Page 1

Бїгінгі нґмірде: Ел жəне Елбасы 3-бет Ажары арайлы Астана 5-бет Ўлытау – елдік пен халыќтыќ бастауы 8-бет «Ла Скала» кереметі 9-бет

№122 (28346) 24 МАУСЫМ СЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Ќазыналы ґѕірдіѕ ќарышты ќадамдары

қарастырылған. Зауытта тазарту деңгейі жоғары екі түрлі қазіргі заманғы газ тазарту қон дырғылары орнатылған. Пештерде отандық шикізат – ұсақ кен мен көміртекті қалпына келтіргіштер қолданылады. Жаңа зауыт «Қазхром» ТҰК» акционерлік қоғамына жергілікті құрам үлесін көбейтуді, өндірістің өзіндік құнын азайтуды, еңбек өнімділігін арттыруды қамтамасыз етеді. Нысанды пайдалануға беру Қазақстанның жоғары көміртекті феррохром шығару бойынша экспорттық əлеуетін 16 пайызға, ал Ақтөбе облысының экспорттық əлеуетін 46 пайызға көбейтуге мүмкіндік береді.

Елдіѕ ертеѕі – дені сау ўрпаќ

Кеше Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына келді. Ақтөбе жеріне келісімен Мемлекет басшысы өткен жылдың желтоқсан айында іске қосылған, республикалық Индустрияландыру картасына енген ең ірі ақтөбелік инвестициялық жоба болып табылатын «ТНК «Қазхром» АҚ-тың жаңа ферроқорытпа зауытына барды. Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы іргетасын ќалаєан бірегей жоба Президентті жаңа ферро қорытпа зауытының балқыту цехында ERG директорлар кеңесінің төрағасы Александр Машкевич пен «Қазхром» ТҰК» АҚ президенті Вик тор Тиль қарсы алды. Өндірістік алаңда орнатылған LED-панель металлургияның даму тарихы туралы бейнесюжеттерді көрсетіп жатты. Акционерлік қоғамның президенті Виктор Тиль Елбасына жаңа ферроқорытпа зауытының Қазақстан Прези дентінің капсул-құты салған сəтінен бастап, оның іске қосылғанға дейінгі жұмыс барысын, сонымен қатар, компанияның стратегиялық дамуын баяндады. Содан кейін Нұрсұлтан Назарбаев бірінші балқыту пешін салтанатты түрде іске қосты. – Осы өндіріс əлемдік металлургияда жаңа трендтің негізін салатынына біз сенімдіміз,– деп атап өтті Виктор Тиль. – Иннова ция лардың арқасында жаңа ферроқорытпа зауыты мемлекеттік үдемелі индустриялықиннова циялық бағдарламаға еніп қана қоймай, компанияның хром қорытпаларының əлемдік нарығындағы жетекші позицияларының кепілі болып табылады. Біздің қазіргі таңдағы

негізгі мақсаттарымыз – қолданыстағы өндірістерді қарқындандыру жəне жаңа жоғары технологиялық өндірістер құрылысы, еңбекті жəне қоршаған ортаны қорғаудың халықаралық қағидаттарын сақтау, əлеуметтік серіктестік дəстүрін жалғастыру. Біздің ойымызша, компания қызметкерлерінің əлеуеті зор жəне олар заманауи құрал-жабдықтармен жұмыс жасауға лайықты. – Мен осы зауытта қырық жылдан астам уақыт еңбек етіп келемін. Осы жылдарда қатардағы балқы ту шыдан цех бастығына дейінгі еңбек жолынан өттім, қазір кəсіподақ комитетінің төрағасымын. Бұл кезең дерде қиындықтар да, табысты кез дер де болды. Сіз жұмысшы өмірін кім-кімнен де артық білесіз, сондықтан бізді кешегі доллар мен теңге айырмашылығындағы өзгеріс болғанда да қолдадыңыз. Біз жұмысшылардың еңбекақысын көтергеніңіз үшін де ризашылығымызды білдіреміз.Сіз жаңа зауыт құрылысының тұғыртасын қалауға капсул-құты салғаныңызға төрт жыл болды, біз қазір əлемде теңдесі жоқ бірегей кəсіпорынға ие болып отырмыз. Кəсіпорын əлемдік экономикадағы күрделі жағдайда салынды, біздің компания жұмысшылары Сіздің сеніміңізді абыроймен ақтады Құрметті Нұрсұлтан Əбішұлы, біздің компанияның металлургтері атынан Қазақстанның бас металлургі ретінде Сізге мықты денсаулық жəне барлық игіліктерді тілейміз,

– деді кəсіпорын кəсіподақ комитетінің төрағасы Бақыткерей Каванов. Жаңа зауыттың жетекші инженертехнологы Жəнібек Нұрмұханбетовтің Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен кездесуі де əсерлі болды. Ол 2010 жылы жаңа зауыттың іргетасы қаланғанда Елбасына барлық инновациялардан озық болып, ілгері басуға уəде берген еді. Бұл оның игерілген технологиялық жаңашылдықтар жəне жасалған жұмысы туралы өзіндік есеп беруі десе де болғандай. Жаңа зауыттың құрылысы 2010 жылы басталған-ды. 28 қазақстандық мердігер фирма құрылысқа қатысты. Жаңа өндіріс өнімділігі жылына 440 мың тонна жоғары көміртекті феррохром шығаратын тұрақты токпен жұмыс жасайтын төрт пештен тұрады. Зауыт 11 негізгі өндірістік нысанды қамтиды. Кешенді түрде олар аяқталған, яғни шикіқұрам материалдарының кіруінен бас тап дайын өнімді тиеуге дейінгі өндірістік циклды құрайды. Биылғы жылдың соңына дейін 226,5 мың тонна өнім шығару жоспарланып отыр. Кəсіпорындағы жұмыс орындарының саны 500-ге таяу. Жалпы құны 843 млн. долларды құрайтын жоба Еуразиялық топтың инвестициялық бағдарламасында неғұрлым маңызды жəне болашағы зор жоба болып есептеледі. Мұнда тек Қазақстан үшін ғана емес, бүкіл əлемдік ферроқорытпа өндірісінде бірегей, теңдесі жоқ тұрақты ток пештерінде балқыту технологиясы пайдаланылады. Барлық өндіріс үдерісі мейлінше автоматтандырылған. Жаңа зауыт ағынды суларды тазартудың үш кезеңдік жүйесімен қамтылған. Сонымен қатар, су тазарту жүйесінен өтіп, шығынсыз жұмсалатын тұйықталған кері цикл да

Сенат бюросы кїн тəртібін бекітті

Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалық етуімен Сенат бюросының отырысы болды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі.

Жоғарғы палатаның 26 маусымда болатын кезекті отырысының күн тəртібі қаралды. Сенат отырысына «Денешы нықтыру жəне спорт туралы» заңнамаға денешынықтыру жəне спорт мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ілеспе заң жобасы шығарылатын болды. Депутаттар, сондай-ақ, кейбір заңнамалық актілерге Қазақстан Республикасының пошта туралы заңнамасының нормаларын Дүниежүзілік пошта одағы актілерінің нормаларымен біріздендіру мəселелері бойынша түзетулер енгiзу туралы заң жобасын қарайды. Күн тəртібіне одан басқа халықаралық құжаттарды ратификациялау туралы бес заң жобасы енгізілді. Бас комитеттердің төрағалары заң жобаларының Сенат отырысына əзірлік барысы туралы баяндады.

Бюрода, сондай-ақ, таяуда Мəжілістен түскен заң жобалары бөлініп берілді. Палата Төрағасы Қ.Тоқаев Парламентаралық Ассамблеяның дамуына белсенді қатысқаны жəне Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы елдер халықтары арасында достықты нығайтқаны үшін ТМД ПАА-ның құрмет грамоталарын сенаторлар Ермек Жұмабаев пен Владимир Бобровқа табыс етті. Сенаттың бірқатар депутаттары «Нұр Отан» партиясының жаңа үлгідегі билеттеріне ие болды. Бюро, сондай-ақ, Астана, Алматы қалалары мен еліміздің облыстары мəслихаттарының бір топ депутатын «Қазақстан Республикасы мəслихаттарының 20 жылдығына орай жəне отандық құқықтық жүйені жетілдіруге бағытталған қызметі үшін» Парламент Сенатының Құрмет грамотасымен марапаттау туралы қаулы қабылдады. Облыстық, қалалық жəне аудандық мəслихаттардың депутаттарын қосқанда 63 адам Сенат наградасын алатын болды.

Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісі Төрағасының Өкімі Астана, Парламент Үйі, 2014 жылғы 23 маусым №48

Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының бірлескен отырысын шақыру туралы Қазақстан Республикасы Конституциясының 58бабы, 4-тармағының 2) тармақшасына сəйкес, Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының бірлескен отырысы 2014 жылғы 30 маусымда сағат 10-да Астана қаласында шақырылсын. Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің Төрағасы Қ.ЖАҚЫПОВ.

Сапар барысында Нұрсұлтан Назарбаев «Достық» судағы спорт түрлерінің орталығында болды. Халықаралық стандарттарға сəйкестендірілген «Достық» орталығы 2013 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілген. Мұнда спорттық жəне синхрондық жүзу, су добы бойынша 2012 жылдағы FINA стандартындағы олимпия ойындары мен əлем чемпионаттарын, түрлі деңгейдегі спорттық сайыстарды өткізуге толық мүмкіндік бар. Орталықта спорттық жүзуге арналған он жолақты 50 метрлік бассейн, ырғақтық гимнастика жат тығуына арналған, жаттығуға дайындық залдары бар. Бассейннің сыйымдылығы бір ауысымда 250 адамға дейін суда жүзумен айналысуға мүмкіндік береді, мұн да бір тəулікте 10 ауысымға дейін қабылдау жүргізуге болады. Бассейнде Австриядан шы ға рылған түрлі спорттық жолақтардағы хронометраждар көрсетіліп тұратын көлемі 6х9 метрлік ақпараттық табло орнатылған. Жаттығу залында Мемлекет басшысы ақтөбелік спортшылармен жəне жаттықтырушылармен жүздесті. Олардың арасында КСРО-ның ауыр атлетикадан спорт шебері, спорт ардагері Қадыржан Ізғарин жəне 2012 жылғы Лондон Олимпиадасына суда жүзуден қатысушы Александр Тарабрин де болды. Спорттың судағы түрлерінің орталығында болған кезінде Мемлекет басшысының назарына кешенді жүзу бойынша спортшылардың көрсеткіштері ұсынылды.

«Дəру» – дертке дəру

Мемлекет басшысы 2013 жылдың ақпан айында жұмысын бастаған «Дəру» клиникасы» медициналық оңалту орталығына атбасын тіреді. Клиника мақсаты – тұрғындарға денсаулық сақтау қызметінің қолжетімділігін арттыру, көрсетілетін қызметтердің сапасы мен басқарудың нəтижелілігін көтеру болып табылады, орталық денсаулық сақтаудағы ұзақ мерзімді салалық стратегиялық мемлекеттік-жекеменшік əріптестік аясында салынған. (Соңы 2-бетте).

Ґскеменніѕ ґндірісі ґскелеѕ Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Кейінгі жылдарда елімізде үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасына ерекше көңіл бөлініп келе жатқаны белгілі. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев осы арқылы мемлекеттің шикізатты экономикаға

тəуелділігін болдырмауды көздеп отыр. Өйткені, қалай дегенде де, мұнайдың да, газдың да бір кезде азаятыны, тіпті түгесілетіні белгілі. Инновациялы экономикаға арқа сүйеген озық елдердің өз жерінде қазба байлықтары болмаса да дамудың даңғыл жолына түскенін бүкіл əлем көріп отыр. (Соңы 2-бетте).

Парламентаралыќ байланыстар жайы ќаралды Парламент Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанға ресми сапармен келген Иордан Хашимит Корольдігі Парламенті Сенатының Төрағасы Абдур-Рауф Салем Рауабдемен келіссөз жүргізді, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі. Жоғары мəртебелі мейманмен кездесу кезінде Қ.Тоқаев бұл сапар екіжақты ынтымақтастыққа жаңа серпін беретініне жəне парламентаралық байланыстарды нығайта түсетініне сенім білдірді. Жүздесушілер екі елдің достық жəне өзара тиімді қатынастарын дамытудағы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Иордания Королі Абдалла IIнің ерекше рөлін атап өте келіп, оған иордан монархының таяудағы Астанаға сапары дəлел екенін айтты. Тараптар парламентаралық байланыстарды нығайтуға уағд аласты, ол үшін Қазақстан мен Иордания сенаттарында парламентаралық достық топтары жетекшілерінің кеңесулері болады. Қазақстан Парламенті жоғары палатасының Төрағасы əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына кіруді көздейтін «Қа зақстан-2050» Даму стратегиясы туралы əңгімеледі. «Қазақстан бүгінгі таңда табиғи байлықтардың ғана емес, ең алдымен, Президент Н.Назарбаев ұдайы жүргізіп ке ле жатқан жүйелі

рефор малар дың арқасында бұрынғы кеңес тік кеңістіктегі ең дамы ған елдердің бірі болып танылды», деді Қ.Тоқаев. Ол Қазақстан басшысының атына Амман қаласында көше бергені үшін Иордания тарапына ризашылығын білдірді. Сенат басшысы Қазақстан Парламентінің құрылымы жəне қызметімен, еліміздің сыртқы саясатымен, сондайақ, Орталық Азиядағы ахуалмен таныстырды. (Соңы 4-бетте).

Жағымды жаңалық

«КazEOSat-2» спутнигі сəтті ўшырылды «КazEOSat-2» Жерді қашықтықтан зондтаушы (ЖҚЗ) екінші қазақстандық спутнигі Орынбор облысындағы (Ресей) «Ясный» ұшыру базасынан 2014 жылғы 20 маусымда Астана уақытымен сағат 01:11-де ұшырылды. «КazEOSat-2» (Kazakhstan Earth Observation Satellite – Жерді бақылайтын қазақстандық спутник) Қазғарыштың тапсырысы бойынша ірі француз Airbus Defence and Space концернінің құрамына кіретін Британияның Surrey Satellite Technology Limited (SSTL) компаниясы жасаған Жерді орташа кеңістіктен қабілеті 6,5 метр болатын бес мультиспектралды каналдардан бақылауға мүмкіндік беретін ғарыш аппараты. «КazEOSat-2» спутнигінің ұшырылымы РС-20 құрлық аралық баллистикалық зымыранының негізінде

құрылған «Днепр» зымыранұшыр ғышымен жүзеге асырылған болатын. «КazEOSat-2» спутнигі ЖҚЗ қызметтерінің толық спектрлерін ұсынуға, Қазақстан Республикасының аумағында түсірілімдер алуға, сондай-ақ, табиғи апаттардың алдын алуға, жер кадастрын жүргізуге, еліміздің қор ғанысы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін картографиялау, Жердің басқа да учаскелерін мониторингілеу мақсатына бағытталған. Қазақстан Рес пуб ликасының ЖҚЗ ғарыш жүйесі «KazEOSat-2» спутнигін ұшыра

отырып, орташа кеңістіктен қабілеті 6,5 метр болатын ғарыш аппаратымен толықтырылды. Қазақстан Республикасының ЖҚЗ ғарыш жүйесінің құрамына екі ғарыш аппараты (ү.ж. 30 сəуірде ұшырылған «KazEOSat-1» жəне 20 маусымда ұшырылған «KazEOSat-2») мен мəліметтерді қабылдауға, өңдеуге жəне таратуға арналған жерүсті нысаналы кешен кіреді.

ҚР Ұлттық ғарыш агенттігінің төрағасы Талғат Мұсабаевтың басшылығымен Қазғарыш делегациясы «KazEOSat-2» ғарыш аппаратына тапсырыс беруші ретінде ғана емес, сонымен бірге, «Днепр» ЗҰ ұшыруға толық құқылы қатысушы ретінде де қатысқан, деп хабарлады Қазғарыштың баспасөз қызметі.


2

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

Ќазыналы ґѕірдіѕ ќарышты ќадамдары

(Соңы. Басы 1-бетте). Жобаның жалпы құны 1,6 миллиард теңгені құрады, оның ішінде 414,7 миллион теңге – мемлекеттік қолдау жасалып, сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында 385,4 миллион теңге қаржы салынған. Құрал-жабдықтар 774,2 миллион теңгеге түскен. Клиника директоры Ғалымжан Елеуов жан-жақты амбулаторлық жəне стационарлық көмек көрсетілетін медициналық мекеменің қызметі жөнінде баяндады. Оның айтуынша, амбулаторлық көмек педиатрия, терапия, кардиология, гастроэнтерология, эндокринология, неврология, хирургия, ортопедия, урология, гинекология, дерматовенерология, офтальмология, оториноларингология, психотерапия, логопедия мамандықтары бойынша көрсетіледі. Сондай-ақ, педиатрия, терапия, кардиология, эндокринология, неврология, медициналық оңалту, физиотерапия, бальнеология, емдік денешынықтыру, массаж, ине рефлексотерапиясы, кинезиотерапия мамандықтары бойынша стационарлық мамандандырылған көмек беріледі. Қайта оңалту ем-шарасы бөлмесінде қонақтарға құны 600 мың еуро тұратын, Швейцарияда шығарылған «Hocoma-Locomat» заманауи, жоғары технологиялық жабдықтың жəне Францияда шығарылған «Kinotek» емдік кешенінің мүмкіндіктері таныстырылды. Бұл арада Ақтөбе өңірінде денсаулық сақтау жүйесін нығайтуға жіті назар аударылып отырғандығын айта кету орынды болмақ. 300 кереуеттік көпсалалы облыстық аурухананың пайдалануға берілуімен «100 аурухана» мемлекеттік бағдарламасын тиімді жүзеге асыру аяқталды, аурухана заманауи диагностикалық жəне емдеу медицина құрылғыларымен жабдықталған. Сонымен бірге, «350 дəрігерлік амбулатория, фельдшерлік-акушерлік пункттер жəне 50 емхана» мемлекеттік бағдарламасы аясында 250 орындық Темір аудандық емханасы, облыс орталығында 500 орындық қалалық емхана жəне жоғары даму əлеуетіне ие 9 елді мекенде дəрігерлік амбулатория пайдалануға берілді. Нұрсұлтан Назарбаев клиника лық орталықтың күту залында орта лық ұжымының өкілдерімен жəне облыстағы денсаулық сақтау саласының ардагерлерімен кездесті. Кездесу барысында Темір аудандық орталық ауруханасының кардиолог-дəрігері, жас маман Айнұр Нұрекенова жас мамандарға жəне денсаулық сақтау саласын дамытуда көрсетіліп жатқан қолдауға ризашылығын жеткізді. Нұрсұлтан Назарбаев медициналық орта лық тағы емделушілермен əңгімелесті. Олардың қатарында Елбасы өзін бала кезінен білетін 93 жастағы Е.Санжаровамен жүздесіп, естеліктерін айтты жəне оған денсаулық тіледі. Қазақстан Президенті, сонымен

қатар, медициналық орталық ұжымының өкілдерімен жəне облыстың денсаулық сақтау саласы ардагерлерімен əңгімелесіп, осы саланы мемлекеттік қолдаудың ұлғайғанына тоқталды. – Қаражат бөлініп, медици на лық нысандар құрылысы жүріп жатыр, жаңа жабдықтар сатып алынуда. Бірақ, ең бастысы – дəрігерлердің жоғары біліктілігі, қазір сіздер үшін оқуға, соның ішінде шетелде тағылымдамадан өтуге барлық мүмкіндік бар. Бүкіл жұмыстың көзделген басты нəтижесі адамның өмір жасын ұзарту, ана мен бала өлімін азайту болып отыр, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Бұдан кейін Мемлекет басшысы Н.Назарбаев «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ бизнес орталығына келді. «СНПСАқтөбемұнайгаз АҚ бас директоры Ван Цзюньжэнь компанияның өндірістік қызметімен таныстырып, оn-line режімінде Жаңажол кен орнынан бас директордың аға орынбасары Тахталифум Есенғұлов

Осы компанияның конференц залында Мемлекет басшысының іскер орта жəне

Қазақстандағы ең үлкен өндіріс ошағы болып табылады. Қаланы миллион тұрғыны бар төрт қаланың қатарына енгізу бағытында жұмыс істеліп жатыр. Болашақта Ақтөбе шаһары Ал маты, Астана, Шымкент қалаларындай үлкен мегаполиске айналады деп күтілуде. Қазір 250 мың тұрғынға есептелген «Ақтөбе Сити» ауданы салынуда. Облыстың аумағынан «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» халықаралық дəлізі, теміржол өтеді. «Жезқазған – Бейнеу» теміржолы облыстың оңтүстігіндегі сайын даладағы ауылдардың тұрғындарын жұмыспен қамтуға алғышарт жасайды. Күні кеше қол қойылған Еуразиялық экономикалық одақ еліміз үшін жаңа мүмкіндіктерге жол ашады. Қазақстан үшін 170 миллион адам тұратын, жалпы экономикалық көлемі 2,3 триллион АҚШ доллары болатын Ресей рыногына шығуға алғышарт жасалды. Облыс осы мүмкіндіктерді тиімді пайдалануы керек. Соңғы үш жылда ішкі аймақтық өнім 1,5 есе, өнеркəсіп өнімінің көлемі 1,4 есе өскен. Индустрияландыру картасына жалпы құны 577 миллиард теңге болатын 78 жоба енгізілді, – деп атап өтті Елбасы.

үшінші Жаңажол газ өңдеу зауытының 2-ші кезегі құрылысының аяқталуы жөнінде баяндады. Қуаттылығы жылына 6 миллиард текше метрді құрайтын үшінші Жаңажол газ өңдеу зауытының құрылысы «СНПСАқтөбемұнайгаз» АҚ-тың негізгі жобасы болып табылады. Зауыттың бірінші кезегі 2007 жылдың аяғында пайдалануға берілді, бүгінде зауыттың екінші кезегі аяқталып отыр, үшінші кезекті іске қосу

жұртшылық өкілдерімен кездесуі өтті. Кездесуде сөз алған Елбасы Н.Назарбаев облысқа жолы түскеннен кейін іскер адамдармен жəне инвесторлармен кездесуді шешкенін жеткізе келіп, жиналғандарды алғаш рет аталып отырған Мемлекеттік қызметшілер күнімен құттықтады. Содан кейін ол облыстың экономикалық дамуына тоқталды. – Ақтөбе – хромға, никельге, фосфорға, титанға бай өңір. Об лыс

Нұрсұлтан Əбішұлы осы ке зеңде 31 мектеп, 144 балалар ме кемесінің пайдалануға берілгенін, мектепке дейінгі мекемелермен қамту көрсеткіші 85 пайызға жеткенін жақсы бағалады. Денсаулық сақтау саласында да ілгерілеу бар екенін айта келіп, бұған ақтөбеліктердің өмір жасының 71 жасқа дейін ұлғайғанын мысалға келтірді. Елбасы өңірдегі шағын жəне орта бизнестің дамуына да тоқталды.

Ќара алтын ґндіретін ќабырєалы компания

2014 жылдың аяғына жоспарлануда. Аталған жобаны жүзеге асыруда 750 миллион АҚШ доллары игерілді. Зауыт іске қосылып, толық қуатына шыққан кезде еліміздің оңтүстік өңірлеріндегі «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбырлары халықаралық талаптарға сай келетін, таза өңделген газбен қамтамасыз етіледі. Сондайақ, өнімді экспорттық бағыттау жəне компанияның халықаралық газ рыногына шығу мүмкіндігі, мұнай айналымынан түсетін табыс көлемі ұлғаяды, сəйкесінше мемлекетке түсетін салық көлемі да артады. Бұл кəсіпорынның электр қуа тына деген қажеттілігін қамтамасыз ету үшін газтурбиналық электрстансаның қуаттылығын 160 МВт-қа дейін кеңейту жұмыстары жүргізілуде, оны 2014 жылдың екінші жартыжылдығында пайдалануға беру көзделген.

Ґѕірдіѕ экономикалыќ мїмкіндігі мол

Ґскеменніѕ ґндірісі ґскелеѕ (Соңы. Басы 1-бетте). Сонымен бірге, жер қойнауына біткен байлықты бірыңғай сатумен біраз жыл жағдайын түзеп, ол байлық сарқылуға жақындағанда дағдарысқа ұшыраған елдердің мысалы да мына дүниеде жеткілікті. Ал дайын өнімдер шығару, оны бəсекеге қабілетті ету мəселесін шешкен елдердің жөні бөлек. Қазақстан осы бағытты ұстанып отыр. Қазақстан Президентінің елді оза дамыған отыздықтың қатарына қосу мақсатын көздеген Стратегиясы ойдағыдай орындалып келе жатқан өңірлердің бірі – Шығыс Қазақстан. Мұнда құрылған индустриялық

аймақтардың негізгі міндеттері қатарында өнеркəсіпте, құрылыста шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамытуға септесу, отандық жəне шетелдік инвесторларды осы іске тарту, жаңа өндірістік бағыттарды құруға бейімделген инновациялық бағдарламаларды енгізу бар. Индустриялық аймақтар импорт алмастыратын жəне бəсекеге қабілетті өндірістер құруды ынталандыру үшін қажетті жағдайлар жəне бүгінгі күнгі инфрақұрылым жасау мақсатымен дүниеге келген. Кеше Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Шығыс Қазақстан облысындағы жұмыс сапарын өңірдің ірі кəсіпорны – «Өскемен технологиялық жабдықтар зауыты» жауапкершілігі шектеулі

серіктестігін аралап көруден бастады. Зауыт жылу энергетикасында, сондай-ақ, экологиялық өнеркəсіпте газдардан тазарту үшін пайдаланылатын электрлі фильтрлер шығарады. Оның өнімдері елімізде ғана емес, алыс жəне жақын шетелдерде де сұранысқа ие. Мұнда жылу энергетика кешеніне, құрылыс индустриясы мен металлургияға арналған өнімдер де шығарылады. Елімізде бұған ұқсас кəсіпорын жоқ. Елбасы облыстың индустрияландыру картасымен танысты. Онда Президент Нұрсұлтан Назарбаевқа өңірде жүзеге асырылып жатқан жобалар көрмесі ұсынылды. Көрмеде облыстың əлеуметтік-экономикалық

дамуына тың серпін бе ретін маңызды жобалар көрініс тапқан. Биыл 17,5 млрд. теңгеге 13 жобаны жүзеге асыру көзделіп отыр. Осы арқылы 1454 жаңа жұмыс орны құрылатын болады. Президенттің жұмыс сапары бүгін жалғасады. Елбасы сапар барысында өңірдегі бірқатар өндірістік жəне əлеуметтік нысандарды аралап көреді, сондай-ақ, кəсіпкерлермен жəне жұртшылық өкілдерімен кездесу өткізеді деп жоспарлануда. Шығыс Қазақстан облысы. ----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

– «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы жүзеге асырыла бастағаннан бері шағын жəне орта бизнестің 400 нысанына 7 миллиард теңге қолдау көрсетілген. Кəсіпкерліктің белсенді нысандары 60 пайызға өскен. Мұндай көрсеткіш, əрине, қуантады. Мен Бурабайда өткен шетел Инвесторлары кеңесінде кəсіпкерлікті дамытуға байланысты бірқатар жеңілдіктерді жарияладым. Жаңа салынған кəсіпорынға 8-10 жылға дейін салық салынбайды. Шетелден жұмысшы жəне маман шақыруға мүмкіндік бар. Зауыт толық салынып болғаннан кейін жұмсалған қаржының бір бөлігін қайтару да қаралған. Ал барлық инфрақұрылымды жүргізуді мемлекет мойнына алып отыр. Менің шешіміммен шағын жəне орта бизнесті қолдауға 1 триллион теңге бөлінді. Адамдарды, соның ішінде, жастарды еңбек етуге үйрету керек. Қазір барлық салалар бойынша мемлекетік бағдарламалар қабылданды. Еңбек етемін деген адамға жұмыс табылады. Жұмыс істейтіндердің нашар тұруына болмайды. Мен ақтөбеліктердің жағдайының жақсы екенін білемін. Сол

үшін мемлекет барлық жағдайды жасауда, қолдау көрсетуде. Осыны халық айқын сезінуі керек, – деп қорытты сөзін Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев. Содан кейін Мемлекет басшысы кездесуге қатысушылармен емен-жарқын əңгіме-дүкен құрды. Елбасы пайдалануға берілген кəсіпорындардың жобалық қуатына шығуына, қала маңында азықтүлік белдеуін жасауға, əлеуметтік салаға бөлінген қаржының игерілуіне

байланысты сауалдарға жауапты лауазым иелерін тұрғызып, нақты жауап алды. Н.Назарбаев облыста жасалып жатқан жұмыстарға жоғары баға берді. Облыс əкімі Архимед Мұхамбетовтің іскер басшы екенін, өз міндетін абыроймен атқарып келе жатқанын атап өтті.

Ќала сыртындаєы шаєын шаћар

Нұрсұлтан Назарбаев Ақтөбе облысына сапары кезінде құрылысы 2012 жылы басталған «Нұр Ақтөбе» тұрғын үй алабына келді. Президент кешенді аралау кезінде өңірдегі барлық тоғыз бағыт бойынша табысты жүзеге асырылып, жыл сайын көлемі артып келе жатқан тұрғын үй бағдарламасымен танысты. Тек өткен жылы ғана 460 мың шаршы метрден астам тұрғын үй пайдалануға беріліп, нəтижесінде 4371 отбасы жаңа қонысқа ие болды. «Тұрғынүй құрылыс жинағының» арқасында 1131 отбасына 100 мың шаршы метр алаңға құрылыс салынды, «Самұрық-Қазына» АҚ» ҰƏҚ (32,2 мың шаршы метр) арқылы 560 отбасы жаңа пəтерге қоныстанды. 2014 жылы барлық қаржыландыру көздері арқылы 465 мың шаршы метр тұрғын үй алаңын пайдалануға беру көзделіп отыр. Қала əкімі Ерхан Омаров тұрғын үй аудандарының құрылысы бойынша атқарылып жатқан жұмыстарды баяндады. Бес шағын ауданнан тұратын тұрғын үйлердің биіктігі 9-дан 25 қабатқа дейінгі аралықта болады, тұрғындар саны шамамен 250 мың адамды құрайды. Болжам бойынша құрылыс 15-20 жылда аяқталады. Əр шағын ауданда 1000-1200 орынға арналған 2 мектеп жəне 280-320 орындық 4 мектепке дейінгі балалар мекемесін салу қарастырылған. Қазіргі уақытта мектеп жəне балабақшаның құрылысы жүргізіліп жатыр, олар 2014 жылдың соңында аяқталады. Тұрғын үй алабы барлық инженерлік инфрақұрылыммен, қоғамдық тамақтану орындары жəне əлеуметтік-мəдени, сауда нысандарымен қамтылады. Саябақ аумағында барлық инфрақұрылымы жүргізілген балалар алаңы, аттракциондар жəне жабық стадион, мəдениет мекемелері – мұражай, театр, кітапхана орналасады. Нұрсұлтан Назарбаев Ақтөбе қаласында салынып жатқан осы жаңа тұрғын үй алабының құрылыс жұмыстары барысымен танысып, оның макеттік үлгісін көрді. Бұл ретте құрылыс жобасын сынға алып, оны заманауи архитектуралық талаптарға сəйкестендіру қажеттігін айтты. – Сіздерге осындай ауқымды тұрғын үй алабын салудың бірегей мүмкіндігі туып отыр, сондықтан бұл міндетке барлық жауапкершілікпен қараған жөн. Архитектуралық əралуандықты қамтамасыз етіп, ең жоғары стандарттарды ескеру керек, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Ақтөбе облысы.


