Page 1

Кеше Астананың Тәуелсіздік сарайында VІІІ Астана экономикалық форумының пленарлық отырысы болды. Оның жұмысына Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.

№95 (28573) 23 МАМЫР Сенбі 2015 ЖЫЛ

ҚАЗАҚСТАННЫҢ БОЛАШАҚҚА 100 ҚАДАМЫ Астана экономикалық форумының қонақтары Елбасы реформасына осындай баға берді Пленарлық отырыс басталмас бұрын алдымен форумның басты қонақтарымен суретке түсу рәсімі болып өтті. Мұнан кейін залға кірген Қазақстан Мемлекетінің басшысын жиналғандар қол шапалақтап қарсы алды. Пленарлық отырыстың мәжілісіне Бас бизнес тілші, әлемге танымал BBC телеарнасының Talking Business бағ­ дар­ламасының жүргізушісі Линда Юэ ханым модераторлық етті. Отырысты жүр­гізуші өз сөзін Қазақстанда сегізін­ші рет өтіп отырған халықаралық деңгей­дегі бұл маңызды шараның жақсы ұйымдас­ ты­рылғандығынан бастап, осы үшін ел бас­шылығына форум қонақтары атынан алғысын білдірді. Сонымен қатар, Нұр­ сұл­тан На­зарбаевты жуықта елімізде өт­к ен сай­л аудағы үлкен жеңісімен құттық­тап, мұ­нан кейінгі қызметіне та­ быс тіледі. Біз бүгін халықаралық қауым­д ас­ тық­тың алдында тұрған келелі мәселені талқыламақпыз. Негізгі назарды экономи­ ка мен қаржы саласындағы қиындықтарға, көліктік инфрақұрылымдарды дамыту мәселесіне, осы салаға инвестиция тар­ ту жолдарына аудармақпыз. Аталған мақсатта Қазақстан қазір Мемлекет бас­ шысы Нұрсұлтан Назарбаевтың баста­ машылығымен үлкен істерді қолға алды. Сонымен қатар, бұл елде мемлекеттік құрылыстың келелі мәселелерін кең ауқымды қамтитын реформалар тізбегі қолға алынып, оны жүргізу жолдары айқындалды. Осыған орай жиындағы басты сөз Нұрсұлтан Назарбаевтың өзіне құрметпен беріледі, деді модератор. Мінберге көтерілген Елбасы сөзінің басында Астана экономикалық фо­ румына қатысуға келген жетекші саясаткерлерді, экономистерді, іскерлік, ғылыми қауымдастық пен халықаралық ұйымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдерін Қазақстанға келген сапарларымен құттықтап, форум жұмысына сәттілік тіледі. Содан кейін

негізгі айтар ойларын баяндауға кірісті. Астана экономикалық форумы 2008 жылғы жаһандық қаржы-экономикалық дағдарысқа жауап шараларын ың бірі ретінде құрылған болатын. Ол

дағдарыстың әлемдік экономиканың 80 пайызын қамтығандығы белгілі. Мі­н е, содан бергі аралықтағы жеті жыл уақытта әлемдік экономика өзінің бұ­р ынғы қарқынына ие болатындай

Нұрсұлтан Назарбаев:

«Астана форумы әлемдік экономиканың дамуына үлес қосады деп үміттенемін» Елбасы Нұрсұлтан На­ зарбаев Нобель сыйлы­ғ ы­ ның лауреаттарымен, халық­ аралық ұйымдар мен даму институттарының басшы­ лығымен, VIII Астана эконо­ микалық форумына қаты­ суға келген компаниялар же­т екшілерімен кездесті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Мемлекет басшысымен кез­ десуге Нобель сыйлығының лау­ реттары Ф.-Э.Кидланд, Э.Мас­ кин, Дж.Смут, Т.Карман, сон­ дай-ақ, француз экономисі Ж.Ат­ тали, БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы­ның бас директоры Ж.-Г.Да Силь­ ва, БҰҰДБ әкімшісі Х.Кларк, ЭЫДҰ Сыртқы байланыс жө­ н і н ­д е г і д и р е к т о р а т ы н ы ң басшы­с ы М.Бонтури, ЕҚДБ

ви­це-президенті Б.Нельсон, АДБ ви­це-президенті Ч.Вэнчай және Mc­KinseyGlobalInstitute директо­ ры Р.Доббс қатысты. Әңгіме барысында ин­­фра­­құ­ ры­лым­дық және ин­дус­триялық-

инновациялық дамуды қамтамасыз ету тұрғысынан Қазақ­с танның қа­былдап жатқан шара­лары тал­ қыланды.

Елбасы қабылдады Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Казкоммерцбанк» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы Марк Хольцманды, басқарма төрағасы Мағжан Әуезовті және директорлар кеңесінің мүшесі Кеңес Рақышевті қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Кездесу барысында елдің банк жүйесін одан әрі дамыту келешегі, сондай-ақ, шағын және орта бизнеске «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында қолдау көрсету мәселелері талқыланды. Сонымен қатар, банктің дирек­ торлар кеңесінің құрамындағы соңғы өзгерістерге орай елдің ірі инновациялық қаржы институтын құру жөніндегі жаңа стратегиялық міндеттің жүзеге асырылу барысы қаралды.

(Соңы 5-бетте).

қалыпқа түсе алмай келеді. Оның ірге­ лі проблемалары шешусіз күйінде сақталып қалды. Солардың қатарында жоғары деңгейдегі жұмыссыздық пен бо­рыштың артуы секілді мәселелер бар.

Қазіргі күні көптеген сарапшылар жағ­ дайдың ептеп те болса қалыпқа түсіп келе жатқандығын айтады. Бірақ өсу белгілері бытыраңқылық күйінде қалып отыр. Көптеген елдер сол дағдарыстың

сал­д арларынан әлі де еңсе тіктеген жоқ. Ал енді бір сарапшылар 2008 жыл­ғы жаһандық дағдарыс мейлінше тоқы­раушылық сипатқа ие болды. Ол өзінің түбегейлі себептерін – қазіргі терең үйлесімсіздікті тудырып отырған себептерді еңсермей оңалмайды деп есеп­теуде, дей келе осы мәселелерге кеңі­нен тоқталып өтті. Бірінші кезекте ойландыратын нәрсе – валюталық және сауда рыноктарын­ да орын алып отырған жағдайлар. Са­ рапшылардың мәлімдеуінше, қазіргі күні көпшілік қауым құбылмалы құбылыс деп қабылдап отырған жағдай шын мәніне келгенде жаһандық дағдарыстың келесі кезеңінің жасырын, беймәлім форма­ лары болып табылады. Қазірдің өзінде ол қаржы саласынан әлем елдерін дүр сілкіндіріп отырған заңсыз санкция­ лар және әлеуметтік-саяси соғыстар түріндегі валюталық, экономикалық ки­кіл­жіңдерге өте бастады. Міне, осы жағдай­дың өзі Батыс пен Шығыстың, Ресей мен Қытайға қарсы АҚШ пен НАТО-ның қарама-қайшылық көңіл-күй­ лерін өрістетуде. Ал егер таяудағы уақытта жаһандық дағдарыс өзінің қазіргі белгісіздік, бей­мә­ лімдік фазасынан терең тоқырау түріндегі ашық кейпіне шықса не болмақ? Бұған жауапты экономикалық ғылым, әлемдік ғылыми ой иелері бере алар еді. Міне, біз осы үшін жылма-жыл форумдар, соның ішінде, Астана экономикалық форумын өткізіп келеміз. Біз әлемдік ғылыми ойдың үздік өкілдерімен бірлесе отырып, біздің елдеріміз бен халықтарымызды болуы мүмкін қатерлі апаттан сақтап қалудың жолдарын табуға міндеттіміз. Осындай жауапты іздестіру жолда­ рын кеңейту үшін біз G-Global әлемдік сараптамалық-талдау жүйесін құрдық. Шамасы мұның өзі де жеткіліксіз секілді, деді Елбасы жиналғандарға қарата. (Жалғасы 2-3-беттерде).

Құрылыс алаңдарында болды Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев көп­ функциялы «Талан Тауэр» және «Әбу-Даби Плаза» кешендерінің құры­л ыс алаңдарында, сондайақ, «Жасыл орам» тұр­ ғын үй кешенінің таныс­ ты­р у бөлмесінде (шоурум) болды, деп хабарла­ ды Президенттің баспасөз қызметі. Елбасы жүргізіліп жат­ қан жұмыстардың бары­ сымен танысып, нысан құ­ры­ лысшыларымен әңгімелесті. «Талан Тауэр» көпфун­к ­ циялы кешені жобасына 157 орындық қонақүй, ауданы 8300 шаршы метр сауда галерея­сы, А сы­н ыпты бизнес-орталық және тұрғын жайлар кіреді. Ны­сан құрылысына 40-тан аса мер­дігерлік ұйым тартылған. Мұнда Қазақстанда бірінші рет «жасыл» технологиялар – «жасыл» шатыр, энергия тұрғы­сынан тиімді лифтілер, энер­г ия сақтаушы әйнектер, жаң­быр суын қайта пайдала­ ну қон­дырғысы қол­данылады, паркинг және электромобиль­ дерге арналған зарядтаушы станса­лар, арнаулы орындар, велоси­п ед­ш ілерге арналған киім шешетін және жуынатын орындар болады. «Әбу-Даби Плаза» кешені – түрлі мақсаттағы блоктардан құ­ралған көпфункциялы зәулім ғимарат. Атап айтқанда, оған кеңселер, қонақүй және тұрғын үй кешені кіреді. Құрылыстың жал­пы ауданы – 500 мың шар­ шы метр. «Жасыл орам» кешені жобасы энергия сақтаудың жаңа технологияларына не­­ гіз­делген. 20 гектардан астам

ау­м ақта көп­қ абатты үйлер, к е ң с е ғ и м а р а т т­ а р ы , п а р ­ кинг, сон­дай-ақ, субтро­пика­ лық микро­к лиматы, экзоти­ калық дендро­саябағы бар ша­ ғын көл, биокүмбезді мәде­ ни және әлеумет­т ік инфра­ құ­р ылым нысан­д арын салу жоспарланған. Мұнда суарылмайтын ланд­ шафт жүйесі, «қалдық суды» ком­мер­циялық ғимараттарда қайта пайдалану, қоқысты орталық­т ан­д ырылған жинау жүйесі, «ақылды» автотұрақ жүйесі, велокөліктерді қоюға арналған орындар, елдегі элек­ трмен зарядтайтын алғашқы то­лыққанды станса қарас­ты­ рылған.


2

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ЌАЗАЌСТАННЫЅ (Жалғасы. Басы 1-бетте). Қазақстанның Мемлекет басшысының айтуынша, болашақ жалпыға ортақ дамуға үлкен қауіп төндіретін бірқатар сын-қатерлер қазір жаһандық көлемде қалыптасу үстінде жəне дамып келеді. Біріншіден, əлемдік тəртіптің фрагменттелуі. Бұл ретте бүкіл əлем бойынша тəртіп пен тепе-теңдікті қамтамасыз етуші бұрынғы тетіктердің сөгілгендігі байқалып отыр. Ұлы державалар көшбасшыларының бір-біріне деген сеніміне селкеу түсіп, халықаралық құқықтың əлсірегендігі сезіледі. Халықаралық институттар тыныштық пен тұрақтылыққа кепілдік бере алмай отыр. Екіншіден, климаттың өзгеруі секілді табиғи апаттардың орын алуы. Климаттың өзгеруі күткендегіден де жылдамдап отыр. Бұл соңғы сұрапыл апаттардың өткірлігінен де көрінуде. Үшіншіден, азық-түлік тапшылығы өсу үстінде. Халық санының, кірістердің өсуі, урбандалудың күшеюі секілді үш қатқабат үдерістің күш түсіруімен таяудағы 30 жылда тағам өндірісін еселей түсу қажет болатындығы анық. Мұның өзін жер ресурстары азайып бара жатқан уақытта жүзеге асыруға тура келеді. Міне, осындай жағдайларға тоқталып өткен Елбасы аталған қатерлерге қатысты Қазақстанда қолға алынып жатқан шараларға да форумға қатысушылардың назарын аударды. Қазақстан аталған сын-қатерлерге жан-жақты жауап беруге ұмтылыс танытуда. Өңірдегі бейбітшілік пен тұрақтылық үшін күресе отырып, біз əлемде бірінші болып ядролық қарудан шешімді жəне ерікті түрде бас тарттық. Біз əріптес елдерімізбен қарым-қатынасты жүйелі түрде нығайтып келеміз. ЕҚЫҰ-ның белсенді қатысушысымыз. Азиядағы өзара сенім шаралары жəне іс-қимыл жөніндегі кеңесті шақырушы болдық. Көпұлтты жəне көпдінді ел бола отырып, біз толеранттық пен ұлтаралық келісім идеяларын алға жылжытудамыз. Астанада əлемдік діндер жетекшілерінің съездері тұрақты түрде өтіп отырады. Қазақстан ТМД елдерінің арасында бірінші болып нарықтық экономикалы мемлекет ретінде танылды. Тəуелсіздік жылдарында біз жаңа экономиканы құрдық. Елдің ішкі жалпы өнімі осы уақыт аралығында 24 есе өсіп, оның жан басына шаққандағы үлесі 13 мың долларға жетті. Бұл – орта кірісі бар елдің көрсеткіші. Біз БҰҰ Мыңжылдық дамуындағы көптеген мақсаттар мен көрсеткіштерге қол жеткіздік. Елдегі кедейшілік деңгейін 20 есе (60 пайыздан 2,9 пайызға дейін) қысқарттық. Жүздеген мектептер мен ауруханаларды салдық. Біздің еліміз экономикаға 200 миллиард доллар тікелей шетелдік инвестициялар тартып, бұл жөнінде ТМД елдерінің ішінен жетекші орынға ие болды. 15 жылдың ішінде кең жазық далада еліміздің елордасы – Астана қаласы бой көтерді. Қала қазақстандықтардың мақтанышына жəне экономика өсіміне қуат берушіге айналды, деді Елбасы өз сөзінде. Мұнан кейін Елбасы Қазақстанда қазіргі күні жаһандық проблемаларға жауаптардың іздестіріліп жатқан дығын атап көрсетті. Осы үшін «Қазақстан-2030» жəне «Қазақстан-2050» Стратегиялық бағдарламалары əзірленіп қабылданғандығын айтты. Менің «Дағдарыстан шығу кілті», «Бесін ші жол» атты еңбектерім нақ осы тақырыптарға арналған болатын. Біздің əлемдік дағдарысқа берген нақты жауаптарымыздың бірі индустриялық-инновациялық дамудың кең көлемді мемлекеттік бағдарламасы жəне «Нұрлы Жол» – болашаққа бастар жол» бағдарламасы болып табылады. Біздің «Нұрлы Жол» бағдарламамыз инфрақұрылымдық сапа жөнінде əлемдегі алдыңғы қатарлы 50 елдің құрамына кіруге бағытталған, деді Н.Назарбаев. Қазақстан – бүкіл əлем бойынша өзінің аумағы жөнінен тоғызыншы ел. Инфрақұрылымдар салу үлкен инвестицияларды қажет етеді. Бірақ оның біздің болашақ ұрпақтарымызға мұра болатындай ғасырлық мəні де бар. Тек алдымыздағы үш жылда жаңа жолдар, электр желілері, коммуникациялар құрылысы үшін 124 миллиард доллар бағытталмақ. Бұл қаржының үштен бір бөлігін Қазақстанның əріптестері болып табылатын халықаралық қаржы институттарындағы біздің əріптестеріміз бөліп отыр. Ел астанасынан өңірлерге күн шуағындай шашырап жататын автокөлік жолдарының желілері қалыптаспақ. Теміржолдар, көпірлер, электр желілері, мектептер, ауруханалар, тұрғын үйкоммуналдық шаруашылық нысандары жəне жаңа тұрғын үйлер салынбақ. Мұның өзі экономикалық даму жағдайында да, сондай-ақ, əлеуметтік демографиялық тұрғыдан да елдің барлық өңірлерін тепе-тең жағдайда дамытуға, əркелкілікті азайтуға қызмет ететін болады.

«Нұрлы Жол» бағдарламасын жүзеге асыру бірқатар елеулі нəтижелерге қол жеткізу мүмкіндігін бермек. 2019 жылға дейін елдегі ірі қалалардың арасында жолға жүру уақыты үштен бір бөлікке дейін қысқара түсетін болады, көрші елдерге шығуды қамтамасыз етеді. Электр қуатына деген сұранысты толық қамтамасыз ететін бірыңғай энергожүйе құрылады. Сонымен қатар, бағдарлама жарты миллион жаңа жұмыс орнын қалыптастырады. АҚШ пен Оңтүстік Кореяда да осылай болған. Индустриялықинновациялық бағдарлама мен «Нұрлы Жол» бағдарламасын жүзеге асыру нəтижесінде елде жаңа экономика құрылады жəне жаңа инфрақұрылымның келбеті қалыптасады. Осы жайларды айта келе, Елбасы еліміздің өз алдына ірі өршіл міндеттер қойып отырғандығын алға тартты. Біз оларды орындай аламыз. Біз тұрақты өсім жəне Қазақстанды дамыған елдер санатына қосу үшін институттық орта жағдайын жақсартатын терең реформалар қажет болатындығын түсінеміз. Осы үшін мен өзімнің сайлауалды науқанымда осындай реформаның бес бағытын алға тарттым. Олар – мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіру, заңның үстемдігін қамтамасыз ету, экономикалық өсімді ынталандыру, қазақстандық біртектілікті нығайту жəне ақыр аяғында, транспаренттілікті көтеру жəне мемлекеттің қоғам алдындағы есептілігі. Бұл реформаны жүзеге асыру үшін Баршаға арналған қазіргі заманғы мемлекетке 100 нақты қадам жоспары қабылданып жарияланды. Реформа аясында неғұрлым дамыған елдердегі мемлекет басқару стандарттары мен ең жаңа заманғы құралдар енгізілетін болады. Осы үшін біз ЭЫДҰ-мен елдік бағдарламасына қол қойдық, деді Елбасы. Мемлекет басшысы Астанада халықаралық қаржы орталығын құру жөнінде шешім қабылданғандығын айтып өтті. Сонымен бірге, мен ЭКСПО-2017 бүкілəлемдік көрмесінің платформасында «Астана» халықаралық қаржы орталығын құру туралы Жарлыққа қол қойдым, деді Қазақстан басшысы. Біз Дубай орталығының өкілдерімен келіссөз жүргіздік жəне олардың тəжірибесін толығымен Қазақстанға көшіру жөнінде келістік. Сөйтіп, біздің орталық тəуелсіз қаржылық соты жəне жеңілдетілген салық режімі бар ағылшындық құқық қағидаттарына негізделетін болады. Біз Астана қаржы орталығы Қазақстанның қаржылық инфрақұрылымының ядросы, ал алдағы болашақта бүкіл Орталықазиялық өңірдің қаржылық хабы болатындығына сенімдіміз. Сонымен бірге, Қазақстанның көптеген қаржы институттары орналасқан Алматы ел ішіндегі қаржылық делдалдық жəне қаржылық қызмет шоғырланған орталық болып қала береді. Осы шаралардың барлығы бізге ұзақ мерзімді тұрақты дамуды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Біздің форумның тақырыбы – инфрақұрылым тұрақты экономикалық өсімнің драйвері деп аталады, деді одан əрі Мемлекет басшысы. Инфрақұрылымға инвестиция тарту олардың даму деңгейлеріне қарамастан, көптеген елдердің экономикалық күн тəр тібінің басында тұрады. Азиялық инфрақұрылымдық инвестиция банкіне үлкен үміт артылады. Батыс Еуропа елдерін қосқанда 50-ден астам ел банктің қызметіне қатысуға ниет білдірді. Қазақстан осы жобаның алғашқы құрылтайшыларының бірінен саналады.

Одан əрі Елбасы халықаралық сауданың өсіп отырған сұранысын қолданыстағы теңіз сауда жолдарының қанағаттандыра алмайтындығын атап көрсетті. Қазірдің өзінде ҚХР жəне ЕО арасындағы сауда көлемі 600 млрд. долларды құрайды жəне болжам бойынша, ол 2020 жылдары 800 млрд. долларға дейін өсетін болады. Сондықтан өсіп бара жатқан Азия үшін Еуропаға апаратын құрлық жолдарын дамытудың үлкен маңызы бар. Осы орайда біз өзіміз үшін үлкен мүмкіндіктерді байқаймыз. Алғаш рет Астана қаласында жарияланған Қытай Халық Республикасы жетекшісінің «Жібек жолының экономикалық белдеуі» атты бастамасы айрықша маңызға ие болып отыр. Біз алғашқылардың бірі болып бұл бастаманы қолдадық жəне қазірдің өзінде өзіміздің үлесімізді қосып отырмыз. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автокөлік магистралінің 2700 шақырымға созылған қазақстандық учаскесінің құрылысы біздің алғашқы ірі жобамыз болып табылады. Бұл жұмысты біз биылғы жылы аяқтайтын боламыз. Қазақстан учаскесіндегі жүк ағымының көлемі жылына 30 млн. тоннаны құрайды деп күтілуде. Трасса Қытай, Қазақстан, Ресейді ғана емес, сонымен бірге, Еуропаны да жалғастыратын болады. Оған Орталық Азия елдері – Қырғызстан, Өзбекстан, Тəжікстан да қосылуға мүмкіндік алады. Сонымен қатар, теміржол жəне жаңа логистикалық қуаттардың да құрылысы жүргізіліп отырғандығын айта келіп, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев жақында Сары теңіздегі Ляньюнган айлағында қазақстандық логистикалық терминалдың ашылғандығын атап көрсетті. Қазірдің өзінде контейнерлер тасымалдау басталды. Бұл теміржол арқылы Орталық Азия, Ресей арқылы Еуропадан Азия-Тынық мұхиты аймағына шығуға жəне керісінше жүруге болады. Жұмыс бастаған алғашқы жылдың өзінде Қытайдан Еуропаға тасымалданатын жүк көлемі 80 пайызға артты. Бұл ҚХР-дың шығыс жəне орталық аудан дарының жүктері болып табылады. ҚХР-ды Қазақстан арқылы Каспийдегі теңіз айлақтарымен байланыстыратын Жезқазған – Бейнеу теміржолының құрылысы аяқталды. Бұл Қазақстан, Кавказ арқылы Еуропаға жүк тасымалдауға мүмкіндік береді. Осы теміржол магистралі қазірдің өзінде салынып біткен Қазақстан-ТүрікменстанИран жолымен қосылды жəне одан əрі Парсы шығанағындағы Бандерабас айлағымен жалғасады. Біз үшін ол Үндістанның Батыс жағалауларына жəне Пəкістанның оңтүстігіне шығуға мүмкіндік береді. Бұл жол біздің өнімдеріміздің Таяу Шығысқа шығуына жақсы жағдай жасайды. Биылғы жылдың өзінде Қазақстан Иранға тек қана астық жеткізу көлемін 5 есе өсіре алады. Осы жолмен жүк тасу көлемі таяудағы жылдарда 10 млн. тоннаға жететін болады. Бұл жобалардың барлығы біздің еліміздің, сонымен бірге, бүкіл Еуразиялық экономикалық одақтың транзиттік əлеуетін арттыруға бағытталған. Бұл – жаңа Жібек жолы. Еуразиялық экономикалық одақпен еркін сауда жасауға 40 мемлекет қызығушылық танытып отыр. Алайда, біз мұнымен шектел меуіміз керек. Мен жаңа жоғары жыл дамдықтағы, мультимодальды «Еуразиялық трансконтинентальдық дəлізі» көлік бағытын құруды ұсынамын. Ол біздің елі міздің бүкіл аумағына созылып, Азия дан Еуропаға жəне керісінше, ешбір тосқауылсыз жүк тасымалдауды

қамтамасыз ететін болады. Бұл мұхит арқылы жүретін жолдардан едəуір қысқа. Көлік артериясы өндірістің дамуына серпін береді. Көлік саласындағы бірлескен бастамалар ынтымақтастықтың озық тұғыры болып табылады. Ол елдердің, сонымен бірге, өңірлік бірлестіктердің терең ынтымақтастығы мен интеграциясына серпін беретін болады. Мен Біріккен Еуразиялық Экономикалық кеңістік құруды ұсынамын. Бізге барлық қатысушылардың ұлттық мүдделерін ескеретін, сонымен бірге, өзара тиімді интеграцияны арттыруға жəне кездескен кедергілерді жоюға бағытталған бірыңғай ереже керек. Ереже ең алдымен сауда, тасымал жəне ресурстар қозғалысына тиісті болуы керек. Жібек жолы экономикалық белдеуін құру, өзінің түпкі мағынасында осы қағиданы орнықтырады. Біріккен Еуразиялық кеңістік шеңберінде құрлықты одан əрі дамытуға бағытталған ұсыныстар талқыланатын жəне белгіленетін, оның мүшелері арасындағы интеграция деңгейін арттыратын тұрақты түрде жұмыс істейтін алаң құру керек. Астана экономикалық форумы нақ осындай алаң бола алады. Форум жұмысының нəтижелері, сіздердің жаңа идеяларыңыз, жобаларыңыз жəне бастамаларыңыз өңірдегі мемлекеттердің барлық азаматтарының əл-ауқатын арттыруға ықпал ететіндігіне сенімдімін. Олар экономикалық, саяси жəне əлеуметтік тұрақтылыққа жəне бол жамдыққа кепілдік беретін ахуал қалыптастырады. Біз континенттің əрбір мемлекеті бүкіл əлемнің игілігіне оң ықпал ететін, Еуразияның арайлы жаңа таңының бір бөлшегі болуына ұмтылуымыз керек, дей келіп сөзінің қорытындысында Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев форумға қатысушыларға жемісті жұмыс жəне сəттілік тіледі. Елбасынан кейін сөз кезегі Ұлы Люксембург герцогтігінің Премьер-министрі Ксавье Беттельге берілді. Ол өз сөзін осындай маңызды форумға шақырғандықтары үшін ел басшылығына алғысын айтудан бастады жəне əсем қала Астана туралы жағымды пікірлерін жеткізді. Біз бүгін форумда əлемдік экономикалық ағымдар жайында талқылап қана қоймай, оның проблемаларына жауаптар іздеу мəселесін де қарастырып жатырмыз. Дəл осындай мəселенің өркениеттер мен мəдениеттер тоғысында орналасқан ел Қазақстанда қарастырылуының өзінің мəні де бар секілді. Біздің еліміз Люксембург таяудағы уақытта Еуропалық одақтың төрағалық тізгінін ұстайтын болады. Иə, уақыт барған сайын күрделене түсуде. Бізге үнемі бейімделу үдерісін бастан кешіруге тура келуде. Осындай жағдайда маған тіпті, қарымқатынастарды қайтадан құру қажет шығар деген де ой келеді. Ол қарымқатынастар қазіргіні түбегейлі талқандау емес, қайта қол жеткен жетістіктерді ақылмен басқару мəселесіне ойысқаны жөн шығар, деді ол. Ксавье Беттель өз сөзінде қазір əлемдегі көптеген елдердің кедейлік шырмауын үзіп шығып, білімге, ғылымға ұмтылыс танытып жатқандықтарын айтып өтті. Өйткені, əлем елдері бірбірімен тығыз қарым-қатынасқа түсуде. Əрине, мұндай жағдайда əділ қоғам орнату мəселесін ойластырудың маңызы зор. Осыған сəйкес Еуропалық одақ та жайлы да еркін қоғамның қалыптасуына мүдделі. Люксембург те даму мəселесін қарастыру үстінде. Соның ішінде

