/ фоторепортаж» номинациясы бойынша «Казахстанская правда» газетінің фототілшісі Юрий Беккер жеңімпаз атанды. Сонымен бірге, «Мəңгі есімізде» республикалық шығармашылық байқауының қорытындысын шығару комиссиясы

азаматтық белсенділігі үшін жеке шығармаларға арнаулы номинация тағайындады. Осы номинация бойынша Қорғаныс министрінің арнайы дипломдарымен жəне бағалы сыйлықтарымен «Егемен Қазақстан» газетінің ардагер журналисі Ержұман Смайыл, Ақтөбе облыстық газетінің тілшісі Өтеміс Əкімов, «24.kz» телеарнасының журналисі Дмитрий Олейников жəне «Қазақстан» телеарнасының журналисі Ернұр Нұрғалиев марапатталды. 68665-əскери бөлімінде өткен салтанатты рəсім Қорғаныс министрлігі Орталық ансамблі əртістерінің мерекелік концертіне ұласты. Сонымен бірге, мерекелік шараға жиналған журналистер дала асханасында сарбаздар дастарқанынан дəм тəтті. «Егемен-ақпарат».

– Бїкілодаќтыќ сахнада шырќалєан əн

Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Ол – «Защита-Астана» жүрдек пойызымен Өскемен қаласынан келген Күлəш Құнанбаева болатын. 10 000 000-шы жолаушыға бағалы сыйлық – Iphone 6 ұялы телефоны табыс етілді. Мұндай салтанатты қарсы алуды күтпеген К.Құнанбаева: «Бұл мен үшін тосын сый болды! Расында электронды билет өте ыңғайлы, қолжетімді жəне ең бастысы, уақытымызды үнемдейді», – деді шын жүректен. Қазіргі уақытта билеттер интернет арқылы ғана емес сонымен қатар, республика бойынша 17 мыңнан астам терминалдар арқылы да сатылуда. Қазақстанда электронды билеттерді сату жүйесі жыл сайын жетілдірілу үстінде. Жылдың аяғына дейін билеттер жедел қосымшалар (мобильді) жəне еліміздегі барлық пошта бөлімшелері арқылы сатылатын болады.

Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Егемен Қазақстан».

Əйел їшін еѕ жаманы – жалєыздыќ Жақында əлеуметтік желілерде Қытай елінде білім алып жүрген қазақ қыздарының көбісінің ішімдікке құмар екені, араққа сылқия тойып алып, жатақханаларда жын-ойнақ жасайтыны туралы ақпараттар елді дүр сілкіндіргенді. Абырой болғанда артынша олардың жалған екені, əлдекімдердің қысастықпен жария етіп жібергені мəлім болды. Əйтсе де, соңғы жылдары əйелдердің алкогольді ішімдікке құмартып бара жатқаны тосын жаңалық болмай қалды. «Ауруын жасырған өледі» деген. Отбасының берекесі болуы тиіс аналардың араққа салынып кетуінің себебі неде? Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

– Бүгінгі таңда диспансерлік есепте 8620 адам тіркелген болса, оның 1011-і əйелдер, – дейді бұл жөнінде Жамбыл облыстық наркологиялық диспансерінің бас дəрігері Жақып Жексембиев. – Шынын айту керек, күнделікті өмірде əйелдердің маскүнемдігі жайында көпшілік жақсы біле бермейді. Мəселен, ащы сумен дос болған əйелдердің саны ерлерге қарағанда, əлдеқайда аз дейді. Бірақ бұл – қате. Шындығында, ерлердің ішімдікке салынуы бірден көзге түсіп қалады. Ал əйелдер болса

мұндай жаман əдеттен ұялады, көп ретте ондай қылықтарын жасырып жүреді. Əсіресе, ет жақындарына білдірмеуге тырысады. Біздің диспансерде емделіп жүрген əйелдердің бірі жұмыс сатысы бойынша алға басудың орнына бос уақытын бала тəрбиелеуге арнайды. Былайша қарасаңыз, ешқандай сөкеттік жоқ. Əйтсе де, қырық жасқа аяқ басқан кезде ерлі-зайыптылар арасындағы арақатынас өзгерген. Жұбайлардың ортақ əңгі месі азайып, бір-біріне деген қызығушылықтары жоғалады. Мұндай көріністердің соңы көбіне шаңырақтың шайқалуына əкеліп соғады.

– Біздің түсінігімізде əйелдің араққа салынуына негізінен тұрмыстың төмендігі, күнкөрістің қиындығы себеп болатын сияқты еді... – Əрине, əйел күйзеліске ұшыраған кезде ішіп ке туі мүмкін. Бірақ, қазір мұн дайлардың қатарында дəулетті отбасылардың əйелдері де бар. Оларда бəрі бар. Күйеу, бала, үй, байлық. Бірақ күйеуі тек өз жұмысымен ғана айналысады, балалары мектепте немесе балабақшада. Көрдіңіз бе, əйел тағы да жалғыз қалды. Отбасы, жұмысы бар, бірақ, өмірден лəззат алмайды. Осыдан кейін алдымен қымбат ішімдік ішіп, кейіннен есірткі пайдалануға бейімделіп кеткен əйелдер де жетерлік. Тіпті, ұйықтау үшін немесе ашуын басып, өзін тыныштандыру үшін жиі-жиі ащы судан ұрттап, алты ай немесе бір жылдай уақыт өткенде сол «дəрісінен» бас тарта алмайтын жағдайға жеткендер де бар. Өкінішке қарай, біздің қоғамда əлі де саламатты өмір салтын ұстанып, бассейнге, фитнесорталыққа бару деген жүзеге аспай отыр. Жамбыл облысы.

 Қылмыс

Ќойды ќасќырєа баќтыру ма? Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Фотоэтюд “Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы

Айнаш ЕСАЛИ,

 Тіршілік түйткілдері

, н е р у ə д л а ! Б ќ ы л а л а б , н шіркі

Меншік иесі:

«Саєындым Алматымды»

Кеше «Жолаушылар тасымалы» АҚ өкілдері Астана вокзалында электронды тəсілмен билет сатып алған 10 000 000-шы жолаушыны күтіп алды.

«Мəѕгі есімізде»

байќауыныѕ жеѕімпаздары марапатталды

 Хит хикаясы

Суретті түсірген Айтжан МҰРЗАНОВ.

Елімізде Ауыл шаруашылығы министрлігіне қарайтын Ветеринарлық бақылау жəне қадағалау комитеті құрылған. Ал ел өңірлерінде оның аумақтық инспекциялары жұмыс жасайды. Қазіргі кезде бұл құрылымдарға жүктеліп отырған ведомстволық жауапкершілік өте жоғары. Əйтсе де, Батыс Қазақстан облыстық инспекциясының лауазымды қызметкерлері елімізге алыс шетелдерден ет өнімдерін жеткізу кезінде өздеріне сеніп тапсырылған тікелей функциялық міндеттерді белден басқаны белгілі болып отыр. Мұндай кереғарлықтар мен заңсыздықтарды Батыс Қазақстан облыстық прокуратурасы анықтады. Атап айтқанда, аталған инспекцияның мемлекеттік ветеринарлық-санитарлық инспекторлары Марат Қабденов

пен Серік Сүндетов осын дай лас іс-əрекетке барған. Олар елімізге жалған ветеринарлық сертификаттар бойынша ет өнімдерінің жеткізілуіне көздерін жұма қараған. Оны көрсе де көрмегендей түр көрсеткен. Бұл тұрғыда жасалған прокурорлық тексерулер ет өнімдерін жіберуші Бразилия елінен сертификат түпнұсқасының жоқ болғанын растайды. Сонымен бірге, Литва Республикасынан берілген құжат та тиісті үлгіге сəйкес келмеген. Соған қарамастан, жоғарыда аты-жөндері көрсетілген лауазымдық қызметкерлер осы сертификаттарды заңсыз түрде қайта ресімдеген. Кейін ет өнімдері тиелген автокөлік Ресей Федерациясында ұсталған. Сірə, халқымыз қойды қасқырға бақтыру деген тіркесті осындайда айтса керек. Батыс Қазақстан облысы.

Сазы да, сөзі де үйлескен, жазылғанына қырық жылдан асса да жұрт жатқа айтатын, хит болудан ешқашан қалмаған, қостанайлық ақын Серікбай Оспановтың сөзіне жазылған жақсы əннің бірі – «Сағындым Алматымды» туындысы. Бұл əннің туу тарихы талай рет жазылған, айтылып та жүр. Дегенмен, жүрекке жеткізіп жазатын Алтынбек Қоразбаев секілді дарынды композитордың осы əнінен аттап кете алмасымыз белгілі. – «Сағындым Алматымды» əні Құрманғазы атындағы консерваторияны енді ғана тəмамдап, Жамбыл облыстық «Алатау» əнби ансамблін басқарып жүрген кезімде шыққан еді. Нағыз жастық дəурен, бес жылдық студенттік қызықты кездерімнің бəрі Алматыда өтті. Осы туындыда айтылатын Көктөбе мен Алматының саябақтарында қыдырған күндерімді шын сағынып, əннің алғашқы шумақтарын ептеп құрастыра бастадым, – дейді композитор.

Сонымен, 1974 жылы Алтынбек Қоразбаев ағамыз Алматыға «Алтыбақан» деген телехабарға келеді. Бұл өзі ұйымдастырған «Алатау» триосының халыққа енді таныла бастаған кезі екен. Содан сазгер Қазақ радиосындағы досы Əнуар Бекжановқа сағыныштан туған жаңа шығармасын орындап береді. Мəтіні шалағайлау əнді тыңдаған досы: «Жақсы дүние екен. Бірақ, осында менімен бірге жұмыс істейтін Серікбай Оспанов деген жігіт бар. Өлеңін соған жаздырайық», деген ұсыныс айтады. Келесі күні жамбылдық қонақ жатқан «Жетісу» мейманханасына ақын бес жасар ұлын ертіп, сəлем бере келеді. Сол арада «Сағындым Алматымды» əні бірнеше мəрте орындалады. Біраз уақыттан кейін əдемі саз үнін əрі тыңдап, бері тыңдап ойланып қалған ақын үндеместен кетіп қалады. Сөйтіп, ертеңіне қайта есік қағып, қазір кең таралып кеткен өлеңді композитор қолына ұстатады. Қосамын əнге атыңды, Тосамын əр хатыңды. Сағындым алма бағын, Арайлы Алматымды. Сағындым аққу үнді, Сағындым ақ гүлімді. Алматым, сыйладың сен, Шабытты шаттығымды... Мəтін композиторға қатты ұнайды. Алғашқы жылдары əнді өзі орындап, кейіннен Жамбыл облыстық «Алатау» триосының репертуарына енгізеді. – 1982 жылы Жамбыл облыстық филармониясын басқарып жүргенімде, біздің өңірге Ресей халық артисі Валентина Толкунова гастрольдік сапармен келді, – дейді композитор. – Қадірлі меймандарды қонақжайлылықпен күтіп отырғанымызда, Валентина: «Жолдас директор, сізді композитор деп естіп едік. Бір əніңізді орындап бермейсіз бе?» деді. Мен домбырамен «Сағындым Алматымды» туындысын шырқап

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

бердім. Əн аяқтала салысымен, ол кісі: «Мына əніңізді маған сыйға тартыңыз. Мен орысша аударып, оркестрге түсіріп, Ресейдің үлкен сарайларында орындаймын», деді шын көңілмен. Əншімен бірге киносценарист, əрі ақын Оскар Волин жəне атақты эстрадалық пианист Давид Ашкенази бірге келген болатын. Оскар Волин менен əннің мағынасын сұрады. Түсіндіріп беріп едім, ол табан астында: Древний город в цветах, Мудрый ты, как аксакал. Лебедем белый плывешь, Город мой Алма-Ата, – деп орысшаға аударып жіберді. Бізді бағанадан бері тыңдап отырған Давид Ашкенази əнді нотаға түсіріп алды да: «Бұл əнді ертең кешке жұртшылыққа тарту ететін боламыз», деді. Келесі күні Валентина Толкунова Қаратау қаласында концерт қойды. Мен осы шараға жауапты болғаннан кейін кеш барысын тексеріп келгенмін. Сөйтсем, Валентина сахнадан: «Жолдас директор, бүгін сіздің əніңізді орындаймыз», дейді. Залда отырып, əнді қазақ жəне орыс тілдерінде

тыңдап, өзімді керемет бақытты сезіндім. Осы уақыттан бастап менің шығармашылығымның шарықтау шағы басталды, – дейді Алтынбек Қоразбаев журналист Қаншайым Байдəулетке берген сұхбатында. – Бірақ, мен Валентинаның сол күні айтып кеткеніне тіпті, сенген жоқ едім. Менің əнімді Ресейдің өнер жұлдыздары орындап тұрғаны шығармашылығыма үлкен қуаныш сыйлады. Ал бір ай өткен соң, ұмытпасам, қазан айында Валентина осы əнді Алматыдағы бұрынғы Ленин қазіргі Республика сарайында орындады. Одан кейін Алматыда 1984 жылы бүкіл Кеңес Одағы композиторларының симпозиумында да əн Ресей əншісінің орындауында шырқалды. Сол себепті де, мен «Сағындым Алматымды» əнінің халыққа кеңінен таралуын Валентина Толкунованың есімімен байланыстырамын. Дегенмен де, бұл əнді Мақпал Жүнісова, Нұрғали Нүсіпжанов та өз деңгейінде жақсы орындады. Ал «МузАРТ» тобының орындауын əннің қайта тууы деп түсінемін, – дейді Алтынбек Қоразбаев. Валентина Толкунова Мəскеуге оралған соң, қазақ композиторына берген уəдесінде тұрып, əнді эстрадалық-симфониялық оркестрмен айтады. 1983 жылы Одақ бойынша «Өмірді əнмен өрнектеп» фестивалі Алматыда өтеді. Сол басқосуда он бес республика өнерпаздары алдында Кеңес Одағының сүйікті əншілерінің бірі Валентина Толкунова «Сағындым Алматымды» нақышына келтіріп шырқайды. Əн ұзақ уақыт телеарналардан түспейді. Табиғатты қолына қалам ұстағаннан бері жырлап келе жатқан талантты ақындарымыздың бірі Серікбай Оспанов та: «Алматымды сағынғанда осы əнді тыңдап жүремін», – дейді. АЛМАТЫ.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Дастан КЕНЖАЛИН.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №590 ek


13

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 16 маусым

№435

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

Астана, Үкімет Үйі

2015 жылғы 17 маусым

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» 1998 жылғы 24 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 21-1-баының 2-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 16 маусымдағы № 435 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Барлаумен немесе өндірумен байланысты емес жерасты құрылыстарын салуға және (немесе) пайдалануға жер қойнауын пайдалану құқығын беру, сондай-ақ барлаумен немесе өндірумен байланысты емес жерасты құрылыстарын салуды және (немесе) пайдалануды жүзеге асыру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 мамырдағы № 581 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 40, 503-құжат). 2. «Барлаумен немесе өндірумен байланысты емес жерасты құрылыстарын салуға және (немесе) пайдалануға жер қойнауын пайдалану құқығын беру, сондай-ақ барлаумен немесе өндірумен байланысты емес жерасты құрылыстарын салуды және (немесе) пайдалануды жүзеге асыру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 мамырдағы № 581 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 17 қыркүйектегі № 981 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 54, 766-құжат). 3. «Жер қойнауын ұтымды пайдалану саласындағы талаптарды бұзу салдарынан келтірілген залалдың мөлшерін айқындау қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 15 ақпандағы № 139 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 20, 244-құжат). 4. «Пайдалы қазбалар жатқан алаңдарда құрылыс салуға рұқсат беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 26 маусымдағы № 720 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 44, 578-құжат). 5. «Пайдалы қазбалар жатқан алаңдарда құрылыс салуға рұқсат беру қағидасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 27 маусымдағы № 720 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 24 қазандағы №1144 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., №62, 851-құжат).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

№436

«Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы 10-бабының 2) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті уларды өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау, өткізу, пайдалану, жою жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиар; 2) Қазақстан Республикасы Ұлттық экономикасы министрлігінің Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті уларды өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау, өткізу, пайдалану, жою жөніндегі қызметті жүзеге асыруға арналған лицензияны беруді өтініш берушінің Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкестігі бөлігінде келісетін уәкілетті орган болып айқындалсын. 2. «Уларды өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау, өткізу, пайдалану, жою бойынша қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 21 қаңтардағы № 18 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 11, 205-құжат) күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Жалпы республикалық Қазақстан жастарының форумы туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 982 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005 ж., № 36, 505-күжат) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Астана, Үкімет Үйі

Ғарыш кеңістігін пайдалану саласындағы қызметті лицензиялауды жүзеге асыру жөніндегі лицензиар мен «Ғарыш объектілерін және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы куәлік» екінші санаттағы рұқсатын беретін уәкілетті органды айқындау туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы 10-бабының 2) және 4) тармақшаларына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналар: 1) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитеті ғарыш кеңістігін пайдалану саласындағы қызметті жүзеге асыруға арналған лизенцияны беру жөніндегі лицензиар; 2) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Аэроғарыш комитеті «Ғарыш объектілерін және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы куәлік» екінші санаттағы рұқсатын беретін уәкілетті орган болып айқындалсын. 2. «Ғарыш кеңістігін пайдалану саласындағы қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 қаңтардағы № 77 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013ж., №13, 244-құжат) күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы Астана, Үкімет Үйі

Мемлекеттік кепілдікпен берілетін мемлекеттік емес қарыздардың қаражаты есебінен қаржыландыру ұсынылып отырған инвестициялық жобалардың 2015 жылға арналған тізбесін бекіту туралы 2008 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 216-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған мемлекеттік кепілдікпен берілетін мемлекеттік емес қарыздардың қаражаты есебінен қаржыландыру ұсынылып отырған инвестициялық жобалардың 2015 жылға арналған тізбесі бекітілсін. 2. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2015 жылғы 17 маусымдағы №439 қаулысымен бекітілгн Мемлекеттік кепілдікпен берілетін мемлекеттік емес қарыздардың қаражаты есебінен қаржыландыру ұсынылып отырған инвестициялық жобалардың 2015 жылға арналған тізбесі Р/с № 1

1

Жобаның атауы

Жобаның Іске асыру жалпы құны кезеңі (жылдар) 2 3 4 Азия Даму 228, 00 2015-2020 Банкі қаражаты есебінен екінші деңгейдегі млн. АҚШ банктер арқылы шағын және орта бизнесті долларына қаржыландыру балама

№442

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Жыныстық сәйкестендіруде ауытқушылығы бар адамдарды медициналық куәландыру және олардың жынысын ауыстыруды жүргізу қағидаларын бекіту туралы» 2011 жылғы 7 желтоқсандағы № 1484 және «Кәсіптік қызметтің жекелеген түрлерін, сондай-ақ жоғары қауіп көзіне байланысты жұмысты жүзеге асыруға арналған медициналық психиатриялық қарсы айғақтар тізбесін бекіту туралы» 2009 жылғы 4 желтоқсандағы № 2015 қаулыларының күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Мыналардың күші жойылды деп танылсын: 1) «Жыныстық сәйкестендіруде ауытқушылығы бар адамдарды медициналық куәландыру және олардың жынысын ауыстыруды жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 7 желтоқсандағы № 1484 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 7, 134-құжат); 2) «Кәсіптік қызметтің жекелеген түрлерін, сондай-ақ жоғары қауіп көзіне байланысты жұмысты жүзеге асыруға арналған медициналық психиатриялық қарсы айғақтар тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 4 желтоқсандағы № 2015 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 57, 490-қүжат). 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

№438

8. 9.

1998 жылғы 18 қыркүйектегі №243

Нұрқазған (Самар)

1997 жылғы 3 наурыздағы №109

Абыз

2005 жылғы 3 наурыздағы №1681

10. Ақбастау

2007 жылғы 11 наурыздағы №2321

11. Шатыркөл

2000 жылғы 4 желтоқ-сандағы №583

мыс күміс алтын мыс алтын күміс мыс күміс алтын мырыш мыс күміс алтын мырыш мыс күміс алтын

1,5 % 1,6% 2,0 % 2,5 % 1,2% 5% 1,7% 2,0 % 5,0 % 5,0 % 3,5 % 3,0 % 4,0 % 3,5 % 1,8 % % %

«Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС

2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін

«Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС

2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016

«Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС «Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС

жылғы 1 қаңтарға дейін 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін ».

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы Астана, Үкімет Үйі

«Медициналық қызметтер көрсету сапасына ішкі және сыртқы сараптамаларды ұйымдастыру мен жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 желтоқсандағы № 1577 қаулысының күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Медициналық қызметтер көрсету сапасына ішкі және сыртқы сараптамаларды ұйымдастыру мен жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 22 желтоқсандағы № 1577 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 9, 178-қүжат) күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы №444

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

№448

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп тану туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің кейбір шешімдерінің күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 17 маусымдағы № 448 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкіметінің күші жойылған кейбір шешімдерінің тізбесі 1. «Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы № 1559 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2009 ж., № 42, 408-құжат). 2. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы № 1559 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 тамыздағы № 849 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2010 ж., № 49, 451-құжат). 3. «Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы № 1559 қаулысына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 31 тамыздағы № 982 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2011 ж., № 52, 738-құжат). 4. «Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы №1559 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 11 желтоқсандағы № 1574 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 3, 53-құжат). 5. «Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 қазандағы № 1559 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 17 сәуірдегі № 366 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 29, 238-құжат).

2015 жылғы 17 маусым

№452

Астана, Үкімет Үйі

Петропавл қаласының әкімшілік шекарасын өзгерту туралы 2003 жылғы 20 маусымдағы Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 13-бабының 5) тармақшасына және «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы» 1993 жылғы 8 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабының 2) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес Қызылжар ауданының жалпы алаңы 359 гектар жерлерінің бір бөлігін Петропавл қаласының шегіне қосу арқылы Петропавл қаласының әкімшілік шекарасын өзгерту туралы Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 2014 жылғы 10 сәуірдегі № 24/21 шешіміне және «Солтүстік Қазақстан облысының Петропавл қаласы мен Қызылжар ауданының шекараларын өзгерту туралы ұсыныстар енгізу туралы» Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің 2014 жылғы 10 сәуірдегі № 95 қаулысына келісім берілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Аудан атауы

Ауылдық округ, ауыл атауы

Петропавл қаласының шегіне қосылатын жерлердің ауданы

1 Қызылжар

2 Рощин ауылдық 359 округі Барлық жерлер: 359

гектар

Оның ішінде: егістік

орман белдеуі

4

5

3 355

Астана, Үкімет Үйі

Жарылғыш және пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды әзірлеу, өндіру, сатып алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиарды айқындау туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы 10-бабының 2) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті жарылғыш және пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды әзірлеу, өндіру, сатып алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиар болып айқындалсын. 2. «Жарылғыш және пиротехникалық заттар мен олар қолданылып жасалған бұйымдарды әзірлеу, өндіру, сатып алу және өткізу жөніндегі қызметті лицензиялаудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 15 мамырдағы № 488 қаулысының (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 33, 498-құжат) күші жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

кезеңнің құжаттарын зерделеу қажет болған жағдайларда, мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі аяқталғаннан кейін көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік қызмет көрсету мерзімін күнтізбелік 30 (отыз) күннен аспайтын мерзімге ұзартады, бұл туралы қарау мерзімі ұзартылған күннен бастап күнтізбелік 3 (үш) күн ішінде өтініште көрсетілген мекенжайға хат жолдау арқылы көрсетілетін қызметті алушы хабарландырылады. ХҚО-ға жүгінген кезде құжаттарды қабылдау күні мемлекеттік қызметті көрсету мерзіміне кірмейді; 2) көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілген ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут; 3) көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат берілген ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут, ХҚО-да – 20 (жиырма) минут. 5. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нәтижесі – әлеуметтік-құқықтық сипаттағы келесі мәліметтерді: жұмыс өтілін, жалақы мөлшерін, жасын, отбасының құрамын, білімін, марапатталғанын, зейнетақы жарнасы мен әлеуметтік төлемдердің аударылуын, ғылыми дәрежелер мен атақтардың берілуін, жазатайым оқиғаны, емделуде немесе қоныс аударуда болуын, қуғын-сүргінге ұшырағанын, жаппай саяси қуғын-сүргiндер құрбандарын ақтау, Қарулы Күштерде, әскери бөлімдер мен құралымдардағы қызметін, экологиялық апат аймақтарында тұрғанын, бас бостандығынан айыру жерлерінде болғанын, азаматтық хал актілері, құқық белгілеуші және сәйкестендіру құжаттары жөніндегі мәліметтерді растау туралы мұрағат анықтамасы немесе олардың болмауы туралы жауап. Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру нысаны – қағаз түрінде. Порталда мемлекеттік қызметтің нәтижесін алу күні мен орны көрсетілген хабарлама беріледі. 7. Мемлекеттiк қызмет ақысыз негізде жеке және заңды тұлғаларға (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетіледі. 8. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексіне сәйкес жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.00-ге дейін. Өтінішті қабылдау және мемлекеттік қызмет нәтижесін беру сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін жүргізіледі, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.00-ге дейін. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет алдын ала жазылусыз және жедел қызмет көрсетусіз, кезек тәртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО – демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Құжаттарды қабылдау «электрондық» кезек тәртібімен, көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша, жеделдетілген қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады, электрондық кезекті портал арқылы «броньдауға» болады; 3) портал арқылы – тәулік бойы, жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда (көрсетілетін қызметті алушы жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес демалыс және мереке күндері жүгінген кезде өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет нәтижесін беру келесі жұмыс күні жүзеге асырылады). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не оның уәкілетті өкiлi: уәкілеттілігін растайтын құжат бойынша заңды тұлға; нотариалды куәландырылған сенімхат бойынша жеке тұлға) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: уәкілеттілігін растайтын құжат, немесе өкілдің нотариалды куәландырылған сенімхаты және жеке басты куәландыратын құжат (жеке басын сәйкестендіру үшін ұсынылады, көрсетілетін қызметті берушінің жұмыскері жеке басын куәландыру үшін құжаттың электрондық көшірмесін жасайды, одан кейін оның түпнұсқасын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады); осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша толтырылған өтініш (болған жағдайда сұрау салынған мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелері өтінішке қоса беріледі). Құжаттардың қабылданғандығын құжаттарды қабылдау күні мен уақыты, құжаттарды қабылдаған тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты көрсетілген мөртабан бар көрсетілетін қызметті алушы өтінішінің көшірмесі растайды; 2) ХҚО-ға: уәкілеттілігін растайтын құжат, немесе өкілдің нотариалды куәландырылған сенімхаты және жеке басты куәландыратын құжат (жеке басын сәйкестендіру үшін ұсынылады, көрсетілетін қызметті ХҚО жұмыскері жеке басын куәландыру үшін құжаттың электрондық көшірмесін жасайды, одан кейін оның түпнұсқасын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады); осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша толтырылған өтініш (болған жағдайда сұрау салынған мәліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелері өтінішке қоса беріледі). Көрсетілетін қызметтi алушының жеке басын растайтын құжаттардың мәліметтерін көрсетілетін қызметті беруші мен ХҚО-ның қызметкерi «электрондық үкімет» шлюзі арқылы тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті беруші мен ХҚО-ның қызметкерi, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының келісімін алады. Құжаттарды ХҚО арқылы қабылдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға тиісті құжаттардың қабылданғаны туралы қолхат беріледі. ХҚО-да мемлекеттік қызметтің дайын нәтижесін беру тиісті құжаттардың қабылданғаны туралы қолхаттың негізінде жеке басын куәландыратын құжат бойынша (не оның уәкілетті өкiлi: уәкілеттілігін растайтын құжат бойынша заңды тұлға; нотариалды куәландырылған сенімхат бойынша жеке тұлға) жүзеге асырылады. ХҚО мемлекеттік қызмет нәтижесін 1 (бір) ай бойы сақтауды қамтамасыз етеді, одан кейін оны көрсетілетін қызметті берушіге 1 (бір) ай бойы сақтау үшін тапсырады. Көрсетілетін қызметті алушы 1 (бір) ай өткеннен кейін жүгінген кезде ХҚО-ның сұрауы бойынша көрсетілетін қызметті беруші 10 (он) жұмыс күнінің ішінде жұмыс күнінің ішінде мемлекеттік қызметті көрсетудің дайын нәтижесін көрсетілетін қызметті алушыға беру үшін ХҚО-ға жолдайды; 3) порталға: көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолымен (бұдан әрі – ЭЦҚ) куәландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу (болған жағдайда растайтын құжаттардың электрондық көшірмелері қоса беріледі). Портал арқылы жүгінген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» мемлекеттік көрсетілетін қызметті көрсету үшін сұрау салудың қабылданғаны туралы мәртебе, сондай-ақ мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін алатын күні, уақыты мен орны көрсетілген хабарлама жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген құжаттар топтамасын толық ұсынбаған жағдайда ХҚО-ның қызметкері құжаттарды қабылдаудан бас тартады және осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қолхат береді. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мәселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің және (немесе) оның лауазымды адамдарының, халыққа қызмет көрсету орталықтарының және (немесе) олардың қызметкерлерінің шешімдеріне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымдану тәртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мәселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің және (немесе) оның лауазымды тұлғаларының әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымданған жағдайда шағым Министрліктің www.mks.gov. kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не Министрлік басшысының атына 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Орынбор көшесі, 8-үй, «Министрліктер үйі» ғимараты, № 15 кіреберіс мекенжайына беріледі. Шағым қолданыстағы заңнамада көрсетілген жағдайларда, жазбаша нысанда почта арқылы немесе электронды түрде, не көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі және күні) және шағымды қабылдаған адамның тегі, аты және әкесінің аты (болған жағдайда), шағымға жауап алу мерзімі мен берілетін орны көрсетілген талонды беру шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағымда: 1) жеке тұлғаның – тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), почталық мекенжайы; 2) заңды тұлғаның – атауы, почталық мекенжайы, шығыс нөмірі мен күні көрсетіледі. ХҚО қызметкерінің әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым ХҚО филиалы, бөлімі басшысына ХҚО-ның www.con.gov. kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар арқылы жолданады. ХҚО-ға қолма-қол, сондай-ақ пошта арқылы түскен шағымның қабылданғанын растау оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі және тіркеу күні шағымның екінші данасында немесе шағымның ілеспе хатында қойылады) болып табылады. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тәртібі туралы ақпаратты осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 17-тармағында көрсетілген бірыңғай байланыс-орталығының телефондары арқылы алуға болады. Шағымды портал арқылы жіберген кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметті берушінің өтінішті қарауы барысында жаңартылып отыратын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау туралы белгі, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Көрсетілетін қызметті берушінің мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде қаралуы тиіс. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын бағалау және бақылау жөнiндегi уәкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтерді көрсету сапасын бағалау және бақылау жөнiндегi уәкiлеттi органның атына түскен шағым тіркелген күнінен бастап 15 (он бес) жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушы заңнамада белгіленген тәртіппен сотқа жүгіне алады. 4. Мемлекеттік қызметтің, оның ішінде электрондық нысанда және халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы көрсетілетін қызметтің ерекшеліктері ескеріле отырып қойылатын өзге талаптар 13. Заңнамамен белгіленген тәртіппен өзін-өзі қарап күту, өздігінен жүріп-тұру, бағдарлай алу қабілетінен немесе мүмкіндігінен толық немесе ішінара айырылған көрсетілетін қызметті алушыларға мемлекеттік қызметті көрсету бірыңғай байланыс-орталығы арқылы жүгінгенде ХҚО қызметкері құжаттарды қабылдау үшін тұрғылықты жеріне шыға отырып жүргізеді. 14. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлары: 1) Министрліктің – www.mks.gov.kz интернет-ресурсында; 2) ХҚО-ның – www.con.gov.kz интернет-ресурсында 3) порталда орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сы болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 16. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тәртібі мен мәртебесі туралы ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 17. Мемлекеттік қызметті көрсету мәселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің телефондары Министрліктің www. mks.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. Мемлекеттік қызметтерді көрсету мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414, 8 800 080 7777. «Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

3

жолдар 6 1

Нысан

_________________________________ _________________________________ (көрсетілетін қызметті берушінің атауы) _________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) Почталық мекенжайы: ____________ ________________________________ Байланыс телефоны: _____________ Жеке сәйкестендіру нөмірі ___________

6. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нәтижесі – Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағат анықтамаларының және (немесе) мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль мөртаңбасын қою. Мемлекеттік қызметті көрсету нәтижесін беру нысаны – қағаз түрінде. Порталда мемлекеттік қызметтің нәтижесін алу күні мен орны көрсетілген хабарлама беріледі. 7. Мемлекеттiк қызмет ақылы негізде жеке және заңды тұлғаларға (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетіледі. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да төлемдер туралы» Кодексі (Салық кодексі) 540-бабының 8) тармақшасына сәйкес мемлекеттік бажды төлеу күніне белгіленген айлық есептік көрсеткіш мөлшерінің 50 (елу) пайызын құрайтын мемлекеттік баж алынады Мемлекеттік қызметті көрсету үшін мемлекеттік баж банктер немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар арқылы төленеді, олар мемлекеттік бюджетке мемлекеттік баж төленгені туралы құжат (төлем кұны мен күнін растайтын түбіртек немесе төлем тапсырмасы) береді. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуға электрондық сұрау салу портал арқылы берілген жағдайда, төлеу «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі (бұдан әрі – ЭҮТШ) арқылы немесе екінші деңгейдегі банктер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. 8. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 15 мамырдағы Еңбек кодексіне сәйкес жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті беруші – демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін. Құжаттарды қабылдау және мемлекеттік қызмет нәтижесін беру сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін жүргізіледі, түскі үзіліс сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз және жедел қызмет көрсетусіз, кезек тәртібімен жүзеге асырылады; 2) ХҚО – демалыс және мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Құжаттарды қабылдау «электрондық» кезек тәртібімен, көрсетілетін қызметті алушының қалауы бойынша, жеделдетілген қызмет көрсетусіз жүзеге асырылады, электрондық кезекті портал арқылы «броньдауға» болады; 3) портал – тәулік бойы, жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда (көрсетілетін қызметті алушы жұмыс уақыты аяқталғаннан кейін, Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес демалыс және мереке күндері жүгінген кезде өтініштерді қабылдау және мемлекеттік қызмет нәтижесін беру келесі жұмыс күні жүзеге асырылады). 9. Көрсетілетін қызметті алушы (не оның уәкілетті өкiлi: уәкілеттілігін растайтын құжат бойынша заңды тұлға; нотариалды расталған сенімхат бойынша жеке тұлға) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттардың тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: уәкілеттілігін растайтын құжат, немесе өкілдің нотариалды куәландырылған сенімхаты және жеке басты куәландыратын құжат (жеке басын сәйкестендіру үшін ұсынылады, көрсетілетін қызметті берушінің жұмыскері жеке басын куәландыру үшін құжаттың электрондық көшірмесін жасайды, одан кейін оның түпнұсқасын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады); осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша толтырылған өтініш; мемлекеттік мұрағаттың ілеспе хатымен бірге мемлекеттік мұрағат мекемесі берген, апостиль қойылатын мұрағат анықтамасы және (немесе) мұрағаттық құжаттардың көшірмелері; бюджетке мемлекеттік баж төленгенін растайтын құжат. Құжаттардың қабылданғандығын құжаттарды қабылдау күні мен уақыты, құжаттарды қабылдаған тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты көрсетілген мөртабан бар көрсетілетін қызметті алушы өтінішінің көшірмесі растайды; 2) ХҚО-ға: уәкілеттілігін растайтын құжат, немесе өкілдің нотариалды куәландырылған сенімхаты және жеке басты куәландыратын құжат (жеке басын сәйкестендіру үшін ұсынылады, көрсетілетін қызметті берушінің жұмыскері жеке басын куәландыру үшін құжаттың электрондық көшірмесін жасайды, одан кейін оның түпнұсқасын көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады); осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша толтырылған өтініш; мемлекеттік мұрағаттың ілеспе хатымен бірге мемлекеттік мұрағат мекемесі берген, апостиль қойылатын мұрағат анықтамасы және (немесе) мұрағаттық құжаттардың көшірмелері; бюджетке мемлекеттік баж төленгенін растайтын құжат. Көрсетілетін қызметтi алушының жеке басын растайтын құжаттардың мәліметтерін көрсетілетін қызметті беруші мен ХҚО-ның қызметкерi «электрондық үкімет» шлюзі арқылы тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті беруші мен ХҚО-ның қызметкерi, егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының келісімін алады. Құжаттарды ХҚО арқылы қабылдаған кезде көрсетілетін қызметті алушыға тиісті құжаттардың қабылданғаны туралы қолхат беріледі. ХҚО-да мемлекеттік қызметтің дайын нәтижесін беру тиісті құжаттардың қабылданғаны туралы қолхаттың негізінде жеке басын куәландыратын құжат бойынша (не оның уәкілетті өкiлi: уәкілеттілігін растайтын құжат бойынша заңды тұлға; нотариалды куәландырылған сенімхат бойынша жеке тұлға) жүзеге асырылады. ХҚО мемлекеттік қызмет нәтижесін 1 (бір) ай бойы сақтауды қамтамасыз етеді, одан кейін оны көрсетілетін қызметті берушіге 1 (бір) ай бойы сақтау үшін тапсырады. Көрсетілетін қызметті алушы 1 (бір) ай өткеннен кейін жүгінген кезде ХҚО-ның сұрауы бойынша көрсетілетін қызметті беруші 10 (он) жұмыс күнінің ішінде (Астана қаласында орналасқанға 1 (бір) жұмыс күнінің ішінде) мемлекеттік қызметті көрсетудің дайын нәтижесін көрсетілетін қызметті алушыға беру үшін ХҚО-ға жолдайды; 3) порталға: көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолымен (бұдан әрі – ЭЦҚ) куәландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу (болған жағдайда растайтын құжаттардың электрондық көшірмелері қоса беріледі). Портал арқылы жүгінген жағдайда көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» мемлекеттік көрсетілетін қызметті көрсету үшін сұрау салудың қабылданғаны туралы мәртебе, сондай-ақ мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін алатын күні, уақыты мен орны көрсетілген хабарлама жолданады. 10. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген құжаттар топтамасын толық ұсынбаған жағдайда ХҚО қызметкері құжаттарды қабылдаудан бас тартады және осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қолхат береді. 3. Мемлекеттік қызмет көрсету мәселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің және (немесе) оның лауазымды адамдарының, халыққа қызмет көрсету орталықтарының және (немесе) олардың қызметкерлерінің шешімдеріне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымдану тәртібі 11. Мемлекеттік қызмет көрсету мәселелері бойынша көрсетілетін қызметті берушінің және (немесе) оның лауазымды тұлғаларының шешімдеріне, әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағымданған жағдайда шағым көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына : 010000, Астана қаласы, Есіл ауданы, Орынбор көшесі, 8-үй, «Министрліктер үйі» ғимараты, № 15 кіреберіс мекенжайы бойынша беріледі. Шағым қолданыстағы заңнамада көрсетілген жағдайларда, жазбаша нысанда почта арқылы немесе электронды түрде, не көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі арқылы қолма-қол қабылданады. Көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі және күні) және шағымды қабылдаған адамның тегі, аты және әкесінің аты (болған жағдайда), шағымға жауап алу мерзімі мен берілетін орны көрсетілген талонды беру шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағымда: 1) жеке тұлғаның – тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), почталық мекенжайы; 2) заңды тұлғаның – атауы, почталық мекенжайы, шығыс нөмірі мен күні көрсетіледі. ХҚО қызметкерінің әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым ХҚО филиалы, бөлімі басшысына ХҚО-ның www.con.gov. kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар арқылы жолданады. ХҚО-ға қолма-қол, сондай-ақ пошта арқылы түскен шағымның қабылданғанын растау оны тіркеу (мөртаңба, кіріс нөмірі және тіркеу күні шағымның екінші данасында немесе шағымның ілеспе хатында қойылады) болып табылады. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тәртібі туралы ақпаратты осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 17-тармағында көрсетілген бірыңғай байланыс-орталығының телефондары арқылы алуға болады. Шағымды портал арқылы жіберген кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинетінде» көрсетілетін қызметті берушінің өтінішті қарауы барысында жаңартылып отыратын өтініш туралы ақпарат (жеткізу, тіркеу, орындау туралы белгі, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) қолжетімді болады. Көрсетілетін қызметті берушінің мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде қаралуы тиіс. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызметтерді көрсету сапасын бағалау және бақылау жөнiндегi уәкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтерді көрсету сапасын бағалау және бақылау жөнiндегi уәкiлеттi органның атына түскен шағым тіркелген күнінен бастап 15 (он бес) жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызметтің нәтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушы заңнамада белгіленген тәртіппен сотқа жүгіне алады. 4. Мемлекеттік қызметтің, оның ішінде электрондық нысанда және халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы көрсетілетін қызметтің ерекшеліктері ескеріле отырып қойылатын өзге талаптар 13. Заңнамамен белгіленген тәртіппен өзін-өзі қарап күту, өздігінен жүріп-тұру, бағдарлай алу қабілетінен немесе мүмкіндігінен толық немесе ішінара айырылған көрсетілетін қызметті алушыларға мемлекеттік қызметті көрсету бірыңғай байланыс-орталығы арқылы жүгінгенде ХҚО қызметкері құжаттарды қабылдау үшін тұрғылықты жеріне шыға отырып жүргізеді. 14. Мемлекеттік қызметті көрсету орындарының мекенжайлары: 1) Министрліктің – www.mks.gov.kz интернет-ресурсында; 2) ХҚО-ның – www.con.gov.kz интернет-ресурсында; 3) порталда орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 16. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тәртібі мен мәртебесі туралы ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ бірыңғай байланыс-орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 17. Мемлекеттік қызметті көрсету мәселелері жөніндегі анықтама қызметтерінің телефондары Министрліктің www. mks.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. Мемлекеттік қызметтерді көрсету мәселелері жөніндегі бірыңғай байланыс-орталығы: 1414, 8 800 080 7777. «Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамалар мен мұрағаттық құжаттардың өшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Нысан _________________________________ _________________________________ _________________________________ (көрсетілетін қызметті берушінің атауы) (көрсетілетін қызметті алушының тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) Почталық мекенжайы: ____________ ________________________________ Байланыс телефоны: _____________ Жеке сәйкестендіру нөмірі ___________

Өтініш Келесі мәліметтердің бірін растау туралы мұрағат анықтамасын беруді сұраймын: ____________________________________________________________________________________________ (жұмыс өтілін, жалақы мөлшерін, жасын, отбасының құрамын, білімін, марапатталғанын, _____________________________________________________________________________________________ зейнетақы жарнасы мен әлеуметтік төлемдердің аударылуын, ғылыми дәрежелер мен атақтардың берілуін, _________________________________________________________________________________________, жазатайым оқиғаны емделуде немесе қоныс аударуда болуын, қуғын-сүргінге ұшырағанын, жаппай саяси _________________________________________________________________________________________ қуғын-сүргiндер құрбандарын ақтау, Қарулы Күштерде, әскери бөлімдер мен құралымдардағы қызметін, __________________________________________________________________________________________ экологиялық апат аймақтарында тұрғанын,бас бостандығынан айыру жерлерінде болғанын, азаматтық хал ___________________________________________________________________________________________ актілері жөніндегі мәліметтер)

Өтініш Мемлекеттік мұрағат берген ____________________________________________ мұрағат анықтамаларының және (немесе) ____________________________________________________________________ мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль мөртаңбасын қоюды сұраймын. _______________________________ мемлекеттік ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға келісемін. 20 __ жылғы «____»_______________

Қосымша: 1) ________________________________________; 2) ________________________________________; 3) ________________________________________. ________________________________ мемлекеттік ақпараттық жүйелерде қамтылған заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мәліметтерді пайдалануға келісемін.