3

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

ЕЛ ЖƏНЕ ЕЛБАСЫ Төрехан МҰҚАНОВА, «Алтын алқа» иегері:

«Береке-бірлігіміздіѕ ўйытќысы» Біздің қатарластарымыздың барлығы еңбекпен етене өсті. Жұбайым Жұмабай екеуміз де ел қатарлы еңбек еттік. Кеңшардың бір отар қойын бағып, халқа дерімізше өмір сүрдік. Ең бек ете жүріп, он бала өсіріп, тəрбиеледік. Балалардың барлығы да еңбектің дəмін татып өсті. Қазір əрқайсысы бір-бір шаңырақ иесі. Бір жақсысы, ұшқан ұяларында жиі бас қосып, біздің жағдайымызды ойлап тұрады. Ана үшін ең қажеттісі де осы емес пе? Немере, шөбере сүйіп отыр мын. Егеменді еліміздің гүлденіп, көркейіп келе жатқанын көріп, кеудемді қуаныш кернейді. Балалардың бəрі де жұмыс істейді, тұрмыстары жақсы. Соның барлығы еліміздегі береке-бірліктің арқасы екенін ана ретінде сезінемін. Ананың тілегі қашанда бейбіт өмір, ұрпағының амандығы ғой. Шүкір, біздің Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бұған толық жағдай жасап отыр. Жыл сайын тұрмысымыз түзеліп, жағдайымыз жақсарып келеді. Зейнеткер болған соң, өз тұрғыластарымның да пікіріне құлақ түре жүремін. Барлығының айтары Елбасына деген ризашылығы дер едім. Немерелеріміз жаңа мектептерге барып, терең білім алып жатса, жыл сайын зейнетақымыз өсіп, өзімізге сапалы медициналық қызмет көрсетіліп жатса, бізге бұдан артық не керек. Қазір Елбасының ұтырлы саясатының арқасында жаңа кəсіпорындар салынып, ашылып жатыр. Бұл – балалар үшін жаңа жұмыс орны деген сөз. Яғни еңбек етемін деген адамға жұмыс табылады. Жұмысы болса, жастар да ұлы көшке ілеседі деп ойлаймын. Біз еңбектің бейнетін көріңкіредік,

əрине. Бірақ, егеменді еліміздің даму екпінін көріп, кəдімгідей марқая мыз. Арқаға Аста наны көшіргенде көңіліміз күптілеу болғанын жасы рудың да реті жоқ. Ал Астананы өз көзіммен көрген нен кейін Елбасының ғажа йып бастамаларының баян дылығына имандай ұйыдым десем, артық айтқан дық болмас. Сəулеті келіскен елорданың келбеті кісі қызыққандай екен. Бұл – менің жүрекжарды пікірім. Біз барымызды бағалай білуіміз керек. Байтақ еліміздің ертеңін ойлап, іс қылып жүрген Елбасымыздың əр қадамы туған жерімізді көркейту, егеменді елімізді дамыған елдер қатарына жеткізу екенін барша халық түсінеді. Біз елдегі игілікті аңғарып отырмыз. Сарабдал саясаты мен ұлттық ұстанымын əлем мойындаған Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың ел үшін жасаған еңбегі ұшан-теңіз. Оны қарапайым халық көріп те, біліп те отыр. Күні кеше ауылдан үдере көшкен халық қазір шамасы келсе, ауылға баруға, мал өсіруге ынталы. Яғни елдегі берекенің бағы жана бастағаны. Елбасының халыққа жасаған жақсылықтары жетерлік. Сондықтан да, Президентке деген сүйіспеншілік жоғары, ықылас ыстық. Мен де сол көптің бірі ретінде Нұрсұлтан Əбішұлына игі тілегімді арнап отырамын. Ертеңіміздің кепілі, бүгініміздің берекесін келтірген Елбасы алда да тəуелсіз мемлекетімізді тың табыстарға бастайтынына сенімім мол. Осындай бақуатты тұрмыс пен бейбіт өмірге жағдай туғызып отырған Елбасына аналық алғысым шексіз. Ақтөбе.

Мəмбет БИГЕЛДИЕВ, «Өзенмұнайгаз» АҚ-тың мұнайшысы:

«Жас ґмірімдегі жарќын сəттердіѕ бірі» Қазақстан, Тəуелсіздік, Астана! Осы үш ұғымның халқымыздың санасына үлкен жаңалықтың, ұран мен рухтың, еркіндік пен ерліктің белгісіндей нық орнағандығы қуантады. Кешегі толарсақтан саз, тобықтан су кешкен, еңсесін ел деп көтеріп, көзін келешек деп ашқан қайран бабалардың арманы да осы емес пе?! Қазақтың көсілген Сарыарқасының төрінде Астананың бой көтеруі де биік бірлік пен асқақ арманның нышаны деп айтуға болады. Көптеген елдің шаңырағы шайқалып, берекесі кеткен

кездері Тұран даласында тыныштық орнауы кім-кімді де қызықтыратыны хақ. Қазақ даласының оңтүстігі мен солтүстігінің, шығысы мен батысының ыстық ықыласы, адал ниетінің бір арнаға – елдік мұрат пен елордасы – Астанаға түйісуі баршамыздың жанымызға шуақ, қанымызға қуат береді. Осынау болашаққа бет бұрған, келешектің шыңына ұмтылған ұлы көштің қарқын алып қарыштауында мұнайын бұрқақтатып, мерейін асырған Маңғыстау өлкесіндегі мұнайшылардың үлесі зор деп айта аламын.

Нұрзия АТАЕВА, Мойынқұм ауданы əкімдігі кеңсе бөлімінің басшысы:

«Президенттіѕ ќолын ќысып їлгеріп едім» 2012 жылдың қараша айында өткен «Жас Отан» жастар қанатының ІІ съезінде жастардың Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа деген қошеметін, риясыз көңілін сөзбен жеткізу қиын. Президенттің, əсіресе, қарапайымдығы ерекше рухтандырады. Съезде барлық саланы қамтып, алда атқарылар шаруаларды саралап берген Елбасы сөз соңында жастармен естелік суретке түсті. Жанына жарыса барған жастарды жауапты тұлғалар тоқтата алмады. Мүмкіндікті қалт жібермеген жастардың қатарынан бой көрсетуім бір мақсатымның орындалғаны еді. Тау тұлғаның мысы басып, қатты қобалжыдық. Көңілімізге қарап, сəл кідіріп қалған Президенттің қолын қысып, «Аман болыңыз!», деп айтып үлгердім. Міне, жастардың Нұрсұлтан Əбішұлына деген, керісінше, Елбасының жастарға деген қошеметі, құрметі шарықтаған сол сəт санамызда сайрап тұр! Елдің егемендігін, Тəуелсіздіктің тұғырлылығын, экономиканың қуаттылығын, халықтың əл-ауқатын нығайтып, жастарын алғырлыққа баулыған Елбасына қашанда тілектес болу менің азаматтық парызым

деп білемін. Себебі, дəл қазіргі уақытта жастар саясатына деген қолдаудың аяққа нық тұрып, берекесі артып тұр. Елбасы ел экономикасының дамуына бірден-бір үлес қосатын маңызды салалардың тізгінін жас мамандарға ұстатуы күн санап артып келеді. Əрине, бұл дегеніңіз, жастарға деген үлкен сенімділіктің бастауы. Қабілеті барға, қолынан іс келетінге түрлі бағдарламаларды алға тартты. Мəселен, жас толқынның білімі мен білігін ұштастыратын «Болашақ» бағдарламасы талай жастың арманына қанат бітірді. Кейінгі жылдары жоғары жəне арнаулы орта білімді тəмамдаған жас мамандар үшін зор сұранысқа ие болған «Жастар іс-тəжірибесі» жобасының да шарапаты мол. Жұмыс таппай, сергелдеңге түскен оқу бітірушілер осы жоба арқылы 6 ай мерзімде түрлі мекемелерде тəжірибеден өтіп, жұмысқа орналасуға мүмкіндік алып отыр. Міне, қамқорлық пен жанашырлықты түсінген адамға Елбасының еңбегі ұшантеңіз. Жамбыл облысы.

Ғылым мен өнерді өрістетіп, əркез Елбасы жолдауларына үн қосып, ауызбірлік пен адамгершіліктің алаңынан табылатын да осы мұнайшы азаматтар. Осы жылы көптеген мұнай мекемелерінде жастар ұйымы құрылып, өзара пікір алмасып, қайырымдылық пен қажырқайраттың туын желбіретті. Мұнайшы жастардың қай кезде де бас біріктіріп, еңселі түрде тізе қосуы ел ертеңіне деген сенімді нығайта түседі. Менің Астанаға алғаш 2001 жылы жолым түсті. Ол кезде мен студент болатынмын. Қазақстан Республикасының Тəуелсіздігіне 10 жыл толу мерекесіне орай ұйымдастырылған шығармалар байқауында жүлдегер атанып, осы жетістік нəтижесінде Астанаға бару құрметіне ие болдым. Осы жолы, яғни «Тəуелсіздік мерекесі» деп аталатын қасиетті мереке қарсаңында Елбасымыз Н.Ə.Назарбаевпен кездесу мəртебесіне ие болдым.

Кездесу барысында Президентіміздің қолын алып, амандасқан сəтте өзімді азамат ретінде үлкен жауапкершілік күтіп тұрғандығын сезіндім. Бар ынта-ықыласымен қатар, үлкен кемеңгерлік бейнесін таныта сөйлеген Елбасы біздерге үлкен үміт артатындығын айта отырып, өзінің болашақтағы жоспарларымен бөлісті. Жас өмірімдегі əсерлі сəттерге жататын осы оқиға менің өз жолымды табуға көп ықпал етті деуге болады. Əлі де талай атқарылар істер, жасалар шаралар жетерлік. Бастысы – жолымыз ашық, бағытымыз айқын, болашағымыз жар қын. Ертеңгі ұрпақ мақтана тындай, дариядай дархан, қариядай кемел ел қалыптастыру бүгінгі біздің қолымызда екендігін ұғынсақ, азаматтық жауапкершілік, перзенттік парыз салмағы мен маңызы сезіле түседі.

Илахун ЖАЛИЛОВ, Алматы қалалық ұйғыр этномəдени бірлестігінің мүшесі, ақын:

«Ќазаќстан – баршамыздыѕ ќорєанымыз»

Маңғыстау облысы, Жаңаөзен қаласы.

Астанасына қарап елін тануға болатыны шындық. Біздің Отаны мыздың елордасы – Астана қаласы егемен еліміздің келбетін бейнелейтін алып шаһарға айналып отыр. Еліміздің бас қаласы ұлттық мəдениеттің орталығына айналғаннан бері ел тұрғынд арының ғана емес, алыс-жақын шетел азаматтарының да назарын өзіне қаратып келеді. Əлбетте, біздің сүйікті Астанамызды бір көрген шетелдік қонақ оның сұлулығы мен көркемдігіне тамсанып, таңданатыны сөзсіз. Себебі, Қазақстан егемендік алғанына жиырма жылдан жаңа асса, елорданың ел астанасына айналғанына 16 жыл ғана толып отыр. Бүгінгі таңда біздің экономикадағы, саясат пен мəдениет, білімғылымдағы жетістіктерімізге, соның ішінде, Астана қаласының ғажа йып өсіп-өркендеп, дүние жүзін дегі ең алдыңғы қатарлы қала лар сапына кіруге батыл қадам жасап келе жатқанына бүкіл əлем таңдана назар салуда. Бұл жетістіктер, ең алдымен, келешекті болжай білетін, ақылды да парасатты Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасы жəне тікелей басшылығымен жүзеге асқан ғаламат жаңалық екенін айту керек. Астана – егемен Қазақстанның

орталығы, мемлекеттік сипатымыздың белгісі. Ғасырлар бойы халқымыз армандаған тəуелсіздік, еркіндік, бостандықтың символы. Қазақстандықтардың шын мағынасындағы жүрегі жəне мақтанышы екені сөзсіз! Астана шартарапқа жайылып, биікке өрлеп өсуде. Аз жылдар ішінде ғажайып ғимараттар бой көтерді. Аспанмен бой таласқан биік ғимараттар – «Бəйтерек», Бейбітшілік жəне келісім сарайы, басқа да архитектуралық ансамбльдер, əкімшілік кешендер, «Астана Опера» опера жəне балет театры, тұрғын үйлер, мəдениет, спорт нысандары қала көркіне көрік қосып тұр. Бұл нысандар бір-біріне ұқсамайды. Əрқайсысы архитекторлық ерекшелікке ие. Мұндай ерекшеліктер дүниежүзінің басқа қалаларында сирек кездессе керек. Астана келешекте дүниежүзілік туризмнің орталығына айналуы үшін барлық мүмкіншіліктерді пайдалануды көздеп отыр. Сондайақ, дүниежүзілік мəдениет орталығына айналмақшы. Астана еліміздегі 140-қа жуық ұлт өкілдерінің басын біріктіріп, оларды бір отбасының мүшелері сияқты тату өмір сүруге кепілдік берумен қатар, дүние жүзі халқының бейбітшілік, өзара түсіністік орнату жолында да үлкен жұмыстарды жүзеге асыратын орталыққа айналды. Біз ғажайып бір дəуірдің, өте үлкен өзгерістердің куəгерлері болып отырмыз. Біздің көз алдымызда адамдарымыздың күш-жігерімен жаңа мемлекет бой көтеріп, кə ме летке толуда. Бұл – біздің көпұлтты халқымыздың бірлігінің, татулығының, бір мақсатты көздеп əрекет етуінің, еліміз Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың дана басшылығының нəтижесі. Біз өзіміздің Президентімізбен, оның тіке лей басшылығымен дүниеге келген Астана қаласымен мақтанамыз. АЛМАТЫ.


4

www.egemen.kz

Парламентаралыќ байланыстар жайы ќаралды (Соңы. Басы 1-бетте). Иордания Сенатының Төрағасы өз кезегінде соңғы жылдарда өзінің елінде жүзеге асырылып жатқан саяси реформалар жəне адами капиталды дамыту шаралары, медициналық туризм саласындағы Иордания жетістіктері туралы əңгімеледі. Ол, сондай-ақ, Таяу Шығыстағы жағдай жəне жақын елдердегі қақтығыстар мен дағдарыстарды бастан кешкен босқындардың ағылуына байланысты Иорданиядағы гуманитарлық ахуал туралы ойларын ортаға салды. Оның айтуынша, көші-қон салдарынан ел халқының 20 пайызы шамасын көшіп-қонушылар құрап отыр. Кездесу қорытындысы бойынша журналистермен кездесуде Абдур-Рауф Салем Рауабде өзінің сапары туралы əсерлерімен бөлісті. «Біз бұрын Қазақстан туралы кітаптардан оқып, бұқаралық ақпарат құралдарынан білген болсақ, бүгін сіздердің елдеріңіздің жетістіктерін көзбен көрдік əрі жоғары бағалап отырмыз. Сіздер қазіргі замандағы мемлекет құра алдыңыздар жəне қоршаған ортамен ізгі ниетті қарым-қатынастар орната алдыңыздыр. Оның бəрі Президент Н.Назарбаевтың дана басшылығының, Үкіметтің жəне Қазақстанның қарапайым халқының күш-жігерінің арқасында жасалды», деді ол. Оның айтуынша, «Иордания Қазақстанды Еуропа мен Азияның қақпасы ретінде қарастырады, дəл сол сияқты Қазақстан да Иорданияны Таяу Шығыс аймағының қақпасы ретінде қарастыра алады». Иордания Парламенті делегациясының сапары 27 маусымға дейін созылады. Сапар барысында Астана, Алматы жəне Бурабайда кездесулер мен шараларға қатысу көзделген.

Кеше Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев Сочиде Еуразиялық экономикалық комиссия кеңесінің кезекті отырысына қатысты, деп хабарлады ПремьерМинистрдің баспасөз қызметі.

Ынтымаќтастыќ əлеуеті арта тїспек Күн тəртібінде еуразиялық интеграцияны одан əрі дамытудың неғұрлым көкейкесті мəселелері қаралды. Атап айтқанда, Армения Республикасының Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа қосылуы жөніндегі шарттың жобасы, Қырғыз Республикасының еуразиялық интеграциялық жобаға қосылуы бойынша одан арғы жұмыстарының барысы, сондай-ақ, үстіміздегі жылғы мамырда қол қойылған Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) туралы шартты жүзеге асыру жөніндегі одан арғы жұмыстар талқыланды. Қабылданған шешімдер интеграциялық бірлестіктердің ашықтығын кезекті рет растап берді. Оның сыртында, Кеңес отырысында ЕАЭО туралы шарттың ережелерін жүзеге асыруға бағытталған актілерді əзірлеу бойынша бірлескен қызметтің шешуші аспектілері, Кеден одағы шеңберінде МДП конвенциясын қолдану, сондайақ, Астана қаласындағы ЭКСПО-2017 жобасын жүзеге асыру мəселелері талқыланды. Бүтіндей алғанда, Кеңес мүшелерінің пікірлерінше, қабылданған шешімдер елдердің интеграциялық бірлестіктегі өзара іс-қимылдарының əлеуетін одан əрі тиімді жүзеге асыруға бағытталған.

24 маусым 2014 жыл

Ыќпалдастыќты арттыру жолында Парламент Мəжілісінде палата Төрағасы Қабиболла Жақыпов пен Иордания Парламенті Сенатының Спикері Абдур-Рауф Рауабде кездесіп, парламентаралық ынтымақтастықты одан əрі нығайту болашағын талқылады, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі. Тараптардың, пікірінше екі ел басшыларының тұрақты кездесулері қос ел ықпалдастығының дамуына серпін беріп, бүгінгі күні өзара достық жəне берік əріптестік орнаған. Мəжіліс Спикері Таяу Шығыста тұрақтылық пен бейбітшілікті қамтамасыз етуде аталған мемлекет рөлін жоғары бағалай келіп, Иорданияның əлеуметтік-экономикалық жəне саяси реформалар жолындағы жетістіктеріне тоқталды. Қабиболла Жақыпов Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың халықаралық бастамаларына, оның əлемде бейбітшілікті қамтамасыз етудегі маңыздылығына айрықша назар аудара келіп: – Осы ретте иорданиялық тараптың ядролық қаруды таратпауға қатысты қазақстандық бастамаларға көрсетіп жатқан қолдауын өте жоғары

Елдік баєдарлама талќылануда Кеше Тəуелсіздік сарайында Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының Қазақстанға арнайы дайындаған елдік бағдарламасы талқыланды. Оған аталған ұйымның қызметкерлері мен еліміздегі бірқатар ведомство басшылары қатысты. «Егемен Қазақстан».

Шараның бірінші бөлімі аяқталған соң Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев пен Экономикалық ықпалдастық жəне даму ұйымының Сыртқы байланыстар жөніндегі хатшылығының директоры Маркос Бонтури бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің алдына шықты. Министр бірінші сөз кезегін мəртебелі қонаққа берді. Қонақтың сөзіне қарағанда, елдік бағдарлама ұйымға да, Қазақстан мемлекетінің еркін дамуына да үлкен мүмкіндіктер тудырмақ. Қазақстан осындай бағдарламаны жүргізуге арнайы таңдалған төрт мемлекеттің бірі болып табылады. Осы орайда Қазақстанның елдік бағдарламасы Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы мен Қазақстан арасындағы қатынастарды əрі қарай нығайтуға ықпал етеді деп үміттенеміз. Сөйтіп, сіздердің елмен арадағы қатынастарға айрықша мəн береміз. Бұл тұрғыда аталған бағдарлама өзара тиімді болатынына сенімдімін.

Кеше елордадағы Орталық коммуникациялар қызметінде Қырғызстан-Астана» этномəдени бірлестігінің төрағасы Шавкат Исмаиловтың, «Стоматология оқу-консультация орталығы» ЖШС директоры Аслан Жангереевтің, «Ғылыми-өндірістік трансфузиология орталығы» директорының медициналық жұмыстар жөніндегі орынбасары Шайжамал Мұсабекованың, сондай-ақ, Менеджмент жəне бизнес колледжі директорының орынбасары Раушан Бектұрсынованың қатысуымен брифинг өтті. «Егемен Қазақстан».

Брифинг барысында Астана күнін мерекелеу аясындағы əлеуметтік жобалар мен қайырымдылық акциялары таныстырылды. Мысалы, Шавкат Исмаиловтың мəлімдеуінше, мамыр айының 24інде елордадағы Шəмші Қалдаяқов атындағы көшенің саябағында қалалық əкімдіктің көмегімен 150 шақты адам ағаш көшеттерін отырғызған. «Біз Астана қаласының Ардагерлер кеңесі, Қазақстан Респуб ликасының Кəсіподақтар федерациясы жəне «Жасыл ел» жас тар қозғалысымен бірлесе отырып мамыр айында «Достық аллеясын» құру туралы ұсыныс жасаған болатынбыз. Мамырдың 24-інде бұл бастамамыз іске асып, ағаштар отырғызылды. Осы акция арқылы біз Астанаға тек махаббат сезімімізді көрсетіп қана қоймай, жастарды отаншылдыққа баулуды көздедік», – деді Ш.Исмаилов. Өз кезегінде Аслан Жангереев «Аппақ қардай күлкі денсаулық көрсеткіші» акциясының ұйымдастырылғанын жеткізді. Оның айтуынша, Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігімен бірлесе отырып, бұл акцияда 200-ге жуық отбасына, жалпылай алғанда, 551 адамға тегін қызмет көрсетілген. Сонымен қатар, Аслан Төлеушеұлы аталмыш акциядан өзі басқаратын орталық жыл бойы аз қамтылған жəне көпбалалы отбасылардағы 18 жасқа дейінгі балалар мен екі қабат əйелдерге тегін қызмет көрсететіндігін айтып өтті.

Алдағы алты айда біз қазақстандық достарымызбен тығыз байланыста жұмыс істейтін боламыз. Осы бағыттағы жұмыстар бағдарламаны пысықтауға негізделеді, деді ол. Қазақстан Республикасы мен Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы арасындағы 2015-2016 жылдарға арналған ынтымақтастықтың елдік бағдарламасы жобасын талқылау жұмысы əлі де жалғасын тауып, жыл соңына дейін келісіліп, содан кейін ғана қол қойылатын болады. Мұны Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі айтты. Елдік бағдарлама ЭЫДҰ-ның ұйымның құрамына кірмейтін елдермен өзара іс қимылдарының жаңа құралы болып табылады. Бұл бағдарлама алғаш рет төрт мемлекетке ғана дайындалып отыр. Қазіргі уақытта Елдік бағдарлама жобасы мемлекеттік басқару, фискальдық саясат, бəсекеге қабілеттілік, іскерлік ахуалды жақсарту жəне тұрақты даму сынды салалардағы бірлескен бастамаларды жүзеге асыруды қарастырады. Бұл тізім əлі де ұзара түсуі ықтимал», деді министр.

Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ,

Жиын барысында Шайжамал Мұсабекова «Сенің бір тамшы қаның біреуді ажалдан арашалайды!» акциясы туралы айтып берді. «Астана күнін мерекелеуге арналған акциялар шеңберінде өткізілген акцияда 310 адам ақысыз қан тапсырды. Осы негізде біз дайындаған 120 литр қан 75 азаматқа көмектесе алады. Бұл нағыз ізгіліктің көрінісі», –деді Ш.Мұсабекова. Сондай-ақ, Ш.Мұсабекованың айтуынша, акция халықтың назарын донор болу қажеттілігіне аудару үшін ұйымдастырылған. «Біріншіден, донорлық – бұл саламатты өмір салты. Тек дені сау адам ғана донор бола алатындықтан, біз оларға барынша қатаң талаптар қоямыз. Біз жыл сайын шамамен 3536 мың литр қан дайындаймыз. Ал қан тапсыру үшін еліміздің 40-45 мыңнан астам азаматтары келеді. Бүгінгі таңда бізде донорлықтың үш түрі бар: тегін, туысқандық жəне кадрлық. Соңғысы бойынша тұрақты түрде қан тапсыратын адамдардың арнайы тобы жасақталған. Ал тегін донорлық 50 пайызды құрайды. Қазіргі кезде дамыған елдер тегін донорлыққа көшіп отыр. Біз де донорлықтың осы түрін қолға алуымыз керек», – деді Ш.Мұсабекова. Астаналық студенттердің Қала кү нi не орай қарттар мен мүгедек тер үйiн де қайырымдылық акциясын өткiзiп, тегiн шаш алу қызметiн ұсын ғанын Раушан Бектұрсынова баяндады. Оның айтуынша, мұндай шара алдағы уақытта аз қамтылған тұрғындар үшiн де ұйымдастырылуы мүмкiн.

Фракция тґралќасыныѕ кеѕейтілген отырысы «Нұр Отан» партиясының Орталық аппаратында Парламент Мəжілісіндегі «Нұр Отан» партиясы фракциясы Төралқасының «ҚР Парламенті Мəжілісіндегі «Нұр Отан» партиясы фракциясы мен мəслихаттардың өзара қарымқатынасының өзекті мəселелері» тақырыбына арналған кеңейтілген мəжілісі өтті. Мəжіліс жұмысына «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыр жан Байбек, Парламент Мəжілі сінің вицеспикері, партияның Мəжілістегі фракциясының жетекшісі Дариға Назарбаева, фракция төралқасының мүшелері, Сайлауалды тұғырнама бағыттарының партиялық жəне өңірлік тəлімгерлері, сондай-ақ, селекторлық байланыс арқылы партия филиалдарының басшылығы, мəслихаттардағы партия фракцияларының жетекшілері, мəслихаттар хатшылары қатысты. Шараның ашылуында сөз алған Бауыржан Байбек фракция ның барлық бастамалары мен заң жобаларының партиялық Сайлауалды тұғырнама міндеттерін іске асыруға бағытталғанын айрықша атады. «Сайлауалды міндеттемелерді іске асырудың аясында партия 12 заңның қабылдануына атсалысты. Заң жобаларына енгізілген түзетулер мен өзгертулердің 90%-ға жуығы «Нұр Отан» партиясы фракциясының мүшелері тарапынан қолға алынды. Ағымдағы сессияда нұротандық депутаттар 10 заң жобасын ортаға салып, 131 депутаттық сұраным жасады», деді Б.Байбек. Өз кезегінде Дариға Назарбаева «депутаттық корпустың

ҚАЗАҚСТАНДА ЖАСТАР САЯСАТЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ САЛАСЫНДАҒЫ КОНСУЛЬТАТИВТІК-КЕҢЕСУ ОРГАНДАРЫ МЕМЛЕКЕТТІК ЖАСТАР САЯСАТЫН ЖАСАУ МЕН ЖЕТІЛДІРУ БОЙЫНША ҰСЫНЫМДАМАЛАРДЫҢ БАСТЫ ҮНҚАТЫСУ АЛАҢЫ 2008 жылдан бері Кеңестің

Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Жастар саясаты жөніндегі кеңес

мəжілісі өткізілді

Кеңестің жеке құрамы Қазақстан Республикасының Президентімен бекітіледі

2012 жылы Кеңес жұмысының жаңа пішіні таңдалды – əлеуметтік салаға жауапты қалалар мен аудандар əкімдерінің орынбасарларын, жастар істері жөніндегі кеңес хатшыларын, жастар ұйымдары мен оқу орындарының жастар істері жөніндегі комитетінің өкілдерін шақыру арқылы көшпелі мəжілістер өткізу Кеңестің көшпелі мəжілістері Қарағанды, Астана, Шымкент, Павлодар қалаларында, Шығыс Қазақстан, Батыс Қазақстан жəне Атырау облыстарында өткізілді

Кеңестің өңірлік семинартренингтерін, түрлі топтардағы жастармен кездесулер өткізу тəжірибесі енгізілді

2012 жылдан бастап Кеңестің Хатшылығы жұмыс істейді Кеңес Хатшылығының ресми сайты құрылды – www.zhaskenes.kz ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖƏНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ ЖАНЫНДАҒЫ ЖАСТАР ҰЙЫМДАРЫН ДАМЫТУ ЖӨНІНДЕГІ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІ Үйлестіру кеңесіне кіретіндердің құрамы орталық мемлекеттік органдар өкілдері жастардың үкіметтік емес ұйымдарының мүшелері

2013 жылы Үйлестіру кеңесінің

мəжілісі өткізілді

БАРЛЫҚ ДЕҢГЕЙДЕГІ ƏКІМДЕР ЖАНЫНДАҒЫ ЖАСТАР ІСТЕРІ ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕСТЕР Барлық өңірлерде барлық деңгейдегі əкімдер жанындағы Жастар істері жөніндегі кеңестер жұмыс істейді Кеңес құрамына жастардың үкіметтік емес ұйымдарының, оқу орындарының, өндіріс кəсіпорындарының басшылары, барлық деңгейдегі мəслихаттар депутаттары жəне басқалар кіреді

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖАСТАР САЯСАТЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ САЛАСЫНДА ХАЛЫҚАРАЛЫҚ КЕҢЕСУ ИНСТИТУТТАРЫНА ҚАТЫСУЫ ТƏУЕЛСІЗ МЕМЛЕКЕТТЕР ДОСТАСТЫҒЫНА ҚАТЫСУШЫ МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ ЖАСТАР САЯСАТЫ ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕСІ

Кеңес 2005 жылы Мəскеу қаласында қабылданған ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің жастармен жұмыс саласындағы ынтымақтастық туралы келісімді жүзеге асыру үшін құрылған Əрбір келісімге қатысушы мемлекет Кеңесте бір дауысқа иелік етеді

Кеңестің мəжілісі 2014 жылдың қазанында Алматы қаласында өтеді

ШАНХАЙ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ҰЙЫМЫНЫҢ ЖАСТАР КЕҢЕСІ ШЫҰ Жастар кеңесінің мүшелері

Қазақстан

Қытай

Қырғызстан

Ресей

Тəжікстан

Өзбекстан

ШЫҰ Жастар кеңесінің құрылтайшылары ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің ұлттық жастар ұйымдары болып табылады, олардың арасында: «Нұр Отан» партиясының «Жас Отан» ЖҚ мен Қазақстан жастарының Конгресі бар АЗИЯДАҒЫ ӨЗАРА ІС-ҚИМЫЛ ЖƏНЕ СЕНІМ ШАРАЛАРЫ ЖӨНІНДЕГІ КЕҢЕСТІҢ ЖАСТАР КЕҢЕСІ

Кеңес жылдың сəуірінде құрылған

АӨСШК-нің Жастар кеңесінде əрбір мүше елден екі адамнан өкілдік ететін болады

Кеңестің алғашқы мəжілісі 2014 жылдың тамызында Шығыс Қазақстан облысында өтеді

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің деректері бойынша

қызметі, жұмыс істеу тəсілі мен əді сі қоғамның рухы мен даму үрдісіне жəне Мемлекет басшысы реформаларының мағынасына сəйкес келуі керек» екенін атап өтті. Жиын қатысушылары сайлауалды уəделердің ойдағыдай орындалып жатқанын сөз етті. Айталық, 2013 жылдың қорытындысы бойынша партия Тұғырнамасының 47 көрсеткішінен (70%) оңды нəтижеге қол жеткізілген. Бұл – 2017 жылға дейін есептелген жоспар. Оның ішінде 11 көрсеткіш (16%) уақытынан бұрын орындалды. Партияның Саяси кеңес бюросы Сайлауалды тұғырнаманың іске асырылуын қадағалаудың кешенді əрі жүйелік шараларын əзірледі. Осы бағыттың аясында партиялық тəлімгер тарапынан Тұғырнама басымдықтарын атқарушы органдардың іске асыруын бақылау бойынша бірқатар ұсынымдар берілді. Отырыс барысында қаты сушылар Парламент Мəжілісінде жəне мəслихаттарда партиялық фракцияның өзара іс-қимылының жетілдіріле түскенін атап өтті. Өз кезегінде, бұл Сайлауалды тұғырнаманың орталықта жəне жергілікті жерлерде табысты іске асырылуының жүйелілігін қамтамасыз етуге тиіс. Мысалы, барлық деңгейдегі мəслихаттар

депутаттарының 97 пайызы (3218 адам) «Нұр Отан» партиясының мүшелері болып табылады. Бейне-конференция пішіні үлгісінде аймақтардың өкілдері заңнаманы жетілдіру туралы ұсыныс жасады, партиялық кураторлардың қызметі, депутаттардың тұрғындармен жұмыс істеуі, фракция мен партия филиалдарының өзара қарым-қатынасы мəселелерін қозғады жəне партияның Сайлауалды тұғырнамасының орындалуы бірлесіп істеген жұмыстың басты нəтижесі болуы тиістігін атап өтті. «Қазақстан-2050» Стратегиясының басты басымдықтарын іске асырудың аясында Сайлауалды тұғырнамада партия фракциясының нақты партияішілік байланысын арттыру аса маңызды. Яғни, ел аумағындағы əртүрлі деңгейдегі құзырлы органдар аясындағы қарым-қатынас үлгісін оңтайландыру зор маңызға ие. Бұдан бөлек, Сайлауалды тұғырнаманың іске асырылуының ашықтығын қамтамасыз ету үшін сарапшы топтардың жұмысына азаматтық сектор өкілдері көптеп тартылуда. Мысалы, респуб ликалық деңгейде олардың бастамаларына – 50, ал, өңірлік деңгейде 250 ҮЕҰ қатысуда. Отырыс қорытындысы бойынша Парламент Мəжілісіндегі «Нұр Отан» партиясы фракциясы мен мəслихаттардың өзара қарымқатынасын арттыруға байланысты нақты шаралар белгіленді. «Егемен-ақпарат».

Саќшылар ќызметі маѕызды Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Мереке ќарсаѕындаєы ќайырымдылыќ

Айгүл СЕЙІЛОВА,

баға лаймыз. Сондай-ақ, Иордания Королі Абдалла II-нің Таяу Шығыста ядросыз аймақ құру жолындағы идеясын қолдаймыз, – деді. Абдур-Рауф Рауабде өз кезегінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың басшылығының нəтижесінде қол жеткізілген біздің еліміз дамуына жоғары баға берді. Сондай-ақ, Спикер Орталық Азия аймағындағы Қазақстанның маңызды рөліне тоқталды. Одан əрі Қ. Жақыпов өз əріптесін 2014-2015 жылдарға арналған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелерін сайлауда Иордания мемлекетінің жеңіске жетуімен құттықтап, жаңа табыстар тіледі. Мəжіліс Төрағасының атап өткеніндей, Иордания – Қазақстанның Таяу Шығыстағы жақын одақтастарының бірі. Сондықтан, біздің еліміз алдағы уақытта да екіжақты саудаэкономикалық, мəдени-гуманитарлық, сондай-ақ, парламентаралық өзара ісқимылды күшейтуге ниетті. – Біз иорданиялық əріптестерімізбен бейінді комитеттер деңгейінде ықпалдасуға дайынбыз. Жəне біздің парламенттеріміз арасында ынтымақтастық жөніндегі топ құру да маңызды болып табылады, – деді Қ.Жақыпов.