инфрақұрылымдық дамуға көңіл бөлуде. Бұл іске біз 300 миллион еуроның қаржысын бағыттауды жоспарлап отырмыз. Жалпы, менің түсінігімде, Қазақстан мен Люксембургтің өз ұқсастықтары да жоқ емес. Мəселен, сіздер Ресей мен Қытай секілді алып елдермен шекараласып, солардың ортасында отырсыздар. Бірақ мұнымен шектеліп қалмай, Еуропалық одақпен де белсенді қарым-қатынас орнаттыңыздар. Сол секілді біздің Люксембург те өз ортасында Германия секілді алып елдермен көршілес. Оның үстіне біздің де Қазақстан секілді теңізге шығар жолымыз жоқ. Мұның өзі біздің мүддемізде ортақ жайттардың барлығын білдіреді. Бізді ынтымақтасуға итермелейді. Қазақстанда қазіргі күні үлкен жобалар қолға алынуда. Ол өзінің географиялық қолайлы орналасуын пайдалана отырып, Еуропа мен Қытайдың арасын жалғайтын жолды салуға көп көңіл бөлуде. Менің естуімше, ол алдағы уақытта жүкті жеткізудің уақыт шығынын екі еседей қысқартуға мүмкіндік береді екен. Бұл – өте маңызды мəселе. Біз оны қолдаймыз. Сонымен қатар, Люксембург осындай ірі көлемдегі əрекеттер жасап жатқан Қазақстан үшін Еуропаға ашылған қақпаның рөлін де атқара алар еді. Біз сіздермен инновациялық тұрғыда əріптестік орнатқымыз келеді. Біз мəдениет пен білімге, ғылымға инвестиция салған пайдалы деп ойлаймыз. Өйткені, адамға салынған инвестицияның болашақта қайтарымы жоғары болмақ. Оның үстіне Қазақстан Люксембургке Ресей мен Норвегиядан кейін үшінші мұнай жеткізуші елге айналып отыр. Демек, бізді алдағы уақытта тығыз байланыстыратын мəселелер бар, деді. Біріккен Ұлттар Ұйымы Даму бағдарламасының əкімшісі Хелен Кларк ханым мінберге көтерілді. Ол өз сөзінде Қазақстанның БҰҰ-мен қарым-қатынасы жүйелі түрде нығайып келе жатқандығын айтып өтті. Құрметті Президент, Сіздің басшылығыңызбен Қазақстан БҰҰ назарда ұстап отырған көкейкесті мəселелердің шешімі үшін өзінің лайықты үлесін қосуда. Қазақстан бүкіл əлем бойынша тұрақтылық пен бейбіт өмірді насихаттауда өзіндік бір алаңына айналып отыр. Сондықтан да біз алдағы уақытта қарым-қатынастарымыздың нығая түсуіне мүдделіміз. БҰҰ алдағы таяу уақыттарда халықаралық деңгейдегі бірқатар шараларды жүзеге асыруды жоспарлауда. Жуықта жаһандық климаттың өзгеруіне байланысты мəселелерді қарайтын боламыз. Нью-Йоркте биылғы жылдың қыркүйек айында саммит өткізуді жоспарлап отырмыз. Құрметті Президент, біз Сізді соған қатысуға шақырамыз. 2015 жылы біздің күн тəртібімізде бірқатар маңызды мəселелер қаралмақ. Олар негізінен алғанда біздің болашағымыздың жарқын болуын қарастыратын мəселелер. Міне, осындай күн тəртібінің қалыптасуына Қазақстан тарапы да үлкен үлес қосу үстінде. Қазақстанның тұрақты экономиканы құру жөнінде өз өңірінде көшбасшылық рөлге ие болуының өзі біздің жұмысымызға қосылған үлес болып табылады. Өйткені, осы арқылы біз өңір бойынша сенімді əріптесті тауып отырмыз, дей келе Елбасы сөзінде айтылған «Нұрлы Жол» бағдарламасына ерекше назар аудара кетті. Ондағы көлік инфрақұрылымдарын дамыту мəселелері құрлықтар арасындағы жол қатынасына да елеулі əсер ететінін айтып өтті. Сонымен қатар, БҰҰ жүйесінің Нұрсұлтан Назарбаев басшылығындағы Қазақстанмен əріптестікті одан əрі

жалғастыруға бейілді екендігін атап көрсетті. Келесі кезекте бейнекөрініс арқылы Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының бас хатшысы Анхель Гурриа Астана экономикалық форумына қатысушыларға сөз арнап, беделді Еуразиялық үнқатысу алаңындағы маңызды жұмыстарға сəттілік тіледі. Ол өз сөзінде Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы мен Қазақстан ықпалдастығының мемлекеттік бағдарламасы барша Орталық Азия елдеріне таратылатындығын атап көрсетті. Биыл Қазақстан Премьер-Министрі Кəрім Мəсімов жəне біз Қазақстан бойынша елдік бағдарламаны қабылдаған болатынбыз, деді өз сөзінде Эконо микалық ынтымақтастық жəне даму ұйымының бас хатшысы Анхель Гурриа. Оның ішінде біз байланыстарды нығайтатын тараптар арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойдық. Оның мақсаты белсенді əрі тұрақты дамуды одан əрі күшейту болып табылады. Қазақстан жəне Эконо ми калық ынтымақтастық жəне даму ұйы мының арасында жасалған бағдарлама ұйымға мүше елдердің нарықтық экономикаға жылдам өтуі үшін Қазақстан тəжірибесін жан-жақты зерттеуге мүмкіндік береді. Қазақстанмен жасалған аталмыш бағдарлама маңызы жағынан Орталық Азия елдеріне барынша тартымды. Анхель Гурриа алдағы уақытта да Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы Орталық Азия өңіріндегі саяси мəселелерді шешу үшін Қазақстанмен тығыз байланыс орнатуға мүдделі екендігін атап көрсетті. Келесі сөз кезегі «JPMorgan Chase International» корпорациясының төрағасы, профессор Джэйкоб Френкельге берілді. Бұл – талай жылдан бері табысты жұмыс істеп келе жатқан əлемге танымал компания. Джэйкоб Френкель өз сөзінде Астана экономикалық форумының халықаралық келелі мəселелерді талқылаудағы рөліне жоғары баға берді. Бірнеше жылдың ішінде бұл фо румның үлкен тиімділік беретін беделді экономикалық алаңға айналып үлгергендігін атап көрсетті. Сонымен қатар, Қазақстан Президентін сайлаудағы зор жеңісімен құттықтады. Бұл сайлау қорытындысын біз Сіздің ісіңізді одан əрі жалғастыру үшін халқыңыздың Сізге беріп отырған үлкен мандаты деп білеміз. Сіздің басшылығыңызбен үлкен табысқа жеткен Қазақстанмен қазіргі күні əлемге танымал ірі банктер мен компаниялар қарым-қатынасқа түсуге, Сіздің еліңізге инвестициялар салуға мүдделілік танытуда. Осы ретте Сіз қабылдаған «Нұрлы Жол» бағдарламасы жаңа инвестициялардың келуіне жол ашады, осындай істердің нəтижесінде Қазақстандағы көлік инфрақұрылымы бұрынғыға қарағанда əлдеқайда дами түседі деген сенімдемін. Менің ойымша, үш мəселенің қаржы ин фрақұрылымдарының, адамның дамуына арналған инфрақұры лымдар дың, сонымен қатар, жол-көлік инфрақұрылымдарының бір-бірімен байланыста дамуы үлкен тиімділік берген болар еді. Біз бүгін Қазақстанның Президенті осы форумда əлемдік қауымдастыққа жариялаған реформалық шаралардың табысты жүруіне тілектеспіз. Бұл мəселелер шынымен де елдің көкейкесті мұраттарын қозғайтындығы анық. 2008 жылы болып өткен дағдарыс көп мəселеге жаңа қырынан қарауға мəжбүр етті. Өйткені, ол көп мəселенің өзгергендігіне көз жеткізді. Жаңа өсім орталықтарының қалыптасқандығын, дамудың негізгі арнасы дамушы елдерге ауғандығын көрсетіп берді. Мұны нақты цифрлармен дəлелдеуге де болар еді. Мəселен, 1990-шы жылдары əлемдік ішкі жалпы өнімнің 60 пайызы АҚШ, Жапония жəне Еуропалық одақ елдерінің үлесінде болса, қазіргі уақытта бұл үлес көрсеткіші 46 пайызға дейін төмендепті. Оның орнына əлемнің басқа елдерінде дамудың қарқындылығы барған сайын белең алып келеді. Мəселен, қазір Қазақстан мен көрші Қытай елі əлемдік ІЖӨ көлемінің 25 пайызына иелік етіп отыр. Жаңа ақиқаттар міне, осылайша қалыптасуда. Біз мұны атап көрсетуіміз керек, деді ол. Сонымен қатар, ол осыған орай пайда болған жаңа мегатрендтер туралы да сөз қозғады. Ал мұның Қазақстанға тиімді болатыны сөзсіз. Мəселен, қазіргі күнде сауда орталықтары Қытай жəне басқа да Азия елдеріне ауыса бастады. Бұл елдер Қазақстанға жақын орналасқандықтан оның дамуына да үлкен əсер ететін болады. Екінші бір мəселе жұмыссыздық жағдайына тіреліп тұр. АҚШ-та жұмыссыздық көрсеткіші 5 пайыздық деңгейде болса, Еуропада ол 10 пайыздан асып отыр. Халық санының жылдан жылға тұрақты түрде өсіп отыруы тағы бір проб леманы туындатуда. Бір елдерде қартайған адамдар саны көбейсе, екін ші бір елдерде жас адамдардың ----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.


www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

3

БОЛАШАЌЌА 100 ЌАДАМЫ саны артып келеді. Осыған байланысты миграциялық үдерістер күшеюде. Адамдар бір елден екінші бір елге барып орнығуда. Осының өзі əлемнің қазіргі күні қарбаласты жағдайды ғана емес, сонымен қатар, үлкен өзгерістерді бастан кешіріп отырғандығын көрсетеді. Джэйкоб Френкель осындай мəселелерге тоқтала келе, туындаған жаңа өзгерістердің есебінен алдағы уақытта Қазақстанның əлемдік қауымдастықтан алар орны мен маңызы да арта түсетіндігін атап өтті. Бұған бір есептен елдегі жүріп жатқан жаңа реформалық шаралардың екпін беретіндігін айтты. Америкалық ғарышкер Нил Армстронг 1969 жылы алғаш рет Айға табан тіреп, бір аттаған тұста мұны «адамзаттың болашаққа аттаған бір үлкен қадамы», деп атаған екен. Ал құрметті Президент мырза, Сіз Қазақстанның болашаққа қарай аттайтын 100 қадамын белгілеп беріп отырсыз. Менің ойымша, мұның маңызы зор. Бұл қадамдар Қазақстанды жаңа табыстарға кенелтеді деп ойлаймын, деді Д.Френкель. Мен Қазақстанда өтіп жатқан осындай маңызды пікіралысу алаңында алғаш рет сөз сөйлеп тұрмын. Оның үстіне Қазақстан Республикасының аса мəртебелі Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан бүгінгі пленарлық сессияда сөз сөйлеуім мен үшін үлкен құрмет, деп бастады өз сөзін Халықаралық валюта қорының бас экономисі (20012003), Гарвард университетінің профессоры Кеннет Рогофф. Біз көптеген мемлекеттердің өтпелі кезеңдерден өткенін жақсы білеміз. Мұндай жағдай Қазақстан Республикасының басынан да өтті. Алайда бұл ел өтпелі кезеңнің сынақтарына орай терең реформалар жасау арқылы үлкен жетістіктерге жетті. Бұл заманауи кешенді реформалар Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың іскерлігі мен көрегендігінің арқасында сəтті жүзеге асты. Бүкілəлемдік банк Қазақстанды азиялық жолбарыстарға теңейді. Бұл Қазақстанның бүгінгі жетістіктерінің заңды жемісі. Президент өзінің инаугурациялық сөзінде 5 институттық реформаны күн тəртібіне қойды. Бұл реформаның негізгі өзегі бизнесті дамытуда заңдық негіздерге басымдық беру болып табылады. Реформаларды жүзеге асыру барысында Қазақстанда бизнес жүргізу ахуалы одан əрі жақсара түсетіндігі сөзсіз. Одан əрі Кеннет Рогофф Астанада халықаралық қаржы орталығын құру мəселесін де тілге тиек етті. Бұл ретте Қазақстан қаржы орталығының Дубай əдісі бойынша жұмыс істеуін көздеп отыр. Бұл өз кезегінде мұнай бағасы на да байланысты болмақ. Бүгінгі таңда əлемдік рынокта мұнай бағасы тө мендеп кетті. Сарапшылардың пікірінше, таяу болашақта мұнай бағасының өсуі екіталай. Осыған байланысты бүгінде Ресей экономикасында да күрделі жағдайлар орын алып отыр. Бұл елдің экономикасының да мұнай бағасына тəуелді екендігі белгілі. Сондықтан бұл проблеманы шешу қажет. Осы ретте Қазақстан қолға алып отырған экономиканы əртараптандыру бастамасының маңызы зор. Бүгінгі реформалар шеңберінде экономиканы əртараптандыру болашақта үлкен тиімділік беретіндігі даусыз. Бұл институттық реформалар болашаққа үлкен сенім артуға мүмкіндік береді. Келесі кезекте Rounbini Global Economics төрағасы, Нью-Йорк университетінің профессоры Нуриэль Рубини сөз алды. Мен Астана қаласына осымен бесінші рет келіп отырмын. Əрбір келген сайын мен Астана қаласының кереметтей өзгергенін, сонымен қатар, елдің де экономикалық жағынан үлкен өзгерістерге ұшырағандығын байқаймын. Осы көріністерден-ақ Қазақстанның қаншалықты қарқынды дамып отырғанын байқауға болады. Ақиқатын айтсақ, бір кезде Қазақстан тұрғындарының табысы ортадан төмен болса, бүгінде бұл көрсеткіш жоғары деңгейге көтерілген. Əрине, бұл Мемлекет басшысының орасан зор жанқиярлық еңбегінің жемісі. Жақында қайта сайлана отырып, Нұрсұлтан Назарбаев елдің одан əрі гүлденуі жолындағы халықтың мандатын алды. 2008 жылғы əлемдік дағдарыстан кейін дамыған экономикалар тығырыққа тірелді. Бұл ретте демографиялық, медициналық жəне басқа əлеуметтік трендтер қолбайлау болуда. Жаһандану жағдайында дамушы рыноктардың экономикалық тиімділігі жоғары болмақ. Дамушы рыноктар алдағы 10 жылда да тұрақты өсіп жаһанданудың құрамдас бөлігіне айналады. Таяу болашақта Орталық Азия, Оңтүстік-Батыс Азия ең жылдам дамитын өңірлерге айналады. Бұл ретте экономикалық интеграциялану барысында Қазақстан жоғары рөл ойнамақ. Дағдарыстан кейін əлемде жаңа рыноктар пайда болды. Қазір Қытайдағы рыноктардың өсімі жоғары. Бірқатар экономикалар дағдарыстан кейін қалпына келтірілді жəне əлемде инвестиция салу көлемі азайды. Бүгінде қалыптасқан

фискалдық шығындар əлемдік экономикада құрылымдық өзгерістер жасауды қажет етеді. Медицина мамандарының айтуынша, қазір əлем халқы жылдам қартайып барады. Дамыған елдерде көбейіп бара жатқан қарт адамдар қосымша ресурстар шығындауды қажет етеді. Дамушы мемлекеттер де мол инвестицияны қажет етеді. Алайда əлемдік экономика инвестиция тапшылығын сезінуде. Сондықтан жаһандану түбегейлі өзгерістерге мұқтаж. Сонымен бірге, бүгінгі таңдағы адамзатты алаңдатып отырған климаттық өзгерістерді де естен шығаруға болмайды. Экономикалық жаһандану жағдайында қалыптасқан жағдай күрделі. Екінші жағынан алғанда экономикалық мəселелерді шешетін əлеует те бар. Бұл Қазақстандағы тұрақтылық пен экономикалық жетістіктерден айқын көрінеді. Қазақстан əлемдік дағдарыстарға қарамастан, əлі күнге дейін экономикалық өсімді сақтап келеді. Басқа мемлекеттер сияқты Қазақстан елдің дамуы үшін ауадай қажетті инфрақұрылымға инвестиция салып келеді, алдағы уақытта да салатын болады. Қазақстан экономикасы Шығыс пен Батыстың ортасында орналасқан алтын көпір болып табылады. Қазақстан арқылы Қытай мен Азияны Ресей жəне Еуропамен байланыстыратын Жаңа Жібек жолы экономикалық жаһандану жағдайында ерекше маңызды орын алмақ. Сонымен бірге, танымал ғалымның пікірінше, Қазақстан экономикасын əртараптандыру мемлекеттің ертеңгі жемісті табыстарының тұғыры болмақ. Пленарлық отырыс қорытындысында Елбасы форум қонақтарының пікір алмасу сəтінде қозғаған мəселелерге байланысты Қазақстан Республикасының алдында тұрған ішкі жəне сыртқы қатерлерге тоқталып өтті. Қазақстанның ішінде де күрделі деп есептелген қатерлер болған. Олар көпұлттылық, көпдінділік жағдайлары болатын. Мемлекет басшысының айтуынша, кейбіреу лер осыдан кикілжің шығады деген қауіп те ойлаған еді. Бір жақсысы, біз мұны Қазақстан үшін пайдалы жағына еңсердік. Қазіргі Қазақстанға əсер етіп отырған тек қана сыртқы қатерлер, деді Президент. Олардың қатарында Елбасы əлемдік дағдарыс, халықаралық валюта тұрақсыздығы жəне басқа мəселелерді атап өтті. Астана экономикалық форумы күннің екінші жартысында да өз жалғасын тапты. Соның бірі – «Жаңа Жібек жолы» IIІ халықаралық көліктік-логистикалық бизнес-форумы. Онда халықаралық көліктік дəліздерді дамытудағы мемлекет аралық серіктестіктің жайлары, Транскаспий халықаралық көлік бағдары, Еуразиялық құрлықта көліктіклогистикалық шешімдерді жүзеге асыру жайы талқыланды. Форумға Түркия, Қытай, Əзербайжан, Грузия, Иран, Литва, Латвия жəне тағы басқа да бірқатар шетелдердің жетекші теміржол компанияларының басшылары қатысты. Негізінен Инвестициялар жəне даму министрлігі жəне «Қазақстан темiр жолы» акционерлік қоғамының мұрындық болуымен өтіп отырған алқалы жиын екі бөлімнен тұрды. Оның біріншісі – «Еуразиялық құрлық елдерінің көліктіклогистикалық дамуы» деген тақырыпта өрбіді. Екіншісі – «Жаңа Жібек жолы» – Шығыс пен Батыстың экономикалық интеграциясы» деп аталды. Форумды Инвестициялар жəне даму министрі Əсет Исекешев сөз сөйлеп ашып берді. Əсет Исекешев өз сөзінде халықаралық көлік-логистикалық бағытында елімізде атқарылып жатқан ауқымды шаралардың бірқатарын атап өтті. «Қазіргі күні Астанадан Лондон жəне Франкфурт сияқты əлемдік қаржы орталықтарымен əуе байланысы орнаған. Жақында Сеулге бағыт ашылады. Сондай-ақ, алдағы екіүш жылда Дубай, Гонконг, Сингапур, Нью-Йорк жəне Токио бағыттары ашылады», деді Ə.Исекешев. Ол сондай-ақ, Шығыс-Батыс бағытындағы əлемдік дең гейдегі көліктік-логистикалық инфра құрылымды дамыту өзекті болып келе жатқанын баса айтты. «Трансқазақстандық бағдарды дамыту Еуропа мен Азияны байланыстырып, Қытай – Еуроодақ – Қытай бағытындағы транзиттік жүк ағынының əлеуетті көлемін 5-8%-ға дейін тартуға мүмкіндік береді», деп толықтырды министр. Ə.Исекешев сонымен қатар, Қазақстанда «Мемлекет басшысының бес институттық реформасын жүзеге асыруға арналған 100 қадам» атты Ұлт жоспары қабылданып, оған сəйкес «Еуразиялық трансконтиненттік дəлізін» іске қосу жоспарланғанын да атап өтті. Ұлт жоспарында атап өтілгендей, Еуразиялық трансконтиненттік дəлізді іске қосу Азиядан Еуропаға кедергісіз тран зитті жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Көліктік дəліз үш бағытты қамтиды. Бірінші бағыт – Қазақстан аумағы арқылы Ресей Федерациясына жəне əрі қарай Еуропаға өтеді, екінші бағыт Қазақстан аумағы арқылы Қорғастан Ақтау портына дейін, əрі қарай Каспий теңізі арқылы Əзербайжанға, Грузияға өтеді. Сондай-ақ, жобаға келешекте

2014 жылдың соңында құрылған Азия инфрақұрылымдық инвестициялар банкін тарту жоспарланған, деді министр. Форумда сондай-ақ, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ президенті Асқар Мамин баяндама жасады. ҚТЖ басшысының мəлімдеуінше, 2020 жылы Қазақстан логистикалық климаты ең қолайлы елдердің қатарына енуді жоспарлауда. Қазақстан ішкі жолдарды белсенді дамытып, оны Еуразиялық автомобиль жолдарымен байланыстырып жатыр. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» құрлықаралық дəлізі Қытайдан Еуропаға жүк тасымалдау уақытын елеулі қысқартуға жол ашады. Алдағы 6 жылда 9 813 шақырым жолды салу жоспарлануда. Оған шамамен 10 млрд. АҚШ доллары көлемінде инвестиция қажет», деп атап өтті Асқар Мамин. Оның сөзіне қарағанда, Қазақстан қазіргі уақытта өңірде жұмыс жасап жатқан Бүкілəлемдік банкпен, Азия даму банкі, Еуропа қайта құру жəне даму банкі, БҰҰ, ТРАСЕКА ұйымдарымен тығыз қарымқатынас орнатқан. Бүкілəлемдік банкпен бірге біз LPI логистиканың тиімді индексінің 6 көрсеткіші бойынша еліміздің логистикалық жүйесін жетілдіруге бағытталған шараларды қолға алудамыз. Біздің мақсатымыз – 2020 жылы ең қолайлы логистикалық климатқа ие 40 елдің қатарына ену. Инфрақұрылым активтеріне салынатын инвестициялардың жалпы көлемі 32,4 млрд. долларды құрамақ, деді А.Мамин. «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ президенті сондай-ақ, Жібек жолының жаңғыруы ІЖӨ өсімін ұлғайтатынын атап өтті. Біраз уақыттар бұрын маған Чжэнчжоу қаласында сақталған Жібек жолының екі мың жыл бұрын түсірілген картасын көру бақыты бұйырды. Бұл жол əлемдік тарихта ең маңызды бағыттардың бірі болды. Ол ғасырлар бойы Батыс пен Шығыс арасында мəдени жəне сауда саласындағы байланыстарға септігін тигізді. Ол Қазақстан арқылы екі бағыт бойынша өткен: Каспийдің солтүстігімен Ресейдің жеріне жəне Каспийдің оңтүстігімен Түркияға түсіп отырған. Қазақстан бағзы заманда Жібек жолының қиылысында орналасты, сондықтан Президент Жібек жолын жəне Қазақстанның Шығыс пен Батысты, Оңтүстік пен Солтүстікті жалғастырушы көпір ретіндегі рөлін қайта жаңғыртуға тапсырма берді, деді ол. Оның айтуынша, Қытайдан Еуропаға бағытталған транзиттік жүктердің көлемі күрт артады. Соған орай, жаңа жұмыс орындары ашылып, табыс көзі өсе бастайды. Жібек жолының ренессансы жəне Қазақстандағы көліктіклогистикалық инфрақұрылымның дамуы 2020 жылға қарай ІЖӨ өсімінің 1 пайызын қамтамасыз ететін болады жəне 15 мың жаңа жұмыс орнын ашады, деді А.Мамин. Халықаралық көлік дəліздерін дамытудағы мемлекетаралық ынтымақтастықтың рөлі қандай? Көліктік-логистикалық инфрақұрылымды дамытудың өңірлік бастамалары қандай? Шекаралардан өту ресімдерін оңайлату – трансшекара тасымалдарын дамытуға қажетті жағдай қалыптасқан ба? Тиімді сауда байланыстарын орнатуды қамтамасыз етудегі көліктің рөлі қандай? Міне, осы мəселелерді жан-жақты талқылаған халықаралық бизнес-форумға көптеген шетелдік қонақтар қатысып, пікірлерін ортаға салды. Олардың қатарында «DP World» директорлар кеңесінің төрағасы Сұлтан Ахмед бин Сулайм, Ляньюньган портының президенті Чжу Сянян, Əзербайжан темір жолдары ЖАҚтың төрағасы Джавид Гурбанов, Иран Ислам Республикасы Темір жолдары басқармасының мүшесі Анна Мұхаммед Кусе Гарави, «Латвия темір жолдары» МАО басқармасының төрағасы Угис Магонис жəне тағы басқалар болды. Олар «Жаңа Жібек жолын» дамытудың сан салалы тетіктерін талқылады. Халықаралық тасымалды тұрақты жасақтау, Азия мен Еуропа арасындағы контейнерлік сервисті ықпалдастыру, көліктік-логистикалық инфрақұрылымды дамытудағы бизнестің рөлін көтеру жайында сөз қозғады. Халықаралық тасымалды дамыту мəселесі кеше Астана экономикилық форумы аясында өткен «Еуразиялық энергетикалық, су жəне транзиттік əлеуеттің тұрақты дамуы» панельдік сессияда да жалғасын тапты. Бұл шараны Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясы, Білім жəне ғылым министрлігі, «Парасат» ғылыми-технологиялық орталығы жəне Ғалымдардың Еуразиялық экономикалық клубы ұйымдастырды. Оған ПремьерМинистрдің орынбасары Бердібек Сапарбаев қатысты. Б.Сапарбаев сөйлеген сөзінде мемлекеттің энергетикалық, су жəне транзиттік əлеуеті елдің экономикасын дамытуға, халқының тұрмысын жақсартуға жұмыс істеуі тиіс екенін атап өтті. Энергетикаға бай мемлекеттің тұрақты дамуы сол энергетикалық ресурстарды тиімді пайдаланып, игеруіне тікелей баланысты. Ал мемлекеттің