___________ (қолы).

«Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамалар мен мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша Нысан _______________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), көрсетілетін қызметті алушы ұйымның атауы) _______________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы)

20 __ жылғы «____»_______________ ___________ (қолы).

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 17 сәуір

№138

Астана қаласы

Мұрағат ісі саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

2015 жылғы 17 маусым

1. Резеңке таяқшалар. 2. Инкассация мен құндылықтарды тасымалдауға арналған броньды машиналар. 3.1- 5-қорғау сыныптарындағы қорғау кеудешелері. 4. 1 - 3-қорғау сыныптарындағы қорғау шлемдері. 5. Қол кісендері. 6. Қаруларды, жарылғыш заттар мен құрылғыларды анықтайтын детекторлар. 7. Радиоактивті, химиялық және өзге де улағыш заттарды анықтайтын детекторлар. 8. Күзет, дабыл сигнализациясы жүйелері. 9. Өтуді бақылау жүйесі. 10. Қосарлы қолданылатын техникаға жатпайтын телевизиялық бейнебақылау және бейнекүзет жүйелері. 11. Хабар беру, оның ішінде радиоарналар арқылы хабар беру жүйелері. Ескертпелер: 1. Резеңке таяқшаларды қолдану кезінде олармен құқық бұзушылардың басына, мойнына және бұғана тұсына, іші мен жыныс органдарына соққы беруге тыйым салынады. 2. Тізбе жеке күзет ұйымдарына ғана қолданылады.

Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданы жерлерінің Петропавл қаласының шегіне қосылатын бөлігінің экспликациясы

2015 жылғы 1 қаңтардан бастап 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін

№443

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 5 сәуірдегі № 407 қаулысымен бекітілген Күзет қызметі субъектілері жұмыскерлерінің пайдалануына арналған арнаулы құралдардың тізбесі

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

«Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС

2. Осы қаулы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

2015 жылғы 17 маусым

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 17 маусымдағы № 454 қаулысына қосымша

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 17 маусымдағы № 452 қаулысына қосымша

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: «Рентабельділігі төмен кен орындары санатына жатқызылған пайдалы қазбалардың кең таралғандарын қоспағанда, қатты түрлері кен орындарының (кен орындары тобының, кен орнының бір бөлігінің) тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 маусымдағы № 651 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 40-41, 392-құжат) мынадай толықтырулар енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген рентабельділігі төмен кен орындары санатына жатқызылған пайдалы қазбалардың кең таралғандарын қоспағанда, қатты түрлері кен орындарының (кен орындары тобының, кен орнының бір бөлігінің) тізбесі мынадай мазмұндағы реттік нөмірлері 7, 8, 9, 10, 11-жолдармен толықтырылсын: « Саяқ-1

Астана, Үкімет Үйі

«Күзет қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 5 сәуірдегі № 407 қаулысына өзгерістер енгізу туралы

Астана, Үкімет Үйі

«Рентабельділігі төмен кен орындары санатына жатқызылған пайдалы қазбалардың кең таралғандарын қоспағанда, қатты түрлері кен орындарының (кен орындары тобының, кен орнының бір бөлігінің) тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 13 маусымдағы № 651 қаулысына толықтырулар енгізу туралы

7.

№454

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К. МӘСІМОВ.

Мемлекеттік Қарыз алушы кепілдіктің мөлшері 5 6 228,00 млн. «Даму» кәсіпкерлікті АҚШ долла- дамыту қоры» рына баакционерлік қоғамы лама

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 17 маусым

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Күзет қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 5 сәуірдегі № 407 қаулысына мынадай өзгерістер енгізілсін: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Қоса беріліп отырған күзет қызметі субъектілері жұмыскерлерінің пайдалануына арналған арнаулы құралдардың тізбесі бекітілсін.»; көрсетілген қаулымен бекітілген Жеке күзет ұйымдары пайдаланатын арнаулы қорғау құралдары мен арнаулы техникалық құралдардың тізбесі осы қаулыға қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы

№439

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МӘСІМОВ.

Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Сот приставтарын нысанды киіммен (погонсыз) қамтамасыз етудің заттай нормалары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 27 маусымдағы №710 қаулысының күші жойылды деп танылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

2015 жылғы 17 маусым

№450

«Жалпы республикалық Қазақстан жастарының форумы туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 982 қаулысының күші жойылды деп тану туралы

Астана, Үкімет Үйі

№437

Астана, Үкімет Үйі

Уларды өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау, өткізу, пайдалану, жою жөніндегі қызметті лицензиялауды жүзеге асыру бойынша лицензиарды және уларды өндіру, өңдеу, сатып алу, сақтау, өткізу, пайдалану, жою жөніндегі қызметті жүзеге асыруға арналған лицензияны беруді келісетін уәкілетті органды айқындау туралы

«Сот приставтарын нысанды киіммен (погонсыз) қамтамасыз етудің заттай нормалары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 27 маусымдағы № 710 қаулысының күші жойылды деп тану туралы

2015 жылғы 17 маусым

№445

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабының 1) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Мына: 1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес «Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес «Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамалар мен мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Мұрағаттық іс және құжаттама департаменті заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлiгiнде мемлекеттік тiркелуiн; 2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін мерзімді баспа басылымдарында, «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде жариялануын; 3) ресми жарияланғаннан кейін осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын; 4) осы тармақпен көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді іс-шараларды орындағаннан кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Заң қызметі департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт вице-министрiне жүктелсiн. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрі А.МҰХАМЕДИҰЛЫ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі Ә.Исекешев 2015 жылғы «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрі Е.Досаев 2015 жылғы 21 сәуір

«Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша Нысан

________________________________________ ________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), көрсетілетін қызметті алушы ұйымның атауы) ________________________________________ ________________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы)

Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат

Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 cәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2 тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының № __ бөлімі (мекенжайы көрсетілсін) «Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік қызметін көрсетуге құжаттарды қабылдаудан Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сәйкес құжаттар топтамасын толық ұсынбауыңызға байланысты бас тартады, атап айтқанда: жоқ құжаттардың атауы: 1) _______________________________; 2) _______________________________; 3) _______________________________. Осы қолхат әр тарапқа бір-бірден екі данада жасалды. ХҚО қызметкерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

(қолы)

Орындаушы. тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) Телефон. Алды: тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)/көрсетілетін қызметті алушының қолы 20 __ жылғы «__» ____________ Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2015 жылғы 17 сәуірдегі № 138 бұйрығына 2-қосымша «Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамаларға және мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2015 жылғы 17 сәуірдегі № 138 бұйрығына 1-қосымша

«Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Мұрағат анықтамаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі (бұдан әрі – Министрлік) әзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті «Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағаты» республикалық мемлекеттік мекемесі, орталық мемлекеттік мұрағаттар, облыстардың, қалалардың, аудандардың мемлекеттік мұрағаттары және олардың филиалдары (бұдан әрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. Өтінішті қабылдау және мемлекеттік қызметті көрсетудің нәтижесін беру: 1) көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; 2) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – ХҚО); 3) www.egov.kz «электрондық үкiмет» веб-порталы (бұдан әрi – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тәртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге, ХҚО-ға құжаттарды тапсырған сәттен бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде мемлекеттік қызметтің нәтижесі күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде беріледі. Мемлекеттік қызметті көрсету үшін екі немесе одан да көп ұйымдардың, сондай-ақ уақыты 5 (бес) жылдан асқан

1. Жалпы ережелер 1. «Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамалар мен мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан әрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігі (бұдан әрі – Министрлік) әзірледі. 3. Мемлекеттiк көрсетілетін қызметті Министрлік (бұдан әрi – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетедi. Құжаттарды қабылдау және мемлекеттiк қызмет көрсету нәтижесін беру: 1) көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесі; 2) Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі – ХҚО); 3) www.egov.kz «электрондық үкiмет» веб-порталы (бұдан әрi – портал) арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тәртібі 4. Мемлекеттік қызметті көрсету мерзімі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттарды тапсырған сәттен бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде мемлекеттік қызметтің нәтижесін беру 3 (үш) жұмыс күні ішінде, ХҚО-ға 10 (он) жұмыс күні ішінде (Астана қаласында орналасқанға – 3 (үш) жұмыс күні). ХҚО-ға жүгінген кезде құжаттарды қабылдау күні мемлекеттік қызметті көрсету мерзіміне кірмейді. 2) көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілген ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут; 3) көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат берілген ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут, ХҚО-да – 20 (жиырма) минут. 5. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) және (немесе) қағаз түрінде.

«Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 cәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2 тармағын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайы көрсетілсін) «Қазақстан Республикасының мемлекеттік мұрағаттарынан шығатын және шетелге жіберілетін мұрағаттық анықтамалар мен мұрағаттық құжаттардың көшірмелеріне апостиль қою» мемлекеттік қызметін көрсетуге құжаттарды қабылдаудан Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сәйкес құжаттар топтамасын толық ұсынбауыңызға байланысты бас тартады, атап айтқанда: жоқ құжаттардың атауы: 1) _______________________________; 2) _______________________________; 3) _______________________________. Осы қолхат әр тарапқа бір-бірден екі данада жасалды. ХҚО қызметкерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)

(қолы)

Орындаушы. тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) Телефон. Алды: тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)/көрсетілетін қызметті алушының қолы 20 __ жылғы «__» ____________ Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 20 мамырда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №11086 болып енгізілді.

«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі» Басқармасының Республикалық мемлекеттік мекемесінің қаулысы 2015 жылғы 20 наурыз

№40

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін белгілеу туралы» 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 291 қаулысының күні жойылды деп тану туралы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Ең төменгі резервтік талаптардың нормативтерін белгілеу туралы» 2012 жылғы 21 қыркүйектегі № 291 қаулысының күні жойылды деп танылсын. 2. Зерттеулер және стратегиялық талдау департаменті (Бобеев М.С.): 1) осы қаулыны Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі орталық аппаратының мүдделі бөлімшелеріне, аумақтық филиалдарына, екінші деңгейдегі банктерге, «Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігіне жіберсін; 2) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернетресурсында орналастырсын. 3. Халықаралық қатынастар және жұртшылықпен байланыс департаменті (Қазыбаев А.Қ.) осы қаулыны мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін. 4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары О.А. Смоляковқа жүктелсін. 5. Осы қаулы 2015 жылғы 12 мамырдан бастап қолданысқа енгізіледі Дұрыс: Бас маман - ҚРҰБ Басқармасының хатшысы

Ұлттық банк Төрағасы А.Дупленко

Қ.КЕЛІМБЕТОВ.


14

www.egemen.kz

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 30 қаңтар

№78

Астана қаласы

Туризм саласындағы мамандарды кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға қойылатын жалпы талаптарды айқындау туралы «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабы 20-2) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса ұсынылған туризм саласындағы мамандарды кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға қойылатын жалпы талаптар бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Туризм индустриясы департаменті: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамамен белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму бірінші вицеминистрі Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі _________________ А.СӘРІНЖІПОВ. 2015 жылғы 2 ақпан «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі _________________ Т.ДҮЙСЕНОВА. 2015 жылғы 12 ақпан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №78 бұйрығымен бекітілген Туризм саласындағы мамандарды кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға қойылатын жалпы талаптар Туризм саласындағы мамандарды кәсіптік даярлауға, қайта даярлауға және олардың біліктілігін арттыруға қойылатын жалпы талаптар мыналардың: 1) ұйымның Жарғысында (Ережесінде) қызметкерлерді кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды тікелей жүргізетін ұйымдар үшін кадрларды кәсіптік даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру жөніндегі норманың; 2) кадрларды кәсіптік даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру жөніндегі жұмыс оқу жоспарларының және бағдарламаларының; 3) тиісті кәсіптер (мамандықтар) бойынша оқулықтар мен оқу-әдістемелік кешендерінің; 4) оқыту шартының (жұмыс беруші мен оқушы арасында тікелей ұйымдарда кәсіптік даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру шарттары туралы жазбаша келісімнің) немесе білім беру қызметін көрсету туралы шарттың (жұмыс беруші мен техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымы арасындағы кәсіптік даярлау, қайта даярлау және олардың біліктілігін арттыру шарттары туралы жазбаша келісімнің) болуын қамтиды. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 19 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10500 болып енгізілді.

25 маусым 2015 жыл

7. Туристік оператор және туристік агент туристік оператордың, туристік агенттiң азаматтық-құқықтық жауапкершілiгiн мiндеттi сақтандырудың шарты жарамды болған кезде қызметті жүзеге асырады. 8. Туристік өнімде Қазақстан Республикасының шегінде уақытша болатын жерде (елде) туристік ресурстармен танысу жөніндегі экскурсиялы-ақпараттық, ұйымдастырушылық қызметтер болған жағдайда туристік оператор туристік экскурсоводта, гидте (гид-аудармашыда) және туризм нұсқаушысында міндетті түрде Қазақстан Республикасының азаматтығы болуы туралы «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының талаптарының сақталуын қамтамасыз етеді. 9. Туристі тасымалдау бойынша қызмет көрсету туристік қызмет көрсетуге арналған шарттың негізінде жүзеге асырылады. Туристік қызмет көрсетуге арналған шартта реттелмеген тасымалдау мәселелері көлік саласындағы тиісті заңнамамен, сондай-ақ Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттармен реттеледі. 10. Қазақстан Республикасының шегінде туристің өмірі мен денсаулығы үшін аса қауіп туғызатын маршруттармен (таулы және өтуге қиын жерлер, спелеологикалық және су объектілері, туризмнің экстремалдық және басқа түрлерімен айналысу) өткен жағдайда туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар туристі қажетті керек -жарақтармен қамтамасыз етеді. 11. Туристік оператор туристік агент үшін оның өзі қалыптастырған туристік өнімді өткізу бойынша оқу тренингін өткізеді. 12. Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар мүгедектер мен халықтың қауқары аз топтарға туристік қызметті және туристік өнімді қалыптастыру кезінде қарастырады: 1) техникалық көмекші (компенсаторлық) құралдарды пайдалана отырып кедергісіз қозғалу мүмкіндігін қарастырады; 2) туристік индустрия объектілерінде жеке дыбыстық маяктардың болуын қарастыратын аудиовизуалдық ақпараттық жүйенің жүйелі дыбыстық хабарламалар немесе туристік индустрия объектісі аумағында және барлық алаңында радиофикацияның, сондай-ақ арнайы ақпараттық таблолардың болуы; 3) туристік саяхаттар мен экскурсиялар маршруттарында ыңғайлы бағдарлаудың болуы (арнайы ақпараттық және бағдарлау құрылғылары); Мүгедектер мен халықтың қауқары аз топтар үшін визуалдық және дыбыстық ақпарат туристің бағдарына жақсы қабылдауды және қауіпті көздердің мүмкіндігі туралы оны ескертуді қамтамасыз етуі тиіс. 13. мүгедектер мен халықтың қауқары аз топтарға туристік және экскурсиялық қызметтерді көрсету арнайы дайындалған персоналмен бірге жүргізіледі. 14. Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар туристке көрсетілетін туристік қызметтер туралы толық және дұрыс ақпаратты ұсынады. 15. Туристік өнімнің тұтынушылық қасиеттері туралы ақпарат мыналарды қамтиды: 1) саяхаттың басталу және аяқталу күні, уақыты; 2) туристерді орналастыру орындары (тұру тәртібі, орналастыру орнының құралының атауы, санаты, нөмірдің типі) туралы ақпарат; 3) тамақтану (туристік маршрут бойынша туристің қозғалу уақытында және туристі орналастыру орнындағы тамақтану тәртібі); 4) туристі тасымалдау жөніндегі қызметтер – трансферттік қызметті қоса алғанда, саяхаттың барлық кезеңінде көліктің түрі, типі және санаты, тасымалдаушының және (немесе) тасымалдаушылардың атауы; 5) туристік өнімнің құны және оны төлеу тәртібі; 6) экскурсоводтың, гидтің (гид-аудармашының) және туризм нұсқаушысының болуы; 7) қосымша қызметтер; 8) саяхат жасау кезінде олар кездесуі мүмкін қауіптері, саяхаттаудың ерекшеліктері туралы, сондай-ақ қауіпсіздік шаралары туралы мәлімет; 9) осы шарт бойынша міндеттемені орындау үшін қажетті көлемде туристік өнімге кіретін жекелеген туристік қызметтер көрсететін үшінші тұлғалар туралы мәлімет. 16. Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар туристке уақытша болатын елде (жерде) орналасқан, турист уақытша болатын елде (жерде) төтенше жағдай туындаған жағдайда немесе басқа да жайттарға, оның өміріне, денсаулығына қауіп төндіретін және оның мүлігіне зиян келтірген (зиян келтіру мүмкіндігі) жағдайда Қазақстан Республикасының шет елдердегi мекемелері, өзге де мемлекеттік, сондай-ақ туристік өкілдіктерердің орналасқан жері, почталық мекенжайы және байланыс ақпараты туралы ақпарат ұсынады. 17. Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар саяхат кезінде туристің төтенше жағдайға ұшырағаны туралы білген немесе білуге тиіс сәттен бастап шет елдердегi мекемелерге, облыстардың жергілікті атқарушы органдарына, республикалық маңызы бар қалаларға, астанаға туристік қызмет саласындағы уәкілетті органға және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға, сондай-ақ туристің отбасына дереу хабарлайды. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 31 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10590 болып енгізілді.

2015 жылғы 30 қаңтар

№79

Астана қаласы

Туристік операторлық қызметке қойылатын біліктілік талаптары мен олардың сәйкестігін растайтын құжаттар тізбесін бекіту туралы «Рұқсаттар мен хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасы Заңының 12-бабы 1-тармағының 1-1) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған туристік операторлық қызметке қойылатын біліктілік талаптары мен олардың сәйкестігін растайтын құжаттар тізбесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Туризм индустриясы департаменті: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамамен белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму бірінші вицеминистрі Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі _________________ Е.ДОСАЕВ. 2015 жылғы 9 ақпан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №79 бұйрығымен бекітілген Туристік операторлық қызметке қойылатын біліктілік талаптары мен олардың сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесі Р/с № 1 1

2 3

4

Біліктілік талаптары мыналардың болуын қамтиды: 2

Құжаттар

Ескертпе

3

4

Қалыптастырылған туристік өнім

Қалыптастырылған туристік өнімге кіретін жекелеген туристік қызметтерді көрсетуге арналған үшінші тұлғалармен жасасылған шарт туралы ақпаратты қамтитын мәліметтердің нысаны (қосымшаға сәйкес) Еңбек өтілі бір жылдан кем емес, туристік Диплом, жасасылған еңбек шарты және білімі бар, кемінде бір қызметкердің еңбек кітапшасы туралы ақпаратты қамтитын болуы мәліметтердің нысаны (қосымшаға сәйкес) Жеке меншік құқығындағы немесе өзгеде Жеке меншік құқығын немесе өзге де заңды заңды негіздегі кеңсеге арналған үй-жай негіздерді растайтын құжаттар туралы ақпаратты қамтитын мәліметтердің нысаны (қосымшаға сәйкес) Туроператордың азаматтық-құқықтық Сақтандыру полисінің көшірмесі жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру шарты Туристік операторлық қызметке қойылатын біліктілік талаптары мен олардың сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесіне қосымша Туристік операторлық қызметке қойылатын біліктілік талаптары мен олардың сәйкестігін растайтын құжаттардың тізбесіне сәйкестік туралы мәліметтер нысаны

1. Қалыптастырылған туристік өнім: 1) қалыптастырылған туристік өнімге кіретін жекелеген туристік қызметтерді көрсетуге арналған үшінші тұлғалармен жасасылған шарттың нөмірі ______________________________________________________________; 2) шарт жасасылған күні _________________________________________. 2. Еңбек өтілі бір жылдан кем емес, туристік білімі бар кемінде бір қызметкердің болуы: 1) мамандығы мен біліктілігі _____________________________________; 2) лицензияланатын қызмет түрінің бейімі бойынша жоғары білімі туралы дипломның нөмірі _______________ ____________________________________; 3) димломның берілген күні ______________________________________; 4) оқу орнының атауы ___________________________________________; 5) туристік білімі бар қызметкердің еңбек өтілі ____________________________________________________ ________________. 3. Кеңсеге арналған үй-жай:_______________________________________ (кеңсеге арналған үй-жайға құқық ___________________________________________________________________ . белгілейтін құжаттың атауы, нөмірі және күні ) Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 18 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10484 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 30 қаңтар

№80

Астана қаласы

Туристік қызметтер көрсету қағидаларын бекіту туралы «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабы 20-4) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған туристік қызметтер көрсету қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Туризм индустриясы департаменті: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамамен белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму бірінші вицеминистрі Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ . «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрі Т.ДҮЙСЕНОВА. 2015 жылғы 12 ақпан «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі _________________ Е.ЫДЫРЫСОВ. 2015 жылғы «__» ______________ «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі _________________ Е. ДОСАЕВ. 2015 жылғы 9 ақпан «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі _________________ Қ. Қасымов 2015 жылғы 20 ақпан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы № 80 бұйрығымен бекітілген Туристік қызметтер көрсету қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Туристік қызмет көрсету қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және туристік қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажетті, оның саяхаты кезеңінде және осы саяхатқа байланысты ұсынылатын туристік қызметтер көрсету тәртібін регламенттейді. 2. Осы Қағидада келесі түсінік қолданылады: Трансферт - туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар және (немесе) жекелеген туристік қызметтер көрсететін үшінші тұлғалар туристі әуежайда, темір жол вокзалында немесе турист көрсеткен мекенжайда жеке қарсы алу, оны демалыс орнына және (немесе) туристі орналастыру орнына жеткізу. 3. Туристік қызметтер көрсету гидпен (гид-аудармашымен) және экскурсоводпен жасалатын шарттарды қоспағанда, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес туристік қызмет көрсетуге арналған шарт негізінде жүзеге асырылады. 4. Турист туристік қызметті жүзеге асырушы тұлғаға өзі және тұлғалар туралы толық ақпаратты туристік қызмет көрсетуге арналған шарт жасасу пайдасына, осындай шарт бойынша міндеттемені орындау үшін қажетті көлемде ұсынады. 5. Егер көрсетілген өзгерістер төтенше жағдайларға байланысты болса, туристік саяхаттау маршруттарын туристің келісімінсіз өзгертуге болады. 2. Туристік қызметтер көрсету тәртібі 6. Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар туристік қызмет көрсетуге арналған жазбаша нысанда жасалған шарттың негізінде туристік қызметті көрсетеді. «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес: 1) туристік оператор лицензия негізінде қызметті жүзеге асырады; 2) туристік агенттік қызмет, гидтер (гидтер-аудармашылар) қызметі, экскурсоводтар мен туризм нұсқаушыларының қызметі хабарламалар тәртібінде жүзеге асырылады.

5. Тараптардың жауапкершілігі 22. Туристік қызметтің сапасы және (немесе) көлемі басқа елге келген жері бойынша не жүру бағыты бойынша Шарт талаптарына сәйкес келмеген жағдайда, өткізілетін туристік өнімді қалыптастырған туристік оператор Шарт талаптарының тиісінше орындалмағаны үшін жауапты болады. 23. «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңы 17-бабының 9-тармағына сәйкес шартты Тұтынушының кінәсінен орындау мүмкін болмаған жағдайда, егер заңнамалық актілерде немесе өтеусіз қызмет көрсету Шартында өзгеше көзделмесе, қызметтерге толық көлемде ақы төленуі тиіс. 24. «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңы 17-бабының 10-тармағына сәйкес шартты орындамау мүмкіндігі Тараптардың бірде бірі жауап бермейтін мән-жайлар бойынша туындаған жағдайда, Тұтынушы Орындаушыға іс жүзінде тартқан шығындарын өтейді. 25. Таразыға тартылуға ұсынылмаған жүктің тасымалы мен сақталуы үшін жауапкершілік Тұтынушыға жүктеледі. Егер Орындаушы тасымалға алынған жүкке билет, багаж түбіртегін немесе жүк құжаттамасын берсе, бірақ олар дұрыс ресімделмеген немесе жоғалған, немесе қандай да бір себептермен ұсынуға мүмкіндік болмаған жағдайда, тасымалдау Шарты күшінде қалады. 26. Орындаушы саяхат жасау уақытында дүлей күштің салдарынан Тұтынушыға келтірілген залал үшін жауапты болмайды. 27. Шартта көзделмеген Тараптардың жауапкершілік шаралары Қазақстан Республикасының аумағында қолданыстағы азаматтық заңнаманың нормаларына сәйкес қолданылады. 6. Дауларды шешу 28. Шарттан туындайтын даулар Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамаларына сәйкес шешілуге жатады. 7. Қорытынды ережелер 29. Туристік қызмет көрсетуге арналған шарттан Шартта қарастырылған ережелерді алып тастауға жол берілмейді. Туристік қызмет көрсетуге арналған шартты Қазақстан Республикасы заңнамасына қарама-қайшы келмейтін өзге де талаптар мен толықтыруға жол беріледі. 30. Шартқа барлық толықтырулар және өзгерістер жазбаша жасалады, екі Тараппен қол қойылады және Шарттың ажырамас бөлігі болып табылады. 31. Шарт заңды күші бірдей екі данада мемлекеттік және орыс тілдерінде жасалған. 32. Шартқа мынадай құжаттар қоса беріледі: 1) туристік қызметке арналған хабарламаның/лицензияның көшірмесі; 2) туристің жадынамасы; 3) туристік жолдама; 4) ақы төленгендігі туралы түбіртек; 5) туристік ваучер (туристік өнімді өткізген кезде). 33. Шарт оған қол қойылған күнінен бастап, Тараптардың бір-бірінің алдында Шарт бойынша міндеттемелерін толық орындағанға дейін әрекет етеді.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрі _________ Е. Досаев 2015 жылғы «27» қаңтар Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 20 наурыздағы № 29 бұйрығына Телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметті лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптары және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесі Р/с Біліктілік талаптары № 1 2 1. Телекоммуникация саласында бейінді жоғары, техникалық немесе кәсіптік білімі және мамандығы бойынша кемінде бір жылдан кем емес практикалық тәжірибесі бар, инженер-техникалық мамандардың жалпы санынан кемінде үштен бір бөлігі 2. Телерадио хабарларын тарату саласындағы қолданыстағы стандарттарға сәйкес теле-, радиоарналар хабарларының техникалық сапасын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттемелер 3. Төтенше жағдайлар кезінде халықты хабарландыруды ұйымдастыруға арналған техникалық мүмкіндіктер 4.

5.

8. Тараптардың мекенжайлары мен деректемелері _________________________________ _____________________________ (Орындаушының толық атауы) (Тұтынушының Т.А.Ә.А.) _______________________________ _____________________________ (мекенжайы, телефоны, факсы) (мекенжайы, телефоны, факсы) _______________________________ _____________________________ (қолы) (қолы) Мөр орны Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 1 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10604 болып енгізілді.

6.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 30 қаңтар

№81

Астана қаласы

Туристік қызмет көрсетуге үлгілік шартты бекіту туралы Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы

13 маусымдағы № 211 Қазақстан Республикасының Заңында айқындалған шарттар, сондай-ақ мынай негіздер __ _________________________________________________________ жатады. Тараптар келісімі бойынша Шартқа өзгерістер және/немесе толықтырулар Шарттың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымша келісім жасау жолымен жазбаша нысанда жүзеге асырылады. 21. Тараптардың біреуі де Шарт бойынша өз құқықтары мен мiндеттемелерiн үшінші тұлғаларға беруге құқылы емес.

«Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының 11-бабы 20-1) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған туристік қызмет көрсетуге үлгілік шарт бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Туризм индустриясы департаменті: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамамен белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастыруды; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму бірінші вицеминистрі Ж.М. Қасымбекке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі _________________ Е.ЫДЫРЫСОВ 2015 жылғы «__» ______________ «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі _________________ Е.ДОСАЕВ 2015 жылғы 9 ақпан «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі _________________ Қ.ҚАСЫМОВ 2015 жылғы 20 ақпан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №81 бұйрығымен бекітілген Туристік қызмет көрсетудің үлгі шарты _________________ 20___жылғы «___» _____________ ____________________________________________________________________ (туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғаның толық атауы) ___________________________________ бұдан әрі «Орындаушы» деп аталып _______________________________________________негізінде әрекет ететін (лицензия (№, берген күні) немесе хабарлама) ____________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесініңаты, лауазымы) жеке басын куәландыратын құжаты _____________________________________ (нөмірі, берілгенкүні, кімберді) тұлғасында бір тараптан, және бұдан әрі «Тұтынушы»деп аталып, ___________ ____________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты) екінші тараптан, бұдан әрі бірлесіп «Тараптар» деп аталып, мына төмендегілер туралы осы шартты (бұдан әрі - Шарт) жасасты: 1. Шарттың мәні 1. Орындаушы Шартта көзделген көлемде және шарттарда Тұтынушының (және Шарттың қосымшасында көрсетілген тұлғаларға) саяхат кезеңіндегі және саяхатқа байланысты қажеттілігін қанағаттандыру үшін қажетті туристік қызметтерді көрсетуге міндеттенеді. 2. Орындаушының азаматтық-құқықтық жауапкершілігі (тек қана туристік оператор/туристік агент үшін) _____ _____________________________ ______________________________жылғы «___»__________№_______________ (сақтандырушының атауы) қолданыстағы азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартына сәйкес сақтандырылды. 3. Тұтынушы отбасының деректері (туристпен болған төтенше оқиғалар туралы хабарлау үшін) ________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты, туысқандық ____________________________________________________________________. дәрежесі, мекенжайы, байланыс және өзге мәліметтер) 4. Өткізілетін туристік өнімді _____________________________________ _________________________________________________________________ (туристік оператордың толық атауы, лицензияның №, мекен жайы) туристік оператор қалыптастырады, ол және Орындаушы – туристік агент _______________________________ __________________________________ «____» ______________ 20__жыл № _______ шарттың негізінде өткізіледі. 2. Тұтынушыға ұсынылатын ақпарат 5. Туристік қызмет көрсетуді сипаттау ____________________________ (уақытша болатын (жер) ел, ____________________________________________________________________ болатын пункттер, туристік маршрут, туристік ресурстарды аралау) 6. Саяхаттың басталған және аяқталған күні, уақыты _________________ 7. Тұтынушыны орналастыру орындары туралы ақпарат______________ ____________________________________________________________________ (орналастыру орындарының атауы, оның санаты, тұру, тамақтану жағдайлары) 8. Тұтынушыны тасымалдау бойынша жөніндегі қызметтер ___________ ____________________________________________________________________ (трансфертті коса алғанда, саяхаттың барлық кезеңіндегі көліктің түрі, ___________________________________________________________________ үлгісі және санаты, тасымалдаушының/тасымалдаушылардың атауы) Тұтынушыны тасмалдау Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес орындалады. 9. Экскурсовод, гид (гид-аудармашылар) және туризм нұсқаушысының болыу. 10. Қосымша қызметтер __________________________________________. 11. Саяхаттың ерекшелігі (оның ішінде туристік маршруттардың күрделі учаскелерінің қысқаша сипаты) _____ ___________________________________ . ____________________________________________________________________. Киімге және жабдықтарға қойылатын талаптар ______________________ ___________________________________________________________________. (қажет болған кезде толтырылады) Қауіпсіздік шаралары_________________________________________ 12. Осы шарт бойынша міндеттемелерді орындау үшін қажетті көлемде туристік өнімге кіретін жекелеген қызметтерді көрсететін үшінші тұлғалар туралы мәліметтер. 13. Қазақстан Республикасының уақытша келген елде (орында), консулдық және дипломатиялық қызметтері өзге де мемлекеттік, сондай-ақ туристік өкілдері туралы ақпарат _____________________________________ __________________________________________________________________ (орналасқан жері, почталық мекенжайы және байланыс деректері) 3. Туристік қызмет көрсетудің бағасы және төлеу тәртібі 14. Шарт бойынша туристік қызмет көрсету құны ___________________ _______________________________ ___________________ теңгені құрайды. 15. Шарт бойынша туристік қызмет көрсету құнын төлеу тәртібі _______ _____________________________________________________________________________________________ ___________________________________________. 4. Тараптардың құқықтары мен міндеттері 16. Саяхатқа дайындық кезінде транзитті қоса алғанда, оны жасау уақытында Тұтынушы мыналарға құқылы: 1) оның жеке қауіпсіздігіне немесе мүлкіне қол сұғылған жағдайда консульдық, дипломатиялық, өзге де мемлекеттік, сондай-ақ туристік өкілдіктерге өтiнiшпен жүгiнуге; 2) уақытша болатын елге (жерге) кіру, сондай-ақ уақытша болатын елден (жерден) шығу және онда болу қағидалары туралы, уақытша болатын елдің (жердің) заңнамасының ерекшеліктері, жергілікті халықтың дәстүрлері туралы, діни әдет-ғұрыптары, киелі жерлері, табиғат, тарих, мәдениет ескерткіштері және ерекше қорғауға алынған басқа да туристік көрсету объектілері, қоршаған ортаның жай-күйі туралы қажетті және дұрыс ақпарат алуға; 3) еркiн жүрiп-тұруға, уақытша болатын елде (жерде) қабылданған шектеу шараларын ескере отырып, туристiк ресурстарға еркiн қол жеткiзуге; 4) Орындаушының Туристiк қызмет көрсету шартын орындамаған жағдайда келтiрiлген залал мен моральдық зиянның Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiпте өтелуiне; 5) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіпте және тәртіпте Шартты өзгертуге, толықтыруға және бұзуға; 6) Орындаушыға Шартты орындаудан бас тарту туралы хабардар етілгенге дейін көрсетілген қызметтері үшін олардың іс жүзінде тартқан шығындарын төлеген кезде, саяхат басталғанға дейін Шартты орындаудан бас тартуға; 7) шетелдік туристерге құқықтық және өзге көмек түрлерін алуда Қазақстан Республикасы мемлекеттік билік органдарының жәрдемдесуіне; 8) қолда бар байланыс құралдарына кедергісіз қол жеткізуге; 9) Қазақстан Республикасының және уақытша болатын елдегі (жерде) заңнамамен анықталған өзге де құқықытар. 17. Транзитті қоса алғанда, саяхат жасау уақытында Тұтынушы мыналарға міндетті: 1) уақытша болатын елдің (жердің) заңнамасын сақтауға; 2) уақытша болатын елде (жерде) қоршаған ортаны сақтауға, табиғат, тарих және мәдениет ескерткіштеріне мұқият болуға; 3) уақытша болатын елге (жерге) кіру және онда болу, сондай-ақ уақытша болатын елден (жерден) кету және транзиттік өту елдерінде болу қағидаларын сақтауға; 4) саяхат уақытында жеке қауіпсіздік қағидаларын сақтауға. «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңы 26-бабының 6-тармағына сәйкес, уақытша болатын елге (жерге) саяхатқа баруды болжамдайтын Тұтынушылар, халықаралық медицина талаптарына сәйкес профилактикадан өтуге; 5) болатын елдің (жердің) заңнамасымен анықталатын өзге міндеттер. 18. Тұтынушының кінәсінен болған жағдайдан басқа, Орындаушы Тұтынушыға берушіге Шартты бұзудан келтірілген залалды толық өтеген жағдайда ғана Шартты орындаудан бас тартуға құқылы. 19. Орындаушы мыналарға: 1) Шарт бойынша қызметтерді тиісті түрде, сапалы және мерзімінде көрсетуге; 2) Тұтынушыға туристік саяхаттың бағдарламасы, туристік өнімді қалыптастырған туристік оператор, қабылдаушы тарап, уақытша болатын елге (жерге) кіру және шығу (транзиттік өту елдері) қағидалары туралы және (халықаралық шарттарда, уақытша болатын елдiң (жердiң) заңдарында көзделген реттерде) өмiрi мен денсаулығын сақтандыру туралы куәлiктi табыс ету қажеттігі туралы қажет және дәйекті ақпаратты ұсынуға; 3) жолаушыларды көлiктiң кез келген түрiмен тасымалдаған кезде Тұтынушыға жөнелтiлетiн және баратын пункттер атаулары, жолаушылардың негiзгi құқықтары мен мiндеттерi көрсетiлген жеке немесе топтық (туристер тобына қызмет көрсету кезiнде) тасымалдау құжатын (билетiн) беруге; 4) туристік өнімге кіретін жеке туристік қызметтер көрсететін нақты үшінші тұлғалар туралы ақпаратты ұсынуға; 5) Тұтынушыны виза алуға қажет құжаттарды мезгілінде ұсыну қажеттілігі туралы ескертуге. Тұтынушы көрсетілген мерзімді бұзған жағдайда визаны уақтылы алмағаны үшін Орындаушы жауапты емес. Бұл жағдайда Тұтынушы барлық нақты шығындарды өз есебінен көтеруге; 6) шартпен көзделген мән-жайлар өзгерген жағдайда және шарттың талаптарын елеулi түрде өзгерту қажет болған жағдайда туристке жазбаша нысанда осындай өзгерiстердiң сипаты және ықтимал салдарлары туралы дереу хабарлауға; 7) саяхат уақытында Тұтынушымен болған төтенше жағдай туралы білген немесе білуге тиіс болған сәттен бастап туристік қызмет саласындағы уәкілетті органға және азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органға, сондайақ Тұтынушының отбасына өз есебінен дереу хабарлауға міндетті. Егер шетелдік туристер Қазақстан Республикасының аумағында немесе Қазақстан Республикасының турист азаматтары Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерде төтенше жағдайға ұшыраған болса, Орындаушы дипломатиялық қызмет органдарына да хабарлауға міндетті. 20. Шартты жасасу кезінде басшылыққа алынған мән-жайдың елеулі түрде өзгеруіне байланысты Тараптардың әрқайсысы Шартты өзгертуді немесе бұзуды талап етуге құқылы. Мән-жайлардың елеулі түрде өзгеруіне «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» 2001 жылғы

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 30 қаңтар

№87

Астана қаласы

7.

Ұйымдардың тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтымды есептеуінің бірыңғай әдістемесін бекіту туралы «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» 2010 жылғы 24 маусымдағы Қазақстан Республикасының Заңы 1-бабының 109) тармақшасына, 19-бабының 16) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Ұйымдардың тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтымды есептеуінің бірыңғай әдістемесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Индустриялық даму және өнеркәсіптік қауіпсіздік комитеті: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіпте мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін бұқаралық ақпарат құралдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму вице-министрі А.П. Рауға жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі Ә.ИСЕКЕШЕВ.

«КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Қаржы министрі _______________________ 2015 ж. 11 наурыз «КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Энергетика министрі _____________________ 2015 ж. 2 наурыз

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің 2015 жылғы 30 қаңтардағы №87 бұйрығымен бекітілген

Ұйымдардың тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтымды есептеуінің бірыңғай әдістемесі 1. Осы Ұйымдардың тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтымды есептеуінің бірыңғай әдістемесі (бұдан әрі – Бірыңғай әдістеме) «Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 24 маусымдағы Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес әзірленді. 2. Бірыңғай әдістеме: 1) «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі Заңына сәйкес тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуды жүзеге асыратын мемлекеттік кәсіпорындардың, дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалардың және олармен аффилиирленген заңды тұлғалардың; 2) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың, олардың еншілес және аффилиирленген компанияларының, мемлекет қатысатын өзге де заңды тұлғалардың; 3) жер қойнауын пайдаланушылардың және (немесе) Заңға сәйкес жер қойнауын пайдаланушылар тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуды жүзеге асыруға уәкілеттік берген тұлғалардың; 4) «Тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алуы қазақстандық қамтудың мониторингіне жататын ұйымдардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 20 наурыздағы № 366 қаулысына сәйкес тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алуы жергілікті қамтудың мониторингіне жататын ұйымдардың; 5) концессионерлердің тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтуды есептеуіне арналған. 3. Тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде жергілікті қамтуды есептеу мынадай мақсаттарда жүргізіледі: 1) жергілікті қамту бөлігінде сатып алу бойынша міндеттемелердің сақталу мониторингі және оны бақылау; 2) тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді жеткізудегі отандық кәсіпорындардың тартылу дәрежесін айқындау; 3) отандық өнеркәсіптің бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау. 4. Тауарларды жеткізуге арналған шарттағы жергілікті қамтуды (ЖҚТ) есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі:

мұндағы: n – тауарларды жеткізуге арналған шартты орындау мақсатында жеткізуші жеткізетін тауарлар атауының жалпы саны; і - тауарды жеткізуге арналған шартты орындау мақсатында жеткізуші жеткізетін тауардың реттік нөмірі; ТҚі - і-тауардың құны; Жі - Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м.а. 2015 жылғы 9 қаңтардағы № 6 бұйрығымен бекітілген «СТ-КZ» нысанының тауардың шығу тегі туралы сертификатта көрсетілген тауардағы жергілікті қамтудың үлесі (бұдан әрі - «СТ-КZ» нысанының тауардың шығу тегі туралы сертификаты); Егер осы тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде ұйымдардың жергілікті қамтуды есептеудің бірыңғай әдістемесінің 7-тармағында өзгеше белгіленбесе «СТ-КZ» нысанының тауардың шығу тегі туралы сертификаты болмаған жағдайда Жi = 0; S - шарттың жалпы құны. 5. Жұмыстарды (қызметтерді көрсетуге) орындауға арналған шарттағы жергілікті қамтуды (ЖҚж/қ) есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі:

мұндағы: m - тапсырыс беруші мен мердігер арасындағы шартты, мердігерлер мен қосалқы мердігерлер және т.б. арасындағы шарттарды қоса алғанда, жұмысты орындау (қызмет көрсету) мақсатында жасалған шарттардың жалпы саны; j - жұмысты орындау (қызмет көрсету) мақсатында жасалған шарттың реттік нөмірі; ШҚj -j-шартының құны; ТҚj -j-шартын орындау мақсатында жеткізуші немесе қосалқы мердігер сатып алған тауарлардың жиынтық құны; ШЖҚj - j-шартын орындау мақсатында жасалған қосалқы мердігерлік шарттардың жиынтық құны; Rj - j-шартын орындайтын жеткізушінің немесе қосалқы мердігердің қызметкерлерге еңбекақы төлеудің жалпы қорындағы қазақстандық кадрларға еңбекақы төлеу қорының үлесі; n - j-шартын орындау мақсатында жеткізуші және қосалқы мердігерлер сатып алатын тауарлар атауының жалпы саны; і - j-шартын орындау мақсатында жеткізуші немесе қосалқы мердігер сатып алған тауардың реттік нөмірі; ТҚі - i-тауардың құны; Жі - «СТ-КZ» нысанының тауардың шығу тегі туралы сертификатта көрсетілген тауардағы жергілікті қамтудың үлесі; Егер осы тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде ұйымдардың жергілікті қамтуды есептеудің бірыңғай әдістемесінің 7-тармағында өзгеше белгіленбесе «СТ-КZ» нысанының тауардың шығу тегі туралы сертификаты болмаған жағдайда Қi = 0; S - шарттың жалпы құны; 5-1. Rj - j-шартын орындайтын жеткізушінің немесе қосалқы мердігердің қызметкерлерге еңбекақы төлеудің жалпы қорындағы қазақстандық кадрларға еңбекақы төлеу қорының үлесін есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі: Rj = ҚРЕТҚ/ЕЖҚ, мұндағы: ҚРЕТҚ – j-шартының қолдану мерзімінде j-шартын орындайтын жеткізушінің немесе қосалқы мердігердің қазақстандық кадрларының еңбекақысын төлеу қоры; ЕЖҚ – j-шартының қолдану мерзімінде j-шартын орындайтын жеткізушінің немесе қосалқы мердігердің жұмысшыларының еңбекақысын төлеудің жалпы қоры. 6. Есепті кезеңде тапсырыс берушінің сатып алуындағы жергілікті қамтуды (ЖҚ) есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі:

мұндағы: n – сатып алу туралы шарттардың жалпы саны; і – сатып алу туралы шарттың реттік нөмірі; ЖҚі – сатып алу туралы і-шарты бойынша жергілікті қамту; ШҚі – сатып алу туралы жасалған і-шарттың құны; S – шарттың жалпы құны. 7. Табиғи монополия субъектілерінің мемлекеттік тіркеліміне енгізілген табиғи монополиялар субъектілерімен шарттар бойынша жергілікті қамтуды есептеу кезінде Kі және Rj коэффициенті бірлікке теңестіріледі. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 14 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10711 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 20 қаңтар

№29

Астана қаласы

Телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметті лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесін бекіту туралы «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңы 12бабы 1-тармағының 1-1) тармақшасына және «Телерадио хабарларын тарату туралы» 2012 жылғы 18 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы 7-бабы 1-тармағының 14) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса берiлiп отырған телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметті лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптарын және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Байланыс, ақпараттандыру және ақпарат комитеті (С.С. Сарсенов): 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарына және Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интернет-порталында орналастырылуын; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін 10 жұмыс күні ішінде осы бұйрықтың 2-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларының орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму вице-миниcтрі А.Қ. Жұмағалиевке жүктелсін. 4. Осы бұйрық оның алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушы Ж.ҚАСЫМБЕК.