Астана қалалық ішкі істер департаментінде полиция күніне арналған мерекелік шара болды. Аталған шараны елордалық полиция басшысы, генерал-майор Амантай Əубəкіров ашты. Ол барша əріптестерін төл мерекелерімен құттықтап, сақшылар қызметі мен маңызын атап өтті. Сондай-ақ, ардагерлер кеңесінің төрағасы Е. Танабергенов те елордалық полиция қызметкерлерінің ерен еңбектерін бағалай келе, алғыс айтты. Сөйтіп, аталған мереке дəстүрге сай ең үздіктерді марапаттау рəсімімен жалғасты. Одан əрі «Қазақ елі» монументі алаңында жаңа автокөліктердің кілті табыс етілді. «Астана қаласы əкімдігінің арқасында жыл сайын елордалық полиция департаментінің жағдайы жақсарып келеді. Міне, бүгін соның тағы бір дəлеліндей, департаменттің жол-патрульдік полиция полкі отандық жаңа көліктермен толықты. Бұл жақсылықтардың бəрі Астанамызды одан əрі көркейте түсу үшін жəне адамдардың қауіпсіздігі мен тыныштығын қорғауға лайықты негіз болар сенім шаралары» деп атап өтті А. Əубəкіров. Бұл күн Қазақстан полициясын құрған жəне сол полиция қатарында

аянбай қызмет етіп жүргендерге алғыс жаудыру күні болды. Өйткені, қазіргі полицияда қызмет атқару – əділетсіздікпен күрес жолында өз кəсібіне адал адамдардың ғана қолынан келетін күрделі, сонымен қатар, қауіпті жəне аса жауапкершілігі зор міндет болып табылады. Қазақстан полициясы күнін мерекелеу патрульдік полиция полкі ерлер хорының 10-жылдығымен тұспа-тұс келді. Хордың құрамында кəдімгі кəсіби музыкант пен əнші ретінде танылған полицейлер бар. Хордың жетекшісі – республикалық конкурстардың дипломанты, Қазақ ұлттық өнер университетінің концертмейстері Ғалия Садымова. Хордың орындауында «Нұр Астана», «Полиция Маршы», «Сарбаз парызы» атты əндер шырқалды. Онда түрлі конкурстардың жеңімпазы, талантты ұжым – Астана қаласы ІІД-нің «Жігер» фольклорлық ансамблі де өз үлесін қосты. Сонымен қатар, Бауыржан Исаев, Меруерт Түсіпбаева, Маржан Арапбаева сияқты Қазақстан эстрада жұлдыздары полицейлерді құттықтап, əн шырқаса, астаналық филармония мен астана циркінің əртістері де өз өнерлерін ортаға салды. Мерекелеу бағдарламасында елорда аумағында жедел ахуалды

бақылайтын, қажет жағдайда бас бұзарларды бұлтартқызбай бұғаулайтын «Арлан» арнайы мақсаттағы бөлініс сарбаздары керемет өнер көрсетті. Сонымен қатар, қару-жарақ, арнайы экипировка жəне техниканы жасақтау, сондай-ақ, «Робинсон – R-44» тікұшағы көрсетілді. Оған қоса қызметтік-іздестіру иттерін жетектеген кинологиялық қызмет орталығының кинологтары ортаға шықты. Кинологиялық қызмет орталығында неміс, шығысеуропалық, қасқыр тұқымдас кəсіби дайындалған қызметтік иттері бар инспектор-кинологтар жұмыс істейді. Қызметтік-іздестіру иттерінің қатысуымен көптеген қылмыс түрлері ашылды. Мерекелеу аясында спорттық іс-шаралар: гір тасын көтеру, қоянқолтық ұрыс, жарыс, доп қағу, шахматтан өтетін блиц-турнир болып, жүлделі орын алған жеңімпаздар бағалы сыйлықтармен марапатталды. Бұл мереке шаттығынан балалар да қағыс қалмады. Оларға арнап, арнайы ойын алаңы жабдықталды. Балаларға арналған батуттар, ат үстінде серуендеу, Астана қаласы Қуыршақ театры аниматорларының жəне елорда циркі сайқымазақтарының қатысуымен қойылған көріністер көңілге нұр құйды.


5

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

АЖАРЫ АРАЙЛЫ АСТАНА

Үстіміздегі жылғы сəуір айында өткен елорданы одан əрі дамыту жөніндегі дəстүрлі кеңесте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Астананы бүгінде əлемдегі аса серпінді дамып келе жатқан қала деп есептейміз. Жеткен жетістіктер үлкен. Сонымен бірге, біз қазір бұдан да жоғары мəселелерді белгілеп, Астанамызды өмір сүруге ең қолайлы қалалардың біріне айналдыру жолында міндеттер қойып отырмыз», деп атап көрсетті.

Елорда энергетикалыќ инфраќўрылымыныѕ ертеѕі Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Елорданы тұрғындар үшін ең қолайлы қала ретінде одан əрі дамыту үрдісінде сапалы да сенімді инфрақұрылым қалыптастыруға бірінші кезекте басымдық берілуі керек. Бұл реттегі ең басты мəселе – қаланың тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін қажетті энергетикалық ресурстардың стратегиялық қорын жасаудың маңызы зор. Нақ осы мақсатта соңғы кезде елордада бірқатар ірі инвестициялық жобалар іс жүзіне асырылуда. Қазір қаламызда жалпы ұзындығы 18 шақырымды құрайтын магистральдық жылу желілеріне күрделі қайта жарақтандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл алдағы уақытта магистральдық желілердің жылу өткізу əлеуетін 859 Гкал-дан 1788 Гкал-ға дейін арттыруға мүмкіндік береді. Яғни магистральдық желілерге жаңа тұты нушыларды қосуға жағдай жасайды. Екіншіден, биылғы жылы қолданыстағы 7-ші жылу магистралына (ЖМ), 2-ЖМ, 18-ЖМ-ға күрделі қайта жарақтандыру жұмыстарын жүргізу қолға алынды. Үшіншіден, келесі жылдан бастап жалпы ұзындығы 21,5 шақырымды құрайтын 5-ЖМ-ның құрылысы басталады. Бұл жылу магистралы ЭКСПО-2017 көрмесінің қалашығы құрылысын, сонымен бірге, қаламыздың солтүстік-батыс, оңтүстік-батыс аудандарын сапалы жылумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Одан басқа, құрылысы енді қолға алынған жалпы ұзындығы 28 шақырымды құрайтын 4 жылу магистралі №2 ЖЭО-дан Мыңжылдық аллеясы жəне қаланың сол жағалауын жылумен толық қамтамасыз етуге жағдай жасайды. Сонымен бірге, қала нысандарына жылу беруді жақсарту мақсатында үстіміздегі жылы №1 сорғы стансасының құрылысы пайдалануға берілді. Жақында қалалық мəслихаттың бір топ депутаттары осы сорғы стансасының құрылысын пайдалануға беруге байланысты жəне алдағы қысқы маусымда қаланы жылумен қамтамасыз ететін нысандардың қайта құрылымдау жұмыстарын бақылау мақсатында осы нысандарда болып, атқарылып жатқан жұмыстармен жан-жақты танысты. «Астана-Теплотранзит» АҚ-тың басқарма төрағасы Айтмұқан Жұмабаевтың мəлімдеуінше, қазір қаламызда жалпы ұзындығы 566 шақырымды құрайтын жылу желісі бар. Соңғы 6 жыл ішінде қысқы маусымда бұл жылу желілерінде жəне сорғы стансаларында ешқандай күрделі ақаулар орын алған жоқ. Оған негізінен компанияның жылу желілерін салуға жəне қайта құруға инвестиция тарту мақсатында атқарып отырған кешенді жұмыстары ерекше ықпал етті. Егер 2013 жылы бұл мақсатқа 1 млрд. теңге инвестиция салынса, үстіміздегі жылы 1 млрд. 100 млн. теңге инвестиция тартылып отыр. Елорданы жылумен жəне электр энергиясымен қамтамасыз етуде қолданыстағы жылу электр орталықтарының атқарып отырған жұмысы аса зор. Қаланың күннен-күнге өсіп келе жатқан сұранысын қанағаттандыру мақсатында 2013 жылы жалпы құны 76,2 млрд. теңгені құрайтын №3 ЖЭО-ның құрылысын салу жұмысы қолға алынған болатын. «ЦенКН» акционерлік қоғамы филиалының директоры Еркеғали Есенжоловтың айтуынша, бұл маңызды кешеннің құрылысы қарқынды жүргізілуде. Үстіміздегі жылдың соңына дейін ЖЭО-ның барлық 5 бу қазандығын монтаждау жұмысы аяқталады. Қазіргі таңда мұнда су ысытатын қазандықтардың, сорғы стансаларының,

қосалқы ғимараттардың жəне басқа да қажетті инфрақұрылымдардың құрылысы қарқынды жүргізілуде. Сонымен бірге, қазір №3 ЖЭО-ның локомотив депосын іске қосу жұмысы қолға алынған. Бұл депо арнайы салынған ұзындығы 14 шақырым теміржол торабына қызмет көрсететін болады. Елорданың жылу-энергетикалық жүйесінің əлеуетін барынша арттырып, энергетикалық қуатты жаңа сапалық деңгейге көтеретін №3 ЖЭО 2016 жылдың соңында толық іске қосылатын болады. Сонымен қатар, қолданыстағы №1 жəне №2 ЖЭО-ларды қайта жарақтандыру жұмыстары да жоспарлы түрде жүргізілуде. «Астана-Энергия» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Олег Уткиннің айтуынша, 2015 жылы №1 ЖЭО-ның №7 бу қазандығы агрегатын қайта жарақтандыру жұмысы іс жүзіне асырылады. Бұл өз кезегінде жылу беру қуатын сағатына 35 гигакалорияға арттыруға мүмкіндік береді. №2 ЖЭО-да жаңа бу қазандығының іске қосылуына байланысты жылу беру қуаты сағатына 185 гигакалорияға артады деп күтілуде. 2016 жылы №1 ЖЭО-ның бу қазандықтарын қайта жарақтандыру жұмыстары толық аяқталады. №2 ЖЭО-да су ысытатын 2 қазандық жəне №6 турбина құрылысы іске қосылады. Бұл өндірілетін электр қуатын 120 мегаватқа арттыруға мүмкіндік береді. Ал 2017 жылы №8 энергетикалық қазандық іске қосылады. О.Уткиннің мəлімдеуінше, осы жобалар іске қосылғаннан кейін электр қуатын өндіру əлеуеті 622 мегаватқа дейін артып, жылу беру əлеуеті сағатына 3 мың 95 гигакалорияға жетеді. Осы ретте, елордада өткен жылғы тұрғындарды жылумен қамтамасыз ету маусымы сапалы ұйымдастырылғанын ерекше атап өткен жөн. 2013-2014 жылдардың жылу беру маусымы қала тұрғындарының ешбір ренішін тудырған жоқ. Жылу беру маусымы кезеңінде 1 426 млн. кВт. сағат электр энергиясы жəне 4328 мың Гкал жылу энергиясы өндірілгенін ерекше айта кеткен жөн. Маусым барысында осы көлемдегі жылу жəне электр энергиясын өндіру үшін 2 млн. тонна ( 28 943 вагон) көмір жəне 20 327 тонна (376 цистерна) мазут жағылған. «Астана-РЭК» АҚ басқарма төрағасы Александр Смородиннің айтуынша, елорданы электр қуатымен қамтамасыз етуді жақсарту мақсатында бірқатар кешенді жобалар жүзеге асырылған. Үстіміздегі жылы ЭКСПО-2017 көрме қалашығының нысандарын электр қуатымен қамтамасыз етуді жақсарту мақсатында «Олимп» жəне «Аэропорт» қосалқы стансалары іске қосылмақ. Сонымен бірге, елорданың басқа аймақтарын электрмен жабдықтауды жақсарту мақсатында қуаты 220 кВт болатын тағы екі қосалқы станса іске қосылады. Бүгінде қала бойынша барлығы 2250 қосалқы станса жұмыс істеп тұр. Елорданы жылумен жəне электр энергиясымен кідіріссіз жəне толық қамтамасыз ету мақсатында іс жүзіне асырылып жатқан осындай кешенді жобалармен қатар, электр энергиясын үнемдеу мақсатында айтарлықтай жұмыстар жүргізілуде. Мемлекет басшысының тікелей тапсырмасымен қалада 2013-2015 жылдар аралығында электр энергиясын үнемдеу мақсатындағы кешенді жоспар белгіленіп, іс жүзіне асырылуда. Осы электр энергиясын үнемдеу мақсатындағы кешенді жоспарды іс жүзіне асыру барысында 2015 жылға таман жылына 78 млн. кВт. сағат электр энергиясын; жылына 170 мың гигакалория жылу энергиясын; 48 мың тонна шартты отын үнемдеуге қол жеткізілетін болады.

Кґшпелілер ґркениеті фестивалі «Мыңжылдықтар тоғысындағы Астана» атты дəстүрлі көшпелілер өркениеті фестивалінің бағдарламасы соңғы 6 жыл бойы қала мерекесі күні өткізілетін мазмұны терең əрі қызықты жоба болып келеді. Ал биылғы мерекеде бұл фестиваль бұрынғыдан көрікті, бұрынғыдан да əсерлі мазмұнға ие болғалы отыр.

Биылғы жылы əдеттегі көне қалалар қоршалатын дуалдың орнына көрмеге арналған шатырлы кешен бой көтереді. Яғни бұл – абылайша жəне қос тəрізді шатырлармен қоршалған əрі арқанмен тартылған құрылыс түріндегі қалашық болмақ. Биылғы жылдың тағы бір жаңалығы, ат үстіндегі тарихи қойылымдарға арналған алаң болмайды. Оның орнына ат құлағында ойнайтын каскадерлардың өнер көрсетуіне 1600 шаршы метр аумаққа құм төселген арнайы алаң жасалады. Сонымен бірге, «Жел жеткізген естелік» инсталляциясы мен əдет-ғұрып голографиялық театрына арналған шар тəрізді кешен келушілердің назарына ұсынылады. Сөйтіп, көшпелілер өркениеті фестивалі аясында мынадай шаралар ұйымдастырылады. Əдет-ғұрып голографиялық театры. Негізгі ұстанымы нағыз актерлердің виртуалды нысандармен өзара

қарым-қатынасынан тұрады. Актерлер мен үлгі көрсетушілер виртуалды сахна кеңістігінде əдет-ғұрыптарды кеңінен көрсетеді. Əр рəсімнің көрерменді біресе өзен жағасына, біресе киіз үйге апаратын өзіндік голографиялық сахнасы бар. Театр көрермені қыр адамының өмір жолын актерлермен бірге басынан өткереді. Дəстүрлі музыка концерті. Дəстүрлі түркі музыкалық мұрасының жанрлық əр алуандығы көрініс табады. Домбырадан ескен күй, қобыздан төгілген көне сарын тыңдаушыларды ерекше əсерге бөлесе, халық əндері мен дəстүрлі композициялар, толғау, термелер құлақ құрышын қандырады. Ақындар айтысы. Суырыпсалма өнері мен зеректікті, тапқырлық пен танымды сынға салатын қайталанбас ұлттық өнер. Айтыс өнерінің ерекшелігі – айтыскерлер қай заманда болмасын қоғамның өткір мəселелерін қаймықпай ортаға салған. Бағдарлама барысында

айтыс өнерінің «Қыз бен жігіт» айтысы, «Жұмбақ айтыс», «Қайым айтыс» жəне «Түре айтыс» түрлерінен ақындар сынға түседі. «Ат жалында» ат-спорты шоуы. «Ат жалында» шоуының биылғы ерекшелігі құммен көмкерілген арнайы алаңның (65Х25 м.) ұйымдастырылуы, онда каскадерлар дала төсінде шебер өнер көрсеткен қыр баласындай бар білгендерін ортаға салады. «Жамбы ату» ұлттық спорт түрі. Оған қатысушылар өздерінің мергендіктерін сынға салады. Ұлттық қолданбалы өнер жəрмеңкесі. Шатырлы жəрмеңке кешенінде Ұлы даланың ұлттық-қолданбалы өнер жəдігерлері көрініс табады: зергерлік бұйымдар, ұлттық ыдыс-аяқ, тоқыма жəне кілем тоқу өнері, ағаш жону мен тас қашау жəне т.б. өнер түрлері ортаға салынады. Жəрмеңке барысында қолданбалы өнерден шеберлік сағаттары ұйымдастырылады. Көшпелі цирк. Арқанмен өрмелеуші, жонглер, эквилибристер өнер көрсетеді «Киіз басу» этно-шоуы. Фестиваль көрермендерінің көз алдында киіз басу

өнерінің қыр-сыры жайылады. Сондайақ, шеберлік сағаттары қарастырылған. «Алтын сақа» спорт сайысы. Фестивальға қатысушылар «асық ату» ұлттық ойынына қатысу арқылы өз мергендіктері мен ептіліктерін таразылай алады. «Фольклорға толы өмір» этно-шоуы. Көшпелілер өміріндегі айтулы оқиғалардың əр алуандығын жəне оның фольклорлық музыкада көрініс тапқанын көрсетуге бағыттал ған. Бағдарламаға өз ұлтының фольклорлық мұрасын насихаттайтын түркі халықтарының өкілдері қатысады. Сонымен бірге, дəстүрлі көшпелілер өркениеті фестивалі аясында ұлттық қазақ аспаптарының шеруі, «Киім тарихы» шоуы, балаларға арналған «Менің кішкентай киіз үйім» шеберлік-сағаты, музыкалық аспаптар жəне қыран құс пен тазы, ұлттық тағам көрмелері өткізілетін болады. Ұлбосын РАҚАЕВА, Ұйымдастыру комитеті медиаштабының үйлестірушісі.

АСТАНА.

«Нўрберекеніѕ» нўрлы бастамасы Күн санап көркейіп келе жатқан елордамызды кешегі Целиноградпен салыстыру мүлдем мүмкін емес. Сəулетті ғимараттар мен сауда орындары жаһандану заманында бір-бірімен бəсекелесіп, тұтынушыларға барынша ыңғайлы жағдай жасауда. Осындай заманауи ғимараттардың бірі – «Самғау» сауда үйі. Қаламыздағы Орталық базар жанынан бой көтерген бұл керемет сəулетті əмбебап базар ғимаратының іші 25000 шаршы метрді құрайды. Сыртқы сəулетінен бастап көз тартар орынның аумағында келушілерге арналған 600 орындық автотұрақ тегін жəне мінсіз қызмет етпек. Бес қабаттан тұратын бұл мекенде кəсіпкерлер мен сатып алушыларға барлық жағдай жасалған. «Митсубиси» компаниясының лифтілері, сегіз эскалатор, жаңа заманға сай жасақталған дүңгіршектер тұтынушылар үшін қызмет етеді. – Бірінші қабатта азық-түлік сататын орындар, шағын асхана қызмет етпек, –дейді «Нұр» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы Қайырлы Кеңесбекұлы. – Ең бір ерекшелігі, бірінші қабаттағы сауда орнында біз кез келген кəсіпкерге өз ісін жасауға мүмкіндік бермекпіз. Мұнда келіп зейнеткерлеріміз өз ауласындағы өнімдерін де, шағын шаруа қожалықтарының өкілдері өз сүт өнімдерін де тұтынушыға ұсына алады. Гипермаркеттерге емес, халыққа осындай мүмкіндік беру арқылы шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамыту біздің басты мақсатымыз болып отыр. Иə, не десек те игілікті бастама біраз ағайынға өз ісін үйіріп əкетуге мүмкіндік бермек. Екінші жəне үшінші қабаттарда киім-кешек, аяқ киім, қымбат əтірлер мен швейцариялық сағаттар сататын дүңгіршектер өз қызметтерін ұсынбақ. Саны да, сапасы да сай бұл тауарлар тұтынушы қажеттілігін қамтамасыз етері сөзсіз. Төртінші қабатта жиһаздық тауарлар сатылса, бесінші қабатта түрлі қызметтер жұмыс істемек. Тағы бір ерекшелігі, бесінші қабатта балаларға арналған алаңқайлар салынбақ. Жастарға арналған үш бірдей шағын кинозал да бесінші қабатта өз жұмысын бастамақ. Барлық қондырғы америкалық «Чиллер» компаниясынан алынған нарықтағы өте сапалы тауарлар болып табылады. Өрт сөндіру қызметі барлық қабаттарда орналасқан. Өрттің басталған ошағын дереу ауыздықтауға мүмкіндік бар. Өрт

сөндіруден жиылған су төменгі қабатқа емес, арнайы құбырлар арқылы сыртқа шығарылатын көрінеді. Қауіпсіздік шаралары да жан-жақты қаралған. Елордамызда өзіндік беделі бар «Сигнал» күзет фирмасы аталмыш орынның қауіпсіздігіне толық жауап бермек. – «Сигнал» күзет фирмасы 2007 жылдан бері қызмет етіп келеді. Осы күні 2902 нысан біздің қорғауымызда. Астана қаласы ішкі істер департаментімен арнайы меморандум аясында бірігіп қызмет етеміз. Барлық нысандар қатаң қорғалуда, – деді «Сигнал» күзет фирмасының директоры Нафасбек Айдибеков. – Базар халықтың ең көп жиылатын орыны. Осы орайда, базар арқылы халықтың мəдениетін арттыруға қызмет етпекпіз. Бесінші қабаттан қолөнер, сурет үйірмелеріне тегін орын берілмек. Ал əр аптаның сенбі-жексенбі күндері түрлі іс-шаралар ұйымдастыру да біздің ойда, – деді «Нұр» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы Қайырлы Тəукен. – 14-15 маусым күндері Кəсіпкерлер палатасымен бірігіп, «Нұр Отан» партиясының қолдауы аясында отандық тауарлардың жəрмеңкесін жасадық. Бұл арқылы отандық өнімнің делдалсыз тікелей тұтынушыға жетуіне себепкер болдық. Кəсіпкерлерге жеңілдік жасау аясында жалға берілетін орындарды алғашқы айларда тегін беру көзделді. Ал жалпы, жалға берілетін дүңгіршектер мен орындардың жалға берілуінің шаршы метрі 1500-2000 теңгені құрап отыр. Бұл əзірге кəсіпкерлерге қойылып отырған ең төмен бағалық көрсеткіш болып табылады. Біздің басты мақсатымыз – отандық кəсіпті дамыту. Елбасымыз айтқандай, Отанды сүю тек сөз емес, іспен дəлелденуі тиіс. Біз осы сөзді жанымызға серік етіп келеміз, – деп сөзін тəмамдады Қайырлы Кеңесбекұлы. Расында, тек қана коммерциялық емес, мəдени-көпшілік бағытта қызмет етер, халықтың көңілінен шығар сəулетті мекен десек те өз жұмысын бастады. Бес қабатты зəулім нысан халықтың тек материалдық қана емес моральдық қажеттіліктерін қанағаттандыруға даяр екенін бек дəлелдеді. Айта кетер жайт, нысан «Нұр» компаниялар тобы «Нұрбереке» компаниясының иелігі болып табылады. Бекарыстан АМАНЖОЛОВ, ЕҰУ студенті.

Балалар Астанаєа саяхат жасады Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

Жуырда Қостанай облысындағы Лисаков қаласының №4 орта мектебінің бір топ оқушылары Астана қаласына саяхат жасады. Олар – жыл бойы оқуда, спортта үздік көрсеткіштерімен, мектеп өміріне белсенді қатысып, көзге түскен 500-ден астам оқушының арасынан іріктеліп алынған 5-10 сынып аралығындағы 28 озат оқушы. Аталған мектеп басшысы мен Индустрия жəне жаңа технология лар бірінші вицеминистрі, ұзақ жылдар Лисаков қаласында жауапты орындарда қызмет атқарған Альберт Раудың келісімі бойынша, осымен төртінші жыл бойы оқу үлгерімі үлгілі мектеп оқушылары Астана қаласына саяхат жасап, серуендеп, көңіл көтеріп қайтуға мүмкіндік алуда. Екі күн ішінде мектеп белсенділері елорданың көрікті жəне сəулетті жерлерін, ғимараттарды аралап көріп, туған жерлеріне кəдімгідей əсер алып қайтты. Балғындар Тұңғыш Президент мұражайында, Бейбітшілік жəне

келісім сарайында, «Думан» ойын-сауық кешенінде, «Атамекен» Қазақстан картасы» этно-мемориалдық кешенінде, Тəуелсіздік сарайын да, «Хан Шатыр» сауда-ойын-сауық орталығында, Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінде болды. Сонымен қатар, жасөспірімдер осымен екінші рет «Қазмедиа» орталығында болып, «Қазақстан» ұлттық корпорациясының тыныстіршілігімен танысу мүмкіндігін де алды. Олар тікелей эфирге шығатын жаңалықтар, бағдарламалар студиясын аралап, тілші лердің жұмыс істейтін орнымен танысты. Онда жасалатын бейнематериалдардың сапасының жоғарылығы сонша, көптеген облыстық жəне республикалық байқауларда жүлделі орындарды иеленген. Сол себептен де, елімізге танымал «Қазақстан» ұлттық телеарнасының жұмысымен танысу студияда еңбектенетін жас тілшілер, операторлар, режиссерлер үшін өте қызықты, əсерлі де пайдалы болғанын оқушылар мен олардың топ жетекшілері де жасырып қалмады.

Бетті əзірлеген Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан» .


6

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

 Кəсіпкерлік көкжиегі Кəсіпкер қауымның мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын Ұлттық палата құрылғалы бері онша көп уақыт бола қойған жоқ. Десек те, елдегі ең ірі бизнес-қауымдастық кəсіпкерлерге кең өріс ашар кенеулі істердің жаршысы болып отырғаны баршаға аян. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей тапсырмасымен дүниеге келген Палата кəсіпкерлерді «сұқ көзден», «суық қолдан» сақтайтын кəнігі қорғаушысы, қолдаушысына айналды. Елбасы жүктеген міндет, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы арқалаған миссия – міне, осы. Ертең, яғни сəрсенбінің сəтінде Ұлттық кəсіпкерлер палатасының I съезі өтеді. Бизнесмендер мен іскерлер елордаға жиналып, өздерін де өзгелерді де толғандырып отырған мəселелерді ортаға салмақ. Осы орайда, біз ел кəсіпкерлерінің басын қосып отырған белді ұйымның басшысы, Қазақстан Республикасы Ұлттық кəсіпкерлер палатасының Басқарма төрағасы Абылай МЫРЗАХМЕТОВПЕН əңгімелескенді жөн санадық.

Алда бəрімізді ауқымды жұмыс күтіп тұр. Бірақ, ең бірінші кезекте біз мемлекеттік бағдарламаның алғашқы кезеңінің қорытындыларына талдау жүргізгенді дұрыс санадық. Талдау нəтижелері əлбетте, екінші кезеңде іске асатын жобаларды таң даған кезде екшеліп, ескерілетінін айтқым келеді. Күні бүгін Ұлттық кəсіпкерлер палатасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі, «Бəйтерек» ҰБХ» АҚ жəне «КИРИ» АҚ-пен өзара ынтымақтастық туралы келісімге келді. Осы келісім-құжат негізінде ынтымақтасып, зор ынта танытып ортақ пайдалы жұмыс жүргізудеміз. Екінші бағыт – ауыл шаруашылығы саласын дамыту. Бұл бағыт бойынша да біз ең алдымен, осы саладағы қордаланған мəселелерді

де осы емес пе? Билік пен бизнес арасына дəнекер болудан артық не бар. Көксегеніміз де міне, осы. Жұмыстың ырғақты жүруіне тосқауыл болмау үшін жыл басында Қаржы полициясымен меморандум жасалды. Ақпан айынан бері Ұлттық кəсіпкерлер палатасының ресми сайтында кəсіпкерлердің өтініштері мен мəселелерінің ортақ тізілімі түзіліп отыр. Осы уақыттың ішінде ҰКП-ға кəсіпкерлердің құқықтарына байланысты 595 өтініш келіп, оның 372-сі қаралып, нақты көмек көрсетіліп, кедергілер жойылды. Ендігі мəселе – бизнес-омбудсмен институтына қа тысты. Мемлекет басшысы ҰКП құзыретін кеңейту, оның ішінде бизнес-омбудсмен институтын енгізу туралы заң жобасын əзірлеуді жүктеді. Біз нақты ұсыныстар əзірлеп қойдық. Қазір Өңірлік даму министрлігімен

Маќсат пен мїдде тоєысќанда орындалмайтын міндет, алынбайтын асу жоќ

Ўлттыќ кəсіпкерлер палатасы отандыќ бизнестіѕ жанашырына айналып отыр – Абылай Исабекұлы, осы жуырда Ұлттық кəсіпкерлер палатасының съезі шақырылғанын білеміз. Бұл жиынның міндеті қан дай? Құрылтайда нендей мəселелер қаралады? – Сьезд Ұлттық кəсіпкерлер палатасының жоғары органы болғандықтан, жиынның салмағы өте зор деп айтар едім. Өйткені, бұл – Ұлттық кəсіпкерлер палатасының алғашқы съезі. Бизнес-қауымдастық былтыр қыркүйекте құрылды. Палатаның содан бергі араласуымен атқарылған шаруалардың нəтижесі қандай? Бизнес-қауымдастықтың алдында тұрған міндеттер қайсы? Бұдан бөлек, Ұлттық кəсіпкерлер палатасының стратегиялық жобасы таныстырылып, осы жиында бекітілуі тиіс. Алқалы басқосудағы əңгіменің арқауы міне, осылар болмақ. Өздеріңіз білетіндей, съезге Ұлттық палатаның құрамына енген республикалық салааралық жəне салалық бизнес-қауымдастықтар, шағын жəне орта, ірі бизнес қауымдастықтары мен Өңірлік кəсіпкерлер кеңесі іріктеген кəсіпкерлер, яғни өңірлік кеңес делегаттары шақырылды. Маңызды жиынға міндетті түрде Үкімет мүшелері қатысады деп күтілуде. Сондықтан, ұйымға қатысты ең маңызды шешімдер ертең өтетін съезде қабылдануы тиіс. – Ұлттық кəсіпкерлер палатасының құрылғанына көп уақыт бола қойған жоқ. Жасалып жатқан шаруалардың жай-жапсарымен етене таныспыз дей аламыз. Бастапқы ойлаған мақсаттарға жете алдыңыздар ма? Əлде палата көп бастамалардың бірі болып қалмай ма? – Кез келген жаңа бастаманың аяқ алысына белгілі бір дəрежедегі сын көзбен сенімсіз қараудың (скепсистің) болуы заңды құбылыс. Палата институционалды құрылым ретінде əлі де болса толық қалыптасып кетті деп айту ертерек. Дегенмен, жасалған жұмыс та жеткілікті. Бизнес-қауымдастықтың еліміздің барлық облысында өңірлік палаталары бар. Аудандар мен моноқалаларда 124 филиалы жұмыс істеп тұр. Сонымен бірге, аймақтарда өңірлік кəсіпкерлер кеңесі құрылды. Кеңеске ылғи кəсіпкерлер мүшелік етеді. Күні кеше ғана аймақтарды аралап келдік. Көрдік. Рас, бізде бизнеске дегенде құлшыныс пен көңіл зор. Дегенмен, кəсіпкердің жолында көлбеңдеп шыға беретін кедергілер аз болмай тұр. Бизнесмендерді бидайдай қуырып, төбесінен қиқу кетірмей отыратын тексеру органдары бұрынғыдай емес, шүкір бұл күнде тыйылды. Өйткені, тексеруге шектеу қойылды. Қазір Ұлттық палата күш салып отырған бизнестің басты кедергісі – заңнамалардағы қайшылықтар. Ақпан айынан бері кəсіпкерлікке байланысты заңнамаларға 410 түзету енгізу туралы ұсыныс жасалыпты. Оның 239-ы мақұлданды. Біздің басты мүддеміз – билік пен бизнестің байланысын бекемдей түсу. Ал ең негізгі күшіміз – кəсіпкерлеріміз екендігі айдан анық. Олай болса бизнеске араласып, кəсібін жасап жүргендерді жан-жақты қолдау, мүддесін қорғау біздің басты бағытымыз болып отыр жəне бола береді де. Енді нақты нендей қолдау-көмек жасалып жатқанын жіліктеп берейін. Кəсіпкерлікке жаңадан араласқысы келген азаматтардан бастайық Мұндай жандарды біз бизнесті сауатты жүргізуге оқытамыз. Бұл – бір. Екіншіден, бастапқы капиталды қалай, қайдан алуға болатыны жөнінде кеңес береміз. Үшіншіден, оларға сервистік қолдау көрсетіледі, құқықтық көмек беріледі. Жеке кəсіпкерлерге əлгінде айтқан сервистік көмек, яғни кеңес беру, бизнеске баулу жұмыстарынан бөлек, кəсібін одан əрі дамыту үшін төменгі пайыздық мөлшерлемелермен бөлінетін қаржылық ресурстар-субсидиялар алуға жəрдемдесеміз. Тарифтік саясат пен салықтық əкімшілендіру ісін реттеуге араласып, аяғынан тік тұрып кетуіне маркетингтік қолдау көрсетіледі. Былайша айтқанда, Ұлттық палатаның сарапшылары нарыққа сараптама жасап беруді жолға қойды. Білесіздер, ол да үлкен жұмыс.