энергетикалық, су жəне транзиттік əлеуеті де елдің экономикасын дамытуға, халқының тұрмысын жақсартуға жұмыс істеуі тиіс, деді Премьер-Министрдің орынбасары. Б.Сапарбаевтың айтуынша, энергетикалық ресурстарды неғұрлым көбірек өндіретін болсақ, соған сəйкес ауа, климат өзгеріске ұшырайды. Сондықтан экологияны жақсарту үшін тиісті іс-шаралар қолдану қажет. Өздеріңізге белгілі, 8 жыл бұрын БҰҰ Ассамблеясында Мемлекет басшысы Н.Назарбаев энергетикалық-экологиялық стратегияны қабылдау туралы ұсыныс жасады. Ол ұсыныс БҰҰ тарапынан қабылданып, қазіргі таңда тек Қазақстанда ғана емес, дүниежүзінде осы стратегия жүзеге асуда, деді Үкімет басшысының орынбасары. Аталған панельдік сессияда сонымен қатар, Энергетика министрі Владимир Школьник, Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов, Ресей жаратылыстану ғылымдары академиясының президенті Олег Кузнец, Австрия Республикасы Парламентінің екінші президенті Карлхайнц Копф, «Самұрық-Энерго» АҚ басқарма төрағасы Алмасадам Сəтқалиев, Ресей Федерациясы Президенті жанындағы Ресей халық шаруашылығы жəне мемлекеттік қызмет академиясының профессоры, ЕурАзЭҚ интеграциялық проблемаларын стратегиялық зерттеулер институтының директоры, Ресей жаратылыстану ғылымдары академиясының вице-президенті Анатолий Спицын, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының бірінші вице-президенті Нұралы Бектұрғанов, «Синогидро Интер» (ҚХР) компаниясының бас директоры Лян Цзюнь, Қазақ-неміс универси те тінің доценті, су ресурстары бағыты ның жетекшісі Барбара Януш Павлетта, «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингінің География институтының директоры Ахметқал Медеу, «Парасат» ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі Гидрогеология жəне геоэкология институтының директоры Мəліс Əбсəметов жəне тағы басқалар қатысып, Еуразиялық энергетикалық, су жəне транзиттік əлеуеттің тұрақты дамуы төңірегінде сөз қозғады. Шарада Қазақстанның жəне Еуразиялық экономикалық одақтың 2050 жылға дейінгі болашақ дамуының негізгі бағыттары қаралды. Иə, елімізде бүгінде еуразиялық көлік транзитін дамыту үшін кешенді жұмыстар атқарылуда. Осыған орай, сессияда Мемлекет басшысының ел аумағы арқылы Каспий-Қара теңіз каналы жəне басқа да жолдар арқылы Қазақстанды əлемдік мұхитқа шығаратын су көлік транзиті туралы идеяларын ғылыми негіздеу мəселелері талқыланды. Сондай-ақ, барлық мемлекеттер мүддесі үшін Еуразия су ресурстарын қайта бөлу жөніндегі мемлекетаралық түйін ретінде Қазақстан территориясын пайдалана отырып, Қазақстанның ғана емес, барлық еуразиялық кеңістіктің су қауіпсіздігі проблемаларын шешу мəселелері айтылды. Еске салсақ, Елбасының «Нұр лы Жол – болашаққа бастар жол» бағдарламасында көлік-логистикалық инфрақұрылымының дамуы, өнеркəсіптік, энергетикалық инфрақұрылымдардың дамуы сынды жаңа экономикалық саясаттың негізгі бағыттарына басымдық берілген болатын. Шынымен де, Елбасы еліміздің транзиттік əлеуетінің дамуына көп мəн береді. Ақиқатында, көлік инфрақұрылымы – өнеркəсіптік экономикамыздың жəне қоғамның негізгі жүйесі. Көлік-логистикалық инфрақұрылымын дамыту мақсатында Қазақстан, Ресей жəне Қытай ғалымдары «Қазақстан аумағы арқылы өтетін еуразиялық транзиттің барынша мүмкін болатын нұсқаларының ғылыми-техникалық негіздемесі» атты мақсатты ғылымитехникалық бағдарламасын əзірледі. Бұл бағдарлама Ұлттық ғылыми кеңестің қолдауын тапты. Міне, бұл мəселе де кешегі сессия барысында кеңінен талқы ланып, жан-жақты сөз болды. Аталған бағдарлама Қазақстанға Каспий теңізі арқылы əлемдік мұхитқа шығуды қамтамасыз ете алатын халықаралық теңіз хабын құруды қарастырады. Осыған орай сессия барысында үш əдістеме негізінде, яғни қазақстандық, ресейлік жəне қы тайлық тараптан Қазақстан аумағы арқылы өтетін еуразиялық транзиттің барынша мүмкін болатын нұсқаларына салыстырмалы баға берілді. Пікір алмасу барысында энергетика саласында да ауқымды мəселелер сөз болды. Қазақстан Президенті өзінің «Қазақстандық жол-2050» Жолдауында Қазақстан энергетикасы дамуының негізгі бағыттарын анықтап бергені белгілі. Энергетикалық стратегияларда ЕО қателіктерін талдау негізінде Қазақстан, Ресей, АҚШ, Канада, Қытай жəне басқа елдердің ғалымдарымен кеңесе отырып, «2050 жылға дейін Қазақстан болашағының тұрақты энергетикасының ұлттық стратегиясы» жобасы əзірленді. (Соңы 4-бетте).

● Қатысушылар лебізі

Евгений САТАНОВСКИЙ, Таяу Шығыс институтының президенті (Ресей): Мен Астанаға келген сайын ерекше бір жоғары сезімде боламын. Бүгінгі Астана экономикалық форумы əлемдік ауқымды шара ретінде өте жоғары дəрежеде ұйымдастырылған. Ақиқатын айтар болсам, Нұрсұлтан Назарбаев сияқты Президенті бар ел шынымен бақытты. Неге дейсіз ғой, себебі, Нұрсұлтан Əбішұлы əуел бастан өзінің маңайына білікті кадрларды таңдай білді. Бір адамның қолынан көп нəрсе келмейді. Ал Назарбаев командасы «бір жағадан бас, бір жеңген қол» шығара отырып, Қазақстанның экономикасын реформалау мақсатында аса зор жетістіктерге қол жеткізді. Посткеңестік елдер ішінде қазір Қазақстан экономикасы қарқынды дамыған, индустриялық-инновациялық бағыты айқын көшбасшы мемлекет болып табылады. Қазақстан басшылығында жұмыс істеп жатқан команда шын мəнінде Орталық Азия тіпті, ТМД кеңістігінде озық болып саналады. Қазақстанда қазірдің өзінде жүзеге асырылған реформалар ертеңгі күнге үлкен сенім тудырады. Бұл кешенді реформалар жүйесін Ресей енді ғана қолға алып жатыр. Қазақстан Президентінің жақында жариялаған 5 институттық реформасы елдің қаншалықты жоғары даму сатысына көтерілгенін айқын көрсетеді. Президентті экспорттай алмайтынымыз өкінішті. Əйтпесе, Нұрсұлтан Əбішұлындай Көшбасшы Ресейге де ауадай қажет. Хольгер ВИФЕЛЬ, ЕҚДБ-ның Қазақстанда жəне Моңғолияда шағын бизнесті қолдаудың өңірлік бағдарламасының басшысы: Қазақстан Республикасының сəнді де сəулетті бас қаласында өтіп жатқан бүгінгі экономикалық форум əлемдік сахнадағы өте маңызды оқиғалардың бірі. Бүгін дүниежүзінің 100-ге тарта мемлекетінен жиналған сарапшылар жаһандық экономиканы дамытудың кейбір кезеңдері туралы өздерін толғантқан пікірлері мен ұсыныстарын ортаға салуда. Мұндай ашық та маңызды үнқатысу алаңында үнемі бас қоса бермейміз. Сондықтан бүгінгі көтерілген мəселелер мен айтылған ұсыныспікірлердің маңызы зор. Еуропа қайта құру жəне даму банкі Қазақстанда шағын жəне орта бизнесті дамыту мақсатында біраздан бері жемісті жұмыс атқарып келеді. Қазір біздің бөлімшелеріміз Қазақстанның Астана, Алматы, Қостанай, Шымкент, Өскемен жəне басқа өңірлерінде жұмыс істейді. Біз жергілікті банктерге жəне шағын қаржылық институттарға қаржылық инфрақұрылымды дамыту мақсатында техникалық көмек көрсетеміз. Сонымен бірге, Еуропа қайта құру жəне даму банкі Қазақстанның қаржы институттары үшін шағын бизнесті қаржыландыру мəселелері бойынша озық əлемдік тəжірибені жəне үздік технологияларды пайдалануға көмектеседі. Соңғы жылдары біз Қазақстанда əйел кəсіпкерлерге жəне аграрлық саланың кəсіпкерлеріне атаулы қаржылық көмек көрсету жобасын іс жүзіне асыра бастадық. Біздің республикада жүзеге асырылып жатқан жобаларымыздың жемісті болуына Астана экономикалық форумының тигізетін игі ықпалы да зор. Пан Сук КИМ, Азия мемлекеттік басқару қауымдастығының төрағасы (Оңтүстік Корея): Мен Астанаға талай мəрте келдім деп мақтана алмаймын. Дегенмен, мұның алдындағы форум жұмыстарының жақсы табыстарға жеткендігін жақсы білемін. Ең алдымен, Қазақстанның даму жағдайы туралы айта кеткім келеді. Мен əсем қала Астанаға осы келген сəтімде оның көріктеніп бара жатқанына көз жеткіздім. Өйткені, мұндай заманауи жаңа қалалар əлемде көп емес. Осының өзінен Қазақстанның дамуы қарышты екендігін байқауға болады. Қазақстан дамуына, менің ойымша, оның басшылығының ашық саясат жүргізуі, əлемдік қауымдастықпен интеграциялануға үлкен мəн беруі жағымды ықпал етуде. Осы Астана экономикалық форумының өзі ел басшылығының осындай саясат жүргізіп келе жатқандығын жақсы əйгілейді. Мен қазір форум аясындағы «Меритократия жəне қызметтік этика мемлекеттік қызмет тиімділігінің негізгі факторлары ретінде» атты конференцияға қатысудамын. Қазақстан қазіргі уақытта өзінің мемлекеттік қызмет саласын реформалауға үлкен көңіл бөлуде. Бұл жөнінде алғашқы нəтижелер де жоқ емес. Дегенмен, үлкен істер алда тұрған секілді. Өйткені, Қазақстан Президенті кешегі күні ғана жарияланған бес реформасында бұл мəселеге басты назар аударған. Кадрлардың мемлекеттік қызметте өсу мүмкіндіктері мен баспалдақтарын айқындап берген. Оларға жалақы төлеудің жаңа жүйесін енгізуді көздеген. Менің ойымша, реформаның бұл бағытының нəтижесі жемісті болады. Ал, мемлекеттік қызмет саласының реттеліп, дұрыс жолға түсуі ел экономикасына үлкен қозғау əкеледі. Сондықтан мен қазіргі күні Қазақстандағы қолға алынып жатқан осынау іргелі шараға қолдау білдіремін. Басқа да елдер осындай маңызды реформаны жеделдетіп қолға алса жөн болады деп есептеймін. Клеменс ГРАФ, Goldman Sachs компаниясының Ресей жəне ТМД бойынша бас экономисі, Жаңа нарықтар бойынша зерттеулердің жетекшісі: Қазақстанға ең алғаш өткен ғасырдың 90-шы жылдарының басында келген болатынмын. Мұнан кейін де талай келудің сəті түсті. Астана экономикалық форумына да жүйелі түрде қатысып келемін. Бүгін форумнан алған əсерлерім көп. Мен мұнда «Жаһандық экономикадағы экономикалық, қаржылық жəне монетарлық өзгерістер» атты сессияға қатыстым. Жаңа ғана оның өңірлік макроэкономикалық үдерістердің Орталық Азия мен көрші елдерге ықпалы тақырыбына арналған басқосуында болдым. Мұнда сөз алып, өз ой-пікірлерімді ортаға салдым. Шынын айтқанда, қазір əлемде қаржы жағдайы жақсы емес. Көптеген елдердің еңсесін борыш дағдарысы басып тұр. Ал, Қазақстан болса жылдан-жылға нығайып келеді. Оның үстіне халықаралық үлкен форумдар өтетін, көптеген келелі мəселелер талқыланатын алаң ретінде адамзат қауымының толғақты мəселелерін шешуге өз үлесін қосуда. Бұл өте жақсы, бағалауға лайықты құбылыс. Осының барлығы Қазақстанда мемлекеттік саясаттың кемелденгендігінің бір көрінісі. Бүгін Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың 100 қадамнан тұратын бес реформасымен таныстым. Одан жақсы əсер алдым. Осындай нақты қадамдар қай елге болса да артықтық етпейді. Ал, өз тəуелсіздігіне ие болғандарына көп бола қоймаған елдер үшін тіптен де қажетті шара. Одан əрбір ел үлгі алуы тиіс деп ойлаймын. Ядулла ГАСАНЛЫ, Экономика ғылымдарының докторы, профессор (Əзербайжан): – Бұл форумға жыл сайын қатысамын. Мұнда үнемі өте маңызды, ауқымды тақырыптар қозғалады. Биылғы жылы мен «Жаһандық экономикадағы экономикалық, қаржылық жəне монетарлық өзгерістер» деп аталған сессияға қатыстым. Өте қызықты диалог болды. Онда қатысқан спикерлерге залдан қойылған сұрақтардың көп болуының өзі тақырыптың тартымдылығын көрсетті деп ойлаймын. Əрине, қазіргі таңда мұнай бағасының жайы көптеген елдерді алаңдатады. Бірақ мəселенің шешілуіне қатысты жауаптар сан түрлі. Міне, осы мəселені бір алаңда отырып талқылау, нақты шешімдерге түрткі салу бұл форумның басты мақсаты екені даусыз. Маған бүгінгі диалогта мына бір пікір жақсы əсер қалдырды. Яғни, сарапшылар əлемде мұнайға балама энергия көздері табылуы мүмкін, бірақ бұл оның орнын ешқашан түбегейлі алмастыра алмайды деді. Бұл дегеніңіз, мұнай əлемдік экономикаға, экономикалық өсімге əлі де өте қажет екенін білдіреді. Айта берсек, форумда айтылған пкірлердің бəрі маңызды. Бастысы, осындай ірі халықаралық форумдардың нəтижесінде көптеген шешімдерге, халықаралық келісімдерге қадамдар жасалады. Бұл тұрғыдан Қазақстан мен Əзербайжанға қатысты да көптеген тиімді тетіктерді қарастыруға болады деген ойдамын.


4

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ЌАЗАЌСТАННЫЅ БОЛАШАЌЌА 100 ЌАДАМЫ (Соңы. Басы 1-3-беттерде). Бұл талдау таңғаларлық техникалық прогреске қарамастан, жаңғырмалы энергияның дəстүрлі энергия көздерімен салыстырғанда бəсекеге қабілетсіз екенін көрсетеді. Еуроодақта жаңғырмалы энергия көздерінің қарқынды дамуының себебі ең алдымен ауқымды мемлекеттік қолдау болып табылады, дейді ғалымдар. Панельдік отырыста айрықша талқыланған тағы бір мəселе – су ресурстарының жайы. Ғалымдар келтірген мəліметтерге сүйенсек, соңғы 60 жыл ішінде дүниежүзінде ауыз суды тұтыну 8 есе ұлғайды. Жүзжылдықтың ортасына қарай көптеген елдер суды импорттауға мəжбүр болады. Су – өте шектеулі ресурс жəне қайнар көздерді иелену күресі жердегі бар шиеленіс пен даулардың себептерінің бірі болып, геосаясаттың маңызды факторына айналуда. Біздің елімізде де сумен қамсыздандыру үлкен мəселе. Бізге сапалы ауыз су жетіспейді. Бірқатар өңірлер суды қажетсінуде. Бұл мəселенің геосаяси маңызы да бар. Қазіргі уақыттың өзінде біз трансшекаралық өзендердің су ресурстарын пайдалану мəселесіне тап болдық. 2050 жылға қарай Қазақстан сумен қамсыздандыру мəселесін толығымен шешуі тиіс. Ал Қазақстанда сумен қамсыздандыру мəселесін толықтай шешуге бола ма, бұл мəселе де сессияның қызу талқыланған тақырыбы болды. География институты мен У.М.Ахмедсафин атындағы Гидрогеология жəне геоэкология институты ғалымдары бұл мəселенің шешімін «Ертіс-Сырдария» трансқазақстандық жармасын салу жəне жерасты суларын барынша пайдалану арқылы ұсынуда. Олар «Қазақстан Республикасының су қауіпсіздігі – тұрақты сумен қамсыздандыру стратегиясы» мақсатты ғылыми-техникалық бағдарламасын əзірлеген, бағдарлама сондай-ақ, Ұлттық ғылыми кеңестің қолдауына ие болды. Осылайша, Қазақстанның жерүсті жəне жерасты суларын оңтайлы пайдаланудың ғылыми негіздері талқыланды. Осы сессияда жан-жақты сөз болған тағы бір тақырып транзиттік əлеует төңірегіндегі мəселелер. Иə, Қазақстанның су-көлік транзиті дамуында келешек жоқ, бұдан гөрі теміржол мен автокөлік транзитін дамытқан жөн деген пікірлер жоқ емес. Алайда, Елбасы Каспий теңізі мен Қара теңізді байланыстырып, Қазақстанға əлемдік мұхитқа жол ашатын «Еуразия» жармасының құрылысы жөнінде талай рет айтқан болатын. Осыған байланысты ғалымдар Қазақстан аумағы арқылы өтетін еуразиялық транзиттің барынша мүмкін болатын нұсқасының үлгісін əзірледі. Бұл бастаманың негізгі элементі Еуразия құрлығын белдеулейтін су-көлік транзитін дамыту. Бастаманы іске асыру мақсатында жобаға 40 млрд. доллар салымын жасауға дайын арнайы банк құрылған. Ресей Солтүстік теңіз жолы үшін мұзжарғыш флотын дамытуда. Сондай-ақ, Қытай жəне Жапония оның дамуында мүдделері бар жəне тасымалдау бойынша алғашқы жобаларын іске асыра бастады. Қорыта айтқанда, Қазақстанның еуразиялық транзиттің жетекші көліктік хаб болуына барлық мүмкіндіктері бар. Бұл үшін елімізде барлық қолайлы жағдай жасалған. Міне, панельдік сессияға қатысушылар пікірі осы оймен түйінделді. VIII Астана экономикалық форумы аясында «Болашаққа көзқарас – ХХІ ғасырдағы əлемдік экономика» атты сессия болып өтті. Оған Ұлттық экономика министрлігі жанындағы «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ президенті Мақсат Мұқанов, жазушы жəне футуролог, «Мегатрендтер» əлемдік бестселлерінің авторы Джон Нейсбитт, Тяньцзиндегі Нейсбит институтының директоры, «Қытай мегатрендтері, 8 жаңа бағана» əлемдік бестселлерінің тең авторы Дорис Нейсбитт, Global Foresight Group негізін салушы жəне серіктесі, Жаһандық стратегиялық форсайт мүшесі, ДЭФ Кристел Ван дер Елст, «The Millennium Project» тең құрылтайшысы жəне директоры, «Болашақ жағдайы» жыл сайынғы басылымының авторы Джером К.Гленн, McKinsey Global Institute басшысы Ричард Доббс, Жапония экономикалық зерттеулер орталығының президенті Казумаса Ивата, Турку болашақ университеті Фин зерттеулер орталығының директоры Юха Каскинен жəне іс-шараға модераторлық еткен Жылдам дамушы нарықты зерттеу институтының президенті жəне төрағасы, «Азия 2050: Азия ғасырын ұғыну» кітабының авторы Хариндер Коли қатысты. Форум аясындағы сессияда «Ғасыр ортасына қарай əлем қандай болады?», «Жақын арадағы онжылдықта жаһандық экономиканың бейнесін

қандай үрдістер айқындайтын болады?», «2050 жылы жаһандық көшбасшылықты кім басқарады?» деген тақырыптар талқыланды. «Болашаққа көзқарас – ХХІ ғасырдағы əлемдік экономика» сессиясын ашқан модератор Хариндер Коли əлемдік экономика қазіргі кезде үлкен өзгерістерге тап болып жатқандығын, ал оның əсері дүниежүзіндегі барша адамзатқа тиіп отырғандығын айтты. Осының салдарынан кейбір мамандар əлем келесі тарихи өзгерістердің алдында тұр деп есептейтіндігін тілге тиек ете отырып, болашақта да ауқымды өзгерістердің болатындығы болжанатындығын атап өтті. Кейбіреулер 2020 жылға дейін жалпы əлемдік өнімнің үштен бір бөлігі дамып келе жатқан елдерде жасалады деген болжам жасауда, көптеген адамдар орта таптың өкілі ретінде қалыптасып, əлемдік экономика Азияға қарай жылжуы мүмкін, дей келе Хариндер Коли сондықтан да алдағы өзгерістердің қозғаушы күштері жайында талқылаудың маңызды екендігін айтты. Оның айтуына қарағанда, кез келген сынқатерлерді адамзат үшін мүмкіндіктер жолына ауыстыра білу қажет. Бұл тұрғыда ол Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың осы фактіні түсінгендіктен де 2012 жылдың желтоқсанында «Қазақстан-2050» Стратегиясын ұсынғандығын көлденең тартты. Шетелдік сарапшының айтуы бойынша, аталған Стратегия елді əлемнің 30 озық еліне қосу үшін жасалынып жатқанын, сондай-ақ, ол адамдардың əл-ауқаты мен өміріне жаңа стандарттар алып келетін оңтайлы мүмкіндік екенін жеткізді. Мен əлемнің 50 шақты елінде жұмыс істедім, олардың жұмыс жоспарлары мен даму стратегияларын қарастырдым, өз деңгейінде зерттедім. Осы ретте ерекше атап өтер болсам, Қазақстан Президентінің ұстанған саясатына жоғары баға берер едім, өз елі үшін ұсынған Стратегиясы неғұрлым озық ойлы жəне асқан көрегендікпен əзірленген, деді өз сөзінде модератор, Аталған Стратегияның мазмұнын кез келген шетелдікке оқып шығуға кеңес берер едім, ал оны қазақстандықтар онсыз да біледі деп ойлаймын. Елдің орнықты дамуы үшін ұсынған 5 реформасы да айтуға тұрарлық дүние болып табылады, деді ол. Келесі кезекте сөз алған Ұлттық экономика министрлігі жанындағы «Экономикалық зерттеулер институты» АҚ президенті Мақсат Мұқанов сессияға келген қонақтарға алғысын айта отырып, шетелдік сарапшыларға форумға келгендеріне ризашылығын білдірді.