8.

Құжаттар

Ескертпе

3 Қызметкерлер, оның ішінде телекоммуникация саласында бейінді жоғары, техникалық немесе кәсіптік білімі және мамандығы бойынша кемінде бір жыл практикалық тәжірибесі бар инженер-техникалық мамандар туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына қосымшаға сәйкес)

4

Телерадио хабарларын тарату саласындағы қолданыстағы стандарттарға сәйкес теле-, радиоарналар хабарларының техникалық сапасын қамтамасыз ету жөніндегі міндеттемені қамтитын мәліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына қосымшаға сәйкес)

Төтенше жағдайлар кезінде халықты хабарландыруды Еркін ныұйымдастыру сызбасы санда құрылған сызба Төтенше жағдайлар кезінде халықты Төтенше жағдайлар кезінде халықты хабарландыхабарландыруды ұйымдастыру руды ұйымдастыру жөніндегі міндеттемені қамтитын жөніндегі міндеттемелер мәліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына қосымшаға сәйкес) Телерадио хабарларын тарату 1) телерадио хабарларын тарату желісін ұйымдастыру 1) Еркін нысанда желісін ұйымдастыруға арналған сызбасы; құрылған техникалық мүмкіндіктер 2) спутниктік оператор ұсынған спутниктік станциялардың қабылдау-тарату желісінде пайдала- сызба нылатын трансмиссиялық жоспарлар (спутниктік бай2) ланыс арналарын пайдаланған жағдайда); Спутниктік 3) мыналар туралы ақпаратты қамтитын ресурста мәліметтердің нысаны: құрылатын желінің атауы пайдала(эфирлік, кабельдік, спутниктік); нылатын хабар тарату қамтылған аумақ; спутниктік пайдаланылатын стандарттардағы желінің түрі; даму кезеңдері бойынша таратылатын теле-, радиоар- ғарыштық аппараттың налар (тізбесі және қысқаша сипаттамалары); шартты қолжетімділік жүйелері (оларды пайдаланған иеленушісі ұсынған жағдайда); жоспар пайдаланылатын спутниктік ресурстың қолда бар жиіліктер белдеуі (спутниктік байланыс арналарын пайдаланған жағдайда); арнаның орташа ақпараттық жылдамдығы (спутниктік байланыс арналарын пайдаланған жағдайда); спутниктік жүйенің энергетикалық сипаттамалары (спутниктік байланыс арналарын пайдаланған жағдайда) (осы біліктілік талаптарына қосымшаға сәйкес) Теле-, радиокомпаниялар құқық Теле-, радиокомпаниялар- құқық иеленушілерімен иеленушілерімен теле-, радио артеле-, радио арналарды кері трансляциялауға наларды кері трансляциялауға арналған алдын ала шарттардың болуы туралы ақпаратты қамтитын мәліметтер нысаны (осы біліктілік арналған алдын ала шарттар (көпбағдарламалық хабарлар таталаптарына қосымшаға сәйкес) рату үшін) Әкімшілік-басқару персоналы Әкімшілік-басқару персоналы үшін, халыққа қызмет үшін, халыққа қызмет көрсету көрсету үшін, техникалық құралдарды орналастыруға үшін техникалық құралдарды және пайдалануға арналған үй-жайлар мен алаңдардың болуы туралы ақпаратты қамтитын орналастыруға және пайдалануға арналған үй-жайлар мен және мәліметтер нысаны (осы біліктілік талаптарына қосымшаға сәйкес) алаңдар Бақылау-өлшеу және сынақ Метрологиялық сипаттамаларды көрсете отырып, жұмыстарын жүргізу үшін өлшеу қолданылатын өлшеу құралдарының және сынақ және сынақ жабдығының құралдары жабдығының тізбесі және олардың тексерілгенін немесе метрологиялық аттестатталуын растайтын құжаттар (сертификаттар көшірмелері) Телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметті лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптары және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесіне қосымша Телерадио хабарларын тарату саласындағы қызметті лицензиялау кезінде қойылатын біліктілік талаптары және оларға сәйкестікті растайтын құжаттар тізбесіне сәйкестік туралы мәліметтер нысаны

1. Қызметкерлер саны: инженерлік-техникалық мамандар_________________; мамандық бойынша жұмыс өтілі__________________; 1 жылға дейін__________________________________; 1 жылдан астам___________________________________. 2. Қамтамасыз ету жөнінде міндеттемелер: трансляцияның техникалық сапасы: иә/жоқ; төтенше жағдайлар кезінде халықты хабардар етуді ұйымдастыру: иә/жоқ. 3. Техникалық мәліметтер: 1) құрылатын желінің атауы: эфирлік/ кабельдік/ спутниктік; 2) хабарламамен қамту аумағы_________________________; 3) желі типі____________________; стандарт атауы_______________; стандарт нөмірі______________; 4) таратылатын теле-, радио арналарының тізімі; даму кезеңдері бойынша тізбе__________; қысқаша сипаттама________________; 5) шартты қолжетімділік жүйесі пайдаланған жағдайда__________; 6) желіні басқару және пайдалану жүйесін ұйымдастыру қағидаттары _________________________________________________________; 7) желінің сыйымдылығы және/немесе қосылушылар саны; көлемі ___________________ МГц; қосылушылар саны_____________; 8) басқа да телерадио хабарларын тарату және байланыс желілерімен өзара іс-қимылы: шарттың нөмірі_____________; шарттың жасалған күні_____________; шарт кіммен жасалды (заңды және жеке тұлғаның атауы)_____________; 9) нақты техникалық құралдарды көрсете отырып станцияаралық байланыстарды ұйымдастыру тәсілі: жеке меншік техникалық құралдар бойынша _______________________; өзге желілердің жалға алынған арналары бойынша ___________________; шарттың нөмірі ______________________; шарттың жасалған күні _______________; шарт кіммен жасалды (заңды және жеке тұлғаның атауы)__________; 10) өтініш берушінің желісін басқа операторлардың желісіне қосуды ұйымдастыру тәсілі: шарттың нөмірі _________________; шарттың жасалған күні __________; шарт кіммен жасалды (заңды және жеке тұлғаның атауы)_________; 11) жиілік алуға қажетті жабдықтың атауы ______________; 12) бас станцияға таратылатын теле-, радиоарналарды жеткізу көздері мен тәсілдері; студияның орналасқан орны _____________; пайдаланылатын желінің типі ____________; 13) жердің жасанды спутниктері (спутниктік байланыс арналарын пайдаланған жағдайда): атауы ______________; тиесілігі __________; орналасқан орны _______________; қызмет көрсету аумағы ___________; жиіліктің орналасқан белдеуі ____________; арнаның жылдамдығы _________________; спутниктік жүйенің энергетикалық сипаттамасы ___________. 4. Кері трансляциялауға алдын ала жасалған шарттардың болуы: шарттың нөмірі _________; жасалған күні _________________; шарт кіммен жасалды (заңды және жеке тұлғаның атауы)________________. 5. Үй жайлар мен алаңдардың болуы: жеке меншік алаңдар ______________; алаңдар саны __________________; жалға алынған орындар ___________; орындар саны __________________; шарттың нөмірі __________________; шарттың жасалған күні ____________; шарт кіммен жасалды____________; Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 2 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10357 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 23 қаңтар

№51

Астана қаласы

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларын бекіту туралы «Ішкі су көлігі туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңының 9-бабы 1-тармағының 26-7) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Көлік комитеті (Ә.А. Асавбаев) мыналарды: 1) осы бұйрықтың заңнамада белгіленген тәртіпте Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарында және «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын; 4) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы бұйрықтың 2-тармағы 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауды өзіме қалдырамын. 4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушы Ж.ҚАСЫМБЕК. «КЕЛІСІЛДІ»: Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі ________________ Е. Досаев 2015 жылғы 3 ақпан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрі міндетін атқарушының 2015 жылғы 23 қаңтардағы № 51 бұйрығымен бекітілген Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Ішкі су көлігі туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 9-бабы 1-тармағының 26-7) тармақшасына сәйкес әзірленген және ішкі су мен «өзен-теңіз» суларында жүзетін кемені, сондай-ақ шағын көлемді кемені және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу тәртібін айқындайды. 2. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады: 1) өздігінен жүретін шағын көлемді кеме – механикалық қондырғы қозғалысқа келтіретін шағын көлемді, сондай-ақ желкенді кеме; 2) өздігінен жүрмейтін шағын көлемді кеме – өздігінен жүру үшін механикалық қозғалысы жоқ шағын көлемді кеме. 3. Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркегені (қайта тіркегені) үшін, сондай-ақ кеменің, оның ішінде шағын көлемді кеменің мемлекеттік тіркелгенін куәландыратын құжаттың телнұсқасын алған кезде Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және мөлшерде алым алынады. 4. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркегені және кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және мөлшерде алым алынады. 5. Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркегені және шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен және мөлшерде алым алынады. 2. Кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу тәртібі 6. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізілімінде жолаушы, жүк-жолаушылар, мұнай құйылатын, сүйреткіш кемелер, құрғақ жүк кемелері, қалқымалы крандар және техникалық флот кемелері, сондай-ақ шағын көлемді кемелер болып табылмайтын кемелер тіркеледі. 7. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп уақытша жүзуге құқық берілген, қазақстандық тұлға экипажсыз (бербоут-чартер) жалға алған шетел кемесі Жалға алынған шетел кемелері тізілімінде мемлекеттің кемелерді негізгі тіркеу тізілімінде оның тіркелуі тоқтатыла тұрғаннан кейін тіркеледі. 8. Шетел мемлекеті кемелері тізілімінде тіркелген кеме Мемлекеттік кеме тізілімінде меншік иесінің шетел мемлекеті кемелер тізілімінен шығарылғандығы туралы үзіндіні ұсынғаннан кейін ғана тіркеледі. 9. Кемені Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізіліміне енгізу осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша Кеме куәлігін берумен куәландырылады, ол кеменің Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығын және кемеге меншік құқығын растайды. Кемені Жалға алынған шетел кемелері тізіліміне енгізу осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша шетел кемесіне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығын уақытша беру туралы куәлік берумен куәландырылады. 10. Тұлға кеменi сатып алған күннен бастап отыз күнтізбелік күн iшiнде кемені мемлекеттік тіркеуге белгіленген нысандағы өтініш береді. 11. Кемелерді мемлекеттік тіркеу мынадай тәртіппен жүргізіледі: 1) осы Қағидаларға сәйкес кемелерді мемлекеттік тіркеу үшін қажетті құжаттарды қабылдау, оларды алу кезінде уәкілетті органның аумақтық бөлімшесінің (бұдан әрі - аумақтық бөлімше) лауазымды тұлғасы кіріс құжаттарын есепке алу кітабына тиісті жазу енгізеді; 2) осы кемеге мәлімделетін құқықтар мен тіркеліп қойған құқықтар арасында қайшылықтардың, сондай-ақ мемлекеттік тiркеуден бас тарту үшiн негiздiң болмауын анықтау; 3) көрсетілген қайшылықтар мен мемлекеттік тіркеуден бас тарту үшін басқа да негіздер болмаған кезде Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізіліміне, Жалға алынған шетел кемелері тізіліміне жазулар енгізу; 4) мемлекеттік тiркеудi растайтын құжаттарды беру. 12. Шет мемлекеттiң кеме тiзiлiмiнде тiркелген кеме Заңның 24-бабының 11-тармағына сәйкес мұндай кемеге Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтерiп жүзу құқығын уақытша беру туралы шешiм қабылданған күннен бастап күнтізбелік отыз күн iшiнде жалға алынған шетел кемелерi тiзiлiмiнде мемлекеттiк тiркеуге жатады. 13. Шетел кемесіне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығын уақытша беру туралы шешімін алу үшін уәкілетті органға мынадай құжаттар тапсырылады:

(Жалғасы 15-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-бетте). 1) кемені жалға алушыдан Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығын уақытша беруге рұқсат алуға өтініш (еркін түрде); 2) атын және мекенжайын не жалға беру шарты бойынша қазақстанды жалға берушінің атауы мен орналасқан орнын растайтын құжат; 3) экипажсыз (бербоут-чартер) кеме жалдау шартының нотариалды куәландырылған көшірмесі; 4) шетел мемлекетінің құзыретті билік орындары берген құжат, онда кеме туы ауыстырылғанға дейін тікелей тіркелген және осындай мемлекеттің туын көтеріп жүзу құқығының тоқтатылғанын растайтын, сондай-ақ кемеге ипотекамен ауыртпалық салынғаны туралы мәліметтерді қамтиды; 5) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзуге кемені ауыстыруға кеменің тіркелген ипотекасына кеме иесінің және салық ұстаушының жазбаша рұқсаты; 6) өлшеу куәлігі («өзен-теңіз» суларында жүзетін кемелер үшін); 7) сыныптау куәлігі. 14. Ұсынылған өтінішті қарау оның келіп түскен сәтінен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады, оның қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзуге құқығын уақытша беруге рұқсат беріледі немесе мынадай жағдайларда одан: 1) осы Қағидалардың 13-тармағында көрсетілген құжаттарды толық ұсынбаса; 2) егер берілген құжаттар осы Қағидалардың 18-тармағының және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес келмесе бас тартылады. 15. Кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) және кеме куәлiгiнің телнұсқасын беруге өтініш осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша беріледі. Кеменi және оған құқықтарды мемлекеттiк тiркеу туралы өтінішке мынадай құжаттар: 1) Заңның 27-бабына сәйкес кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеуге негіз болып табылатын құқық белгілейтін және өзге де құжаттар; 2) сыныптау куәлігі; 3) көлік құралдарын мемлекеттік тіркегені үшін алым сомасының бюджетке төленгенін растайтын құжат қоса берілуі тиіс. 16. Кемені жалға алынған шетелдік кемелер тізіліміне мемлекеттік тіркеу үшін кеменi жалға алушының кеменi мемлекеттiк тiркеу туралы өтiнiшiне осы Қағидалардың 15-тармағында көрсетiлген құжаттардан басқа, қосымша мынадай құжаттар беріледі: 1) кеменің жалдау шартының нотариалды куәландырылған көшірмесі; 2) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзуге ауыстыру ауыртпалығы немесе тіркелген кеме ипотеканың кепілзат ұстаушысының және меншік иесінің жазбаша рұқсаты; 3) қазақстандық кемені жалға алушының кеме атауын және тұратын орнын не жалдау шарты бойынша атауын және орналасқан жерін растайтын құжат; 4) кеме ту ауыстырылғанға дейін тікелей тіркелген және осындай мемлекеттің туын көтеріп жүзу құқығы кемеге Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығын беру мерзіміне тоқтатылғанын растайтын шетел мемлекетінің құзыретті биліктері берген құжат. 17. Кемелерді және оларға құқықтарды Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізілімінде, Жалға берілген шетел кемелері тізілімінде мемлекеттік тіркеу кезінде оларға тиісті тіркеу нөмірлерін бере отырып, осы Қағидалардың 9-тармағында көрсетілген құжаттар беріледі. 18. Кемелерді мемлекеттік тіркеуге берілетін құжаттарға қойылатын талаптар: 1) құжаттар мемлекеттік және орыс тілдерінде жасалады; 2) ресми шетелдік құжаттар, егер Қазақстан Республикасы заңнамасында және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында өзгесі көзделмесе, Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінде заңдастырылады. Егер, ұсынатын құжаттар шет тілінде жасалған жағдайда, оларға мемлекеттік немесе орыс тіліндегі нотариалды куәландырылған аудармасы қоса беріледі; 3) құжаттардың мәтіндері анық, заңды тұлғалардың атаулары мен деректемелері – қысқартусыз жазылған болуы тиіс; 4) тазаланған немесе үстінен жазылған, сызылған сөздер мен оларда ескертілмеген өзге де түзетулер, қарындашпен толтырылған құжаттар, сондай-ақ оларды біржақты түсіндіруге мүмкіндік бермейтін бүлінген жерлері бар құжаттар мемлекеттік тіркеуге қабылдауға жатпайды; 5) тіркеу үшін қажетті барлық құжаттар түпнұсқада көшірмелермен бірге ұсынылады. Құжаттар түпнұсқалары көшірмелермен салыстырып тексерілгеннен кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. 19. Кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүргізіледі. Кеме куәлігінің телнұсқасын беру өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жүргізіледі. 20. Кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеуден, сондай-ақ Кеме куәлігінің телнұсқасын беруден, егер ұсынылған құжаттар осы Қағидалардың 18-тармағының талаптарына сәйкес келмеген жағдайларда бас тартылады. Бас тарту туралы құжаттарды ұсынған кеме иесіне бас тарту негіздемесін көрсете отырып, өтініш берген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде жазбаша түрде хабарланады. 21. Кеменің мемлекеттік тіркеу орны кемені мемлекеттік тіркеу аумақтық бөлімшесіне және кеменің мемлекеттік тіркеу жаңа орнының аумақтық бөлімшесіне жіберілетін кеме иесінің өтініші (еркін түрде) негізінде өзгереді. 22. Кеменің мемлекеттік тіркеу орнын өзгерту кезінде кеменің мемлекеттік тіркеудің бұрынғы орнының аумақтық бөлімшесі кеменің мемлекеттік тіркеудің жаңа орнының аумақтық бөлімшесіне кеме ісін береді, бұл туралы Мемлекеттік кеме тізіліміне тиісті жазба енгізіледі. Кеменің мемлекеттік тіркеу орнын алдағы уақытта өзгерту туралы кеме иесі тіркелген ипотеканың немесе кеменің өзге де ауыртпалықтарының кепіл ұстаушысын хабардар етеді. 23. Кеме ісін алған аумақтық бөлімше кемеге жаңа реттік тіркеу нөмірін береді және осы Қағидаларға сәйкес кеменің бұрынғы мемлекеттік тіркеу орнында жүргізілген Мемлекеттік кеме тізіліміндегі мәліметті кеменің жаңа мемлекеттік тіркеу орнында жүргізілетін Мемлекеттік кеме тізіліміне енгізеді. Кеменің мемлекеттік тіркеу жаңа орнының аумақтық бөлімшесі мемлекеттік тіркеудің бұрынғы орнының аумақтық бөлімшесіне кемені тіркеу рәсімі аяқталғаны туралы хабарлайды. Осы хабарламаны алған кеменің мемлекеттік тіркеудің бұрынғы орнының аумақтық бөлімшесі мемлекеттік тіркеудің жаңа орнын және кеменің тәртіптік тіркеу нөмірін көрсете отырып, Мемлекеттік кеме тізіліміне жазба енгізеді. 3. Кемені мемлекеттік қайта тіркеу тәртібі 24. Егер оқиға немесе басқа себептермен кеме бұрын Мемлекеттік кеме тізіліміне енгізілген мәліметтерге сәйкес келмеген жағдайда кемені мемлекеттік қайта тіркеу жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының меншігіндегі және мемлекеттік органдардың өздеріне жүктелген функцияларды орындау үшін кемені коммерциялық мақсаттарда пайдалану кемені қайта тіркеу үшін негіз болып табылады. 25. Кемені мемлекеттік қайта тіркеуді ресімдеу үшін аумақтық бөлімшеге осы Қағидалардың 15-тармағында көрсетілген құжаттармен қоса, осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша кемені мемлекеттік қайта тіркеу туралы өтініш беру қажет. Жеке тұлға кемені қайта тіркеген кезде, жеке тұлға Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен ағымдағы күнтізбелік жыл үшін көлік құралы салығын төлегенін растайтын құжатты немесе оны төлеуден босату құқығын растайтын құжатты ұсынуы тиіс. 26. Кемелерді мемлекеттік қайта тіркеп, жаңа Кеме куәлігін беру өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады. 4. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу тәртібі 27. Кеме ипотекасын аумақтық бөлімше кеме тіркелген сол тізілімде тіркейді. 28. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзу құқығы уақытша берілген шетел кемесінің ипотекасы Заңның 24-бабы 7 және 11-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасында тіркелмеуі тиіс. 29. Кеменің ипотекасы кемеге меншік құқығы мемлекеттік тіркелгеннен кейін осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша кепіл берушінің өтініші негізінде тіркеледі. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы өтінішке осындай шартта көрсетілген құжаттар бар кеменің ипотекасы туралы шарт қоса беріледі. Құжаттар түпнұсқада көшірмелермен бірге ұсынылады. Құжаттар түпнұсқалары көшірмелермен салыстырып тексерілгеннен кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. Кеменің ипотекасы мемлекеттік тіркеу туралы өтініш берілген күні тіркеледі. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеуге ұсынылған құжаттар осы Қағидалардың 18-тармағының талаптарына сәйкес болуы тиіс. 30. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы мәліметтер кіріс құжаттарын есепке алу кітабына және осы кеме тіркелген тиісті тізілімге енгізіледі. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу кезінде ол туралы кеме құжаттарына қандай да бір жазбалар енгізу талап етілмейді. 31. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлік берілуімен өтініш берген сәттен бастап он жұмыс күні ішінде, өтініш электронды берілген жағдайда жеті жұмыс күні ішінде куәландырылады. 32. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу кеме ипотекасы шартына өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізілгеннен кейін Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақтарды қоса беру жолымен осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес мерзімде жүзеге асырылады. 33. Кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақта кеме ипотекасы туралы шартқа қосымша келісім нөмірі және жасалған күні, сондай-ақ кеме ипотекасы туралы шартқа енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулардың мәні көрсетіледі. 34. Кепіл беруші және (немесе) борышкер ауысқан кезде, егер борышкер кеме ипотекасының шарты бойынша кепілзат беруші болып табылмаса, Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақта жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің деректері (атауы) және тұрғылықты жері көрсетілуі, сондай-ақ жаңа кепіл берушінің қолы болуы тиіс. 35. Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақты аумақтық бөлімше кепіл берушінің өтініші (еркін түрде) негізінде өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде береді. Өтінішке кеменің ипотекасы туралы шартқа қосымша келісім қоса беріледі. Құжаттар түпнұсқада көшірмелермен бірге ұсынылады. Құжаттар түпнұсқалары көшірмелермен салыстырып тексерілгеннен кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. 36. Кеменің кепіл берушісі Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті жоғалтқан жағдайда аумақтық бөлімше осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес кепіл берушінің өтініші бойынша Куәліктің телнұсқасын өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күні iшiнде береді. Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті беру туралы өтініште осы Қағидалардың 29-тармағында көзделген мәліметтер көрсетіледі. Өтінішке Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін бюджетке алым төленгенін растайтын құжат қоса беріледі. 37. Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделген негіздер бойынша кеме ипотекасы тоқтатылған кезде аумақтық бөлімше Мемлекеттік кеме тізіліміне кеме ипотекасының тоқтатылуы туралы жазба енгізеді. 38. Кеменің иесі Кеме куәлігін жоғалтқан жағдайда аумақтық бөлімше осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша кеме иесінің өтініші бойынша көрсетілген куәліктің телнұсқасын береді. Өтінішке көлік құралдарын мемлекеттік тіркегені үшін алым сомасының бюджетке төленгенін растайтын құжат қоса беріледі. 39. Кеме куәлiгiнiң телнұсқасын беру мынадай тәртiппен жүргiзiледi: 1) осы Қағидаларға сәйкес Кеме куәлiгiнiң телнұсқасын беру үшiн қажеттi құжаттарды қабылдау, оларды алған кезде аумақтық бөлімшенің лауазымды тұлғасы кiрiс құжаттарын есепке алу кiтабына тиiстi жазба енгiзедi.; 2) осы кемеге мәлiмделiп отырған құқықтар мен тiркелiп қойған құқықтар арасындағы қайшылықтардың, сондайақ мемлекеттiк тiркеуден бас тарту немесе тоқтата тұру үшiн негiздiң болмауын анықтау; 3) көрсетiлген қайшылықтар және кеме куәлiгiнiң телнұсқасын беру үшiн негiздер болмаған кезде Кеме куәлiгiнiң телнұсқасын беру туралы Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiне жазбалар енгiзу. 40. Мемлекеттік кеме тізілімінде тіркелген кемені жалдау шарты бойынша шетелдік жалға алушыға беру кезінде пайдалануға және иеленуге мұндай кеме уәкілетті органның шешімі негізінде шет мемлекеттің туын көтеруге уақытша ауыстырылады. 41. Кемені шет мемлекеттің туын уақытша көтеруге көшіру туралы шешімді кеме иесінің немесе тиісті түрде ресімделген сенімхаты бар тұлғаның мынадай құжаттарды қоса бере отырып, кемені мемлекеттік тіркеу орны бойынша аумақтық бөлімшенің атына жіберілген өтініші (еркін түрде) негізінде уәкілетті орган қабылдайды: 1) ипотеканы кепiл ұстаушының кеменi шет мемлекеттiң туын көтеруге көшiруге жазбаша келiciмi (белгiленген тәртiппен белгiленген және тiркелген кеме ипотекасын ұстаушыларды алдын ала қанағаттандыру болмаған кезде); 2) жалдаушы мемлекеттiң құзыреттi органдарының немесе кеме туын көтеруге көшiрiлетiн өзге де шет мемлекеттiң белгiленген тәртiппен куәландырылған, сол мемлекеттiң заңнамасында Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнде тiркелген кемеге осындай мемлекеттiң туын көтерiп жүзу құқығын беруге тыйым салатын ережелердiң жоқтығын және кемеге осындай мемлекеттiң туын көтерiп жүзу құқығының берiлу мерзiмi өткен соң кеме Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзуге қайтарылатынын растайтын құжаты; 3) шет мемлекеттiң туын көтерiп жүзу құқығының берiлуiн немесе бұл құқықтың Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығының тоқтата тұру сәтiнде берiлетiндiгiн растайтын құжат; 4) жалға алу шарты. 42. Бас тартуға негiздер болмаған кезде осы Қағидалардың 20-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнде Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығының тоқтатыла тұрған күнi, кеменi шет мемлекеттің туын көтеруге көшiруге рұқсат етiлген мерзiм, кемеге туын көтерiп жүзуiне рұқсат етiлген мемлекеттiң атауы, жалға алу шарты бойынша шетелдiк кеме жалдаушының аты мен мекенжайы көрсетiледi. 43. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығын тоқтата тұру күнi Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiне тиiстi белгi енгiзiлген күн болып есептеледi. Кеме куәлiгiне белгiлер енгiзу өтiнiш берiлген күннен бастап жеті жұмыс күнi iшiнде жүргiзiледi. 44. Кемеге Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығы тоқтатыла тұрған мерзiм iшiнде оның бортында осы құқықтың тоқтатыла тұрғандығы туралы белгi қойылған кеме куәлiгi болуы тиiс. 45. Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығы тоқтатыла тұрған мерзiм iшiнде кемеге құқықтарды, шектеулердi (ауыртпалықтарды) осы Қағидаларға сәйкес Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiне тiркеудi жүргiзу жалғастырылады. 46. Кеменi жалға алу шартының қолданысы тоқтаған немесе уәкiлеттi органның рұқсатында көрсетiлген мерзiм өткен кезде Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiне кеме иесiнiң өтiнiшi негiзiнде тиiстi жазба енгiзiледi және осы Қағидаларда белгiленген тәртiппен жаңа кеме куәлiгi берiледi. 47. Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде сатып алынған кеме Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемесі осындай құқықты растайтын және кеме Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнде мемлекеттiк тiркелгенге дейiн, бiрақ бiр жылдан аспайтын мерзімге жарамды кеменiң Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығы туралы уақытша куәлiк (бұдан әрi – уақытша куәлiк) осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес берген күннен бастап Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзу құқығын пайдаланады. 48. Уақытша куәлiктi Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемесі құқық иесiнiң мынадай құжаттарды қоса берген өтiнiшi негiзiнде (еркін түрде) бередi: 1) кемеге меншiк құқығын растайтын құжат; 2) кеменi бұған дейiн тiркеген мемлекеттiң құзыретті билiк орындары берген (eгep мұндай жағдай өтiнiш берiлгенге дейiн орын алған болса) кеменiң бұл мемлекеттiң тiзiлiмiнен шығарылғанын және ипотека ауыртпалығы жоқтығын куәландыратын құжат; 3) өлшем куәлiгі («өзен-теңіз» суларында жүзетін кемелер үшін); 4) сыныптау куәлiгi; 5) жолаушылар куәлiгi (жолаушылар кемелерi үшiн). 49. Уақытша куәлiк беру туралы өтiнiш берген кезде жеке тұлға оның жеке басын растайтын құжатты, ал заңды тұлғаның өкiлi - заңды тұлғаның құрылтайшы құжаттарын немесе олардың нотариалды расталған көшірмелерін, сондай-ақ заңды тұлғаның атынан әрекет ету өкiлеттiгiн растайтын құжатты ұсынады. 50. Осы Қағидалардың 48-тармағында көрсетілген құжаттарды алған кезде Қазақстан Республикасының шетелдердегі мекемесінің консулдық лауазымды тұлғасы құжаттарды есепке алу кітабына тиісті жазба енгізеді. 51. Уақытша куәлік бергені туралы әрбір жазба тіркеу нөмірімен сәйкестендіріледі. Мұндай нөмір құжаттарды қабылдаған кезде беріледі және қабылдаған құжаттардың кіріс нөміріне сәйкес келеді. Ұсынылған құжаттарды тексергеннен кейін Қазақстан Республикасының шетелдердегі мекемесі уақытша куәлік береді. Қазақстан Республикасының шетелдердегі мекемесі берілген уақытша куәлік туралы он жұмыс күні ішінде уәкілетті органға уақытша куәліктің көшірмесін қоса бере отырып, хабар жібереді. 52. Қазақстан Республикасынан тыс жерден сатып алынған кеменi Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiне тiркеу болжанып отырған тiркеу орны бойынша аумақтық бөлімшеге кеменi мемлекеттiк тiркеу туралы өтiнiш ұсыну бойынша осы Қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады. 53. Мемлекеттік кеме тізілімін, Жалға алынған шетел кемелерінің тізілімін жүргізуді аумақтық бөлімшелер қағаз және электронды тасымалдағыштарда жүзеге асырады. 5. Кемені Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнен шығару тәртібі Осы тізілімдердің нысандарын уәкілетті орган белгілейді. 54. Аумақтық бөлімше Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнен: 1) опат болған немесе хабарсыз жоғалып кеткен; 2) конструкциялық жағынан күйреген; 3) қайта жасау немесе кез келген басқа өзгерiстер нәтижесiнде кеме сапасын жоғалтқан; 4) Заңның 24-бабының 3-тармағында көзделген талаптарға сәйкес келмей қалған кеменi шығарады. 55. Зақымдалған кеме, егер: 1) кеме тұрған орнында да, ол жеткізілуі мүмкін кез келген басқа орында да қалпына келтіріле алмаса; 2) кемені жөндеу экономикалық жағынан орынсыз болса конструкциялық жағынан күйреген деп саналады. 56. Осы Қағидалардың 54-тармағының 1), 2), 3) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда, Мемлекеттiк кеме тiзiлiмiнен шығаруды аумақтық бөлімше осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес кемені тіркеуден шығаруға өтiнiш негiзiнде жүргiзедi. Өтiнiшке онда баяндалған фактiлердi растайтын құжаттар, сондай-ақ кемені мемлекеттік тіркеу кезінде берілген куәліктер қоса беріледі. Заңның 24-бабының 3-тармағында көзделген талаптарға сәйкес келмей қалған кемені Мемлекеттік кеме тізілімінен шығаруды аумақтық бөлімше құқық белгілеу құжаттары қоса берілген, осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес кеменің меншік иесінің (келісім тарапының) өтініші негізінде жүргізеді. 57. Мемлекеттік кеме тізілімінде кеме тіркелген аумақтық бөлімше өз мүдделерін қорғауға тиісті шаралар қолдануы үшін кепіл ұстаушыға кеменің осы тізілімнен алдағы уақытта шығарылатыны туралы хабарлама жібереді. Олардың келісімі алынбаған кезде кеме кепіл ұстаушыға хабардар еткеннен кейін үш ай өткен соң осы тізілімнен шығарылады. 58. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізілімінен алып тастау, егер барлық тіркелген кеме ипотекасы алдын ала қанағаттандырылған немесе барлық кепіл берушіден жазбаша келісім алынған жағдайда ғана жүргізіледі. Қазақстан Республикасының тиісті уәкілетті органы шетелдік азаматқа немесе шетелдік заңды тұлғаға кемені мәжбүрлі түрде сатқан кезде Мемлекеттік кеме тізілімінен шығару көрсетілген орган кеменің сатылғанын және сатып алушының өзіне қабылдап алғандарынан басқаларын қоспағанда, ешқандай ипотекалармен ауыртпалық салынбағанын куәландыратын құжаттарды ұсынған күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүргізіледі. Кеменің тіркелген ипотекасы болмаған жағдайда, бұл кемені Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кеме тізілімінен шығару өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде жүргізіледі. Аумақтық бөлімше тиісті тізілімге шығарылғаны туралы жазба енгізеді және осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес Кемені мемлекеттік кеме тізілімінен шығару туралы анықтама береді. 59. Жалға алынған шетелдiк кемелер тiзiлiмiнен кеменi экипажсыз (бербоут-чартер) жалдау шарты бойынша қазақстандық жалға алушыға пайдалануға және иелiк етуге берiлген шетел кемесi мынадай жағдайда: 1) кеменi жалға алу шартының (бербоут-чартердiң) қолданысы тоқтағанда; 2) кемеге Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтерiп жүзуге уақытша құқық беру мерзiмi аяқталғанда; 3) кемеге Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк туын көтеріп жүзуге уақытша құқық беру туралы уәкiлеттi орган шешiмiнiң күшi жойылғанда шығарылады. Жалға алынған шетелдiк кемелер тiзiлiмiнде тiркелген шетел кемесiне Қазақстан Республикасының Мемлекеттiк

15

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

туын көтеріп жүзуге уақытша құқық беру мерзiмi өткенге дейiн бiр ай бұрын аумақтық бөлімше қазақстандық жалға алушыға тиiстi хабарлама жiбередi. Қазақстандық жалға алушы кеме Жалға алынған шетелдiк кемелер тiзiлiмiне енгiзiлген аумақтық бөлімшеге тиiстi куәлiктi қайтарады. 60. Кемеге тіркеу нөмірін беру осы Қағидалардың 10-қосымшасына сәйкес жүзеге асырылады. 61. Кемелерге берiлген тiркеу нөмiрлерi мен олардың литерлiк белгiлеулерi (әрiптiк және цифрлік) кеменiң алдыңғы жағының екi бортына оның атауынан жоғары жазылады. Бұл ретте кеменiң атауы жазбасы өзінің өлшемдерi бойынша оның тiркеу нөмiрi мен литерлiк белгiлеуiнен iрiлеу болуға тиiс. Кеменiң алдыңғы жағында басқа жазбаларға рұқсат етiлмейдi. 6. Шағын көлемдi кемені және оған құқықтарды мемлекеттiк тiркеу тәртібі 62. Шағын көлемдi кеме оған тiркеу нөмiрi берiле отырып, кеме кiтабында мемлекеттiк тiркеуге жатады. Кеме кiтабын жүргiзудi аумақтық бөлімшелер қағаз және электронды тасымалдағыштарда жүзеге асырады. 63. Салмағы қоса алғанда екі жүз килограмға дейінгі және қозғалтқыштарының (орнатылған жағдайда) қуаты қоса алғанда сегіз киловатқа дейінгі шағын көлемді кемелер, сондай-ақ ұзындығы тоғыз метрден аспауға тиіс, қозғалтқыштары жоқ және демалуға арналған орындармен жабдықталмаған спорттық желкенді кемелер мемлекеттік тіркеуге жатпайды. 64. Тiркелген әрбiр шағын көлемдi кемеге осы Қағидаларға 11-қосымшаға сәйкес шағын көлемді кемені есепке алу карточкасы ашылады. 65. Шағын көлемдi кемелердi меншік құқығында сатып алған жеке және заңды тұлғалар меншік нысанына қарамастан, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты тұратын шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар олардың техникалық жай-күйiне, жыл мезгiлiне және кеменiң орналасқан орнына қарамастан, оларды тіркеу үшін аумақтық бөлімшеге сатып алған (алған), жасалған немесе оларды тіркеуге, қайта тіркеуге әкелетін жағдайлар туындаған сәттен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өтініш береді. 66. Мұрагерлiкпен берiлген шағын көлемдi кемелердi қоспағанда, шағын көлемдi кемелердi тiркеу он сегіз жасқа толған адамдардың атына жүргiзiледi. Шағын көлемдi кеменi он сегіз жасқа толмаған мұрагерге тiркеген кезде тiркеу карточкасында ата-анасының немесе қамқоршысының тегi, аты, әкесiнiң аты көрсетiледi және атаанасының немесе қамқор органдарының келiсiмiнсiз есептен алуға тыйым салынатыны туралы жазба жасалады. 67. Шағын көлемді кемелер заңды тұлғаларға заңды тұлғаның тұрақты тұрғын жері бойынша тіркеледі. Азаматтардың жеке меншігіндегі шағын көлемді кемелер иегердің атына тек оның тұрақты тіркелу орны бойынша тіркеледі. 68. Шағын көлемді кемені және оған құқықтарды тіркеу осы Қағидаларға 12-қосымшаға сәйкес нысан бойынша шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) өтініш негізінде жүргізіледі, оған өтініш беруші мынадай құжаттарды қоса береді: 1) кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеуге негіз болып табылатын құқық белгілейтін құжаттар: сататын ұйымның анықтама-есебі (немесе сататын ұйымның тауар чегін не сатып алу-сату немесе сыйға тарту шартын немесе мұрагерлікке құқық туралы куәлік); кеме билеті немесе егер ол бұрын мемлекеттік тіркеу органдарында тіркелген болса, кеменің есептен шығарылғаны туралы белгісі бар басқа құжат; шет мемлекеттердің кеме тізілімдерінен (кітаптарынан) шығарылғаны туралы куәландыратын құжат (егер кеме бұрын шет мемлекеттің кеме тізілімінде тіркелген жағдайда); Заңның 27-бабына сәйкес өзге де құжаттар; 2) көлік құралдарын мемлекеттік тіркегені үшін бюджетке алым сомасының төленгенін растайтын құжат. 69. Кемелерді мемлекеттік тіркеуге ұсынылатын құжаттарға қойылатын талаптар: 1) құжаттар мемлекеттiк немесе орыс тiлдерiнде жасалады; 2) ресми шетелдік құжаттар, егер Қазақстан Республикасы заңнамасында және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында өзгеше көзделмесе, Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінде заңдастырылады. Ұсынылатын құжаттар шет тiлiнде жасалған жағдайда, оларға мемлекеттiк немесе орыс тiлдерiндегi нотариалды расталған аудармасы қоса берiледi; 3) құжаттардың мәтiндерi анық, заңды тұлғалардың атаулары мен деректемелерi қысқартусыз жазылған болуы тиiс; 4) тазаланған не үстiнен жазылған, сызылған сөздер мен оларда ескрілмеген өзге де түзетулерi бар құжаттар, қарындашпен жазылған құжаттар, сондай-ақ мазмұнын біржақты түсiндiруге мүмкiндiк бермейтiн бүлiнген жерлерi бар құжаттар мемлекеттiк тiркеуге қабылдауға жатпайды; 5) тіркеу үшін қажетті барлық құжаттар түпнұсқада көшірмелерімен ұсынылады. Құжаттардың түпнұсқалары көшірмелерімен салыстырғаннан кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттардың түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. 70. Шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттiк тiркеу осы Қағиданың 68-тармағында көрсетілген құжаттарды қоса отырып, осы Қағиданың 12-қосымшасына сәйкес нысан бойынша шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күнi iшiнде жүргiзiледi. Кеме билетінің телнұсқасын беру осы Қағидаға 15-қосымшаға сәйкес нысан бойынша өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күнi iшiнде жүргiзiледi. 71. Жеке жасалған шағын көлемді кемелерді тіркеу аумақтық бөлімшемен келісілген шағын көлемді кемені жасауға арналған жобалық техникалық құжаттаманың негізінде, кейіннен оны бастапқы куәландыруға ұсына отырып, жүргізіледі. 72. Өздiгінен жүзетiн шағын көлемдi кеменi тiркеген кезде оған тiркеу нөмiрi берiледi және кеме иесiне осы Қағидаларға 13-қосымшаға сәйкес кеме билетi тапсырылады. Берiлген тiркеу нөмiрi қазақ әлiпбиiнiң үш әрпiнен (литерiнен) және төрт цифрдан тұрады. Бірінші үш әріп Қазақстан Республикасының облысына, қаласына тиесілігін білдіреді. Цифрлар кеме кітабында тiркелген реттiк нөмiрiне сәйкес келеді. Әрбiр серия 0001-ден 9999-ға дейiнгi төрт таңбалы нөмiрлерден тұрады және флоттың 9999 бiрлiгiн қамтиды. 73. Өздігінен жүретін шағын көлемді кемеге тiркеу нөмiрін беру осы Қағиданың 14-қосымшасына сәйкес жүргізіледі. 74. Өздігінен жүзбейтiн шағын көлемдi кемелердi (ескектi қайықтар, байдаркалар және үрлемелі кемелер) тiркеу кезiнде тiркеу нөмiрi берiледi және кеме иесiне осы Қағидаларға 13-қосымшаға сәйкес кеме билетi тапсырылады, бiр «Е» әрпiнен тұратын литер және кеме кiтабы бойынша реттiк нөмiр белгіленеді. 75. Тiркеу нөмiрi шағын көлемдi кеменiң екi бортына да салынады және форштевеннен корпус ұзындығының 1/4-iне тең қашықтықта орналастырылады. Бояу жуғанда кетпейтіндей және корпустың түсiне қарама-қарсы түстi болуы тиiс. Әрiптер мен цирларды бiр жолға жазады. Олардың биiктiгi кемiнде 100-150 мм, ал енi тиiсiнше - 1520 мм болуы тиiс. 76. Шағын көлемді кемені және оларға құқықтарды мемлекеттік тіркеуден, егер мемлекеттік тіркеу үшін ұсынылған құжаттар осы Қағидалардың талаптарына сәйкес келмеген жағдайда бас тартылады. Бас тарту кемені мемлекеттік тіркеуге бас тарту негізін көрсете отырып, ұсынған кеме иесіне жазбаша түрде өтініш берген күннен бастап он жұмыс күні ішінде хабарланады. 77. Шағын көлемдi кеменi мемлекеттiк тiркеу орны шағын көлемдi кеменiң меншiк иесiнiң шағын көлемдi кемені мемлекеттiк тiркеудің аумақтық бөлімшесіне немесе шағын көлемдi кеменің жаңа мемлекеттiк тiркеу орнының аумақтық бөлімшесіне жiберiлетiн өтiнiшi (еркiн нысандағы) негiзiнде өзгертiледі. Бұл ретте шағын көлемдi кеменiң жаңадан мемлекеттiк тiркелген орнының аумақтық уәкiлеттi органына жiберiлетiн өтiнiште шағын көлемдi кемеге ауыртпалық салынғаны туралы мәлiметтер көрсетiледi. 78. Шағын көлемдi кеменi мемлекеттiк тiркеу орны өзгерген кезде шағын көлемдi кеменің бұрын мемлекеттiк тiркеу орнының аумақтық бөлімшесі шағын көлемдi кеменi жаңа мемлекеттiк тiркеу орнының аумақтық бөлімшесіне шағын көлемдi кемеге ауыртпалық салынғаны туралы ақпаратты көрсете отырып, тiркеу карточкасын бередi. Шағын көлемдi кеменiң мемлекеттiк тiркеу орнын алдағы уақытта өзгерту туралы шағын көлемдi кеменiң меншiк иесi тiркелген ипотеканың немесе шағын көлемдi кеменiң өзге де ауыртпалықтарының кепiл ұстаушысын хабардар етеді. 79. Кеме iсiн алған аумақтық бөлімше шағын көлемдi кемеге жаңа реттiк тiркеу нөмiрiн бередi және шағын көлемдi кеменің бұрынғы мемлекеттiк тiркеу орнында жүргiзiлген кеме кiтабында қамтылған барлық мәлiметтердi осы Қағидаларға сәйкес шағын көлемдi кеменiң жаңадан мемлекеттiк тiркелген орнында жүргiзiлетiн кеме кiтабына енгiзедi. 80. Оқиға нәтижесінде немесе басқа себеппен шағын көлемді кеменің кеме кітабына бұрын енгізілген мәліметтерге сәйкес келмей қалған жағдайда кемені мемлекеттік қайта тіркеу жүзеге асырылады. 81. Қазақстан Республикасының меншігіндегі және мемлекеттік органдар өздеріне жүктелген функцияларды орындау үшін пайдаланатын шағын көлемді кемені коммерциялық мақсаттарда пайдалану да шағын көлемді кемені қайта тіркеуге негіз болып табылады. 82. Шағын көлемді кемені қайта тіркеу осы Қағиданың 12-қосымшасына сәйкес нысан бойынша шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) өтініш негізінде мынадай құжаттарды: 1) кеме билетін; 2) кеме иесінің жеке басын куәландыратын құжатты, заңды тұлға үшін – тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманы не куәлікті; 3) осы Қағидалардың 80-тармағына сәйкес шағын көлемді кемені қайта тіркеу үшін негізді растайтын құжаттарды; 4) шағын көлемді кемені қайта тіркегені үшін бюджетке алым сомасының төленгенін растайтын құжатты қоса бере отырып жүргiзiледi. 5) жеке тұлға кемені қайта тіркеген кезде, жеке тұлға Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен ағымдағы күнтізбелік жыл үшін көлік құралы салығын төлегенін растайтын құжатты немесе оны төлеуден босату құқығын растайтын құжатты ұсынуы тиіс. 83. Жаңа кеме билетін беріп және жаңа тіркеу нөмірін бере отырып, шағын көлемді кемені мемлекеттік қайта тіркеу өтініш берілген күннен бастап он жұмыс күнi iшiнде жүргiзiледi. 84. Кеме билеті жоғалған, бүлінген, иесінің мекенжайы өзгерген немесе көшелердің, елді мекендердің атауы өзгертілген кезде және атауы өзгертілуіне байланысты басқа жағдайларда, осы Қағидаларға 15-қосымшаға сәйкес иесінің өтініші негізінде және бюджетке белгіленген алым төленгеннен кейін өтініш берушіге кеме билетінің телнұсқасы беріледі. 85. Кемелерді есептен шығару осы Қағидаларға 15-қосымшаға сәйкес нысан бойынша кеме иесінің жазбаша өтініші бойынша мынадай жағдайларда жүргізіледі: кеме иесінің ауысуы (сату, сыйлау, мұраға алу), иегердің басқа тұрақты тұратын жеріне көшуі. 86. Кеме иесінің жаңа тұрақты мекенжайға көшуіне байланысты кемені мемлекеттік тіркеуден шығару кезінде кеме билетінде мемлекеттік тіркеуден алынуы туралы белгі қойылады және кеме кітабында тиісті жазбамен тіркеу нөмірі жойылады. «Жойылды» деген мөртабан қойылған кеме билеті кеме иесіне қайтарылады. 87. Кеме иесінің ауыстырылуына байланысты кемені мемлекеттік тіркеуден шығару кезінде «Жойылды» деген мөртабан қойылған кеме билеті жаңа кеме иесіне жаңа иесінің тұрақты болатын немесе тұратын жері бойынша мемлекеттік тіркеу үшін тапсырылады. 88. Толық техникалық тозудың салдарынан кемені мемлекеттік тіркеуден шығару арнайы техникалық бақылау актісі бойынша, ал кемені мемлекеттік тіркеуден оның қирауына байланысты шығару кезінде кеме кітабында және тіркеу карточкасында тиісті жазбалар жасалады. Мұндай жағдайларда кеме билеті жойылады және уәкілетті органда сақталады. 89. Мемлекеттік тіркеуден шығарылған шағын көлемді кеменің тіркеу нөмірі бес жыл ішінде ешқандай кемеге берілмейді. 90. Аумақтық бөлімше шағын көлемдi кеменiң ипотекасын шағын көлемдi кемеге меншiк құқығы мемлекеттiк тіркелгеннен кейін осы Қағидаларға 16-қосымшаға сәйкес кепiл берушiнiң өтiнiшi негiзiнде шағын көлемдi кеме тiркелген кеме кітабына тiркейдi. Шағын көлемдi кеменiң ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы өтінішке осындай шартта көрсетілген құжаттар бар шағын көлемдi кеменiң ипотекасы туралы шарт қоса беріледі. Құжаттар түпнұсқада көшірмелермен бірге ұсынылады. Құжаттар түпнұсқалары көшірмелермен салыстырып тексерілгеннен кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. Шағын көлемдi кеменiң ипотекасы мемлекеттiк тiркеу туралы өтiнiш берілген күнi тiркеледi. Шағын көлемдi кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу кезiнде бұл туралы кеме құжаттарына қандай да бiр жазбалар енгізу талап етiлмейдi. Шағын көлемдi кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу өтініш берілген күннен бастап жеті жұмыс күні ішінде, жүзеге асырылады және осы Қағидаларға 17-қосымшаға сәйкес шағын көлемдi кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу туралы куәлiк берілуімен куәландырылады. 91. Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу мерзімінде шағын көлемді кеменің ипотекасы туралы шартқа өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізгеннен кейін осы Қағидаларға 18-қосымшаға сәйкес Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақтар беру арқылы жүзеге асырылады. Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақта шағын көлемді кеменің ипотекасы туралы шартқа қосымша келісімнің нөмірі мен жасалған күні, сондай-ақ шағын көлемді кеменің ипотекасы туралы шартқа енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулардың мәні көрсетіледі. Кепіл берушінің және (немесе) борышкердің ауысуы кезінде, егер борышкер кеменің ипотекасы туралы шарты бойынша кепіл беруші болып табылмаса, Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақта жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің деректері (атауы) және тұрғылықты жері, сондай-ақ жаңа кепіл берушінің қолы көрсетілуі тиіс. Шағын көлемді кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке қосымша парақты аумақтық бөлімше кепіл берушінің өтініші негізінде өтініш берілген күннен бастап он жұмыс күнi iшiнде, өтініш электронды берілген жағдайда жеті жұмыс күні ішінде береді. Өтінішке шағын көлемді кеменің ипотекасы туралы шартқа қосымша келісім қоса беріледі. Құжаттар түпнұсқада көшірмелермен бірге ұсынылады. Құжаттар түпнұсқалары көшірмелерімен салыстырып тексерілгеннен кейін өтініш берушіге қайтарылады. Құжаттар түпнұсқалары ұсынылмаған жағдайда, нотариалды куәландырылған көшірмелер ұсынылады. 92. Кеменің кепіл берушісі Шағын көлемді кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті жоғалтқан жағдайда аумақтық бөлімше осы Қағидаларға 16-қосымшаға сәйкес кепіл берушінің өтініші бойынша куәліктің телнұсқасын өтініш берілген күннен бастап бес жұмыс күні iшiнде береді. Өтінішке Шағын көлемді кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын бергені үшін бюджетке алым сомасының төленгенін растайтын құжат қоса беріледі. 94. Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделген негіздер бойынша кеме ипотекасы тоқтатылған кезде аумақтық бөлімше кеме кітабына шағын көлемді кеме тізіліміне кеме ипотекасының тоқтатылуы туралы жазба енгізеді. Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 1-қосымша Нысан Сериясы/Серия хх № ххххххх Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Көлік комитеті Комитет транспорта Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан

___________________________________________________________________ ____________________________________ Көлік комитеті аумақтық органының Мемлекеттік кеме тізіліміндегі деректер негізінде төменде көрсетілген На основании данных Государственного судового реестра территориального органа Комитета транспорта ___________________________________________ указанное ниже _____________________________________ кемесі cудно принадлежит: ___________________________________________________ тиесілі. 1. Кеменің аты немесе оның нөмірі Название судна или его номер _______________________________________ 2. Үлгісі және міндеті Тип и назначение __________________________________________________ 3. №______ жоба жасалған жылы және орны Проект № ______ год и место постройки ______________________________ 4. Корпусының материалы Материал корпуса _________________________________________________ 5. Бас машиналары ( үлгісі, саны, жалпы қуаттылығы) Главные машины (тип, число, общая мощность) ________________________ 6. Кеменің габариттік өлшемі: ұзындығы ені Габаритные размеры судна: длина ___ м, ширина ___ м толық жүкпен шөгу жүксіз бос шөгу осадка в полном грузу _______ м, осадка порожним ________ м, қондырғысымен бірге ең жоғарғы биіктігі (жүксіз, бос шөккен кезінде) наибольшая высота с надстройками (от осадки порожним) _____ м. 7. Белгіленген жүккөтергіштігі жолаушы сыйымдылығы (адам) Установленная грузоподъемность ____ т. пассажировместимость (чел.) ____ 8. Жүзу разряды Разряд плавания ______________________________________________ Осы Куәлік Қазақстан Республикасының туын көтеріп кеменің жүзу құқығын куәландырады және кеменің меншіктік құқығын растайды. Настоящее Свидетельство удостоверяет право плавания судна под флагом Республики Казахстан и подтверждает право собственности на судно. Кеме куәлігінің түпнұсқасы кемеде сақталады (өздігінен жүзбейтін экипажсыз кемеде – кеме иесінде)/ Судовое свидетельство хранится в подлиннике на судне (на несамоходном судне без экипажа – у судовладельца) Осы куәлікті Көлік комитетінің аумақтық органы берді ___________________ _________________________________________________ Настоящее свидетельство выдано территориальным органом Комитета транспорта 20_____ж./г. «___» _________________________ (күні/дата) (айы/месяц) М.О. М.П. _______________ (аты-жөні/Ф.И.О)

1. Кеменің үлгісі және мақсаты Тип и назначение судна ____________________________________________ 2. Тіркеу орны Место регистрации ________________________________________________ 3. Жасалған орны мен уақыты Место и время постройки ___________________________________________ 4. Басты мөлшерлер: Главные размеры: Ұзындығы Ені Бортының биіктігі Длина _________________ Ширина ____________ Высота борта ______ 5. Сыйымдылығы Жалпы Таза Вместимость: __________ Валовая ___________ Чистая ____________ Осы Kyәлікті Көлік комитетінің аумақтық органы берді ______________ ______________________________________________________ Настоящее свидетельство выдано территориальным органом Комитета транспорта 20_____ж./г. “_______”_____________________________ (күні/дата) (айы/месяц)

Қазақстан Республикасының Жалға алынған шетел кемелерінің тізіліміне 20___ж. «___» _________ № __ нөмірмен енгізілген деректердің негізінде осы арқылы _____________ кемесіне жалға алу шартымен (кемені экипажсыз жалға алу шарты) жалдау кезеңінде (кеменің атауы) 20___ «____» ____________-нан 20___ «___» _____________ аралығында Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп жүзуге рұқсат етілгені куәландырылады. На основании данных, внесенных в Реестр арендованных иностранных судов Республики Казахстан под № ___ от «__»_________ 20__ г., настоящим удостоверяется, что судну _______________ (название судна) разрешается плавание под Государственным флагом Республики Казахстан на период фрахтования его на условиях аренды (договор аренды судна без экипажа) с «__» _________ 20 __ г. по «__»__________ 20 ___ г. Кеменің меншік иесі және ұлты Собственник и национальность судна _________________________________ Жалға алушы Арендатор ________________________________________________________ Жалға алу шартын жасасу күні және оның қолданылу мерзімі Дата заключения договора аренды и срок его действия __________________ Негізгі тіркелген мемлекетте кемені тіркеуді тоқтата тұру күні Дата приостановления регистрации судна в государстве основной регистрации _________________________________________________________ Кеме туралы мәліметтер Сведения о судне _________________ 1. Үлгісі және мақсаты 2. Жобаның № Тип и назначение __________________ Проект № _______ Жасалған жылы және жері 3. Корпусының материалы Год и место постройки _____________ Материал корпуса ________________ 4. Бас машиналар (үлгісі, саны, жалпы қуаты) Главные машины (тип, число, общая мощность) ________________________ 5. Кеменің габариттік өлшемдері: ұзындығы ені Габаритные размеры судна: длина___м, ширина___м, толық жүкпен шөгу жүксіз бос шөгу осадка в полном грузу _______м, осадка порожним _______м, қондырғысымен бірге ең жоғарғы биіктігі (жүксіз, бос шөккен кезде) наибольшая высота с надстройками (от осадки порожнем) _____м. 6. Белгіленген жүк көтергіштігі жолаушы сыйымдылығы (адам) Установленная грузоподъемность ___т. пассажировместимость (чел) ______ 7. Жүзу разряды Разряд плавания __________________________ Осы Куәлік кеменің Қазақстан Республикасының туын көтеріп жүзу құқығын растайды. Настоящее свидетельство удостоверяет право плавания судна под флагом Республики Казахстан. Осы куәлікті Көлік комитетінің аумақтық органы берді __________________ __________________________________________________ Настоящее свидетельство выдано территориальным органом Комитета транспорта 20_____ж./г. «_______»_____________________________ (күні/дата) (айы/месяц) М.О. М.П. ____________________ (қолы/подпись)

__________________ (аты-жөні/Ф.И.О)

М.О. М.П. ____________________ (қолы/подпись)

аумақтық органының басшысы/ Руководитель территориального органа Комитета транспорта

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 2-қосымша Нысан Сериясы/серия хх № ххххххх

Нысан Сериясы / Серия хх № ххххххх ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН КЕМЕНІҢ ИПОТЕКАСЫН МЕМЛЕКЕТТІК ТІРКЕУ ТУРАЛЫ КУӘЛІККЕ ҚОСЫМША ПАРАҚ ДОПОЛНИТЕЛЬНЫЙ ЛИСТ К СВИДЕТЕЛЬСТВУ О ГОСУДАРСТВЕННОЙ РЕГИСТРАЦИИ ИПОТЕКИ СУДНА 20___ жылғы/год «__» ________ № ___ Қосымша парақ Кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікке берілді. Дополнительный лист выдан к Свидетельству о государственной регистрации ипотеки судна Кеме ипотекасы туралы шартқа қосымша келісімнің нөмipi: ______________ Номер дополнительного соглашения к договору об ипотеке судна Кеме ипотекасы туралы шартқа қосымша келісім жасалған куні: __________ Дата заключения дополнительного соглашения к договору об ипотеке судна № _____ Кеме ипотекасы туралы шартқа енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың мәні: Сущность внесенных изменений и (или) дополнений в договор об ипотеке судна __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

, Көлік комитеті аумақтық органының басшысы/ Руководитель территориального органа Комитета транспорта

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 3-қосымша Нысан

Егер, кеме ипотекасы туралы шарт бойынша борышкер кепіл бepyші болып табылмаса кепіл бepyшi және (немесе) борышкер ауысқан кезде: При смене залогодателя и (или) должника, если должник по договору об ипотеке судна не является залогодателем: Жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің атауы: _______________ Наименование нового залогодателя и (или) должника

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Көлік комитетінің аумақтық органына _____________________ Территориальному органу Комитета транспорта Министерства транспорта по инвестициям и развитию Республики Казахстан ________________________ Кеме иесінің толық және қысқартылған атауы, оның заңды мекенжайы, телефоны, факсы, тіркелген жері _________________________ Полное и сокращенное наименование судовладельца, его юридический адрес, телефон, факс, место регистрации ____________________________

Жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің мекенжайы: __________ Местожительство нового залогодателя и (или) должника Жаңа кепіл берушінің қолы: ________________________________________ Подпись нового залогодателя: Осы куәлікке қосымша парақты Көлік комитетінің аумақтық органы берді ___________________________________________________________________ Настоящее свидетельство выдано территориальным органом Комитета транспорта 20_____ж./г. «_______»_____________________________ (күні/дата) (айы/месяц)

Кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) және кеме куәлiгiнің телнұсқасын беруге өтініш Заявление на государственную регистрацию (перерегистрацию) судна и выдачу дубликата судового свидетельства ______________________ тиесілі, мынадай айырма белгілері бар кемені тіркеуге, қайта тіркеуге алуды, кеме куәлiгiнің телнұсқасын беруді сұраймын (керегін сызу): Прошу выдать дубликат судового свидетельства, принять к регистрации, перерегистрации (необходимое подчеркнуть) судно, принадлежащее __________, имеющее следующие отличительные признаки: 1. Кеменің атауы немесе оның нөмірі Название судна или его номер _______________________________________ 2. Үлгісі және мақсаты Тип и назначение __________________________________________________ 3. Жобаның № _____ жасалған жылы және орны Проект № ______ год и место постройки ___________________________ 4. Корпус материалы Материал корпуса _________________________________________________ 5. Негізгі машиналары (үлгісі, саны және жалпы қуаты) Главные машины (тип, число и общая мощность) ______________________ 6. Кеменің габариттік өлшемдері: ұзындығы ______ м, ені ______ м. Габариты размера судна: длина ______ м, ширина ______ м. толық жүкпен шөгу _______ м, жүксіз шөгу ________ м. осадка в полном грузу _______ м, осадка порожним _______ м. қондырғысымен бірге ең жоғарғы биіктігі (жүксіз бос шөккен кезде) ____ м. наибольшая высота с надстройками (от осадки порожнем) _____ м. 7. Белгіленген жүккөтерімділігі ____ т. жолаушы сыйымдылығы (адам) ____ Установленная грузоподъемность ____ т. пассажировместимость (чел) _____ 8. Жүзу разряды ___________________________________________________ Разряд плавания ___________________________________________________ 9. Қозғаушылар түрі ________________________________________________ Род движителей ___________________________________________________ 10. Руль құрылғысы (қол, механикалық, электрлік және т.с.с) _____________ Рулевое устройство (ручное, механическое, электрическое и т.п.) _________ 11. Су өткізбейтін аралықтар саны ____________________________________ Число водонепроницаемых переборок _________________________________ 12. Құтқару қайықтары (саны, жалпы сыйымдылығы) ___________________ Спасательные шлюпки (кол-во, общая вместимость) ____________________ 13. Жүру жылдамдығы (ең жоғарғы) (км/сағ) ___________________________ Скорость хода (максимальная) (км/час) ________________________________ 14. Зәкірлер саны және олардың салмағы ______________________________ Количество якорей и их вес __________________________________________ 15. Радионавигациялық жабдық (атауы, үлгісі, саны) ____________________ Радионавигационное оборудование (наименование, тип, число) ___________ 16. Су төгу құралдары (жүйесі, өнімділігі) _____________________________ Водоотливные средства (система, производительность) __________________ 17. Өрт сөндіру жүйесі (үлгісі, өнімділігі) ______________________________ Пожарная система (тип, производительность) __________________________ 18. Тіркеу үшін қоса берілетін құжаттар: ______________________________ Прилагаемые для регистрации документы: _____________________________ 19. Кеменің меншік иесінің немесе уәкілетті адамның қолы Подпись собственника судна или уполномоченного лица ___________ (өтінімге кім және қандай лауазымында қол қояды, ____________________ өтінімге қол қоюшы тұлғаның өкілеттік негіздемесі, Т.А.Ә., паспорттық деректері / кто и в каком качестве подписывает заявление, основание полномочий лица, подписывающего заявление, Ф.И.О., (паспортные данные)

М.О. М.П. ____________________ (қолы/подпись)

Көлік комитеті аумақтық органының басшысы/ Руководитель территориального органа Комитета транспорта

__________________ (аты-жөні/Ф.И.О)

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 7-қосымша Нысан

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН

КЕМЕНІҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ТУЫН КӨТЕРІП ЖҮЗУ ҚҰҚЫҒЫ ТУРАЛЫ УАҚЫТША КУӘЛІК ВРЕМЕННОЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО О ПРАВЕ ПЛАВАНИЯ СУДНА ПОД ГОСУДАРСТВЕННЫМ ФЛАГОМ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН Құжаттарды есепке алу кітабына 20 __ «___» ____№ ___________ енгізілген деректер негізінде, осы арқылы ________________________ кемесіне Қазақстан Республикасының Мемлекеттік (кеменің атауы) туын көтеріп жүзуге рұқсат етілгені расталады. На основании данных, внесенных в книгу учета документов под № ______ от «___»_________ 20___г., настоящим удостоверяется, что судну _______________ разрешается плавание под Государственным флагом (название судна) Республики Казахстан. Куәлік 20___ «____» ______________ дейін жарамды. Свидетельство действительно до «____»_________20___г. Кеме туралы мәліметтер Сведения о судне ____________________ 1. Үлгісі және мақсаты Тип и назначение __________________________________________________ 2. Жобаның № 3. Жасалған жылы және жері Проект № _________ Год и место постройки ______________ 4. Тіркелу порты Порт регистрации__________________________________________________ 5. Бас машиналар Главные машины __________________________________________________ 6. Белгіленген жүккөтергіштігі 7. Жолаушы сыйымдылығы (адам) Установленная грузоподъемность ___т. Пассажировместимость (чел) ______ 8. Негізгі өлшемдері: Главные размеры: Ұзындығы Ені 9. Жүзу разряды Длина _______ Ширина ______ Разряд плавания _______ 10. Егер ол бұрын шетел туын көтеріп жүзген болса кеменің бұрынғы атауы және бұрынғы тіркелген порты Прежнее название судна, если оно ранее плавало под иностранным флагом, и прежний порт регистрации ___________________________________________ Кеменің мемлек ж ы ы ы ы П м щ Қ Н

Күні М.О. (заңды тұлға үшін) Дата ____________ М.П. (для юридического лица)

Р

м

ы ы ш ж

м

Р

м

ы

Л ым ы Д ж Қ ы П М П Д

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 4-қосымша Нысан Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Көліктік бақылау комитетінің ____________________________ облысы (қаласы) бойынша аумақтық органының басшысы ______________________________________________ (Т.А.Ә.) ______________________________________________ (ұйымның атауы, заңды мекенжайы немесе жеке тұлғаның Т.А.Ә., туған жылы, үйінің мекенжайы, тел.)

С

ы С

м

ы ш

ш ы

м

м

ж

ы т

ым м

тт т

ы ымш Ны

Қ

Өтініш Сізден _______________________________ тиесілі кеменiң ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті/ кеменiң ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын (керек емесін сызып тастау) беруді сұраймын. Кемені сәйкестендіретін (кеменің атауы, тіркеу нөмірі, тіркеу орны, тіркелім кеме нөмірі, түрі және сыныбы, тоннажы)____________________________________________________________ Ипотеканың кепіл берушісінің аты мен мекенжайы ___________________ Ипотеканың кепіл ұстаушысының аты мен мекенжайы немесе оның ұсынушыға белгіленгені туралы мәліметтер _________________________ _______________________________________________________________ Екi немесе одан да көп кемеге ипотека белгілеген кезде ипотекамен қамтамасыз етілген міндеттемелердің ең жоғары мөлшерi; тараптардың бұл туралы келiсiмi болған кезде, міндеттемемен жеке-жеке әрбiр кеме қамтамасыз етілетiн мөлшер ___________________________________________________ Кеме ипотекасының аяқталу күні __________________________________ ___________________ _______________ _______________________ Лауазымы (қолы) Т.А.Ә.

Т

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 5-қосымша Нысан

Р

м м

П

м

м

юР

ыИ

ы

ы ж ф ы ф ы щ ф ф м

ж

ы

ы м

ж Қ

ы

Р

В

М ы

ж

Н

Сериясы / Серия хх № ххххххх

М

РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН

Р

КЕМЕНІҢ ИПОТЕКАСЫН МЕМЛЕКЕТТІК ТІРКЕУ ТУРАЛЫ КУӘЛІК

Д

СВИДЕТЕЛЬСТВО О ГОСУДАРСТВЕННОЙ РЕГИСТРАЦИИ ИПОТЕКИ СУДНА

Т М

Мемлекеттік кеме тізіліміне 20___ жылғы «__» _______ № ___ енгізілген деректер негізінде осы арқылы кемесінің ипотекасын мемлекеттік тіркеу куәландырылады._____________________________________________________ (кеменің атауы) На основании данных, внесенных в Государственный судовой реестр под № ___ от «__» _______ 20__ г., настоящим удостоверяется государственная регистрация ипотеки судна _____________________________________________ (наименование судна)

Д

Кеменің ипотекасы нысанасының сипаттамасы Описание предмета ипотеки судна ____________________________________ (кеменің ипотекасы шартының деректемелері (реквизиты договора ипотеки судна) ____________________________________________________________________ Кепіл беруші Залогодатель ______________________________________________________ (басқару органының атауы, орналасқан жері, мекенжайы (заңды тұлғалар ушін); тегі, аты (наименование, местонахождение, адрес органа, управления (для юридических лиц); фамилия, ____________________________________________________________________ әкесінің аты, азаматтығы, толық мекенжайы (жеке тұлғалар ушін), сондай-ақ телефон, факс, имя, отчество, гражданство, полный адрес (для физических лиц), а также телефон,факс, телекс, ____________________________________________________________________ телекс, электрондық почта) электронная почта) ____________________________________________________________________ _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Кепіл ұстаушы Залогодержатель __________________________________________________ (басқару органының атауы, орналасқан жері, мекенжайы (заңды тұлғалар ушін); (наименование, местонахождение, адрес органа, управления (для юридических лиц); ____________________________________________________________________ тегі, аты, әкесінің аты, азаматтығы, толық мекенжайы (жеке тұлғалар ушін), фамилия, имя, отчество, гражданство, полный адрес (для физических лиц), а также ____________________________________________________________________ сондай-ақ телефон, факс, телекс, электрондық почта) телефон, факс, телекс, электронная почта) ____________________________________________________________________ Кеме ипотекасымен қамтамасыз етілген міндеттеменің ең көп мөлшері Максимальный размер обязательства, обеспеченный ипотекой судна ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Кеме ипотекасының аяқталу күні Дата окончания ипотеки судна _________________________________________ Ерекше белгілер Особые отметки _____________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________

Д

Ш

м

ы

ым

ж

ы

ю

ы ы

ы

К м вл и м

ы ы

р

д шы р ө м и р и р ции д

ж ы ы

м м м ы ж ы м ы ж м ы

м

ым

м

м шы ы ж ы м ш м

ы

ы

м

м

мы

П

А

ы

мы

ш

М м

м

Р

ы м ж щ

м м ющ

м ы ы ы

ю м

ы

м

м

м м

м

З

М.О. 20__жылғы «__» __________

Кеме туралы мәліметтер Сведения о судне __________________________

Көлік комитеті аумақтық органының басшысы/ Руководитель территориального органа Комитета транспорта

__________________ (аты-жөні/Ф.И.О)

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 6-қосымша

20 ___ жылғы «__» _______ № ___ год

КЕМЕ КУӘЛІГІ № ____ СУДОВОЕ СВИДЕТЕЛЬСТВО

Көлік комитеті ____________________ (қолы/подпись)

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН (Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы/Государственный герб Республики Казахстан) ШЕТЕЛ КЕМЕСІНЕ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ТУЫН КӨТЕРІП ЖҮЗУ ҚҰҚЫҒЫН УАҚЫТША БЕРУ ТУРАЛЫ КУӘЛІК СВИДЕТЕЛЬСТВО О ВРЕМЕННОМ ПРЕДОСТАВЛЕНИИ ПРАВА ПЛАВАНИЯ ПОД ГОСУДАРСТВЕННЫМ ФЛАГОМ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН ИНОСТРАННОМУ СУДНУ

ж м

О

ы

ющ

ы

ы

T

м

М м

ы

м

м Ж

м ыы

Ұ ы

ым

ы ы

Е

Б Вы М ш С

ж

ы м

ж

ы

Қ ы П м

ы ш

ш ы

м

м

ж

ы т

ым м

тт т

ы ымш Ны

К м м мл С р в об и лю О ы Н Н М Р Д Т М Д Ш

ы ы щ м

А

лм и о

шы р р лы ы м д р в о о дово о р

р

ж

ы

М м

ы

T

м

М м

ы

м

м Ж Ұ ы

м ыы

ым

ы ы

Е

Б Вы М ш С

шы

м

м ии д

ы ы О ы Н

ы

ж

ыы

м ымш

щ ж

ы м

ы ы

ж

ы

ы м ю

ы

ы

м

ы

ы

ы м ым

ы ы

ы ы ы

м

м

ым

МО МП

(Соңы 16-бетте).

М м

щ

м

м

м


16

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 14-15-беттерде).

Кеме кітабында аталған кемеге қатысты мыналар көрсетілген: / Относительно названного судна в судовой книге значится: Кеме санаты, үлгісі, аталуы / Категория, тип, название судна: _____________________________ _____________________________ _____________________________ Жасалған уақыты және орны / Время и место постройки _______ _____________________________ _____________________20___ж./г. Жобалық / Проектный № _______ Жасалу / Строительный № ______ Корпус материалы/ Материал корпуса ______________________ _____________________________ Ұзындығы / Длина ____________ (ең үлкен / максимальная) Ені / Ширина _________________ (ең үлкен / максимальная) Борт биіктігі / Высота борта _____

Көлік комитеті аумақтық органының басшысы/ Руководитель территориального органа Комитета транспорта

____________________ __________________ (қолы/подпись) (аты-жөні/Ф.И.О)

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 10-қосымша Кемені тіркеу нөмірлері 1. Кемелерге тiркеу нөмiрлерiн беру төменде санамаланған литерлерді пайдалану арқылы жүзеге асырылады: 1) Жоғары Ертiс бассейнiне – «Ер»; 2) Орал бассейнiне – «Ж»; 3) Iле бассейнiне – «Іл»; 4) Балқаш бассейнiне – «Б»; 5) Есiл бассейнiне – «Ес»; 6) Сырдария бассейнiне – «С»; 7) Орталық бассейнге (Қазақстан Республикасының басқа су қоймалары) – «Ор». Жалға алынған шетелдiк кемелердiң тiзiлiмiне енгiзiлген кеменiң тiркеу нөмiрiне «А» әрпi қосылады. 2. Кеменiң тiркеу орнын белгiлеу мақсатында нақты бассейн үшiн белгiленген әрiптiк литерге цифрлық литер де қосылады: 1) Өскемен учаскесi – «Ер-1»; 2) Семей учаскесi – «Ер-2»; 3) Павлодар учаскесi – «Ер-3»; 4) Орал учаскесi – «Ж-1»; 5) Атырау учаскесi – «Ж-2»; 6) Астана қаласы учаскесi – «Ес-1»; 7) Петропавл учаскесi – «Ес-2»; 8) Қарағанды учаскесi – «Ор-1»; 9) Қостанай учаскесi – «Ор-2».

2

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 11-қосымша Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Көлік комитеті

25 маусым 2015 жыл

Министерство по инвестициям и развитию Республики Казахстан Комитет транспорта Шағын өлшемді кемені есепке алу карточкасы Карточка учета маломерного судна № ____ Кеме иесі Владелец судна ______________________________________________________ жеке тұлғаның аты-жөні (заңды тұлғаның атауы) / ФИО физического лица (наименование юридического лица) ____________________________________________________________________ мекенжайы (заңды мекенжайы) / адрес местожительства (юридический адрес) Кеменің үлгісі Кеменің материалы Тип судна _____________________ Материал судна _______________________ Ұзындығы ені бортының биіктігі Длина______________ м, ширина ____________ м, высота борта ________ м Жасалған жылы мен жері Год и место постройки ________________________________________________ Жолаушы сыйымдылығы (адам) (жүксіз) Пассажировместимость (чел.) _________________________________(без груза) Жүккөтергіштігі Грузоподъемность (кг) ________________________________________________ Кеме массасы Масса судна (кг) _____________________________________________________ Құтқару құралдары Спасательные средства ________________________________________________ Су төкпе құралдары Водоотливные средства _______________________________________________ Сигнал беру құралдары Сигнальные средства _________________________________________________ Зәкірлік құрылғы Өртке қарсы жабдық Якорное устройство_______________ Противопожарный инвентарь__________ Қозғалтқышы: маркасы қуаты Двигатель: марка ______________________ мощность ________________ нөмірі жасалған жылы мен жері № ______________________ год и место постройки ________________________ Қозғалтушысы:түрі саны Движитель: род ____________________ число _______________________ Жүзу аумағы Кеме тұрағының жері Район плавания _____________________ Место стоянки судна______________

4 ЗӘКІРЛІК ЖӘНЕ БАЙЛАҒЫШ ҚҰРЫЛҒЫЛАРЫ ЯКОРНЫЕ И ШВАРТОВЫЕ УСТРОЙСТВА Зәкір / Якорь __________________ Арқан / Канат _________________ Бекіткіш тростар / Швартовые тросы ________________________ ҚҰТҚАРУШЫ ҚҰРАЛДАР СПАСАТЕЛЬНЫЕ СРЕДСТВА 25 м лині бар құтқарғыш дөңгелек Спасательный круг с линем 25 м _ Экипаждың және жолаушылардың саны бойынша борттық нөмірлері жазылған жеке құтқарғыш құралдар / Индивидуальные спасательные средства по числу экипажа и пассажиров с нанесенными на них бортовыми номерами Кеудеше / Жилет _______________________

ӨРТКЕ ҚАРСЫ АВАРИЯЛЫҚ ЖАБДЫҚТАР ПРОТИВОПОЖАРНОЕ АВАРИЙНОЕ СНАБЖЕНИЕ Брезент / Брезент 1,5х1,5 м _____________________ Өрт сөндіргіш / Огнетушитель________________________ Су төккіш қол сорғысы / Ручной водоотливной насос ____________ Жөндеу материалдары / Ремонтные материалы _________________ Ожау / Черпак ______________________________ Құрал-сайман / Инструмент__________________________ Басқа құралдар / Прочие средства _____________________ _____________________________________

6

7

Навигациялық және басқа жабдықтар Навигационное и прочее снабжение Магнитті компас / Магнитный компас _____________ Дүрбі / Бинокль ______________________ Лақтырылатын ұш / Бросательный конец ___________ Ілгекті бақан / Багор ________________________ Ескектер / Весла ________________________ Кранцылар / Кранцы ______________________ Алғашқы көмек дәрі қобдишасы / Аптечка первой помощи ________ Жолаушылар сыйымдылығы мен жүккөтергіштігі көрсетілген кесте көрінетін жерге ілінеді / Табличка с указанием пассажиро вместимости и грузоподъемности вывешивается на видном месте _____________________________

«___»__________20__ж/г. Карточканы толтырушының қолы Подпись заполнившего карточку __________________________________ (анық/разборчиво) Айрықша белгілер: Особые замечания: 1. Есептен шығарылды Снято с учета «___»______________ 20__г. себебі по причине _____________________________________________________ Қолы Подпись _______________________ 2. Жаңа тіркелу пунктінде тіркелді Приписано в новом пункте приписки _______________________________ __________________________________________________________________ «___»_____________20__ж/г Қолы/Подпись _______________________ Жыл сайынғы техникалық байқаудан өтуі туралы белгілер Отметки о прохождении ежегодных техосмотров Күні / Дата_____________________ Күні / Дата_____________________ _______________________________ ___________________________ (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность) (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность)

8

Күні Дата

Күні / Дата_____________________ Күні / Дата_____________________ _______________________________ ___________________________ (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность) (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность)

Куәландырылған орны Место освидетельствования

Күні / Дата_____________________ Күні / Дата_____________________ _______________________________ ___________________________ (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность) (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность)

Көлік комитеті аумақтық органының басшысы / М.О. Руководитель территориального М.П. органа Комитета транспорта _____________________________________ _____________________________________ _____________________________________ (қолы, тегі, аты, әкесінің аты / подпись, фамилия, имя, отчество) 9

Көлік комитетінің аумақтық органы Территориальный орган Комитета транспорта

Келесі куәландыру мерзімі Срок следующего освидетельствования

1. Шағын көлемді кеменің үлгiсi және мақсаты Тип и назначение маломерного судна ______________________________ 2. Тіркеу орны Место регистрации _______________________________________________ 3. Жасалған орны мен уақыты Место и время постройки ____________________________________________ 4. Басты өлшемдері: Главные размеры: Ұзындығы Длина ________________________ Ені Ширина_______________________

Қолы Подпись __________________ Мөрі Печать Сериясы Серия хх № ххххххх Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 18-қосымша Нысан

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН ШАҒЫН КӨЛЕМДІ КЕМЕHIҢ ИПОТЕКАСЫН МЕМЛЕКЕТТIК ТІРКЕУ ТУРАЛЫ КУӘЛIККЕ ҚОСЫМША ПАРАҚ

20 ___ жылғы/ «____» ___________ № _________ год Қосымша парақ Шағын көлемді кеме ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы № ___________ куәлікке берілді. Дополнительный лист выдано к Свидетельству о государственной регистрации ипотеки маломерного судна Шағын көлемді кеме ипотекасы туралы шартқа қосымша келісімнің нөмірі: _____________________ Номер дополнительного соглашения к договору об ипотеке маломерного судна Шағын көлемді кеме ипотекасы туралы шартқа қосымша келісім жасалған күні: _____________________ Дата заключения дополнительного соглашения к договору об ипотеке маломерного судна № ___________ шағын көлемді кеме ипотекасы туралы шартқа енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың мәні: Сущность внесенных изменений и (или) дополнений в договор об ипотеке маломерного судна ________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ Егер, шағын көлемді кеме ипотекасы туралы шарт бойынша борышкер кепіл беруші болып табылмаса, кепіл беруші және (немесе) борышкер ауысқан кезде: При смене залогодателя и (или) должника, если должник по договору об ипотеке маломерного судна не является залогодателем: Жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің атауы: _________ Наименование нового залогодателя и (или) должника Жаңа кепіл берушінің және (немесе) борышкердің мекенжайы: _____ Место жительство нового залогодателя и (или) должника Жаңа кепіл берушінің қолы: _______________________ Подпись нового залогодателя: Осы куәлікке қосымша парақты Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Көлік комитетінің ______________ аумақтық органы берді. Настоящий дополнительный лист к свидетельству выдано территориальным органом Комитета транспорта Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан __________________________________________________________________ Көлік комитеті аумақтық органының басшысы Руководитель территориального органа Комитета транспорта ______________________________________ _____________________ (аты-жөні/Ф.И.О) (Қолы/Подпись)

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 14-қосымша

Нысан РУКОВОДИТЕЛЬ _______________________________________ БАСШЫСЫ (уәкілетті органның атауы) (наименование уполномоченного органа) _______________________________________________ (ТАӘ/ФИО) кімнен/от _____________________________________ (ТАӘ/ФИО) мекенжай бойынша тұратын/проживающего по адресу _______________________________________________ (тұратын жері/место жительства) Шағын өлшемді кемені мемлекеттік тіркеуге (қайта тіркеуге) өтініш Заявление на государственную регистрацию (перерегистрацию) маломерного судна ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Тиесілі шағын өлшемді кемені тіркеуге (қайта тіркеу) қабылдауды сұраймын/ Прошу принять к регистрации (перерегистрации) маломерное судно, принадлежащее _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ __________________________________________________________ Алғашқы мемлекеттік тіркеу кезінде жеке жасалған кемелер туралы мәліметтер Сведения для судов индивидуальной постройки при первичной государственной регистрации ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Ұйымның атауы, заңды мекенжайы немесе жеке тұлғаның ТАӘ, туған жылы, тіркелген жері, тел./ Название организации, юридический адрес или ФИО физического лица, год рождения, место прописки, тел. _____________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ _________________________________________________________________ ЖСН/БСН ИИН/БИН _________________________________________________ Кеменің типі / Тип судна ______________________________________________ Кеменің № Судна _____________________________________________________ Корпус материалы / Материал корпуса __________________________________ Ұзындығы/ Длина, м _______________ Ені/ Ширина, м ____________________ Борт биіктігі / Высота борта, м _________________________________________ Шөгуі / Осадка: бос / порожнем ________________________________________ толық жүкте / в полном грузу __________________________________________ Жасалған жылы мен орны / Год и место постройки ________________________ Жолаушылар сыйымдылығы (адам) / Пассажировместимость (чел.) __________ (жүксіз) / (без груза) Жүк көтерімділігі / Грузоподъемность ___________________________________ Құтқару құралдары / Спасательные средства ______________________________ Су итергіш құралдары / Водоотливные средства ___________________________ Сигналды құралдары / Сигнальные средства ______________________________ Зәкірлік құрылғы / Якорное устройство __________________________________ Өртке қарсы инвентарь /Противопожарный инвентарь _____________________ Қозғалтқыш маркасы / Марка двигателя __________________________________ Қуаты /Мощность ____________________ № _____________________________ Жасалған жылы және орны / Год и место постройки _______________________ Қозғаушы / Движитель: род ___________ Саны ___________________________ Жүзу ауданы / Район плавания __________________________________________ Кеменің тұрақ орны / Место стоянки судна _______________________________ «__» __________20__ ж/г ___________________ (қолы /подпись) Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 13-қосымша

Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Министерство по инвестициям и развитию Республики Казахстан КӨЛІК КОМИТЕТІ КОМИТЕТ ТРАНСПОРТА Шағын көлемді кеменің КЕМЕ БИЛЕТІ СУДОВОЙ БИЛЕТ маломерного судна

000 000 КЕМЕ БИЛЕТІ СУДОВОЙ БИЛЕТ ________________________ кеме кітабына 20_____ж./г. “____”___________________ ___________________ кеме ____________ (нөмір / номер) енгізілген деректер негізінде ____________________________________ На основании данных, внесенных в судовую книгу настоящим удостоверяется, что судно принадлежит ____________________________________ (Т.А.Ә. немесе ұйымның аталуы / ____________________________________ Ф.И.О. или наименование организации) ____________________________________ тұратын, орналасқан / проживающего, находящегося ___________________________________ ___________________________________ (иесінің мекенжайы / адрес владельца) ____________________________________ ________ тиесілі екендігін куәландырады

Өздігінен жүретін шағын көлемді кемелердің тіркеу нөмірлері 1. Уәкiлеттi орган облыстар және қалалар бойынша тiркеу нөмiрлерiн белгiлейдi: 1) Ақмола облысы - АҚМ 0001-ден 9999 дейiн 2) Астана қаласы АСТ - 0001-ден 9999 дейiн; 3) Ақтөбе облысы - АҚТ 0001-ден 9999 дейiн; 4) Алматы облысы - АЛМ 0001-ден 9999 дейiн; 5) Алматы қаласы - АЛҚ 0001-ден 9999 дейiн; 6) Атырау облысы - АТР 0001-ден 9999 дейiн; 7) Шығыс Қазақстан облысы - ШҚО 0001-ден 9999 дейiн; 8) Жамбыл облысы - ЖАМ 0001-ден 9999 дейiн; 9) Қарағанды облысы - ҚАР 0001-ден 9999 дейiн; 10) Қызылорда облысы - ҚЗЛ 0001-ден 9999 дейiн; 11) Қостанай облысы - ҚОС 0001-ден 9999 дейiн; 12) Маңғыстау облысы - МҒУ 0001-ден 9999 дейiн; 13) Павлодар облысы - ПВР 0001-ден 9999 дейiн; 14) Солтүстік Қазақстан облысы - СҚО 0001-ден 9999 дейiн; 15) Батыс Қазақстан облысы - БҚО 0001-ден 9999 дейiн; 16) Оңтүстік Қазақстан облысы - ОҚО 0001-ден 9999 дейiн.