Ауылдағы кəсіпкерлердің несиелік ресурстарға қол жеткізуіне, кадрлар дайындап беруге, өндірілген өнімге рұқсат құжатын алуға, тауарды ішкі нарықта еркін саудалауға қолұшын созып, өрісін ұзартып отырмыз. Осылайша, енді, ірі кəсіпкерлердің ісіне көшсек. Тəжірибелі бизнесмендер де əркез қолдауды қажет етеді. Олардың мүддесін өзіміздің жəне халықаралық заң намалар деңгейінде қорғауға дайынбыз. Ірі кəсіпкерлеріміз де жоғарыда айтқандай, субсидия, кепілдік алуға, құқықтық көмекке қол жеткізу үшін бізге жүгінеді. Сосын кəсіпкерліктің қандай деңгейінде болсын, қазіргі жағдайда оларды мазалайтын басты проблема – кадр жетіспеушілігі. Қазір ол – Ұлттық кəсіпкерлер палатасының күн тəртібіндегі басты мəселе. Бұл – бір. Екіншіден, мемлекеттік органдармен, Үкіметпен мықты байланыс орнатып отырмыз. Ұлттық палатаның Үкіметте тұрақты өкілі бар. Палата сарапшылары министрліктер жанындағы бизнеспен қарым-қатынасқа байланысты құрылған кеңестерге мүшелік етеді. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы мемлекеттік органдардың кəсіпкерлерге қызмет көрсету дең гейін білмек болып, бизнес иелері арасында сауалдама жүргізген еді. Қоғамдық мониторинг нəтижесі мемлекеттік сəулетқұрылыс бақылау департаменттерінің жұмысы ең жоғары жемқорлық жайлаған көрсеткішке ие екенін көрсетті. Одан кейінгі орында салық, санитарлық-эпидемиологиялық бақылау, архитектура жəне жер қатынастары органдары мен «Ғылыми-өндірістік орталық жер кадастры» мекемелері тұр. Бизнестің дамуына кедергі жасап отырған органдар туралы талдау нəтижесі Министрлер кабинетіне жолданды. «2014-2015 жылдарға арналған көлеңкелі экономикаға қарсы бағытталған іс-шаралар жоспары» түзіліп, «2014-2016 жылдарға арналған жекешелендірудің кешенді шаралар жоспары» əзірленді. Бүгінге дейін Ұлттық кəсіпкерлер палатасы əртүрлі мемлекеттік органдармен 126 меморандумға қол қойды. Бұған қоса Ұлттық кəсіпкерлер палатасы екінші деңгейлі банктермен, үкіметтік емес ұйымдармен жəне салалық қауымдастықтармен, шетелдік ұйымдармен, елдегі дипломатиялық корпус өкілдерімен ауқымды жұмыстарды жүзеге асыру үстінде. Екінші деңгейлі банктер үшін қайта қаржыландыру мөлшерлемелерін төмендету бойынша қолайлы жағдайлар жасап, қор жинауға қатысты мəселелерге араласып отыр. Инвесторларды қайтіп, қалай іздеуге ұтымды көмек береміз. Ұлттық палатаның атқарып отырған жұмысын талдап, мынадай бес бағытқа басымдық беруді жөн көрдік. Оның біріншісі – Үдемелі индустриялықинновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру. 2015-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны жасауға Ұлттық палата комитеттері нақты ұсыныстар дайындады. Өңірлік кəсіпкерлер палатасы индустрияландыру бағдарламасының өңірлік жол картасын əзірлеуге қатысуда. Елге шетелдік инвестицияны тартуды мұрат қып ALTARYS халықаралық консультанттар тобын шақырдық. Үкімет басшысымен, мемлекеттік органдардың жəне даму институттарының басшыларымен кездесулер ұйымдастырылды. Жуырда мұнай жəне газды өндіру жəне қайта өңдеу бойынша ұлттық кластерді дамыту мəселелері жөнінде конференция өткізуді жоспарлап қойдық. Өздеріңіз білетіндей, биыл кəсіпкерлікті дамытуға 500 млрд. теңге қаржы бөлінді. Оның 250 млрд. теңгесі екінші деңгейлі банктердегі түйткілді несиелерді жоюға жəне оңалтуға жұмсалады. 100 млрд. теңгесі «Даму» қоры арқылы кəсіпкерлерге бөлінсе, қалған 150 млрд. теңге осы үдемелі индустриялық-инновациялық жобалардың екінші кезеңін іске асыруға бағытталатын болады.

зерттеп алдық. Сөйтіп, төмендегі бағыттар бойынша жұмысты бастап кеттік. Ауыл шаруашылығын дамытуға көңіл бөлінбей отырған жоқ, бөлініп отыр. Бюджеттен қаражат та жеткілікті қарастырылған. Мəселе, сол қаржының мақсатты, тиімді, жүйелі жұмсалуында деп айтар ем. Сондықтан біз көктемгі егін егу жəне астық жинау жұмыстарына арналған мемлекеттік көмек қаржының əділ бөлініп жатқанына көз жеткізу үшін үкіметтік емес ұйымдарды қатыстыруға ықпал еттік. Мұны бір деңіз. Екіншіден, ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілерді біріктіру, кооперациялауға көп мəн берудеміз. Ол не үшін керек дейсіз ғой? Шағын шаруашылықтар мемлекеттен бөлінетін көмек-қаржыға қол жеткізе алмай отыр. Инфрақұрылымы жүйесіз. Тіпті, кейбір шаруа қожалықтарында басқасын айтпағанда, сойылған малдың өнімін тасымалдау үшін көліктік логистика қаралмаған, құрылмаған. Осыларды ескере отырып, шетелдік тəжірибеге жүгіндік. Көптеген батыс елдері осындай шағын шаруашылықтарды кооперациялау арқылы шатқаяқтап қалған ауыл шаруашылығы саласын түзеп алғаны көпке мəлім, оны бəріміз де көріп отырмыз. Үшінші – саланың дамуына тағы басты кедергінің бірі – заңдық база. Қолданыстағы заңдарда біріне-бірі қайшы келетін нормалар көп. Қысқасы, қазір «Шаруа (фермерлік) қожалықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен түзетулер енгізуді ұсынып, «Жеке қосалқы шаруашылықтар туралы» заң қабылдау туралы бастама көтердік. Төртіншіден, жергілікті атқарушы органдар қызметін жетілдіру керектігін есепке алдық. Тоқсан сөздің табықтай түйіні, өңірдегі мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығының даму деңгейіне қарап, жергілікті жердегі əкімдердің де атқарып отырған жұмысы бағаланбақ. Бесіншіден, мемлекеттік қолдауды біріздендіру мəселесі. Қазір ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге 20 түрлі субсидия қарастырылғанын біз жақсы білеміз. Бірақ, шаруагерлер одан хабарсыз болуы да мүмкін ғой. Білген күнде жайбарақат бейқам отыруы да ғажап емес. Жоғарыда келтіріп өткенімдей, палата басымдық беріп отырған бес бағыттың бірі, əрі бірегейі – шағын жəне орта бизнесті дамыту. Ол үшін ең алдымен, əкімшілік кедергілерді жоюға күш жұмсалуда. Табан тіреп, жігерлілік танытумыз арқасында, бірыңғай байланыс орталығы құрылды. Өткен жылдың қазан айында Кəсіпкерлер құқын қорғау жөніндегі кеңес құрылды. Парламент депутаттары, Бас прокуратура, қаржы полициясы жəне мемлекеттік органдар мен қоғамдық ұйымдардың қатысуымен кеңестің 8 отырысы өтті. Осы аралықта 35 кəсіпкердің өтініш-арызы қаралып, нақты шешім, көмек берілді. Əсіресе, Бас прокуратурамен тығыз жұмыс істеп отырмыз. Жиі-жиі бейнеконференциялар ұйымдастырдық. Оған өңірдегі кəсіпкерлер шақырылады. Бізге керегі

бірлесіп, жұмыс істелініп жатыр. Жалпы, кəсіпкерлерге көмекке келуде ешқашан аянып қалмасымыз анық. Бұл бағытта атқарылған тағы бір үлкен шаруа – Ұлттық палатаның Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың жобасын талқылауға атсалысуы. Бұл құжат бойынша 17 келісім құжат кодификацияланды. Құжаттың аса маңыздылығын жақсы білесіздер, ол бойынша үлкен жұмыс атқарылды деп зор сеніммен айтуға əбден болады. Қазір біздің мамандар Еуразиялық экономикалық одақтың Кеден кодексін дайындау ісіне араласуда. Кеден кодексінің техникалық регламенттерін енгізу мерзімін кейінге қалдыруға қол жеткізілді. Бұл да ел кəсіпкерлерінің талабы еді. Төртінші бағыт – адами капиталды дамыту. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы «Орталықазиялық Еуразия қоры» корпоративтік қорымен бірлесе отырып, ТМД аумағында алғаш боп Қазақстандағы бизнестің əлеуметтік-корпоративтік жауапкершілігі туралы Ұлттық тұжырымдамасын əзірледі. Бұл құжат қазір Үкімет қарауына жіберілді. Кəсіпкерлердің ар-намыс кодексі түзілді. Дуалды білім берудің картасы жасақталды. Алматы, Қарағанды, Балқаш, Шымкент жəне Астана қалаларында дуалды оқыту жүйесі бойынша 7 оқу орны жұмысын бастады. 8363 мекемеге сауалнама жүргіздік. Осы лайша, 2019 жылға дейін қай мекемеге қандай мамандықтар қажет екенін білдік. Халықаралық бағдарламалар орталығымен бірлесе отырып, кəсіпорындардағы кадрларды шетелде тағылымдамадан өткізу туралы келісімге келдік. Машина жасау жəне құрылыс материалдарын өндіру саласы бойынша еңбек етіп жатқан мамандарды шет мемлекеттердегі белгілі кəсіпорындарға тəжірибе жинақтауға жібереміз. Бес бірдей жоғары оқу орнында бизнес-инкубаторлар ашылды. «Шағын бизнеске арналған 100 жоба» арнайы анықтамалығын дайындап шығардық. Жұмысшылардың еңбек құқықтарын қорғау мақсатында мекемелерге сенім сертификатын беру бойынша жоба іске асырылуда. Бұл – қанатқақты жоба. Қазір Ұлттық кəсіпкерлер палатасы жанынан бизнес-мектептер ашылуда. Бұл жерде жастарды бизнес негіздеріне баулиды. Бізде бизнеске ешкім оқытпайды. Мамандық ретінде даярланбайды. Бұған дейін де ешкім кəсіпкерлік мамандығын алған жоқ. Біз ендігі жастарды кəсіпкерлікке мектеп партасынан дайындауды ұстанып отырмыз. Бесінші бағыт-заңнамаларды тексеру жəне сараптамалық жұмыстарға арналған. Жоғарыда атап өткендей, көптеген заң құжатына өзгеріс енгізілді. Шынын айту керек, палата құрылғалы бері кəсіпкерлерден келіп түскен өтініштердің біразы осы заңнамаларды тексеруге байланысты. Ондағы кездесетін қайшылықтарды айтып арызданатындар көп. Қазан айынан бастап заңнамаға сараптама жүргізу жөнінде кəсіпкерлерден бізге 9920 өтініш түсіпті. Сараптама жұмыстарына келер болсақ, Ұлттық палатаға 1592 нормативтікқұқықтық акті түсті. 572 құжатқа ескерту жасалып, 1424-іне сараптамалық тұжырым дайындалды. Оған қоса, ҰКП сарапшыларының қазір нормативтік-құқықтық актіні əзірлеу жұмысына қатысуына құқы бар. Заң жобасын əзірлеу жөніндегі əдістемелік кеңес құрылғанын да осы арада атап өткен артық болмас. Тізе берсе атқарылған шаралар аз емес, кезегін күтіп тұрғандары одан да көп. Сондықтан палатаның шын мəнінде бизнестің жанашыр ұйымына айналатынына кəміл сенемін. – Ағымдағы жылдың мамыр айының соңына таман Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы шартқа қол қойылды. Бұл қадам ел кəсіпкерлеріне нендей мүмкіндік береді? – Еуразиялық экономикалық одақ ең əуелі кəсіпкерлердің қолын ұзартып, ісін ілгерілетуге, тасын домалатуға серпін беріп отыр деп айтар ем. Неге? Біз тəуелсіздік алғалы бері нарықтық экономикада өмір сүріп жатырмыз. Ал, нарықтың

заңын білесіздер, ұсыныс-сұранысқа байланысты. Сұраныс өссе, өндірушілер қарап қалмайды. Біздегі нарық қазір 17 миллион адам ғана. Ал, Экономикалық одақ бізге бұдан он есе, 170 миллиондық нарыққа шығуға жол ашады. Үш елдің қазіргі таңда өндіріп отырған өнімінің көлемі 2,5 трлн. АҚШ долларын құрайды. Тағы бір мəліметті ескеруіміз керек. Үш елдегі басқасын айтпағанда, мемлекеттік тапсырыстарының көлемі 9 млрд. АҚШ доллары. Демек, біздің кəсіпкерлеріміз осы үлкен сұранысты қамтуға қатысып, атсалысады. Бұл – бір. Екіншіден, үш мемлекетте де өндірістің ең негізгі салаларын субсидиялау жөніндегі саясат қайта қаралып, жетілдіріледі. Мысалы, ауыл шаруашылығы кешенін субсидиялауды алайық. Бұл жүйе бəсекеге сай емес. Сəйкесінше, саланың дамуы сылбыр. Ұйымға біріккен үш ел тек өндіріс жағынан ғана бəсекелесіп қоймайды. Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттер өзінің бизнеске қолайлы жағдай жасау деңгейімен де сыналады. Осы жерде жəне бір айта кетуді жөн көрдім, мысалы, Қытай елінде шикізат емес өндіріске бөлінетін несиенің пайыздық мөлшерлемесін субсидиялау, экспортерлерге салықтық жеңілдіктер ұсыну, субсидияланған кепілдемелер, экспорттық несиелеуді сақтандыру сынды бизнесті қолдау шаралары бірнеше жылдар бойы жасалып отыр. Сосын үш ел бір шеңберде жұмыс жасағаннан кейін кедендік кедергілер болмайды. Яғни, кəсіпкерлеріміз бұрынғыдай кедендік рəсімдеулер жасап, уақыт ұттырмайды. Біздің ел Ресей мен Беларуське қарағанда, бизнес-ахуал жағынан озық тұр, оны көптеген сарапшылардың өздері мойындады. Əрі салық деңгейі төмен, жекеменшік құқықтары қатаң сақталады. Реттеу істеріміз бірнеше есе қолжетімді. Қолданыстағы заңнамамыз бойынша, кез келген кəсіпкерлік субъектісі Үкіметке өз ұсынысын жолдай алады. Мұндай тəжірибе Ресейде де, Беларусьта да жоқ. Сондықтан Қазақстан бұл елдерге қарағанда, Еуразиялық экономикалық одақ аясында бəсекелестікке төтеп бере алады. – Кəсіпкерлікті қолдау мақсатында Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей бастамасымен құрылған «Атамекен» экономикалық палатасы өзіне жүктелген тарихи міндетін атқарып, эстафетаны Ұлттық кəсіпкерлер палатасына тапсырды. Байқауымызша, кəсіпкерлердің қамын ойлай тын коммерциялық емес ұйымдар баршылық. ҰКП осы ұйымдардың басын қосатын мекеме ме, əлде олар бір-біріне бəсекелес пе? – Əрине, бірлесіп жұмыс жасауға ықыластымыз, оған не жетсін. «Жалғыздың үні шықпас» демей ме дана халқымыз. Кезінде кəсіпкерлеріміз түрлі жағдайға байланысты өз алдына бизнес жүргізуді үйренді. Дегенмен, жалғыз жүріп жолыққан қиындықтарға тойтарыс беру мүмкін емес екенін ел кəсіпкерлері жете түсінді. Сөйтіп, бірлесе жұмыс істегенді жөн көрді. Иə, аймақтық, салалық қауымдастықтар бар. Бірақ, бұл ұйымдарға кəсіпкерлердің тек 2-3 пайызы ғана енген. Содан кейін аймақтық, салалық қауымдастықтардың көбі облыс орталықтарында ғана шоғырланған. Яғни, ауылдағы бизнес субъектілері мен шағын қалалардағы кəсіпкерлер мұндай қауымдастықтардың құрамына кірмейді. Ұлттық палатаның заңмен білгіленген міндеті бар. Соған сəйкес, бизнес-қауымдастықтардың қызметіне қолдау көрсетеміз. Ал, бизнес-қауымдастықтар Ұлттық палата қызметіне өз еркімен, өзіндік талабымен араласа алады. – Абылай Исабекұлы, ендігі сізге қояр соңғы сұрақ мынадай? Басшы ретінде айтыңызшы, Ұлттық кəсіпкерлер палатасының Германия, Түркиядағы сияқты палаталардың деңгейіне жетуі үшін шамамен қанша уақыт қажет деп ойлайсыз? – Өзіңіз айтып отырғандай, бұл ұйымдар қашаннан бар. Біз Ұлттық кəсіпкерлер палатасын құрған кезде əлемдік тəжірибе зерттелді, зерделенді. Əлбетте, күні ертең біз Германияның, сол сияқты Францияның, өзіңіз айтып отырған Түркияның сауда палатасы мен тауарлы биржа одағының деңгейіне жете алмаспыз. Бірақ, кенеулі жұмыс жасалып отыр. Тағы да қайталап айтайын, бізде бизнеске бөлініп отырған көңіл ерекше. Сондықтан, Ұлттық кəсіпкерлер палатасы діттеген мақсатқа жетіп, белді ұйымға айналатынына бек сенімдімін. Мемлекет басшысының биылғы Жолдауы толығымен дерлік шағын жəне орта бизнесті дамыту мəселелеріне арналды. Көп кешікпей бизнесті тексеруге мораторий жарияланғанын жақсы білесіздер. Бізде бизнеске байланысты ай қын тұжырымдамалы, күрделі бетбұрыс қалыптасқан. Анығын ашып айту керек, ел болашағы, ұлт тағдыры, туралы сөз қозғалса, белгілі саясаттанушылар, мəдениет қайраткерлері, тарихшылар қазақ тілінің тағдыры, мəдениетіміз бен тарихымызды терең насихаттауды қолға алу керектігін алға тартады. Əлбетте, орынды жəне де оған ешкімнің де таласы болмауы керек. Дегенмен, ұлт болудың алғышарты деп елдегі бизнестің дамуын да баса айтар едім. Қазіргі кезде бұл бізді толғандыруға тиіс ең басты мəселелердің бірегейі болып табылады. Байқасаңыздар, елдегі бизнестің ең басты жанкүйері – Елбасымыз. Елдің ертеңгі қамын бүгіннен ойлаған Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев бизнес-қауымдастық алдына ауқымды міндет қойды. 2050 жылға қарай ішкі жалпы өнімдегі шағын жəне орта бизнестің үлесі 50% болуы тиіс. Бұл – озық отыз елдің құрамына енуді көздеген еліміз үшін ең басты талап болуы тиіс! Міне, осы алға қойылған міндет үдесінен шығу – бəріміз бір жерде тоғысқанда ғана жүзеге асады. – Мазмұнды əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Марат АҚҚҰЛ, «Егемен Қазақстан».


www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

7

«ЌазМўнайГаз»: ґзгерістердіѕ əлеуметтік басымдыєы Сауат МЫҢБАЕВ,

«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ басқарма төрағасы.

Мұнай-газ секторына республикамыздың бірқатар аймақтарының экономикалық дамуы тікелей тəуелді. Өз кезегінде, мұнайшылардың əлеуметтік жағдайы осы дамудың тұрақтылығын айқындайды. Соңғы жылдары мұнайгаз саласында жұмысшылардың еңбекақысы көлеміндегі сəйкессіздіктер айтарлықтай дағдарыс нышандары мен еңбек қақтығыстарының туындауына əсер етті. Оларды жою жəне болашақта болдырмау мақсатында Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауындағы тапсырмаларға сəйкес, сондай-ақ Үкіметтің тапсырмасы бойынша ҚМГ компаниялар тобы кəсіпорындарының жұмыскерлері үшін еңбекақы төлеудің бірыңғай қағидаттарын жасауды қолға алды.

Барлыќ мамандыќ маѕызды

Алғашқы кезеңде кəсіп орындардың қолданыстағы еңбекақы төлеу жүйесіне талдау жасалып, ол жұмыскерлердің тарифтік мөлшерлемесінде, қызметкерлердің қызметтік еңбекақысында, осы екі санаттағы жұмысшылардың сыйақысында айтарлықтай айырмашылық бар екенін көрсетті. Соның нəтижесінде кəсіпорындар үшін тарифтік мөлшерлеме мен қызметтік еңбекақы тағайындаудың, сондайақ, жұмыскерлерге сыйақы беру шарттары мен көлемін анықтаудың бірыңғай əдістемесі негізге алына отырып, кəсіпорындар үшін Еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесін (ЕТБЖ) əзірлеуге жəне қолданысқа енгізуге қатысты шешім қабылданды. «ҚазМұнайГаз» тарапынан құ рылған, құрамында ҚМГ корпоративтік орталығы мен еншілес кəсіпорындарының өкілдері бар жұмыс тобына атқаратын міндеттері мен қолданыстағы нормативтікқұқықтық актілерге сəйкес бірқатар мамандықтар мен қызметтерге атау беру жүктелді. Бір немесе əртүрлі өндіріс үдерістеріне араласатын жұмыскерлердің еңбек күрделілігін есептеу талап етілді. Сонымен қатар, жұмыскерлердің де, жəне қызметкерлердің де атқаратын жұмыстарының күрделілік дəрежесі бойынша бағалаудың грейдирленген жүйесі негізінде еңбекақы төлеуді саралау қажет болды. Сарапшылар алдында тағы да екі бірдей өзекті мəселе тұрды – сыйақы төлемдерін тағайындау мен оның көлемінің бірыңғай шартын анықтау, еңбекақы төлеуді есептеудің бірыңғай əдістемесін бекіту. ЕТБЖ аясында ҚМГ-ның барлық кəсіп орындары мынадай бизнес бағыттар бойынша төрт топқа бөлінді: мұнай мен газды барлау, өндіру; мұнай мен газ тасымалы; мұнай мен газды өңдеу жəне маркетинг; сервис қызметтері. ЕТБЖ жасау кезінде негізгі көр сеткіш ретінде Мамандықтар мен қызметтер анықтамалығында көр сетілген бизнес бағытындағы мамандықтың немесе қызметтің ма ңыздылығы, сонымен қатар, кəсіпорынның тұтастай алғандағы қызметі болғанын ерекше атап өткен жөн. Аталған анықтамалықта мамандыққа/қызметке тиесілі атқарылатын жұмыстардың күрделілігі, жауапкершілік деңгейі көрсетіледі, осының барлығы күрделілік дəрежесі бойынша бағаланады, ол өз кезегінде қызметтік еңбекақының тарифтік кестесі мен сызбасын жасаудың негізі болып табылады.

Еѕбек пен тґлем бойынша

Келесі кезеңде еңбекақы төлеу мен ынталандыру жүйесін жасаудың өлшемдері анықталды. Осы мақсатта бастапқыда кəсіпорын тарапынан негізгі қаржылық-экономикалық көрсеткіштерге жəне стратегиялық бағдарларға залал келтірмей, еңбекақы төлемдеріне жұмсалатын ақшалай қаражаттың көлемі есептелді. Бұл орайда, барлығы компанияның тиімділік деңгейіне, қызметкерлер құрамына еңбекақы мен ынталандыру үшін бөлінетін қаражаттың үлесіне, шығындардың кіріс қаражатының əсеріне байланысты болды. Осыған байланысты ЕТБЖ үшін келесі бір негізгі көрсеткіш ретінде жұмыскерлер мамандығына төлеу үшін Бірыңғай тариф кестесінің (БТК) негізін құрайтын Базалық тарифтік мөлшерлеме (БТМ) анықталды. Жəне де бекітілген көрсеткіш деңгейі мұнай-газ саласы үшін еңбекақы төлеу стандарттарының ең төменгі деңгейінен кем емес екендігін айта кету керек. Сонымен қатар, өндірістік үдерістегі жұмыскерлердің еңбекақы төлемдерінің арақатынасында еңбектің сапалық сипаттамасына байланысты түбегейлі айырмашылықтар бар. Заманауи тəжірибеге сəйкес кəсіпорындардағы өндіріс үдерісі дегеніміз өзара тығыз байланысты негізгі, көмекші жəне қызмет көрсетуші өндірістердің жиынтығы болып табылады. Осы орайда, өндіріс

санаттарының қағидаты, яғни, жұмыскерлердің негізгі, көмекші жəне қызмет көрсетуші өндіріс санаттарына бөлінуі басты назарға алынды. Бұл қолданылатын тариф кестелерінің санына ықпал етті. Басқаша айтқанда, əртүрлі өндіріс санаттарындағы жұмыскерлердің жеке тариф кестелері болады. Қызметтік төлем бойынша мамандар мен басшылар үшін де осы қағидат таңдалды. ЕТБЖ əзірлеу кезінде «сақталатын бөлік» механизмі енгізілгенін ескерген жөн, яғни, бірде-бір жұмыскердің еңбекақысы қазіргісімен салыстырғанда төмендемейді. Егер жүйеге сəйкес еңбекақыны төмендету қажеттілігі туындаса, онда жұмыскерге сақталатын бөлік ретінде, қазіргі еңбекақысы мен ЕТБЖ-ға сəйкес төленетін еңбекақының арасындағы айырма ретінде өтемақы төленеді. Қызметкерлерге еңбекақы төлеу мен ынталандыру жүйесін жасау барысында еңбекақының тұрақты жəне айнымалы бөліктерінің арақатынасы айрықша маңызға ие. Еңбек заңнамасына сəйкес, еңбекақы төлеу жүйесі негізгі еңбекақының (жалақының тұрақты бөлігіне қатысты), жұмыскердің орташа айлық жалақысының бір реттік ынталандыру төлемін есепке алмағанда 75 пайыздан кем емес көлемдегі үлесін қамтамасыз етуге тиіс. Осыған байланысты, жаңа еңбекақы төлеу жүйесіндегі айнымалы бөлікті анықтауда көлемі, шарттары мен көрсетілімі нақты көрсетілген. Кəсіпорын жұмыскерлерінің еңбекақысының көлемі оған тікелей тəуелді. Мерекелік сыйақы түріндегі қосымша ынталандыру төлемдеріне келер болсақ, ол шектеулі жəне «ҚазМұнайГаз» тобына кіретін кəсіпорындардың барлық жұмыскерлері үшін бірдей көлемде. ЕТБЖ жасаудың қорытынды кезеңінде еңбекақы төлеуді есептеудің бірыңғай əдістемесі бекітілді, үстеме ақы, үстеме жəне сыйақы төлемдерін есепке алғандағы жалақы есептеу механизмінің есептік алгоритмі келтірілген. Сонымен қатар, ҚМГ еншілес жəне тəуелді ұйымдарының жұмыскерлері үшін еңбекақы төлеудің Үлгілік ережесі жасалып, оның негізгі ережелері кəсіпорынның еңбекақы төлемі мен ынталандыруға қатысты ішкі құжаттарында көрініс тапты. Осылайша, ұсынылған əдістеме бір бизнес-бағыт аясында еңбекақы төлеуді жүйеге келтіреді. Жұмыскерлер үшін түсінікті, сондай-ақ, кəсіпорынның құрылымына жəне мақсатты стратегиялық бағдарына сай екендігі анық. ЕТБЖ қанатқақты жоба ретінде негізінен Қазақстанның батысында орналасқан, мұнай мен газды барлау жəне өндірумен шұғылданатын кəсіпорындар үшін жасалғанын айта кету керек. Қазіргі таңда басқа да бизнес-бағдарлар үшін мамандықтар мен қызметтерге арналған анықтамалықтар дайындалуда.

Аќпараттанєан – демек, ќаруланєан

Біртұтас еңбекақы төлеу жүйесінің маңызды бөлігі ретінде еңбек ұжымдарында жүзеге асырылатын өзгерістерге қатысты түсіндіру жұмыстары басты мəнге ие. Бұл орайда, ұжымдық шарттардың, оның жұмыс беруші мен жұмыскерлердің арасындағы еңбек қатынастарына ықпалын, маңыздылығын жəне реттеуші рөлін ерекше атап өту керек. Бүгінде ұжымдық шарт – əлеуметтік əріптестіктің маңызды түрі, əлеуметтік-еңбек қатынастарындағы көптеген мəселелерді жергілікті деңгейде реттейтін басты құқықтық акт. Осыны басшылыққа ала отырып, «ҚазМұнайГаз» мамандары кəсіпорындардағы ұжымдық шарттар мен олардың əрекет ету мерзіміне талдау жасады. ЕТБЖ əзірлеу кезінде ұжымдық шарттың əрекет ету мерзімі аяқталуға жақындаған компаниялардың қатарында «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ болды. Сондықтан аталған қоғам ұжымдық келіссөздер жүргізу, түсін діру жұмыстары мен ЕТБЖ енгізудің қанатқақты аймағы ретінде таңдалды. Кəсіпорында жаңа жүйенің тиімділігіне жедел талдау

жүргізіліп, болжанған нəтижелерден айтарлықтай ауытқулар болған жағдайда түзету енгізуге қатысты шешімдер қабылданды. Келесі кезекте ұжымдық келісімдер жүргізуге «Маңғыстаумұнайгаз» үшін кен орындарын орнықтыру бойынша сервистік қызмет түрлерін көрсететін «Ақтаумұнайсервис» ЖШС-нің еншілес компаниясы «Oil Construction Compani» ЖШС бастамашыл ұсыныс білдірді. Екі айға созылған келісімдер мен түсіндіру жұмыстарынан соң 2013 жылдың 1 желтоқсанынан бастап аталған серіктестікте жұмысшы мамандықтарының өкілдері үшін ЕТБЖ енгізілді. Ағымдағы жылдың 1 сəуірінен «Мұнай мен газды барлау, өндіру» бизнес-бағдарындағы ҚМГ-ның еншілес кəсіпорындарында біртұтас жүйе енгізу туралы шешім қабылданды. Аталған компанияларда түсіндіру жұмыстары біршама қызу жүргізілді, дайындық пен ұйымдастыру шаралары жалпы саны шамамен 40 мың жұмысшыны құрайтын 18 кəсіпорынды қамтыды. Олардың арасында «Ембімұнайгаз» АҚ (Атырау қ.), «Өзенмұнайгаз» (Жаңаөзен қ.), «Қаражанбасмұнай» жəне Ақтау қаласындағы «Инженерлік техникалық орталық» бар. Осылардың барлығында мұнай мен газ өндіруші кəсіпорындардың қызметкерлері оқудан өтті, аталған мамандар одан əрі түсіндіру жұмыстарын жүргізу жөніндегі комиссияның құрамына қосылады.