Мұнда отырған мамандардың барлығы дерлік ұзақ мерзімді даму мəселесінде көптеген тəжірибелері бар сарапшылар, озық ойлы ғалымдар, деп атап өтті М.Мұқанов өз сөзінде. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы жас мемлекет болса да аз уақыт ішінде көптеген қиындықтарды еңсеріп, табыс жолына бастаған мемлекет екендігін айтты. Бұл тұрғыда ол ел экономикасын ескерсек, оның халқы да көп емес, дей тұрғанмен біздің жаһандық экономиканы түсінуіміз өте маңызды, деді. Жəне де əлемдік трансформацияның бізге не беретінін ұғынуымыз қажет, тап осы тақырып бірқатар басқосуларда айтылды, деп атап көрсетті ол. Елбасы ұсынған 5 институттық реформа мен «Нұрлы Жол» бағдарламасы еліміздің кең ауқымда алға жылжуына сеп болар бағыт екендігіне тоқталған ол, кез келген дамушы мемлекет əлемнің дамыған 30 елінің қатарына енуді көздейтінін тілге тиек етті. Шетел тəжірибелерінің озығын ұтымды пайдалана отырып, өз елімізде жақсы жүйе қалыптастыра білуіміз қажет екендігіне назар аударды жəне көптеген компаниялар біздің елге қажетті трендттерді əзірлеуге көмектескенін айтты. Ал бұл тұрғыда отыздыққа ену «Қазақстан-2050» Стратегиясының негізгі бағыты болып табылады. Сонымен қатар, болашақта көп нəрселердің өзгеріске ұшырайтынына байланысты біздің елдің аталған жағдайға дайын болуы қажеттігін түсіндірді. Сессия тақырыбы кең көлемде талқыланып, оның мазмұны мен мəні шетел мамандарының көзқарастары жəне болжамдарымен ашыла түсіп, көпшілік тарапынан сұрақтар қойылумен қатар, спикерлердің ұтымды ойларымен жалғасты. Болашақта дүниежүзі халқының əл-ауқаты мен өмір сүру деңгейі қалай болары жайында пікірін білдірген Джером К.Гленн мен Юха Каскиненнің ойлары да ұтымды шықты. Мамандар айтып жүргендей, «жасанды интеллект» ойлап табылатындығы жөнінде сөз қозғаған Джером К.Гленн оның пайдалы жақтарын да алуға болатынын айтты. Оны робот техникамен ұштастыратын болса жəне де бұл салаға биология ғылымын тартар болсақ, онда 2050 жылға қарай қандай жағдайға қол жеткізетіндігімізді ойлануымыз керек. Осы ретте физика мен химия саласын да тереңдете түсуге ұмтылу қажет, дей келе Джером К.Гленн компьютердің бүгінгі таңда дамығандығын жəне болашақта одан əрі өзгеріп дами түсетіндігін айтты. Болашақ өркениетінде «ақылды» технологиялардың болатындығын қоса айтқан ол, келешекте жұмыс болмайды

дегенді айтудың қажет емес екендігін жеткізді. Тағы да айта кетер мəселе, 2050 жылға қарай бүкіл əлем адамдарының 50 пайызы ғана жұмыс істейтіндігі, ал тең жартысы жұмыссыз қалатындығы болжануда. Ал экономикалық дамудың арқасында ол мүлдем керісінше болуы да мүмкін. VIII Астана экономикалық форумы аясында «ЭКСПО-2017» – тұрақты дамуға арналған энергия» тақырыбында да сессия өтті. Əлемнің жетекші көшбасшылары, саясаткерлер, энергетика саласының сарапшылары мен ғалымдары өзекті мəселелер мен мүмкіндіктерді талқылау, экономикалық өсімге көмек көрсету жəне əлемдік экономиканы дамытудың көкейкесті мəселелеріне жауап іздеу үшін бас қосты. Бұл ретте энергиялық тиімділік жəне ресурс сақтау, таза энергияға қолжетімділік, климаттың тұрақтануы, тұрақты дамуға арналған қуат тақырыптарының мəні ашылды. Сессияға «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ басқарушы директоры Салтанат Рақымбекова, Парламент Сенатының депутаты, «G-Global Халықаралық хатшылығы» ЗТБ төралқасының төрағасы Серік Нөгербеков, Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары – «ЭКСПО-2017» Халықаралық мамандандырылған көрмесінің комиссары Рəпіл Жошыбаев, Рединг университеті Еуроазиялық орталығының директоры, экономика, энергетика жəне дамушы экономика аумағында сарапшы Елена Калюжнова, 2006 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты, Калифорния университетінің физика профессоры Джордж Смут, Солтүстік жəне Орталық Азия үшін ЭСКАТО субөңірлік бөлімінің басшысы Николай Помощников, Климат өзгеруін ұстап тұру жөніндегі қазақстандық USAID бағдарламасы жобасының басшысы Алексей Санковски, Жаңғырмалы энергия көздері жөніндегі халықаралық агенттіктің аймақтық бағдарламалар бойынша аға қызметкері Гурбюз Гонюль, «G-Global-ды дамыту жəне жасыл экономикаға арналған коалиция» ЗТБ атқарушы директоры Асхат Сүлейменов, «Enterprise Greece» компаниясы басқарма төрағасының кеңесшісі Аристоменис Сингрос қатысты. Орнықты даму кез келген елде маңызды проблемалардың бірі болып отырғандығын атай келе, сессияға модераторлық жасаған Елена Калюжнова аталған сессияның қатысушылары əртүрлі саладағы мамандар, атап айтқанда, энергетиктер, физиктер, дипломаттар жəне ғалымдар екендігін атап өтті. Сонымен қатар, сессия

● Фотокүнделік

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

аясында тұрақты дамуға арналған энергия тақырыбы толығымен талқыланып, кездесудің жемісті боларына сенім білдірді. Келесі кезекте сөз алған «G-Global Халықаралық хатшылығы» ЗТБ төралқасының төрағасы Серік Нөгербеков 2012 жылдан бері біз төртінші рет осындай панельдік сессия өткізіп отырмыз, деді. «G-Global Халықаралық хатшылығы» жəне «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ бірлесе отырып, 2017 жылы болатын көрмеге асқан ыждағаттылықпен дайындалып жатқандығын жеткізді. Бұл тұрғыда қарыштап дамыған интернет рес урстары пайдаланылып отырғандығын, осының аясында кең көлемді ірі жоба басталып жатқандығын айтты. Сонымен қатар, аталған жобаның үш блоктан тұратындығын атай келе, оның бірі «Online ЭКСПО-2017» көрмесі болса, екіншісі «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесі екендігін тілге тиек етті. «ЭКСПО-2017»-де 400-ден астам қазақстандық инноваторлардың жəне ғалымдардың жобасы жарияланған, деп атап көрсетті. Бұл тұрғыда əріптесінің сөзін жалғаған Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары Рəпіл Жошыбаев ЭКСПО-2017 көрмесіне қатысуға ниетті елдер барынша көп болатындығын айтты. «Бүгінде Қазақстанда өтетін халықаралық көрмеге 26 мемлекет қатысатындықтарын ресми түрде растады. Қазіргі кезде тағы да көптеген елдер қатысуға ниет білдірген. Үш халықаралық ұйым қатысатындығын ресми түрде мəлімдеді. Менің ойымша, биыл біз қатысуға ниетті елдерді барынша көп жинайтын боламыз, дей отырып шамамен 60-70 мемлекет Астанадағы ЭКСПО-2017 көрмесіне қатысатындықтарын ресми түрде растайды деп күтілетіндігін жеткізді. Жəне де еліміздің елордасы Астанада өтетін 2017 жылғы көрме айтулы оқиғалардың біріне айналатынына сенім білдіре отырып, бұл тұрғыда барлық мүмкіндіктер жасалып, аянбай еңбек ету қажет екендігін айтты. Расында да, «Астана ЭКСПО-2017» көрмесі тарих бетінде қатталып, бүгінгі қоғамның шежіресінде алтын əріптермен жазылып қалатыны сөзсіз. Ал осы пікірді шын ықыласымен жеткізген Салтанат Рақымбекова ЭКСПО көрмесі біздің елде бірінші рет өткелі отырғандығын, осының арқасында көптеген экономикалық проблемалардың өз шешімін табатындығын көлденең тартты. Осы ретте жаһандық проблеманың да шешімін іздеуге бағыт қалыптасатындығын айта отырып, көрмеде əртүрлі инновациялық ғылыми жобалар болады деген сенім бар екендігін жеткізді. VIII

Астана экономикалық форумы шеңберінде ЭКСПО-2017 Халықаралық мамандандырылған көрмесінің «Болашақ энергиясы» тақырыбына арналған екі панельдік сессиясы өткендігін мəлімдеді. Оны «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ, Назарбаев Университеті «Ғалымдардың Еуразиялық экономикалық клубы» қауымдастығы ұйымдастырып отыр. Панельдік сессия кезінде ЭКСПО-2017 көрмесінің индустриялықинно вациялық дамуға жəне «жасыл» экономикаға қосар үлесі жөнінде, бизнес пен жасыл инвестицияларға арналған мүмкіндіктер, қайта қалпына келетін энергия көздерінің жаһандық энергетикалық экономикадағы рөлі, сондай-ақ, энергия тиімділігі жоғары технологияларды ендіру тəжірибесі талқыланды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің көрегендік қасиетімен əлемдегі жаһандық мүмкіндіктерді байқай білді. Біздің қоғамның өсуіне жағдай жасады, дамуға ықпал етті. Оның бірденбір дəлелі «жасыл» технологиялар мен ЭКСПО көрмесі дер едім. Ол жоғары деңгейде ұйымдастырылып, көпшілік көңілінен шықса еліміздің одан əрі ілгерілеуіне сеп болары сөзсіз, деді С.Рақымбекова. Оның айтуы бойынша, ЭКСПО-2017 көрмесінің басты бағыты «жасыл» экономикаға, жаңа энергия көздеріне деген ұмтылыс. Ал көрме «жасыл» экономика саласындағы идеяларды жинақтауға жəне оларды кейін жүзеге асыруға жағдай жасайды. «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ ЭКСПО-2017 Халықаралық мамандандырылған көрмесіне дайындалу жəне оны өткізу үшін 2013 жылдың 15 қаңтарында құрылғандығын еске сала отырып, оған шартараптан 100 ел, оншақты халықаралық ұйым, инновациялық технологиялар саласындағы 10 көшбасшы компания қатысады деп жоспарланып отырғандығын атап өтті. Жəне де тап осы ауқымды АЭФ аясында «Виртуалды ЭКСПО-2017» жобасы таныстырылғалы отырғандығын айтқан С.Рақымбекова жобада жасыл технологиялар мен инновациялардың виртуалды көрмесі, «Online ЭКСПО-2017» республикалық байқауы жəне «ЭКСПО-2017» виртуалды форумы қамтылып отыр, деді. 385 қазақстандықтың, 60-тан астам шетел азаматтарының өтінімі келіп түскендігін айта отырып, аталған байқау қайта қалпына келетін баламалы энергия көздері, дəстүрлі энергетикадағы «жасыл» технологиялар, қорды сақтаудың энергия тиімділігі, «жасыл» химия жəне органикалық ауыл шаруашылығы деген 5 аталым бойынша жарияланғандығын жеткізді. Осы байқау отандық жаңашылдарға əлемдік инновациялық серпілістің бөлігіне айналуға жəне өзіндік теориясын жасауға мүмкіндік береді. Біз ЭКСПО көрмесі арқылы тарихта қаламыз, деді ол. Сонымен, кеше екі күн бойына төрткүл дүние назарын аударған VIII Астана экономикалық форумы өз жұмысын аяқтады. Біз бұрынғы мақалаларымызда да атап айтқанымыздай, Астана экономикалық форумының еліміз үшін ерекше маңызды пайдасының бірі – форум шетелден инвестиция тартудың тиімді тетігіне айналып отыр. Жыл сайын осы форум нəтижесінде көптеген келісімдерге қол жетіп келеді. Соның бір дəлелі кешегі сегізінші форумның шеңберінде өткен «Invest in Kazakhstan» сессиясы аясында 1 млрд. долларға 8 меморандумға қол қойылды. Оның 5-еуі – өз бизнестерін қайта қаржыландыруға ниет танытқан Қазақстанда жұмыс жасап жүрген инвесторлар. Сонымен қатар, «Самұрық-Энерго» АҚ VIII Астана экономикалық форумы барысында инновациялық технологияларды əзірлеу саласындағы ынтымақтастықты дамытуға бағытталған бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойды. Атап айтсақ, «Самұрық-Энерго» АҚ басқарма төрағасы Алмасадам Сəтқалиев пен Primus Power Corporation бас директоры Том Стэпиен EnergyPod энергия жинақтау жүйелерін өндіру мен Қазақстан Республикасына жеткізу жəне кейіннен БӨ құру жөніндегі қанатқақты жобаны жүзеге асыруды көздейтін стратегиялық серіктестік жөніндегі келісімге қол қойды. Ал «Stanford University» зерттеу университетімен жасалған өзара түсіністік туралы меморандумға «Stanford University» профессоры Фридрих Принц қол қойды. Құжат ғылыми-техникалық, білім беру жəне инновациялық ынтымақтастықтың тұрақты əрі ұзақ мерзімді негізін салады. Сондай-ақ, «Самұрық-Энерго» АҚ пен Берклидегі Калифорния университеті арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға Берклидегі Калифорния университетінің профессоры Дэниэль Альден Флетчер қол қойды. Серіктестік бағдарламаны жүзеге асыру келешекте «Самұрық-Энерго» АҚ жұмысының экономикалық көрсеткіштері мен адам капиталын арттыруға ықпал ететін болады деген сенім мол. Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, Сұңғат ƏЛІПБАЙ, Динара БІТІКОВА, Эльмира МƏТІБАЕВА, «Егемен Қазақстан».


www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

5

«Астана форумы əлемдік экономиканыѕ дамуына їлес ќосады деп їміттенемін»

(Соңы. Басы 1-бетте). Нұрсұлтан Назарбаев оларға VIII Астана экономикалық форумы жұмысына қатысқандары үшін алғыс айтып, биылғы пікірталас өңірлік инфрақұрылымдық даму мəселелеріне арналып отырғанына тоқталды. – Бүгінде біз көптеген дамушы елдер экономикалық өсімнің іркілуі мен инвестициялардың сыртқа кетуі мəселесіне кезіккенін көріп отырмыз. Дамыған елдерде де бірқатар түйткілдер бар. Қазақстан жаһандық экономиканың бір бөлшегі бола отырып, өңірімізде

тұрақтылықты қамтамасыз етуге жəне орнықты даму үлгісін көрсетуге ұмтылып келеді. Біздің басты міндеттеріміздің бірі адами капиталды дамытуға инвестиция тарту болып табылады. Осы орайда Астана экономикалық форумы игі дəстүрге айналды. Біздің форумға қатысушыларға, əсіресе, Қазақстанның инфрақұрылымдық даму үшін қабылдап жатқан шаралары туралы айтарымыз бар. Біздің пікірталастарымыз əлемдік экономиканың дамуына өз үлесін қосады деп үміттенемін, – деді Қазақстан Президенті. Мемлекет басшысы кез де суге

Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы «Єылым жґніндегі жыл сайынєы ўлттыќ баяндаманы дайындау ќаєидаларын бекіту туралы» Ќазаќстан Республикасы Президентініѕ 2012 жылєы 21 тамыздаєы № 369 Жарлыєына ґзгерістер енгізу туралы Қаулы етемін: 1. «Ғылым жөніндегі жыл сайынғы ұлттық баяндаманы дайындау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 21 тамыздағы № 369 Жарлығына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 67, 952-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: жоғарыда аталған Жарлықпен бекітілген Ғылым жөніндегі жыл сайынғы ұлттық баяндаманы дайындау қағидаларында: 3 жəне 4-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «3. Ұлттық баяндама құрылымына қойылатын талаптар тізбесі: 1) кіріспе – Ұлттық баяндаманың мақсаты; 2) қазақстандық ғылымның соңғы 3 жылдағы ғылымиметрикалық талдауы ұсынылған жалпы сипаттамасы, қазақстандық ғылымның жетістіктерін (ғылыми жəне (немесе) ғылымитехникалық қызметтің неғұрлым маңызды нəтижелері, енгізілген əзірлемелер) талдау, ғалымдардың зерттеу белсенділігінің көрсеткіштері (жарияланымдар саны, дəйексөзге алыну индексі, журналдардың импакт-факторы, патенттік белсенділік); 3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Жоғары ғылыми-техникалық комиссия айқындаған, ғылымның бағыттары бойынша іргелі жəне қолданбалы басым зерттеулерді негіздеу жəне олардың іске асырылуын талдау; 4) ғылыми ұйымдардың жəне жоғары оқу орындарының, ғылыммен айналысатын дербес білім беру ұйымдарының ғылыми əлеуетінің, сапалық құрамының жай-күйін, отандық ғылыми кадрларды даярлау сапасын, шетелдік ғалымдарды тартуды, ғылыми зерттеулерді жүргізу үшін ғылыми зертханалардың қазіргі заманғы жабдықтармен жарақтандырылуын талдау; 5) мемлекеттік бюджет қаражатынан жүзеге асырылатын ғылыми зерттеулер мен əзірлемелердің қаржыландырылуын, ғылымға жекеше сектордан қаржы қаражатының тартылуын талдау; 6) ғылым дамуындағы əлемдік үрдістерді, шетелдік жəне халықаралық ғылыми ұйымдармен ғылыми техникалық келісімдерді іске асыру нəтижесінде алынған қазақстандық ғылымның жаңалықтары мен жетістіктерін талдау; 7) технологиялар мен ғылыми жəне (немесе) ғылымитехникалық қызмет нəтижелерін коммерцияландыру тетіктері арқылы ұлттық инновациялық жүйенің дамуын, ғылымның, өнеркəсіп пен бизнес-қауымдастықтың ықпалдасуын талдау, ғылымның ел экономикасын дамытуға қосқан үлесі мен ғылыми жəне (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нəтижелерінің жалпы ішкі өнімнің өсуіне əсерін бағалау; 8) салалық уəкілетті органдардың ғылымды жəне ғылымитехникалық қызметті басқару жөніндегі қызметін талдау; 9) ұлттық ғылыми жүйені одан əрі дамыту жөніндегі қорытындылар мен ұсыныстар; 10) əдебиет; 11) глоссарий. 4. Ғылым саласындағы уəкілетті орган Ұлттық баяндаманы дайындау үшін мемлекеттік органдар мен ұйымдардан ақпарат сұрата алады. Ұлттық баяндаманы дайындау үшін уəкілетті органның сұратуы бойынша мемлекеттік органдар мен ұйымдар жыл сайын 15 ақпаннан кешіктірмей ақпарат ұсынады. Ұлттық баяндама үшін материалдар дайындау кезінде ғылым саласындағы уəкілетті орган ғылыми ұйымдар, жоғары оқу орындары мен дербес білім беру ұйымдарының ұсыныстары негізінде сарапшылық топ құрады. Əлемдегі жəне Қазақстандағы ғылымның даму үрдістерін талдауды жəне айқындауды қамтитын материалдар Ұлттық баяндаманың бүкіл көлемінің кемінде 2/3-сін (парақпен) құрауға тиіс. Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы Ұлттық баяндаманы дайындауды жəне басып шығаруды үйлестіреді.». 2. Осы Жарлық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2015 жылғы 21 мамыр. № 27

қатысушылар назарын əлемдік қоғамдастық алдында тұрған мəселелер мен қауіпқатерлерге аударды. – Бұларға əлемдік жүйе тəртібіндегі дағдарыс пен елдер арасындағы сенімнің жоғалуы, жаһандық экономиканың турбуленттілігі, климаттың өзгеруі, аражік ажыратудың жаңа, соның ішінде Орталық Азия өңіріндегі көрінісі, сондайақ, əлемдік қоғамдастықтың бейбітшілікті сақтау қабілетінің əлсіреуі жатады. Егер біз осы қатерлермен күресудің жолдарын ұсынатын болсақ, ол ілгерілеу мен экономиканы дамытудың жаңа көкжиегін ашуға, демек, адамдардың тұрмысын

жақсартуға мүмкіндік береді, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Кездесуге қатысушылар VIII Астана экономикалық форумы жаһандық əлеуметтік-экономикалық мəселелерді талқылайтын маңызды пікірталас алаңы болып саналатынын айтты. Нобель сыйлығының лауреаты Ф.-Э.Кидланд Қазақстан Президентіне форумға шақырылғаны үшін алғыс айтып, Қазақстан əлемдегі мейлінше жедел дамып келе жатқан елдің бірі екеніне тоқталып өтті. – Қазақстан бетпе-бет келген сынқатердің бірі орнықты өсімді сақтау үшін

қажет білікті мамандар іздестіру болды. Осыған байланысты елдің мүддесіне толық сай келетін білім беру жүйесін дамыту мен жетілдіруге Сіздің жұмсаған күш-жігеріңізді атап айтуға рұқсат етіңіз, – деді Ф.-Э.Кидланд. ЭЫДҰ Сыртқы байланыстар жөніндегі директоратының басшысы М.Бонтури Нұрсұлтан Назарбаевты елдің Президенті болып қайта сайлануымен құттықтап, мемлекет құру ісіндегі «100 нақты қадам» бағдарламасының дер кезінде қабылданғанын айтты. – Қазақстанмен арада нығайып келе жатқан өзара іс-қимылды біз мақтаныш

Ауќымды шара аясындаєы жїздесулер Кеше Парламент Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Бүкілқытайлық Халықтық-саяси консультативтік кеңесі төрағасының орынбасары Ван Чжэнвэй бастаған Қытай делегациясын қабылдады, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі. Сенат басшысы ынтымақ тастықтың қарқынды дамуын атап өтіп, екі Мемлекет басшыларының арқасында тату көршілік сипатындағы қаты настардың қалыптасқанына тоқталды. «ҚХР Төрағасы болып Си Цзиньпин сайланған кезден бері біздің көшбасшылар екіжақты сапарлар аясында жəне түрлі халықаралық форумдарда 10 кездесу өткізді. Біз Қытаймен өзара іс-қимылдың əлеуетін жоғары бағалаймыз жəне ынтымақтастықтың барлық салаларын дамытуға ниеттіміз», – деді Қ.Тоқаев. Ван Чжэнвэй Сенат Төрағасына Қытайдың қазіргі кездегі дамуы, заң шығару қызметі туралы егжей-тегжейлі əңгімеледі жəне Қазақстанның əлеуметтік-экономикалық дамуын жоғары бағалады, ұлтаралық келісімді қамтамасыз етуде Қазақстан халқы Ассамблеясының рөлін ерекше атап өтті. Жүздесушілер қазіргі кез де Қазақстан-Қытай ынтымақ тас тығының жаңа кезеңі басталғаны туралы ортақ пікірге тоқталды. Ұзақ

мерзімді өзара іс-қимылдың жалпы келешегі Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев жария еткен «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты мен ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің «Бір белдеу – бір жол» тұжырымдамасында көрініс тапқан. «Егер де біз бұл стратегияны іске асыра алсақ, біздің елдеріміздің экономикасын дамытуда жаңа мүмкіндіктерге ие боламыз», – деді Ван Чжэнвэй. Осыған байланысты Сенат басшысы қаржы ынтымақтастығын ынталандыруға арналған жəне аймақтағы инфрақұрылымдық басым жобаларды іске асыруға жəрдемдесетін Азия инфрақұрылымдық инвестиция банкінің уақытында құрылып отырғанын атап өтті. Қ.Тоқаев Қазақстанның дамудың жаңа сатысына шығуына жəне əлемнің ең дамыған мемлекеттерінің қатарына енуіне мүмкіндік беретін «Нұрлы Жол» жаңа экономикалық бағытына, бес институттық реформаға жəне жаңғырту жөніндегі 100 қадам

– Ұлт жоспарына жүздесушінің назарын аударды. *** Австрия Ұлттық кеңесінің Екінші президенті К.Копф Сенат Төрағасымен Астана экономикалық форумының нəтижелері туралы əсерлерімен бөлісті. Ол форумның қазіргі кездегі «Инфрақұрылым: экономиканың орнықты дамуының драйвері» тақырыбының өзектілігін атап өтті жəне АЭФ-тың əлеуетін жоғары бағалады. К.Копф Орталық Азия аймағындағы Қазақстанның жетекшілігін атап өтіп, Президент Н.Назарбаевтың «Бес институттық реформаны іске асырудың 100 нақты қадамы» бағдарламасына ықылас білдірді. «Бағдарламаның мақсаты биік жəне Қазақстан оны табысты іске асыра алады», – деді Австрия Ұлттық кеңесінің Екінші президенті. Сенат Төрағасы Мемлекет басшысының Қазақстанның инвестициялық тар тымдылығын арттыру, атап айтқанда, Астанада халықаралық қаржы орталығын құру туралы маңызды бастамалары, сондай-ақ, Президенттің ашық жəне халыққа есеп беретін мемлекет құру стратегиясы туралы жүздесушіге жан-жақты əңгімелеп берді.

«Нўрлы Жол» – «Бір белдеу – бір жол»

Кездесу иелерінің пікірінше, Қазақстан Президентінің «Нұрлы Жол» бағдарламасы мен ҚХР Төрағасының «Бір белдеу – бір жол» бастамасы ұзақ мерзімді өзара іс-қимылдың жарқын болашағының ортақ көрінісі. Ван Чжэнвей, сондай-ақ, Жібек жолының экономикалық белдеуін құру туралы ҚХР Төрағасы

бастамасына біздің еліміздің көрсеткен қолдауын атап өтті. Қабиболла Жақыпов мəртебелі мейманға Қазақстан Президентінің 5 институттық реформасы мен оны орындаудың «100 нақты қадам» Ұлттық жоспары туралы жəне осы маңызды бастамаларды заңнамалық тұрғыдан қолдау туралы баяндап берді. Жүздесу кезінде екі елдің трансшекаралық су ресурстары саласындағы ынтымақтастық мəселелері де назардан тыс қалмады. Қабиболла Жақыпов əзірленіп жатқан су бөлу туралы үкіметаралық келісімнің екі елдің мүддесіне қызмет ететініне сенім білдірді. Мəжіліс Төрағасы еліміздің ҚХА жəне ҚХР Мемлекеттік ұлттар ісі жөніндегі комитеті арасында байланыс орнатуға деген қызығушылығын да атап өтті. Ван Чжэнвэй Қытай елінің ынтымақтастықты одан əрі күшейтуге дайын екенін жеткізді.