Астана қаласы

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17-бабының 1-7) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Қалдықтарды басқару департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өтуін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде оның мемлекеттік тіркелгенінен кейін күнтізбелік он күн ішінде ресми жариялауға бұқаралық ақпарат құралдарына және «Әділет» ақпараттық құқықтық жүйеге жолдануын; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Энергетика вицеминистріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министр В.ШКОЛЬНИК.

Нысан

Тұрғын емес үй-жайлар объектілерінің коммуналдық паспорты Қала ________________________________ 1. Объектінің атауы _____________________________________ 2. Мекенжайы ________________________________________ 3. Жапсарлас салынған немесе жеке тұрған (соңғысының қабатын көрсету қажет) ________________________________________________ 4. Орын саны (қызметкерлер және т.б.) ______________________________ 5. Тәулігіне өткізу қабілеті: ойын-сауық кәсіпорындары үшін (орын саны) ________________________ қоғамдық тамақтану кәсіпорындары үшін (тағам түрі) ________________ 6. Қызмет көрсететін персоналдың саны, адам ______________________ 7. Үй-жайдың жалпы алаңы, м2 __________________________________ Оның ішінде: сауда алаңы _________________________________________ қоймалық және қосалқы алаң __________________________________ 8. Аула аумағының алаңы, м2 __________________________________ Оның ішінде: жасыл екпелер бар______________________________________ жабын қатты _____________________________________________ 9. Контейнерлердің типі, олардың саны және сыйымдылығы __________ 10. Қалдықтарды шығару мерзімі __________________________ 11. Тамақ қалдықтарын және қайталама шикізатты бөлек жинау жүргізіле ме? (қандай және қанша) __________________________________

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 3-қосымша Формасы

Бастапқы жазба бланкісі _________________ (күні) _______________________________________________ объектісі бойынша (атауы, мекенжайы)

Жиналған Контейнер Контейнердегі Қалдықтар тиел- Бос контейнердің Контейнердегі қалдықтар негізінің қалдықтардың ген контейнердің массасы (қоқыс қалдықтардың қабатының алаңы, көлемі, h*S, м3 массасы (қоқыс тасығыш), mп, кг массасы, mз - mп биіктігі, S, м2 тасығыш), mз, кг h, м

Контейнердің р/с № 1 2 … Тәулік ішіндегі жиыны

Vтәу

Mтәу

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 4-қосымша Нысан Объектілердің топтары бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілу мен жиналуының жиынтық айлық (маусымдық) ведомосі

Объектінің атауы

Объектінің қызмет түрі

Дүйсенбі Сейсенбі Сәрсенбі Бейсенбі Жұма Сенбі Жексенбі Тәулігіне орташа

Есептік бірліктің саны

Жинақталған коммуналдық қалдықтардың көлемі/массасы жалпы 1 есептік бірлікке кг м3 кг м3

Орташа Барлығы қайталама тығыздығы, шикізат іріктеп алынкг/м3 ды (бөлек жинаған кезде) кг

м3

Қолдары Т.А.Ә., лауазымы Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 5-қосымша Коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жиынтық жылдық ведомосі

Нысан

Жайлылық типі _________________________________________________

Объект 1

Ай

Өлшенетін бірліктің саны

2

3

Қалдықтардың жиналуы өлшенетін жалпы 1 бірлікке 3 м кг м3 кг 4 5 6 7

Біртекті емес коэффициент

Бөлек жинау, кг жалпы

м 8

3

кг 9

м 10 3

өлшенетін 1 бірлікке кг м3 11 12

кг 13

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 25 қарашадағы №145 бұйырығымен бекітілген

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 15-қосымша Нысан Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Көлік комитетінің _________________облысы (қаласы) бойынша аумақтық органының басшысы _________________________________________________ (Т.А.Ә.) ___________________________________________ (ұйымның атауы, заңды мекенжайы немесе жеке тұлғаның Т.А.Ә., туған жылы, үйінің мекенжайы, тел.) Өтініш __________________________________________________________________ (шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркеуден шығару немесе кеме билетінің телнұсқасын беру үшін жүгінуге себепші болған негізді жазу қажет) себептер бойынша ___________________________________________________________ ____________________________________________________________________ тиесілі шағын көлемді кемені мемлекеттік тіркеуден шығаруды (шағын көлемді кемеге кеме билетінің телнұсқасын беруді) сұраймын ______________________ ____________________________________________________________________ ЖСН/БСН _________________________ 20__ ж. «___»__________ __________________ (қолы) Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 16-қосымша Нысан Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрлігі Көлік комитетінің ___________________ облысы (қаласы) бойынша аумақтық органының басшысы ________________________________ (Т.А.Ә.) ______ __________________________ (ұйымның атауы, заңды мекенжайы немесе жеке тұлғаның Т.А.Ә., туған жылы, үйінің мекенжайы, тел.) Өтініш Сізден ________________________________________________________ тиесілі шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәлікті/ шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің телнұсқасын (керек емесін сызып тастау) беруді сұраймын. Ипотеканың кепiл берушісінiң аты мен мекенжайы _____________________ Ипотеканың кепіл ұстаушысының аты мен мекенжайы немесе оның ұсынушыға белгiленгенi туралы мәлiметтер ______________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ Екi немесе одан да көп шағын көлемдi кемеге ипотека белгілеген кезде ипотекамен қамтамасыз етілген мiндеттемелердiң ең жоғары мөлшерi; тараптардың бұл туралы келiсiмi болған кезде, міндеттемемен жеке-жеке әрбiр шағын көлемдi кеме қамтамасыз етілетiн мөлшер ______________________ __________________________________________________________________ Шағын көлемдi кеме ипотекасының аяқталу күнi ________________________ ____________________ _______________ ______________________ Лауазымы (қолы) Т.А.Ә. М.О. 20__ жылғы «__» __________

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17-бабының 1-7) тармақшасына сәйкес әзірленді және коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің тәртібін анықтайды. 2. Коммуналдық қалдықтарға тұрмыстық қатты қалдықтар және елдi мекендерде, оның iшiнде адамның тiршiлiк әрекетi нәтижесiнде түзілген тұтыну қалдықтары, сондай-ақ құрамы мен түзілу сипаты жағынан осыларға ұқсас өндiрiс қалдықтары жатады. 2. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу тәртібі 3. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары тұрғын үй қорының барлық объектілері, тұрғын емес үй-жайлар үшін жеке-жеке белгіленеді. 4. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес тұрғын үй қорының барлық объектілері үшін және тұрғын емес үй-жайлар бойынша анықталады. 5. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормалары кейіннен есептік бірлікке жинақталу көлемін кейін есептей отырып, заттай өлшеу жүргізу жолымен анықталады. 6. Заттай өлшеу жүргізу үшін жайлылық деңгейі әртүрлі екі үлгідегі тұрғын үй қорының объектілері бөлінеді: 1) су құбыры, кәріз, газбен жабдықтау, орталықтан жылыту, қоқыс құбыры бар жайлы тұрғын үй; 2) пешпен жылытылатын, су құбыры мен кәрізі жоқ жайлы емес тұрғын үй. 7. Тұрғындар тарапынан түзілетін коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын анықтау үшін тұрғылықты халықтың мынадай саны бар учаскелер бөліп алынады: халқының саны 300 мың адамға дейінгі қалаларда учаскелер жайлылықтың әрбір түрі бойынша тұрғындардың жалпы санының 2%-ын; халқының саны 300 - 500 мың адам болатын қалаларда учаскелер жайлылықтың әрбір түрі бойынша тұрғындардың жалпы санының 1%-ын; халқының саны 500 мың адамнан асатын қалаларда - 0,5%-ын қамти отырып таңдалады (соның ішінде жайлы емес сектор бойынша кемінде 500 адам). 8. Таңдап алынған объектілерде өлшеу жүргізу алдында жергілікті атқарушы органдар коммуналдық қалдықтарды жинау мен шығаруды жүзеге асыратын ұйымдармен бірлесіп, осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысандар бойынша тұрғын қоры мен тұрғын емес үй-жайлардың коммуналдық паспортын жасайды. 9. Түзілген және жинақталған коммуналдық қалдықтардың массасы мен көлемін анықтау үшін өлшеу сызғышы мен салмақ өлшеу жабдығы пайдаланылады. 10. Өлшеуді бастамас бұрын контейнердегі қалдықтар тегістеледі және өлшеу сызғышының көмегімен қалдықтың көлемі анықталады. 11. Жинақталған қалдықтардың массасы толған контейнерлерді өлшеу жолымен және кейін бос контейнердің массасын алып тастау арқылы анықталады. 12. Егер бір учаскеде түзілген және жинақталған қалдықтардың жалпы көлемі арнайы техниканың (қоқыс тасығыштың) шанағын толтырған және басқа учаскелерден қоқысты тиеу мүмкін болмаған жағдайда, қалдықтардың массасын қоқыс тиелген және бос машиналарды автомобиль таразысында өлшеу жолымен анықтауға рұқсат етіледі. 13. Түзілген және жинақталған қалдықтардың массасы мен көлемі жөніндегі деректер осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бастапқы жазба бланкісіне жазылады. 14. Өлшеу бойынша бастапқы материалдарды өңдегеннен кейін әрбір объектінің алынған деректері (массасы, көлемі) аптаның күндері бойынша жалпы саны шығарылады және осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша коммуналдық қалдықтарды түзудің және жинақтаудың жиынтық маусымдық ведомосіне енгізіледі. 15. Маусымдық өлшеу жүргізілгеннен кейін деректер (масса, көлем) осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жиынтық жылдық ведомосіне енгізіледі. 16. Белгілі бір объекті бойынша өлшеу болжанып отырған коммуналдық қалдықтарды жинағанда басқа объектілердің коммуналдық қалдықтары араласып кетпеуге тиіс. 17. Қалдықтардың жинақталуын анықтаған кезде бірдей сыйымдылықтағы стандартты контейнерлер пайдаланылады. Қалдықтарды барынша толық есепке алу және біркелкі емес түзілу мен жинақталу коэффициентін анықтау мақсатында қосымша контейнерлер орнату көзделеді, оларды орнату қажеттілігі мен олардың саны таңдап алынған учаскелерді тексерген кезде нақтыланады. Өлшеу басталғанға дейін бір тәулік бұрын барлық контейнерлер толық тазартылуға тиіс. 18. Өлшеу бойынша бастапқы материалдарды өңдеу өлшеу жүргізген күннен кейінгі келесі күннен кешіктірмей жүргізіледі. 19. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес жүргізіледі. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 1-қосымша

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды Мемлекеттік тіркеу қағидаларына 17-қосымша ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ РЕСПУБЛИКА КАЗАХСТАН

Нысан

Тұрғын үй қоры объектісінің коммуналдық паспорты Қала ___________________________________________________________ 1. Мекенжайы ___________________________________________________ 2. Қабаттылығы _________________________________________________ 3. Үйдің нөмірі __________________________________________________ 4. Тұрып жатқан адамдардың саны, адам ____________________________ 5. Жайлылық деңгейі: а) су құбырының, газдың, кәріздің болуы ____________________________ б) жылу беру түрі (орталықтан, пешпен, жергілікті) ___________________ в) отынның түрі - көмір (тас көмір, қоңыр темір), ағаш отын, газ _______________________________________________________________ г) қоқыс құбырының болуы _______________________________________ д) аула аумағының алаңы, м2 ______________________________________ оның ішінде жасыл екпелер бар _______________________________________________ жабыны қатты __________________________________________________ оның ішінде жаяусоқпақтар ______________________________________ 6. Контейнерлердің типтері, олардың саны және сыйымдылығы _______________________________________________________________ 7. Қоқысты шығару кезеңділігі ____________________________________ 8. Қайталама шикізатты бөлек жинау жүргізіле ме (қандай және қанша) _______________________________________________________________

Сериясы / Серия хх № ххххххх

11

Жалпы алаңы 1 м2 1 жұмыс орны Жалпы алаңы 1 м2 1000 қатысушы 1 учаске

Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 2-қосымша

Аптаның күндері

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 6 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10400 болып енгізілді.

№145

1 жұмысшы 1 гаражға 1 жұмыс орны Жалпы алаңы 1 м2

20__ жылғы ___ _____________ бастап ___ ____________ дейін Жайлылық типі _________________________________________

М.О / М.П. «____»______________20____жыл/год.

Лауазымы Т.А.Ә. қолы Должность Ф.И.О подпись

10

29 30 31 32 33

Автомобиль шеберханалары Гараж кооперативтері Шаштараздар, косметикалық салондар Кір жуатын орындар, химиялық тазалау орындары, тұрмыстық техниканы жөндеу орындары, тігін ательесі Зергерлік, аяқ киімді, сағаттарды жөндеу шеберханалары Жөндеу және қызмет көрсету орындары (кілттер жасау және сол сияқтылар.) Моншалар, сауналар Қаланың аумағында жаппай іс-шаралар ұйымдастыратын заңды ұйымдар Бау-бақша кооперативтері

Қолдары: Т.А.Ә., лауазымы

ДОПОЛНИТЕЛЬНЫЙ ЛИСТ К СВИДЕТЕЛЬСТВУ О ГОСУДАРСТВЕННОЙ РЕГИСТРАЦИИ ИПОТЕКИ МАЛОМЕРНОГО СУДНА

2014 жылғы 25 қараша

Кемені, оның ішінде шағын көлемді кемені және оған құқықтарды мемлекеттік тіркеу қағидаларына 12-қосымша

25 26 27 28

Қолдары: Т.А.Ә., лауазымы

Көлік комитеті аумақтық органының басшысы Руководитель территориального органа Комитета ________________________ транспорта (аты-жөні) (Ф.И.О.)

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің бұйрығы

Күні / Дата_____________________ Күні / Дата_____________________ _______________________________ ___________________________ (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность) (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность)

1

Осы кеме билеті ______________________ үлгідегі кемеге _______________________ меншік құқығын және осы кеме Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туын көтеріп ішкі су жолдарында жүзуге құқықты екендігінің дәлелі болып табылады. Настоящий судовой билет служит доказательством права собственности на судно типа____________ _____________________________________ _____________________________________ и права этого судна на плавание под Государственным флагом Республики Казахстан на внутренних водных путях. 20_____ ж./г. «____»__________________

Жыл сайынғы жүзуге жарамдылық жағынан техникалық куәландырудан өту туралы белгілер Отметки о прохождении ежегодного технического освидетельствования на годность к плаванию

Күні / Дата_____________________ Күні / Дата_____________________ _______________________________ ___________________________ (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность) (Аты-жөні, лауазымы/ФИО, должность)

1. Кеме билеті кемеде түпнұсқасында немесе нотариалды тәртіппен куәландырылған көшірмесінде болуы керек / Судовой билет должен находиться на судне в подлиннике или в засвидетельствованном нотариальным порядком копии. 2. Кеменің жүзу жарамдығын жыл сайын техникалық куәландыру мерзімі аяқталған кезде кемеге жүзуге тыйым салынады / Судну запрещается плавание по истечению срока ежегодного технического освидетельствования судна на годность к плаванию. 3. Мынадай жағдайларда кеме билеті Көлік комитетінің аумақтық органына өткізіледі: / Судовой билет сдается в территориальный орган Комитета транспорта в случаях: - жеке иесінің тұрақты мекенжайы (тіркелімі), ұйымның орналасқан орны өзгергенде немесе иесі ауысқанда / изменения постоянного места жительства (прописки) индивидуального владельца, местонахождения организации или смены владельца; - кеме техникалық жарамсыз немесе апат болғанда / полного технического износа или гибели судна.

Шағын көлемді кеме туралы мәліметтер Сведения о маломерном судне

СИГНАЛ БЕРУ ҚҰРАЛДАРЫ СИГНАЛЬНЫЕ СРЕДСТВА Сол жақ және оң жақ борттық оттары, топтық оттар / Левый и правый бортовые огни, топовые огни ___________________ _____________________________________________ _____________________________ Арт жағындағы от, тіркеп сүйреу оты / Кормовой и буксировочный огонь _______ Клотик / клотик ______________________ Жалтылдақ от / Проблесковый огонь ____ _____________________________________ Жарықты бұлғау, электр фонарі / Световая отмашка, электрофонарь _______________ Бұлғайтын жалау 60х60 см, диаметрі немесе биіктігі 60 см қара түсті сигнал белгілері / Флаг отмашка 60х60 см, сигнальные знаки черного цвета диаметром или высотой 60 см: шар/шар ________________ _____________________ __________конус / конус _______________ Ысқырық, қоңырау, тұмандық горн, гонг / Свисток, колокол, туманный горн, гонг __ 5

Желкендерінің жалпы ауданы / Общая площадь парусов _______________ш.м./кв.м. Әуе жәшіктерінің, жүзгіштік блоктарының көлемі/ Объем воздушных ящиков, блоков плавучести _____________________т.м./куб.м Ерекше сипаттамалары / Особые характеристики _______________ ______________________________ ______________________________ ______________________________ ______________________________ ______________________________ ______________________________

Нысан

____________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________ ____________________ Кепіл ұстаушы Залогодержатель ____________________________________________________ (басқару органының атауы, орналасқан жері, мекенжайы (заңды тұлғалар үшін); (наименование, место нахождения, адрес органа управления (для юридических лиц); ____________________________________________________________________ тегі, аты, әкесiнiң аты, азаматтығы, толық мекенжайы (жеке тұлғалар үшiн), фамилия, имя, отчество, гражданство, полный адрес (для физических лиц), а также ______________________________________________________________ ______сондай-ақ телефоны, факсы, телексі, электрондық почтасы) телефон, факс, телекс, электронная почта) _____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Шағын көлемді кеменiң ипотекасымен қамтамасыз етілген мiндеттеменің ең көп мөлшерi Максимальный размер обязательства обеспеченный ипотекой маломерного судна _______________________ _______________________________________ _________________________________________________________ _______________________________________________________________________________ Шағын көлемді кеме ипотекасының аяқталу күні Дата окончания ипотеки маломерного судна ____________________________ Ерекше белгілер Особые отметки __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Жалпы сыйымдылығы / Валовая вместимость _________________ Жолаушылар сыйымдылығы / Пассажировместимость _______________ Жүккөтергіштігі / Грузоподъемность ____________________ Кеме массасы / Масса судна _________________________ Жүзу ауданы, аумағы, шарттары / Район, зона, условия плавания __________ ____________________________________ (разряды, географиялық шекарасы, жағадан алыстау және толқын ____________________________________ биіктігі бойынша шектеулер / разряд, географические границы, ____________________________________ ограничения по удалению от берега, высоте волны) Қозғалтқыштар үлгісі / Тип двигателей ______________________ Саны және нөмірі / Количество и номера _________________ Жалпы қуаты / Общая мощность _____________________ Қолмен, арақашықтықтан басқару / Управление ручное, дистационное ______ ____________________________________ Қозғаушылары Движители __________________________ 3

Нысан

ШАҒЫН КӨЛЕМДІ КЕМЕНIҢ ИПОТЕКАСЫН MEMЛEКETTІК TIPКEУ ТУРАЛЫ КУӘЛIК СВИДЕТЕЛЬСТВО О ГОСУДАРСТВЕННОЙ РЕГИСТРАЦИИ ИПОТЕКИ МАЛОМЕРНОГО СУДНА 20___ жылғы «___» __________ № _______ год Кеме кiтабына 20___ жылғы «___» __________ № __________ енгiзiлген деректер негiзiнде осы шағын көлемді кеменiң ипотекасын мемлекеттiк тiркеу куәландырылады. На основании данных, внесенных в судовую книгу под № _____ от «___» __________ 20___ г., настоящим удостоверяется государственная регистрация ипотеки маломерного судна. ____________________________________________________________________ (шағын көлемді кеменің атауы)/ (наименование маломерного судна) Шағын көлемді кеменің ипотекасы мәнінің сипаттамасы Описание предмета ипотеки маломерного судна ____________________________________________________________________ (шағын көлемді кеменің ипотекасы шартының деректемелері) (реквизиты договора ипотеки маломерного судна) ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Кепіл беруші Залогодатель ________________________________________________________ (басқару органының атауы, орналасқан жерi, мекенжайы (заңды тұлғалар үшін); (наименование, место нахождения, адрес органа управления (для юридических лиц); ____________________________________________________________________ тегi, аты, әкесiнiң аты, азаматтығы, толық мекенжайы (жеке тұлғалар үшін), фамилия, имя, отчество, гражданство, полный адрес (для физических лиц), а также ____________________________________________________________________ сондай-ақ телефоны, факсы, телексі, электрондық почтасы) телефон, факс, телекс, электронная почта)

Тұрғын қоры мен тұрғын емес үй-жайлар объектілерінің түрлері № 1 2

11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22

Коммуналдық қалдықтар жинақталатын объектілер Жайлы және жайлы емес үйлер Жатақханалар, интернаттар, балалар үйлері, қарттар үйлері және сол сияқтылар Қонақ үйлер, санаторийлер, демалыс үйлері Балабақшалар, бөбекжайлар Мекемелер, ұйымдар, офистер, кеңселер, жинақ банктері, байланыс бөлімшелері Емханалар Ауруханалар, санаторийлер, өзге де емдеу-сауықтыру мекемелері Мектептер және өзге де оқу орындары Мейрамханалар, дәмханалар, қоғамдық тамақтану мекемелері Театрлар, кинотеатрлар, концерт залдары, түнгі клубтар, ойынханалар, ойын автоматтарының залы Мұражайлар, көрмелер Стадиондар, спорт алаңдары Спорт, би және ойын залдары Азық-түлік дүкендері Машиналардан сату Өнеркәсіптік дүкендер, супермаркеттер Базарлар, сауда павильондары, дүңгіршектер, сөрелер Азық-түлік тауарларының көтерме базалары, қоймалары Өнеркәсіптік тауарлардың көтерме базалары, қоймалары Тұрмыстық қызмет көрсету үйі: халыққа қызмет көрсету Вокзалдар, автовокзалдар, әуежайлар Жағажайлар

23

Дәріханалар

24

Автотұрақтар, автомобильді жуу орындары, АЖС, гараждар

3 4 5 6 7 8 9 10

Есептік бірлік 1 тұрғын 1 орын 1 орын 1 орын 1 қызметкер 1 адам 1 төсек-орын 1 оқушы 1 орын 1 орын Жалпы алаңы 1 м2 Жоба бойынша 1 орын Жалпы алаңы 1 м2 Сауда алаңы 1 м2 Сауда орны 1 м2 Сауда алаңы 1 м2 Сауда алаңы 1 м2 Жалпы алаңы 1 м2 Жалпы алаңы 1 м2 Жалпы алаңы 1 м2 Жалпы алаңы 1 м2 Жалпы алаңы 1 м2 Сауда алаңы 1 м2 1 машина-орын

Барлығы Тәулігіне орташа Қолдары Т.А.Ә., лауазымы Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеудің үлгілік қағидалары 6-қосымша Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу 1. Коммуналдық қалдықтардың түзілу және жинақталу нормаларын есептеу былайша жүргізіледі: 1) бір тәулікте объектіде коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған бір контейнерде түзілген және жинақталған қалдықтардың көлемін анықтау (Vконт., м3): Vконт=h*S мұндағы h - контейнердің түбінен бастап жинақталған коммуналдық қалдықтардың жоғарғы нүктесіне дейінгі биіктік, м; S - контейнер түбінің алаңы, м2; 2) контейнерлік алаңда коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жалпы көлемін анықтау (Vтәу, м3), егер контейнерлік алаңда коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған контейнерлердің саны бірден артық болса: Vтәу=Vконт1+Vконт2+Vконт3…. мұндағы Vконт1, Vконт2, Vконт3 - контейнерлік алаңда орналасқан әрбір контейнер бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының тәуліктік көлемі. Есептеу контейнерлік алаңда орналасқан контейнердің санына байланысты жүргізіледі; 3) коммуналдық қалдықтарды жинақтауға арналған контейнерде жинақталған коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасын анықтау (mконт., кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі: mконт =m3- mп мұндағы mз - қалдықтар тиелген контейнердің массасы, кг; mп - қалдықтардан бос контейнердің массасы, кг; 4) объектіде түзілген коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасын анықтау (mтәу., кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі: mтәу = mконт1+mконт2+mконт3… мұндағы mконт1, mконт2, mконт3 - контейнерлік алаңда орналасқан әрбір контейнер бойынша коммуналдық қалдықтардың тәуліктік массасы. Есептеу контейнерлік алаңда орналасқан контейнерлердің санына байланысты жүргізіледі; 5) жинақталу нормалары жылдың маусымдары бойынша анықталады. Өлшеу қызмет көрсету кестесіне сәйкес контейнерлік алаңнан қалдықтарды шығарғанға дейін тәуліктің бір мезгілінде жеті күн бойы (үзіліссіз) жүргізіледі. Өлшеу жүргізу мерзімдері: қыста - желтоқсан/қаңтар; көктемде - сәуір/мамыр; жазда - маусым/шілде; күзде - қыркүйек/қазан. Маусымдық кезең ішінде объектіде түзілген коммуналдық қалдықтардың көлемін анықтау (Vмаус, м3) мынадай формула бойынша жүргізіледі: Vмаус=Vтәу1+ Vтәу2+….+ Vтәу7 мұндағы Vтәу1, Vтәу2 - белгілі бір маусымда әр тәулік ішінде объектіде пайда болған коммуналдық қалдықтардың көлемі; 6) маусымдық кезең ішінде объектіде пайда болған коммуналдық қалдықтардың көлемін анықтау (mмаус, кг) мынадай формула бойынша жүргізіледі: mмаус= mтәу1 + mтәу2 +…+ mтәу7 мұндағы mтәу1, mтәу2 - белгілі бір маусымда тәулік ішінде объектідегі коммуналдық қалдықтардың массасы; 7) объектіде коммуналдық қалдықтардың түзілу көздерінің санынан коммуналдық қалдықтардың орташа маусымдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі: көлемі бойынша (Vтм, м3): Vтм = Vмаус / (nхa) массасы бойынша (mтм, кг):

mтм = mмаус / (nхa)

мұндағы n - маусымдық кезең ішінде бақылау тәулігінің саны. a - есептік бірліктің саны; 8) объектіде есептік бірлікке коммуналдық қалдықтардың тәуліктік орташа жылдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі: көлемі бойынша (Vтом, м3): Vтом= (Vқ тм + Vк тм + Vжтм +Vкү тм)/n массасы бойынша (mтом, кг): mтом= (mқ тм + mк тм + mж тм+ mкү тм)/n мұндағы жоғарғы индекстер «қ», «к», «ж», «кү» - қыста - «қ», көктемде - «к», жазда - «ж», күзде «кү» - есептік бірлікте тиісінше қалдықтар пайда болуының тәуліктік орташа маусымдық нормативтерін білдіреді; n - қалдықтар пайда болған маусымның саны (n=4). 9) Объектіде есептік бірлікте коммуналдық қалдықтардың пайда болуымен жинақталуының жылдық нормасын анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі: көлемі бойынша (Vж, м3) Vж = Vтож х nк массасы бойынша (mж, кг): mж = mтож х nк мұндағы nк - жылдағы күннің саны. 2. Коммуналдық қалдықтардың орташа тығыздығын анықтау, коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының маусымдық және тәуліктік біртекті емес коэффициентін анықтау мақсатында қосымша мынадай есеп жүргізіледі: 1) коммуналдық қалдықтардың орташа тығыздығын анықтау (gор, кг/м3) мынадай формула бойынша жүргізіледі: gср =m/V, мұндағы m және V - есептік бірлікте тиісінше массасы мен көлемі бойынша коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының жылдық немесе орташа маусымдық нормативтері; 2) коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының маусымдық біртекті емес коэффициентін (kбе) анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі: көлемі бойынша:

(Соңы 17-бетте).


(Соңы. Басы 16-бетте).

7) орналастырудың техникалық шарттары:

Kбе = mом/mж

3) коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының тәуліктік маусымдық біртекті емес коэффициентін анықтау мынадай формула бойынша жүргізіледі: көлемі бойынша: Kмбе = Vmaxтәу./Vом

8) химиялық құрамы:

мұндағы Vmaxтәу. - маусымда объектідегі коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының ең жоғарғы тәуліктік көлемі, м3. массасы бойынша: kсн = mmaxтәу./mом

атауы

мұндағы mmaxтәу. - маусымда объектідегі коммуналдық қалдықтардың түзілуі мен жинақталуының ең жоғарғы тәуліктік массасы, кг. 3. Нақты және есептік жылдық көлемді салыстыру үшін коммуналдық қалдықтардың пайда болуы мен жинақталуының есептік бірлікте белгіленген жылдық нормативтері есептік бірліктің санына көбейтіледі. Осылайша алынған коммуналдық қалдықтардың түзілуінің есептік жылдық көлемінің айырмасы олардың дәл сол объектіде бір жыл ішінде нақты жинақталуының бес пайызынан аспауға тиіс. Есепті және нақты деректерде бес пайыздан артық айырма болған жағдайда коммуналдық қалдықтардың түзілуінің сараланған нормативтері олар түзілетін негізгі объектілер бойынша талап етілген қателіктермен нәтижеге шыққанға дейін түзетіледі.

9) ластаушы заттар таралуы ықтимал жолдар:

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 29 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10030 болып енгізілді.

Ластаушы заттар

1

2

Астана қаласы

Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидаларын бекіту туралы

Министр В.ШКОЛЬНИК. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 25 қарашадағы №146 бұйрығымен бекітілген Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 17-бабының 29) тармақшасына сәйкес әзірленген және жеке және заңды тұлғаларға қалдықтарды басқару бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) әзірлеу тәртібін белгілейді. 2. Бағдарламаны І және II санатты объектілері бар және қалдықтармен жұмыс істеу бойынша қызметті жүзеге асыратын жеке және заңды тұлғалар әзірлейді. Табиғат пайдалану объектілерінің санаттары Кодекстің 71-бабына сәйкес анықталады. Кодекстің 288-1-бабының 2-тармағына сәйкес қалдықтарды кәдеге жаратуды және қайта өңдеуді немесе олардың көлемін және қауіпті қасиеттерін өзге де тәсілдермен азайтуды жүзеге асыратын, сондай-ақ өндіріс және тұтыну қалдықтарын орналастырумен байланысты қызметті жүзеге асыратын тұлғалар үшін Бағдарламаны әзірлеу міндетті. 3. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) қалдықтарды басқару - өндіріс және тұтыну қалдықтарымен жұмыс істеу бойынша іс-шараларды жоспарлау, іске асыру, мониторинг және талдау бойынша қызмет; 2) ең озық қолжетiмдi технологиялар - қоршаған орта сапасының нысаналы көрсеткiштерiн қамтамасыз етуге дейiн шаруашылық қызметтiң қоршаған ортаға терiс әсерiнiң деңгейiн азайтуға бағытталған, ұйымдастыру және басқару шараларын қамтамасыз ететiн, пайдаланылатын және жоспарланатын салалық технологиялар, техника мен жабдық; 3) жоспарлы кезең - Бағдарлама әзірленген кезең. 4. Қалдықтарды басқару Бағдарламасында: 1) өндірістік процестерді, оның ішінде аз қалдықты технологияларды енгізу есебінен жетілдіру; 2) қалдықтарды қайтадан пайдалану не оларды пайдалануға мүдделі жеке және заңды тұлғаларға беру; 3) ең озық қолжетімді технологияларды пайдалана отырып, қалдықтарды қайта өңдеу арқылы қалдықтардың көлемін бірте-бірте азайтуды қамтамасыз ету бойынша көлемдері мен оларды орындау мерзімдері көрсетілген шаралар көзделеді. 5. Қалдықтарды орналастыру орындарын қалпына келтірудің технологиялық мүмкіндігі болмаған жағдайда Бағдарламада қоршаған ортаға олардың зиянды әсерін азайту бойынша іс-шаралар көзделуі тиіс. 2. Бағдарламаны әзірлеу тәртібі 6. Жеке және заңды тұлғалар Бағдарламаны мынадай талаптарға сәйкес әзірлейді: Бағдарлама мынадай бөлімдерден тұруы тиіс: 1) кәсіпорындардағы қалдықтарды басқарудың ағымдағы жағдайын талдау: проблемалары бар қалдықтардың ағымдағы жай-күйінің сандық және сапалық көрсеткіштері, соңғы үш жылғы динамикадағы қалдықтарды басқару бойынша жұмыстардың негізгі нәтижелері; түзілген және орналастырылған қалдықтардың көлемі мен құрамы, оларды сақтау, кәдеге жарату, көму, рекультивациялау немесе жою әдістері туралы мәліметтер; 2) бағдарламаның мақсаты қалдықтардың көлемін және (немесе) жинақталған және түзілген, сондай-ақ жұмыс істеу барысындағы қалдықтардың қауіпті қасиеттерінің деңгейін біртіндеп азайтуға бағытталған белгіленген көрсеткіштерге жету болып табылады. Бағдарламаның міндеті барынша тиімді және экономикалық негізделген әдістермен, жоспарланған кезең шеңберінде қолжетімді жұмыс көлемдерін (кезеңдерін) болжай отырып, мақсатқа қол жеткізу жолдарын анықтау болып табылады. Міндеттер: кәсіпорындарға қалдықтарды залалсыздандыру, қайта пайдалану және өңдеу бойынша әлемде бар ең озық қолжетімді технологияларды енгізуді; қалдықтарды өңдеуге және қайта пайдалануға инвестицияларды тартуды; көму полигондарына әкететін қалдықтар көлемін азайтуды; қалдықтарды көму орындарын қалпына келтіруді, полигондардың қоршаған ортаға кері әсерін азайтуды ескере отырып, түзілетін және жинақталған қалдықтардың көлемін азайтуға бағытталған; 3) бағдарлама көрсеткіштері - бұл белгілі бір кезеңдерде өндіріс және тұтыну қалдықтарының қоршаған ортаға кері әсерін төмендетуге бағытталған шаралар кешенін іске асырудан күтілетін нәтижелерді анықтайтын сандық және (немесе) сапалық мәндер. Көрсеткіштерді жеке және заңды тұлғалар барлық өндірістік факторларды, экологиялық тиімділікті және экономикалық мақсатқа сәйкестігін ескере отырып, дербес анықтайды. Көрсеткіштер бақыланатын және тексерілетін болып табылады, бағдарламаны іске асыру кезеңдері бойынша анықталады; 4) ұйымдардың өз қаражаты, тікелей шетелдік және отандық инвестициялар, халықаралық қаржылық экономикалық ұйымдардың немесе донор елдердің гранттары, екінші деңгейдегі банктердің кредиттері және Қазақстан Республикасының заңнамасымен тыйым салынбаған басқа көздер бағдарламаны қаржыландыру көздері болып табылады; 5) іс-шаралар жоспары бағдарламаның құрылымдық бөлігі болып табылады және қажетті ресурстарды, жауапты орындаушыларды, аяқталу нысанын және орындалу мерзімдерін көрсетумен бағдарламаның мақсаты мен міндеттеріне жетуге бағытталған ұйымдастырушылық, экономикалық, ғылыми-техникалық және басқа да ісшаралар кешені болып табылады. Бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары осы Қағидаларға қосымшаға сәйкес нысан бойынша әзірленеді. Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидаларына қосымша Нысан Қалдықтарды басқару бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары (кезең) Ісшаралар 2

Көрсеткіш (сандық/ сапалық) 3

Аяқталу нысаны 4

Жауапты орындаушылар 5

Орындау Болжанған Қаржыландыру мерзімі шығыстар көздері 6 7 8

Ескертпе: 2-бағанда қалдықтардың көлемін азайтуға/қауіпті қасиеттерін төмендетуге бағытталған іс-шаралар, оның ішінде қалдықтарды қайта пайдалану, өңдеу, кәдеге жарату, көму, залалсыздандыру, орналастыру орындарын қалпына келтіру, қалдықтарды пайдалануға мүдделі жеке және заңды тұлғаларға беру арқылы оларды жою, оқшаулау сияқты қалдықтардың қоршаған ортаға кері әсерлерін қысқарту тәсілдері көрсетіледі; 3-бағанда болжамдалған өлшем бірлігінде берілген сандық немесе сапалық көрсеткіштер (қалдықтарды азайтудың және (немесе) олардың қауіптілік деңгейінің физикалық көлемдері және (немесе) %) көрсетіледі; 4-бағанда іс-шаралардың аяқталу нысаны көрсетіледі; 5-бағанда әрбір іс-шараны орындауға жауаптылар көрсетіледі; 6-бағанда әрбір іс-шараның орындалу мерзімі көрсетіледі; 7-бағанда әрбір іс-шараны іске асыру үшін бөлінетін болжанған қаржылай шығыстар көлемі көрсетіледі; 8-бағанда іс-шаралардың қаржыландыру көздері көрсетіледі. Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 29 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10031 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі 2014 жылғы 27 қараша

№151

3

4

Су бойынша 1

Астана қаласы

Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17-бабының 29) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Экологиялық реттеу, бақылау және мұнай-газ кешеніндегі мемлекеттік инспекциялау комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен: 1) Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркеуден өтуін; 2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде оның мемлекеттік тіркелгенінен кейін күнтізбелік он күн ішінде ресми жариялауға бұқаралық ақпарат құралдарына және «Әділет» ақпараттық құқықтық жүйесіне жолдануын; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігінің жетекшілік ететін вице-министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Кім және қашан зерттелді 1

Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидалары 1. Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17-бабы 29) тармақшасына сәйкес әзірленді және ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу тәртібін айқындайды. 2. Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімі (бұдан әрі – тізілім) онда ластану учаскелерінің түрлері мен шығу көзі, олардағы ластаушы заттардың көлемі мен шоғырлануы, ластану учаскелерінің тиесілілігі мен оларды жою жөніндегі шаралар туралы деректер жиналатын деректер банкі болып табылады. 3. Тізілімнің жүргізілуін ұйымдастыруды қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырады. Тізілім орталық және аумақтық тізілімдерден тұрады. 4. Тізілім ластану учаскесінің тізілімдік паспорты (бұдан әрі - тізілімдік паспорт) негізінде жүргізіледі. 5. Әрбір ластану учаскесіне табиғат пайдаланушы осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша тізілімдік паспорт жасайды және оны тиісті аумақтық қоршаған ортаны қорғау органына ұсынады. 6. Жаңа ластану учаскесіне арналған тізілімдік паспортты табиғат пайдаланушы оны анықтағаннан кейін үш ай ішінде жасайды. 7. Тіркелген тізілімдік паспорттар осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ресімделген тізілімге енгізіледі. 8. Табиғат пайдаланушыға тіркелген тізілімдік паспорттың көшірмесі беріледі. 9. Орталық тізілімді жүргізуді уәкілетті орган жүзеге асырады. 10. Орталық тізілімді жүргізу мыналарды қамтиды: 1) ластану учаскелері туралы ақпаратты орталықтандырылған жинауды; 2) орталық тізілімді өзекті етуді (жаңартуды); 3) мемлекеттік органдарды және өзге де мүдделі тұлғаларды ақпараттық қамтамасыз етуді. 11. Орталық тізілімге өзгерістер мен толықтыруларды аумақтық қоршаған ортаны қорғау органдарынан келіп түскен жазбаша ақпараттың негізінде уәкілетті орган жасайды. 12. Аумақтық тізілімді жүргізу мыналарды қамтиды: 1) аумақтық тізілімге тиісті жазба енгізу жолымен ластану учаскелерін тіркеуді; 2) тізілімдік паспорттарды аудандар бойынша толықтыруды және сақтауды; 3) мемлекеттік органдарды және өзге де мүдделі тұлғаларды ақпараттық қамтамасыз етуді; 4) аумақтық тізілімді өзекті етуді (жаңартуды), оның ішінде алып тастаудың күні мен негіздерін көрсете отырып, тізілімнен ластану учаскесін алып тастауды. 13. Әрбір ластану учаскесіне тіркеу нөмірі беріледі. Аумақтық тізілімнен алынып тасталған тіркеу нөмірі жаңа ластану учаскелеріне берілмейді. 14. Ластану учаскелерін аумақтық тізілімнен алып тастау аумақтық қоршаған ортаны қорғау органымен келісілген ластануды жою туралы жобаны және осы учаскеде орындалған жұмыстар актісін табиғат пайдаланушының ұсынуы негізінде жүргізіледі. 15. Аумақтық қоршаған ортаны қорғау органдары аумақтық тізілімді жыл сайын 10 мамырдан кешіктірмей электрондық жеткізгішпен уәкілетті органға ұсынады, жаңа ластану учаскелері анықталған жағдайда ақпарат аумақтық тізілімге өзгерістер мен толықтырулар енгізілгеннен кейін он күнтізбелік күннен кешіктірмей ұсынылады. 16. Тізілімге тізілімдік паспорттардың уақтылы енгізілуін, ақпараттың дұрыстығын бақылауды, сондай-ақ ластану учаскелерінің тізілімдік паспорттарын талдауды, есепке алуды, жүйелеуді, сақтауды және оларды өңдеудің автоматтандырылған жүйесін құруды аумақтық қоршаған ортаны қорғау органдары жүзеге асырады. Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидаларына 1-қосымша

Аудан 2

Қала, кент 3

Нысан

Географиялық координаттары 4

3) нәтижесінде ластану учаскесі пайда болған шаруашылық және өзге қызметтің немесе табиғи құбылыстың түрі______________________________ ___________________________________________________________________ 4) меншігінде/иелігінде ластану учаскесі орналасқан аумақ бар табиғат пайдаланушы______________________________________________________ __________________________________________________________________ 5) жер санаты_________________________________________________ __________________________________________________________________ 6) ластану учаскесінің параметрлері: Ұзындығы, м 1

Ені, м

Тереңдігі, м

Алаңы, м2

2

3

4

Ластаушы заттардың түрі 5

8

Басқалар 3

10.

Соңғы бес жылдағы жылдардағы ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізу

11.

Соңғы бес жылдағы ғылыми жетістіктері

5-4 3-2 2-1 1-0,5 4-3

климаттық жағдайлардың сипаттамасы 5 м/сек астам жылдамдығымен желдер жиілілігі Жауын-шашындар түсімінің жиілілігі 2 3

4-3 3-2 2-1 1-0,5 3-2

Агрегаттық жай-күйі 7

12.