Жауапты бизнес

Мұнай-газ саласы жұмыскерлеріне еңбекақы төлеу жүйесін реформалау туралы айтқанда, «ҚазМұнайГаз» үздіксіз қолдап келе жатқан əлеуметтік жауапкершілік саясатына тоқталмай кете алмаймыз. Қазіргі таңда, əлеуметтік қажеттіліктің күшеюі мен əлеуметтік қызметтерге мұқтаждықтың өсуі жағдайында мемлекеттің əлеуметтік бағыттағы бағдарламаларын жүзеге асыруда жəне дамудың жалпыұлттық міндеттерін шешуде бизнестің араласуы ерекше маңыздылық алып келе жатқаны баршаға мəлім. Кəсіпкерліктің осы кең ауқымды қызметке белсенді түрде араласуы БҰҰ-ның əлеуметтік еңбек қатынастары саласындағы Жаһандық келісімшартының қағидаттарын ілге рілету жөніндегі Келісімінде бекітілген. Бұл құжатқа ҚР Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі тарапынан, сондай-ақ, 2008 жылы Жезқазған қаласында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назар баевтың қатысуымен өткен Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі бірінші республикалық форумға қатысқан ірі компаниялар тарапынан қол қойылған. Сөз жоқ, ҚМГ келісімге қол қойған компаниялардың қатарында. Біздің корпоративтік стратегиямызда əлеуметтік бағыттағы бағдарламаларды жүзеге асыруға ерекше орын беріледі. Бірінші кезекте, компания жұмыскерлеріне қолайлы жағдай жасауға көңіл бөлінген. Бұл жерде материалдық ынталандыру, кəсіби тұрғыда нығаю жəне өсу, еңбек қауіпсіздігін сақтау туралы сөз болып отыр. Өткен жылы «ҚазМұнайГаз» компаниясында Əлеуметтік əріптестікті дамыту жəне еңбек даулары мен қақтығыстарын реттеу жөніндегі кеңес құрылды. Оның қызметі ҚМГ-ның еншілес кəсіпорындарында əлеуметтік əріптестікті дамыту мен нығайтуға, кəсіподақ бірлестіктері мен еңбек ұжымдары өкілдерінің өзара бірлесіп əрекет етуіне, еңбек даулары мен қақтығыстарды реттеуге байланысты ұсыныстар əзірлеуге бағытталған. Кеңес құзырына ҚМГ компаниялар тобы жұмыскерлеріне қатысты барлық өзекті мəселелер жатады. Аталған құрылымның ай рықша назар аударатыны – əлеуметтік шиеленістер, ең бек даулары мен қақтығыстар туындайтындығы туралы алдын ала ескерту. Осы бағыттағы маңызды жетістіктердің бірі – ұжымдық шарттардың Үлгілік түрінің жасалуы. Аталған құжатта əлеуметтік қолдау көрсетудің, жұмыс беруші мен жұмысшы арасында ішкі қарымқатынастарды орнатудың бірыңғай қағидаттары бекітілген.

Əлеуметтік жеңілдіктер мен өтемақы, бір реттік кепілдендірілген əлеуметтік пакет тізіміне келер болсақ, осының барлығы əлеуметтік көмек көрсетудің Үлгілік ережелерінде көрсетілген. Ішкі қарым-қатынас жүйесінің Үлгілік ережелері «кері байланыстың» тиімділігін арттыруға арналады. Онда басқасын айтпағанда, басшылықтың еңбек ұжымдарымен əлеуметтік, тұрмыстық жəне өндірістік мəселелер бойынша жоспарлы жəне жоспарсыз міндетті кездесулері қарастырылған. Осындай кездесулер өткізу тəжірибесі ағымдағы жылы басталды жəне алдағы уақытта жалғасын табатын болады. Сондай-ақ, бірінші басшылардың блогы, корпоративтік сайттар, ақпараттық стенд, бейнежарнамалар жəне басқалары «кері байланыс» орнату үшін жұмыс істеуге жұмылдырылған. Сөз жоқ, мұның барлығы компанияның түрлі саласындағы жағдайлар туралы басшылық пен еңбек ұжымдарының толықтай хабардар болуын қамтамасыз етеді.

Əріптестікті ілгерілету

2013 жылы «Əлеуметтік əріптестік орталығы» корпоративтік қоры əлеуметтік тұрақтылық рейтингісін анықтау мақсатында ҚМГ-ның еншілес кəсіпорындары – «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ, «ҚазТрансОйл», «ҚазТрансГаз», «ҚазМұнайГаз-қайта өңдеу жəне маркетинг» АҚ компанияларында əлеуметтік зерттеу жүргізді. Зерттеу нəтижелерінің негізінде компания тобында жұмысшылардың əлеуметтік жағдайының деңгейін, кəсіпорынның əлеуметтік дамуын, қызметкерлерді ынталандыруын арттыру мақсатында іс-шаралар жоспары қабылданып, жүзеге асырылуда. Ағымдағы жылдың сəуір айында Ақтауда əлеуметтік əріптестікті ілгерілету мəселелері бойынша семинар-жиын өтті. Шара аясында еншілес жəне тəуелді ұйымдардың əлеуметтік мəселелермен айналысатын басшылары, кəсіподақ ұйымының жетекшілері оқудан өтті. Семинар бағдарламасына кіретін дөңгелек үстел отырысында күн тəртібіне ұсынылған мəселелерді талқылауға ҚМГ басшылары, бейінді министрліктердің, əкімдіктердің, ҚР Кəсіподақтар федерациясының, кəсіпорындар кəсіподақтарының, ҚМГ компаниялар тобының оқыту орталығының өкілдері қатысты. Шара қорытындысы бойынша ҚМГ мен Мұнай-газ кешені жұмыскерлерінің салалық кəсіподағы арасында əлеуметтік еңбек қатынастары саласындағы өзара бірлесіп əрекет ету жөніндегі Корпоративтік келісімге қол қойылды. Тұтастай алғанда, «ҚазМұнайГаз» жұмыс орнындағы жоғары өмір сүру деңгейін қамтамасыз етуді басшылыққа ала отырып, осы бағыттағы жұмыстарды одан əрі жалғастыруда.

Игілікті борыш

Қазіргі таңда ұлттық компаниялар мен ірі инвесторлар жаңа жұмыс орындарын қалыптастырып, қызметкерлерінің алдындағы əлеуметтік міндеттерін атқарады, қайы рымдылықпен айналысады, əлеуметтік тұрғыда қорғал маған азаматтарға нақты көмек көрсетеді. Кəсіпкерлердің инвестициялары əлеуметтік саланы нығайтуға, инфра құрылымды дамытуға бағыттал ған. Осы маңызды жұмыста «ҚазМұнайГаз» да қатардан тыс қалған емес. Компанияда жыл сайын демеушілік пен қайырымдылық көмек көрсетудің жалпы жоспары бекітіледі. Оның маңызды бір тармағы – спортты қолдау жəне саламатты өмір салтын қалыптастыру. Жыл сайын теннис, бокс, дзюдо ұлттық федерацияларына демеушілік көмек көрсетіледі, «KAZENERGY» қазақстандық мұнайгаз жəне энергетикалық кешені ұйымдарының қауымдастығы» заңды тұлғалар ұйымына білім беру бағдарламасы аясындағы жобаларды жүзеге асыруға қаржылай қолдау жасалады. Республикалық ауқымдағы маңызды шараларды өткізуге барынша көмек көрсетеді. Дəстүрлі жəне тұрақты негізде компания балалар үйлеріне, мүгедек балаларға, мүмкіндігі шектеулі адамдарға қамқорлық көрсететін ұйымдарға көмек қолын созып, мұнай-газ саласының ардагерлері мен жұмыс істейтін зейнеткерлердің қатарына қосылмайтындарды əлеуметтік қолдау бойынша қосымша міндеттер атқарады. Қорыта айтқанда, «ҚазМұнайГаз» қазіргі таңда жаңа деңгейге көтерілген бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі саласындағы шараларды жоспарлы түрде жүзеге асырып келеді. Мемлекеттік саясатты қолдау бүгінгі күні өте өзекті мəселеге айналып отыр, себебі, мемлекеттің əлеуметтік кепілдіктерін іс жүзіне асыруға бизнестің белсене қатысуы қоғам алдында тұрған міндеттердің сəтті шешімін табуына ықпалын тигізетіні анық.

Білікті мамандар баспаналы болды

Өткен аптаның жұма күні «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-тың 190 қызметкері үйлі болды. Атап айтқанда, ұлттық компания президенті Асқар Мамин елорданың VIP-қалашығында орналасқан «Саранда» тұрғын үй кешенінен теміржолшылар отбасыларына пəтер кілттерін табыс етті. Ондағы кезекте тұрған əр қызметкерге пəтер арнайы құрылған комиссияның шешімімен беріліп отыр. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Салтанатты шара барысында жаңа шағын ауданға экскурсия жасалды. Шағын аудан деп айтуымыздың себебі,осынау ауданға соңғы екі жылда аталған ұлттық компания 12 бірдей зəулім əрі əсем үй тұрғызып, 1000 теміржолшы қоныс тойын тойлап жатыр. Шағын ауданның орналасқан жері кез келген астаналықтың қызығушылығын тудырары анық. Ол Президент паркінің оң жақ бетінен орын тепкен. Тіптен Ақордадан таяқ тастам жерде десек нақтырақ болады. Экскурсия демекші, теміржолшыларға арнап салынған сəулеті айрықша зəулім үйлер Астана ажарын аша түскені анық. Сондай-ақ, əр үйдің ауласына қатар тізіліп егілген арша-шыршалар көркем ғимараттарға көрік қосып тұр. Теп-тегіс алаңқайларға орнатылған ойын орындары мен жабдықтары əдемі əрі қауіпсіз. Бір сəулет сызбасымен сап түзеген үйлер алыстың өзінен мен мұндалап көз тартады. Бұл тұрғын үйлер де «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-тың тұрғын үй бағдарламасы аясында бой көтерген. Пəтер иелері бастапқы төлем ақысыз, алдағы 15 жылда қолайлы кесте бойынша есептеседі. Барлық пəтерлер дербес жылыту жүйесімен, газ плитасы, сантехникалық жабдықтармен қамтылған. Салтанатты шара басталмас бұрын шағын аудан тұрғындарының бірнешеуін сөзге тарттық. Бəрінің де қуанышы қойынына сыймай жүр. Бейбітшілік пен татулықта өмір сүріп жатқан Қазақстан халқы осындай жақсы тұрмысқа лайық екендігін ақ жүрегімен ағытыла айтады. Халқымыздың əлеуметтік жағдайын алдыңғы қатарға қойып, əл-ауқатын көтеру мақсатында ел экономикасын дамытуды бірінші орынға шығарған Елбасына айтар алғыстары шексіз. Айтқандай, бірер жылға шегініс жасасақ, дəл осы «Саранда» тұрғын үй кешеніндегі алғашқы пəтерлердің кілтін теміржолшыларға Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі тапсырған еді. Теміржолшыларға осы үйді тапсырған кезде Елбасы алғашқы пəтер иелеріне кілтті табыстап тұрып, «Теміржолшылар ешқашан бұрын мұндай үйде тұрған емес» деген еді. Бұл шындық. Осынау ақиқаттардың айнасына бақсақ, Тұңғыш Президентіміз сөзінде тұрып елдің əл-ауқатын жылма-жыл жақсартып келеді. Енді, міне, жаңа пəтерлердің кілті жаңа өмірлерге жолдама беріп жатыр. Сонымен, салтанатты жиынға қайта оралсақ, игі шараға теміржолшылар мен олардың ардагерлері, сондай-ақ, елордалық қарапайым тұрғындар мен бұқаралық ақпарат құралдарының журналистері келіпті. Қуаныш иелерінің мерейлі сəтін қызыққа толтыруды жөн санаған ұлттық компания жетекшілері бір топ өнер жұлдыздарын шақырыпты. Нəтижесінде Астананың төрінен орын тепкен жаңа шағын ауданды əсем əн мен тəтті күйге бөлеп, жиналған қауымды сазды əуендер тербеп тұрды. Жүздерінен шаттықтың шуақты нұры шашыраған балғын бөбектер мен бозбала-бойжеткендер əсерлі əндерді бірге шырқатып жүр. Қуаныш иелерін құттықтаған ұлттық компания президенті Асқар Мамин теміржол мен оның қызметі туралы тереңнен толғап, сөз айтты. Елдің еркін дамуына осындай ғаламат мүмкіндіктер тудырып отырған Елбасының қамқорлығына риза көңілін білдірді. – Мемлекет басшысының жүргізіп отырған сарабдал саясатының арқасында, сіздер бүгін жаңа пəтерлердің қуанышын тойлап отырсыздар. Қазақстандық азаматтардың əл-ауқатын жақсартып, тұрғын үймен қамтамасыз ету Елбасының күн тəртібінен түспейтін басты мəселесі екенін күнделікті өмірден көріп отырсыздар. Сондықтан мен сіздерді Елбасының сенімді болашаққа жасап отырған қадамдарын жоғары бағалауға шақырамын. Сондай-ақ, өздеріңізге мəлім биыл «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы – Қазақ темір жолының 110 жылдық мерейтойын атап өтуді мақсат тұтып отыр. Бүгінгі күнде ұлттық

компания қарқынды дамып, əлемдік деңгейдегі көліктік-логистикалық компанияға айналып бара жатыр. Біз ұлттық компанияның, жалпы теміржолдың өсіп-өркендеуіне сүбелі үлесін қосып отырған еңбеккерлерді елеусіз қалдырған емеспіз. Мүмкіндігінше олардың тұрмыстық жағдайын жақсартуға тырысып келеміз. Ұлттық компания қабылдаған тұрғын үй бағдарламасы соның жарқын бір дəлелі. Соңғы бес жылда теміржолшы қауымына 3300 пəтер берілді. Көптеген үй шағын стансаларда салынды. Қарасақ, жаңа пəтер иелерінің 25 пайызын жастар құрап отыр. Биыл біз Жезқазған – Бейнеу, Арқалық – Шұбаркөл теміржолдарын пайдалануға тапсыруды көздеп отырмыз. Бұлармен бірге, Ақтөбедегі рельс шығаратын зауыт та пайдалануға берілетін болады. Бұл игі істер сіз бен біздің, жалпы теміржолшылардың ынтымақбірлігі мен зор еңбегінің жемісі екеніне дау жоқ. Сондықтан да, əр теміржолшы жақсы үйде тұруға, жайлы өмір сүруге лайықты. Үйлі болған қуаныштарыңыз ұзағынан сүйіндірсін! Қоныс тойларыңыз құтты болсын, баршаңызға мол бақыт, зор денсаулық, жемісті еңбек тілеймін, – деді ұлттық компанияның президенті Асқар Ұзақбайұлы. Салтанатты шараға қатысып, теміржолшыларды жаңа пəтерге ие болған қуаныштарымен құттықтауға ұлттық компания президентінің кеңесшісі, құрметті теміржолшы Нығметжан Есенғарин, қазақтың тұңғыш ғарышкері, Кеңес Одағының Батыры, Халық Қаһарманы Тоқтар Əубəкіров те келген-ді. Өз кезегінде мəртебелі меймандар да сөз алып, жаңа пəтер иелеріне игілік тіледі. Ізгі шара барысында жаңа үйлердің кілтін алған бақытты жандарға да сөз берілді. Олардың қатарында «Локомотив» АҚ техникалық даму басқармасы техникалық даму бөлімінің бас маманы Аманкелді Түменов ақжарма көңілмен өз отбасының, бүкіл əулетінің қуанышы туралы айтып, Мемлекет басшысына сындарлы саясаты мен ел дамуындағы ерен еңбегі үшін, ал ұлттық компания жетекшілеріне еңбеккерлерге жасап отырған қамқорлықтары үшін алғысын білдірді. – Құрметті Асқар Ұзақбайұлы, құрметті əріптестер! Бүгін біз үшін үлкен қуанышты күн. Көп жыл күткен пəтеріміздің кілтін қолға алып жатырмыз. Өз басым сегіз жыл кезекте тұрдым. Енді, міне, отбасым жеке үйлі болып жатыр. Менің анам да теміржолға көп жыл тер төкті. Бүгін бізге беріліп жатқан мына зəулім үй расында қиял мен арманның ақиқатқа айналғаны дегім келеді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев еліміз тəуелсіздік алғалы бері халқына берген уəдесін ісімен дəлелдеп, халықтың əл-ауқатын жыл өткен сайын жақсартып келеді. Бұйыртса, жаңа пəтер жаңа өмірге жолдама береді. Мен Қазақстан теміржолының жастары атынан Елбасына, ұлттық компания басшылығына зор алғысымды білдіремін, – деді бас маман. Сөз кезегі келгенде «Казтранссервис» АҚ Солтүстік филиалы Астана агенттігінің жүк қабылдаптапсырушысы Динара Мұхамеджанова ұлттық компанияның жетістіктерімен қатар қарапайым жұмыс адамына да барынша жағдай жасалып жатқанын айтты. – Үй болмай күй болмайды, – деп бастады ол сөзін. – Елорданың төрінен баспана алу – əрбір адамның үлкен арманы. Бүгін біз сол арманымызға қол жеткізіп отырмыз. Елбасына теміржол басшылығына мол алғыс. Жаңа пəтерлеріңізде тек қана қуаныш болып, өз үйлеріңізде құт-берекеге кенеле беріңіздер. Еліміздің түкпіртүкпірінде үйлі болып жатқан барлық əріптестерімді зор қуаныштарымен құттықтаймын, – деді ол. Шаттыққа толы шараның соңы əн-күйге ұласты. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйініне тірелсек, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ-тың тұрғын үй бағдарламасы 2011-2015 жылдарға арналған. Осы бағдарлама шеңберінде жəне ұлттық компанияда жасалып жатқан əлеуметтік акциялар нəтижесінде тұрғын үй кезегінде тұрғандардың саны бүгінде үш есеге дейін азайыпты.


8

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

Жїзден жїйрік журналистер

● Толғандырар тақырып Осы мақаланы Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың сөзімен бастағым келеді: «...Əрине, Ұлытаудың өзінің орны бөлек. Дегенмен, сол кезде қазақ халқының ханы мен үш дана биі ортақ жауға қарсы тұру үшін елдің басын жинап, бас сардарды сайлап, жауға қарсы қойып, қантөгіс қырғында еліміздің тəуелсіздігін сақтап қалды. Ал оның басы осы Ұлытауда басталған болатын. Ата-бабадан қалған деректер, ең бірінші қазақтың басы қосылған жері – осы жер. Мұның өзінің тарихи мағынасы бар. Ұлытаудың басына ылғал жиналып, төңірегі көгерген кезде бүкіл қазақ жайлауға келеді екен. Шақырып жатудың қажеті жоқ. Өздері жиналады. Осы жерде сол халықтың, əр рудың, əр тайпаның, əр елдің əкімдері жиналып, өздерінің басшыларын сайлаған. Сондықтан сайлаудың ең басы ХІ ғасырдың басында осында болған дейді. Халық жиналып өзінің ханын сайлап, киізге салып, көтерген жері осы екен. Сондықтан біз солай деп есептеуіміз керек. Қазақтың басы қосылып, ел болып отырғаны мың жыл бұрын десек, ешқандай қиянаттық болмайды. Едігені хан сайлаған – Ұлытау. Тоқтамыс ханды сайлаған да Ұлытау. Абылайды хан етіп киізге көтерген де Ұлытау. Бабаларымыздың ойлаған ойы мен арманына əр уақыт табынамыз. Алар белесіміздің бəрі алда, бəрімізді аруақ қолдасын!».

Ўлытау – елдік пен халыќтыќ бастауы Абай ТАСБОЛАТОВ, Парламент Мəжілісінің депутаты, генераллейтенант, тарих ғылымдарының докторы, профессор.

Академик Қаныш Сəтбаев Ұлытау туралы: «Бұрынғы уақытта Ұлытау Қазақстанның саяси өмірінің орталығы болған. Қазақтың Алаш, Ақназар, Абылай, Кенесары сияқты атақты хандары Ұлытауды мекен еткен. Бұған таудың жаратылысы жағынан өте əдемі жəне Қазақстанның географиялық орталығы болуы себеп. Ұлытаудың саяси-экономикалық маңызын орыс отаршылдары да білген. Олар XIX ғасырдың 30-жылдарынан бастап тауды табандап мекен етуге тырысқан, əскерлерін əкеліп орналастырған. Бірақ, жергілікті қазақтар елі соларға шабуыл жасап, тыныштық бермеген», дейді. Ұлытау туралы биыл туғанына 110 жыл толып отырған академик Əлкей Марғұлан: «Ұлытау – халқымыздың ел болып қалыптасуына, бірлік-тірлігіне діңгек болған, иісі қазақтың айналып соғар түп қазығындай қасиетті мекен. Ұлытау қазақтың ерте кездегі саяси орталығы ретінде маңызды болғандығына бір дəлел қазақ ұлысының негізін құрған басты-басты тайпалардың барлығының жері осы Ұлытаудан тараған» деп жазды. Ұлытау туралы Президент Н.Ə.Назарбаев: «Қасиетті Ұлытау – Қазақ елінің баяғыдан бергі тарихи жəне саяси кіндігі», деп атап өтті. Сəуір айының аяғы мен мамыр айының бастапқы күндері Парламент Мəжілісінің бір топ депутаты – Тұрсынбек Өмірзақов, Талғат Ерғалиев болып Президент Жолдауының негізгі қағидаларын түсіндіру мақсатымен Қарағанды облысы Жезқазған өңіріне жұмыс бабындағы сапармен барып қайттық. Жолда сапарлас жолдастарым «Абай, халық хан сайлаған қасиетті жерге келе жатырсың. Түрің бал-бұл жайнап кетті ғой», – деп əзілдеп қояды. Менің ішкі толқынысымды жанымдағылар айнымай-ақ таныпты. Жезқазған қаласын «Сары жездің атасы» деп атайды. Көне Ұлытаудың дана білгірі, қазақтың ұлы кемеңгері, академик Қаныш Сəтбаев мұнда қазақ халқының белді-белді тайпаларының, руларының жайсаң-жақсылары бірлікке пəтуаласып, қазақ ұлты мен тұтас мемлекетінің негізін қалағаны туралы еңбектерінде атап кеткен. Адамзат тарихының даму сатысында қасиетті Ұлытаудың алатын орны бөлек. Қазақ елінің бірлігі, ұйытқысы болған Ұлытаудың мемлекеттілігіміздің іргесі қалануындағы орны да айрықша. Қазақ елінің халық болып қалыптасуының түптөркіні осы Ұлытаудан бастау алады. Бұл – тарихи шындық. Жалпы, жергілікті жұрт Ұлытау өңірінде орналасқан ескерткіштердің қадіріне жетпей келеді десек, қателескен болар едік. Бұрын қалай еді, рас, бұрын ескерткіш-мавзолейлерімізді зерттедік, тұрысына назар аудардық, биіктігі мынадай екен, ені бəлен метр болады екен дедік, кірпіші мынадан құйылған екен деп тамсандық, бірақ бұл құр тамсану болды, біз Жошы ханды, Алаша хан, Домбауылды сырттай, ғимараттық, конструкциялық тұрғыда ғана алып қарадық, оның ішкі мазмұнына, мəніне

тереңдеп ене алмадық, оның ішінде жатқан тұлғаның кім екеніне назар аудармадық. Желмаясына мініп жерұйық іздеген Асанқайғының Ұлытаудың ұшар басынан мəңгілік тыныс тапқанын білмей келдік. Едіге би, Тоқтамыс ханның Ұлытауда жерленгенін ашып айта алмадық, замана желінен қорықтық. Ал бүгінде аңқылдап соққан желдей екпіндеп келген Тəуелсіздікпен бірге терең тыныс алып, ұлттық ескерткіштерімізге ұлттық тұрғыдан қарау бақытына ие болдық. Тəу етіп жатырмыз, ұлттық тұрғыда маңыз беріп жатырмыз. Бабалардан қалған осындай ескерткіш теріміздің барына мақтанатын ұлтжанды адамдар бар. Ғалымдардың, жерін сүйген ұлтжанды азаматтардың жатпай-тұрмай ізденген еңбектерінің арқасында көптеген ақтаңдақтар, тарихи жерлер белгілі болып отыр. Мəселен, бір ғана Болған ана кесенесін алып қарайықшы. Болған ана – атақты Шыңғыс ханның немересі, Жошының қызы. Оны қаңлы қағаны Озардың ұлы Сұнақ тегіне қосып, некелерін қазіргі «Талап» ауылы тұрған жерде қиғаны белгілі болып отыр. Əйгілі Ақсақ Темірдің немересі Рабиға сұлтан Бегімнің Əбілқайыр ханмен тойы, 1728 жылғы атақты Бұланты-Білеуті шайқастары, Кенесары ханның патша үкіметіне қарсы ұйымдастырған қозғалыстары осы киелі де қасиетті Ұлытау өңірінде өткені тарихтан белгілі. Осындай тарихи орындарды белгілеп, үлкен бір картаны саяхатшылардың, туристердің назары түсетін орын – Жезқазған қаласының теміржол вокзалында, əуежайында іліп қойса бұл да бір игілікті істің бастамасы болары сөзсіз. Асанқайғыны Сапарата деп те атайды, бүгінге дейін Қызылорда облысы аумағында жерленген деп келдік. Алайда, бұл қорымды жан-жағынан қыса қоршай жатқан өзге бірнеше қорымды зерттей келгенде, олардың бəрі VIII-IX ғасырларда өмір сүрген адамдардың мүрделері болып шыққан. Солардың дəл ортасына Асанқайғы Сəбитұлы бабамыз қалай жерленеді, бұл қисынға келмейді. Филология ғылымдарының докторы Шəмшиябану Сəтбаева өзінің ғылыми-зерттеу кітабында: «Асанқайғы бабамыз Ұлытауда, Ақмешіт əулие деп аталатын қорымда жатыр» деп жазады. Асанқайғы баба дегеніміз сол – Ақмешіт əулие, мұны бүгінгі күні зерттеуші ғалымдар айтып отыр. Мəселен, Жезқазған-Ұлытау аймағында 687 тарихи ескерткіш бар екен. Əрқайсының арасы бəленбай шақырым болып созылып жатыр. Бір ескерткішті көріп қайту үшін бір күн кетеді. Теректі əулие археологиялық кешені, Алаша хан, Домбауыл, Жошы хан, Болған ана, Құлан ана, Жансейіт кесенелері, Ақмешіт əулие, Қойлыбай əулие, Едіге, Тоқтамыс қорымдары, Байқоңыр, Зыңғыртау, Тамды тастағы хан ордалары – бұлардың əрқайсысы қадау-қадау, бір-бір елдің маңдайға басқан жұлдызындай қастерлі, қолға түспейтін керемет, ғажайып ескерткіштер. Осылардың əрқайсысы қасынан жеке мұражай ашуға əбден

болады. Мəселен, Сарыкеңгірдегі Жошы хан мазарын дəл Жидебайдағы Абайдың мұражайындай жасау керек деп ойлаймыз, оған қоятын мұрағаттар да жеткілікті. Жошы ханның кесенесіне Елбасының атынан Ұлытау өңірінің мəрмəр тасынан қашалған Жошының толық шежіресі жазылған құлпытас орнатса деген халықтың да тілегін жерге тастамасақ, əрине. Жошы хан демекші, осы кесенені салу кезінде қолданылған қыш күйдіру пештерінің орны əлгі күнге дейін сол бұзылған күйінде жатыр. Соны қалпына келтіру туралы кезінде республикалық басылымдарда Қаныш Имантайұлы, Əлкей Хақанұлы сынды ғалымдар мəселе көтерген. Сол мəселе ғасыр алмасса да əлгі күнге дейін өз шешімін тапқан жоқ. Бұл – сол жергілікті жерде атқамінер басшы азаматтардың назарында болатын дүниелер. Жошы мазары тұрған жерде Əбілқайырдың ордасы – Ордабазар қаласы болған. Əттең, не керек, сол Ордабазар бүгінгі күні жоқ, бір-екі сарайдың ғана орны табылды, үстіне... жер жыртылып, егін салынып кетіпті. Ол кезде сондай саясат еді ғой. Солақай теріс саясаттың елге тигізген залалы аз болмады. Ордабазардан гөрі, тарихи тұлғаңнан гөрі, елдігіңді, мемлекеттілігіңді танытатын қасиетті ескерткіш-белгіңнен гөрі жоспар артық еді-ау. Терісаққан маңайында тамырыңның тереңде жатқанын аңдататын балбал тастарың, өзге мəдениеттен оқ бойы озық екеніңді танытатын обалар бар еді. Бүгінде солардың бірі жоқ, үстінен жер жыртып жібергенбіз. Соны байқайтын мемлекеттік тарихи ескерткіштерді қорғау инспекторлары қайда қарап отыр... Ол жағы тағы белгісіз. Ұлытау ауылына кіреберістегі ғажайып балбал тас та бүгінгі күні қолды болды. Осындай жағдай əрі қарай жалғаса берсе, мақтан тұтатын мəдени мұраларымыздан не қалады? Ескерткіштерді сақтау, бүтіндеп, қалпына келтіру бүгінгі ұрпақ – біздің міндетіміз емес пе?! Кірпішін сол жерде, əр ескерткіштің қасында құюға, өзіміз жасауға болады. Ол үшін кірпіш шығаратын көне пештер де сақталған. Кірпішті қалай құюдың өзіндік əдісі бар. Мəселен, Жошы хан кесенесінің қасында үлкен күмбез тұр. Жошы хан кесенесі бірнеше реставрациядан өтті, ал əлгі күмбез сол сызат түспеген күйі əлі тұр. Неге? Кірпіш құю технологиясын жетік, шебер білуден басқа тағы бір мəселе бар. Ол – сол іске жүрегіңнің сүйіспеншілігін, сезімін қоса бере білу. Ыждағатпен, ынтамен, сүйіспеншілікпен атқарылуы керек. Екеуін салыстыра қарасақ, таңғалатын еш құпиясы жоқ, өйткені, əлгі күмбезді əлгі кісінің өз ұрпағы сүйіспеншілікпен, бар ынта-жігерімен салған. Ал бүгін əйтеуір ақша тапқысы келген, тендерден өткен кім-көрінген келіп жаңғырту жұмыстарын жүргізеді. Оның жасаған жұмыстарына есеп беретін адам жоқ. Аз уақыттан соң табиғаттың дүлей желі мен жаңбыры, аптап ыстығы сапасыз салынған құрылыстың быт-шытын шығарды. Осы кемшілікті түзететін уақыт əбден жетті. Қазақстанда тарихи-мəдени ескерткіштер өте көп. Соның шоғыры, шоқтығы биігі осы Ұлытауда. Бүгінде Таңбалы тас пен Қожа Ахмет Ясауи кесенесі əлемдік маңызы бар ескерткіштердің

қатарына енді, өте қуанышты оқиға. Ендігі мақсатымыз ел тарихында əрқайсысы бір-бір інжу мен маржан, керемет тарих болып тұрған Ұлытаудағы əлгі ескерткіштерімізді тұтас күйінде ЮНЕСКО деңгейінде қорғауға алып, мəдени-тарихи ескерткіштерді сақтау бағдарламасына Ұлытау ландшафты деген атпен енгізу бүгінгі күннің басты мақсаты болып табылса керек. Тарихимəдени ескерткіштеріміз бой түзеген сырлы даламызды бөлмей-жармай, Ұлытау аймағы ескерткіштері деген атпен тұтас күйінде əлемдік маңызы бар ескерткіштер дəрежесіне жеткізу, əлемдік маңызы бар ескерткіштер қатарын Ұлытаудағы қасиеті бөлек, тылсымы терең, бітімі оқшау, тарихы шалқар ескерткіштерімізбен байытып, əлем назарын аудару – басты міндеттердің бірі. Осы ойды іске асыратын құжат дайындалып, ол бүгінде Үкіметке жолданды. Мына əлем қазақтың ұлан-ғайыр даласында Ұлытаудай қасиетті мекен бар екенін білуі керек. Осының бəрі сырт ел тарихымыздың тереңде жатқанын білсін, қазақ дейтін қасиетті ел барын білсін деген мақсаттан туындап отыр. Қасында жүрген соң қадіріне жете бермейміз, сондай мысалдардың бірі ретінде Германиядағы Гёте атындағы институттың ғалымы Андре Шмидт Ұлытауға келгенде: «Едігенің арқасында мен адам болдым, доктор атандым, ел қамын жеген Едігенің арқасында менің елімді жұрт біледі», деп ағынан жарылған болатын. Сөйтсе, ғалым əйелдің ғылым əлеміне апарар жолдың əуелгі басқышы – диссертациялық жұмысы ер Едіге, Тоқтамыс хан туралы болған екен. «Еуропа кітапханаларынан ер Едіге туралы көп тарихи деректер таптым, Едіге бабамыздың арқасында əлемге əйгілі ғалым болдым», дегенді шетел ғалымы қайта-қайта құлшылық ете айтты. Сол Едіге батыр Ұлытаудың ұшар басына жерленген. Соның қадірқасиетін оның тікелей ұрпақтары біз жете түсініп жүрміз бе?! Осы күнге дейін Едіге батыр туралы толық тарихи кітап та жарық көрген жоқ. Мəңгілік жатқан жері Едіге қорымына тəу етіп барып, ескерткіш белгітас та қоя алмай жүргеніміз өзімізге сын. Бірде Жезқазған-Ұлытау өңіріне Литваның елшісі келеді. Елшіге «Ұлытау» қорығының директоры Кенжалы замандасымыз жолбасы болады. Ол əуелі мұсылмандар зиратының жанында жатқан Литваның саяси тұтқындарының жерленген жеріне алып баруын өтінеді. Сол жерде қазақ жерінде қайтыс болған литва азаматтарына үлкен белгі қойылған болатын. Сосын «Ұлытауға бара аламыз ба?» деп сұрайды. Ұлытауда Тоқтамыс хан бар, мен соған баруым керек», дейді. «Тоқтамыс ханның біздің князіміз Витовт екеуі дос болғанын білесіз бе? Екеуінің жазысқан көп хаттары сақталған, екі мемлекеттің арасындағы тарихи байланыстың түйіні тереңде жатыр, мен сол Тоқтамыс хан жол салған достық қарым-қатынасты тереңдетуге міндеттімін, осы үшін сол кісінің басына барып, тағзым етуге тиіспін», дейді елші. Ұлытау – ұлттың ұясы, қазақ мемлекеттілігінің қалыптасқан мекені, үш жүздің басы қосылған жер. Бір ғана Хан ордасы, Хан тағы, Хан аралы атаулары бізге көп жайлардан мағлұмат береді. Бүгінде Ұлытауды туризм орталығына айналдыруға əбден болады емес пе?!