Бас директормен бəтуалы əѕгіме Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Астана экономикалық форумы аясында өткен бүкілəлемдік азық-түлік қауіпсіздігін нығайту жөніндегі панельдік сессияға қатысу үшін сапармен келген БҰҰ Азық-түлік жəне ауылшаруашылық ұйымының (ФАО) бас директоры Жозе Грациано да Силвамен кездесті.

Кездесуде Қазақстан мен ФАО арасындағы өзара ықпалдастықтың қазіргі жағдайы мен болашағы талқыланды. Е. Ыдырысов Қазақстанда байланыс жөніндегі ФАО Офисін ашу туралы келісімге қол қойылуын қолдап, ұйым өкілдігінің бұрынғы Семей сынақ полигоны мен Арал теңізі

аумағындағы жерлерді рекультивациялау мəселесіне белсенді назар аударады деп сенімін білдірді. Сонымен қатар, министр Қазақстан Үкіметі ФАО Бүкілəлемдік азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі комитетіне тұрақты мүше ретінде кіру туралы шешім қабылдағанын хабарлады. Бұл біздің елімізге

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Австриялыќ вицеспикермен кездесті

Ќазаќстан-Ќытай:

Мəжіліс Спикері Қабиболла Жақыпов ҚХР Бүкілқытайлық Халықтық-саяси консультативтік кеңесі төрағасының орынбасары Ван Чжэн вэймен кездесті. Қ.Жақыпов пен Ван Чжэнвей қос мемлекет басшыларының достық қарым-қатынасы арқасында екіжақты өзара ісқимылдың қарқынды дамып келе жатқанын сөз етті, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі.

етеміз. Біздің ұйым халықтың табысы төмен, тұрмысы нашар тобының əл-ауқатын жəне əйелдерді еңбекке тарту деңгейін арттыру мəселелері бойынша ынтымақтастық жасайды. Мен экономиканың орнықты дамуы мен теңгермелі өсімін қамтамасыз ету бағытындағы Қазақстанның күшжігері мен өршіл жоспарларын толық қолдайтынымызға Сізді сендіргім келеді, – деді М.Бонтури.

азық-түлік қауіпсіздігі саласына қатысты саясатта тиісті шараларды қарастыру мен қабылдауда қатысуға мүмкіндік беретін болады. Сыртқы саясат ведомствосының басшысы ФАО-ны Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесіне қатысуға шақырып, көрменің «Болашақ энергиясы» ұраны ұйымның ғаламның экологиялық қауіпсіздігін сақтау мен нығайту жөніндегі мұраттарымен үйлесетінін атап өтті. «Егемен-ақпарат».

Мəжіліс Спикері Қабиболла Жақыпов Австрия Парламенті Ұлттық Кеңесі Төрағасының орынбасары Карлхайнц Копфпен кездесті. Ол біздің елімізге VIII Астана экономикалық форумына қатысуға келген, деп хабарлады Мəжілістің баспасөз қызметі. Мейман Астанада кезекті рет түрлі ел өкілдерінің жиналып, саяси, экономикалық мəселелерді талқылау мүмкіндігіне ие болуының маңыздылығына айрықша көңіл бөлді. Кездесу иелері Астана мен Венаның сенімді серіктестер екенін атап өтті. К.Копфтың пікірінше, Қазақстан Еуропаның Орталық Азиядағы дəнекері ретінде жоғары деңгейде қызмет атқарып келеді. Қабиболла Жақыповтың атап өткеніндей, біздің еліміз алдағы уақытта да Шығыс пен Батыс, Оңтүстік пен Солтүстік арасындағы дінаралық, мəдениаралық үнқатысуды дамытуға барынша ықпал ететін болады. Оған Астанада өтетін Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының съезі толық дəлел. Сауда-экономикалық ынтымақтастықты сөз еткенде, Мəжіліс Спикері австриялық бизнесмендерді «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты мен ҮИИДБ аясында Қазақстанда индустриялық-инновациялық жобаларды жүзеге асыруға белсене қатысуға шақырды. Мəлімет бойынша, өткен жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 3,1 млрд. АҚШ долларын құраған. Өз кезегінде Карлхайнц Копф біздің еліміздің айқын жетістіктерін айтып, австриялық компаниялардың Қазақстанда ықыласпен жұмыс істейтінін атап өтті. Сондай-ақ, ол екіжақты қарым-қатынасты тек үкіметтер мен дипломатиялық байланыстар арқылы ғана емес, сонымен қатар, парламенттер арасында да дамыту керектігіне тоқталды.

Экономиканыѕ ґсу жолдары сґз болды Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаев VІІІ Астана экономикалық форумының екінші жұмыс күні шеңберінде оған қатысушылармен бірқатар екіжақты кездесулер өткізді, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі. АҚШ Мемлекеттік хатшысының бас көмекшісі Курт Тонг пен Бақытжан Сағынтаев кездесу барысында Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде, сондайақ, Орталық Азия өңірінде сауда кедергілерін жою жəне тұтынушыларды қорғау мəселелерін талқылады. Сол сияқты, тараптар «Жібек жолының экономикалық белдеуі» бастамасы шеңберіндегі, соның ішінде, шетел компанияларын тарта отырып, мүмкін деген инфрақұрылымдық жобаларға қатысты пікір алмасты. Гарвард университетінің профессоры Кеннет С.Рогофф əлемдік экономика дамуындағы өзгерістерге, сондайақ, экономикалық өсу қарқынын сақтау үшін Қазақстан қабылдауы тиіс нақты қадамдарға қатысты өз ойымен бөлісті. Кеннет С.Рогофф пен Бақытжан Сағынтаев AIFC Астана халықаралық қаржы орталығының болашақта жұмыс істеуі жəне қазақстандық бизнеске мемлекеттік қолдау шараларын талқылады. БҰҰ Экономикалық жəне əлеуметтік мəселелер департаментіндегі экономикалық даму мəселелері бойынша Бас хатшының ассистенті Ленни Монтьэль кездесу барысында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев реформаларының тұрақты даму қағидаттарына сəйкес келетінін атап көрсетті. Оның айтуынша, ол мемлекеттік қызмет реформасын, сот жүйесінің салқынқандылығын қарастырып, сонымен бірге, мемлекетті өз азаматтары алдында неғұрлым мөлдір жəне есеп беретіндей жасайды.


6

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ЎЛТ ЖОСПАРЫ. 5 РЕФОРМА ЖƏНЕ 100 ЌАДАМ Еѕбектіѕ мəртебесін білікті маман кґтереді Ақмарал ЗЕЙІЛОВА,

Маңғыстау облыстық мəдени қызмет көрсету жəне ғылыми-əдістемелік орталығының директоры.

Ґсіп-ґркендеудіѕ бес наќты жолы Жексенбай ДҮЙСЕБАЕВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты, «Нұр Отан» партиясының мүшесі, экономика ғылымдарының кандидаты.

Елдің дамуы экономикаға жəне қолға алынған іргелі бағдарламаларға тікелей байланысты. Соның ішінде үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасының (ҮИИДБ) рөлі айрықша. Қа зақстан іске асы рып жатқан үдемелі ин дустриялық-инновациялық саясат ел экономикасының орнықты өсуін қамтамасыз етуге, отандық өнім нің бəсе кеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған. Аталған бағдарлама Елбасының бастамасымен қолға алынды. Бұл құжат Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев тың «Нұр Отан» партиясының 2009 жылғы 15 мамырдағы кезектен тыс ХІІ съезінде берген тапсырма сы негізінде əзірленді. Ал оны Қазақстан Президенті 2010 жылғы 19 наурыздағы №958 Жарлығымен бекітті. Əрине, үдемелі индустриялықин но вациялық даму бағдар ламасының ел экономикасына үлкен ықпал еткені шындық. Ең бастысы, біздің экономикамызға жан бітірген бағдарлама болды. Өткен жылы оның алғашқы бесжылдығы аяқталды. Нəтижесі анық көрініп тұр жəне елдің ішкі жалпы өнімінің өсуіне өзінің үлесін қосты. Бұған дəлел – өткен бес жыл ішінде жаңадан 690 өндіріс орнының ашылғаны. Оның ішінде үлкен де, шағын да кəсіпорындар бар. Бұл өндіріс орындарының өнімдері тек ішкі экономикаға емес, сыртқы саудаға да оң əсерін тигізді, өз өнімдерін экспортқа да шығарып отыр. Үстіміздегі жылдан үдемелі ин дус трия лық-инновациялық да му бағ дарлама сының екінші кезеңі басталды. Биыл еліміздің өңірлерінде 75 объектіні іске қосу жоспарланған. Бұл жобалар 600 млрд. теңгедей қаражатты талап етеді. Осы жобалар жұмыс істеп кетсе, жаңадан 7500-дей адам жұмыс орнымен қамтамасыз етіледі деген сөз. Бұл – бір жылдың көлемінде атқарылатын істер. Ал 2016, 2017, 2018 жəне 2019 жылдарға дейін осындай көлемде жаңа жобалар іске қосылатын болса, сондай-ақ, алдыңғы бес жылдықта қол жеткізілген өндіріс көлемін ескерсек, аталған бағдарламаның экономикамызға серпіліс беретінін болашақта анық көруге болады. Ең бастысы, ашылып жатқан өндіріс орындары инновациялық жетістіктерге негізделуімен ерекшеленеді. Олар бəсекеге қабілетті өнімдер шығаруы тиіс. Қазіргі уақытта əлемдік экономи када бəсекеге қабілеттілік үшін инновациялық жобалар болуы басты қағида. Бұған жаңа көзқарас қалыптасу үстінде. Ғалымдарымыз да атсалысуда. Бұл жан-жақты мəселені қамтиды. Біздің елдегі жоғары оқу орындары, сондай-ақ, кəсіптік-техникалық колледждер жаңа буын түлектерін оқытып шығаруға бейімделуде. Осы тұста дуалды оқыту жүйесі нің де оң əсері болмақ. Бұл – өз ішімізде мамандарды даярлау ісі. Сонымен қатар, мамандарымыздың шетелдерде білімін жетілдіруіне де көңіл бөлініп отыр. Сонда отандық өндірістеріміз қажетті мамандармен толық қамтылатын болады. Экономиканың дамуын əртараптандыру – ең маңызды бағыт. Біздер шикізатқа тəуелді болып қалмауымыз қажет. Өйт кені,

шикізаттың бүгін бағасы болғанмен, ертеңгі күні түсіп кетуі мүмкін. Бүгінде жаһандағы мұнайдың, сол сияқты қазба байлықтардың бағасы құбылып тұр. Жаңа инновациялық жобалар негізінде өнімдеріміз өңделіп, отандық тұтынушыларға жеткізілсе жəне шетелге шығарылса, анағұрлым тиімді болары сөзсіз. Сонда еліміздің экономикасы да тұрақты дамитын болады. Мысалы, біз жылына 7-8 млн. тонна бидайымызды шетелге шығарамыз. Ал оны өңдеп, отандық өнім ретінде экспортқа шығарсақ, көп ұтар едік. Сол секілді мал шаруашылығындағы тері мен жүннен қаншама бағалы өнімдер жасауға болар еді? Сонымен қатар, мұнайды да өзіміз өңдеп, дайын өнім ретінде шетелге экспорттайтын кез келді. Мұнайдың құрамында қаншама бағалы өнімдер бар? Осы тұрғыда инновациялық жобалар іске асырылғаны жөн. Мұндай кəсіпорындардың санын арттырсақ, өзімізде қанша жұмыс орындары ашылар еді? Соған орай мамандар тəрбиеленетіні даусыз. Жаңа өнімдерді алу үшін ғалымдарымыз құлшына жұмыс істер еді. Өзіміздің мұнайымыз бен қазба байлықтарымызды, бидайымызды, етіміз бен сүтімізді жанжақты өңдеп, дайын өнім түрінде шығарғанымыз дұрыс. Өйткені, біздің өнімдеріміз экологиялық, табиғилық жағынан алғанда əрқашанда таза əрі сапалы екені анық. Ол əлемдік нарықта жоғары сұранысқа ие болатынына сенімдіміз. Бəсекеге қабілетті жəне табиғи өнімді шығаруымыз керек. Елбасының берген тапсырмалары мен алға қойған міндеттері осындай. Сондықтан ҮИИДБ-нің біздің экономикамыз бен қоғамға, əлеуметтік жағдайды жақсартуға қосатын үлесі айтарлықтай. Сондай-ақ, əлемдік экономикада өз елімізді танытуда рөлі айрықша. Қазір, сүт өнімдері дайын ұнтақтардан жасалатыны жөнінде жиі айтыла бастады. Ол ұзақ сақталады əрі тасымалдауға оңай. Барлық дүкендердің сөрелерінде толып тұр. Бірақ осы ұнтақтан жасалған сүт өнімі экологиялық таза, сапалы сүтті нарықтан тықсырып бара жатқан сияқты. Тұрғындар бастапқыда білмеген шығар немесе өзіміздің таза өнімдеріміз аздық еткен шығар. Ал қазір біздің өнімдеріміз жеткілікті. Өркениетті елдің адамдары тауардың бағасына емес, оның құн дылығына, тазалығы мен таби ғилығына қарайды. Қазақстан таза өнім шығарады. Бізде кейбір елдердегідей гендік түрлендірілген өнімдер пайдаланылмайды. Сондықтан өзіміздің, балаларымыздың денсаулығын ойлайтын болсақ, көзқарасымызды өзгертіп, отандық өнімді алуымыз керек. Бізде сүт те, ет те, айран да, қаймақ та, ірімшік те – бəрі бар. Мысалы, сүт неше күн сақталатынын баршамыз жақсы білеміз. Ал шетелден келген өнімнің қанша уақыты тасымалдауға кетеді, қоймаларда жəне дүкен сөрелерінде қанша тұрады? Сондықтан алты ай сақталған сүтті ішкен қандай, екіүш күндік сүтті ішкен қандай болатынын əр адам өзі ойлауы тиіс. Оның сапасы, дəмі қалай болатыны айтпаса да белгілі. Ет өнімі де сол сияқты. Бірнеше жыл мұз болып қатып жатқан еттің сапасы да, дəмі де болмайды. Жəне оның адамға калориялық пайдасы да жоқ. Қазір біздің өнімдеріміз сапалы шығып жатыр. Əрине, əлемдік нарыққа шығу үшін əлі де

сапасын, өзіндік құнын жақсарта түсу керек. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында халықтың денсаулыққа пай далы, таза өз өнімдерімізді тұтынуының маңыздылығын атап айтты. Осы орайда, қазір қоғамда отандық өнімді таңдау жөнінде жақсы бастамалар жүріп жатыр. Бұған бұқаралық ақпарат құралдары үлкен үлес қосуда. Əлемде экономикалық өзгерістер бір-бірімен тығыз байланысып жатады. Біз де нарық заңымен өмір сүрудеміз. Əлемдік дағдарыс тек бір ғана аймақты қамтымайды, экономика саласы бір-бірімен байланысты болғаннан кейін, мұндай үрдіс əр елдің əлеуметтік-экономикалық жағдайына өз əсерін тигізеді. Бірақ оған біз дайынбыз ба, дайын емеспіз бе, барлық мəселе осында жатыр. Қазақ «Сақтансаң – сақтайды» деп айтады ғой. Сондықтан біз мұндай жағдайда сыртқы əсерлерден өзіміздің экономикамызды, өндіріс орындарымызды, шағын жəне орта кəсіпкер лігімізді қолдау қажеттілігі туындайды. Оларды алдын ала сақтандыруымыз қажет. Өз өндірісімізді қалыпты деңгейден төмендетіп алмауға күш салғанымыз жөн. Ең болмаса, бұрынғы деңгейде ұстап қалғанымыз абзал. Мүмкіндігінше бір, тіпті, жарты қадам болса да алға басқанымыз дұрыс. Осы мəселені Елбасы айтып келеді. Қаржы дағдарысының алдын алу үшін, экономикамызды қорғау үшін Ұлттық қордан арнайы қаражат бөлінді. Оның қандай салаларға бағытталатынын Президент өз Жолдауында нақты көрсетіп берді. Елбасы «Нұрлы Жол» бағдар ла масын ұсынды. Əлемде дағдарыс болып жатса, біз өзіміздің ішкі инфра құрылымдарымызды дамытуды қолға алып отырмыз. Бұл нені көрсетеді? Бұл біздің қар сы іс-шараларды қолға алғанымызды көрсетіп отыр. Елбасы айтқандай, дағда рыс – келеді, кетеді. Бірақ ұлт болашағы, ұрпақтар жалғастығы, мемлекеттің баяндылығы мəңгілікке қалады. Бұған дəлел Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың ұлықтау рəсімі кезінде болашағы біртұтас ұлт, Мəңгілік Ел болу үшін халықтың алдында жария еткен ең өзекті бес ұлттық институттық бағдарламаны ортаға салғандығында. Аталған бағдарламада ел болашағының келешекте жарқын болуы үшін ең əуелі қазіргі заманға сəйкес кəсіби мемлекеттік аппаратты қалыптастыру, заңның үстемдігі, əділ сот төрелігін жүргізу, индустрияландыру мен экономикалық өсім қажеттігі атап көрсетілген. Бүгінде біз қысқа мерзімде əлемге қазақ стандық экономиканың ғажайып үлгісін көрсеттік. Қазір Қазақстан – Орталық Азиядағы экономикалық көшбасшы. Алдағы шешуші міндет – халқымыздың тұрмыс жағдайын жақсарту. Ол үшін түбегейлі құрылымдық реформаларды жүзеге асыра отырып индустрияландыруға негізделген экономикалық өсімді қамтамасыз етуіміз керек. Егер біз Елбасының қазіргі жүргізіп отырған көпвекторлы саясатын бүкіл халық болып қолдап, əсіресе, жоғарыда айтылған бес институттық реформаны жəне «Нұрлы Жол» бағдарламасын аса тиім ділікпен орындап шықсақ, онда əлбет те Елбасы айтқан 2050 жылы 30 елдің қа тарына қосылуымыз керек деген меже мезгілінен бұрын орындалатыны күмəнсіз.

«Нұрлы Жол» бағдарламасы мен «Қазақстан-2030» Стратегиялық бағдарламасы Қазақстанның алдағы ауқымды келешегін бағамдап берген болса, жарияланғаннан бері бір-екі күннің ішінде қазақстандықтар тарапынан қолдауға ие болып, шетелдік сарапшылардың жоғары бағасына іліккен «100 нақты қадам» бағдарламасы Қазақстанның ішкі əлеуетін арттыруға негізделген. Ішкі бірлігі мықты, бірыңғай, білігі мен білімі жетілген, ауызбірлікті, тəртіпті біртұтас ел ғана сыртқы тасқындарға қарсы тұра алары белгілі. Сондықтан, Елбасының ұсынып əрі баршамызға тапсырма ретінде жариялаған жаңа бағдарламасы – дер кезінде қабылданған жəне ел дамуына, қауіпсіздігіне қажетті құжат. «100 нақты қадам» бағдарламасының кіріспесі кəсіби мемлекеттік аппарат құру мəселесімен басталыпты. Мұның өзі аталған

саланың аса маңыздылығын, таза болуын жəне қызметтік шеберлік, кəсіби біліктілік жағынан заманауи жетіле түсу қажеттігін аңғартса керек. Негізгі, мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асырушы да, қадағалаушы да, сондай-ақ əрбір салада мемлекет атынан сөйлеп, іске кірісетін де мемлекеттік қызметкерлер. Мемлекет тарапынан танылатын құзырлы тұлға немесе құзырлы орын болғандықтан, оларға жүк телетін жауапкершілік те

жоғары. Ешқашан мемлекеттің атына кір келтіретіндей заңсыздықтарға, қандай да болмасын олқылықтарға жол бермей, білімбілік, іс-тəжірибе, кісілік көркем мінез жағынан жоғары деңгейде болуы тиіс. Елбасы бұл үшін «Мемлекеттік қызметке қабылдау ресімдерін жаңғырту» атты 1-қадамда «Мемлекеттік қызметке қабылдау төменгі лауа зымдардан басталуы тиіс» деп нақты айтқан. Ол маманның мемлекеттік қызметке кездейсоқ келіп кірісе кетуі емес, сол салада ең төменгі сатыдан бастап қызмет жасап, жұмыстың барлық қыр-сырын, салалық бағдарламаларды меңгеріп, ол бағытта жасалып жатқан жұмыстарға басынан бастап араласып, санасына сіңдіріп, кейін өзі сол жұмысты жетілдіре жасай алатындай əбден пісіп-жетіліп, дайындалуы міндетті екендігін білдіреді. Расында, бұған дейін бұл бағытта олқылықтардың орын алып келгені жасырын емес, бұл өз кезегінде жұмыстың толыққанды, өз деңгейінде жүзеге аспауына, тіпті, кей жағдайларда тұралап қалуына жол беретіндігі де ақиқат. Сондықтан, Мемлекет

Елге етене болуды їйрететін наќты ќадам Тоқтамыс ЖҰМАҒҰЛОВ,

Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Шығыс Қазақстан облыстық департаменті басшысының орынбасары – облыстық тəртіптік кеңес төрағасы.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақ стан-2050» Стратегиясын жа риялағаннан бері елімізді əлемдегі дамыған отыздықтың құрамына енгізу барша қазақстандықтардың ортақ мақсатына, ұлттық идеясына айналды. Осы мақсатқа жету үшін жасалатын 100 нақты қадамды Елбасы айқындап берді. Мұнда Ұлт жоспарында қоғамның барлық саласын одан əрі жетілдіру бойынша нақты ісшаралар қамтылған. Дегенмен, басты назар – кəсіби мемлекеттік аппаратты құруға бағыт талғанын ерекше айта кеткеніміз абзал. Себебі, өз ісін жетік білетін, білімді əрі білікті, талантты, адал да елжанды мемлекеттік қызметшілер елге қызмет етпейінше, бұл реформаларды іс жүзіне асыру мүмкін еместігі баршамызға белгілі.

100 қадамнан құралған Ұлт жоспарында дамыған елдердің озық тəжірибелерінің негізінде еліміздің мемлекеттік қызмет саласын реформалау бойынша жаңа міндеттер қойылды. Енді мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік қызметке төменгі лауазымдардан бастап тағайындалады. Бұл өз кезегінде мемле кет тік қызметшінің, біріншіден, маман ретінде қалыптасуына, екіншіден, халықпен тығыз жұмыс істеуге, тұрғындардың мұң-мұқ тажын түсінуге үйретеді.

Бүгінде жоғары оқу орындарын тəмамдаған жас мамандар немесе өмір бойы басқа салада еңбек еткен азаматтар бірден жоғары лауазымдарға тағайындалып жататынын байқауға болады. Мемлекеттік қызметтің қайнаған қазанында піспеген, тəжірибесіз маманның сапалы, кəсіби жұмыс істеуі екіталай дүние. Сондай-ақ, ғайыптан пайда болған басқарушыға қарағанда, өз ісімен, адал қызметімен ел арасында абыройға ие болған басқарушыға халықтың сенімі де артатындығы айдан анық. Ұлт жоспарының келесі бір игі қадамы – төменгі лауазымдарға кандидаттарды реттеу жəне олардың одан əрі лауазымдық өсуі іскерлік қасиеттері негізінде жүзеге асырылады. Меритократия қағидатына негізделген мемлекеттік қызметшілерді тағайындаудың осындай жүйесіне көшу – мемлекеттік аппараттың сапасын жақсартатыны сөзсіз. Бұл мемлекеттік қызметтегі кадр саясатының ашықтығын қамтамасыз етумен қатар, мемлекеттік қыз метшілерді ынталандыру құралына айналады. Мемлекеттік қызметшінің

Мемлекеттік ќызметті жетілдіру – заман талабы Мұрат ҚАРЫМСАҚОВ,

Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Қызылорда облыстық департаментінің басшысы.