Ластану учаскесінің тізілімдік паспортын әзірлейтін - табиғат пайдаланушы 3

Нысан

Тізілімнен алып тастаудың күні мен негіздемесі 4

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 30 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10042 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрілігінің бұйрығы 2015 жылғы 16 наурыз

№124

Астана қаласы

«Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру қағидаларын бекіту туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңының 5 бабының 8-3) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру қағидалары бекітілсін. 2. Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім, халықаралық ынтымақтастық департаменті (Ж.Қ. Шаймарданов): 1) осы бұйрықтың белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін қамтамасыз етсін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін осы бұйрықты мерзімді баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауды қамтамасыз етсін; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау білім және ғылым вице-министрі Т.О. Балықбаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Министрдің міндетін атқарушы

«Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру конкурсына қатысушының өтінімі «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру конкурсына қатысу үшін. Маған конкурсқа қатысуға рұқсат беруіңізді сұраймын. Өзім туралы келесі мәліметтерді хабарлаймын:

«Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленген. 2. Қағидалар меншік нысандарына және ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, педагогикалық және ғылыми қызметте жоғары жетістіктері бар жоғары оқу орындарының (бұдан әрі - ЖОО) оқытушыларына оларды көтермелеу және қолдау мақсатында «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын (бұдан әрі - атақ) беру тәртібін айқындайды. 3. Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады: 1) Конкурстың қатысушысы - Конкурсқа қатысу үшін құжаттарын осы Қағидаларға сәйкес ұсынған ЖОО-ның штаттағы оқытушысы; 2) республикалық конкурстық комиссия - «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру үшін білім беру саласындағы уәкілетті орган құратын комиссия (бұдан әрі - Комиссия). 4. Атақ бір адамға келесі бес жыл ішінде бір реттен артық берілмейді. 2. «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру тәртібі 5. «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру Конкурсына мынадай талаптарға сай келетін Қазақстан Республикасының азаматтары қатыса алады: 1) ЖОО-ның штаттық оқытушылары болып табылатындар; 2) Конкурсқа құжаттарын тапсыру сәтінде кемінде бес жыл үзіліссіз ғылыми-педагогикалық өтілі барлар. 6. Конкурс жыл сайын екі кезеңде 1-қосымшаға сәйкес «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беруге үміткерлердің жұмысын бағалаудың сапалық және сандық көрсеткіштеріне» сәйкес өткізіледі: 1) I кезең - ЖОО-ның ішінде, ол ағымдағы жылғы қазанда өткізіледі.Конкурсты ЖОО-ның ішінде өткізу тәртібін ЖОО дербес айқындайды. ЖОО-ның ішкі конкурсы нәтижелері бойынша 50 штаттық оқытушыға 1 үміткерден аспайтын есеппен ғылыми кеңестің шешімімен Конкурстың II кезеңіне қатысуға ұсынылатын ЖОО-ның үздік оқытушылары айқындалады. Оқытушылардың штаттық саны 50 адамға жетпейтін ЖОО-да 1 үміткер айқындалады. 2) II кезең - республикалық, ол ағымдағы жылғы желтоқсанда өткізіледі. Конкурстың республикалық кезеңін Комиссия өткізеді, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің басшысы (бұдан әрі - Министрлік) оның төрағасы (бұдан әрі - Комиссия төрағасы) болып табылады. Ол болмаған жағдайда, төрағаның міндеттері оның орынбасарына жүктеледі. 7. Комиссия министрліктің, басқа да мүдделі мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктер мен жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім жүйесінің заңды тұлғалар бірлестіктерінің өкілдерінен, сондай-ақ жетекші ғалымдар мен мамандардан құрылады. Комиссия мүшелерінің саны тақ санды құрайды (19-дан аспайды). Комиссия отырысы оның мүшелерінің кемінде үштен екісі болған жағдайда заңды деп саналады. 8. Комиссияның дербес құрамы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің бұйрығымен бекітіледі. 9. Конкурс Қазақстан Республикасының барлық аумағына таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында ол туралы ақпарат жарияланғаннан, сондай-ақ министрліктің интернет-ресурсында ағымдағы жылғы қыркүйекте орналастырылған күннен бастап жарияланған деп саналады. 10. Конкурсқа қатысу үшін ағымдағы жылғы қарашада үміткерлер министрлікке мынадай құжаттарды ұсынады: 1) осы қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру конкурсына қатысуға нысан бойынша өтінім; 2) сапалық және сандық көрсеткіштерге сәйкес мәліметтер; 3) осы қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес жылдық жұмыс жоспар-кестесі; 4) ЖОО ғалымдар кеңесінің ұсынымы; 5) жұмыс орны растаған кадрларды есепке алу жөніндегі жеке парағы; 6) жеке куәліктің көшірмесі; 7) карточкалық базадағы 20 таңбалы ағымдағы шоты туралы хабарлама. 11. Конкурсқа ұсынылған құжаттар жетекші ғалымдар, ЖОО-лардың профессор-оқытушылар құрамының арасынан құрылған сараптама тобы жүзеге асыратын сараптаудан өтеді. Сараптама тобының дербес құрамы министрлік басшысының шешімімен бекітіледі. Бұл ретте сараптама тобының дербес құрамы Комиссия құрамымен сәйкес болмауы тиіс. Сараптама тобы қосымшаға сәйкес әрбір құжат бойынша сапалық және сандық көрсеткіштерге сәйкес қорытынды береді. 12. Конкурсқа қатысушы дұрыс емес немесе толық емес мәліметтер ұсынған жағдайда, сараптама тобы оны қатысушылардың тізімінен шығару туралы ұсынысты жазбаша негіздемемен Комиссияға ұсынады. 13. Сараптама тобының қорытындысы хаттамамен рәсімделеді және қарау үшін Комиссияға беріледі, бұл ретте сараптама тобының әрбір мүшесі ерекше пікірге құқылы. 14. «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беру туралы Комиссияның шешімі қатысқан мүшелердің жай көпшілік дауысымен қабылданады. Комиссия мүшелерінің дауыстары тең болған жағдайда, Комиссия төрағасының дауысы шешуші болып табылады. Комиссияның шешімі хаттамамен рәсімделеді. 15. Конкурстың қорытындылары Қазақстан Республикасының барлық аумағына таратылатын бұқаралық ақпарат құралдарында конкурстың қорытындысы шыққаннан кейін күнтізбелік он күн ішінде жарияланады, сондайақ министрліктің интернет-ресурсында орналастырылады. 16. Комиссияның шешіміне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағымдануға болады. 17. Конкурстың қорытындысы бойынша атақтың иегеріне осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес куәлік беріледі және Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен республикалық бюджеттің қаражаты есебінен тиісті қаржы жылына арналған Республикалық бюджет туралы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген 2000 еселенген айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде мемлекеттік грант төленеді. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 124 бұйрығына 1-қосымша «Жоғары оқу орнының үздік оқытушысы» атағын беруге үміткерлердің жұмысын бағалаудың сапалық және сандық көрсеткіштері Көрсеткіштер 2 Соңғы 5 жылдағы әзірлеу және басып шығару (атқарылған жұмыстың көлемі көрсетілген жеке өзі немесе бірлестік авторлық)

2.

Соңғы бес жылда оқу процесіне енгізілген инновациялық оқыту технологиялары

Балдар Негізгі сипаттамасы 3 4 6-4 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі ұсынған оқулық 4-3 1.2 Монографиялар: 4-3 1.3 Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Республикалық оқу-әдістемелік кеңесі ұсынған оқу құралы: 3-2 1.4 Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты, үлгілік оқу бағдарламалары: 2-1 1.5 ЖОО-ның оқу кеңесі ұсынған оқу құралдары: 2-1 1.6 Белгіленген тәртіппен бекітілген электрондық оқыту құралдары: 1-0,5 1.7 Жаңа білім беру бағдарламаларын әзірлеуге қатысу; 2-1 2.1 Жаңа оқу пәндерін әзірлеу, оның ішінде авторлық пәндер: 2-1

2-1 3.

4.

Соңғы жылы интерактивтік режимде ашық сабақ өткізу, оның ішінде шет тілдерде базалық және/немесе бейінді пәндер бойынша (бір тармақты белгілеу) Соңғы бес жылда студенттің ғылыми-зерттеу және шығармашылық жұмыстарына басшылық ету (қажетті тармақты белгілеу)

2 1

3-2 2-1 1-0,5

3-2 2-1 1-0,5 2-1 1-0,5 0,5-0 0,5-0 5.

6.

7.

Соңғы жылы «Оқытушы студенттер көзқарасымен» тәуелсіз сауалнама нәтижесімен бірге анықталатын оқыту сапасы тармақты белгілеу) Күндізгі бөлімнің білім алушыларының үлгерімі (бір тармақты белгілеу)

Соңғы үш жылдағы ұйымдастыру жұмысы (7.2 тармақта бір тармақты белгілеу)

2 1 0,5 0 2 1 0 0

2 1

Соңғы үш жылдағы тәрбиелік жұмыс

2 1

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Жұмыс орны Туған күні, айы, жылы Лауазымы Жұмыс өтілі Білімі (қандай оқу орнын, факультетті қай жылы бітірді) Ғылыми дәрежесі/атағы Индексі көрсетілген үйінің мекен-жайы Жеке куәлігінің деректері (нөмірі, қашан және кім берді, ЖИН) Байланыс телефоны (үй, ұялы) Марапаттаулары, көтермелеу

8. 9. 10.

2.2 Оқытудың инновациялық технологияларын немесе оның элементтерін әзірлеу және енгізу (қолданылған технологиялардың сипаттамасын енгізу актісін қоса ұсыну): 2.3 Дәрістік материалдардың және өзге де интерактивті режимдегі сабақ түрлерін таныстыруды әзірлеу және қолдану (таныстыруларды ұсыну): Басшылардың және оқытушылардың сабақтарға келу нәтижелері бойынша баға: 3.1 жоғары деңгей: 3.2 орта деңгей: (әр ашық сабаққа хаттама ұсынылсын) 4.1 Сіздің басшылығыңызбен дайындалған пәндік олимпиадалардың жеңімпаз-студенттерінің саны: 4.1.1 халықаралық деңгейдегі: 4.1.2 республикалық деңгейдегі: 4.1.3 жоғары оқу орны деңгейіндегі: 4.2 Сіздің басшылығыңызбен дайындалған ғылымизерттеу және студенттердің шығармашылық жұмыстарының жеңімпаз-студенттерінің саны: 4.2.1 халықаралық деңгейдегі: 4.2.2 республикалық деңгейдегі: 4.2.3 жоғары оқу орны деңгейіндегі: 4.3 Сіздің басшылығыңызбен дайындалған конференциялардың және басқа да жарыстардың жеңімпаз-студенттерінің саны: 4.3.1 халықаралық деңгейдегі: 4.3.2 республикалық деңгейдегі: 4.3.3 облыстық және қалалық деңгейдегі: 4.3.4 жоғары оқу орны деңгейіндегі: Жоғары баға бергендер: 5.1 сұралғандардың 90% және одан да жоғары: 5.2 сұралғандардың 70% -дан 89%-ға дейін: 5.3 сұралғандардың 50% -дан 69%- ға дейін. 5.4 сұралғандардың 50%-ға дейінгі үлесі: Соңғы оқу жылында барлық пәндер бойынша күндізгі бөлімде оқып жатқандардың орта балл үлгерімі: 6.1 4-тен 5 балға дейін: 6.2 3,5-тен 4 балға дейін; 6.3 3, 0- ден 3,5 балға дейін; 6.4 3,0-ден төмен: 7.1 Кеңестердің, комиссиялардың, комитеттердің, жұмыс топтарының жұмысына қатысу: 7.1.1 республикалық деңгейде: 7.1.2 өңірлік деңгейде: 7.2 Эдвайзер ретінде жұмыс атқару, бекітілген студенттер саны: 7.2.1 100 және одан жоғары: 7.2.2 50-ден 99-ға дейін: 7.2.3 50-ге дейін: Білім алушыларды адамагершілік-отансүйгіштік және дене тәрбиесі тұрғысынан қамтамасыз ететін кешенді ісшараларды іске асыру: 8.1 республикалық деңгейде: 8.2 өңірлік деңгейде:

жүйе құраушы банктерді қоспағанда, банктер үшін: 2014 жылғы 1 қазаннан бастап – 0,7-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; 2015 жылғы 1 сәуірден бастап – 0,85-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; жүйе құраушы банктер үшін: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – 0,3-ке көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; 2015 жылғы 1 сәуірден бастап – 0,85-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні.». 2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту туралы» 2009 жылғы 27 наурыздағы № 66 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5670 тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ислам банктеріне арналған пруденциалдық нормативтер, олардың нормативтік мәндері және есептеу әдістемесі туралы нұсқаулықта: 57-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «57. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтер (провизиялар), банктің ішкі міндеттемелері, реттелген борыш, мерзімсіз қаржы құралдары және банк шығарған борыштық бағалы қағаздар ескеріле отырып есептелген ішкі активтердің орташа айлық шамалары банктің ішкі активтерінің, ішкі міндеттемелерінің жалпы сомасының, реттелген борыштың, мерзімсіз қаржы құралдарының және мерзімі өткен берешек, есептелген сыйақы, дисконттар, сыйлықақылар, оң (теріс) түзетулер ескеріле отырып банк шығарған борыштық бағалы қағаздардың тиісті есепті айдың жұмыс күндерінің санына қатынасы ретінде есептеледі. Меншікті капиталдың орташа айлық шамасы есепті кезеңнің әрбір жұмыс күніндегі жағдай бойынша меншікті капитал сомасының тиісті есепті кезеңнің жұмыс күндерінің санына қатынасы ретінде есептеледі. Банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициентін есептеу мақсаттары үшін меншікті капитал бухгалтерлік баланстың деректеріне сәйкес, 2015 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың реттелген борышына инвестициялар мөлшерінен аспайтын Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың реттелген борышына инвестициялар шегеріле отырып, сондай-ақ Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың акцияларына инвестициялар шегеріле отырып, мынадай мөлшерлерде пайдаланылады: жүйе құраушы банктерді қоспағанда, банктер үшін: 2014 жылғы 1 қазаннан бастап – 0,7-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; 2015 жылғы 1 сәуірден бастап – 0,85-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; жүйе құраушы банктер үшін: 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап – 0,3-ке көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні; 2015 жылғы 1 сәуірден бастап – 0,85-ге көбейтілген баланстық меншікті капиталдың мәні.». 3. 2015 жылғы 1 мамырға банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициентінің 1-ден (бір) аз мәні бар екiншi деңгейдегi банк үшін банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициентінің талаптарын орындау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне іс-шаралар жоспарын ұсыну және қойылатын талаптары осы қаулының 4-тармағында белгіленген, көрсетілген іс-шаралар жоспарында белгіленген мәндерді сақтау болып табылады. Іс-шаралар жоспары 2015 жылғы 1 сәуірден бастап 5 (бес) ай ішінде қолданылады. 4. Осы қаулының мақсаттары үшін іс-шаралар жоспарына мынадай талаптар белгіленеді: 1) нормативтік мәндердің болжамы, осы болжамның негіздемесі және банктің қызметіне теріс ықпалы қамтылады; 2) банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициентінің мәнін нормативтік мәннен асатын деңгейге дейін жеткізу шаралары; 3) іс-шаралар жоспарының орындалуы үшін жауапты лауазымды тұлғалар бойынша ақпарат қамтылады. Іс-шаралар жоспарын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мақұлдайды. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі іс-шаралар жоспарын мақұлдамаған жағдайда банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициенті орындалмаған болып есептеледі. 5. Бақылау және қадағалау әдіснамасы департаменті (Әбдірахманов Н.А.) заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) Құқықтық қамтамасыз ету департаментімен (Досмұхамбетов Н.М.) бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін. 6. Халықаралық қатынастар және жұртшылықпен байланыс департаменті (Қазыбаев А.Қ.) осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін. 7. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары Қ.Б. Қожахметовке жүктелсін. 8. Осы қаулы 2015 жылғы 1 сәуірден бастап қолданысқа енгізіледі және ресми жариялануға тиіс. Ұлттық Банк Төрағасы Қ. КЕЛІМБЕТОВ.

Қосымша: Конкурсқа қатысу үшін құжаттар_____п, оның ішінде қосымша ____п. Конкурсқа қатысушы ____________________________________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда), қолы) Толтырған күні 201__ жылғы « » ______ Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 124 бұйрығына 3-қосымша

Қаулы Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 14 сәуір Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10714 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы 2015 жылғы 16 наурыз

Нысан Жылдық жұмыс-жоспарының кестесі №

Жұмыс түрлерінің атауы

Көрсетілген жұмыс түрін іске асыруға негіздеме

Іске асыру мерзімі басталуы аяқталуы

Т.БАЛЫҚБАЕВ.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 124 бұйрығымен бекітілген

№ 1 1.

3-2 2-1 1-0,5 100

Негізгі сипаттамасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы бақылау комитеті (бұдан әрі – Комитет) немесе Қазақстан Республикасының Жоғарғы аттестаттау комитеті (бұдан әрі-ЖАК) немесе бұрынғы Кеңестік Социалистік Республикалар Одағының (бұдан әрі-КСРО) ЖАК бекіткен ғылым докторы немесе профессор Комитет немесе Қазақстан Республикасының ЖАК немесе бұрынғы КСРО ЖАК бекіткен ғылым кандидаты немесе доцент, РhD докторы Магистр 10.1 Халықаралық жобалар: 10.2 Республикалық жобалар (іргелі немесе қолданбалы ғылыми зерттеулер): 10.3 Шарттық жұмыстар: 11.1 Жарияланымдар: 11.1.1 рейтингі бар ғылыми басылымдарда (импакт-фактормен) 11.1.2 Комитет тізбесіне енгізілген басылымдарда: 11.1.3 Қазақстан Республикасының басқа басылымдарында: 11.1.4 өзге елдердің ғылыми басылымдарында: 11.2 Хирша индексінің бар болуы: 11.3 Кәсіптік және педагогикалық біліктілікті арттыру: 11.3.1 алыс шетел конференцияларында: 11.3.2 таяу шетел конференцияларында: 11.3.3 Қазақстан Республикасы аумағындағы семинарларда, халықаралық конференцияларда, симпозиумдарда: 11.3.4 республикалық конференцияларда, симпозиумдар, семинарларда және т.б. 11.4 Патенттер және алдыңғы патенттер, авторлық туындылар, зияткерлік меншік объектісінің мемлекеттік тіркелуінің болуы: Даярлау: 12.1 ғылым докторларын: 12.2 ғылым кандидаттарын, Ph.D докторларын: 12. 3 магистрларды: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 124 бұйрығына 2-қосымша

Нысан

Ластану учаскелері мемлекеттік тізілімі

Соңғы бес жылда ғылымипедагогикалық кадрларды даярлау Қорытынды жоғарғы балл:

Ластану учаскелерінің мемлекеттік тізілімін жүргізу қағидаларына 2-қосымша

Ластану учаскесінің орналасқан жері 2

0,5 3-2 2-1 1-0,5

Объектінің зерттелген параметрлері 3

Жасаушы (табиғат пайдаланушы): _______________________________________________ Т.А.Ә.А. _____________________________________________________________________________ лауазымы қолы_____________ күні_______________ ___________________________________________________________________ Т.А.Ә.А. ________________________________________________________тіркеді. лауазымы қолы ________________ күні________________

8.

6

7

Есептілік материалдың атауы 2

2 1 0,5

Қауіптілік деңгейі

6

11) ластану учаскесі орналасқан аумақтың климаттық сипаттамалары:

Тіркеу нөмірі 1

2

1,5

10) ластану учаскесінің зерделену дәрежесі:

Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 27 қарашадағы № 151 бұйрығымен бекітілген

Облыс 1

5

Ауа бойынша 2

Министр В.ШКОЛЬНИК.

Ластану учаскелерінің тізілімдік паспорты 1) тіркеу нөмірі __________________________ 2) ластану учаскесі орналасқан жердің схемалық картасы

көлемі, м3

Рұқсат етілген шекті мөлшер (әсер ету деңгейі қауіпсіздігін бағалау) суда ауада топырақта

Ақпараттың дұрыстығы мен толықтығын растаймын.

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 9 қаңтардағы Экологиялық кодексінің 17-бабының 29) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Қалдықтарды басқару бағдарламасын әзірлеу қағидалары бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің Қалдықтарды басқару департаменті Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тәртіппен: осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өтуін; 2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгенінен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның ресми жариялауға бұқаралық ақпараттық құралдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне жолдануын; 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің ресми интернет-ресурсында және мемлекеттік органдардың интранет-порталында орналастырылуын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Энергетика вицеминистріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Р/с № 1

Балдар

12) ластану учаскесін оқшаулау және қалпына келтіру жөнінде іске асырылған іс-шаралар ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________

Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің бұйрығы №146

Көрсеткіштер Академиялық, ғылыми дәрежесінің, ғылыми атағының болуы (бір тармақты белгілеу)

Нормативтер

шоғырлануы, % ең төмен ең жоғары орташа

Жел өрнегі 1

2014 жылғы 25 қараша

№ 9.

Топырақ немесе араласушы тау жыныстарының сипаттамасы Топырақ немесе тау жынысы Су өткізбеушілік Физикалық-механикалық қасиеттері 1 2 3

Kбе = Vом/Vж

массасы бойынша:

17

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

Конкурсқа қатысушы _____________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты, қолы)

Толтырған күні 201__ жылғы «

» ______

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 16 наурыздағы № 124 бұйрығына 4-қосымша

Қазақста Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Министерство образования и науки Республики Казахстан

КУӘЛІК

СВИДЕТЕЛЬСТВО

_______________________________ _______________________________ _______________________________ М.О

Министр

_____________________________ _____________________________ _____________________________ Аты-жөні

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 10 наурыздағы Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10506 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2015 жылғы 31 наурыз

№144

Астана қаласы

«Шетелге, оның ішінде академиялық оралымдылық шеңберінде оқуға жіберу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 19 қарашадағы № 613 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 41) тармақшасына сәйкес бұйырамын: 1. «Шетелге, оның ішінде академиялық оралымдылық шеңберінде оқуға жіберу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 19 қарашадағы № 613 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5499 болып тіркелген, «Заң газетінің» 2009 жылғы 10 ақпандағы № 20 (1443) санында жарияланған) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген бұйрықпен бекітілген Шетелге, оның ішінде академиялық оралымдылық шеңберінде оқуға жіберу қағидаларында: 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Үміткерлерді іріктеудің негізгі өлшемдері: 1) шет тілін білу деңгейі; 2) білім туралы құжаттың орташа балы; 3) білім алушылардың академиялық кезеңнің қорытындысы бойынша ағымдағы үлгерімі.». 2. Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білім және халықаралық ынтымақтастық департаменті (Ж.К.Шаймарданов) заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін; 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткен соң осы бұйрықты ресми жариялауды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Білім және ғылым вице-министрі Т.О.Балықбаевқа жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

«КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі Министр _____________Е.А.Досаев 2015 жылғы 10.04.2015ж.

№ 11

«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасының Заңына және «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқару туралы шарт туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 18 мамырдағы № 655 қаулысымен мақұлданған Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік басқару туралы 2001 жылғы 14 маусымдағы № 299 шартқа сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының инвестициялық операцияларын жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 шілдедегі № 65 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4361 тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының инвестициялық операцияларын жүзеге асыру ережесінде: 48-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «48. Әлемнің дамыған елдерінің мына: Merrill Lynch U.S. Treasuries, 1-5 Yrs (GVQ0) – 45 (қырық бес) пайыз; Merrill Lynch 1-5 Year All Euro Government Index, DE, FR, NL, AT, LU, FI (EVDF) – 20 (жиырма) пайыз; Merrill Lynch U.K. Gilts, 1-5 Yrs (GVL0) – 10 (он) пайыз; Merrill Lynch Japanese Governments, 1-5 Yrs (GVY0) – 10 (он) пайыз; Merrill Lynch Australian Government, 1-5 Yrs (GVT0) – 5 (бес) пайыз; Merrill Lynch Canadian Governments, 1-5 Yrs (GVC0) – 5 (бес) пайыз; Merrill Lynch South Korean Government Index, 1-5 Yrs (GSKV) – 5 (бес) пайыз өтімділігі жоғары бағалы қағаздардан тұратын облигацияларының Композиттік Индексі жинақ портфелінің кірісі белгіленген бағалы қағаздар портфелі үшін эталондық портфель болып саналады. Осы индекстегі эталондық бөлуге қайта оралу күнтізбелік тоқсанның соңғы жұмыс күні жүргізіледі. Бағалы қағаздардың индекстегі құрамы ай сайын өзгереді. Кірістілік және тәуекел көрсеткіштері күн сайын есептеледі.». 2. Монетарлық операциялар және активтерді басқару департаменті (Ескендіров А.М.) заңнамада белгіленген тәртіппен: 1) Құқықтық қамтамасыз ету департаментімен (Досмұхамбетов Н.М.) бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді; 3) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернет-ресурсына орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Халықаралық қатынастар және жұртшылықпен байланыс департаменті (Қазыбаев А.Қ.) осы қаулыны Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін. 4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары Н.Ж. Құсайыновқа жүктелсін. 5. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Ұлттық Банк Төрағасы Қ.КЕЛІМБЕТОВ.

КЕЛІСІЛДІ Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Б. Сұлтанов ____________ 2015 жылғы 26 ақпан

Қаулы Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 14 наурызда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10435 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы 2015 жылғы 25 ақпан

№ 27

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне банк қызметін реттеу мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін жетілдіру мақсатында Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциалдық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықты бекiту туралы» 2005 жылғы 30 қыркүйектегі № 358 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3924 тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Екiншi деңгейдегi банктер үшiн пруденциялық нормативтер есеп айырысуларының нормативтiк мәнi мен әдiстемесi туралы нұсқаулықта: 53-8-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «53-8. Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарына сәйкес қалыптастырылған резервтер (провизиялар), банктің ішкі міндеттемелері, реттелген борыш, мерзімсіз қаржы құралдары және банк шығарған борыштық бағалы қағаздар ескеріле отырып есептелген ішкі активтердің орташа айлық шамалары банктің ішкі активтерінің, ішкі міндеттемелерінің жалпы сомасының, реттелген борыштың, мерзімсіз қаржы құралдарының және мерзімі өткен берешек, есептелген сыйақы, дисконттар, сыйлықақылар, оң (теріс) түзетулер ескеріле отырып банк шығарған борыштық бағалы қағаздардың тиісті есепті айдың жұмыс күндерінің санына қатынасы ретінде есептеледі. Меншікті капиталдың орташа айлық шамасы есепті кезеңнің әрбір жұмыс күніндегі жағдай бойынша меншікті капитал сомасының тиісті есепті кезеңнің жұмыс күндерінің санына қатынасы ретінде есептеледі. Банктер қаражатының бөлігін ішкі активтерге орналастыру коэффициентін есептеу мақсаттары үшін меншікті капитал бухгалтерлік баланстың деректеріне сәйкес, 2015 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың реттелген борышына инвестициялар мөлшерінен аспайтын Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың реттелген борышына инвестициялар шегеріле отырып, сондай-ақ Қазақстан Республикасының резиденті емес еншілес ұйымдардың акцияларына инвестициялар шегеріле отырып, мынадай мөлшерлерде пайдаланылады:

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 16 наурыздағы № 33 қаулысына 1-қосымша

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан «Клиенттердің банк шоттары және банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар бойынша шетел валютасындағы ақша қозғалысы туралы жиынтық есеп» Есепті кезең: 20___ жылғы _______________ Индекс: 1-INV Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: уәкілетті банк Нысан қайда ұсынылады : Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Ұсыну мерзімі: ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-ші күніне (қоса алғанда) дейін.

Нысан

_________________________________________________________________ (уәкілетті банктің толық атауы) №

Алматы қаласы

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының инвестициялық операцияларын жүзеге асыру ережесін бекіту туралы» 2006 жылғы 25 шілдедегі № 65 қаулысына өзгеріс енгізу туралы

Ұлттық Банк Төрағасы Қ.КЕЛІМБЕТОВ.

Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулыққа 1-қосымша

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі А. СӘРІНЖІПОВ.

2015 жылғы 28 қаңтар

Алматы қаласы

«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы және «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» 2005 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы қаулы етеді: 1. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2012 жылғы 27 шілдедегі № 221 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7913 тіркелген, 2012 жылғы 17 қазанда «Егемен Қазақстан» газетінде № 678-682 (27754) жарияланған) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулықта: 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздері, сондай-ақ оны пайдалану бағыттары мониторингінің мақсаты банктердің және олардың клиенттерінің ішкі валюта нарығындағы операциялары, клиенттердің банк шоттары бойынша ақша қозғалысы және шетел валютасында банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар туралы ақпаратты жинақтау арқылы шетел валютасының келіп түсу (жұмсау) көздерін, сатып алу (сату) мақсаттарын сәйкестендіру және бағалау болып табылады.»; 6-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «6. Есептілікті жасау кезінде операцияларды жіктеу есептілік нысандарында көзделген нақтылауды ескере отырып, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 1011 тіркелген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану және төлемдер бойынша оларға сәйкес мәліметтер ұсыну қағидаларын бекіту туралы» 1999 жылғы 15 қарашадағы № 388 қаулысымен бекітілген Экономика секторларының және төлемдер белгілеу кодтарын қолдану және төлемдер бойынша оларға сәйкес мәліметтер ұсыну қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Есептілік Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (бұдан әрі – Ұлттық Банк) орталық аппаратына электрондық түрде ұсынылады және мыналарды: 1) Нұсқаулыққа 1-қосымшада белгіленген «Клиенттердің банк шоттары және банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар бойынша шетел валютасындағы ақша қозғалысы туралы жиынтық есеп» әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды; 2) Нұсқаулыққа 2-қосымшада белгіленген «Банктің және оның клиенттерінің шетел валютасын сатып алуы (сатуы) туралы есеп» әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды; 3) Нұсқаулыққа 3-қосымшада белгіленген «Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп» әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды; 4) Нұсқаулыққа 4-қосымшада белгіленген «Банк клиенттерінің шетел валютасының ірі көлемдерін сатып алу операциялары туралы есеп» әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды қамтиды.»; 9-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «9. Банктер ай сайын Нұсқаулыққа 1, 2, 3, 4-қосымшаларда белгіленген нысандар бойынша есептерді есепті айдан кейінгі айдың он бесіне (қоса алғанда) дейін ұсынады.»; 11-тармақ алынып тасталсын; 1, 2, 3-қосымшалар осы қаулыға 1, 2, 3-қосымшаларға сәйкес редакцияда жазылсын; осы қаулыға 4-қосымшаға сәйкес редакцияда 4-қосымшамен толықтырылсын. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 30 сәуірдегі Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10017 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының қаулысы

№33

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2012 жылғы 27 шілдедегі № 221 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы

А 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53

Көрсеткіштің атауы

Жолдың коды

Барлығы

резиденттер резидент еместер оның ішінде опера- оның ішінде операцициялар бойынша ялар бойынша резирезидент резидент- резидент денттер- еместертермен еместермен мен мен Б В 1 2 3 4 5 1-бөлім. Шетел валютасының клиенттердің пайдасына түсімі 10000

Барлығы оның ішінде: қарсы әріптестердің төлемдері және банк 11000 шоттарына аударымдары: жеке тұлғалардың 11100 заңды тұлғалардың 11200 оның ішінде мынадай операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес 11210 активтерді сату қызмет көрсету 11220 берілген қарыздар бойынша борыштың 11230 және кірістердің негізгі сомасын алу қарыздар тарту 11240 оның ішінде: резидент банктерден 11241 Х резидент еместерден 11242 Х Х бағалы қағаздармен, вексельдермен 11250 операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің 11251 резидент еместердің 11252 басқа да ақша аударымдары 11260 банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар 12000 клиенттердің өз банк шоттарынан ақша 13000 Х Х аударымдары оның ішінде ашылғаны: резидент банктерде 13001 Х Х резидент емес банктерде 13002 Х Х теңгеге шетел валютасын сатып алу 14000 оның ішінде: жеке тұлғалар 14100 заңды тұлғалар 14200 банк шоттарына қолма-қол шетел валюта15000 сын есептеу оның ішінде: жеке тұлғалар 15100 заңды тұлғалар 15200 2-бөлім. Клиенттердің шетел валютасын алуы және/немесе аударуы Барлығы 20000 оның ішінде: қарсы әріптестерге банк шоттарынан жаса- 21000 латын төлемдер және аударымдар: жеке тұлғалардың 21100 заңды тұлғалардың 21200 оның ішінде мынадай операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес 21210 активтерді сатып алу көрсетілетін қызметтерді алу 21220 қарыздар беру 21230 қарыздар бойынша міндеттемелерді 21240 орындау оның ішінде мыналардан тартылған: резидент банктерден 21241 Х резидент еместерден 21242 Х Х бағалы қағаздармен, вексельдермен 21250 операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің 21251 резидент еместердің 21252 басқа да ақша аударымдары 21260 банктік шотын ашпай жүргізілген ауда22000 рымдар клиенттердің өз банк шоттарына ақша 23000 Х Х аударымдары оның ішінде мыналарда ашылған: резидент банктерде 23001 Х Х резидент емес банктерде 23002 Х Х теңгеге шетел валютасын сату 24000

(Соңы 18-бетте).

Х

Х


18

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

(Соңы. Басы 17-бетте). 54 55 56 57

оның ішінде: жеке тұлғалар заңды тұлғалар өз банк шоттарынан қолма-қол шетел валютасын алу 58 оның ішінде: 59 жеке тұлғалар 60 заңды тұлғалар

2-нысанның 2-бағанының коды 222400 жолы = 1-нысанның коды 24200 жолы (2-баған + 3-баған); 2-нысанның 3-бағанының коды 222400 жолы = 1-нысанның коды 24200 жолы (4-баған + 5-баған). Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 16 наурыздағы № 33 қаулысына 3-қосымша

24100 24200 25000

Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулыққа 3-қосымша

25100 25200

«Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп»

6

Есепке қол қойылған күн 20____ жылғы «_____» _______________

Ұсыну мерзімі: ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-ші күніне (қоса алғанда) дейін.

1. Жалпы ережелер

2. 1-нысанды толтыру бойынша түсіндірме 6. 1-нысанды толтырған кезде мына талаптардың орындалуын қамтамасыз ету қажет: барлық жолдар бойынша 1-баған 2, 3, 4, 5-бағандардың сомасына тең; коды 10000 жол = коды 11000 жол + коды 12000 жол + коды 13000 жол + коды 14000 жол + коды 15000 жол; коды 11000 жол = коды 11100 жол + коды 11200 жол; коды 11200 жол = коды 11210 жол + коды 11220 жол + коды 11230 жол + коды 11240 жол + коды 11250 жол + коды 11260 жол; коды 11240 жол >= коды 11241 жол + коды 11242 жол; коды 11241 жолда резидент банктерден тартылған қарыздарға сондай-ақ клиенттердің есеп беретін банктен тартқан қарыздары кіреді; коды 11250 жол = коды 11251 жол + коды 11252 жол; коды 11260 жолда басқа да ақша аударымдарына төлем карточкаларын пайдалана отырып жүргізілген аударымдар да кіреді; коды 13000 жол = коды 13001 жол + коды 13002 жол; коды 13001 жолда клиенттердің резидент банктерде ашылған өз банк шоттарынан ақша аударымдарына клиенттердің есеп беретін банкте ашылған банк шотынан ақша аударымдары (банкішілік аударымдар) да кіреді; коды 14000 жол = коды 14100 жол + коды 14200 жол; коды 15000 жол = коды 15100 жол + коды 15200 жол; коды 20000 жол = коды 21000 жол + коды 22000 жол + коды 23000 жол + коды 24000 жол + коды 25000 жол; коды 21000 жол = коды 21100 жол + коды 21200 жол; коды 21200 жол = коды 21210 жол + коды 21220 жол + коды 21230 жол + коды 21240 жол + коды 21250 жол + коды 21260 жол; коды 21240 жол >= коды 21241 жол + коды 21242 жол; коды 21241 жолда клиенттердің резидент банктерден тартқан қарыздары бойынша міндеттемелерді орындау операцияларына клиенттердің есеп беретін банктен тартқан қарыздары бойынша міндеттемелерді орындау операциялары да кіреді; коды 21250 жол = коды 21251 жол + коды 21252 жол; коды 21260 жолда басқа да ақша аударымдарына төлем карточкаларын пайдалана отырып жүргізілген аударымдар да кіреді; коды 23000 жол = коды 23001 жол + коды 23002 жол; коды 23001 жолда клиенттердің резидент банктерде ашылған өз банк шоттарына ақша аударымдарына клиенттердің есеп беретін банкте ашылған өз банк шоттарына ақша аударымдары (банкішілік аударымдар) да кіреді; коды 24000 жол = коды 24100 жол + коды 24200 жол; коды 25000 жол = коды 25100 жол + коды 25200 жол. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 16 наурыздағы № 33 қаулысына 2-қосымша Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулыққа 2-қосымша

Нысан

_________________________________________________________________ (уәкілетті банктің толық атауы) 1-бөлім. Банк операциялары

В 110000 110001 110002 110003 120000

48

мың теңге

оның ішінде: басқа шетел валютасына Жолдың Барбанк клиенттерінің коды лығы резидент резидент резидентрезидентемесеместердің тердің тердің тердің В 1 2 3 4 5 210000

53 54 55 56 57 58 59 60

211000 211400

61

212000 212400

212410

Х

1

2

3

4

5

6

7

8

18 19

211000

20 21

211110

22 23

211120 211130

24

211140

25

211150

26

211151 211152 211160 212000

27

212110 212120 212130

212440

210301 210302 210400 210500 220000 221000

222110

Қаулы Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылғы 23 сәуірде Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10775 болып енгізілді.

221150

222120 222130 222140

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы

222150

2014 жылғы 27 қараша

222151 222152 222160 220300 220301 220302 220400 220500

Министр А.МАМЫТБЕКОВ.

300000 410400

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 27 қарашадағы № 7-1/618 бұйрығымен бекітілген Эпизоотиялық мониторинг жүргізу қағидалары

412400 420400

Бірінші басшы (ол болмаған кезеңде - оның орнындағы адам) _______________________________________ ____________ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Бас бухгалтер ______________________________________ _______ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Орындаушы:_________________________________________ _________ ____________ лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы телефон Есепке қол қойылған күн 20____ жылғы «_____» _______________ Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме «Банктің және оның клиенттерінің шетел валютасын сатып алуы (сатуы) туралы есеп» 1. Жалпы ережелер 1. Осы түсіндірме «Банктің және оның клиенттерінің шетел валютасын сатып алуы (сатуы) туралы есеп» нысанын (бұдан әрі – 2-нысан) толтыру бойынша талаптарды айқындайды. 2. 2-нысан «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 56-бабы бірінші бөлігінің 11) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. 2-нысан банктің (1-бөлім. «Банк операциялары») және банк клиенттерінің (2-бөлім. «Банк клиенттерінің операциялары») шетел валютасын сатып алу және сату көлемін көрсетеді. 4. 2-нысанды толтырған кезде бухгалтерлік есеп мақсатында қабылданған операция жасалған күнгі қабылданған валюта айырбастау бағамы пайдаланылады. 2-нысанда негізгі валютаны валюталау күніне нақты қоя отырып, шетел валютасын теңгеге, сол сияқты шетел валютасына сату және сатып алу көлемдері көрсетіледі. Мың бірлікпен берілген деректер үшін бес жүз бірліктен кем сома нөлге дейін, ал бес жүз бірлікке тең және одан асатын сома мың бірлікке дейін дөңгелектенеді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 16 наурыздағы № 33 қаулысына 4-қосымша

2. 2-нысанды толтыру бойынша түсіндірме 5. 1-бөлімнің және 2-бөлімнің 1-бағаны бойынша сатып алынатын немесе сатылатын шетел валютасының жалпы көлемі мың теңгемен көрсетіледі. 1-бөлімнің 2, 3, 4, 5-бағандары бойынша, тиісінше, сатып алынатын және сатылатын АҚШ долларының (USD), еуроның (EUR), ресей рублінің (RUВ) және қытай юанінің (CNY) көлемі тиісті валютаның мың бірлігімен көрсетіледі. 6. 1-бөлімнің кодтары 110000 және 120000 жолдарына банк клиенттерімен айырбастау операциялары (банктің айырбастау пункттері арқылы жеке тұлғалармен операцияларды қоспағанда) және Қазақстан қор биржасы мен банкаралық нарықта жасалған операциялар бойынша мәліметтер кіреді. 7. 2-бөлімде деректер шетел валютасын теңгеге және басқа шетел валютасына сатып алу (сату) операциялары, сондай-ақ резидент клиенттер және резидент емес клиенттер жүзеге асыратын операциялар бойынша көрсетіледі 2-бөлімге жеке тұлғалардың шетел валютасын банктің айырбастау пункттері арқылы сатып алуы (сатуы) бойынша операциялары кірмейді. 8. 2-нысанды толтырған кезде мына талаптардың орындалуы қамтамасыз етіледі: коды 110000 жол >= коды 110001 жол + коды 110002 жол + коды 110003 жол; коды 120000 жол >= коды 120001 жол + коды 120002 жол + коды 120003 жол; 2-бөлімде барлық жолдар бойынша 1-баған 2, 3, 4, 5-бағандардың сомасына тең; коды 210000 жол = коды 211000 жол + коды 212000 жол; коды 211000 жол >= коды 211400 жол; коды 212000 жол >= коды 212400 жол; коды 212400 жол = коды 212410 жол + коды 212420 жол + коды 212430 жол + коды 212440 жол; коды 212420 жол = коды 212421 жол + коды 212422 жол + коды 212423 жол + коды 212424 жол + коды 212425 жол + коды 212426 жол + коды 212427 жол; коды 220000 жол = коды 221000 жол + коды 222000 жол; коды 221000 жол >= коды 221400 жол; коды 222000 жол >= коды 222400 жол. 2-нысанды толтырған кезде 2-нысанның және 1-нысанның деректерін төмендегідей келісу қамтамасыз етіледі: 2-нысанның 2-бағанының коды 211400 жолы = 1-нысанның коды 14100 жолы (2-баған + 3-баған); 2-нысанның 3-бағанының коды 211400 жолы = 1-нысанның коды 14100 жолы (4-баған + 5-баған); 2-нысанның 2-бағанының коды 212400 жолы = 1-нысанның коды 14200 жолы (2-баған + 3-баған); 2-нысанның 3-бағанының коды 212400 жолы = 1-нысанның коды 14200 жолы (4-баған + 5-баған); 2-нысанның 2-бағанының коды 221400 жолы = 1-нысанның коды 24100 жолы (2-баған + 3-баған); 2-нысанның 3-бағанының коды 221400 жолы = 1-нысанның коды 24100 жолы (4-баған + 5-баған);

Ішкі валюта нарығында шетел валютасына сұраныс пен ұсыныс көздерінің, сондай-ақ оны пайдалану бағыттарының мониторингін жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулыққа 4-қосымша

«Банк клиенттерінің шетел валютасының ірі көлемдерін сатып алу операциялары туралы есеп» Индекс: 4-INV Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: уәкілетті банк

Нысан қайда ұсынылады : Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Нысан

_________________________________________________________________ (уәкілетті банктің толық атауы) Клиенттің атауы Клиенттің бизнес сәйкестендіру нөмірі (БСН)

Жолдың коды

Көрсеткіштің атауы А

Б

В

1

Барлығы оның ішінде, валюталар түрі бойынша (валютаның мың бірлігінде)

2. Эпизоотиялық мониторинг жүргізу тәртібі 5. Эпизоотиялық мониторинг жүргізу кезеңдеп жүзеге асырылады және құрайды: 1) сандық деректер жинағын; 2) кейіннен статистикалық өңдеуді. 6. Ветеринариялық ұйым ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы Министрінің 2014 жылғы 25 ақпандағы № 16-07/114 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 9342 болып тіркелген) бекітілген үлгі және осы қағиданың қосымшасына сәйкес эпизоотологиялық зерттеу актісі бойынша жануарлар ауруларының, эпизоотологиялық зерттеулерді қоса алғанда таралуы туралы және жануарлардың нақты ауруларының дамуы заңдылықтарын, табиғи-географиялық және экономикалық олар мекендеген (ұсталған, өсірілген) аумақтардың табиғи-географиялық және экономикалық (шаруашылық) жағдайлары, жүргізілетін ветеринариялық іс-шаралар туралы ақпаратты қоса алғанда, жануарлар ауруларының таралуы туралы сандық деректерді жинау жүйесі және оларды кейіннен ветеринариялық іс-шаралардың тиімділігін талдау және эпизоотиялардың немесе панзоотиялардың пайда болуын, өршуін және жойылуын болжауды жүзеге асырады. Толық эпизоотиялык тексеруді жүргізу және қосымша деректер жинау үшін ветеринариялық ұйым биологиялық (патологиялық) материалдар сынамасының сұрыпын таңдау және диагностикалық зерттеулердің мониторингін жүргізу арқылы іске асырады, сондай ак жабайы аңдардың да зерттеулерін қоса алғанда. 7. Ветеринариялық ұйым осы Қағидалардың 6-тармағында көрсетілген эпизоотологиялық зерттеулер әдісін қолдануымен қоса, деректерді өңдейді: 1) жануарлар ауруларының таралуының дәрежесі мен шығу себептерін, айқындалу мінезі және салыстырмалы-тарихи сипаттамасын (аурудың эволюциясы, эпизоотиялық үдеріс экономикалық (шаруашылық) шарттарға тәуелділігі, эпизоотиялық оралымдығы және оның әлеуметтік шайқалыс және апаттармен байланысы , ауруға қарсы күрестің тарихи тәжірибесі); 2) салыстырмалы-географиялық сипаттамасын (эпизотиялық көрінісі географиялық аумағына және эпизотиялық картографиясына байланысты екенін анықтау); 3) эпизоотиялық тексеруді (нақты әкімшілік-аумақтық бірлігінің эпизоотиялык жағдайдын бағалау, эпизоотиялық ошағының пайда болу себебін анықтау, жануарлар ауруларының жайылуына қолойлы жағдайларды немесе кедергі жасалатын шараларды анықтау); 4) эпизоотиялық тәжірибені (эпизоотиялық үдерісінің жеке жақтарының байқап (қоздырғыштың қоршаған ортаға шығу ұзақтығы және жолы, жануарлардың зарарланудың механизімі, олардың тұрақтылығын білу үшін әртүрлі жағдайларды анықтау) профилактикалық және емдік көрсеткіштеріне қарай ветеринариялық препараттың тиімділігін тексеру); 5) математикалық (статистикалық) талдау (жануарлар ауруларының аумақтық таратуының көрсеткіштердің нақты стандартталған жүйелендіру және әлпеттеу түрінде көрсету, эпизоотиялық үдерістің ағысының қарқындылығының өзгеруі, жануарлардың әр-түрлі ауруларымен зақымдану дәрежесі). 8. Ветеринариялық ұйым өңделген деректер негізінде: 1) алынған деректердің талдауын және бағалауын өткізеді, жануарлар ауруларының эпизоотиялық күйдің өзгерістерінің арасында себеп салдарларының байланысын анықтайды; 2) әкімшілік-аумақтық бірліктін дәрежесін ескере отырып байқаған құбылыстардың өзгерісінің болжамдарын құрастырады және осыған сәйкес дерекқорды жүргізеді; 3) жануарлардың эпизоотиялық амандығын қамтамасыздандыру сұрақтары бойынша ұсыныстырды құрастырады, барлық әкімшілік-аумақтық бірліктерде, шаруашылық субъектілерде және жануарлар ауруының қоздырғыштарның жою немесе азаю фактілерін ескереді; 4) ақпараттық және ақпараттық-талдаулық жүйелерге, ауларды, бағдарламалық материалдарды және эпизоотиялық мониторингінің дерекқорларын мәліметті енгізеді, оның ішінде ақпараттық қорына көпжылдық мәліметтер байқаудың жүйесі, сондай-ақ статистикалық регистірлерге жүйелендірген нормативтік-анықтама материалдары және дерекқорлар жатады. Жануарлардың эпизоотиялық игілігіне өзгерістерідің арасында себеп салдарларының байланысын анықтау және аурудың мінезін айкындау үшін бағдарламалық-технологиялық және техникалық жабдықтармен кешенді қамтамасыздандырылған. 9. Ветеринариялық ұйым эпизоотиялық мониторингінің кесте, есептеме, карта және картографиялық материалдар түрінде, қағаз және электрондық түрде ресімделетін, ақпарат электрондық жүйемен жиналатын, сақталатын, өңделетін нәтижесінің талдауын ветеринария саласындағы уәкілетті органдарға 15 ақпан айына дейін, эпизоотиялық мониторинг жасаған жылдан кейін болатын жылда жібереді. 10. Эпизоотиялық мониторинг қорытындылары ветеринариялық іс-шаралардың тиімділігі және олардың өршуі мен болжау және эпизоотия мен панзоотиялардың жою және дамыту, жоспарларды әзірлеу (ұлттық, аумақтық және ведомстволық) ветеринариялық (эпизоотияға қарсы) іс-шараларға негіз болып табылады. Эпизоотиялық мониторинг жүргізу қағидаларына қосымша Нысан

Эпизоотологиялық зерттеу актісінің жүргізу уақыты 20__ жылғы _________ «__» мен 20__ жылғы _________ «__» бойынша

Есепті кезең: 20___ жылғы _______________

Ұсыну мерзімі: ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-ші күніне (қоса алғанда) дейін.