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Туризм мəселесін жолға қою арқылы көп түйінді мəселені шешуге болар еді. Ұлытауды туризм орталығына айналдыру мəселесі мемлекет тарапынан қолға алынуы тиіс. Сөз жоқ, туристерді аймағымызға тарту үшін əуелі тарихи-мəдени ескерткіштерімізге алып баратын жолды тақтайдай тегістеуіміз қажет. Елімізде туристік сервис мəселесі – ең бір қиын, шешімін таба алмай отырған мəселе болып тұр. Бізде сервис жасау мəдениеті əлі де толық мəнінде емес. Сонымен, тарихи ескерткіштерімізді дəріптеу үшін бізге жолды да дұрыстау, туристік сервисті де ыңғайлап бір жүйеге келтіру керек. Туристерді дала ескерткіштеріне атпен аралатып апару да тамаша идея емес пе. Тарихи-мəдени ескерткіштерімізді бағалау, оған тəу ету тұрғысынан алғанда елдің ықыласы ерекше. Осы уақытқа дейін Ұлытаудың ұшар басындағы Ақмешіт əулиенің басына ғана 3 мыңдай адам көтерілсе, Едіге мен Тоқтамыс хан жатқан үлкен шыңға жыл сайын сан мыңдаған адам шығады. Тəуелсіздікпен бірге бізге əруақты аттамау, киесінен қорқу, қасиеттеу, əспеттеу ұғымы да қатар келді емес пе! Қазақ əруақты қадірлеп, ескерткішін өзі қорып, өзі сақтап отыр. Осылайша қамқор болуға тырысып жүр. Жамбылдық ұрпақтары Болған ана кесенесіне белгі тақта жаздырып алып келіп қойды, Хан ордасына осындай белгіні кəсіпкерлер орнатқан. Осындай қамқор адамдар, меценаттар өз еркімен қаржыларын бөліп, ескерткіштеріміздің жаңарып, жаңғыруына үлестерін қосып, қол ұшын беріп жүр. Сөзімді қорыта келе айтарым, осы тарихи-мəдени ескерткіштердің Қазақстан бойынша картасын дайындап, Мəдениет министрлігінің тарапынан олардың маңыздық деңгейлерін сараптап, жөндеу жұмыстарын жүргізетін кезең келді. Үкімет тарапынан да осындай келелі істерге мұрындық болып, жоспарлы түрде жұмыс жасау аса қажет-ақ. 1391 жылы Əмір Темір Тоқтамысқа қарсы шеру тартып шыққанда, жазғытұрым кезінде ол Ұлытау өлкесіне тоқтап, Алтыншоқыға атбасын тірейді. Кейінгі ұрпаққа аманат мақсатында Ақсақ Темір қасындағы шеберлерге тас қашатып, осынау бір құпиялы жерде үлкен қара тасқа жазу түсіріп кетеді. Сол тас қазіргі уақытта Санкт-Петербург қаласындағы Эрмитажда тұр. Ұлытаулықтар сол тастың көшірмесін жасап, тиісті орнына қойған екен. Бүгінгі Қазақстан жерлерінде бұл тəрізді ескілікті жəдігерлер жиі кездеседі. Оның шоғырланып сақталған жерінің бірі – осы Ұлытау, Кеңгір, Сарысу өзендерінің бойы. Ұлытау – тарих шежіресінің қоймасы, əр тасы, əр төбесіне тіл бітсе, тəуелсіздік үшін күрескен бабалардың өршіл рухын көз алдыңа əкеліп, қиялыңды шарықтатады. «Ұлытауға бардың ба, ұлар құсты көрдің бе?» деп тіл қататын абыз осы өлкенің қазақ баласының бір айналып соғар киесі екенін білдіреді. Осы орайда, Елбасымыз Н.Ə.Назарбаевтың: «Біздің Ұлытауымыз бен Ордабасымыз досымызға да, дұшпанымызға да ұялмай көрсететін ардағымыз, айбарымыз», деген сөзі еріксіз ойға оралды. Ой-толғанысымызды Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың мына бір сөзімен қорытындылағым келеді: «Кешегі келеңсіз күндерде бабадан қалған сөзден жаңылып, бағзыдан қалған ізден адасып қала жаздаппыз. Талай-талай алқалы кеңес өткен атақты Күлтөбе баяғыда жыртылып кетіпті. Сайрам түбіндегі Мəртөбе күні кеше құртылып кетіпті. Қасиетті орыннан қалғаны – Ұлытау мен Ордабасы. Бауырында бабалардан түскен із əлі сайрап жатыр. Басында бабалар дауысы əлі саңқылдап тұр. Енді сөзден жаңылып, ізден адасар ретіміз жоқ». Қарағанды облысы.

Қазақстан Журналистер одағының басқармасы үздік жұмыстарға республикалық шығармашылық конкурстың қорытындыларын қарай келіп, 2014 жыл ғы Қазақстан Журналистер одағының сыйлығы лауреаттарының атағын БАҚ қызметкерлеріне төмендегі номинацияларда берді: 1. Репортерлік жұмыс – Амалбеков Бақбер генге, «Егемен Қазақстан» газетінің Ақмола облысындағы меншікті тілшісі; Кондратова Алек сандраға, Солтүстік Қазақстан облыстық «Неделья СК» газетінің репортері – өңірдегі қоғамдық-саяси оқиғаларды жедел көрсеткені үшін. 2. Экономикалық шолу – Горбунов Сергейге «Казахстанская правда» газетінің Павлодар облысындағы меншікті тілшісі; Мұсабеков Ерсінге, Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газеті бас редакторының орынбасары – Қазақстан өңірлерінің экономикалық даму туралы талдау материалдары үшін. 3. Саяси шолу – Жүнісова Жұмабикеге, «Дат-Общественная позиция» жəне «Новая газета – Казахстан» республикалық газеттерінің шолушысы – Қазақстандағы азаматтық қоғамның даму жолдары туралы талдамалық шолулары үшін. 4. Журналистік зерттеу – Ассанжи Джулианға, австралиялық журналистблогер – «WikiLeaks» сайтын құрғаны үшін. 5. Ізденіс материалы – Қайырханов Сабырға, Атыраудың «Ақжайық» газетінің бас редакторы – Семей ядролық полигоны жабылуының 25 жылдығына арналған материалдар сериясы үшін. 6. Телевизиялық жұмыс – Төлепберген Динаға, Шахматов Алексейге, «Коммер циялық телевизиялық арнаның» тележүргізушілері – «Астарлы ақиқат» жəне «Другая правда» телевизиялық бағдарламаларын ұйымдастырғаны үшін, ПИК телестудиясының ұжымына (жетекшісі Жəнібек Сүлеев) – «Бізге өзгеруге көмектесетін дəрігер-адам» деректі фильмі үшін. 7. Зерттеу жұмысы – Жаппасұлы Еркінге, «Қазақ əдебиеті» газеті бас редакторының орынбасары; Тəжиева Гүлнарға, «Айқын» республикалық газетінің бөлім редакторы – еліміздің белгілі мəдениет жəне əдебиет қайраткерлерінің шығармашылығы туралы очерктер дайындағаны үшін. 8. Ғылыми-көпшілік жұмыс – Əлімханова Мəдинаға, КазТАГ халықаралық ақпарат агенттігінің шолушысы – «Шпаргалка для начинаюших журналистов» оқу құралын жасағаны үшін. 9. Медиа-жоба – «Вечерний Талдыкорган» газетінің ұжымына – Жетісудың əлеуметтік-экономикалық проблемаларын көрсетудегі шығармашылық ізденістері үшін. 10. Фотожұмыс – Қобланбаев Серікжанға, фоторепортер – газет жəне журнал беттерінде қазақстандықтардың көркем образын жасағаны үшін. Қазақстан журналистика академиясы «Алтын жұлдыз» жалпыұлттық сыйлығымен «Қазақ энциклопедиясының» бас директоры, профессор Бауыржан Жақыпты марапаттады. Қазақстан Журналистер одағы мен «Казинпресс» қауымдастығы Амангелді Ахметəлімовтің атындағы сыйлықпен Қазақстанның ақпараттық қызметін дамытуға қосқан сүбелі үлесі үшін қоғам қайраткері Əміржан Қосановты марапаттады. Халықаралық «Казахстан-ZAMAN» газеті Рақымбай Ханалы атындағы сыйлықпен фотожурналистиканы дамытуға қосқан үлесі үшін «Оңтүстік Қазақстан» газетінің фототілшісі Шерім Мұхтарды марапаттады. Бейбіт Құсанбек атындағы жас телепублицистер үшін жеке сыйлығымен «Қазақстан» телеарнасының жүргізушісі Маржан Көкішева марапатталды. Қазақстан Журналистер одағының дипломдарымен баспасөзді қолдағаны жəне журналистермен өзара түсіністігі үшін: Александрдың – Астана жəне Қазақстан митрополитінің, Айтбаева Афризаның – Қазақстан журналистикасы ардагерінің, Арзықұлов Жеткергеннің – А.Н.Сызганов атындағы ұлттық хирургия ғы лыми орталығы бас директорының, Бай босынов Жанболаттың – ҚР Байланыс жəне ақпарат агенттігі ақпарат департаменті директоры орынбасарының, Жоров Николайдың – «Вечер ний Алматы» газеті бас редакторының, Жүсіпқалиев Ибрагимнің – Орал қаласы əкімі нің бұрынғы баспасөз хатшысының, Есекеев Қуанышбектің – «Қазақтелеком» АҚ президентінің, Ережепов Болаттың – ҚР Халықаралық баспасөз институты ұлттық коми тет төрағасының, Қарауылова Əселдің – Қазақстан баспасөз клубы президентінің, Ким Вячеславтың – «Каспий банк» АҚ директорлар кеңесі төрағасының, Мəженова Құдайбердінің – Астанадағы Ұлттық баспасөз клубы вице-президентінің, Мұтанов Ғалымқайырдың – Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті ректорының, Тоқтағазин Мұратбектің – Қазақстан бас редакторлар клубы вицепрезидентінің қызметтері атап өтілді.


 Өнер Астана күні қарсаңында елордаға гастрольдік сапармен келе жатқан Миланның «Ла Скала» театрын көрермен асыға күтулі. Міне, осы оқиғаға орай біз «Астана Опера» МОБТ балетінің жетекшісі, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері Тұрсынбек НҰРҚАЛИЕВКЕ жолығып, Италия өнер шеберлерінің қойылымы туралы сұрап білген едік.

«Ла Скала» кереметі – Тұрсынбек Əбдібайұлы, алдағы аптаның айшықты жаңалығы ретінде «Ла Скала» театры сыйға тартатын қойылымды айтуға болатын шығар. Аты бүгінде аңызға айналып кеткен театр «Дон Кихот» балетін қатарынан үзбей бес күн қояды дейді. Операның отанынан мынадай аса мəртебелі қонақтардың қаланың туған күніне орай «Астана Операға» арнайы атбасын бұруы кездейсоқ оқиға болмаса керек? – Расында да, əлемге əйгілі «Ла Скаланың» «Астана Опера» театрына гастрольдік сапармен дəл осы бір мереке қарсаңында келуі кездейсоқтық деп айтпаймын. Жас театрымыздың көрерменмен қауышқанына 21 маусымда тұп-тура бір жыл толады. Онда сахна шымылдығын ұлттық опера өнерінің інжумаржаны саналатын «БіржанСара» қойылымымен ашқан болатынбыз. Осы аз ғана уақыт ішінде өнер ордасын əлем тани бастады, солардың ішінде миландық «Ла Скала» театры да бар. Осы орайда театр директорының шығармашылық мəселелер жөніндегі кеңесшісі Уильям Грациозидің өзі түбі италиялық екенін, ол бүгінгі таңда Италиядағы барлық театрлардың директорларымен жақсы қарым-қатынаста екенін айта кеткен жөн. Оның үстіне біздің «Ла Скаланың» труппасынан, болмаса «Гранд Опера» сияқты əйгілі өнер ордаларынан алар үлгіміз көл-көсір. Меніңше, бұл шара «Астана Опера» солистері үшін өзінше бір шеберлік сабағы болады деп ойлаймын жəне де олар қатардағы жай спектакльді таңдап отырған

9

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

жоқ, бүкіл əлем жұртшылығына етене таныс «Дон Кихот» қойылымын ұсынбақ. Мұндай театрдың кішкентай бір үлгісінің өзі бізге баға жетпес байлық болып бағаланады. Неге десеңіз, «Teatro alla Scala» – қаншама ғасырлық тарихы бар, опера мен балеттің жылнамасын тізген, біз үшін өте қызық өнер ордасы. Осы тұста мұның Астана күніне орай шақыруымызды құп алып, ұсынысымызға бірден келіскені біз үшін өте мерейлі қуаныш.

– Труппа нақты қай күні келеді деп күтілуде? – Шығармашылық труппа 25 маусымда табаны қазақ топырағына тиісімен, бірден сахналық дайындыққа кірісіп кетеді. Жарықтарын, декорациясын қоюмен айналысады, ал 30 маусым мен 4 шілде аралығында көрермен спектакльді тамашалау мүмкіндігіне ие болады. Айта кету керек, декорациялар

мен костюмдер бүгінде Астанаға жеткізіліп қойды. – Не себепті дəл осы «Дон Кихот» балетін таңдап əкелді деген сұрақ туады осы жерде. – 2007 жылы 10 адамнан тұратын біздің балет əртістері біліктілігін арттыру мақсатында Италияға барып, дəл осы «Ла Скаланың» шеберлік сыныбынан өтті. Екі айдың көлемінде əртістеріміз Рудольф Нуриевтің қойылымындағы «Дон Кихот» балетінің па-де-десін орындаған

еді. Оның қойылымының Мариус Петипа мен Александр Горский қойған нұсқалардан шамалы айырмашылығы бар болатын, мұнымен қатар Рудольф бұл спектакльге жаңаша көзқараспен өзіндік қолтаңбасын енгізді, қанша дегенмен ол ер адамдар биінің негізін қалаған XX ғасырдағы нөмір бірінші биші болып есептеледі. Спектакльге біздің оркестр

қатысатындықтан, бұл қойы лымды «Ла Скала» театры мен «Астана Операның» бірлескен жобасы деп айтуға толық негіз бар. Жəне тағы бір айта кететін нəрсе, «Ла Скала» спектакльге біздің тарапымыздан балет солистерінің қатысуын, 17 адамның көмекші рөлдерді ойнауын сұрады. – Мұндағы балет солистері қанша дегенмен өзінің қалыптасу түбін орыс балеті мектебінен алғаны мəлім. Ал енді италиялық театрдың ерекше-

лігі неде деп ойлайсыз? – Əрине, біріншіден, Нуриев – таза классиканы ұстанған биші. Мен жоғарыда атап өткендей, оның қойылымында əйелдер партиясына қарағанда, ерлер биі басым түсіп жатады жəне ол бұл жерде ешқандай заманауи би қимылын пайдаланбайды. Қойылымда Петипанікіндей емес, өзгеше декорациялар мен костюмдер қолданылады.

Жалпы, «Ла Скаладан» 107 адам келе жатыр. Екіншіден, бұл шынымен шамалы өзгешерек балет болады, себебі мұнда біздегі орыс балетінің мектебі мүлде жоқ. Италиялық балеттің қол қимылында, аяқ қозғалысында айырмашылықтар бар. Соған қарамастан, Людвиг Минкус ойластырғандай, спектакль үш актіден тұрады. – «Ла Скаладан» басқа əлемдік деңгейдегі осындай ірі театрларды шақыру алдағы жоспарларыңызда бар ма? – Иə, біз Үлкен театрмен өзара тəжірибе алмасу жөнінде келістік, аталған шараны жүзеге асыру 2018 жылға жоспарланған. Мұнымен қатар, тоғыз театрмен меморандумға қол қойылған, олармен де келешекте тығыз қарымқатынаста жұмыс жүргізілетін болады. Биыл гастрольдік сапармен Санкт-Петербург қаласына барып келгенімізді көптеген басылымдар жарыса жазды, ал күзде Астанаға Мария театры келеді деп күтілуде. – Театрдың алдағы жоспарлары өте тығыз дегеніңіз ғой... – Жоспарымыз өте ауқымды. Күн санап репертуарымыздың қалай толығып жатқанын көріп отырсыздар. Күні кеше Юрий Григоровичтің қойылымындағы «Спартак» балетінің тұсаукесері керемет əсерге бөлегені өз алдына бөлек əңгіменің тақырыбы. Қазан айында «Травиата» операсын қоймақпыз. Қараша айындағы Джузеппе Вердидің «Аида» операсының тұсаукесері ғаламат оқиға болғалы тұр, себебі, мұндай ғажап нұсқаны бізге итальяндық режиссер Франко Дзефирелли ұсынып отыр. Ұлттық балет ешқашан назардан тыс қалмайды, əрине, бұл орайда 5 желтоқсанға Ғ.Жұбанованың «Қарагөз» балетін жоспарлап отырмыз. Сонымен қатар, желтоқсан айының соңына қарай «Шерткіш» балетін ұсынамыз деген ой тағы бар. Əңгімелескен Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

АСТАНА.

 Талап жəне тəртіп

Сот шешімін орындамасаѕ жаза бар Елбасымыздың «Қазақстан-2050 Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауында орындалмаған сот шешімдеріне байланысты сот билігінің беделіне нұқсан келетіні айтылады. Осыған орай, бұл кемшіліктерді жоюға байланысты жаңадан шаралар қабылданды. Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру мақсатында Əділет министрлігі атқарушылық іс жүргізу жүйесін заңнамалық тұрғыдан қуаттады. Биылғы жылдың 15 қаңтарында «ҚР кейбір заңнамалық актілеріне атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойылып, күшіне енгізілді. Батыс Қазақстан облысы Сот актілерін орындау департаментінің басшысы Күнсəуле АРАЛБЕКОВАМЕН əңгімеміз осы бағытта өрбіді.

– Күнсəуле Айсағалиқызы, əңгімемізді қол қойылған заңның мəн-маңызынан бастасақ. – Заңға енгізілген өзгерістер мен толықтырулар сот орындаушыларының мəртебесін жоғарылатып, сот шешімдерінің уақытында орындалуына ықпалын тигізері анық. Егер Заңға енгізілген өзгерістер мен түзетулерді таратып айтар болсақ, Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 524-бабына енгізілген өзгерту бойынша сот үкімін, сот шешімін немесе өзге де сот актісін жəне атқарушылық құжатты орындамаған жағдайда бес тəуліктен он тəулікке дейін əкімшілік қамаққа алынады. Сонымен қатар, айыппұл мөлшері де өсіп отыр. Аталған кодекстің 551-2-бабына да өзгерістер енгізілді. Бұрын 525-бабымен – сот орындаушының талабын орындамау, 526-бабымен – алимент өндіріп алынатын адамның жұмыс орны өзгергендігін жасыру, хабарламау, 527-бабымен – лауазымды адамның атқару құжатын жоғалтуы бойынша сот орындаушы хаттама жасақтап сот қарауына жолдайтын еді. Енді жаңа заң бойынша атқарушылық құжаттардың орындалуын қамтамасыз ету саласындағы уəкілетті орган осы кодекстің 525-527-баптарында көзделген əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істерді қарайды. Əкімшілік істер бойынша жаза қолдануды сол уəкілетті органның басшысы, орынбасары, аумақтық бөлім басшылары жүзеге асырады. Бұрын əкімшілік іс құжаттарын сотқа апарып жүргенде сот орындаушының тұтастай бір жұмыс күні кететін еді. Аталған əкімшілік істерді

атқарушылық құжаттардың орындалуын қамтамасыз ету саласындағы уəкілетті органның қарауына беруі тағы бір мəрте сот орындаушының мəртебесін арттырып отыр. Заңның 85-бабында аукцион өткізілмеді деп жарияланған жағдайда өндіріп алушыға бастапқы бағасы жиырма пайызға төмендетілген бағамен мүлікті өзінде қалдыру құқығы беріледі десе, жаңа заңда өндіріп алушыға мүлікті бастапқы құны бойынша өзінде қалдыру туралы ұсыныс, ал бас тартқан жағдайда қайталама саудасаттыққа қатысу құқығы беріледі, екінші голландық əдіспен өтпеген жағдайда жиырма пайызға төмендетілген бағамен ұсынады. Өндіріп алушы мүлікті қабылдаудан бас тартқан кезде, яғни борышкердің басқа мүлкі болмаған жағдайда сот орындаушысы оны қайта бағалау жəне одан əрі өткізу жөнінде шаралар қабылдайды делінген. Көп жағдайда екінші деңгейдегі банктерге мүліктерін жиырма пайызға төмендетілген бағамен ұсынған кезде ұзақ уақыт жауап берілмей, атқарушылық құжаттың орындалуына кедергі келтіретін еді. – Сот үкімін, сот шешімін орын дамаған борышкерлер қандай жауапкершілікке тартылады? – Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 362-бабымен сот үкімін, сот шешімін орындамаған борышкерлерді қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін ішкі істер органдарына ұсыныс жолданады. Жаңа өзгерістер бойынша, сот актісін алты айдан астам орындамау, мұны дəл осындай əрекет жасағаны үшін бір жыл ішінде əкімшілік жаза қолданылған адам жасағанда бір жүз сексен сағаттан екі жүз

сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға, не үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Билік өкілі, мемлекеттік қызметші, жергілікті өзін-өзі басқару органының қызметшісі, сол сияқты мемлекеттік мекеменің, коммерциялық немесе өзге де ұйымның қызметшісі жасаған теріс əрекеттер – бес жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымды атқару немесе бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға не бір жүз сексен сағаттан екі жүз қырық сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмыстарға тартуға, не бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге, не үш жылдан бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады. Сонымен қатар, 362-бап бойынша қозғалған қылмыстық істерді алдын ала тергеуді ҚІЖК-нің 192-бабы 2-бөлігі бойынша ішкі істер органдарының тергеушілері жүргізеді. – Өзгерістер мен толықтырулар енгізілген жаңа заңда əкелік борышын өтеуден жалтарғандарға жауапкершілік қатаңдатылған сияқты. – Жаңа заңда борышкер əкелер өз міндеттерін үш айдан астам уақытта орындамаған жағдайда, бір жүз жиырма сағаттан, бір жүз сексен сағатқа дейінгі мерзімге қоғамдық жұмысқа тартылады, не болмаса екі жылға дейінгі бас бостандығынан айырылу жазасына кесіледі. Кəмелетке толмаған балаларға төленетін

алимент бойынша берешектің мөлшерін алимент төлеуге міндетті адамның алимент өндіріп алынбаған кезеңдегі жалақысы мен өзге де кірісін негізге ала отырып, сот орындаушысы айқындайды. Егер алимент төлеуге міндетті адам осы кезеңде жұмыс істемеген болса немесе оның табысы мен өзге де кірісін растайтын құжаттар тапсырылмаса, алимент бойынша берешек сол берешекті өндіріп алу кезінде республикалық орташа айлық жалақы мөлшерімен есептелінеді. Борышкер сот орындаушысына атқарушылық іс жүргізу кезеңінде жұмыс орнының, тұратын жерінің өзгергені туралы, сондай-ақ, жаңа кіріс жəне мүлік көздерінің пайда болғаны туралы көрсетілген мəн-жайлардың пайда болған сəтінен бастап үш жұмыс күні ішінде жазбаша хабарлауға міндетті. Егер, борышкерде берешекті өтеу үшін жеткілікті ақша болмаған жағдайда ол борышкерге тиесілі басқа мүліктен өндіріп алынады. Заңды тұлғалардың жəне кəсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке тұлғалардың дебиторлық берешегін анықтау үшін сот орындаушысы борышкерден, заңды тұлғалардан жəне кəсіпкерлік қызметпен айналысатын адамдардан өзіне қажет бухгалтерлік құжаттаманы талап етуге құқылы. – Күнсəуле Айсағалиқызы, мұнан бірер жыл бұрын елімізде жеке сот орындаушыларының институты құрылғаны белгілі. Бұл жөнінде не айтар едіңіз? – Иə, Қазақстан ТМД елдері арасында бірінші болып жеке сот орындаушылары институтын қолданысқа енгізді. Осынау институттың қазақстандық үлгісінің ерекшелігі, жеке сот орындаушыларының мемлекеттік сот орындаушыларымен бірдей деңгейде қызмет атқаратындығы. Олардың еңбек ақылары ай сайын қанша жұмыс атқаруына байланысты төленеді. Бүгінгі таңда облыс бойынша 11 жеке сот орындаушысы қызмет атқаруда. Олардың 9-ы Орал қаласында, 2-еуі Бөрлі аумақтық бөлімінде қызмет етіп жүр. – Халықтан түсетін арыз-шағым көп пе? – Өткен жылы біздің департаментке Сот актілерін орындау комитеті арқылы заңды жəне жеке тұлғалардан 67 арыз-шағым келіп түсті. Соның барлығына да уақытылы жауап берілді. Арыз-шағымдарды мейілінше азайту мақсатында күнделікті атқарушылық өндірістер бойынша қабылдау ұйымдастырылады. Қабылдау барысында атқарушылық өндіріс зерттеліп, орындалуға жататын іс-əрекеттер айқындалып, арыз иесіне нақты жауап беріледі. Əңгімелескен Фатихолла МАШТАХОВ, журналист.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Керридіѕ Мысырєа кїтілмеген сапары АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Джон Керри өткен жексенбі күні күтпеген жерден Каирға сапармен келіп, Египеттің жаңадан сайланған президенті Əбдел Фаттах ас-Сисимен келіссөз жүргізді. Əңгіме арқауы екі жақтың да мүддесіне сəйкес келетін тақырыптар болған. Бұл АҚШ-тың жоғары шенді өкілінің ас-Сиси президент болып сайланғаннан кейінгі Мысырға алғашқы сапары болып табылады. 1979 жылы Израильмен бейбіт келісімге қол қойғаннан соң Египет АҚШ-тың Орта Шығыстағы аса күшті одақтастарының бірі болған еді. Алайда, Ислам серкесі Мұхаммед Мурси жаппай наразылық акцияларынан кейін президенттіктен кетірілген соң екі ел арасына белгілі бір деңгейде сызат түскендей-тін.

Мавритания президенті ќайта сайланды Мавританияның іс басындағы басшысы Мохаммед Ульд Əбдел Əзиз ел президентін сайлауда 88 пайыз дауыс жинап, президенттікке қайта сайланды. Оның ең жақын бəсекелесі бар болғаны 8-ақ пайыз дауыс алған. Негізгі оппозициялық партиялар сайлауға қатысудан бас тартқанымен, сайлаушылардың 56 пайызы дауыс берген. Əбдел Əзиз билікке 2008 жылы мемлекеттік төңкеріс нəтижесінде келген болатын. Ол қашанда Батыстың Африка аумағындағы террорлық ұйымдармен күресте сенімді əріптесі болып келеді. Сайлау нəтижесін оппозиция мойындамағанмен, Батыс осы себепті де Мавритания басшылығының ісіне араласқанды қаламайды. Дегенмен, қазіргі кезде қарулы жасақтар күшейіп отырғандықтан, алда Əбдел Əзизді үлкен сынақтар күтіп тұрғандай.

Əскери нысандарына соќќы берді Израиль əскери-əуе күштерінің ұшақтары кеше Сирияның бірқатар аумағына соққы берді. Бұл соққы сириялық танкке қарсы снарядтың израильдік жасөспірім отырған автомобильді жарып жіберуіне жауап болып табылады. Түнгі авиашабуыл барысында Израиль ұшақтары арасында Сирияның командалық штабы да бар 9 əскери нысанды қиратқан. Тель-Авив Голан биіктерінде автомобильді жарып жіберу оқиғасы жоспарлы түрде жасалған арандату деп санайды. Сол оқиға орын алған 22 маусымда Израиль танктері Сирия шептеріне қарсы оқ атқан болатын. Жалпы, Голан биіктерін Израиль 1967 жылы Сирияға қарсы соғыстың нəтижесінде жаулап алған еді. Ал Дамаск аталған биіктікті əлі де өзінің заңды аумағы деп есептейді.

Ќысќа ќайырып айтќанда:  Оңтүстік Кореяда əскери қызметші өзінің бес қызметтесін атып өлтіріп, тағы жетеуін жаралаған. Оқиға Оңтүстік Кореяны Солтүстік Кореямен бөліп тұратын демаркациялық сызыққа жақын жерде болған. Оқ атқан əскери іздестірілуде көрінеді.  Рим Папасы мафияның барлық мүшелерін шіркеуден аласталғандар деп атады. Ол өзінің мəлімдемесін Италияның оңтүстігіндегі Калабрия өңіріне сапары кезінде жасады. Бұл өңірде мафияның шептері мықты саналады.  Нью-Йоркте көлденең таксист ресейлік бизнесмен Владимир Захаровты 23 метр жерге жеткізіп тастағаны үшін 149 доллар талап еткен. Келіспеген 75 жастағы ресейлік соққыға жығылған.  Мысырдың соты 180 исламиске өлім жазасы шығарылғанын қуаттады. Олардың арасында «Мұсылман бауырлардың» серкесі Мохаммед Бади де бар көрінеді. Жалпы, үкім шығарылғандардың оны қайта қаратуға құқықтары бар.

Сноуден ерлігі їшін марапатталды Америка арнайы қызметінің бұрынғы қызметкері Эдвард Сноуден 21 маусым күні «Гуманистік одақ» қоғамдық ұйымынан сыйлық алды. Қашқында жүрген барлаушы бұл нышандық сыйлыққа азаматтық ерлігі үшін лайық деп табылды. Ұйым басшысы Вернер Кеп-Керстин марапаттау рəсімін Раштат қаласында өткізген. Ал сыйлық Фриц Бауэр атындағы деп аталады. «Эдвард Сноуден АҚШ-тың арнайы қызметтері тарапынан заңсыз адам соңына түсу практикасын жалғанның жарығына шығаруда нағыз моральдық ерлік көрсетті», депті марапаттау рəсімінде сөз сөйлеген Кеп-Керстин. Ал Фриц Бауэр «Освенцин процестерінде үлкен рөл атқарған неміс судьясы əрі прокуроры болып табылады.

Ќўрбандыќ – таєы екі палестиналыќ Израиль əскерилері Иордан өзенінің Батыс жағалауында екі палестиналықты атып өлтірді. Əскерилер қаруды палестиналықтарды жаппай тұтқынға алу кезінде туындаған қақтығыс кезінде қолданыпты. Адам өліміне соқтырған бұл қақтығыс 6 палестиналықты тұтқындау кезінде орын алған. Израиль қазіргі кезге дейін Батыс жағалауында 13 маусым күні жоғалып кеткен үш жасөспірімді іздестіріп жатыр. Іздеу операциялары басталғалы бері əскерилер кем дегенде төрт палестиналықты өлтіріп отыр екен. 340 палестиналық тұтқынға алыныпты. Діни мектептің үш оқушысы Гуш-Эцион елді мекені ауданында із-түзсіз кетсе керек. Израиль билігі жасөспірімдерді ХАМАС тобы ұрлап кетті деп айып тағуда.

Малайзия жаєалауындаєы кеме апаты Малайзия жағалауы маңында индонезиялық мигранттарды алып келе жатқан кеме суға батып кетті. Оқиға Сепанг қаласынан 20 шақырым жерде орын алған. Кеме бортында 27 адам болыпты. Олардың тоғызы із-түзсіз жоғалғандар қатарында болса, оларды қазір малай теңізшілері іздестіріп жатыр екен. 18 адам, оның ішінде 4 əйел бар, мүлдем кездейсоқ жағдайда құтқарып алынған. Кеме суға батар тұста жанынан сауда кемесі өтіп бара жатыр екен. Сондағылар көмек туралы айқай-шуды естіп, жəрдем қолын созыпты. Бұл Малайзия жағалауындағы екінші апат болып отыр. 18 маусым күні сол маңайда 97 адамды алып келе жатқан кеме суға батып кетсе, 23 адамды табу мүмкін болмаған-тын. Малайзия – серпінді дамып келе жатқан елдердің бірі, сондықтан жұмыс күші де көп талап етіледі. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


10

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

CӨЗ СОЙЫЛ

 Дінің тұрсын дін аман

ƏЗІЛ - ОСПАЌ, СЫН - СЫЌАЌ

 Құттықтаймыз!