Ел Президенті Н.Ə.Назарбаевтың «Нұр Отан» партиясының XVI съезінде сайлауалды бағдарламасы ретінде жариялаған Қазақстанның даму жолына арналған бес институттық реформасы халық арасында үлкен қолдау тапты. Осы реформалар аясында жүзеге асыратын 100 нақты қадам – мемлекетімізді дамыған елдердің үздік отыздығының қатарына қосатын бағдарлама деп білеміз. Мемлекет басшысы реформаларды қатаң бірізділікпен жүзеге асыру қажеттігін жəне оның мемлекеттік қызмет жүйесін жаңғыртудан басталатынын ескертті. Яғни, қазіргі заманғы, кəсіби жəне автономиялы мемлекеттік аппаратты қалыптастыру – мемлекеттік қызмет жүйесін реформалаудың басты мақсаты. Бүгінде мемлекеттік қызметте саяси деңгейге тəуелділік əлі де бар. Мемлекеттік аппаратта белгілі бір команданың қалыптасуы

жемқорлық үшін жағдайлар туғызады, тамыр-таныстықты арттырады, кадрлық əлеуетті төмендетеді. Сондықтан мемлекеттік қызметшілер корпусын кəсіби жəне автономиялы етіп жасау маңызды міндет деп ойлаймыз. Жаңа реформа бойынша мемлекеттік қызметтің карьерлік моделіне көшіп, əрбір басшы меритократия қағидаттары негізінде төменнен бастап барлық басқару сатыларынан өтуі тиіс болады. Осы орайда, конкурстық ірік теудің маңызы үлкен. Бұл

азаматтардың мемлекеттiк қызметке тең қол жеткiзу құқығын қамтамасыз етеді, бəсекелестік шарттарын қою арқылы мемлекеттік қызметке кəсіби, білікті мамандарды іріктеуге мүмкіндік береді. Дүниежүзінің көптеген елдерінде мемлекеттік қызметке қабылдау бірнеше бөліктерден тұратын конкурстық іріктеу процедуралары арқылы жүзеге асады. Конкурсқа қатысушыларды алдын ала оқудан өткізу, тестілеумен бірге, жазбаша жəне ауызша емтихандар жүргізу, міндетті тағылымдамадан өткізу қалыптасқан. Осы орайда, Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің рөлі күшейіп, «бірыңғай рекрутингтік орталыққа» айналады, яғни барлық мемлекеттік органдар үшін қызметкерлерді өзі іріктеп беріп отырады. Орталықтандырылған конкурстық іріктеу рəсімі мем лекеттік қызметке алғаш рет қабылданушыларды үш сатылы іріктеу жүйесін енгізу арқылы мемлекеттік қызметке ең адал, талантты, дайындықтан өткен азаматтарды

басшысы ұсынып отырған жол – мемлекеттік қызметтің тиімділігін арттырумен қатар, оның сапалы, тиянақты жүзеге асуына, жұртшылық тарапынан мемлекеттік қызметке сенімділік нығая түсуіне бастайтын болады. Баспасөз беттерінен өз саласының саңлақтары туралы мақалаларды оқып отырсаңыз, өз еңбек жолын қатардағы жұмысшыдан бастап, қызмет сатысымен бірте-бірте көтерілгендігін байқаймыз. Жылдарға созылатын лауазымдық сатыларда маманның кəсіби тұрғыда жетіліп, өмірлік тəжірибе жинақтап, еңбек мектебінен, қоршаған ортадан өз білігін жетілдіре түсетіндігі білінеді. Түптеп келгенде, ол өз саласының білгірі, қолынан іс келетін, сол саланың немесе ұжымның жұмысын шеберлікпен, ұйымдастырушылықпен əрі қарай алып кете алатын деңгейге жетеді. Əлемдегі дамыған 30 елдің қатарына қосылуды межелеп, алдына зор міндеттер мен мақсаттар қойған, бірнеше сүбелі жоспаржобаларды бағдар еткен тəуелсіз Қазақстанның бүгіні мен келешегі үшін бұл – қажетті тəртіп. Сондықтан, тиісті орындар ортақ келешегіміз үшін жасалған 100 нық қадамды алғашқысынан бастап сенімді, жігерлі, тиянақты, жауапкершілікпен жүзеге асыруға жұмылады деп ойлаймыз. АҚТАУ.

іскерлік қасиеттері тек заңнаманы білу бойынша тестілеу нəтижесімен ғана емес, сондай-ақ, адамгершілік қасиеттерін анықтауға бағытталған қатаң сынақтардан өткізу, жүз жылдан астам құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне қатысты қолданылып келе жатқан полиграфияны енгізу арқылы анықталу қажет. Бұл өз кезегінде теріс қылықтарға жақын, мəселен, ішімдікке, нашақорлыққа, алаяқтыққа бейімділігі бар немесе денсаулығында олқылықтары бар, яғни психологиялық ауытқуларға шалдыққандардың мемлекеттік қызметке орналасуына тосқауыл болар еді. Мемлекеттік қызметтің мəртебесіне деген құрметтің төмен сатылы қызметтік орындардан басталуы лауазымды тұлғаның қандай қиындықта да оңтайлы, тығырықтан алып шығар шешім қабылдауына, ұжымды ұйыта білуіне негіз қалайды. Сондықтан, аталған жоспардың 2-қадамында Елбасы бұл жайт туралы нақты тапсырма жүктеп отыр. Бұл барлық мемлекеттік құрылымдарда жүзеге асырылады. Əр мемлекеттік органдарда аға, орта жəне кіші буынның бірге жұмыс істеуі қоғамдық дамуда да айрықша маңызға ие. Сондықтан, біз мемлекеттік қызметте өсудің бұл мектебін қалыптастыруға тиіспіз. ӨСКЕМЕН.

іріктеуге мүмкіндік береді. Төменгі лауазымдарға кандидаттарды реттеу жəне одан əрі лауазымдық өсу іскерлік қасиеттер негізінде жүзеге асырылуы тиіс. Яғни, мемлекеттік органдардағы бос лауазымдарға алғаш рет орналасатын азаматтарды іріктеуге агенттік толығымен атсалысуы қажет деп санаймыз. Атап айтқанда, мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға конкурстық іріктеу, конкурс комиссиясын қалыптастыру тəртібін айқындау, тестілеу тапсырмаларын жетілдіру бойынша жұмыстар агенттік жəне оның аумақтық департаменттері арқылы іске асқаны абзал. Бұл – өз кезегінде мемлекеттік органдар дағы лауазымдарға іріктеу барысында орын алатын түрлі сыбайлас жемқорлық фактілерін алдын алудың бірден-бір жолы. Мемлекеттік қызмет меритократия қағидаты негізінде барлық азаматтарға өз қабілеттерін жүзеге асыру үшін бірдей мүмкіндіктер берілетін əділ қазақстандық қоғам ның түп бейнесіне айналады. Мемлекеттік қызметті жетілдіру арқылы ғана елдің экономикасы мен қоғамның əл-ауқатын жақсартуға қол жеткізуге болады. Осы орайда, агенттік жəне оның аумақтық департаменттері алдында зор міндеттер тұр. ҚЫЗЫЛОРДА.


7

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Талқылау тағылымы

Ќор миссиясыныѕ мїшелерімен кездесу

Парламент Сенаты Қаржы жəне бюджет комитетінің төрағасы Рашит Ахметов Халықаралық валюта қоры миссиясының өкілдерімен кездесті. Жүздесушілер Қазақстан Республикасы Үкіметінің экономика саясатының басымдықтарын талқылады.

Р.Ахметов миссия өкілдерін Қазақстанды дамудың жаңа сатысына шығаруға жəне əлемнің ең дамыған мемлекеттерінің қатарына енуіне мүмкіндік беретін бес институттық реформа – Ұлт жоспары, «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясаты туралы хабардар етті. Халықаралық валюта қоры миссиясының басшысы Хоссейн Самии Қазақстан Рес пуб ликасындағы қазіргі экономикалық жағдайға баға берді.

Кездесу барысында, сондайақ, ақша-несие саясаты, банк секторы, шағын жəне орта бизнесті дамыту мəселелері бойынша пікір алмасылды. Сонымен қатар, Қазақстанның Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болуы мен еліміздің халықаралық қаржы ұйымдарымен жəне Халықаралық валюта қорымен ынтымақтастығы мəселесі де талқыланды, деп хабарлады Парламент Сенатының баспасөз қызметі.

 Əріптестік əлеуеті

Елшімен екіжаќты əѕгіме

 Сауал салмағы

Бўл – ќоєамдыќ ќўќыќтыќ сананы бекітетін ќадам Парламент Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен палатаның кезекті пленарлық отырысында депутат Серік Ақылбай Премьер-Министр Кəрім Мəсімовтің атына сауал жолдады. Онда аса көкейкесті мəселе көтеріліп, былай делінеді: «Құрметті Кəрім Қажымқанұлы! Депутаттық сауалымның себебі, жол қозғалысы қауіпсіздігі саласындағы заңнаманы одан əрі жетілдіру мəселесі болып табылады. «Жол жүрісі туралы» Заңның 54-бабына сəйкес, жол-көлік оқиғасы кезінде оған қатысы бар жүргізуші болған оқиға туралы жақын жердегi iшкi iстер органына дереу хабарлауға, оны көргендердiң тектерi мен мекенжайларын жазып алуға жəне iшкi

iстер органдары қызметкерлерiнiң келуiн күтуге міндетті. Алайда, кей кезде автокөлік кузовының ұсақ зақымдануына байланысты ІІО қызметкерлерін ұзақ уақыт күтіп, жолдағы көлік құралдарының қозғалысына бөгет болып бірнеше сағат бойы тосып отыру керек. Өкінішке қарай, жеңілдетілген əдіс бойынша ұсақ жол-көлік оқиғасын реттеудің нақты тетігі жоқ. Статистикаға жүгінсек, 2014 жылы өткен жылдың ұқсас

кезеңімен салыстырмалы түрде жол қозғалысы саласында тіркелген құқық бұзушылықтардың деңгейі 24%-ға артыпты (2013 – 1 млн. 868 мың, 2014 – 2 млн. 321 мың). Дегенмен де, аталған статистикаға оқиға қатысушыларымен шешілуі мүмкін ұсақ жол-көлік оқиғалары қосылған. Осы орайда, залалды тікелей өтеу жəне жол-көлік оқиғасын рəсімдеудің жеңілдетілген тəртібі жүйесінің əрекет ету тетігін енгізу мəселесін қарастыру қажеттігі туындап отыр. Бұл «жол-көлік оқиғасын рəсімдеудің жеңілдетілген рəсімі» немесе «Еуропалық хаттама» деп аталады. Оның міндеті барлық жол қозғалысына қатысушылардың уақытын үнемдеу, ІІО

 Фотокүнделік

Ґрелі еѕбек

Талдықорғанда Парламент депутаты Серік Үмбетовтің «Ой иірімдері» атты кітабының тұсаукесер рəсімі болып өтті. Оны Алматы облыстық Тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының басшысы Ахмет Кендірбекұлы ашып, жүргізіп отырды.

қолайлы жағдай туғызады, – деді мəжілісмен. Сонымен қатар, ол Қазақстан халқы Кувейттің кезінде Астананың құрылыстарына достық көмектері үшін алғыс айтатынын да жеткізді. Қазақстанның 20172018 жылдары БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты емес мүше болуға ұмтылысын қолдағаны үшін де ризашылық білдірілді. Елордада ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесінің өтетінін хабарлап, Кувейт үкіметі мен іскерлер ортасының əлемдік ауқымдағы шараға атсалысатынына сенім білдірді. Кувейт елшісі өз кезегінде Қазақстан мен Кувейт арасындағы ынтымақтастық жайында сөз қозғады. Қазақстанның Орталық Азия аймағы мен əлемдік деңгейдегі рөлін айрықша бағалап, екі ел арасындағы саяси, экономикалық жəне парламентаралық байланыстар жайында əңгімеледі.

Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

 Жаңа жоба жайында

Халыќаралыќ ќўжаттар сапасы сараланды

Парламент Сенаты Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің кеңейтілген отырысында «Қазақстан Республикасы мен Қырғыз Республикасы арасындағы Шекара ауданындағы сенім шаралары жөніндегі келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы қаралды, деп хабарлады палатаның баспасөз қызметі.

Келісімнің мақсаты тату көршілік пен достық қатынастарды дамыту, ұзақ мерзімді тұрақтылық жағдайын сақтау, мемлекеттік шекара ауданындағы өзара сенімді нығайту болып табылады. Белгіленген мақсаттарға қол жеткізу үшін Тараптар қажетті ақпарат алмасу тəртібі туралы, басқа тарапқа сұрау салу мен өтініш жасау тəртібі туралы, сондай-ақ, мемлекеттік шекара ауданында алуан түрлі қауіптердің туындауын болдырмау жəне келісімде көзделген өзге де шараларды қолдану туралы уағдаласты. Комитет отырысында «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қырғыз Республикасының Үкіметі арасындағы Шекара өкілдерінің қызметі туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы да қаралды. Тату көршілік қатынастарды дамыту жəне Қазақстан-Қырғыз стан мемлекеттік шекарасының режімін қамтамасыз ету жө ніндегі ынтымақтастықты қолдау мақсатында, сондай-ақ, шекарадағы тосын оқиғалардың алдын алу мəселелеріне Қазақстан Республикасы мен Қырғыз Республикасы шекара өкілдерінің қатысуы үшін Та раптар 2001 жылы 15 желтоқсанда келісімге қол қойды. Онда шекара өкілдері мен олардың орынбасарларын тағайындау тəртібі айқындалған, олар өз міндеттерін бір-бірімен ынтымақтастықта, сондайақ, өз мемлекеттерінің ұлттық заңнамасына жəне Тараптар қатысушылары болып табылатын

халықаралық шарттарға сəйкес орындайды. Комитетте «Қазақстан Респуб ликасының бітімгершілік қыз меті туралы» заң жобасы да қаралды. Заң жобасының мақсаты Қазақстан Республикасы қабылдаған халықаралық міндеттемелерге сəйкес Қазақ стан Республикасы ұлттық кон тингентінің бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі операцияларға (миссияларға) қатысу процесін реттеуге бағытталған құқықтық негізін құру болып табылады. Заң жобасының негізгі ережелері заңның қолданылу саласын, Қазақстан Республикасы бітімгершілік қызметінің қағидаттарын, мақсаттарын, міндеттерін жəне қаржыландыру көзде рін айқындайды. Заң жобасы мен ұлттық контингенттің бітімгершілік операцияға қатысуы тура лы шешім қабыл дау тəртібі жəне ұлт тық контингенттің бітімгершілік операцияға қатысуды аяқтауының негіздері регламенттеледі. Отырыста «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының бітімгершілік қызметі мəселелері бойынша толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да қаралды. Заң жобасы «Қазақстан Республикасының бітімгершілік қызметі туралы» заң жобасының ережелерін іске асыру мақ сатында əзірленген жəне еліміздің бірқатар заңнамалық акті леріне толықтыру енгізуді көздейді.

Егер Біртұтас экономикалық кеңістіктегі елдердің халықаралық тəжірибелерін қарастыратын болсақ, мұндай тетік Ресей Федерация сында 2009 жылдан бастап, Беларусь Республикасында 2010 жылдан бері қолданыста, ал Фран цияда (бұл елде еурохаттама алғаш енгізілген) полиция адамдар жарақаттанған жəне қаза болған жол апаттарына ғана барады. Мұндай шара жол-көлік оқиғасына қатысушылардың құқықтарын дербес бекітуге, аталмыш мəселені мемлекеттік органдардың қатысуынсыз реттеуге, залалды өтеу тəртібін жеңілдетуге мүмкіндік жасап қана қоймай, қоғамдық құқықтық сананы бекітеді. Жоғарыда баяндалғанды ескере келе, көтерілген мəселенің маңыздылығын назарға ала отырып, сізден аталмыш бастаманы іске асыру мəселесін ағымдағы заңнамалық қызмет аясында қарыстыруыңызды сұраймын».

 Жаңа кітап

Парламент Мəжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Мəулен Əшімбаев Кувейттің Қазақстандағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Тарек Абдулла əл-Фараджбен кездесті, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі.

Комитет төрағасы Тарек Абдулланы Астанадан Кувейт елшілігі ашылуымен жəне оның Қазақстан Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі болып тағайындалуымен құттықтады. Қазақстанда Эль-Кувейтте өз елшілігін ашқан болатын. Енді елшіліктер екі ел арасындағы саяси, экономикалық жəне мəдени-ізгілікті байланыстардың ұлғая түсетініне қызмет ететініне сенім білдірді. – Қазақстанның сыртқы сая сатында ислам əлемі мен мұсылман елдері ерекше орын алатындықтан, еліміз Кувейтпен барлық салада ынтымақтастықты нығайтуға мүдделі. Мемлекеттер арасындағы өзара байланыс 1997 жылы Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың ресми сапары негізінде қаланған. Екі ел арасындағы парламентаралық байланыстар да екіжақты ынтымақтастықты үйлестірумен халықаралық аренаға шығуға

қызмет керлерін шақырмай-ақ ұсақ жол апатын дереу рəсімдеп, осылайша, жолдағы кептелісті төмендету болып табылады. Бұл ретте, аталған тетік егер: көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершіліктерін міндетті сақтандырудың қолда ныс тағы шарттары болған жағдайда, жол-көлік оқиғасы нəтижесінде адамдардың өмірі мен денсаулықтарына зардап келтірілмеген жағдайда, жол-көлік оқиғасы екі көлік құралының қатысуымен (одан аз да емес, көп те емес) жəне жолкөлік оқиғасына қатысушылардың жол-көлік оқиғасына қатысты пікір таластары болмаған жағдайда қолданылатынын көздеу керек. Осы айтылған тетік «Жол жүрісі туралы», «Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» заңдарға жəне басқа да заңнамалық актілерге толықтырулар енгізуді қажет етеді.

Суреттерді түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

Қалыптасқан дəстүр бойынша, өңірдегі аға буын өкілдері кезектесе аталған кітап туралы өзіндік ой-пікірлерін айтып, кітапқа жақсы бағаларын берді. Əрине, күні кеше Серік Үмбетовпен қызметтес болып, тəлімді ісін, ең бастысы, қазақы салт-дəстүр, əдет-ғұрып сынды құндылықтарды берік ұстанатындығын көздері көріп, өнеге алған жандар жүрекжарды лебіздерін жарыса ағытты. Сөйтіп, дөңгелек үстел отырысында атпал азаматтың адами асыл қасиеттері мен өмірдің өзінен ойып алып, сараптап, саралап қағазға түсірген еңбегі тең өрілді. Ол – заңды құбылыс. Олай болатыны кітаптың авторы Серік Үмбетов есімінің астына «Ой иірімдері» деген кітап атауының қойылуы өте лайықты һəм жарасымды. Себебін дəлелдеп жатудың өзі артық. Алты тараудан тұратын кітаптағы əр тақырыптың астында жетелі

ой жатқанын, ретіне орай мектеп оқушылары мен студенттерді ұлттық рухта тəрбиелеуге бастау болатындығын да сөйлегендер жеткізе айта білді. Бұл кітаптың тағы бір артықшылығы – деректерінің нақтылығы. Оны кітапсүйер қауым автордың қандай жағдайда болсын көкейіне дөп келген сөзді сол заматында қойын дəптеріне түсіріп алатындығымен растады. Біле-білсек, бұл да үлгі тұтар ұқыптылық екені анық. Өмірден көргені мен түйгенінің молдығының тағы бір айғағы. Сонымен, дөңгелек үстел отырысын Алматы облысы əкімінің орынбасары Бақтияр Өнербаев Төле бидің Ескелді биге ұлттық ұлағат тұрғысында берген батасымен байланыстыра келіп, сөзін: «Бұл кітап күнделікті өмірге, əсіресе, идеологияға керек туынды екен. Осы кітап арқылы Серік Əбікенұлын тереңірек тани түстім», деп түйіндеді. ТАЛДЫҚОРҒАН.

 Сізді не толғандырады?

Компания əрекетініѕ заѕдылыєы Оєан ќўќыќтыќ баєа берілуі тиіс Айқын ҚОҢЫРОВ, Мəжіліс депутаты.

Қазақстан Коммунистік халық партиясының қоғамдық қабылдауына заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін банктер мен ипотекалық ұйымдардың проблемалары бар қарыз алушылары өтінішпен келді. Бүгінде «БТА Ипотека» АҚ ипотекалық ұйымы (компания) алғашқы тіркелген күннен бастап бірнеше рет өзінің атауын өзгертіп үлгергені бəрімізге мəлім. Бұрын компанияда Қазақ стан Республикасының банк заң намасында көзделген ұлттық жəне шетел валюталарында банктік қарыз операцияларын жүргізуге Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің (ҚР ҚҚА) 2008 жылғы 14 тамыздағы №27 ли цензиясы болған. Компания бірқатар пруденциялық нормативтерді сақтамағаны үшін ҚР ҚҚА шешімінің негізінде бұл лицензияның қолданылуы 2009 жылғы 2 қазаннан бастап үш ай мерзімге тоқтатылды. ҚР ҚҚА 2009 жылғы 29 желтоқсандағы қаулысымен лицензияның қолданылуын тоқтата тұру мерзімі 2010 жылғы 26 наурызға дейін ұзартылды. Бұдан əрі 2010 жылғы 19 наурызда компания банк қызметін жүзеге асыруға лицензияны өз еркімен қайтару жəне компания бизнесінің стратегиясын активтерді

қайта құруға, қалпына келтіруге жəне ипотекалық активтерді секьюриттендіруге маманданған кəсіпорынға қайта бейімдеу туралы шешім қабылдады. 2010 жылғы 25 мамырда «БТА Ипотека» компаниясының банк операцияларын жүргізуге лицензиясының қолданылуы біржола тоқтатылды. Компанияның ресми қызметіне қатысты Астана қаласы əділет департаментінің 2015 жылғы 15 қаңтардағы №09-10/ЖТ-14-359 жауабына сəйкес «БТА Ипотека» – «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы» болып заңды тұлға ретінде тіркелді жəне коммерциялық ұйым болып табылады. Өтінішке/жарғыға сəйкес қызмет түрінде «кредиттеудің өзге түрлері» деп көрсетілген. Осылайша, қазіргі уақытта компанияның коммерциялық қызметі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің (ҚР ҰБ) қаржылық реттеуіш юрисдикциясына жатпайды жəне тиісінше қолданыстағы заңнамаға сəйкес соңғысының алдында ешқандай жауаптылық та болмайды. 2013 жылға арналған аудиторлық есепте көрсетілгендей, «Эрнест энд Янг» ЖШС компаниясының жалғыз акционері «БТА Ипотека» АҚ болып табылады. Компанияға түпкілікті бақылауды 2009 жылғы ақпаннан бастап «Сам ұрықҚазына» ұлттық əл-ауқат қоры» АҚ қатысатын Қазақстан Республикасының Үкіметі жүзеге асырады.

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің (бұдан əрі қарай – ҚР АК) 34-бабының 1-тармағына сəйкес өз қызметiнiң негiзгi мақсаты ретiнде табысын келтiрудi көздейтiн (коммерциялық ұйым) заңды тұлға бола алады. «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» Заңның (бұдан əрі – заң) 26-бабының 7-тармағында банк операцияларының барлық түрлерi оны жүргiзу құқығы лицензияда тiкелей көрсетiлген жағдайда ғана жүзеге асырылуы мүмкiндігі көзделген. Сонымен бірге, заңның 30-бабында банк операцияларының барлық түрлері анықталған, солардың негізінде банк немесе ипотекалық ұйымдар табысын келтіруге құқылы. 2010 жылғы 25 мамырдан бастап компанияның банк операцияларын жүргізу құқығы лицензиясының қолданылуы тоқтатылды, яғни компания аталған датадан бастап заңға сəйкес пайда алуға құқығы жоқ жəне заңды тұлғаның коммерциялық қызметі ҚР АК сəйкес реттеледі. ҚР АК 293-бабына сəйкес борышқор мiндеттемесiн орындамаған немесе тиiсiнше орын дамаған жағдайда, атап айтқанда, орындау мерзiмiн өткiзiп алған жағдайда несие берушiге төлеуге мiндеттi, заңдармен немесе шартпен белгiленген ақша сомасы айып төлеу (айыппұл, өсiм) деп танылады. Айып төлеу туралы талап бойынша несие берушi оған

келтiрiлген залалдарды дəлелдеуге мiндеттi емес. ҚР АК 295-бабының 1-бө лігінде заңды айып төлеу ұғымы белгіленген, яғни несие беру шi тараптардың келiсiмiнде айып төлеу мiндетi көзделген-көзделмегенiне қарамастан, заңдарда белгiленген айып төлеудi (заңды айып төлеудi) талап етуге құқылы. Өз кезегінде, ҚР АК 353-бабында біреудің ақшасын заңсыз пайдаланғаны үшін жауапты болу тетігі нақты жазылған: Бірінші – ақша мiндеттемесiн орындамау салдарынан бiреудiң ақшасын заңсыз пайдаланғаны не оларды төлеу мерзiмiн өткiзiп жiбергенi, не оларды негiзсiз алғаны немесе басқа адамның есебiне сақтағаны үшiн айыпақы төленуге тиiс. Айыпақының мөлшерi ақша мiндеттемесiн немесе оның тиiстi бөлiгiн орындаған күнгi Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi белгiлеген қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесі негiзiнде есептеледi. Борышты сот тəртiбiмен өндi рiп алу кезiнде сот несие берушiнiң таңдауы бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң қуыным жасалған немесе шешiм шығарылған немесе iс жү зiнде төленген күнгi қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесін негiзге ала отырып, несие берушiнiң талабын қанағаттандыра алады. Егер заң құжаттарында немесе шартта айыпақының өзге

мөлшерi белгiленбесе, осы ережелер қолданылады. Екінші – басқаның ақшасын пайдаланғаны үшiн айыпақы, егер заңдарда немесе шартта айыпақы сомаларын есептеудiң өзге тəртiбi белгiленбесе, бұл ақшаның сомасы несие берушiге төленген күнге дейiн өндiрiп алынады. Үшінші – егер несие берушiнiң ақшасын заңсыз пайдаланудан оған келтiрiлген залал осы баптың 1-тармағының негiзiнде оған тиесiлi айыпақының сомасынан асып кетсе, ол борышқордан осы сомадан асатын бөлiкте залалды өтеудi талап етуге құқылы. Жоғарыда аталған материалдық құқық нормаларынан көрініп тұрғандай, компания қолданыстағы азаматтық заңнаманың негізінде өзінің коммерциялық қызметін жүзеге асыруға міндетті, алайда, ипотекалық қарыз алушылардың мерзімі өтіп кеткен кредиттеріне қатысты айыппұл мен өсім көлемін есептеу кезінде компания ҚР ҰБ бекіткен қайта қаржыландырудың ресми мөлшерлемесін қолданбайды. Мерзімі өтіп кеткен заңды айыпақыны есептеудің əрбір жағдайында төлеуге жататын айыппұл мен өсімдердің есептелген сомасы негізгі қарыздың мөлшеріне парапар келеді, ал кей кезде қа рыз алушылардың компания алдындағы қарызынан да асып түседі. Жоғарыда айтылғандардың негізінде, Бас прокуратурадан банк операцияларын жүргізуге лицензияның қолданылуын тоқ тат қан кезден бастап компания əрекетінің заңдылығына жəне негізділігіне құқықтық баға беруін жəне заңнаманы бұзушылық анықталған жағдайда, прокурорлық ден қоюдың барабар шараларын қолдануды сұраймыз.