1. Жалпы ережелер 1. Осы Эпизоотиялық мониторинг жүргізу қағидасы (бұдан әрі - Қағида) «Ветеринария туралы» 2002 жылғы 10 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабы 46-19) тармақшасына сәйкес жасалды және эпизоотиялық мониторинг жүргізу тәртібін орнатады. 2. Эпизоотиялық мониторинг мемлекеттік ветеринариялық ұйымдарымен (бұдан әрі – Ветеринариялық ұйымдар) жүргізіледі. Эпизоотиялық мониторинг жүргізген кезде: 1) ветеринария саласындағы, жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы уәкілетті орган және (немесе) олардың ведомстволарының; 2) тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті атқарушы органдарының өкілдерінің; 3) ветеринария саласындағы ғылымдар, ғылыми-зерттеу ұйымдарының өкілдерінің; 4) ветеринария саласындағы халықаралық сарапшыларының қатысуына рұқсат етіледі. 3. Эпизоотиялық мониторинг: 1) жануарлар ауруларының профилактикасын, оларды емдеуді немесе диагностикасын қоса алғанда, олардың пайда болуын, таралуын болғызбауға немесе оларды жоюға; 2) жануарлар мен адамның денсаулығына қауіп төндіретін аса қауіпті аурулар жұқтырған жануарларды залалсыздандыруға қамтамасыз етуге бағытталған. 4. Эпизоотиялық мониторинг әртүрлі деңгейде аумақтарына байланысты жүзеге асырылады: 1) республикалық деңгей – Республиканың барлық аумағын қамтиды; 2) өңірлік деңгей – шектелген әкімшілік және (облыс, астана және республикалық маңызы бар) өзге де шекараларды қамтиды; 3) жергілікті деңгей – ауданның немесе қаланың аумағын қамтиды.

Эпизоотологиялық зерттеу актісі ___________________________________________________ (эпизоотологиялық зерттеу актісінің атауы, мекен-жайы)

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан

1 оның ішінде, валюталар түрі бойынша (валютаның мың бірлігінде)

... оның ішінде, валюталар түрі бойынша (валютаның мың бірлігінде) СNY

Х

RUB

Х

4. 3-нысан банктің Клиенттер тізбесіне кіретін әрбір клиенті үшін толтырылады. 3-нысан банк клиенттерінің шетел валютасындағы банк шоттарының жалпы жай-күйін көрсетеді: банк клиенттерінің мына валюталармен: АҚШ долларымен, еуромен, ресей рублімен ашылған банк шоттары бойынша операциялар нәтижесінде болған, есепті кезеңдегі өзгерістерді бөле отырып, кезең басындағы және аяғындағы қалдықтарды көрсетеді. Деректер банк шоты валютасының мың бірлігімен толтырылады. Мың бірлікпен берілген деректер үшін бес жүз бірліктен кем сома нөлге дейін, ал бес жүз бірлікке тең және одан асатын сома мың бірлікке дейін дөңгелектенеді. 5. 3-нысанды толтырған кезде банк клиенттің төлемін/аударымын банк шоты валютасынан басқа валютамен жүргізген жағдайда, төлем/аударым валюта айырбасы ретінде емес, нағыз мәнімен көрсетіледі. 6. 3-нысанды толтырған кезде мына талаптардың орындалуы қамтамасыз етіледі: кестенің барлық жолдары бойынша 1, 2, 3-бағандар барлық клиенттер бойынша банк шотының тиісті валютасы бойынша мәндердің сомаларына тең; коды 100000 жол = өткен есепті кезеңнің коды 300000 жолы; коды 300000 жол = коды 100000 жол + (коды 210000 жол - коды 210400 жол) + коды 410400 жол - (коды 220000 жол - коды 220400 жол) - коды 420400 жол; коды 210000 жол = коды 211000 жол + коды 212000 жол + коды 210300 жол + коды 210400 жол + коды 210500 жол; коды 211000 жол = коды 211110 жол + коды 211120 жол + коды 211130 жол + коды 211140 жол + коды 211150 жол + коды 211160 жол; коды 211140 жолда резидент банктерден қарыздар тарту бойынша операцияларға есеп беретін банктен тартылған қарыздар да кіреді; коды 211150 жол = коды 211151 жол + коды 211152 жол; коды 212000 жол = коды 212110 жол + коды 212120 жол + коды 212130 жол + коды 212140 жол + коды 212150 жол + коды 212160 жол; коды 212150 жол = коды 212151 жол + коды 212152 жол; коды 210300 жол = коды 210301 жол + коды 210302 жол; коды 210301 жолда клиенттердің резидент банктерде ашылған өз банк шоттарынан ақша аударымдарына клиенттердің есеп беретін банкте ашылған банк шотынан ақша аударымдары (банкішілік аударымдар) да кіреді; коды 220000 жол = коды 221000 жол + коды 222000 жол + коды 220300 жол + коды 220400 жол + коды 220500 жол; коды 221000 жол = коды 221110 жол + коды 221120 жол + коды 221130 жол + коды 221140 жол + коды 221150 жол + коды 221160 жол; коды 221140 жолда резидент банктерден тартылған қарыздар бойынша міндеттемелерді орындау операцияларына есеп беретін банктен тартылған қарыздар бойынша міндеттемелерді орындау операциялары да кіреді; коды 221150 жол = коды 221151 жол + коды 221152 жол; коды 222000 жол = коды 222110 жол + коды 222120 жол + коды 222130 жол + коды 222140 жол + коды 222150 жол + коды 222160 жол; коды 222150 жол = коды 222151 жол + коды 222152 жол; коды 220300 жол = коды 220301 жол + коды 220302 жол; коды 220301 жолда клиенттердің резидент банктерде ашылған банк шоттарына ақша аударымдарына клиенттердің есеп беретін банкте ашылған өз банк шотына ақша аударымдары (банкішілік аударымдар) да кіреді; коды 410400 жол >= коды 412400 жол.

EUR

222000 222400

Астана қаласы

«Ветеринария туралы» 2002 жылғы 10 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңының 8-бабының 46-19) тармақшасын іске асыру мақсатында, бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған эпизоотиялық мониторинг жүргізу қағидалары бекiтiлсiн. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық және тамақ қауіпсіздігі департаменті заңнамамен белгіленген тәртіпте Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуді және оны ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуына бақылау Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігінің жетекші вице – министріне жүктелсін. 4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

USD

Х

№7-1/168

Эпизоотиялық мониторинг жүргізу қағидаларын бекіту туралы

Бар-лығы (мың теңге)

Х

Министр А.МҰХАМЕДИҰЛЫ.

221151 221152 221160 222000

221110 221120 221130 221140

2

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

Астана қаласы

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген 1-қосымша

2. 4-нысанды толтыру бойынша түсіндірме

СNY

221000 221400

№106

«Дене шынықтыру және спорт туралы» 2014 жылғы 3 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабы 47) тармақшасына сәйкес, бұйырамын: 1. Мыналар бекітілсін: 1) Осы бұйрықтың 1-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын түрлі дене шынықтыру-спорттық ұйымдарының тізбесі; 2) Осы бұйрықтың 2-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерінің қызметін ұйымдастыру қағидалары; 3) Осы бұйрықтың 3-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын олимпиада резервін даярлау орталықтарының қызметін ұйымдастыру қағидалары; 4) Осы бұйрықтың 4-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын олимпиадалық даярлау орталықтарының қызметін ұйымдастыру қағидалары; 5) Осы бұйрықтың 5-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын жоғары спорт шеберлігі мектептерінің қызметін ұйымдастыру қағидалары; 6) Осы бұйрықтың 6-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын балалар мен жасөспірімдердің дене тәрбиесі даярлығы клубтарының қызметін ұйымдастыру қағидалары; 7) Осы бұйрықтың 7-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын спорт клубтарының қызметін ұйымдастыру қағидалары; 8) Осы бұйрықтың 8-қосымшасына сәйкес спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын кәсіби спорт клубтарының қызметін ұйымдастыру қағидалары бекітілген. 2. Осы бұйрықтың 9-қосымшасына сәйкес дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органның кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп танылсын. 3. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті (Е.Б. Қанағатов) заңнамада белгіленген тәртіпте: 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне мемлекеттік тіркеуге ұсынсын; 2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін бұқаралық ақпарат құралдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауды қамтамасыз етсін. 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт вице-министрі Т.Қ. Есентаевқа жүктелсін. 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

6. 1-бөлімнің және 2-бөлімінің 1-бағаны бойынша сатып алынатын және сатылатын шетел валютасының көлемдері мың теңгеде көрсетіледі. 1-бөлімнің және 2-бөлімінің 2, 3, 4, 5 бағандары бойынша, тиісінше, сатып алынатын және сатылатын АҚШ долларының (USD), еуро (EUR), ресей рублінің (RUB) және қытай юанінің (CNY) көлемдері тиісті валютаның мың бірлігінде көрсетіледі. 2-бөлімде шетел валютасын теңгеге сатып алу мақсаттары ұлттық валютаға шетел валютасын сатып алуға клиенттердің ресімдеген өтінімдерінің негізінде көрсетіледі. 4-нысанды толтыру кезінде мынадай талаптарды орындау қамтамасыз етіледі: коды 212101 жол + коды 212102 жол + коды 212103 жол + коды 212104 жол + коды 212105 жол + коды 212106 жол + коды 212107 жол = коды 212100 жолға: коды 222120 жол+ коды 222110 жол = коды 222100 жол; коды 222110 жол >= коды 222111 жол; коды 212100 жол >= коды 121100 жол; коды 121101жол + коды 121102 жол + коды 121103 жол+ коды 121104 жол + коды 121105 жол + коды 121106 жол + коды 121107 жол + коды 121108 жол+ коды 121109 жол + коды 121110 жол+ коды 121111 жол = коды 121100 жол. Коды 212104 жолға сондай-ақ есеп ұсынатын банкке басқа тұлғалардың банк шоттарына аударымдары кіргізіледі.

2. 3-нысанды толтыру бойынша түсіндірме

220000

2014 жылғы 22 қараша

Спорт резерві мен жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу үдерісін жүзеге асыратын түрлі дене шынықтыру-спорттық ұйымдарының тізбесін және олардың қызмет қағидаларын бекіту туралы

1. Осы түсіндірме «Банк клиенттерінің шетел валютасының ірі көлемдерін сатып алу операциялары туралы есеп» нысанын (бұдан әрі – 4-нысан) толтыру бойынша талаптарды айқындайды. 2. 4-нысан «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 56-бабы бірінші бөлігінің 11) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. 4-нысанды есепті кезеңде жалпы сомасы екі миллиард теңгеден астам баламасындағы шетел валютасында сатып алу жүргізген резидент және резидент емес заңды тұлғалардың операциялары бойынша ай сайын уәкілетті банк толтырады. 4. 4-нысан банктің әрбір клиенті үшін толтырылады және клиенттің ұлттық валютаға және басқа шетел валютасына шетел валютасын сатып алу және сату көлемдерін (1-бөлім) және сатып алу мақсаттары бөлігінде ұлттық валютаға шетел валютасын сатып алу көлемдерін (2-бөлім) көрсетеді. 5. 4-нысанда шетел валютасын сатып алу және сату көлемдері валюталау күніне шетел валютасын нақты жеткізу бойынша көрсетіледі. 4-нысанды толтыру кезінде бухгалтерлік есеп мақсатында, операцияны жүргізу күніне қабылданған валюталарды айырбастау бағамы қолданылады. Мың бірлікте берілген сома үшін бес жүз бірліктен аз сома нөлге дейін дөңгелектендіріледі, ал бес жүзге және одан көп бірліктерге тең сома мың бірлікке дейін дөңгелектендіріледі.

1. Жалпы ережелер

212426 212427 212430

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің бұйрығы

1. Жалпы ережелер

212151 212152 212160 210300

1. Осы түсіндірме «Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп» нысанын (бұдан әрі – 3-нысан) толтыру бойынша талаптарды айқындайды. 2. 3-нысан «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 56-бабы бірінші бөлігінің 11) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. 3-нысан тізбесін банк клиенттері жасайтын валюталық операциялардың көлеміне қарай Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (бұдан әрі – Ұлттық Банк) қалыптастырып, жаңартатын банк клиенттерінің операциялары бойынша жасалады (бұдан әрі – Клиенттердің тізбесі). Клиенттердің тізбесіне Қазақстан Республикасының заңды тұлғалары, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында қызметін жүзеге асыратын, операциялары ішкі валюта нарығында шетел валютасы ұсынысының немесе шетел валютасына сұраныстың негізгі көлемдерін қамтамасыз ететін резидент емес заңды тұлғалардың филиалдары мен өкілдіктері кіреді. Клиенттердің тізбесін Ұлттық Банк жаңартып отырады және жаңартылуына қарай банкке жазбаша түрде жіберіледі.

212424 212425

Бұйрық Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2014 жылғы 26 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №10021 болып енгізілді.

«Банк клиенттерінің шетел валютасының ірі көлемдерін сатып алу операциялары туралы есеп»

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

212422 212423

________ (қолы)

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

212140 212150

«Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарындағы ақша қозғалысы туралы есеп» 212421

Мемлекеттік ветеринариялық дәрігер ______________________________________ (әкімшілік-аумақтық бірліктің атауы) ________________________________________ (тегі, аты, әкесінің аты(бар болғанда))

Есепке қол қойылған күн 20____ жылғы «_____» _______________

Есепке қол қойылған күн 20____ жылғы «_____» _______________

212420

басқа шаруашылық байланыстар (ауылдық округтеріне, ішкі сауда объектілеріне, қоқыстарға, ет комбинаттарына, етсүйек ұнын дайындайтын заводтарға және басқа акелінген және келтірілген жолдың үлкен ара қашықтығы), жануарлар, шикізаттар, жемшөп және жануарлар өнімдері шаруашылыққа соңғы уақыттарда қайдан келгені, шаруашылыққа келген жануарлардың тексеруден өткені, мал қорымдарының (биотермиялық шұңқырлардың) санитариялық жағдайы, эпизоотиялық жағдайдың (бұрын сонды ауру жағдайы, көздері, аурудың таралу жолдары, эпизоотия немесе панзоотияның дамуы тіркелгені)сипаттамасы, эпизоотияға қарсы және профилактикалық ісшаралар және эпизоотологиялық зерттеу объектісіне қатысты басқа да мәліметтер.

1-бөлім. Шетел валютасын сатып алу және сату (валюталардың барлық түрлері) Шетел валютасын 212100 сатып алу оның ішінде: шетел валютасындағы ағымдағы 212101 шотқа есептелді шетел валютасындағы жинақ шо- 212102 тына есептелді басқа резидент-банктердегі өз 212103 шоттарына аударылды басқа резидент-банктердің шотта- 212104 рына басқа тұлғалардың пайдасына аударылды басқа резидент емес банктердің 212105 шоттарына басқа тұлғалардың пайдасына аударылды резидент емес-банктердің өз шот- 212106 тарына аударылды қолма-қол ақшамен берілді 212107 Шетел валютасын сату, барлығы 222100 оның ішінде: басқа шетел валютасына 222120 теңгеге 222110 оның ішінде ұлттық валютада банк 222111 шоттарына есептелді 2-бөлім. Шетел валютасын ұлттық валютаға сатып алу мақсаттары Шетел валютасын теңгеге сатып 121100 алу, барлығы оның ішінде, мына мақсаттар бойынша: тауарлар мен материалдық емес 121101 активтерді сатып алу қызметтер алу 121102 капиталға қатысуы бойынша диви- 121103 дендтер мен өзге кірістерді төлеу қарыздар ұсыну/беру 121104 қарыздар бойынша 121105 міндеттемелерді орындау бағалы қағаздармен операциялар 121106 өтеусіз қаржылық (материалдық) 121107 көмек және басқа өтеусіз аударымдар резидент банктердің жинақ салым- 121108 дарына орналастыру резидент емес банктердің шотта- 121109 рына меншікті қаражатын аудару қолма-қол шетел валютасын ай121110 ырбастау операцияларын жүргізу (уәкілетті ұйымдар) басқасы 121111

Бірінші басшы (ол болмаған кезеңде - оның орнындағы адам) _______________________________________ ____________ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Бас бухгалтер ______________________________________ _______ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Орындаушы:_________________________________________ _________ ____________ лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы телефон

Бірінші басшы (ол болмаған кезеңде - оның орнындағы адам) _______________________________________ ____________ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Бас бухгалтер ______________________________________ _______ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Орындаушы:_________________________________________ _________ ____________ лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы телефон

Х

16 17

9

RUB

24 25

49 50 51 52

USD EUR RUB USD EUR RUB USD EUR RUB В 100000 210000

EUR

21 22 23

39 40 41 42 43

15

USD

20

38

9 10 11 12 13 14

...

Бар-лығы (мың теңге)

19

25 26 27 28 29

1

СNY

Б Банк клиенттерінің шетел валютасын сатып алуы оның ішінде: жеке тұлғалар оның ішінде клиенттердің шетел валютасындағы өз банк шоттарына аударылғаны заңды тұлғалар оның ішінде клиенттердің шетел валютасындағы өз банк шоттарына аударылғаны оның ішінде мына мақсаттар үшін: қолма-қол шетел валютасын айырбастау операцияларын жүргізу (уәкілетті ұйымдар) төлемдер және ақша аударымдарын жүзеге аудару оның ішінде мына операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес активтерді сатып алу қызметтерді алу капиталға қатысуы бойынша дивидендтер мен өзге кірістерді төлеу қарыздар ұсыну/беру қарыздар бойынша міндеттемелерді орындау бағалы қағаздармен операциялар басқалары резидент банктердің жинақ салымдарына орналастыру резидент емес банктердің шоттарына меншікті қаражатын аудару Банк клиенттерінің шетел валютасын сатуы оның ішінде: жеке тұлғалардың оның ішінде клиенттердің ұлттық валютадағы өз банк шоттарына аударылғандары заңды тұлғалар оның ішінде клиенттердің ұлттық валютадағы өз банк шоттарына аударылғандары

16 17 18

21 22 23 24

Барлығы

RUB

А 1

14 15

19 20

Жолдың коды

EUR

Көрсеткіштің атауы

12 13

16 17 18

45 46 47

120001 120002 120003

Нысан

USD

11

11 12 13 14 15

44

теңгеге

10

10

№ Клиенттің атауы Клиенттің бизнес сәйкестендіру нөмірі (БСН) Көрсеткіштің атауы \ Банк шотының валютасы Б Кезең басындағы қалдық Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарына түсім, барлығы оның ішінде: резиденттерден оның ішінде мына операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес активтерді сату қызмет көрсету Берілген қарыздар бойынша негізгі борыш және кірістер сомасын алу резидент банктерден қарыздар тарту бағалы қағаздармен, вексельдермен операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің резидент еместердің басқа да ақша аударымдары резидент еместерден оның ішінде мына операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес активтерді сату қызмет көрсету берілген қарыздар бойынша борыш пен және кірістер сомасын алу қарыздар тарту бағалы қағаздармен, вексельдермен операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің резидент еместердің басқа да ақша аударымдары клиенттердің өз банк шоттарынан ақша аударуы оның ішінде мыналарда ашылған: резидент банктерде резидент емес банктерде теңгеге шетел валютасын сатып алу қолма-қол және шетел валютасын өз банк шоттарына есептеу Клиенттердің шетел валютасындағы банк шоттарынан ақшаны алу, барлығы оның ішінде мыналардың пайдасына: резиденттердің оның ішінде мына операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес активтерді сатып алу қызметтер алу қарыздар беру резидент банктерден қарыздар бойынша міндеттемелерді орындау бағалы қағаздармен, вексельдермен операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің резидент еместердің басқа да ақша аударымдары резидент еместерден оның ішінде мына операциялар бойынша: тауарлар және материалдық емес активтерді сатып алу қызметтер алу қарыздар беру қарыздар бойынша міндеттемелерді орындау бағалы қағаздармен, вексельдермен операциялар және капиталға қатысуды қамтамасыз ететін жарналар: резиденттердің резидент еместердің басқа да ақша аударымдары клиенттердің өз банк шоттарына ақша аударымдары оның ішінде мыналарда ашылған: резидент банктерде резидент емес банктерде теңгеге шетел валютасын сату қолма-қол шетел валютасын өз банк шоттарынан алу Кезең аяғындағы қалдық Шетел валютасын сатып алу (оның ішінде басқа шетел валютасына), барлығы оның ішінде резидент еместердің пайдасына төлемдер мен аударымдарды жүзеге асыру үшін Шетел валютасын сату (оның ішінде басқа шетел валютасына), барлығы

Барлығы (мың теңге)

Б Банктің шетел валютасын сатып алуы оның ішінде: банктің клиенттерінен Қазақстан қор биржасында банкаралық нарықта Банктің шетел валютасын сатуы оның ішінде: банктің клиенттеріне Қазақстан қор биржасында банкаралық нарықта

Оның ішінде валюта түрлері бойынша (валютаның мың бірлігімен) USD EUR RUB СNY 2 3 4 5

2-бөлім. Банк клиенттерінің операциялары

9

9

34

Ұсыну мерзімі: ай сайын, есепті кезеңнен кейінгі айдың 15-ші күніне (қоса алғанда) дейін.

7 8

7 8

35 36 37

Нысан қайда ұсынылады : Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі

5 6

6

31 32 33

Индекс: 2-INV Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: уәкілетті банк

2 3 4

3 4 5

«Банктің және оның клиенттерінің шетел валютасын сатып алуы (сатуы) туралы есеп» Есепті кезең: 20___ жылғы _______________

А 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

1 2

А

30

Барлығы (мың теңге) 1

8

банк шоты валютасының мың бірлігімен

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан

Жолдың коды

7

_________________________________________________________________ (уәкілетті банктің толық атауы) №

1. Осы түсіндірме «Клиенттердің банк шоттары және банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар бойынша шетел валютасындағы ақша қозғалысы туралы жиынтық есеп» нысанын (бұдан әрі – 1-нысан) толтыру бойынша талаптарды айқындайды. 2. 1-нысан «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 1995 жылғы 30 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 56-бабы бірінші бөлігінің 11) тармақшасына сәйкес әзірленді. 3. 1-нысан шетел валютасының түсу көздері мен пайдалану бағыттары бойынша толтырылады. 4. 1-нысан екі бөлімнен тұрады: 1-бөлім - Шетел валютасының клиенттердің пайдасына түсуі; 2-бөлім - Клиенттердің шетел валютасын алуы және/немесе аударуы. 5. 1-нысан мың теңгемен толтырылады. 1-нысанды толтырған кезде бухгалтерлік есеп мақсатында қабылданған операция жасалған күнгі валюта айырбастау бағамы пайдаланылады. Мың бірлікпен берілген деректер үшін бес жүз бірліктен кем сома нөлге дейін, ал бес жүз бірлікке тең және одан асатын сома мың бірлікке дейін дөңгелектенеді.

Көрсеткіштің атауы

Есепті кезең: 20___ жылғы _______________

Нысан қайда ұсынылады : Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі

«Клиенттердің банк шоттары және банк шотын ашпай жүргізілген аударымдар бойынша шетел валютасындағы ақша қозғалысы туралы жиынтық есеп»

4 5

Индекс: 3-INV Кезеңділігі: ай сайын Ұсынады: уәкілетті банк

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру бойынша түсіндірме

2 3

Әкімшілік деректерді жинауға арналған нысан

Бірінші басшы (ол болмаған кезеңде - оның орнындағы адам) _______________________________________ ____________ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Бас бухгалтер ______________________________________ _______ тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы Орындаушы:_________________________________________ _________ ____________ лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) қолы телефон

1

Мен _____________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________ (эпизоотологиялық зерттеу жүргізушінің тегі,аты, әкесінің аты (бар болғанда), лауазымы) Эпизоотологиялық зерттеу ________________________________________________ жүргізілді ________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________________ _______________________________________________________ осыған байланысты бекітілді. ҚОРЫТЫНДЫ: Ұсынылған мәліметтер, ауру қоздырушысының факторлары және берілу жолы______ ________________________________________________________________________________ Жүргізілген эпизоотияға қарсы және профилактикалық іс-шаралар әсерінің бағасы___ __________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________ ескерту: Мынадай мәліметтерді міндетті көрсетумен эпизоотиялық зерттеу объектісінің мәліметтері; мамандандыру, өсірілетін жануарлардың түрі, ұстау талаптары, толықтырмалар, жануарларды тамақтандыру, суат, жайылым, ағынды суларды зарарсыздандыру сипаттамалары, қи және қи жинауыштарды тазарту, жемшөпті дайындау және сақтау талаптары, жануарлардан алынатын өнімдер және өнімдерді өткізу, залалсыздандыру талаптары, жануарлардан алынатын өнімдерді, жануарлар өнімдерін және жемшөпті санитариялық өңдеу, тұрғын үйлерден мал шаруашылығы құрылыстарының алшақтығы, богде адамдардың қатысуынан қалай қорғайтыны, объектіде қараусыз мысықтар мен иттердің болуы, ауру ошағы болған күнде жануарлардың түрі және жасы бойынша топтарымен болуы,

Спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жөніндегі оқу-жаттығу процессі жүзеге асырылатын дене шынықтыру-спорт ұйымдары түрлерінің тізбесі 1. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебі. 2. Олимпиада резервін даярлау орталығы. 3. Олимпиадалық даярлау орталығы. 4. Жоғарғы спорт шеберлігі мектебі. 5. Балалар-жасөспірімдердің дене шынықтыру даярлығы клубы. 6. Спорт клубы. 7. Мамандандырылған спорт клубы. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген 2-қосымша Спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды оқу-жаттығу жиыны үдерісінде даярлауда жүзеге асырылатын Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидалары (бұдан әрі – Қағида) балаларжасөспірімдер спорт мектептерінің қызметін ұйымдастыру тәртібін анықтайды. 2. Балалар-жасөспірімдер спорт мектептерінде балаларды, жасөспірімдерді, юниорларды және жастарды, олардың ішінде мүмкіндіктері шектеулі адамдарды (бұдан әрі – мүгедектер) (бұдан әрі – оқушылар), спорт түрлерінен дайындау мақсатында қосымша білім беру оқу бағдарламаларын іске асырылады. 3. Балалар-жасөспірімдер спорт мектептеріне мамандандырылмаған балалар-жасөспірімдер спорт мектептері, мамандандырылған балалар-жасөспірімдер спорт мектептері, олимпиада резервінің мамандандырылған балаларжасөспірімдер спорт мектептері (бұдан әрі – спорт мектептері) жатады. 4. Спорт мектептерінің республикалық, облыстық, қалалық және аудандық мәртебесі болуы мүмкін. Спорт мектептерінің мәртебесі оның құрылтайшысымен анықталады және спорт мектептерінің жарғысында көрсетіледі. 5. Осы Қағидада мынадай ұғымдар қолданылады: 1) нормативтік талаптар – орындалуы тиісті топқа ауысу үшін негізгі шарт болып табылатын оқушылардың спорт түрлерінен белгілі бір спорттық жаттығуларды орындауын есепке ала отырып, спорт мектептерінің оқушыларына қойылатын бақылау-ауыстыру талаптары; 2) тұрақты құрам – спорт мектебінің контингентіне директордың бұйрығымен қабылданған спортшылар; 3) ауыспалы құрам – оқу-жаттығу жиынына және жарыстарға шақырылатын, спорт мектептерінің штатында жұмыс істемейтін жаттықтырушылармен шұғылданатын спортшылар. 2. Мақсаттары және міндеттері 6. Спорт мектептерінің негізгі мақсаттары: 1) оқушыларды дене шынықтырумен және спортпен жүйелі шұғылдануға тарту; 2) оқушылардың белгілі бір спорт түріне қабілетін анықтау; 3) оқушыларды спорт түрлеріне оқыту және моральдық-ерік қасиеттерін тәрбиелеу. 7. Спорт мектептерінің негізгі міндеттері: 1) оқушылар арасында олардың денсаулығын нығайтуға және жан-жақты дене мүмкіндігінің жетілуіне бағытталған дене шынықтыру-сауықтыру және тәрбиелік жұмыстарды жүзеге асыру; 2) жалпы білім беру мектептерінде және басқа да білім беру мекемелеріне спорт мектебінде жүргізілетін спорт түрлері бойынша әдістемелік және спорттық-бұқаралық жұмыстарға жан-жақты көмек көрсету; 3) спорт резервін, аудандық, қалалық, облыстық, республикалық құрама командаларға үміткерлер даярлауды қамтамасыз ету және спорт мектептерінде жоғары дәрежелі спортшыларды тәрбиелеу. 8. Алға қойылған міндеттерді іске асыру үшін спорт мектептері: 1) жыл бойы тұрақты сабақтар өткізу үшін жағдайлар жасайды; 2) қабілетті оқушыларды болашақта спорт түрлері бойынша мамандыру үшін іріктеу жүйесін ұйымдастырады; 3) жүйелі тәрбиелік жұмыстарды, соның ішінде оқушылардың спорттық этиканы сақтау дағдыларын, ұйымшылдығын дамытуды ұйымдастырады; 4) алдыңғы қатарлы спортық технологияларды пайдаланып, соның ішінде оқу-жаттығу процесін ұйымдастырады; 5) спорттық жарыстарды жүйелі өткізеді және оқушылардың спорттық жарыстарға белсенді қатысуын қамтамасыз етеді; 6) оқушылардың қажетті теориялық білімді және тәжірибиелік дағдыларды игеруін қамтамасыз етеді. 3. Оқушыларды қабылдау, ауыстыру және оқудан шығару тәртібі 9. Оқушыларды қабылдау, ауыстыру, оқудан шығару және олардың оқуды бітіруі спорт мектебі директорының бұйрығымен ресімделеді. 10. Спорт мектебіне мына құжаттарын берген жалпы білім беру мектептерінің және басқа да білім беру мекемелерінің оқушылары қабылданады: 1) оқушының ата-анасы немесе оның ресми өкілдері қол қойған қабылдау туралы өтініш; 2) «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 Бұйрығы «Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген 026 нысандағы баланың медициналық картасы. 3) № 907 Бұйрықпен бекітілген 088/у нысандағы медициналық құжаты (тұрғылықты жері бойынша мүгедектер тапсыратын медициналық-санитарлық сараптамасының анықтамасы (бұдан әрі – МССК). 11. Спорт түрлеріне байланысты оқушылардың жасы «Спорт резерві және жоғары дәрежедегі спортшыларды даярлау бойынша оқу-жаттығу процесін жүзеге асыратын дене шынықтыру-спорт ұйымдарында спорт түрлері бойынша спортшылардың жас шамасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 20 қазандағы № 42 бұйрығымен реттеледі, Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізімінде № 9881 тіркелген. 12. Оқушыларды келесі оқу жылына және келесі оқу кезеңі топтарына ауыстыру: 1) тұрғылықты жері бойынша медициналық ұйым берген денсаулығы туралы медициналық анықтамасы бар болғанда; 2) тұрғылықты жері бойынша МССК анықтамасы бар болғанда (мүгедектер тапсырады); 3) осы топтарға арналған және спорт мектебінің директоры бекіткен нормативтік талаптарды орындаған жағдайда жүзеге асырылады. 13. Нормативтік талаптарды тапсырмаған оқушылар келесі топтарға ауыстырылмайды. Осы оқушылар спорт мектебі педагогикалық кеңесі шешімінің негізінде осы даярлау кезеңінде бір реттен артық емес оқу жылында қайтадан оқуды жалғастырады. 14. Тиісті оқу жылының нормативтік талаптарын орындаған, бірақ келесі оқу жылындағы топқа ауысу үшін белгіленген жасқа жетпеген оқушылар, педагогикалық кеңестің шешімімен мерзімінен бұрын ауыстырылады. 15. Оқушылар мына жағдайларда оқудан шығарылады: 1) медициналық қарсы айғақтары болған жағдайда; 2) жеке дайындық жоспарларының талаптарын орындамағанда, спорттық дайындық тәртібін бұзғанда; 3) өзінің спорттық нәтижесін төмендеткенде; 4) спорт мектебінің ішкі тәртіп ережелерін бұзғанда; 5) спортта тыйым салған субстанциялар және (немесе) әдістерді қолданғанда; 6) өз еркімен. 16. Оқушылар топтан шыққан жағдайда, жаттықтырушы-оқытушы топты бір ай мерзім ішінде толықтырып жасақтайды. Оқу жылы аяқталған кезде спорт мектептеріндегі топтардың сандық құрамы алғашқы құрамынан кемінде 50%-ды құрауы тиіс. 4. Оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыру 17. Спорт мектебінде оқу барысында оқушылар келесі дайындық кезеңдерінен өтеді: 1) спорттық-сауықтыру даярлығы кезеңінде (оқудың барлық кезеңі) – сабақтар денсаулығын нығайту және қозғалудың табиғи қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында дене шынықтырумен және спортпен шұғылданғысы келетін 6 жастан 15 жасқа дейінгі оқушылармен өткізіледі; 2) алғашқы даярлау кезеңі (1-3 жыл) – сабақтар оқу-жаттығу топтарына дарынды оқушыларды іріктеу мақсатында осы спорт түріне белгіленген жасқа сәйкес спортпен шұғылданғысы келетін балалармен өткізіледі; 3) оқу-жаттығу даярлығы кезеңі (4-5 жыл) – топтар спорт түрі бойынша мамандану мақсатында алғашқы спорттық даярлау курсын табысты игерген оқушылардан жасақталады; 4) спорттық жетілдіру кезеңі (3-4 жыл) – топтар жастар құрама командаларын толықтыру мақсатында оқужаттығу топтарында даярлану кезеңінен өткен және бақылау нормативтерін орындаған оқушылардан жасақталады; 5) жоғары спорт шеберлігі кезеңі (3 жыл және одан жоғары) – топтар спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасының құрама командаларын толықтыру мақсатында спорттық жетілдіру кезеңінен өткен оқушылардан жасақталады. 18. Әр оқушыға осы Қағиданың 2-қосымшасына сәйкес спортшылардың жеке карточкасы ашылады. 19. Спорт мектептері жұмысының негізгі нысандары мыналар: 1) оқу-жаттығу сабақтары (жеке және топтық); 2) оқу-жаттығу жиындарындағы оқу-жаттығу сабақтары; 3) спорттық жарыстарға қатысу; 4) спорттық-сауықтыру лагерлеріндегі оқу-жаттығу процесі; 5) медициналық қалпына келтіру іс-шаралары; 6) теориялық сабақтар; 7) оқушылардың нұсқаушылық және төрешілік іс-тәжірибелері; 8) спорттық жарыстарды көру және талдау болып табылады. 20. Спорт мектептерінде оқу жылы 1 қыркүйектен басталады. Спорт түрлері бойынша бөлімшелердегі оқужаттығу сабақтары оқу-жаттығу сабақтарының 52 аптаға есептелген оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары бойынша тікелей спорт мектебінің жағдайында, оқу-жаттығу жиындарына, жарыстарға, спорттық-сауықтыру лагерлерінде қатысуды қоса алғанда және спорт мектептерінің демалысы кезіндегі жеке жоспары бойынша жүргізіледі. 21. Осы Қағиданың негізінде әрбір спорт мектебі өзі таңдаған жұмысты, спорт түрлерінің ерекшелігін, материалдық-техникалық және қаржылық қамтамасыз етуді есепке алып, қызмет бағдарламасын әзірлейді. Қызмет бағдарламасын спорт мектебінің директоры бекітеді. 22. Спорт мектебінің спорттық жетістіктері осы Қағиданың 2-қосымшасына сәйкес спорт мектебінің картасында көрсетіледі. 23. Оқушылар және оқу топтартарының спорт мектебінде білім алған кезінде спорттық жарыстарда қол жеткізген нәтижелері жарыстарды өткізу циклінің ішінде (бір, екі, төрт жылда) спорт мектебі қызметкерлерінің еңбек ақысын төлеу бойынша үстемеақыны айқындау кезінде ескеріледі. 24. Облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарға қатысуға жіберілген спорт мектептерінің командалары мен оқушыларын дайындау үшін спорт мектептері қаржыландыру шеңберінде ұзақтығы он сегіз күнтізбелік күнге дейін облыстық, ұзақтығы жиырма бір күнтізбелік күнге дейін республикалық және ұзақтығы жиырма төрт күнтізбелік күнге дейін халықаралық жарыстарға оқу-жаттығу жиындарын өткізеді, олардың жалпы саны жылына жүз елу күнтізбелік күннен аспауы тиіс. 25. Спорттық-сауықтыру топтары мен алғашқы даярлау топтарындағы сабақтар жалпы білім беретін мектептердің ғимаратында және басқа да оқу мекемелерінің оқу жылы бойы қолда бар спорт ғимараттарын пайдалану арқылы өткізілуі мүмкін. Топтар үшін белгіленген көлемде оқушылар контингенті болған жағдайда, олармен сабақтар демалыс кезінде де жалғаса береді. Жыл бойғы оқу жаттығулары мен оқушылардың демалыс кезінде белсенді тынығуын қамтамасыз ету үшін спорттық-сауықтыру лагерлері ұйымдастырылады. 26. Спорттық-сауықтыру топтарындағы және алғашқы даярлау топтарындағы бір сабақтың ұзақтығы екі-үш академиялық сағаттан, оқу-жаттығу топтарында – үш-төрт академиялық сағаттан кемінде аптасына төрт рет сабақ өту кезінде аспауы тиіс; аптасына жиырма сағат және одан да көп жүктемесі бар топтарда – төрт академиялық сағатқа дейін, ал күніне екі рет жаттығу сабағы кезінде – үш академиялық сағатқа дейін болуы тиіс. Спорттық жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтарында – төрт академиялық сағатқа дейін. 27. Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтарында сабақ өткізу үшін осы топтарға арналған оқу-жаттығу тәртібімен бекітілген оқу бағдарламасындағы сағат сандарының шегінде барлық спорт түрлерінен негізгі жаттықтырушы-оқытушыдан басқа қосымша екінші жаттықтырушы-оқытушы жұмысқа тартылады. 28. Қазіргі бессайыс (биатл, триатл) бойынша сабақтарға оқу жүктемесін есептеу кезінде оқу сағат саны 2,5 есеге көбейтілуі тиіс, спорттық және көркем гимнастика, конькимен мәнерлеп сырғанау, суға секіру, акробатика, үйлесімді жүзу, биатлон, фристайл, су шаңғысы спорты, триатлон бойынша 2 есеге, ал шаңғы қоссайысы, жеңіл атлетика көпсайысы, ат спорты, полиатлон, есу слаломы, байдарка мен каноэде есуде, академиялық есуде оқу бағдарламасына енетін жаттықтырушы-оқытушылардың еңбек ақысын есепке алып, 1,5 есе көбейтілуі тиіс. Берілген спорт түрлері бойынша оқу сабақтарының сағат есепке алып санын көбейту негізгі жаттықтырушыоқытушының және ұқсас спорт түрлері бойынша жаттықтырушы-оқытушылардың топтарын бірге бір мезгілде жұмысқа тартқан жағдайда жүзеге асырылады. 5. Жинақтау тәртібі, топтардың толықтырылуы, оқу-жаттығу жұмысының тәртібі 29. Спорт мектептерінің құрылымында тұрақты және ауыспалы құрам бар. 30. Республикалық мәртебесі бар спорт мектептерінің оқушылар контингенті, оқу топтарының құрамы және спорт мектебіндегі оқу сағаттарының жылдық есебін жыл сайын 1 қыркүйектен кешіктірмей дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органмен (бұдан әрі – уәкілетті орган) келісу бойынша спорт мектебінің директоры бекітеді. Облыстық, қалалық және аудандық мәртебесі бар спорт мектептерінің оқушылар контингенті, оқу топтарының құрамы және оқу сағаттарының жылдық есебін жыл сайын 1 қыркүйектен кешіктірмей тиісті дене шынықтыру және спорт саласындағы жергілікті органмен (бұдан әрі – жергілікті орган) келісу бойынша спорт мектебінің директоры бекітеді. 31. Оқу-жаттығу жұмысының тәртібі және топтардың толықтырылуы осы Қағидаға 3-қосымшада айқындалған.

(Жалғасы 19-бетте).