Ханафи мəзћабы – Орталыќ Азияныѕ рухани мўрасы

Қазақ сатирасының қазіргі танымал өкілдерінің бірі, əріптесіміз Берік Садыр да алпысты алқымдап, бедерлі белеске көтеріліпті. Ол ҚазМУ-дің филология факультетін бітіргеннен кейін туған ауылына барып, еңбек жолын мұғалімдіктен бастаған болатын. Бірақ сүйір тілмен сүйкеп жіберетін қасиет жанын жай таптырмаған қалам иесі сатириктер ауылына көз салып, Алматыға қайта жол тартады. Сол кездегі «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас Алаш») газетінде корректор, макетші болады. 1982 жылы «Қазақ əдебиетінде» аға тілші, 1987 жылы «Ара-Шмель» журналында жауапты хатшының орынбасары 1990 жылы балалар газеті «Ұланда» жауапты хатшы қызметін атқарады. Ал 1996 жылдан бері табан аудармай «Егемен Қазақстан» газетінде жұмыс істеп келеді. Қаламгердің 1987 жылы «Не десем екен?!» атты алғашқы əзіл-сықақ кітабы жарық көрсе, одан соң

? ? ? ? СЎРАЌ-ЖАУАП ! ! ! !

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ақтөбе қаласындағы орталық мешіттің ашылуына орай «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының ғимаратында «Ханафи мəзһабы – Орталық Азияның рухани мұрасы» атты халықаралық ғылыми-тəжірибелік конференция өткізілді. Аталған конференцияның мақсаты – қазіргі замандағы Орталық Азия халықтарында қалыптасқан дəстүрлі діни қатынастар мен оның өзекті мəселелерін талқылау, Орталық Азия аймағындағы діни ахуалдар дамуының негізгі үрдістері мен тетіктерін ашып көрсету, Ханафи мəзһабының қоғамға беретін рухани-өнегелік құндылықтарының рөлін дəріптеу, діни ағартушылық жұмыстарын жүргізу арқылы экстремизм мен лаңкестіктің алдын алу, діни салада туындаған талас-тартыс мəселелерін шешу жолдарын іздестіру. Конференцияны облыс əкімінің орынбасары Марат Тағымов ашып, жүргізіп отырды. Ол өңірдегі діни ахуал, Ханафи мəзһабы туралы əңгімеледі. Дін өкілдері, теолог ғалымдар, үкіметтік емес ұйымдар жетекшілері, жоғары оқу орындарының оқытушы-ғалым дары жəне басқа зиялы қауым өкілдері қатысқан алқалы жиында Қазақстан Дін істері агенттігі төрағасының орынбасары Ғалым Шойкин, Қазақстан Мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан Маямеров, Ресейдің Мүфтилер кеңесі төрағасының бірінші орынбасары Дамир хазрет Мұхетдинов, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті дінтану кафедрасының профессоры, теология жəне философия ғылымдарының докторы Досай Кенжетай, Ресей Федерациясы Татарстан Республикасы Қазан қаласындағы Ресей Ислам университетінің ректоры Рафик Мұхаметшин, Ақтөбе облыстық дін істері басқармасының басшысы Бауыржан Есмахан Хана фи мəзһабының шығу тарихы, оның қоғамдағы рөлі, қазіргі таңдағы діни ағартушылық жұмыстарды жүргізудің жəйі мен бағыттары, дін мен қоғамның байланысы, лаңкестік əрекеттердің алдын алу, жастардың жат ағымдарға бой ұруына қарсы күрес мəселелері хақында баяндап, өзекті мəселелерді шешу туралы ойларын ортаға салды. Конференция барысында еліміздегі азаматтардың діни сауаттылығын жетілдіру мақсатында Ресей Федерациясы Татарстан Республикасы Қазан қаласында орналасқан Ресей Ислам университеті мен Ақтөбе облысы «Дін істері басқармасы» мемлекеттік мекемесі жанындағы «Аңсар» ақпараттық талдау орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі арасында қашықтықтан білім беру бойынша екіжақты келісімшартқа қол қойылды. Конференцияға қатысушылар «Пікірталастан шешімге», «Діни сана жəне рухани азық «Діни ағартушылық – экстремизмнің алдын алу факторы» атты секцияларға

бөлініп, жұмыс істеді, күн тəртібіндегі мəселені тереңірек талқылады. Содан кейін олар Ақтөбе қаласындағы 111 жылдық тарихы бар қалалық орталық мешіттің салтанатты ашылу рəсіміне қатысты. Жалпы, бұл мешіттің іргетасы 1901 жылы қаланып, 1903 жылы пайдалануға берілген екен. Араға 111 жыл салып аталмыш мешіт күрделі жөндеуден өтіп, 8 есеге үлкейтіліп отыр. Күрделі жөндеуден деген аты ғана, мұны тың жерден салынған жаңа мешіт десе де болады. Ғимарат үш қабаттан тұрады, құлшылық ету залдарының сыйымдылығы 2800 адамға арналған. Бірінші қабатта 2300 адамдық ерлер намазханасы мен əкімшілік бөлмесі орналасқан. Екінші қабатта 500 кісілік əйел адамдар намазханасы, неке залы, оқытушылар бөлмелері мен оқу аудиториялары бар. Төменгі қабатта 150 адамға асхана, дəрет алу орындары орналасқан. Күрделі жөндеуден өткен ескі мешіт ғимараты болашақта музей болады деген ұйғарым бар. Мешітті күрделі жөндеу-жаңарту жұмыстарына ұлтжанды азамат Есімхан Есенбаев басқаратын «Ғасыр нұры» қоғамдық қоры ұйытқы болды. Имандылық үйінің əшекейлеу, əрлеу жəне безендіру жағының сəулеттік жобасын Қазан қаласындағы «Құл-Шариф» жəне Ақтөбе қаласындағы «НұрҒасыр» мешіттерінің авторы А.Саттаров жасады. Жаңа мешіт құрылысын, сонымен бірге, ескісін жаңғырту жұмыстарын «Интерстиль» ЖШС жүр гіз ді. Серіктестік құрылыс жұмыстарын екі жылда бітірді. Ақтөбе қа ла сын дағы орталық мешіттің жаңа ғимаратын салуға жəне ескісін жаңғыртуға 680 миллион теңгеге жуық қаржы жұмсалған. Осыншама қар жы ны тек қана демеушілер мен меценаттар салған көрінеді. Мұнда негізінен сапалы құрылыс материал дары пайдаланылды. Алтын жалатқан жəне көркемделген ұсақ арнайы əйнектер Италиядан, тұтас жайма кілемдер Түркиядан, сəнді əрі қымбат аспалы шамдар Чехиядан, күмбезді қаптайтын материалдар Челябіден, граниттер Алматыдан жеткізілген. Күрделі жөнделіп, жаңартылған Ақтөбе қаласындағы орталық мешіттің ашылу салтанатында сөз алған Қазақстан Мұсылмандары ді ни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан Маямеров қазір елімізде мешіттердің көптеп салынып жатқанын, адамдардың дінге бет бұра бастағанын атап өте келіп, мұның барлығы еліміздің егемендігімен келген игіліктер екенін еске салды. Ақтөбе қаласының əкімі Ерхан Омаров та бұл шаруаның жамиғат үшін жасалып жатқанын айтып өтті, имандылыққа ұйитын ұл – қыздарымыздың көбейе беруіне тілектестігін білдірді. Жаңа мешітте құран оқылып, жамиғат жұма намазына жығылды. Қазақстан Мұсылмандары діни басқармасының төрағасы, Бас мүфти Ержан Маямеров діни уағыз айтып, жиналғандарды ислам қағидаттарына қанықтырды. Ақтөбе облысы.

– Оташылар операция кезінде неге бетперде киіп тұмшаланып алады? – Операция сəтсіз болған жағдайда ауру адам кім жасағанын білмес үшін. *** – Халің қалай? – Жаман емес. Жағдайым нашарлаған кезде “жедел жəрдем” алып кетеді. Ал жағдай жақсарып, көңіл көтерілсе полиция дайын тұрады... *** – Егер шет тілінде түс көру қайталана берсе не істеген жөн? – Келесі жолы қасыңызға аудармашы бикешті алып жату керек. *** Жұмыстан неге кешіктің? Бəрі де кемпір-шалдың кесірі. Неге? – Автобуста отырсам бір шал мінді. Орнымды қимай көзімді жұма қойған едім: көзім ілініп кетсе керек, төрт аялдама өтіп кетіппін. *** Сіз өмірде махаббаттың бар екендігіне сенесіз бе? Жоқ. – Сонда қалай? Қозы мен Баянның махаббатын да жоққа шығарғалы отырсыз ба? – Иə, себебі, Қозы мен Баянның өмірі ұзаққа созылғанда олар да түбі ұрсысып, ажырасып тынар еді. *** – Құрметті досыңыздың қазасында көзіңнен бір тамшы жас тамбады-ау? – Үлкен креслода отырғанда жағдайымды айтып талай жылап барғанмын. «Пенде үш күннен соң көрге де үйренеді» деуші еді, біз тұратын елді мекенде жарық сөніп, ток атаулы тиылғалы бері тоғыз айдың жүзі болды. Бармаған жер, баспаған табалдырық қалмады... Не керек, табан тоздырып, кеңірдек қыздырып тоқтағанбыз... Көнбеске амалың жоқ, басқа түскен соң көнесің. Міне токсыз томпаң тірлік кешкенімізге тоғыз айдан асыпты... Өз басым, басындағыдай емес, етім

Т

«Қосымша ми», «Біз өсек айтпаймыз», «Ойсоқты», «Ойхой, өмір!..», «Социализм сатирасы» жинақтарын шығарды. Аударма саласына да атсалысып, «Күллі əлемнің күлкісі» атты шағын көлемдегі шетел əзілдерін аударып, оқырманға ұсынды. Сондайақ əлемге əйгілі тұлғалар мен қазақ қайраткерлерінің тауып айтқан тапқыр сөздерін құрап «Ауылдың айтқыштары» жəне «Ауыл əзілдері» деген қос жинақты қалың көпшілікке тарту етті. Біз бүгінгі «Сөз сойылдың» Бекеңнің шығармашылығына арналғанын, оның əр алуан тақырыптағы дүниелері беріліп отырғанын айта келіп, əріптесімізді алты асу мерейтойымен құттықтап, алдыңғы толқын сатира сардарларының ізін басып, соқпағын жалғап, саптағы сарбазы болып жүре бер демекпіз. Егеменқазақстандықтар.

 Қалжың қалта

Сезікті секіреді

– Неменеге күрсіне бересің, мұндай керемет оқиғалы шығарма əлі жазылған емес... – Оған күмəнім жоқ-ау... – Енді не, сонша толқып, сонша əбіржіп? – XVІ ғасырдағы үнді комедияларын оқыған біреулер шығып қала ма деп тұрғаным...

«Есті» ескертпе

Жапал атты жазушы тұңғыш кітабы жарық көргенде əйеліне: «Сен де мен жөнінен мағлұмат жинай жүрсеңші, кейін естелік жазсаң таптырмайды ғой...» дегені бар.

Жґн екен

– Оу , Тыңеке, соңғы кезде балалардың арасынан шықпайтын болдыңыз ғой?.. – Екі баспа табақ « Бала тілі – бал» жинағына тапсырыс алып едім...

«Ґлшеулі» ґкініш

– Кітабың шықты, жабырқауыңа жөн болсын?! – Е, бүйтіп көркем дүние жазып кетерімді білгенде... – Ол не, айта алмай аңырап отырғаның? – О баста нем бар еді-ау сын жазып...

Їйдегі боран

Ұйытқып соққан боранда тұлып киіп, есігінің алдында отырған көршісін көріп біреу: – Мұндай боранда неге далада отырсың? – деп сұрапты. – Ей, көрші-ай, бұл боран ба! Үйдегі – толас таппай, алай-дүлей құйын, жауын-шашыны аралас боранды айтсаңшы! – депті. Сөйтсе, ол кісі үйдегі əйелі мен қызының жанжалынан қашып, далаға шығып отыр екен.

біткен тақылдап тұрады. Төбеде жатқан кеңес заманғы əдебиеттер құнды дүние болып қолдан-қолға өтуде. Бір заманда оқи алмаған «Ботагөзді» оқып көңілім орнықты. Теледидар көріп тарсыл-гүрсіл, алаңжұлаң болып кеткен бала – кітап оқып, газет қарап, сөз тыңдап – салиқалы ер жете бастағанына тəубе деп жүрміз. Несін айтайық, «Бір жоқшылықтың бір тоқшылығы» дегендей, ауыл болып тып-типыл болған тоңмойын токтың

ОҢМОЙЫН ОК

үйреніп, көндігіп, қазір елең қылмайтын да болдым. Мектепте мұғалім емеспін бе, бұрындары аптаның алты күні қырынып, сақал-мұртты тұқыл етіп томпаңдап жатпаушы ма едік, қазір рахат! Басында қол ұстарамен мықшыңдап, келе-келе одан жалығып, бар кінəні электрге сырғытып мектепке қырынбай баруды əдетке айналдырдық... Алғашқы күндері ыңғайсызданып, оқушылар алдында иегімізді көлегейлеп əбігерге түсуші едік... Қазір үйреншікті, қайта өскен сақалды салалап салмақ арттыра түсеміз. Бəрінен де күндегі қыбыржыбырынан құтылғанымызға тəубе делік. Бір қияңқының: «Күнде қырынғанша жылына бер рет барып-келіп босанған əлдеқайда артық», деген əзілін түсінгендей болдық. Айтпақшы, сақалым қауғадай боп өсіп, аздап университетте араб тілін меңгергенім бар, молда болсам ба деген ойға беріліп те жүрмін... Мына заманда бала оқытып бақалшы болғанша, сəлде оранып «молдеке» болған тиімді ме деп қоямын... Үйде де, түзде де ток тып-типыл, күндіз-түні теледидар, компьютер алдынан шықпайтын бала-шаға амалсыз таласа-тармаса кітап, газет оқып ғажап болды... Батырлар жыры дейсің бе, ертегілер дейсің бе, тек тауып бергеніңді оқып бала

«тоқшылығын» көре бастадық. Соның көзге ұрар бір-екі ірілісін айтайын. Жарық жоқ, мал-жанды қараңғы түспей жайлап, ертерек жатамыз... Айтпағым, ерте жатқандікі, түн баласы ұзақ – кейінгі кезде ауылымызда екіқабат келін-кепшік, алды тоғыз айда «топырлата» бастады... Міне демография! Үйдегі де: «Алтыншымды туып алдым, жетінші не тəйірі, екі-ақ жылда «Алтын алқаны» неге алмасқа», деп қояды. Түн ұзақ, жарық жоқ... Ол ойы орындалатынына сенімдімін... «Болмаған ток болмай-ақ қойсын, мына секілді қазағымды қаптататын пиғылдан айырылмайық!» деп қоямын өзімше. Біле бермейді екенбіз, əзір əлемді энергетика тапшылығы жаулап, пəлекет қымбаттап қырғидай тиіп жатқан көрінеді ғой... Өз басымыз ток тоңқалаң асқан тоғыз айда одан аман қалыппыз... Есептеп кеп жіберсем, тоғыз айыңда тоғыз тоқтым тырапай асқандай екен... Пəлекеттен аман қалғаныма бір тоқтымды құрбандыққа шалып, ертерек күн жарықта лықа тойып төсек астына кірейін... ...Не дейді?! Біздің ауылға ток тартатын бопты дей ме! Неғып десек, іргемізден қазба табылыпты дейді. Оны игермек ие біздің ауылды шамшыраққа бөлемекке міндеттеніпті дейді... Не істейін, жарықсыз тірлікті құп көрген басым, ойлана келіп, бақұлдасқан болып – сонау қиян шеттегі өмірі ток тартылмаған, бұл ғасырдың бел ортасына дейін ол «бақыт» бұйырмас елді мекенге көштім де кеттім... АСТАНА.

«ЌЎЗЄЫН» ЌУАНЫШ Берік САДЫР.

Қызметтес Пықып Асабаспен жас шама айырмамыз тура бір мүшел болса да, əңгімеміз жарасып кей-кейде кең отырып «құрдастардай» қауқылдасып қалатынымыз бар. Ортамызға біреу киліккен күні Пықекең: «Біз Ғабаң екеуіміз «жастымыз», бұл да жылқы жылы дүниеге келген» деп жымиып алатын. Алғаш Пықекең қызметі өсіп көңілі көрім болып отырып маған: – Жеңгеңе өскенімді атап өтіп жібермеймін бе, – десем: «Қоя тұр, бұныңда тек қызметтестерің, бірлі-жарым ағайын ғана бас қосады... Сəл шыдасаң, бұйыртса, аз айда немерелі боласың... Қазір кемі екі-үш қуанышты бір-ақ тоқайластырып тойлау əдетке айналған» деп тоқтатып тастады, – деді. Мен де үнсіз қалуды жөн көрмей: – Жеңгей бір нəрсе біледі, – деп қалдым. Пықекең немерелі болғалы да біраз болған. Бір оңаша отырғанымызда «құрдастығыма» басып: – Қос қуанышыңызды кешіктірмейтін шығарсыз? – деп қалдым. Пықекең көбікті сырадан толғай сіміріп барып: – Баяғы жеңгең: «Қызметің көнере қоймас... Сəл шыда, немерең де адам танитын қалыпқа келсін... Осы үлкен мереке қарсаңында медальорден үлестірілмеуші ме еді? Білуімше, ұжымың соған бір өзіңді ұсыныпты деп естідім?.. Əп, бəрекелді! Ұжымың беделді, ұсынылған бір өзің болсаң, аласың!.. Сол бұйырған күні қызметтестерің бастап, əрине ағайын, құда-жегжат төрімізде отырады. Орден алған тойыңа курстас-кластас атаулыңа да хабар береміз, бəрі-бəрі арқажарқа бір тойласын» деп тағы да тоқтатып тастады, – деді. Мен де қарап қалмай:

– Бұл да білгендік, – деп қалыппын. Е, жеңгей көріпкел екен, жыл аяғында Пықекеңе орден бұйырды. Лезде жыл өтіп, менімен оңаша отыруға қашқақтай беретін «құрдас» ағаммен бірде тоқайласып қалып: – Енді не дейді? – деп сұрағымды қысқа қайырып едім, ағам қипақтап отырып: – «Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті» заман-ай! Пəлекет: «Биыл мерейтойың... анау-мынау емес, бақандай бес белестен өтесің... Сəл шыда, күркіреп күз келсін, амандық болса тойыңды дүркіретіп өткіземіз! Ойхой, онда қызметтесің бе, ағайын, құдажегжат, кластас-курстас дейсің бе, ең аяғы анау алыстағы ағайын сымақтарыңды түп-түгел шақырамыз, сені білетін бүкіл иісі қазақ тоқайласып тойлайды» деп мысымды басып мыш етті, – деді. Бұл жолы мен: – Табылған ақыл! – деп қалдым. ...Қайтейік, ажал аяқасты... Неден болды дерің бар ма, дəм-тұз таусылған болуы керек, Пықекең жарықтық бір-ақ күнде ұйқыдан оянбай қалды... Не дері бар, қызметтестері бар, туыс-туған, құда-жегжат, кластас-курстас, сонау алыстағы ағайын болып Пықекеңді білетін бүкіл иісі қазақ соңғы сапарға шығарып салдық. «...Біреу өлмей біреу күн көрмейді» деген... Пықекеңнің қырқы өткен соң ол кісінің орынтағы маған бұйырып, онымды үйге келіп келіншегіме айта қалсам, ол: «Жуып үйренген басың сенбі-жексенбі «дүркіреп» кетпекшісің ғой! Сəл шыда, бұйырса, аз күнде немерелі боламыз...» деп желпініп келеді екен: – Оттапсың! – деп алғаш рет ақырып тұрып кетіп... сенбіжексенбі қызметтегі «дені дұрыстардың» басын қосып аттың басын жіберіппін...

 Шолақ мылтық Жалќау жылан Жыланға: бізде қазақта – “Шың басына самғай ұшып қыран да, жорғалай жылжып жылан да жетеді” деген мақал бар десе, “Е, егер шың басында қыранның ұясы, ұяда тілге жұмсақ жас балапан болса – шығуға болады, əйтпесе сонау құзға өрмелеп нем бар” деп жылекең сəл тыныстап, сонау шыңға көзін көлегейлей қарап ерініп жатып: “Ана ғалымдарыңа айта барыңдар, осы менің айтқанымды ескере отырып, мақалдарына өзгерту енгізсін” деген екен.

“Аќылды есек” Есектен: “Атпен жарыссаң сен озар ма едің, əлде ат оза ма?” деп сұраса: “Əрине, ат!” депті Есек. Оған: “Оу, неге?” десе Есекең: “Алаөкпе боп шабатын ат сияқты миғұла деп пе ең мені! Бəйгеге қатысып, шаң қауып, арам тер болғанша үйреншікті митыңмен жүре бермеймін бе!” деп мұрнын шүйіріпті.

Ґз ќалпымызда ќалайыќ

Бір есек жолбарыстың терісін жамылып алып аң біткенді аралап жүріп кеп берсін. Жол-жөнекей сиыр табыны үркіп, отар қой оңды-солды бытырай шашырайды кеп. Құдай ұрып, күшті дауыл тұрып, есектің жолбарыс терісі сыпырылып түсіп, масқарасы шығып, əйда аң біткен есекеңді төпелеп сабасын кеп. Сондықтан да, жолбарыс та, есек те болмай өз қалпымызда қалайық, ағайын!

Ќўрмет

Облыс əкімшілігі Бопыр ақсақалдың 90 жасқа толған мерейтойымен шын жүректен құттықтай отырып, жастық шағын өткізген жерлерге қыдырып барып қайтуына мүмкіндік жасау үшін жол шығынын өз мойындарына алды. Сөйтіп, ол ақсақал ҚарЛАГ-қа, СтепЛАГ-қа жəне Мəскеудегі Бутырька түрмесіне барып қайтты.

***

ба?

Сот: – Бұл ұрлықты бір өзіңіз ғана жасадыңыз

Айыпталушы: – Құзырыңызға құлдық, заман қиындады – біреуге сенуден де қалдық қой… *** Сот көп жасап құзғын жасына келген айыпкерге: – Сізді жасаған қылмысыңыз үшін он жылға бас бостандығыңыздан айыру туралы шешімге келдік, – дегенде, жаза өтеуші ағынан жарыла ризашылық кейіппен: – Сізге мұндай сеніміңіз үшін үлкен рахмет! Өйткені, менің енді мұнша жыл ғұмыр кешу өңім тұрмақ түсіме енбеп еді, – депті.

Судья мəжіліс залынан ішек-сілесі қатып шығады. – Не болды?– дейді əріптесі. – Ішек түйілетін анекдот естідім! – Айтып жіберші?! – Айта алмаймын, жаңа ғана сол үшін он бес жыл беріп шықтым... *** Сот барымташыдан: – Көршіңіздің сиырын сойып, етін базарға сатып жібергеніңіз қалай? – Таңертең тұрсам, сиырым жоқ. Көршінің мал қорасынан қарай салайын деп төбесіне шыққанымда шатыры сынып кетіп, топ етіп сиырдың үстіне барып түстім емес пе! Шошып кеткен мал алды-артына қарамай зыта жөнелді. – Содан соң не болды? – Жан тəтті ғой, сиырды тоқтату үшін шабына пышақ ұрып сұлатуға тура келді. Терімді сүртіп, жан-жағыма қарасам, тура ет сататын базардың жанына келіп құлаған екенбіз…


www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

 Тағзым

Ер Жəнібек аты ўлыќталды Тарихта ұлтымыздың ұлттығын сақтау үшін аянбай тер төккен хас батырлардың бірі – Жəнібек Бердəулетұлы. Ел қорғаудағы ерен ерліктеріне қарай батырдың есімінің алдына «Ер» атауы қосылып, тарихта «Ер Жəнібек» атымен қалған ардақты есім Абылай заманындағы Қаракерей Қабанбай, Алтыбай батыр, Ақтамберді батыр, Қанжығалы Бөгенбай батыр, Бəсентиін Малайсары батыр, қаз дауысты Қазыбек, қу дауысты Құттыбай, Шапырашты Наурызбай, Қарасай, Райымбек секілді ірі тұлғалар есімімен қатар аталады. Жоңғарға қарсы соғыста саптан табылып, елінің жоқшысы болған батырдың туғанына биыл 300 жыл толып отыр. Венера ТҮГЕЛБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Қазақ халқының ұлт-азаттығы жолында бар өмірін сарп еткен, Абылай ханның бас батырларының бірі болып, оның оң тізесінен орын иеленген азаматтың есімі əрқашанда биік. Шараның басы бірнеше күн бұрын Бейбітшілік жəне келісім сарайында ақындар айтысымен басталып, кеше ғана айтулы білім ордасы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде жалғасын тапты. Алдымен Күлтегiн ескерткiшiнiң түбiнде отандық жəне алыс-жақын шетелдерден келген ғалымдар мен жазушылар, қоғам қайраткерлері сөз сөйлеп, «Ер Жəнiбек – ұраным» əнi оркестрмен шырқалды. Содан соң ЕҰУ-дің проректоры, профессор Диқан Қамзабекұлының жетекшілігінде батырдың 300 жылдық мерейтойына арналған ғылыми-тəжірибелік конферен ция басталды. Шарада Парламент Мəжілісінің Төрағасы Қ.Жақыповтың жолдаған құттықтауын Мəжіліс депутаты К.Бұрханов оқып, Мəжіліс депутаты А.Тұртаев құттықтау сөз сөйлесе, тағы бір Мəжіліс депутаты Б.Смағұл жырдан шашу шашты. «Мəңгiлiк Ел» ұлттық идеясы мен мəнiн батырлар рухын ұлықтаумен байланыстырған конференцияда Қазақстан мен шетелдерден келген қазақ ғалымдары қазақ жерiн азат етуде ерен ерлiк көрсеткен баһадүр Жəнiбек Бердəулетұлының ерлiгi мен XIX ғасырдағы тарихи кезең жайлы ғылыми-зерттеулерден баяндамалар жасады. Тұрсынбек Кəкіш бастаған қазақ зиялылары батыр туралы ой-пікірлерімен бөлісті. Мерейтой аясындағы шаралар Ақмола облысы, Целиноград ауданындағы Қоянды ауы лында Ер Жəнібекке арнайы ас пен спорттық, мəдени ша раларға ұласты. Қоянды

ауы лының орталығында, батыр аттас саябақта орнайтын батыр ескерткішінің іргетасын қалау рəсімі жібін Ақмола облысы əкімінің орынбасары Дəурен Əділбеков пен республикалық Ардагерлер ұйымының төрағасы Өмірзақ Озғанбаев кесті. Ал Парламент депутаттары, Ақмола облысы əкімдігінің, Денешынықтыру жəне спорт агенттігінің өкілдері, əлем чемпиондары, ғалымдар мен жазушылар, шетелден келген қонақтар салтанатты шараларға бастан-аяқ қатысты. Ер Жəнібектің есімін ұлықтау шараларының басы-қасында жүрген «Ер Жəнібек» халықаралық қорының басшысы Мақсұт Темірбайдан игілікті істің мəн-жайын кеңірек ашып беруді сұрағанбыз. Ол баба есімін ұлықтау, ел жадында жаңғырту ісі 2006 жылдан басталғандығын жеткізді. «Қазақстанда Ер Жəнібектің насихаты төмен, көп жерде біле бермейді. Бұл істің бастауында Қытайдағы қандастарымыз тұр. Елімізге оралған соң Ер Жəнібектің аты шыға бастады. Сол жылы алғашқы конференция да өтті. Бабаның жатқан жері нақтыланып, Қалба тауда шақшақ Жəнібек емес, Ер Жəнібек Бердəулетұлының жерленгендігі анықталды. Семейдің меценат азаматы Қанат Сүлейменов 300 мың доллар қаражат бөліп, Қалба таудың басына үлкен ескерткіш орнаттық. Бұл 2009 жылы болатын. Басын көтердік. Бұдан кейін де бірқатар баспасөз мəслихаттары өтіп, ғылыми баяндамалар жинақталып, кітаптар шығарылды. Батырдың туған жылына орай, 300 жылдығы қарсаңында 2014 жылға көп шаралар жоспарланды. Биыл Ер Жəнібекке байланысты үш кітап жарық көрді. Бұл – тарихшылар мен қазақ əдебиеті институтымен жасалған тығыз байланыстың нəтижесі. Институт басшысы

Уəлихан Қалижан өте көп көмек көрсетті. Қытайдан келген 290нан астам кітаптың барлығын зерттеп, Жəнібек Бердəулетұлына қатысты тың деректермен толықтырылған кітап шықты. Моңғолиядағы қандасымыз, Сұлтан Тəукей есімді ағамыз «Ақыр Жəнібек» атты роман жазып шықты. Еуропада, атап айтқанда, Берлинде батыр баба есімі насихатталды. Ал жарияланған кітаптардың көп шілігі тегін таратылды», деді ол. Жыл соңына қарай Қалба тауда бабаға арналып үлкен ас берілмек екен. «100-ден астам үй тігіледі деп жоспарлап отырмыз. Бұл шаралар облыс əкімі Бердібек Сапарбаевтың, Семей қаласының əкімі Айбек Кəрімовтің қолдауларымен жүзеге асырылады. Сонымен қатар, пошта маркасы шығарылмақ. Мемлекет қаржы бөліп, үлгісі бекітіліп қойды», деді тағы да М. Темірбай. Ал батырдың жетінші ұрпағы Сағадат Мырзахметұлы мерейтойға қатысты өткізіліп отырған шараларға келгеніне қуанышты екендігін жеткізді. «Абылай ханды жау қолынан құтқарғанда берген ту біздің сандығымызда тарихи жəдігер ретінде күні бүгінге дейін сақтаулы тұр. Бабаға қатысты 2006 жылдан бастап атқарылып келе жатқан шаралардан қалған емеспін. Батыр бабамыздың аруағы қолдап жүрсін! Той мерейлі болсын, егемендігіміз жасай берсін, қазақты бірлігінен айырмасын», деп жиналғандарға бата берді. Киелі ту салынған сандық туралы сұрағанымызда, ол құнды жəдігерге ие болып отырған ағаінілерінің бар екендігін кейін елге əкелуге болады деген ойын жеткізді. Ал батырдың саптыаяғы Ал маты мұражайында тұрған көрінеді. Шараның ауқымдылығын, маңыздылығын шағын мақалаға сыйдыру мүмкін емес. Ас беріп жатқан ауылдың қызықтары өз алдына. Аспан айналып жерге түсетіндей ыстыққа қара мастан, мерейтой қызығына берілгендердің бір тобы əн салып думандатса, екінші бір шетте белдескен жастар көрінді. Оны ұйымдастыру ісінің ортан белінде жүрген Жəди Шəкенұлы, мерейтойдың бастапқы идеясы қазақты тұтастыру екенін айтудан жалықпаған профессор Т.Кəкіш жəне басқа да азаматтарға елі риза. Дəйім бірлігімізден ажырамайық, деген оймен тойдан разылықпен қайттық.

 Бəрекелді!

Еѕ їздік білім командасы – Жамбылда! Бүгінгі заман – білімдінің заманы. Қазір киіміңе қарап қарсы алып, біліміңе қарап шығарып салады. Тəуелсіз елімізде оқушылардың терең білім алу үшін барлық жағдай жасалған. Жамбылдық жас өрендер осы бір кеңдікті, мүмкіндікті молынан пайдаланып жүр. Атап айтар болсақ, 2013-2014 оқу жылында жамбылдық оқушылар халықаралық олимпиадалар мен ғылыми байқаулардан бас-аяғы 62 медаль иеленіпті. Оның 19-ы алтын, 20-сы күміс жəне 23-і қола медаль. Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Негізі дарынды балалар үшін жалпы білім беру пəндері бойынша өтетін халықаралық олимпиада ең дүбірлі бəсеке болып табылады. Ол екі бағытта, математика жəне гуманитарлық пəндер бойынша өтеді. Республикалық олимпиадада облыстан барлығы 79 оқушы бақ

сынап, оның 47-сі жүлдегер атанды. Осыдан кейін биыл екінші жыл қатарынан жамбылдық оқушылар республикалық олимпиада қорытындысы бойынша бірінші орынды жəне «Ең үздік олимпиадалық команда» деген атақты иемденіп отыр. Ал, Тараз қаласындағы қазақ-түрік ер балалар мектеп-интернаты алты жылдан бері «Ең үздік олимпиадалық

мектеп» атағын ешкімге ұстатқан емес. Сондай-ақ, осы оқу жылында ғылыми жарыстарда 20 оқушы жүлдегер атанып, Жамбыл облысынан барған топ «2014 жылғы ғылыми жарыстардың ең үздік командасы» деген марапатқа қол жеткізді. Осынау жетістіктерге Жамбыл облысының əкімі Кəрім Көкірекбаев жас өрендермен бірге қуанып, аймақтың абыройын аспандатқан 113 дарынды оқушыны арнайы қабылдап, түрлі сыйсияпаттар тапсырды. «Білімдіге дүние жарық» деген, Əулие ата өңірінің оқу сапасын дəлелдеп, алғырлық танытып, білім жолына шындап түскен жамбылдық жастар осы қарқынымен əлі талай асуды бағындыратыны анық. ТАРАЗ.