8

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

Діндер кґшбасшыларыныѕ съезіне келеді

 Жазылған жайдың жаңғырығы Еліне елеулі, халқына қалаулы, абзал ағаларымыздың бірі əрі бірегейі Төрегелді Шармановтың «Құндылықтар құлдырауы» атты мақаласы мені де үлкен ойға қалдырды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Т.Шармановпен телефон арқылы хабарласып, кейіннен қазақ баспасөзінің қарашаңырағы «Егемен Қазақстанда» тақырыпты одан əрі жалғастыру жөнінде басылым басшысы Сауытбек Абдрахмановқа тапсырма беруі тегіннен-тегін емес. Өйткені, бұл мақалаға бүгінгі күннің өзекті мəселелері, ғылым əлемінде өршіп бара жатқан жалған атаққұмарлық, «қалыптасып үлгерген жаппай тойқұмарлық, астамшылық, ысырапшылдық», «еңбек тұрғысынан өзара бəсекелестікке түсудің ойымызға келе бермейтіні», бүгінгі өскелең ұрпақтың бұрынғылардың өнегесінен сабақ алмайтыны осының бəрі, сайып келгенде, құндылықтардың құлдырауына, «жеңілдің астымен,

іс-əрекеттерді ғана өміріне айнымас серік еткен, өшпес өнеге, өзіндік із қалдырған абзал ағалар ойға оралады. Бəйкен Əшімов, Қаратай Тұрысов, Мақтай Сағдиев, Сағидолла Құбашев, Өзбекəлі Жəнібеков, Михаил Есенəлиев сияқты еліміздің өркендеп дамуына өлшеусіз үлес қосқан тағы басқа да ағаларды артынан ерген кейінгі інілері əлі күнге дейін сағынышпен еске алып отырамыз. Өйткені, олардың бəрі еліміздің бүгіні мен болашағын қалыптастыру үшін ерен еңбек сіңірген, өздері де ұлттық тəрбиенің қайнар бұлағынан қанып сімірген, дүйім елді соңынан ертіп, көптің көңілінен шыға білген көрнекті тұлғалар. Əсіресе, қандай үлкен қызметтер атқарса да атамыз қазақтың «ұлық болсаң, кішік бол» деген қағидасын берік ұстанған, қашан көрсең де бір қалыптан аспаған, өзінің айтар ойын байсалды түрде жеткізе білген, сабырлы мінезімен көпшіліктің сый-құрметіне

арасынан ауыл əкімінен бастап вице-министр, министрге дейінгі, сержанттан генералға дейінгі, аудандық деңгейдегі судьядан Жоғарғы Сот судьясына дейінгі лауазымды адамдарды кезіктіруге болады. Солардың ішінде көзге түсетін өзіміздің бауырларымыз. Құдды бір сыбайлас жемқорлық біздің ұлтымызды жаппай жайлап алғандай əсер қалдырады. Əйтсе де, сыбайлас жемқорлық еліміз тəуелсіздік алғаннан кейін ғана өршіп кетті деп есептейтін болсақ, түбірінен қателескен болар едік. Əлемнің түкпір-түкпіріндегі кез келген елде жемқорлықтың болып келгені, əлі де болып жатқаны өтірік емес. Адамзат өркениетінің тарихы сияқты оның түп-тамыры тым тереңде жатыр. Сыбайлас жемқорлық проблемасы тек дамушы елдердің немесе өтпелі кезеңдегі елдердің ғана проблемасы емес. Мемлекеттік құрылыс бір қоғамдық-саяси формация-

БІТЕУ ЖАРА

Оныѕ симптомдары тоѕмойындыќ, тґрешілдік, жемќорлыќтан аныќ байќалуда Оралбай ƏБДІКƏРІМОВ,

мемлекет жəне қоғам қайраткері.

ауырдың үстімен» ғана жүретін, мамандығының қыр-сырына үңіліп, үйренуге тырыспайтын, таяз ойлы, тоғышар ұрпақ» тəрбиелеуге əкеліп соғатыны арқау-өзек болған. «Құндылықтардың бүгінгі құлдырауы ертеңгі күнге қазылған ормен тең. Болашақта опық жегізбес үшін қоғамда қазіргі қалыптасқан жөнсізжосықсыз мінез-құлықты, зиянды əрекеттерді жою жолында қоғамдық күштерді жұмылдырғанымыз жөн. Халқымыздың болашақта өркениет көшіне ілесіп, ілгері дамуы үшін өзгені де, өзімізді де сыйлай білетін, ішкісыртқы мəдениетімізді танитын уақыт жеткендей», – деп түйіндейді өз ойын мақала авторы. Иə, жаман əдет дер кезінде оталып отырмаса, қаулай өсіп, кейіннен бой бермей кететін арамшөп іспетті. Осы орайда «Жаста берген тəрбие, жас қайыңды игендей» деген халық даналығы ойға оралады. Өкініштісі сол, көптеген жастардың бойынан бүгінде ұлттық намыс пен ұлағатты көре алмайсың. Мұның өзі ең алдымен отбасындағы тəрбиенің олқылығынан, ел ағасы дерлік лауазымды қызметтер атқаратын, дүйім елге тұлға боларлық азаматтардың азайып бара жатқанынан, ұлттық намыс пен ұлағаттың кемістігінен бе деген ойға қаламын. Мəселен, қызмет бабына байланысты кең-байтақ Қазақстанды көп араладым. Сондай-ақ, еліміздің түкпіртүкпірінен жиі келіп жататын арызшағымдар мен өтініш хаттарды да көп көрдім. Солардың басым көпшілігіне басшы қызметте жүрген лауазымы жоғары адамдардың тоңмойындығы мен төрешілдігі, адам тағдырына атүс ті қарайтындығы, бедірейген безбүй ректігі арқау болады, осындай оғаштықтарға реніш білдіріледі. Мұндай теріс қылықтарға жол беретін басшылардың іссапарлар барысында кезігіп қалатынын өзім де байқап келемін. Осындай басшыларға дер кезінде тиісінше шара қолданылып, жоғарыда атап өткенімдей, арамшөп сияқты жайлап алған жаман əдеттердің түп-тамырына түбегейлі балта шабылып жатса, əлі де көптеген келеңсіздіктерден арылып, жақсылыққа қарай бетбұрыс жасауға болар еді. Өкініштісі сол, алғашқы келген күнінен бастап тек қана қазына қаржысын қымқыруды ойлап əрекет ететін, кадрларды қарым-қабілетіне қарай емес, керісінше, жершілдік, тамыртаныстық, парақорлық тұрғысынан өзіне сай келетін сыбайластарды таңдайтын басшылардың барған сайын көбеймесе, азаймай отырғаны, жергілікті, аудан, облыс əкімдерінен бастап, министрлерге дейінгі лауазымды басшылардың мыңдап емес, миллиондап жеп кетіп жатқаны жəне осының бəрі тиісті мемлекеттік органдарда дер кезінде емес, болары болып, бояуы сіңгеннен кейін кешеуілдеп барып анықталатыны қынжылтады. Ал Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың Жарлығымен қабылданған Мем лекеттік қызметшілердің «Ар-намыс» кодексінде «Азаматтармен жəне заңды тұлғалармен қарым-қатынас тарда мемлекеттік қызметші қарапайымдылық танытуға, өзінің лауазымдық жағдайын, соның ішінде көлік, сервис жəне өзге де қызметтерді алу кезінде бас көрсетпеуге жəне пайдаланбауға, өзінің іс-əрекеттерімен жəне шешімдерімен қоғам тарапынан негізді сынға ұшырамауға, өтініштерді қарау кезінде төрешілдік пен сөзбұйдаға салмауға тиіс» еке ні тайға таңба басқандай айқын айтылған. Осы орайда, тек жағымды

бөленген Бəйкен аға Əшімовтің өнегесі мені қатты қызықтыратын. Осы аталған азаматтардың қайсы болсын ұлты үшін қыруар қажыр-қайрат жұмсап, ұланғайыр еңбек сіңірген, ғаламтордағы небір анайы көріністерден бас алмай, өздері де анайылық пен қатыгездікке, енжарлық пен бойкүйездікке бой ұрып бара жатқан кейінгі жастарға үлгі етіп ұсынуға əбден болатын ұлағатты тұлғалар, көрнекті мемлекет жəне қоғам қайраткерлері. Бұл ретте ата-бабаларымыз сан ғасыр бойы армандаған, тағдыр сыйындай болып қол жеткізілген тəуелсіздік тұғырының биік те берік болуы үшін еліміздің қай азаматында, əсіресе, мемлекеттік қызметшілердің бойында, ең алдымен, ұлттық намыс болуға жəне ол кімді болсын үнемі қамшылап, игі істерге жетелеуге тиіс деп ойлаймын. Бұл ел үшін, атамекен жер үшін, жарқын болашақ үшін, ең бастысы, жоғарыда атап өткенімдей, тəуелсіздігімізді сақтап қалу үшін, нарықтық қатынастарға біржола бет бұрған қоғамымыздың қарыштап алға басуы үшін өте қажет. Жалпы, ұлттық намыс дегеніміз ауқымы кең ұғым. Ол, ең алдымен, отбасында ананың сүтімен, əкенің өнегесімен, үйелмендік тəрбие тағылымымен баланың бойына тарайды. Қаршадайынан ана тілінің қадір-қасиетін сезініп жəне бойына сіңіріп өскен жастардың ұлтжанды да ұлағатты, елжанды болып келетіні байқалып жүр. Сондықтан да, біз Төрегелді Шарманов ағамыздың мақаласында орынды аталып өтілген, бос даңғазалыққа бой алдырған тойшыл ұрпақты емес, қай мəселеге болсын тəуелсіздік тұғырын биіктете түсу, елімізді жаңа белестерге көтеру мүддесі тұрғысынан қарайтын, үлкенге құрмет, кішіге ізет білдіретін, аталы сөзге тоқтайтын, ішімдікке, жеңіл жүріске, нашақорлыққа салынбайтын ойшыл ұрпақты қалыптастыруға тиіспіз. Ең бастысы, Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған былтырғы Жолдауында орынды атап өтілгеніндей, «Тəуелсіздікке қол жеткізгеннен гөрі оны ұстап тұру əлдеқайда қиын» екенін түсіне білетін білімді де білікті, елжанды ұрпақты тəрбиелеп қалыптастыруға бар жан-тəнімізбен атсалысуымыз керек. Қазақ əдебиеті алыптарының бірі, заманымыздың заңғар жазушысы Мұхтар Əуезов те өз кезегінде «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деп бекер айтпаса керек. Осы бір ұлағатты сөздің астарында көп жайлар бар. Бесігіңді түзе дегені, бала тəрбиесіне мықтап көңіл бөл дегені ғой. Өкініштісі сол, біздің болашағымыз – балаларды тəрбиелеу барысында, жоғары оқу орындарын былай қойғанда жалпы білім беретін мектептердің өзінде көптеген келеңсіздіктердің бар екенін жасыра аламыз ба? Осы тұрғыдан келгенде Төрегелді Шарманов ағамыз жаны күйзелгендіктен жұртшылыққа жария етіп отырған оғаштықтарға, қоғам дық санада орын алған кереғарлықтарға, ғылым саласындағы жал ған атаққұмарлыққа, сондай-ақ, ысырапшылдық пен даңғазалыққа əкеп соғатын тойқұмарлыққа, əрине, жол бермегеніміз жөн. Осы орайда, жалған атаққұмарлық сияқты тəуелсіз еліміз дің алға басуына көп кедергі келтіріп, əсіресе, кейінгі жастарға теріс өнеге көрсетіп отырған сыбайлас жемқорлықтың елімізді жайлап алған жегі құрт екенін атап өткім келеді. Бүгінде газет беттерінен, теледидар хабарларынан сыбайлас жемқорлық қылмыс фактілері туралы хабарлардың жиі берілетіні байқалады. Ал мемлекеттік қызметпен мүлдем сыйыспайтын мұндай сорақылықтарға жол бергендер

дан екіншісіне ауысқанда сыбайлас жемқорлық құбылысының орын алатыны байқалып қалады. Бұл ретте сыбайлас жемқорлық көріністер қазақ халқының мəдениетінің ешқашан құрамдас бөлігі болмағанын айтқым келеді. Əсіресе, халқымыздың əдет-ғұрпында, салт-дəстүрінде алаяқтық, айтқан сөзде тұрмаушылық, жебірлік элементтері орын алған емес. Жең ұшынан жалғасқан жебірлік пен парақорлыққа адамдар əрқашан жаратпай қараған. Мəселен, заңдар жиынтығы болып саналатын «Жеті жарғыны» талдап көрсеңіз, одан парақорлық үшін жаза тағайындау туралы бапты кезіктіре алмайсыз. Кісі өлтіргені, ұрлық, қарақшылық жасағаны, əйелді зорлағаны үшін қатаң жаза тағайындау туралы баптар бар. Ал жемқорлыққа жатқызуға болатын жоғарыда айтылған қылмыстар үшін жазалайтын баптар

Амал не, беті ашылған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың басым көпшілігі əлі де болсын ішкі істер органдары, бұрынғы салық полициясы, прокуратура мен сот қызметкерлерінің үлесіне тиеді. Азаматтар тарапынан да негізінен облыстық жəне қалалық ұйымдардың, ішкі істер, сот, əділет, прокуратура органдарының, қалалық жəне аудандық əкімдердің, шаруашылық жүргізуші субъектілердің құқыққа қайшы келетін іс-əрекеттеріне, мемлекеттік қызметшілердің сыбайлас жемқорлыққа жол беріп отырғанына арыз-шағым жиі айтылады. Жəне тексеру барысында бұл арыз-шағымдарда көрсетілген сорақылықтардың анықталып жататынын қынжыла отырып мəлім етуге тура келеді. Кешегі тоталитарлық кезеңнен қалған мұраны еңсерудегі қиындық-

Сурет happy-school.ru сайтынан алынды.

жоқ. Демек, жемқорлық – біздің атабабаларымыздың кейінгі ұрпақтарына қалдырған мұрасы емес. 1998 жылғы 11 қарашада Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес комиссиясының төрағасы болып тағайындалғаннан бері халықаралық қоғамдастықтың өзін қатты алаңдатып отырған осы бір өзекті мəселемен үзбей айналысып келе жатырмын. Əсіресе, билік органдарының жемқорлық дертіне шалдығуы еліміздің экономикалық жəне əлеуметтік тұрғыдан əлсіреуіне, жалпы, қоғамдағы қылмыс деңгейінің өршіп кетуіне əкеліп соғатынын, соның салдарынан азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының тиісінше қорғалуына сенімнің жоғалатынын, сондықтан да жемқорлықтың алдын алу көп жағдайда мемлекеттік органдардағы лауазымды тұлғалардың шешімдер қабылдау барысындағы əділдігіне байланысты болатынын айтудан əсте жалыққан емеспін.

тар жəне, ең алдымен, биліктің бақылаусыздықтан баяулауы, мемлекеттік қызметшілерге лайықты жағдайлар жасауды қамтамасыз етуге мемлекеттің қабілетсіздігі, заңнаманың жетілдірілмеуі, салықтық қысымның күшейе түсуі – міне, осының бəрі сыбай лас жемқорлықты туындататын себептер болып табылады. Мəселен, кəсіпкерге тым ауыр түсетін салықтарды төлегеннен гөрі, салық инспекторына пара бергеннің тиімді екені белгілі ғой. Билік институтының тиімсіздігі адалниетті меншік иелерін қорғауға қабілетсіздігінен айқын білінеді. Сот шешімдерінің орындалмауынан сот жүйесінің босаңдығы байқалады. Өкінішке қарай, адамдарды жеріне, аймағына, руына қарай алалап қарайтын, ебін тауып екі емес, пəлен мың-миллион, миллиардтап асайтын басшылардың дерті асқына түспесе, əлі де азайған жоқ. Мұндай басшылар

Қазақстанның Үндістандағы елшісі Болат Сəрсенбаев «Джамаат-у-Шабаб-е-Ислам» атты мұсылман ұйымының президенті Сальман əл-Хусейни ан-Надвимен кездесу үшін Лакнау қаласына (Уттар-Прадеш штаты) сапармен барды. Ал ол Мумбай қаласында Заратуштраның мəдени мұрасы бүкілəлемдік кеңесінің президенті, Діни көшбасшылар кеңесінің мүшесі Хоми Буржор Дхаллмен кездесті. Бұл сапарлардың басты мақсаты аталған діни адамдарға Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшылары съезі Хатшылығының басшысы, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жолдаған V съезге шақыру қағазын тапсыру болды. Үндістанның Ислам мен Зороастризмнің құрметті өкілдері үстіміздегі жылғы 10-11 маусымда Астанада өтетін съезд жұмысына қатысатындарын растады. бір командамен жұмыс істейміз деген сыңаржақ қағиданы желеу етіп, өз қарамағына тек жоғарыда аталған өлшемдерге, жемқорлық мүдделері тұрғысынан өздеріне сай келетін жақын адамдарды ғана жұмысқа қабылдаудан тынар емес. Ал қабылданған адамның біліктілігі, адамгершілік қасиеттері жəне ең бастысы, мұның ақыры неге апарып соғатыны жершілдік дертіне шалдыққан жемқор басшыларды еш толғандырмайтын сыңайлы. Сонда осындай сорақылықтарға жол беретін қызметкерлер аттестаттау комиссияларынан өтпеген бе деген ойға қаласың. Егер өткен болса, сол аттестаттау комиссиясының басшылары неге жауапқа тартылмайды? Демек, бұл шараның да формальді түрде өткізілетін болғаны ғой. Бұл ретте халқымыздың ойшыл ақыны, данышпан Абайдың «Өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ, бес дұшпаның білсеңіз», деген аталы сөздерін əрқашан еске алып, мұндай əрекеттерге бармауымыз керек. Сонымен бірге, «Талап, еңбек, терең ой, қанағат рақым ойлап қой, бес асыл іс көнсеңіз» деп кейінгі ұрпақтарына айтып кеткен бес ұлағатты істі мүлтіксіз орындауға барынша талпынғанымыз абзал. Қазақстандық ұлттық рухтың басты қайнар көзі ортақ рухани адамгершілік құндылықтар негізіндегі халық бірлігі екенін, адамдардың «талғамсыздықтың, «менттер», қылмыстар туралы көпірген сериалдардың, тұтынушылық, ойын-сауық жəне тағы сын-тағылар сияқтылардың көптігінен» шарша ғанын, бұл ретте жалпы ұлт тық құндылық тар ды нығай туға бас тай тын күш ретінде біздің интеллигенциямыздың рөлі зор екенін Елбасы Н.Ə.Назарбаев таяуда ғана өткен Қазақстан хал қы Ассамблеясы ның XXII сессиясында сөйлеген сөзінде тағы да айтып өтті. ...Барлық елдер бəріне ортақ бір проблемамен бетпе-бет келіп отыр. Ол аса ауқымды ақпарат тасқынын аударып үлгермеу мəселесі. Əлемдегі техникалық ақпараттардың 70 пайызы – ағылшын тілінде. Электронды тасымал құралдарындағы ақпараттың 80 пайызы – ағылшынша. Жапон, қытай, орыс, француз, араб, түрік жəне басқа да тілдерді қоса алғандағы өзге тілдердің үлесі небəрі 20 пайыз. Осы тілдерді ғана білетін адамдардың ақпаратқа қол жеткізу мүмкіндігі барынша шектеулі. Бұл айырмашылықты еңсермеу тіптен мүмкін емес, деді Елбасы. Осы тұрғыдан келгенде, білімі бар жастарға көбірек сенім арту қажет деп ойлаймын. Əсіресе, «Болашақ» бағдарламасы бойынша жəне өз еркімен оқып, шетелдердің тəжірибесінен үйреніп келген жас кадрларды қызмет бабы бойынша көбірек көтерген жөн сияқты. Бір атап өтерлігі сол, «Болашақ» бағдарламасы бойынша оқып, елге оралған, бүгінде əр салада жұмыс істеп жүрген жастардың арасында сыбайлас жемқорлық, қылмыс жасау фактілері жоқ екені қуантады. Егер қалыптасып қалған орта, арам ойлы «ағалары» бұзбаса, болашақта жемқорлыққа батыл қарсы тұратындар солар болады деп үміттенемін. «Ашынғаннан шығады ащы даусым» демекші, Төрегелді ағамыз айтқан жəне басқа да сорақылық атаулыны жою – бүгінгі күннің ең басты міндеті деп білемін. Олай болса, ең асыл қазынамыз – тəуелсіздік тұғырының берік болуы үшін, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұл тан Назарбаев алға қойған бес инс титуттық реформаларды ойда ғыдай жүзеге асыру үшін жоғарыда аталған жөнсіздіктерді, қоғамымыздың ілгері дамуы үшін кедергі келтіріп отырған келеңсіздіктерді жоюға батыл бетбұрыс жасап, жалпы адами құндылықтардың көздің қарашығындай сақталуын қамтамасыз етуіміз қажет. Елбасымыз елді жаңғыртудың 100 нақты қадамын ұсынды. Сол 100 қадамның өн бойында адамның адам атын сақтап қалатын құндылықтарды қастерлеудің тетіктері алтын арқау болып өріліп жатыр. Бұл қуантады, үміттендіреді, сенім береді.

«Егемен-ақпарат».

Румыния кґрмеге ќатысатынын растады Қазақстанның Румыниядағы елшісі Дəулет Батырашев Румыния Сыртқы істер министр лігінің Бас директоры, «ЭКСПО» мəселелері жөніндегі комиссары Джеорджиан Герваси мен кездесіп, оның назарына ЭКСПО-2017 көрмесінің тұсаукесерін ұсынды. Кездесудің соңында Румыния Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесіне қатысатынын ресми түрде растады. Дж. Герваси Румыния Халықаралық көрмелер бюросының қалаушы-мүшесі ретінде халықаралық көрмелердің тұжырымдамасы мен мағынасын қолдап, Қазақстанның халықаралық көрмелер дамуына қосатын зор үлесін жоғары бағалайтынын атап өтті. Оның пікірінше, Астана қаласында ЭКСПО-2017 көрмесін ұйымдастыру XXI ғасырдың негізгі сындарына ең үздік шешім іздеуге бағытталған орасан зор шара болып табылады. Қазақстандық дипломат Румынияның еліміздің халықаралық бастамаларына тұрақты қолдау көрсетіп келе жатқаны үшін ризашылығын білдіріп, оның ЭКСПО-2017ге қатысуы көрменің сəтті өтуіне үлес қосып, халықаралық көрме қозғалысына оң екпін беретіндігін атап өтті. «Егемен-ақпарат».