(Жалғасы. Басы 18-бетте). Спорттық және би жұптары үшін мәнерлеп сырғанаудан спорттық жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтарында оқушылардың саны 4 адамды құрайды. 32. Осы Қағидаға 4-қосымшада көрсетілген бірінші топқа енгізілген спорт түрлерінде негiзгi жаттықтырушыоқытушыдан басқа, аралас спорт түрлерi бойынша, жалпы дене шынықтыру дайындығы бойынша жаттықтырушыоқытушылар, сонымен қатар, хореографтар, аккомпониаторлар тартылады. 33. Спорт мектептерінде оқушылардың шеберлік деңгейіне келесі талаптар қойылады: 1) жоғары спорт шеберлігі топтарына ойын спорты түрлерінен, көкпардан, коньки спортынан, жеңіл атлетикадан «Спорт шеберіне үміткер» разрядын, ал қалған спорт түрлерінде «Қазақстан Республикасының спорт шебері» дәрежесінен кем емес атақты алған оқушылар ауыстырылады; 2) спорттық жетілдіру топтарына ойын спорт түрлері бойынша, көкпардан, коньки тебу спортынан, жеңіл атлетикадан бірінші спорт разрядын, ал қалған спорт түрлерінде «Спорт шеберіне үміткер» разрядын алған оқушылар қабылданады; 3) оқу-жаттығу топтарына алғашқы даярлау кезеңінде бір оқу жылынан кем емес мерзімде білім алған оқушылар қабылданады. 34. Спорт мектептерінде спорт түрлерінен бөлімшелер алғашқы даярлау топтарынан, оқу-жаттығу топтарынан, спорттық жетілдіру топтарынан және жоғары спорт шеберлігі топтарынан құрылады. Облыстық, қалалық және аудандық спорт мектептерінде спорттық жетілдіру топтарын ашу тиісті жергілікті атқарушы органның келісу бойынша спорт мектебі директорының шешімімен жүзеге асырылады. Республикалық спорт мектептерінде спорттық жетілдіру топтарын ашу, республикалық, облыстық, қалалық және аудандық спорт мектептерінде жоғары спорт шеберлігі топтарын ашу уәкілетті органның келісу бойынша спорт мектебі директорының шешімімен жүзеге асырылады. 35. Спорт мектептерінің жаттықтырушы-оқытушылар құрамының жұмысы: 1) алғашқы даярлау топтарында – оқу топтары құрамының тұрақтылығы жалпы дене дайындығы бойынша талаптарды қоса алғанда, оқушылардың спорт мектептері бағдарламаларын игеру деңгейі, оқу-жаттығу топтарына ауыстырылған шұғылданушылардың санын есепке алып; 2) оқу-жаттығу топтарында – топ құрамының тұрақтылығы, жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтік көрсеткіштерін орындауын, спорттық жарыстарда қол жеткізген нәтижелерін, түлектер арасынан спорт жөніндегі төрешілерді дайындауды есепке алып; 3) спорттық жетілдіру топтарында – шұғылданушылардың бағдарлама, соның ішінде спорттық даярлау талаптарын орындауларын, спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасы құрама командаларына (негізгі, жастар және жасөспірімдер құрамы) даярланған үміткерлер саны, олардың республикалық және халықаралық жарыстарда өнер көрсетуінің нәтижелерін ескере отырып; 4) жоғары спорт шеберлігі топтарында – спорт түрлері бойынша Қазақстан Республикасы құрама командаларына (негізгі, жастар және жасөспірімдер құрамы) даярланған үміткерлердің санын, олардың республикалық және халықаралық жарыстарда өнер көрсетуінің нәтижелерін ескере отырып бағаланады. 36. Әр жаттықтырушы-оқытушыға осы Қағиданың 5-қосымшасына сәйкес жаттықтырушы-оқытушы жеке карточкасы ашылады. 37. Спорт мектептерінде педагогикалық кеңес құрылады, оның ережесін және құрамын спорт мектебінің директоры бекітеді. Педагогикалық кеңес тоқсан сайын кемінде бір рет өткізіледі. Педагогикалық кеңес отырысында оқу-жаттығу, тәрбие, әдістемелік, спорттық-бұқаралық жұмыстар, дәрігерлік бақылау тыңдалады және талқыланады және солар бойынша шешімдер қабылданады. 38. Спорт түрлері бойынша бөлімшелерде егер олардың әрқайсысының басшылығымен толық жүктемемен кемінде 3 жаттықтырушы-оқытушы жұмыс істейтін болса, онда спорт мектебі директорының бұйрығымен жетекші жаттықтырушы-оқытушылар арасынан бөлімшенің аға жаттықтырушы-оқытушылары тағайындалады. 39. Спорт түрлерінен бөлімшелерде жаттықтырушылар кеңесі құрылады, оның ережесін және құрамын спорт мектебінің директоры бекітеді. Жаттықтырушылар кеңестерінде бөлімшелердің жетекші жаттықтырушы-оқытушыларының басшылығымен айында 1 реттен кем емес оқу-жаттығу, тәрбие жұмысы, оқушыларды даярлаудың жеке жоспары, жарыстарға қатысуы қарастырылады, спорт бойынша жаттықтырушы-оқытушылардың жаттығу үрдісі әдістемелерін жетілдіру, ашық жаттығу сабақтарын өткізу, соңынан оларды талқылау және жұмыс тәжірибесін алмасу жөніндегі хабарламалары мен баяндамалары тыңдалады. 40. Спорт мектебі жұмысшыларының штатын спорт мектебінде жүргізілетін спорт түрлерін және спорт ғимараттарын ескере отырып, уәкілетті органның (спорт мектебінің республикалық мәртебесі болған жағдайда) немесе тиісті жергілікті атқарушы органның (спорт мектебінің облыстық, қалалық және аудандық мәртебесі болған жағдайда) келісуімен спорт мектебінің директоры бекітеді. 41. Спорт мектептері спортшыларды және жаттықтырушы-оқытушылар құрамын заңнамада белгіленген тәртіпте спорттық киіммен, аяқ-киіммен, мүкаммалмен және құрал-жабдықтармен қамтамасыз етеді. 42. Спорт мектептері үшін бірыңғай спорттық форма, таңба, төс белгісі және оқушы билеті белгіленеді. 6. Медициналық қамтамасыз ету 43. Спорт мектебінің медициналық қызметкері оқу-жаттығу үрдісі кезінде және мектеп жарыстарын өткізу кезінде медициналық қамтамасыз етуді жүзеге асырады, жаттығу жүктемесінің көлемі мен қарқындылығын бақылауды, жыл сайынғы медициналық тексерудің кестесі және үрдісін қадағалайды, спортшыларды даярлаудың жеке жоспарын құруға және бекітуге қатысады. Спорт мектебінің әр оқушысына дәрігерлік-бақылау картасы толтырылады, ол мектебінің медициналық кабинетінде сақталады. Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидаларына 1-қосымша Нысан

Спортшының жеке карточкасы Т.А.Ә. _______ Туған жылы, айы, күні _________ Спорт түрі ________ Спортпен шұғылдану сабақтарының басталған жылы, айы ____________ Спорт мектебі ___________ Спорт қоғамы _____________________ Қала _______________

1-кесте

Спорт мектебіне қабылданған кездегі бастапқы мәліметтер: Алғашқы даярлық

ОЕП * Мл / мин/кг

ӨӨК*

ОЕП* Мл/ мин

табанының ұзындығы

саусақтарды жұму күші

Тексерілген күні

бойы

Оқу жылы

салмағы

Физикалық дамуы Топтар

Медициналық қорытынды

1 2 1 2 3 4 5 1 2 3 Кезең бойы

Оқу-жаттығу

Спорттық жетілдіру Жоғары спорт шеберлігі Ескерту: ӨӨК – өкпенің өмірлік көлемі; ОЕП – оттегін ең көп пайдалану.

2-кесте

Бастапқы мәліметтер: Алғашқы даярлық

Үздік спорттық көрсеткіш

Сөре саны

АД*

Жарыстар күндерінің саны

Абалаковша жоғарыға секіру

Допты отырып лақтыру

Тартылу

Орнында тұрып ұзындыққа секіру

3*10 м айналма жүгіру

10 секунд жүгіру

30 м жүгіру

6 минут жүгіру

Оқу жылы

Жарыстар саны

Бәсекелестік жаттығу қызметі

ЖДД*

Топтар

Спорттық жетілдіру Жоғары спорт шеберлігі

Нысан

Спорт мектебінің картасы Мекен-жайы ____________________, жабдықтар ________________________, Спорт түрі (түрлері) ________________, ашылған жылы _________________ Жинақтау

оқушылар

201___ж. топтар

оқушылар

топтар

топтар

оқушылар

201___ж.

1 2 1 2 3 4 5 1 2 3 Барлық кезең

Оқу-жаттығу

Спорттық жетілдіру Жоғары спорт шеберлігі Барлығы

Шұғылданушылардың сапалық құрамы (біліктілігі)

2-кесте

201__ж.

201__ж.

1 спорттық разряд 201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

Спорт шеберіне кандидат

201__ж.

201__ж.

201__ж.

Спорт шебері 201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

Оқушының Халықаралық жасы дәрежедегі спорт шебері

Спорт резервін даярлау Қазақстан Республикасы құрама командасының құрамы

3-кесте

Оқушылардың саны 201___ж. 201___ж.

201___ж.

201__ж.

Алғашқы даярлау

1-кесте Оқу топтардың саны 201___ж. 201___ж. оқушылар

Оқу жылы топтар

Даярлау кезеңдері

201___ж.

Негізгі құрам Жастар құрамы Жасөспірімдер құрамы Қайта даярланған Біліктілігі

201___ж.

4-кесте

201___ж.

201___ж.

201___ж.

Халықаралық дәрежедегі спорт шебері Спорт шебері Жарыстарға қатысқан оқушылардың саны

Оқушылар

5-кесте 201__ж.

201__ж.

201__ж.

Облыстық 201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

Республикалық 201__ж.

201__ж.

201__ж.

201__ж.

Халықаралық 201__ж.

Иеленген орындары

10-ғы 1-3 орын Жүлделі жеке және командалық орындар

Жарыс деңгейі Халықаралық Республикалық Облыстық

201___ж.

201___ж.

6-кесте

201___ж.

201___ж.

Директор ______________ Оқу бөлімінің меңгерушісі __________________ Аға жаттықтырушы __________ Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидаларына 3-қосымша Оқу-жаттығу жұмысының тәртібі және топтардың толықтырылуы(ең төменгі саны) Топтар (оқу кезеңдері бойынша) Жоғары спорт шеберлігі Спорттық жетілдіру

Оқу кезеңі

Кезең бойы

Бірінші оқу жылы Екінші оқу жылы Екі оқу жылынан астам

Бірінші оқу жылы Екінші оқу жылы Үшінші оқу жылы Үш оқу жылынан астам Алғашқы Бірінші оқу жылы даярлау Бір оқу жылынан астам Спорттық- Кезең бойы сауықтыру

12 сағат 14 сағат 18 сағат 20 сағат

8 адам 8 адам 6 адам 6 адам

10 адам 10 адам 10 адам 10 адам

10 адам 10 адам 8 адам 8 адам

4 адам 4 адам 3 адам 3 адам

5 адам 4 адам 4 адам 3 адам

8 сағат 10 сағат

10 адам 8 адам

12 адам 12 адам

14 адам 12 адам

5 адам 5 адам

8 адам 6 адам

6 сағат

16 адам

16 адам

18 адам

8 адам

12 адам

Ескерту: Бірінші, екінші, үшінші, төртінші және бесінші топтарға жататын спорт түрлерінің тізімі: бірінші топ: акробатика, биатлон, бобслей, спорттық гимнастика, көркем гимнастика, тау шаңғы спорты, шаңғы қоссайысы, шаңғы жарысы, коньки спорты, ат спорты, жеңіл атлетикалық көпсайыстар, лақтыру және сырықпен секіру, желкенді спорт, суға секіру, батутта секіру, шаңғымен трамплиннен секіру, шана спорты, жүзу, үйлесімді жүзу, тауға өрмелеу, садақтан ату, нысана көздеу, стенд ату, қазіргі бессайыс (биатл, триатл), мәнерлеп сырғанау, фристайл, семсерлесу, велоспорт (трек, шоссе, маутинбайк), су-шаңғы спорты, автомобиль, мотоцикл, су-мотор, су астындағы, ұшақ, тікұшақ, парашют, планер, дельтапланер спорт түрлері, спорттық жүріс, марафондық жүгіру, триатлон, полиатлон, теннис және қолданбалы спорт түрлері; екінші топ: ойын спорты түрлері, көкпар; үшінші топ: қалған барлық спорт түрлері; төртінші топ: ат спортының ұлттық түрлері (бәйге, аламан бәйге, жорға, қыз қуу, аударыспақ, теңге алу, жамбы ату), есу слаломы, байдарка мен каноэде есу, академиялық есу, жағажай волейбол. бесінші топ: саятшылық (құс бегі) – құсты аңға салу (сұңқар, қаршыға, бүркіт). Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидаларына 4-қосымша Нысан

Жаттықтырушы-оқытушының жеке карточкасы БЖСМ (МБЖСМ, ОРМБЖСМ) ______________ бөлімдер ________________ керек-жарағы спорт түрі ____________________________________________________________________ тегі, аты, әкесінің аты Педагогтік жұмыс өтілі _____________ жыл, Соның ішінде осы мектепте _____________________________________ қай жылдан бастап Спорттық атағы _____________ Құрметті атағы __________________

Қайта даярлау курстарының атауы

1-кесте

Қайта даярлаудың ұзақтығы

№ ___ бұйрықпен санат беру

Жыл

Спортшының Т.А.Ә.

Туған жылы

Жарыстардың атауы

Бағдарламаның түрі

Жұмыс көрсеткіштері Көрсеткіштері

Аптадағы оқу сағаттары Спорт түрлері бойынша топтардағы адам саны*

32 сағат 36 сағат (топ құрамында Қазақстан Республикасы құрама командасының мүшесі болған жағдайда) 24 сағат 26 сағат 28 сағат

Бірінші топ

Екінші топ Үшінші топ

Төртінші Бесінші топ топ

3 адам

5 адам

4 адам

2 адам

2 адам

5 адам 4 адам 4 адам

6 адам 6 адам 6 адам

6 адам 5 адам 5 адам

2 адам 2 адам 2 адам

3 адам 3 адам 3 адам

Нысан

СПОРТШЫНЫҢ ЖЕКЕ КӘРТІШКЕСІ 1. Тегі _______________________________________________________ 2. Аты_________________________________________________________ 3. Әкесінің аты________________________________________________ 4. Туған күні__________________________________________________ (күні, айы, жылы) 5. Туған жері_________________________________________________ (облысы, қаласы) 6. Білімі______________________________________________________ (мектептің, колледждің, ЖОО-ның атауы) 7.

Төлқұжаттың № ________________

14.

Спортшының антропометрлік деректері:

8. 9.

Жеке куәліктің № ______________ ЖСН ___________________________

15.

Бойы________см, салмағы ________кг. Костюмінің мөлшері ___________

10.

Спорттық атағы ________________

16.

Бас киімінің мөлшері: ________

11.

Жеке жаттықтырушысы ___________ (АЖТ)

17.

Аяқ киімінің мөлшері: ________

12.

Тілдерді меңгеруі _____________

18.

Тұрақты тұратын жері: ________

13.

Байланыс телефоны:_____________

19.

Спорт ________________________

201__ жылы республикалық және халықаралық жарыстардағы спортшының жетістіктері

2-кесте

3-кесте

Иеленген орны

4-кесте

201___ж. 201___ж. 201___ж. 201___ж. 201___ж. 201___ж. 201___ж. 201___ж.

Тариф бойынша апталық жүктемесі Оқу топтарының және онда шұғылданушылардың саны: 1 Алғашқы даярлық 2 1 2 3 Оқу-жаттығу 4 5 1 Спорттық жетілдіру 2 3 Кезең Жоғары спорт шеберлігі бойы Құрама командаларға даярланды: негізгі құрам жастар құрамы жасөспірімдер құрамы Жарыстардың жүлдегерлері (адам): республикалық халықаралық Спорттық шеберлігін арттыру үшін келесідаярлау кезеңдеріне берілді: оқу-жаттығу топтарына спорттық жетілдіру топтарына жоғары спорт шеберлігі топтарын шеберлер командаларына спортта дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернаттарға олимпиада резервінің мамандандырылған мектеп-интернатколледждеріне жоғары спорт шеберлігі мектептеріне Спорт мектебі оқушыларының арасынан оқуға түскендері: спорттық ЖОО-ға ЖОО-ның дене шынықтыру факультеттеріне Оқу бөлімі директорының орынбасары __________________________________ қолы және толтырылған күні Басшы _______________________________________________ қолы және толтырылған күні

1. Жалпы ережелер 1. Осы Олимпиада резервін даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидаcы (бұдан әрі – Қағида) дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті органда (бұдан әрі – Уәкілетті орган) құрылатын Олимпиада резервін даярлау орталықтарының (бұдан әрі – Орталық) қызметін ұйымдастыру тәртібін айқындайды. 2. Орталық заңды тұлға болып табылады және өз қызметінде Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерін, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілерін, мемлекеттік мүлікі, дене шынықтыру және спорт жөніндегі уәкілетті органдардың бұйрықтарын, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сонымен қатар осы Қағиданы және Орталық жарғысын басшылыққа алады. 3. Орталық облыстық және қалалық мәртебеге ие болады. 4. Орталық бір немесе бірнеше олимпиадалық спорт түрлерінен құрылады. 5. Осы Қағидада мынадай ұғымдар қолданылады: 1) спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспары – Орталықтың күнтізбелік жылға арналған оқу-жаттығу жұмысын жоспарлауды және өткізуді регламенттейтін ресми құжат; 2) оқу-жаттығу жиыны – спортшылардың спорттық шеберлігін және оқу-жаттығу үдерісінің сапасын арттыру мақсатында ұйымдастырылатын іс-шара; 3) ауыспалы құрам – Орталық құрамына қабылданған, оқу-жаттығу жиындары мен жарыстар кезінде тартылатын спортшылар құрамы; 4) спорт түрi – спорттың құрамдас бөлігі, оның ерекше белгілері жаттығатын ортасы, дене жаттығуларының жиынтығы немесе зияткерлік қабілеті мен жарыс ережелері болып табылады; 5) аға жаттықтырушы – спорт түрлерi бойынша жаттықтырушылар құрамына жалпы басшылықты жүзеге асыратын және оқу-жаттықтырушылық қызметпен тiкелей айналысатын спорт жаттықтырушысы; 6) халықаралық жарыстар – кемінде бес мемлекеттің өкiлдерi қатысатын спортшылар (командалар) арасындағы спорт түрінен сайыстар; 7) жеке жаттықтырушы – дене шынықтыру және спорт саласында білімі бар және спортшының оқу-жаттығу үдерісі мен жарысушылық қызметінің барысында оның жеке дайындығын жүзеге асыратын, өзі даярлайтын спортшыға барынша көңіл бөлетін жеке тұлға. 2. Мақсаттары, міндеттері, функциялары 6. Орталықты құрудың негізгі мақсаты спортшылардың спорттық шеберлігін арттыру мақсатында жыл бойғы орталықтандырылған даярлығын ұйымдастыру және өткізу болып табылады. 7. Мыналар Орталықтың негізгі міндеттері болып табылады: 1) спортшылардың спорттық шеберлігін арттыру және республикалық, халықаралық спорт аренасында табысты өнер көрсету; 2) Олимпиадалық даярлау орталықтарына, өңірлердің құрама командаларына және Қазақстан Республикасының штаттағы құрамасына қабылдау үшін спортшыларды іріктеу мен дайындау; 3) оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыруды және өткізуді қамтамасыз ету, оның нәтижелерін, физикалық қасиетіндегі жеке даму көрсеткішінің өсу динамикасын, спортшылардың техникалық-тактикалық дайындық деңгейіне талдауды жүзеге асыру. 8. Орталық алға қойылған міндеттерді жүзеге асыру үшін мына функцияларды орындайды: 1) Орталық спортшылары үшін Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде жеке немесе жалға алынған спорттық ғимараттарда оқу-жаттығу жиындарына қатысу және өткізу; 2) патриоттық сезімді қалыптастыруға бағытталған тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру және өткізу; 3) допингке қарсы іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу; 4) Орталық спортшыларының дайындық үдерісін материалдық-техникалық, әдістемелік, медико - биологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыру; 5) Орталықтың жаттықтырушылар құрамы мен басқа да мамандарының кәсіби біліктілігін арттыру жөніндегі жұмысты ұйымдастыру; 6) кешенді ғылыми топтар, қалпына келтіру және емдеу кабинеттерін құрады; 7) семинарлар, кеңестер, конференциялар өткізеді; 8) Қазақстан Республикасының және өзге елдердің басқа саланың мамандарын шарт негізінде жұмысқа тартады; 9) бірлескен оқу-жаттығу жиындарына жасөспірімдер, жеткіншектер, жастар жасындағы шетелдік спортшылар мен мамандарды жұмысқа қабылдайды; 10) спортшылар және жаттықтырушылармен, соның ішінде облыстардың және Астана, Алматы қалаларының жергілікті органдарының (бұдан әрі - ЖАО) келісімі бойынша шетелдік жаттықтырушылармен шарт (келісім-шарт жасайды); 11) спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес спортшылардың, жаттықтырушылардың және Орталықтың басқа да қызметкерлерінің халықаралық және республикалық спорттық жарыстарға, оқу-жаттығу жиындарына қатысуын қамтамасыз етеді. 3. Контингентті қалыптастыру тәртібі 9. Мыналар Орталыққа спортшылар мен жаттықтырушыларды қабылдау талаптары болып табылады: 1) Олимпиада резервін даярлау орталықтарындағы спорт түрлерінен спортшылардың жасөспірімдер, жеткіншектер мен жастар жасындағы және Қазақстан Республикасы чемпионаттарының (біріншіліктерінің) немесе халықаралық жарыстардың жеңімпаздары мен жүлдегерлері болып табылатын спортшылар, сондай-ақ, өңірлердің, Астана мен Алматы қалаларының құрама командаларының құрамына кіретін спортшылар; 2) спорт түрлерінің ерекшелігін ескере отырып, ЖАО-ның келісімі бойынша Олимпиадалық даярлау орталықтарындағы спорт түрлерінен спортшылардың жасөспірімдер, жеткіншектер мен жастар жасындағы көрсетілген жасынан 3 жылдан асқан спортшылар қабылданады; 3) спорттық ойын түрлері бойынша спортшылар Қазақстан Республикасының жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар құрама командаларының мүшелері болып табылатын спортшылар; 4) жоғары деңгейдегі бірінші біліктілік санатынан төмен емес жаттықтырушылар. 10. Орталықтың контингенті ауыспалы құрамда болады. 11. Спорт түрлерінен бөлімдер әр жас санаты бойынша спортшылардан қалыптасады және халықаралық жарыстарға қатысуға жіберілетін команда құрамының ең көп санына үш құрамнан артық емес спортшылар құрамын құрайды. 12. Бір спорт түрінен әр жас тобындағы жаттықтырушылар құрамы 3 бірлікті құрайды. 13. Орталық басшысы спортшылардың, жаттықтырушылардың (спорт түрлері бойынша) құрамын, спорттық ісшаралардың күнтізбелік жоспарын ЖАО келісімі бойынша жазғы спорт түрлері бойынша 20 қаңтарға дейін, қысқы спорт түрлері бойынша 20 мамырға дейін жыл сайын бекітеді. 14. Бір спорт түріне барлық жас санаттарынан (жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар) ЖАО келісімі бойынша Орталық директоры жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар санаты бойынша өңірдің құрама командаларының аға жаттықтырушысы болып табылатын бір аға жаттықтырушыны тағайындайды. 15. Осы Қағиданың 18-тармағының 2), 3) тармақшаларында көрсетілген жағдайлардан басқа, спорт түрінен әр бөлімде спортшылардың және жаттықтырушылардың құрамы ЖАО келісімі бойынша Орталықтың шешімімен, жаттығу және жарыс кезеңі аяқталғаннан кейін жылына кемінде екі рет қайта қаралады және бекітіледі. 16. Орталықтың ауыспалы құрамындағы спортшылар келесі спорттық ұйымдардың тұрақты құрамында қалады: Балалар мен жасөспірімдердің спорт мектебінің; олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер мектебінің; облыстық спортта дарынды балаларға арналған мектеп-интернаттың. 17. Орталықта орталықтандырылған дайындыққа тартылатын спортшылар келесі құжаттарды ұсынады: 1) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі немесе төлқұжаттың көшірмесін; 2) спорттық атақ беру туралы куәліктің көшірмесін; 3) медициналық картаның көшірмесін, дәрігерлік дене шынықтыру диспансерінің спортшының денсаулығы және оның осы спорт түрімен келешекте одан әрі шұғылдануы туралы қорытындысын; 4) осы ереженің қосымшасына сәйкес нысан бойынша спортшының жеке картасын; 5) спорттық ұйымның тұрақты құрамына қабылданғаны туралы бұйрықтың көшірмесін; 6) спорттық нәтижелердің растамалырын (жарыс хаттамаларының көшірмесін). 18. Орталықта орталықтандырылған дайындыққа тартылатын жаттықтырушылар келесі құжаттарды ұсынады: 1) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі немесе төлқұжаттың көшірмесін; 2) біліктілік санатын беру туралы бұйрықтың көшірмесін; 3) медициналық картаның көшірмесін, денсаулығы туралы дене шынықтыру диспансерінің қортындысын. 19. Спортшы Орталықтан келесі негіздер бойынша шығарылады: 1) жеке жоспарға сәйкес жарыстарда медальдар және орындар иелену бөлігінде спорттық нәтижелерінің төмендеуіне; 2) медициналық қортынды негізінде денсаулық жағдайына; 3) тыйым салынған допингтік құралдарды қолдануына; 4) Орталықтың ішкі тәртібін бұзуына байланысты. 4. Оқу-жаттығу жұмысын ұйымдастыру 20. Спортшыларды даярлауды жыл бойы жүзеге асырады, перспективалық бағдарламаға сәйкес бір спортшыға 250 күннен аспауы керек. 21. Жүйелі түрде жоғары спорттық нәтижелер көрсететін (республикалық, халықаралық жарыстардың бірнеше мәрте жеңімпаздары мен жүлдегерлері) және өзінің спорттық көрсеткіштерін арттыру мүмкіндігі бар спортшылар Республикалық олимпиадалық даярлау орталықтарына, Қазақстан Республикасының штатағы құрамына жіберіледі. 22. Халықаралық жарыстарда спортшының көрсеткен нәтижелері Орталыққа да, спортшыны Орталыққа берген ұйымға да бірдей есептеледі. 23. Орталықтың аға жаттықтырушысы спортшыларды дайындаудың перспективалық бағдарламасын әзірлейді және Орталықтың директорымен келіседі, сонымен қатар оның орындалуын шақырылған жаттықтырушылармен бірлесіп бақылауға алады, спортшыларды дайындауды және оларды жарыстарға қатыстыруды ұйымдастырады, спортшылардың жарыстарға қатысу нәтижелеріне әрдайым талдау жасайды, спортшылардың дайындық

№ 1 2 3 4

Жарыстың атауы

Мерзімі мен орны

Жоспарлаған нәтижесі

Көрсеткен нәтижесі

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген 5-қосымша

СПОРТШЫНЫҢ ЖЕКЕ КАРТАСЫ 1. Тегі _____________________________________________________________ 2. Аты_______________________________________________________________ 3. Әкесінің аты______________________________________________________ 4. Туған күні________________________________________________________ (күні, айы, жылы) 5. Туған жері________________________________________________________ (облысы, қаласы) 6. Білімі____________________________________________________________ (мектептің, колледждің, ЖОО-ның атауы)

№ ___ бұйрықпен қайта санат беру

Жаттықтырушы-оқытушылардың тәрбиешілері – ресми халықаралық жарыстарға қатысушылар Жыл

Олимпиадалық даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидасына қосымша

Спортшының жеке қолы _____________________

№ ____ құжат берілді

Жаттықтырушы-оқытушының біліктілігі Жыл

5. Жаттықтырушылар кеңесі 31. Орталықтың спорт түрлерінен бөлімдерінде әр спорт түрі бойынша жаттықтырушылардан, Орталықтың қызметкерлерден және басқа ұйымдардың мамандарынан тұратын жаттықтырушылар кеңесі құрылады. 32. Жаттықтырушылар кеңесінің мақсаты спортшыларды, жаттықтырушыларды даярлау және жарыстарға қатыстыру қатысты сұрақтарды қарау болып табылады. 33. Жаттықтырушылар кеңесінің отырысы жаттықтырушылар кеңесі мүшелерінің жалпы санынан кемінде 2/3 болған жағдайда өткізіледі. Шешім хаттамамен ресімделеді. 34. Жаттықтырушылар кеңесінің жұмысына Орталықтың аға жаттықтырушысы басшылық етеді.

Нысан

Біліктілігін арттыру Жыл

жоспарларын және перспективалық бағдарламаларын іске асырады, оқу-жаттығу жұмысының жеке жоспарларының орындалуын бақылайды, спортшылармен патриоттық және тәрбиелік жұмыстарды ұйымдастырады және өткізеді. 24. Спортшының жеке жаттықтырушысы іссапарға жіберетін ұйымдардың қаражаты есебінен орталықтандырылған дайындыққа және жарыстарға қатысу үшін шақырылады. 25. Жеке жаттықтырушы спортшының жеке жоспары бойынша жаттығу сабақтарын жүргізеді және Орталықтың аға жаттықтырушысының басшылығымен жұмыс істейді. 26. Қазақстан Республикасының штаттық құрамасына немесе құрама командаларына қабылданған жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар жасындағы спортшылар Орталықтың ауыспалы құрамында қалады. 27. Спортшыларды медициналық бақылау және олардың функционалдық дайындығы жағдайын диагностикалау үшін, Орталықтың алдын–алу іс-шараларын өткізуге және қалпына келтіру үдерістерін оңтайландыруға бөлінген қаражат шегінде қажетті медициналық үй-жаймен, дәрі-дәрмектермен және медициналық құралдарға арналған жабдықтармен қамтамасыз етіледі. 28. Спорттық дәрігерлер Орталық жаттықтырушыларымен бірлесіп, спортшылардың оқу-жаттығу жиыны мен жарыстар кезеңінде дәрігерлік бақылауды жүзеге асырады. Дәрігерлік бақылаудың нәтижелерін жаттықтырушылар спортшылардың жеке дайындық жоспарларын түзету үшін пайдаланады. 29. Орталық спортшылары жылына екі рет Республикалық спорттық медицина және оңалту орталығында, сонымен қатар басқа да медициналық мекемелерде тереңдетілген медициналық тексеруден өткізіледі. 30. Орталықтың оқу-жаттығу жұмысын ұйымдастыруы үшін келесі құжаттары болуы тиіс: 1) орталықтың жылдық жұмыс жоспары; 2) бір жылға арналған спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспары; 3) жарыс хаттамалары және Орталық спортшыларының жарыстарға қатысуының талдамалары; 4) спортшылардың жеке дайындық жоспары; 5) спортшылардың, жаттықтырушылардың жеке карталары; 6) спортшылар мен жаттықтырушылардың тізімдері; 7) Міндетті статистикалық мәліметтердің нысандары

Олимпиадалық даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидасына қосымша

Спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды оқу-жаттығу жиыны үдерісінде даярлауда жүзеге асырылатын Олимпиада резервін даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидаcы

Келесі даярлық кезеңіне өту және мектепті бітіру туралы белгілер: оқу-жаттығу топтарына ________________________________________ спорттық жетілдіру топтарына _________________________________ жоғары спорт шеберлігі топтарына _____________________________ бітіру _______________________________________________________ Жаттықтырушы-оқытушы _________________________________________ Аға жаттықтырушы-оқытушы _____________________________________ Ескерту: ЖДД – жалпы дене дайындығы. АД – арнайы даярлық. Балалар-жасөспірімдер спорт мектептері қызметінің қағидаларына 2-қосымша

Құрамы

Оқужаттығу

Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген 3-қосымша

1 2 1 2 3 4 5 1 2 3 Кезең бойы

Оқу-жаттығу

19

www.egemen.kz

25 маусым 2015 жыл

7. 8. 9. 10. 11. 12.

Төлқұжаттың № ________________ Жеке куәліктің № _____________ ЖСН __________________________ Спорттық атағы _______________ Жеке жаттықтырушысы (АЖТ)_________________________ Тілдерді меңгеруі ____________

14.

18.

13.

Байланыс телефоны:____________

19.

15. 16. 17.

Спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды оқу-жаттығу жиыны үдерісінде даярлауда жүзеге асырылатын Жоғары спорт шеберлігі мектептері қызметінің қағидасы

Спортшының антропометрлік деректері Бойы_____, салмағы _________. Костюмінің мөлшері __________ Бас киімінің мөлшері: _______ Аяқ киімінің мөлшері: _______ Тұрғылықты мекенжайы: _____________________________ Спорт түрі___________________

201__ жылы республикалық және халықаралық жарыстардағы спортшының жетістіктері № 1 2 3 4

Жарыстың атауы

Мерзімі мен орны

Жоспарлаған нәтижесі

Көрсеткен нәтижесі

Спортшының қолы _______________________ Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 22 қарашадағы № 106 бұйрығымен бекітілген 4-қосымша Спорт резервін және жоғары дәрежелі спортшыларды оқу-жаттығу жиыны үдерісінде даярлауда жүзеге асырылатын Олимпиадалық даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидаcы 1. Жалпы ережеле 1. Осы Олимпиадалық даярлау орталығының қызметін ұйымдастыру қағидалары (бұдан әрі – Қағида) дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – Уәкілетті орган) құратын Олимпиадалық даярлау орталықтарының (бұдан әрі – Орталық) қызметін ұйымдастырудың тәртібін айқындайды. 2. Орталық заңды тұлға болып табылады және өз қызметінде Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерін, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілерін, мемлекеттік мүлік, дене шынықтыру және спорт жөніндегі уәкілетті органдардың бұйрықтарын, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Қағиданы және Орталық жарғысын басшылыққа алады. 3. Орталық республикалық мәртебеге ие болады және өзінің филиалдарын ашуы мүмкін. 4. Орталық бір немесе бірнеше олимпиадалық спорт түрлерінен құрылады. 5. Осы Қағидада мынадай ұғымдар қолданылады: 1) спорттық-бұқаралық iс-шаралардың күнтiзбелік жоспары – Орталықтың күнтізбелік жылға арналған оқужаттығу жұмысын жоспарлауды және өткiзуді регламенттейтін ресми құжат; 2) оқу-жаттығу жиыны – спортшылардың спорттық шеберлігін және оқу-жаттығу үдерісінің сапасын арттыру мақсатында ұйымдастырылатын орталықтандырылған іс-шара; 3) ауыспалы құрам – Орталық құрамына қабылданған, оқу-жаттығу жиындары мен жарыстар кезінде тартылатын спортшылар құрамы; 4) спорт түрi – спорттың құрамдас бөлігі, оның ерекше белгілері жаттығатын ортасы, дене жаттығуларының жиынтығы немесе зияткерлік қабілеті мен жарыс ережелері болып табылады; 5) аға жаттықтырушы – спорт түрлерi бойынша жаттықтырушылар құрамына жалпы басшылықты жүзеге асыратын және оқу-жаттықтырушылық қызметпен тiкелей айналысатын спорт жаттықтырушысы; 6) халықаралық жарыстар – кемiнде бес мемлекеттiң өкiлдерi қатысатын спортшылар (командалар) арасындағы спорт түрiнен сайыстар; 7) жеке жаттықтырушы – дене шынықтыру және спорт саласында білімі бар және спортшының оқу-жаттығу үдерісі мен жарысушылық қызметі барысында оның жеке дайындығын жүзеге асыратын, өзі даярлайтын спортшыға барынша көңіл бөлетін жеке тұлға. 2. Мақсаттары, міндеттері, функциялары 6. Орталықты құрудың негізгі мақсаты спортшылардың спорттық шеберлігін арттыру мақсатында жыл бойғы орталықтандырылған даярлығын ұйымдастыру және өткізу болып табылады. 7. Орталықтың негізгі міндеттері: 1) спортшылардың спорттық шеберлігін арттыру және халықаралық спорт аренасында табысты өнер көрсету; 2) спорт түрлерінен Қазақстан Республикасының штаттағы немесе құрама командаларының негізгі құрамына спортшыларды іріктеу мен дайындау; 3) оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыруды және өткізуді қамтамасыз ету, оның нәтижесіне, физикалық қасиетінің жеке даму көрсеткіштерінің өсу динамикасына, спортшылардың техника-тактикалық дайындық деңгейін арттыруға талдау жүргізу. 8. Орталық алдына қойылған міндеттерді жүзеге асыру үшін мына функцияларды орындайды: 1) Орталықтың спортшылары үшін Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде жеке немесе жалға алынған спорттық ғимараттарда оқу-жаттығу жиындарына қатысу және өткізу; 2) патриоттық сезімді қалыптастыруға бағытталған тәрбие жұмыстарын ұйымдастыру және өткізу; 3) допингке қарсы іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу; 4) Орталық спортшыларының дайындық үдерісін материалдық-техникалық, әдістемелік, медико-биологиялық қамтамасыз етуді жүзеге асыру; 5) Орталықтың жаттықтырушылар құрамы мен басқа да мамандарының кәсіби біліктілігін арттыру жөніндегі жұмысты ұйымдастыру; 6) спорттық iс-шаралардың күнтiзбелік жоспарына сәйкес спортшылардың, жаттықтырушылардың және Орталықтың басқа да қызметкерлерінің халықаралық спорттық жарыстарға, оқу-жаттығу жиындарына қатысуын қамтамасыз етеді; 7) спортшылар және жаттықтырушылармен, соның ішінде уәкілетті органның келісімі бойынша шетелдік жаттықтырушылармен шарт (келісім-шарт) жасайды; 8) Қазақстан Республиканың және өзге елдердің басқа мамандарын шарттық негізде жұмысқа тартады; 9) бірлескен оқу-жаттығу жиындарына жасөспірімдер, жеткіншектер, жастар жасындағы шетелдік спортшылар мен мамандарды қабылдайды; 10) семинарлар, кеңестер, конференциялар өткізеді; 11) кешенді ғылыми топтар, қалпына келтіру емдік кабинеттер құрады; 12) Спорттық іс-шаралар күнтізбелік жоспарына сәйкес Орталық спортшыларының, жаттықтырушыларының және басқа да қызметкерлерінің халықаралық және республикалық спорттық жарыстарға, оқу-жаттығу жиындарына қатысуын қамтамасыз етеді. 3. Контингентті қалыптастыру тәртібі 9. Мыналар Орталыққа спортшылар мен жаттықтырушыларды қабылдаудың талаптары болып табылады: 1) Олимпиадалық даярлау орталықтарындағы спорт түрлерінен спортшылардың жасөспірімдер, жеткіншектер мен жастар жасындағы және Қазақстан Республикасы чемпионаттарының (біріншіліктерінің) немесе халықаралық жарыстардың жеңімпаздары мен жүлдегерлері болып табылатын спортшылар, сондай-ақ спорт түрлерінен Қазақстан Республикасы құрама командаларының құрамына кіретін спортшылар; 2) спорт түрлерінің ерекшелігін ескере отырып, уәкілетті органның келісімі бойынша Олимпиадалық даярлау орталықтарындағы спорт түрлерінен спортшылардың жасөспірімдер, жеткіншектер мен жастар жасындағы көрсетілген жастан 3 жыл асқан спортшылар қабылданады; 3) спорттың ойын түрлері бойынша спортшылар Қазақстан Республикасының жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар құрама командаларының мүшелері болып табылатын спортшылар; 4) жоғары деңгейдегі бірінші біліктілік санатынан төмен емес жаттықтырушылар; 10. Орталықтың контингенті ауыспалы құрамда болады. 11. Спорт түрлерінен бөлімдер әр жас санаты бойынша спортшылар қатарынан қалыптасады және халықаралық жарыстарға қатысуға жіберілетін команда құрамының ең көп санынан үш құрамнан артық емес спортшылар құрайды. 12. Бір спорт түрінен әр жас топтағы жаттықтырушылар құрамы 3 бірлікті құрайды. 13. Спортшылардың, жаттықтырушылардың (спорт түрлері бойынша) құрамын, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарын Орталық басшысы бекітеді және уәкілетті органға жыл сайын жазғы спорт түрлері бойынша 20 қаңтарға дейін, қысқы спорт түрлері бойынша 20 мамырға дейін келісуге жібереді. 14. Орталық директоры уәкілетті органның келісімімен бір спорт түрінен барлық жас санатты бойынша (жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар) жасөспірімдер, жеткіншектер және жастар санаты бойынша Қазақстан Республикасының бір аға жаттықтырушысын тағайындайды. 15. Осы Қағиданың 19-тармағының 2), 3) тармақшаларында көрсетілген жағдайлардан басқа, спорт түрінен әр бөлімдегі спортшылардың және жаттықтырушылардың құрамы уәкілетті органның келісімі бойынша, Орталықтың шешімімен жаттығу және жарыс кезеңі аяқталғаннан кейін жылына екі рет қайта қаралады. 16. Орталықтың ауыспалы құрамына қабылданған спортшылар оларды Орталыққа берген келесі спорттық ұйымдардың тұрақты құрамында қалады: балалар-жасөспірімдер спорт мектебінің; олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер мектебінің; облыстық спортта дарынды балаларға арналған мектеп-интернаттың. 17. Орталықта орталықтандырылған дайындыққа тартылатын спортшылар келесі құжаттарды ұсынады: 1) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі мен төлқұжатының көшірмесін; 2) спорттық атақ беру туралы куәліктің көшірмесін; 3) медициналық картаның көшірмесін, республикалық Спорттық медицина және оңалту орталығының немесе дәрігерлік-дене шынықтыру диспансерінің спортшының денсаулығы және оның осы спорт түрімен келешекте одан әрі шұғылдануы туралы қорытындысын; 4) осы ереженің қосымшасына сәйкес нысан бойынша спортшының жеке картасын; 5) спорттық ұйымның тұрақты құрамына қабылданғаны туралы бұйрықтың көшірмесін; 6) спорттық нәтижелердің растамаларын (жарыс хаттамаларының көшірмесін). 18. Орталықта орталықтандырылған дайындыққа тартылатын жаттықтырушылар келесі құжаттарды ұсынады: 1) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі мен төлқұжатының көшірмесін; 2) біліктілік санатын беру туралы бұйрықтың көшірмесін; 3) медициналық картаның көшірмесін, денсаулығы туралы республикалық дәрігерлік-дене шынықтыру диспансерінің қорытындысын. 19. Спортшы Орталықтан келесі негіздер бойынша шығарылады: 1) жеке жоспарына сәйкес жарыстарда медальдар және орындар иелену бөлігінде спорттық нәтижелерінің төмендеуі; 2) медициналық қортынды негізінде денсаулық жағдайына; 3) тыйым салынған субстанциялар мен допингтік құралдарды қолдануына; 4) Орталықтың ішкі тәртібін бұзуына байланысты. 4. Оқу-жаттығу жұмысын ұйымдастыру 20. Cпортшыларды даярлауды жыл бойы жүзеге асырады, бірақ спортшыларды дайындаудың перспективалық бағдарламасына сәйкес 250 күннен аспауы керек. 21. Жүйелі түрде жоғары спорттық нәтижелер көрсететін (халықаралық жарыстардың бірнеше мәрте жеңімпаздары мен жүлдегерлері) және келешекте өзінің спорттық көрсеткіштерін арттыратын спортшылар Қазақстан Республикасының штаттағы құрамына немесе құрама командасына жіберіледі. 22. Халықаралық жарыстарда спортшының көрсеткен нәтижелері Орталыққа да, спортшыны Орталыққа берген ұйымға да бірдей есептеледі. 23. Орталықтың аға жаттықтырушысы спортшыларды дайындаудың келешек бағдарламасын әзірлейді және Орталықтың директорымен келіседі, сондай-ақ шақырылған жаттықтырушылармен бірлесіп, оның орындалуын бақылауға алады, спортшыларды дайындауды және оларды жарыстарға қатыстыруды ұйымдастырады, спортшылардың жарыстарға қатысу нәтижелеріне әрдайым талдау жасайды, спортшылардың дайындық жоспарларын және келешектегі бағдарламаларын іске асырады, оқу-жаттығу жұмысының жеке жоспарларының орындалуы