11

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 11 шілдеде (Астана уақытымен) сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік Тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша №7 электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншік нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 18 сəуірдегі №374, 2014 жылғы 5 наурыздағы №198 қаулыларымен енгізілген өзгерістермен жəне толықтырулармен Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына (бұдан əрі – Қағида) сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың голланд əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктің мына нысандары қойылады: 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 301 ВЕ, Ваз-21099 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Алғашқы бағасы – 895 000 теңге. Бастапқы бағасы – 179 000 теңге. Төменгі бағасы – 97 930 теңге. Кепілді жарна – 26 850 теңге. 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 304 ВЕ, Ваз-21213-221 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Алғашқы бағасы – 915 000 теңге. Бастапқы бағасы – 183 000 теңге. Төменгі бағасы – 100 118 теңге. Кепілді жарна – 27 450 теңге. 2004 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 868 ВК, Ваз-21150 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Алғашқы бағасы – 920 000 теңге. Бастапқы бағасы – 184 000 теңге. Төменгі бағасы – 100 665 теңге. Кепілді жарна – 27 600 теңге. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 900 ВК, Ваз-21150-120-20 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Алғашқы бағасы – 915 000 теңге. Бастапқы бағасы – 183 000 теңге. Төменгі бағасы – 100 118 теңге. Кепілді жарна – 27 450 теңге. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 995 ВҒ, Ваз-21060 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 1. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Атырау мұнай жəне газ институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Алғашқы бағасы – 590 000 теңге. Бастапқы бағасы – 118 000 теңге. Төменгі бағасы – 64 557 теңге. Кепілді жарна – 17 700 теңге. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 008 ВЕ, Шевроле Нива 21230 автокөлігі. Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 1. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «Атырау мұнай жəне газ институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Алғашқы бағасы – 2 730 000 теңге. Бастапқы бағасы – 546 000 теңге. Төменгі бағасы – 298 714 теңге. Кепілді жарна – 81 900 теңге. 7. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 017 СС, Газ-31105-100 автокөлігі. Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – «Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Алғашқы бағасы – 850 000 теңге. Бастапқы бағасы – 170 000 теңге. Төменгі бағасы – 49 427 теңге. Кепілді жарна – 25 500 теңге. 8. 2008 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 025 СС, Skoda Octavia A4 автокөлігі. Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы

Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Алғашқы бағасы – 6 205 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 241 000 теңге. Төменгі бағасы – 400 910 теңге. Кепілді жарна – 186 150 теңге. 9. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 026 СС, Ваз-212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Алғашқы бағасы – 4 385 000 теңге. Бастапқы бағасы – 877 000 теңге. Төменгі бағасы – 254 987 теңге. Кепілді жарна – 131 550 теңге. 10. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 029 СС, Ваз-212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Сəтбаев көшесі, 3. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының аппараты) «Атырау облыстық кеңсесі» ММ. Алғашқы бағасы – 3 610 000 теңге. Бастапқы бағасы – 722 000 теңге. Төменгі бағасы – 209 921 теңге. Кепілді жарна – 108 300 теңге. 11. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 577 ВN, Toyota Land Cruiser 105 Gx автокөлігі. Атырау қаласы, Баймұханов көшесі, 16а. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Əділет министрлігі «Атырау облысы əділет департаменті» ММ. Алғашқы бағасы – 28 260 000 теңге. Бастапқы бағасы – 5 652 000 теңге. Төменгі бағасы – 1 643 312 теңге. Кепілді жарна – 847 800 теңге. 12. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 691 BU, Ваз-212300 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің «Атырау облысы бойынша басқармасы» ММ. Алғашқы бағасы – 4 235 000 теңге. Бастапқы бағасы – 847 000 теңге. Төменгі бағасы – 246 264 теңге. Кепілді жарна – 127 050 теңге. 13. 2003 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 987 ВК, Ваз 21099 автокөлігі. Атырау қаласы, Баймұханов көшесі, 16. Баланс ұстаушы – Қазақстан Республикасы Əділет министрлігі «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы РМК. Алғашқы бағасы – 871 500 теңге. Бастапқы бағасы – 174 300 теңге. Төменгі бағасы – 45 610 теңге. Кепілді жарна – 26 145 теңге. 14. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 022 PR, Skoda Oktavia автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – «Атырау облысының прокуратурасы» ММ. Алғашқы бағасы – 6 395 000 теңге. Бастапқы бағасы – 1 279 000 теңге. Төменгі бағасы – 219 584 теңге. Кепілді жарна – 191 850 теңге. 15. 2007 жылы шығарылған, қозғалтқыш №0197796, ВАЗ-21213 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – «Атырау облысының прокуратурасы» ММ. Алғашқы бағасы – 4 120 000 теңге. Бастапқы бағасы – 824 000 теңге. Төменгі бағасы – 141 468 теңге. Кепілді жарна – 123 600 теңге. Сауда-саттыққа қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне аукцион басталуға дейін жиырма төрт сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитеті Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есепшотына төленеді: ММ коды – 2170168, ИИК (депозиттік шот)

– KZ450705012170168006, БИК – KKMFKZ2A, БИН – 120240020907, КНП-171, КБЕ-11, алушы банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ. Төлемді тағайындау – аукционға қатысу кепілді жарнасы (кепілді жарна мөлшеріне банк қызметінің төлемі кірмейді). Қатысушыларға кепiлдi жарнаның кез келген санын енгiзуге жол беріледі, бұл ретте бір кепілді жарна қатысушыға ол бойынша саудасаттыққа қатысу үшін осы кепілді жарнаны енгізген жекешелендіру нысанын сатып алу құқығын береді. Департаменттің депозиттік есепшотына кепілді жарналардың уақтылы түсуі мақсатында кепілді жарнаны өтінім қабылдау аяқталуға дейін үш күн бұрын төлеу ұсынылады. Аукционға қатысу үшін мыналарды көрсете отырып, Тізілім веб-порталында алдын ала тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін қатысушының ЭЦҚ қойылған аукционға қатысуға өтінімді осы Қағидаға қосымшаға сəйкес нысан бойынша Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Аукционға қатысуға өтінім тіркелгеннен кейін Тізілім веб-порталында үш минут ішінде өтінім берілген сату нысаны бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің Тізілім дерекқорында болуы тұрғысынан автоматты түрде тексеру жүргізіледі. Назар аударыңыз! Қатысушының осы Қағиданың 23-1 жəне 23-2-тармақтарында көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ сатушының шотына сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның аукцион басталуға дейін жетпіс екі сағат бұрын түспеуі Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдаудан бас тарту үшін негіз болып табылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болған жағдайда, Тізілім веб-порталында өтінімді қабылдау жəне қатысушыны аукцион ға жіберу жүзеге асырылады. Тізілім дерекқорында сатушының шотына кепілді жарнаның түскені туралы мəлімет болмаған жағдайда, Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімі кері қайтарылады. Автоматты түрдегі тексеру нəтижелері бойынша Тізілім веб-порталында қатысушының өтінімінде көрсетілген электронды мекенжайына өтінімді қабылдау туралы электрондық хабарлама не өтінімді қабылдаудан бас тарту себептері туралы электрондық хабарлама жіберіледі. Аукционға жіберілген қатысушыға Тізілім веб-порталында берілетін аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге рұқсат беріледі. Сатушы аукционға қатысудан жазбаша нысанда не электрондық құжат нысанында бас

тартқан қатысушының аукцион нөмірін оны өткізуге дейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей жояды. Аукционға қатысушылар аукцион басталуға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион: 1) егер аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы осы Қағиданың 36-6-тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда аукцион өткізілмеген болып танылады. Осы Қағиданың 36-4-тармағының төртінші бөлігінде, 36-5-тармағында, 36-7-тармағының 1) тармақшасында жəне 36-8-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген жағдайларда сатушы Тізілімнің веб-порталынан басып шығарылатын аукционның өткізілмегені туралы актіге қол қояды. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, аукционның жеңімпазы сатып алу-сату шартына қол қойған кезде сатушыға салыстыру үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың; заңды тұлғалар үшін: заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не анықтаманың; 2) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып, олардың көшірмелерін не нотариат куəландырған көшірмелерін ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне 8 (7122) 35-43-22 телефоны арқылы алуға болады.

«№405 авиажөндеу зауыты» акционерлік қоғамы, орналасқан мекенжайы: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17, Директорлар кеңесі шақыратын қоғам акционерлерінің жылдық жалпы жиналысын өткізу туралы хабарлайды, жиналыс 2014 жылғы 21 шілдеде сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17. Акционерлердің жиналысына келушілерді тіркеудің басталу уақыты – сағат 14.00. Егерде бірінші жиналыс əлдебір себептер бойынша болмаған жағдайда, акционерлердің қайталама жылдық жалпы жиналысын өткізу 2014 жылғы 22 шілдеде сағат 15.00-ге тағайындалады, акционерлерді тіркеу сағат 14.00-де басталады. «№405 авиажөндеу зауыты» АҚ-тың жылдық жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлердің тізімін жасау күні – 2014 жылғы 7 шілдеде. Акционерлердің жылдық жалпы жиналысының күн тəртиібі: 1. Қоғамның 2013 жылғы жылдық қаржылық есептілігін бекіту. 2. Қоғамның 2013 жылғы таза табысын бөлу тəртібі туралы. 3. 2013 жылғы дивидендтер туралы. 4. Қоғамның жəне оның лауазымды тұлғаларының іс-əрекеттеріне акционерлердің өтініштері жəне оларды қараудың қорытындысы туралы. Акционерлердің жылдық жалпы жиналысына қатысуға құқылы акционерлер 2014 жылғы 7 шілдеден кейін акционерлердің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібіндегі мəселелер бойынша материалдармен мына мекенжайда таныса алады: ҚР, Алматы қ., Ахметов к-сі, 17.

Акционерное общество «Авиаремонтный завод №405», находящееся по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17, извещает о проведении годового общего собрания акционеров общества, созываемого Советом директоров, которое состоится 21 июля 2014 года в 15 часов 00 минут по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17. Время начала регистрации прибывших на собрание акционеров – 14 часов 00 минут. Если по каким-либо причинам первое собрание не состоится, проведение повторного годового общего собрания акционеров назначается на 22 июля 2014 года в 15 часов 00 минут, регистрация акционеров начнется в 14 часов 00 минут. Дата составления списка акционеров, имеющих право на участие в годовом общем собрании АО «Авиаремонтный завод №405» – 7 июля 2014 года. Повестка дня годового общего собрания акционеров: 1. Утверждение годовой финансовой отчетности общества за 2013 год. 2. О порядке распределения чистого дохода общества за 2013 год. 3. О дивидендах за 2013 год. 4. Об обращениях акционеров на действия общества и его должностных лиц и итогах их рассмотрения. Акционеры, имеющие право на участие в годовом общем собрании акционеров могут ознакомиться с материалами по вопросам повестки дня годового общего собрания акционеров после 7 июля 2014 года по адресу: РК, г. Алматы, ул. Ахметова, 17.

«Айыртау-Алиби» ЖШС 2014 жылғы 11 шілдеде сағат 10.00-де мына мекенжайда жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды: Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауд., Айыртау а., Совет к-сі. Күн тəртібі: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар немесе кредиттік желілер алу. 2. «Айыртау-Алиби» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Айыртау-Алиби» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Интернационал-Астана» ЖШС 11.07.2014 ж. сағат 10.00-де Ақмола облысы, Жарқайың ауданы, Бірсуат ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар немесе кредиттік желілер алу. 2. «Интернационал-Астана» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Интернационал-Астана» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Қазақ əуендері» АҚ жылжымалы мүлік нысандарын сату бойынша аукцион өткізетіндігі туралы хабарлайды. Аукциондық сауда-саттық 2014 жылы 8 шілдеде сағат 11.00-де Астана қаласы, Абай даңғылы, 18 мекенжайы бойынша 305-бөлмеде өтеді. Кепілді жарна: 12 000 теңге Аукцион өткізу əдісі: Ағылшын əдісі 1 лот. 1998 жылы шығарылған Mitsubishi Chariot Grandis автокөлігі, қозғалтқышы 2 350 текше метр. Бастапқы бағасы: 240 000 теңге. Саудаға қатысушы ретінде тіркелу үшін: саудаға қатысу туралы өтінішін, жеке тұлғаның жеке басын растайтын куəлігінің көшірмесін, өкіл құзыретін растайтын құжатын, кепілді жарна салынғанын растайтын төлем құжатының көшірмесін өткізу қажет. Заңды тұлғалар жоғарыдағыға қоса, жарғының көшірмесі жəне заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелгені туралы куəлігін əкеледі. Аукционға қатысу үшін өтініштер ақпараттық хабарлама таратылған сəттен бастап, Астана қаласы, Абай даңғылы, 18 мекенжайы бойынша «Шахар» БО (бизнес орталығы) ғимаратының 3-қабатындағы №305-бөлмеде қабылданады жəне аукцион басталуға дейінгі бір сағатта аяқталады. Кепілді жарна мына есепшотқа салынады: БИН 051240006225, ИИК KZ08319Y010005207104, БИК ABKZKZKX, «БТА Банк» АҚФ Астана қ., (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемдері жатпайды). Аукцион бойынша қосымша ақпараттарды мына телефон бойынша алуға болады: 8 (717-2) 99-63-90.

«Алматытемір» АҚ Директорлар кеңесінің шешіміне сəйкес 2014 жылғы 24 шілдеде сағат 10.00-де Алматы қаласы, Əуезов көшесі, 2 мекенжайында акционерлердің кезекті жалпы жиналысы өтетіні туралы хабарлайды. Күн тəртібі: 1. 2013 жыл бойынша «Алматытемір» АҚ-тың жылдық қаржылық есептілігін бекіту. 2. Есептік 2013 жыл бойынша «Алматытемір» АҚ-тың таза кірісі мен қоғамның бір артықшылықты жəне бір қарапайым акциясына есептеудегі дивидендтердің мөлшерін бөлу тəртібін бекіту. Кворум болмаған жағдайда, жиналыс аталған мекенжайда 2014 жылғы 25 шілдеде сағат 10.00-де қайта өткізілетін болады.

«Тахтаброд-2» ЖШС 2014 жылғы 11 шілдеде сағат 10.00-де мына мекенжайда кезектен тыс жалпы жиналыс өткізу туралы хабарлайды: СҚО, Ғ.Мүсірепов атындағы ауд., Тахтаброд а., «Тахтаброд-2» ЖШС кеңсесінің ғимаратында. Күн тəртібі: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар немесе кредиттік желілер алу. 2. «Тахтаброд-2» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжыйтын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-қа кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Тахтаброд-2» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру. «Стандарт Газ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ғимаратының 01.04.2005 ж. берілген № нөмірсіз сатып алу-сату келісімшарты жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

АО «Алматытемір», в соответствии с решением Совета директоров объявляет о проведении годового очередного общего собрания акционеров, которое состоится 24 июля 2014 года в 10.00 часов по адресу: город Алматы, ул. Ауезова, 2. Повестка дня: 1. Утверждение годовой финансовой отчетности АО «Алматытемір» за 2013 год. 2. Утверждение порядка распределения чистого дохода АО «Алматытемір» за отчетный 2013 год и размера дивидендов в расчете на одну простую и одну привилегированную акцию общества. При отсутствии кворума повторное собрание состоится 25 июля 2014 года в 10.00 часов по тому же адресу.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті философия жəне саясаттану факультетінің ұжымы философия ғылымдарының кандидаты, доцент Сұлтанмұрат Өтешұлы Абжаловқа əкесі Өтеш АБЖАЛҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің ұжымы Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің «Қаржылық бұзушылықтарды зерттеу жөніндегі орталық» РМК директорының орынбасары Алтай Болтайханұлы Зейнелғабдинге інісі ҚУАНДЫҚТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz

24 маусым 2014 жыл

Үйдің берекесі қабырғасының қиюымен емес, теңінің жиюымен, отбасындағы сыйластықпен, татулықпен кіреді.

Алтын діѕгек

Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ.

Еліміздіѕ 14 облысы мен Астана, Алматы ќалаларын ќамтыєан «Мерейлі отбасы» байќауы кезеѕініѕ Батыс Ќазаќстан облысы бойынша жеѕімпаздары.

Ауыл мəдениетініѕ жанашыры

Сəндібековтер отбасы байќаудыѕ бірінші жїлдесіне ие болды Əлқиссамызды əріден бастасақ, атақты «Ақтабан шұбырындыдан» бері қазақ деген қайсар халықтың көрмегені жоқ. Беріден тартсақ, кешегі кеңестік жүйе қолдан жасаған аштық, кəмпеске, қуғын-сүргінде сыртқа кеткен қандастарымыздың ұрпақтары бүгінде атамекеніне оралып жатқаны əмбеге аян. Ал, біздің кейіпкеріміздің əулеті тап болған тағдыр мүлде аянышты дерлік. Кеңестік кезеңге «коммунизм» елесін қалдырып кеткен Хрущевтің солақай саясатының кесірінен көптеген қандастарымыз өз жерінде отырып-ақ жатжерлікке айналып шыға келді! Солардың бірі ата-бабасы Мырзашөл аймағын мекендеген Сəндібековтер əулеті еді. Олар еліміз егемендік алған соң Орал өңіріне қайта оралуға мүмкіндік алды. Сəндібековтер отбасы Елбасымыз Н.Назарбаевтың ұстанған сара саясатына мың алғыс айтады. Республикамызда Елбасының өзі басты назарда ұстап отырған «Мəдени мұра» атты ұзақ мерзімді, ұлтымызды ұйытуға, тарихын тануға үлкен септігін тигізетін байсалды бағдарлама бар екені белгілі. Осы бағдарлама бағытында, еліміздің мəдениет, өнер саласында сан-салалы істер атқарылуда. Əсем əн мен мұң бұралған биді жəне күмбүрлеген күйді айтпағанда, баһадүр бабаларымыз ата-кəсіпке айналдырған зергерлік, ұсталық секілді ұмытыла жаздаған өнер түрлері де жанданып келеді. Кілем, алаша тоқитын құралсаймандарды осы кезге дейін сақтап келген Сəндібековтер отбасы – сөзіміздің бір дəлелі. Осының барлығын тəптіштеп жатқан себебіміз, бір кездері «бошалап кеткен», боздап кеткен, туған жерінен еріксіз алыстап кеткен аруаналарымыздың ботақандары еркін еліміз дің ертеңі үшін əл-қадірінше еңбектеніп, қасиетті туған жерге терін сіңіріп, қазақ атты мың өліп, мың тірілген халықтың мəңгілігіне қызмет жасап жүргенін айту, жақсы істерін жалғанның жарығына шығарып, паш ету, қолдау білдіру. Оны өзіміз жақсы білетін Сəндібековтер əулетінің мысалында алаш жұртына таныстыру еді. Бүгінде ел аузында Жұбан елі аталып кеткен Ақжайық ауданындағы іргелі ауылдық округ – Будариннің мəдениет «министрі» Нұрболат Сəндібековпен əңгімелесіп отырмыз. Оның əулеті Ақжайыққа 2004 жылы Мырзашөлден қоныс аударыпты. Ата-бабалары оңтүстік өңірге өткен ғасырларда қоныстанса керек. Əкесі Нұрсейіл өмір бойы депода теміржолшы болып еңбек етіпті. Өмірінің соңына қарай Нұрсейіл қарт айықпас дертке бет алады. Оның себебін алыста жүріп сарытап болған елге-жұртқа деген сағыныштан іздейді ұрпақтары. Ақыры «қанына тартқан» қарияны Нұрболат Қазақстанға көшіріп əкеледі. Елбасына ерен ризашылық білдіретін бір себебім осы – дейді Нұрболат бауырымыз. Облыстық байқауларда бас жүлдені бермей жүрген отбасының басты «көзірлерінің» бірі де

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

осы ата-баба мұраларын көздің қарашығындай сақтай білуі, қолдануы десек болады. Нұрболаттың жары Гүли де «он саусағынан өнер тамған» өнерпаз. Мектепте зертханашы болып істейтін ол туралы əріптестер пікірі мен бағасы өте жоғары. Міне, осылайша туған жерге келіп тамыр жайған отбасы бүгінде ауданға ғана емес, облыс білген мəшһүр өнерпаздарға айналды. Облыс орталығында оздырылған «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауы аясында өткен облыстық байқаудың бас жүлдегерлері атанып, Жайық өңірінің, Жұбан елінің намысын Астанада қорғауға аттанбақ. Əмбебап əулеттің отағасы Нұрболат тың ауылдағы Мəдениет үйіне жетекшілік жасайтынын жоғарыда айттық. Бұл бағытта ол алдымен əжелер ансамблін құрып, жетілдіруге күш салды. Ондағы ойы, бүгінде айтылуы сирексіп кеткен қазақтың жауһар əндерін жаңғыртып, əжелердің дауысымен даласына қайтару болатын. Еңбегі жеміссіз емес, бүгінде «Жайдарман» əжелер ансамблін Орал өңірі түгел таниды десек болады. Олар – 2009 жылы облыстық «Алтын ұя» байқауында І орынды иеленсе жəне сол жылғы облыстық «Өнер шамшырағы» атты отбасылық ансамбльдер байқауында ІІ орынды жеңіп алды. Қызы Мəдина 7-сынып оқушысы. Оның да жетістіктері жетерлік. Ол облыстық «Қадыр оқуларында» бас жүлдені иеленіп, биыл «Сəлем, Астана!» фестиваліне қатысып, жүлделі І орынды иеленіп қайтты. Өнерлі балапан «Əдемі-ай» триосының белді əншісі. Үлкен ұлы Əзи дауылпазда шебер ойнайды. Спортпен де етене боп өсіп келеді. «Əсіресе, фото-бейне құралдарға əуестігі атасына тартқан» – дейді əкесі Нұрболат. Заманға ілесе өскен ұлан компьютермен əн өңдеуге де бейім. Ал кіші ұлы Нұржан отбасылық вокалды аспаптар ансамблінің «белді» гитарашасы əрі əн айтады. Ал, егіз гүлдей жайнап өсіп келе жатқан Гүлзада мен Бекзаданың да «қолы бос емес», олар ансамбльде сылдырмақ соғып əнге ырғақ қосып тұрады жəне «мың бұралған» биші лер! Сегіз жастағы егіздердің өнеріне талай көрер мен қол соқты. Қысқасы, 2009 жылы құрылған «Сəндібековтер» отбасылық ансамблінің мүшелері жыл сайын толығып келеді, біз соған қуанамыз. Олар өздерінің шағын ауылдарында тек өнерде ғана емес, өмірде де үлгілі, ұйыған отбасы ретінде танымал. Ұл-қыздарын татулыққа тəрбиелеп, бабалардың асыл қасиеттерін бойларына сіңіріп өсулеріне бағыттап жүр. Сахнада қосетек, бүрмелі көйлекпен «ямаханың» құлағында ойнайтын Гүли келін үйде сиырдың бауырынан, самаурынның жанынан табылатын, берекелі шаңырақтың отанасы. Жайықтан жекедара Астанаға аттанатын Нұрболат пен Гүлиге жəне оның өнерлі де сүйкімді бес перзентіне сəт сапар тілейміз! Ақжайық ауданы.

Ел ішінде жарасымды жарастығымен, сүттей ұйыған татулығы, берекебірлігімен, құндылық атаулыны қадір тұтуымен көпшілікке үлгі болар отбасылар жетерлік. Біз сөз еткелі отырған Анци про вич тер əулеті солардың қатарында. Ауылдастарының ерекше құрметіне бөленген əулеттің отағасы Николай Антонович Анципровичтің есімі аудан жұртына кеңінен танымал. Бұла күші бойында бұлқынып, əскери борышын өтеп жүрген поляк жігітінің қазақстандық татар қызы Əминамен таныстығы, уақыт өте маздаған махаббатқа ұласқан жарастығы жүзінен жалын атқан жас жігіттің өмірін түбегейлі өзгертті. Бəрін басынан бастайық. Ұлан-ғайыр Ресей Федера циясының Читин облысы Дул-Дургин ауданы Зун-Ундур ауылында 1941 жылы дүние есігін ашқан Николай Антонович еңбекке ерте араласқан жан. Өнегелі отбасында тəлімді тəрбие көрген ұл ерте есейді, ер жетті, білім алды. 1957 жылы Чита қаласындағы №1 техникалық училищенің Паровоз жөндеуші мамандығы бойынша оқуға түсті. Қатарластарының алды болған қағылез жігіт оқуын тəмамдасымен аз-кем уақыт К.Ворошилов атындағы Паровоз жөндеу зауытында еңбекке араласқан. Сосын 1960 жылы Отан алдындағы борышын өтеуге əскерге алынады. Жастайынан əн-биге бейім өскен өнерлі жігіт аз уақытта көзге түсіп, əскери бөлімнің би ансамбліне жетекшілік еткен, кейін дивизия хореографының көмекшілігіне қабылданған. Амур облысының №2 Серышев стансасында келісімшарт бойынша əскери борышын өтеп жүрген жас сарбаз осы жерде болашақ зайыбы Əминамен танысады. Амур өлкесінде қыдырып жүрген талдырмаш келген татар қызына бір көргеннен ғашық

болған сабазың əңгімені əріге созбай сөз салған ғой. Əскери қызметке түбегейлі нүкте қойылған соң 1971 жылы Зеленов ауданы Қаражар ауылына оралып, ауыл клубы меңгерушісі болған. Арнайы білімі болмаса да, өмірден түйгені көп жігітке педагогикалық

ауылдың қоғамдық жұмыстарының бел ортасынан табыла білді. Жалынды жастық шағын шəкірт тəрбиелеу ісіне арнаған Николай Антонович 1971-2004 жылдар аралығында ұзтаздық қызмет етсе, жары Əмина Ғабдулғалиқызы ауыл медпунктінде 33 жыл бойы мейірбике болған.

Ўлаєат ўясы

Анципровичтер əулеті екінші орынды еншіледі білім алуға ел ағалары кеңес берген. Сөйтіп, өнерге бейім, спортқа икемді, адамгершілігі мол азамат аудандық білім бөлімі басшылығынан мұғалімдік мамандыққа шақырту алып, мектепке жұмысқа орналасады. Балаларға сабақ бере жүріп,

Табандай 33 жыл ғұмырын білім саласының өркендеуіне арнаған азаматтың ауыл мектебіндегі тəрбие ісінің жүйелі жүргізілуіне, жалпы ауылдың өркендеуіне қосқан сүбелі үлесі барын айта кету керек. Ел экономикасының тұ ралап

Зеленов ауданы.

Халыќтыќ ґнерді ќадір тўтќан Шығармашылық іздені сінің арқасында талай жетістіктерге жеткен, облыстық, республикалық ақындар айтысының бірнеше дүркін жүлдегері, жазба ақындар мүшəйрасының тарланбозы, халықаралық «Шабыт» шығармашыл жастар фестивалінің «Əдебиет», «Жур налистика» аталымдары бойынша дипломанты, Қазақстан Журналистер одағының мү шесі, ақын Ертай Бимұханов шалғай ауданындағы журналистика саласының майталманы. Оның зайыбы Эльмира Есқайырова Қаратөбе аудандық орталықтандырылған кітапхана жүйесінің библиографы. Оның есімі облыстық «Жылдың ең үздік кітапханашысы» конкурсының жүлдегері ретінде де көпке танымал. Аталған отбасының жақсы атағы халықтық өнерді қадір тұту мен көркем əдебиетті үздіксіз оқу арқылы шыққан. Олардың ортақ жетістіктері жетерлік. Облыстық «Толағай», «Əкем, шешем жəне мен», «Алтын ұя» отбасылық байқауларында топ жарған жəне «Парасатты отбасы» аталымының иегерлері атанған. Бимұхановтар отбасы өздерінің жан-жақтылығымен ерекшеленеді. Қаратөбе мектеп-гимназиясы бойынша бала тəрбиесіндегі өнегесі үшін «Жыл отбасы-2012» аталымын да қоса иеленген кейіпкеріміздің мерейі қашан да үстем. Отағасы Ертай Бимұханов Республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың алғыс хаты иегері, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, Астана қаласында өткен Қазақстанның Бас редакторлары І Форумының делегаты ретінде де көпке танымал. Талантты отбасы иесі «Ақындықазаматтық тұлға қалыптастыру жолдары» атты кітаптың авторы. Оның

Бимўхановтар отбасы ауылдарына жїлделі їшінші орынмен оралды сыр шыл өлеңдері бірнеше жыр жинақтарына еніп, республикалық «Ана тілі», «Қазақ əдебиеті», «Алтын орда», облыстық «Орал өңірі» газеттері беттерінде жарияланды. Отанасы Э.Есқайырова бұдан бес жыл бұрын облыстық «Үздік кітапханашы-2009» конкурсының жүлдегері атанған. Ол аудандық, облыстық мəдениет басқармаларының Құрмет

грамотасымен марапатталған. Кітапханалық-шығармашылық жұмыстары республикалық «Кітап хана əлемі» журналына енгізілген. Жоғары санатты кітап ханашыбиблиограф ретінде кітапханалық

АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12. БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

«Елмұра» өлкетану клубына жетекшілік етеді. Ертай мен Элмираның тұңғыш ұлдары Руханият облыстық «Егемен елдің ертеңі» атты жас ақындар конкурсының І орын иегері. Əрі мектепішілік «Гармония» көркем сөз оқу шеберлері үштігінің жəне «Жасұлан» атты оқушылардың бірыңғай ұйымының мүшесі. Аудандық информатика пəні олимпиадасының жүлдегері ретінде де оның таланты мен қарымқабілетіне қол соғатын ауылдастары аз емес. Өнегесі мол ерлі-зайыптылардың кенже ұлдары Əлихан болса, «Алға, қазақ жігіттері!» байқауында маңдайы жарқырап, алға шықты. Отбасындағы балаларды тəрбиелеудің басты бір кілті отбасылық оқу дəстүрі болып табылады. Отбасылық қатынастар – сыйластық, келісім, түсіністік қағидаттарына сүйенеді. Бір айта кетерлігі, отбасы мүшелерінің осы уақытқа дейінгі алған жүлдемарапаттары жүздеп саналады. Əйтсе де отағасы басты мақсат – жүлде алып, мақтау қағазын иелену емес, тиісінше талмай іздену. Ізденіс жетегінде бəсекеге қабілетті қоғамда қызметте де, өнерде де оқ бойы алда болу. Біздің «Мерейлі отбасы» байқауына қатысуымызға ықпал еткен аудан басшылығы мен аудандық ішкі саясат бөліміне үлкен алғысымды айтамын. Байқауға қатысу үшін арнайы көлік бөліп, жан-жақты қолдау көрсеткен қаратөбелік ағайынның барлығының еңбегіне табыс, отбасыларына баянды бақыт тілеймін, – дейді. Қаратөбе ауданы.

Мақалалар топтамасын əзірлеген «Егемен Қазақстан» газетінің Батыс Қазақстан облысындағы меншікті тілшісі Темір ҚҰСАЙЫН.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А.

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

тұрғандығына қарамастан, білімге құштар өрендердің сапалы білім алуын, сөйтіп жоғары оқу орнына қол жеткізуін көздеген ұлағатты ұстаз небір «тəуекелге» барғандығын еске алады бүгінде. – Сол кездегі басшыларға ауыл мектебінің мүшкіл жағдайын жіпке тізе отырып, көңіл бөлулерін, оқыту құрылғыларымен толыққанды жабдық тауларын талап еттім. Аудан орталығынан жеті-ақ шақырым жерде орналасқан шағын ауылдың таза сусыз, көгілдір отынсыз болуы ешбір қисынға кел мейтінін жеткіздім – дейді ол. Ақсақалдың атын өңірге мəшһүр еткен де осы еңбегі. Қоғамдық саладағы еңбегі еш кетпей ауылға көгілдір отын жетті, таза су тартылды. Осының арқасында Қаражар ауылы түтіні түзу, əлеуеті зор ауылдар санатына енді. Құдай қосқан қосағы Əмина анамыз екеуі тəрбиелеген ұлдан көрген Ғалия, Надия есімді немерелеріне ел қатарлы жоғары білім берді, бəріне белгілі іспен айналысып, елге қызмет етулерін парыз етті. Немеренің үлкені Ғалиясы да өз бақытын Асқар есімді қазақ жігітінен тапты. Болашақ ұрпағының қажетіне байлық емес, білім жиған əке тəлімін алған ұрпақтары ел игілігіне білек сыбана қызмет етуде. Педагогика саласына өмірінің 33 жылын арнаған ұлағатты ұстаз əлі күнге қоғамдық шаралардың бел ортасында жүр. Ұлы қазақтан келін алса, өз немересін қазаққа ұзатып, татулығы жарасқан ағайынмен құдандалы болған шаңырақтың берекесі беки түсті. Татулық, бірлік, келісімді үнемі ту етіп жүретін отаға сы Николай Антонович Пе ре метный ауылдық қоғамдық келісім кеңесінің төрағалығы қызметін абыроймен атқаруда.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921

Profile for Egemen

24062014  

2406201424062014

24062014  

2406201424062014

Profile for daulet
Advertisement