Мысырда ќўрылєан ќоєамдыќ бірлестік Қазақстанның Каир қаласындағы елшілігінде еліміздің дипломаттары жəне Мысыр қауымдастығы өкілдерінің арасында ҚазақстанМысыр ынтымақтастығын дамыту жолдары туралы пікір алмасу үшін дəстүрлі кездесу өтті. Аталған шараға Мысырдың көрнекті қоғам жəне мемлекет қайраткерлері, сараптамалық жəне ғылыми орталардың, іскер топтардың өкілдері, сондай-ақ, жетекші БАҚ журналистері қатысты. Кездесуде Қазақстан елшісі Берік Арын қонақтарды Қазақстанның ішкі саяси өміріндегі аса маңызды оқиғалармен, атап айтқанда, елімізде жуырда өткен президенттік сайлаудың нəтижелері туралы хабардар етті. Сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту мəселелерін талқылау барысында қатысушыларға Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» Жолдауы мен «Қазақстан2050» Стратегиясын іске асыру шеңберінде Үкіметтің дағдарысқа қарсы жəне ынталандыру шараларын қолға алып жатқандығы, сонымен қатар, Елбасы бастамасымен айқындалған бес институттық реформа туралы ақпарат берілді. Іс-шараға қатысушылар еліміздің мəдениəлеуметтік өміріндегі жаңалықтар мен халықаралық бастамаларына, соның ішінде, алдағы өтетін Əлемдік жəне дəстүрлі діндер көшбасшыларының V съезіне қызығушылық танытты. Олар Қазақстанның тəуелсіздік жылдары қол жеткізген жетістіктерін жоғары бағалап, мұнда Президент Н.Ə. Назарбаевтың орасан зор еңбегі бар екенін атап өтті. Қатысушылар Қазақстан мен Мысыр арасындағы екіжақты қарым-қатынастарды нығайтуды жəне одан əрі дамытуды көздейтін «Қазақстан-Мысыр достығының қауымдастығы» атты қоғамдық бірлестік құру туралы бастама көтеріп, оны бірауыздан қолдады. Қауымдастық төрағалығына «Қызыл теңіз» (Хургада қаласы) провинциясының басшысы А.Абдулла сайланды. Мысыр қоғамының белгілі өкілдері «Əл-Азһардың» жанынан құрылған үнқатысу орталығының төрағасы, Мысырдың бұрынғы Уақыфтар министрі Х.Зақзұқ, «Əл-Азһар» университетінің бұрынғы ректоры, доктор У. Əл-Абди, əр жылдары Мысырдың Қазақстанда елшілері болған Абдалла Əл-Арнуси мен Набила Саляма, «Əл-Ахрам» мен «Əл-Гумхурия» медиа-холдингтерінің жəне өзге де БАҚтардың журналистері, «Рехана Групп» компаниясының басшысы Я.Аббас пен басқа да бірқатар ірі кəсіпкерлер, белгілі қоғам қайраткерлері мен ғалымдар қауымдастықтың құрметті мүшелері болып кірді. «Егемен-ақпарат».


www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

 Есімі елге елеулі

 Мемлекеттік мəселе

Сырт келбеті мен бітім-болмысы бір қарағанда қарапайым көрінгенмен ішкі сарайы сара адамдар болады. Ондайды атам қазақ: «Тегін адам емес», деп сипаттап жатады. Біз білетін Махаң – Мархабат Байғұт та дəл сол айтқан теңеуге пара-пар, нағыз лайық жанның өзі. Өзінше айтқанда, менің мəністеп отырған кейіпкерім – қысы қатал, жазы жұмсақ, табиғаты тамылжыған ақынжазушылар есті тандыра суреттеп, əн-жыры мен əңгімесіне арқау етер тау бөктерінде орналасқан Пістелі деген ауылда 1945 жылы Ұлы Жеңіс мерекесі тұсында дүние есігін ашып, ақжолтай бала атанған перзенттің бірі. Тумысынан туған жердің табиғатын бойына сіңіріп, мінез қалыптастырғаны болашақ жазушының ақберен, ақ жолды таңдаған адал жан екенін көрсетсе керек. Десе де, болашақ жазушының талабы таудай болғанмен, соғыстан кейінгі уақытта халықтың киер киім мен ішер асқа жарымай, күнкөрісі өте қиыншылықпен өткені сол

Талантты туындыгер кездегі ұрпақтың санасынан əлі күнге өшкен жоқ. Тағдырдың бұл талқысынан жеткіншек бала Мархабат та айналып өтпеді. Жұрт тойынып, ел еңсесін көтергенше сарытап болған талай жылдар өтті. Сəби шақтан бала шаққа жеткен Махаң мектеп табалдырығын аттап, білімге бас қойды. Оқып, тоқығанын зерделеп, ақ қағаз бетіне шимайлады. Таршылық пен жоқшылықта жүрсе де, оның таудай талабы мен арманы аласармады. Қайта биікке құлаш ұрып, жетсем, уысыма түсірсем деді. Оны қиялдағы арманы алдамапты. Қиналса да жетті, жеткізді. Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген жас маман 1968 жылы өзі туып-өскен өлкенің аудандық «Шамшырақ» газетіне қызметке келді. Еңбек жолын корректорлықтан бастап, аудармашы, бөлім меңгерушісі болып, 1974 жылға дейін еңбек тəжірибесінен өтті. 1974-1984 жылдары облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінде аудармашы, тілші, аға тілші, бөлім меңгерушісі болып қызмет етті. Журналистік салада еңбек ете жүріп, қоғамдағы қасыған жерге дөп тиетін мақалаларымен танылған елгезек журналист əкімшілік қызметке шақырылып, 1984-1985 жылдары облыстық партия комитеті насихат жəне үгіт бөлімінің нұсқаушысы, одан

кейін Қазақстан Жазушылар одағы Шымкент облысаралық бөлімшесінің жетекшісі қызметіне тағайындалды. Журналист, жазушы деген атқа жетіп, арманына құлаш ұрған жетпісінші жылдары болашақ қаламгердің талай түнді ұйқысыз өткеріп, тырнақалды туындыларын тербетіп, жарыққа шығара бастағанына сол кездегі əдебиет сүйер қауым куə. Жазушылыққа төселіп, «Сырбұлақ», «Интернаттың баласы», «Нəуірзек», «Шілде», «Ауыл əңгімелері», «Алмағайып», «Дауыстың түсі», «Қорғансыз жүрек», «Машаттағы махаббат», «Əдебиет пəнінің періштесі», «Ақпандағы мысықтар», «Аңсар», «Қозапая», «Салқын масақ», «Оқу залы», «Ақтолғай», «Сағыныш саздары», «Бұла бұлақ», тағы басқа да жарық көрген прозалық жəне публицистикалық кітаптары Махаңды қарапайым қаламгерден үлкен жазушылыққа жеткізді. Оңтүстік Қазақстан облысы əкімінің «Бауырмал» сыйлығының, халықаралық «Алаш» сыйлығының иегері атанып, кеудесіне «Құрмет», «Парасат» ордендерін тақты. Қазақстанның Құрметті журналисі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атануы соның дəлелі болса керек. Мархабат Байғұт жазушы ғана емес, ұлтының тілін, ділін, дінін қорғап, қолпаштайтын жанашыры да. Мен бұл арада Махаңның мемлекеттік тіл саясатын орнықтыруға сіңірген еңбектерін ерекше атап өткім келеді. Тіл басқармасында басшылық еткен 1993-1998 жылдары, облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқарманың бастығы болған кездері тілдер қызметі мен

9

дамуының жүзеге асуына ыждағаттылықпен еңбек сіңіргенін, ана тіліміздің шұбарланып кетпеуіне өзіндік соны үлесін қосқанын көріп, білдік. Жан-жақтылығымен танылған Махаң жазушылығымен қатар, ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі, облыстық ақпарат жəне қоғамдық келісім басқармасының басшысы қызметтерінде де айрықша елеулі еңбек өрнегін көрсеткен тұлға ретінде танылды. Асқар Исабекұлы Мырзахметов облысқа əкім болып тағайындалған тұста халықпен ең алғашқы кездесуін қасиетті Түркістан қаласында «Ырыс алды – ынтымақ» жиынынан бастады. Бұл шараны Махаң өзі басқарып жүргізіп, кейіннен «Ырыс алды – ынтымақ» форум дəрежесіне көтеріліп, өңірдегі атқарушы хатшылығы Мархабат Байғұтқа жүктелді. Бұдан бұрын да көптеген халықаралық, республикалық, облысаралық, облыстық қоғамдық-саяси, мəдени жəне əдеби, журналистік іс-шара басқосуларды ұйымдастырумен қоғамдық жұмыстың қызқыз қайнаған ортасында жүретін Махаң «Ұлысымның ұйытқысы – Оңтүстік» деген тамаша жиындардың өтуіне мұрындық болып, елімізге белгілі ірі тұлғаларымыз, ақынжазушылар, мемлекет, қоғам қайраткерлері, ғалымдар, ел құрметтеген жақсылар мен жайсаңдар шақырылған кездесулерде сан

қырлы сауалдары мен сырлы сұхбаттың көрігін қыздырып, жұртшылықты тəнті еткенін бүгінге дейін қауым көрді, біледі де. Көрнекті жазушы, танымал журналистпублицист Мархабат Байғұт – республикалық, облыстық басылымдарда небір маңызды, өткір мəселелерді көтеріп, Тəуелсіздікті, Елбасымыздың сарабдал саясатын, бірлік пен ынтымақты жан-жақты да терең насихаттап жүрген қаламгер. Облыстың жəне республиканың қоғамдық өміріне белсене араласады. Елге белгілі азаматтың қоғамдық істерге белсене араласуына Елбасының қолдауы да үлкен дем бергендей. Мемлекет басшысы облысқа келген сапары кезінде, Астанада өтетін іс-шара барысында облыстың бетке ұстар елжанды азаматы, жоқтаушысы, қолдаушысы ретінде Мархабат Байғұтпен ел тіршілігі, облыс тынысы жөнінде сұхбат құрып, дидарласатыны бар. Əр жылы еңбегін ескерусіз қалдырмай сыйлыққа ұсынып, құттықтау хатын жолдауының өзі қоғам қайраткері Махаңдай қаламгердің биіктігі мен ұлтжандығы десек, артық айтпағандығымыз болар. Өз басым Махаңның əр жылдары жарық көрген шығармаларының қолыма түскенін қызыға ден қойып оқитыным бар. Шығармаларынан ел мен жерге, табиғатқа, туған жерге деген шексіз махаббатын, жарға, достарға, ұл мен қызға деген риясыз ықылас пен адам болмысының тұңғиығына қаймықпай бойлаған жетелі ой мен зерделі де зейінді, жаңа заман жəне оның алуан түрлі адамдары туралы тың да тосын ізденістерден, өмірдің

өз өрнектерінен туындаған дүниелерді жолықтырасыз. Тіпті, бүгінгі уақыттың уызы мен уыты да, əкімдік жүйенің там-тұм талдамасына дейін кезіктіресіз. «Ақтолғай» шығармасындағы Ақтолғай жазушының өзі айтқандай ол – шағын ғана өнерлі шығарма. Тұспал туынды. Қып-қысқа əн. Сағынышты саз. Мұңды əуен. Нақышқа толы наз. Үзілмейтін жұмбағы жүз қабат, үміт мəнісі мың қабат махаббатқа пара-пар дүниені суреттеп көрсету. Бұл жазушының шеберлігі мен тапқырлығын білдірсе керек. Жазушының «Машаттағы махаббат» əңгімесін алып қарасаңыз, қарапайым мектеп мұғалімі мен тұрмыс құрмаған бойжеткеннің арасында туындаған шынайы махаббатты əдемі өрнегімен бейнелей келіп, бес баласы бар отбасылы ер-азаматтың қиналса да, кеш жолыққан сүйген жанға балалары үшін махаббат құрбанына айнала алмағандығын, ал бойжеткен Ш.Айтматовтың «Боранды бекет» шығармасындағы Раймолда мен Бегімайдың арасындағы ұлы махаббаты сияқты өзі құрбандыққа шалынып, өзінен жиырма алты жас үлкен кісімен тұрмыс құрғанын анық та ашына жазылғаны көрініп-ақ тұр. Əңгімені оқи отырып, махаббат деген ұлы сезім бар екенін, ол жас талғамайтынын сезініп, түйсінесің. Ал өткен жылы жарық көрген «Күнгей көңіл» кітабында «Сəби күлкісі сақталған кісі» тақырыбы Елбасымыз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың облысқа келген сəтіндегі кездесу кезінде, қайсыбір өзге де іс-шара барысында елмен дидарласу сəтіндегі риясыз сəби қалпы сақталған сүт күлкі, уыз күлкісін əдемі суреттеген. Елбасының ерендігін ертегідегідей əңгімелеген қаламгердің жазғанын оқи отырып, өзінің де елеусіз жан емес екенін аңғарасыз. Сондай-ақ, бұл кітабында Қазақстанның түкпір-түкпірінде еңбектің көзін тауып, көрігін қыздырып жүрген кəсіпкер қыз-келіншектер: шымкенттік жол маманы Рəшкүл Оспаналиева, Жамбыл облысынан гүл өсіру маманы Жұмакүл Омарова, Қызылорда облысынан наубайхана шебері Бақыт Аяғанова турасында жазған шығармалары енгізілген. Сонымен қатар, қазақ жұртының маңдайына біткен ұлқыздары жайында терең толғаныстарын тізбелеген. Ел-жұртын көзінен де, көңілінен де таса қылмай, мақтануға, құрметтеуге тұрарлық жақсылықтарын паш етуі Махаңдай суреткердің көрегендігі, ақжүректілігі деп танығанымыз жөн. Мархабат Байғұттың қаламгерлігінің құнды бір қыры – публицистикасы. Бұл қасиеті бұрынғы журналистік жұмысында да танылған дегенімізбен, оның еліміздің бас газетінде – «Егемен Қазақстанда» жұмыс істеген соңғы жылдарында бөлекше жарқырап көрінгені анық. Махаңның «Егемендегі» дүниелерін жұрт күтіп жүретін, іздеп оқитын. Қазір де солай. Тікелей тілшілік міндетін атқармағанымен, оның терең ойға құрылған, құнарлы тілмен өрілген мақалалары ауықауық жарияланып, ел-жұртын қуантып тұрады. Осындай жақсы істерін айта отырып, əрбір жиындарда ел алдындағы сөйлеген сөздері мен қоғамға деген көзқарасынан мен Махаңды жақыннан тани түскендеймін. Халық алдында айтары бар, тыңдатып, сендіре алатын қасиетімен ерекшеленетін Махаңмен бірге соңғы екі жылдан бері облыстың ауыл-аудандарын аралап, «Ата-баба дəстүрі – ұрпаққа аманат» бағдарламасымен халық алдына шығып, ұлт дəстүрі, жастар тəрбиесі, бүгінгі ұрпақтың оқу білімі мен бағыт-бағдары турасында ойымызды ортаға салып, іс-шаралар өткізіп жүрдік. Қарапайым халыққа рухани азық болар, қалың елге ой салар кездесулерде тəлім-тəрбиелілік өткір сөздері шын мəнінде оның шешендігін, парасаттылығы мен мəдениеттілігін, шыншылдығы мен адалдығын дəлелдей түскен еді. Адам үшін биік адамгершіліктен қастерлі қасиет болушы ма еді? Махаң қаламгерлік, ұйымдастырушылық, бітімгерлік еңбектерімен қоса ауыспалы кезеңнің қандай аумалы-төкпелі тұсында да тұрақтылық, бір сөзділік таныта білді. Жағымпаздық пен жалтақтауға табиғаты қарсы Махаң өзін қайраткер ретінде қатарға қосқан егемендік, тəуелсіздік мұраттарына адал қалпынан бір танған емес. Кейбіреулердің кісі мен кісі, топ пен топ, ел мен ел арасында ши жүгіртіп, сызат түсіретін теріс тіршіліктерінен бойын аулақ салып, өзіне көрсетілген сенімді қомсынбай, азаматтық адамгершілік қасиетімен етер еңбегін ете берді. Осындайлық қасиетімен-ақ елге, жерге сіңімді қызмет етіп, қадірін арттырды. Азаматтығын танытты. Белгілі тұлғаға айналды. Оған дəлел Оңтүстік Қазақстан облысының, Бəйдібек, Түлкібас аудандарының құрметті азаматы атануы. Бұл құрметке лайықты құрметті азамат атағы еліміздің қоғамдық жүйесінің түрлі саласына белсене қатысып, халықтың, келешек ұрпақ арасында мəдениеттілік, парасаттылық, адалдық пен тазалық, отансүйгіштік, тəлім-тəрбиелілік тақырыптарда келелі ойын жеткізіп, ойсанамызға ізгіліктің нұрын сепкенінің нəтижесі екенін мойындауымыз керек. Ақырын жүріп анық басып, жетпіс деген асқаралы асуға алқынбай жеткен əдебиетсүйер халқының сүйікті жазушысы, прозашы əрі публицист Махаң – Мархабат Байғұт шығармашылық белестің қызған шағына жетті. Əлі де бергенінен берері көп, халқына кесіп айтар алмас қылыштай сөзімен пана да, дана болар азаматына қолдау көрсетіп, қызмет етер ел азаматтары жанынан табылып жатса, сөз семсерінің зергерін ғана емес, қазақ атты ұлы халықты қолдағаны деп білер едік. Жеңісбек МƏУЛЕНҚҰЛОВ. экономика ғылымдарының кандидаты, Оңтүстік Қазақстан облыстық ардагерлер кеңесінің төрағасы.

ШЫМКЕНТ.

Еліміздіѕ аумаєында эпизоотиялыќ жаєдай ќандай? Ќазаќстан Республикасыныѕ Ауыл шаруашылыєы вице-министрі Г.ИСАЕВАМЕН əѕгіме – Гүлмира Сұлтанбайқызы, елімізде аса қауіпті мал ауруы індеттеріне қарсы қандай ветеринариялық шаралар жүргізілуде? – Республика аумағында жануарлардың аса қауіпті ауруларын алдын алу мақсатында кешенді ветеринариялық шаралар жүргізіледі. Бірінші – жануарлар мен адамға ортақ ауруларды қоса алғанда, жануарлар ауруларының пайда болуы мен азықтан улануының алдын алу, жануарлардың жəне жануарлардан алынатын өнiмдер мен шикiзаттың, ветеринариялық препараттардың, жемшөп пен жемшөптiк қоспалардың ұсталуының ветеринария саласындағы заңдарының талаптарына сəйкестiгiн қамтамасыз ету мақсатында ветеринариялықсанитариялық тұрғыдан қолайлы аумақта өткiзiледі. Екінші – шектеу iс-шараларын немесе карантиндi қоса алғанда, жануарлардың аса қауiптi жəне экзоотиялық ауруларын жою жəне олардың таралуын алдын алу мақсатымен бақылау аймағын, буферлік аймақты қосқанда, iндет ошағында жəне қолайсыз пунктте жүргізіледі. Осындай жүйелі түрде жүргізілген жұмыстардың нəтижесінде қазіргі таңда республика аумағында аса қауіпті аурулар бойынша эпизоотиялық жағдай тұ рақты. 2013 жылдан бері Қазақстан аумағында аусыл ауруы тіркелген жоқ. Жануарлар дың аса қауіпті аурулары ошақтары санының төмендеуі, ветеринариялық препараттарға қойылатын талапты күшейту, сондай-ақ, «Агробизнес-2020» бағдарламасына сəйкес, халықаралық GMP стандарттар сапасының талаптарына жауап беретін ветеринариялық препараттарды қолдану нəтижесінде мүмкін болды. Сонымен қатар, ветеринария саласындағы ынтымақтастық туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Халықаралық эпизоотиялық бюросы арасында келісімге қол қойылды. Аталған келісімге сəйкес, Орталық Азияның барлық елдері үшін Астана қаласында ХЭБтің Субөңірлік кеңсесі ашылды. Оның басты мақсаты – Орталық Азия елдері мен олармен шекаралас аудандарда аусыл ауруына бақылауды күшейту үшін құзырлы ветеринариялық қызметтердің іс-қимылын үйлестіру болып табылады. Сондай-ақ, вакцина қолданылатын аймақтардағы аусыл ауруына бейім жануарларды вакцинациялаудан өткізуге қажетті 2 млн. еуроны (500 млн. теңге) құрайтын вакцина-банкін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Осы ретте кеңсенің ашылуына жағдай жасағаны жəне ветеринария саласының ХЭБ талаптарына

сəйкес дамуына қолдау көрсеткені үшін ХЭБ-тің бас директоры, доктор Бернард Валла мырза Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаевқа шынайы алғысын білдіріп, дипломатиялық арналар арқылы хат жолдады. – Аталған шараларды тиімді жүзеге асыру неге байланысты? – Ветеринариялық іс-шараларды жүргізу – онымен айналысатын мамандардың біліктілігі мен ветеринариялық кəсіпорындарды материалдық жарақтандыру дең гейіне тікелей байланысты. Осы мақсатта 2013-2014 жылдары рес пуб ликалық бюджеттен жергілікті атқа рушы органдар жаңадан құрылған мемлекеттік ветеринариялық кəсіпорындарды (196 ветеринариялық станса мен 2365 ветеринариялық пункт) материал дық-техникалық жағы нан жаб дықтауға 16,0 млрд. теңге қаржы бөлінді. Бүгінде ветеринариялық кəсіпорындар қарапа йым шприцтен бастап арнайы ав то көлікке дейінгі қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілген. – Алға қойылған міндеттерді жүзеге асыруға маман-кадрлардың дайындық деңгейі толық жауап бере ала ма? – Бүгінгі күні еліміз бойынша жергілікті жерлерде тікелей ветеринариялық алдын алу жəне емдеу жұмыстарымен 11 664 ветеринария маманы айналысады, олардың 4 574-інің жоғары ветеринариялық білімі, 7 090 маманның арнайы кəсіптік ветеринария білімі бар. Атап өту керек, 2012 жылдан бастап ауылдық жерде еңбек ететін ветеринария мамандары да басқа əлеуметтік сала мамандарына көрсетілетін жеңілдіктерге ие болды. – Экзотикалық аурулар шыққан жағдайда, оны жоюдың нақты іс-қимыл жоспары бар ма? – Қазақстан Республикасының аумағына басқа мемлекеттерден жануарлардың жұқпалы жəне экзотикалық ауруларының əкелiнуi мен таралуын алдын алу мақсатында мемлекеттiк ветеринариялық-санитариялық бақылауды жəне қадағалауды жүзеге

асыру үшiн уəкілетті орган – шекара жəне кеден бекеттерінде (автомобиль өткізу пункттерін қоспағанда, Кеден одағының кедендік шекарасымен тұспа-тұс келетін Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы арқылы өткiзу пункттерiнде) уəкілетті орган белгiлеген тəртiппен ветеринариялық бақылау бекеттерiн ұйымдастырды. Ал «Ветеринария саласындағы нормативтік-құқықтық актілерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2014 жылғы 30 қазандағы №7-1/559 бұйрығына сəйкес, жануарлардың экзотикалық ауруларының профилактикасы, диагностикасы жəне жойылуы бюджет қаражаты есебiнен жүзеге асырылады. – Малға жəне мал өнімдеріне ветеринариялық анықтамалар беру тетіктері жеңілдетілді деп естідік. Осы жағын айтып берсеңіз? – 2013 жылдан бастап мал жəне мал өнімдеріне ветеринариялық анықтаманы жергілікті атқарушы органдардың ветеринариялық дəрігерлері мен өндірістік бақылау бөлімшелерінің аттестациядан өткен ветеринариялық дəрігерлері беретін болды. Ветеринариялық анықтаманы қайтарымсыз негізде беру арқылы, оны беру рəсімі жеңілдетілді жəне ол бүкіл республика аумағында жарамды. – Жақында Париж қаласын да өтетін Халықаралық эпизоотиялық бюросының жиынына қазақстандық делегация да қатысқалы отыр... – 2014 жылдың 15 тамызында Қазақстанның ветеринариялық қызметі эпизоотиялық ахуалдың тұрақтылығы негізінде, аусыл ауруы бойынша 5 облысқа вакцинация қолданылатын жəне 9 облысқа вакцина қолданбайтын қолайлы ел мəртебесін алу үшін ХЭБ-ға екі тапсырыс берді. Ал үстіміздегі жылдың қаңтар айында ХЭБ өкілі Дэвид Джеймс Патонн Қазақстанға келіп, Жамбыл облысының ветеринариялық ұйымдарының жұмысымен танысқан еді. 2015 жылдың 24-29 мамыры аралығында Париж қаласында ХЭБ-ке мүше 180 мемлекет пен бақылаушылардың қатысуымен ХЭБ Бүкілəлемдік делегаттары ассамблеясының кезекті 83-ші бас сессиясы өтеді. Аталған шара шеңберінде салтанатты түрде Қазақстанның 9 облысын (Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Батыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай, Қарағанды, Атырау, Ақтөбе) вакцина қолданбайтын аусылдан таза ел мəртебесін тану туралы сертификат табыс етіледі деп күтілуде. Əңгімелескен Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жақында Ұлан-Батырда Қазақстанның Моңғолиядағы елшілігі Моңғолия Ғылым академиясының жанындағы Халықаралық қатынастар институтымен бірлесе отырып, «Қазақ хандығына – 550 жыл: Қазақстан-Моңғолия тарихының өзекті мəселелері» тақырыбында дөңгелек үстел ұйымдастырды.

Айтулы дата Ўлан-Батырда аталды Шара барысында Қазақ хандығының құрылуы тарихының негізгі аспектілері талқыланып, Қазақстан мен Моңғолия мемлекеттерінің даму тарихы, сондайақ, болашақ ұрпақ үшін ұлттық бірлікті сақтау мəселелері туралы пікір алмасылды. Дөңгелек үстел жұмысына əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғалымдары, тарих ғылымдарының докторлары, профессорлар Тоқтамыс Жұмағұлов пен Гүлнар Меңдіқұлова, Моңғолияның ғылымизерттеу мекемелері, сондай-ақ, жергілікті БАҚ өкілдері қатысты. Қазақстанның Моңғолиядағы елшісі Қалыбек Қобландин шараның мемлекеттер тарихын тереңірек зерттеудегі алар орнына тоқталып, түркі-моңғол империясы, Алтын Орда, қазақ-моңғол тарихи сабақтастығын таратып айтты.

Моңғолия Ғылым академиясының жанындағы Халықаралық қатынастар институтының директоры Ж.Баясах аталған шаралардың ұйымдастырылуы қазақ тарихы, жалпы моңғол-қазақ тарихының дамуы туралы түсінікті кеңейтетіндігіне тоқталды. Оның пікірінше, бұл шаралар екі ел арасындағы гуманитарлықмəдени салалардағы қарымқаты настардың ілгерілеуіне оң ықпалын тигізбек. Моңғолия Мемлекеттік Ұлы Хуралы (парламент) депутаты Ағыпарын Бəкей Қазақ хандығының 550 жылдығы аясындағы шараның маңыздылығына тоқтала келе, тарихы тереңнен басталатын моңғол-қазақ қоғамы қатынастары қазіргі таңда берік экономикалық, ғылыми, мəдени жəне рухани байланыстарының тұрақты

түрде дамуда екендігін жеткізді. Тарих ғылымдарының докторы Оохной Батсайханның қазақтың біртуар ұлы, партия жəне мемлекет қайраткері Тұрар Рысқұлов туралы білдірген пікірі қатысушылардың назарын өзіне аударды. Моңғол ғалымы Т.Рысқұловтың бастамасымен Моңғолия астанасының ҰланБатыр (аудармасы «Қызыл батыр») деп аталғанына назар аудара отырып, Моңғолия мемлекеті тарихындағы оның алар рөліне жоғары баға берді. Дөңгелек үстел нəтижесінде екі ел ғылыми топ өкілдері шараның Қазақстан мен Моңғолия тарихының өзекті мəселелерін талқылауда пайдалы алаң болғандығы туралы ортақ пікірге келді. Аталған сындарлы жəне жанжақты талдаулар мемлекеттер арасындағы достық пен өзара сенім негізіндегі қарым-қатынастардың одан əрі ілгерілеп, дамуына игі ықпалын тигізетіндігі туралы қорытынды жасалды. «Егемен-ақпарат».


10

Өткен жылдар беттері парақталып, жылдар кейін шегінгенімен, оның көкжиегі бүгінімізбен, болашағымызбен тығыз байланысты. Өйткені, «Өткенсіз – бүгін жоқ, бү гін сіз – ертең жоқ», «Тарихы жоқтың болашағы жоқ» дейді дана халқымыз. Иə, бүгінде тəуелсіз еліміздің ауызбіршілігін сақтауға ұйытқы болған қарияларымыз – біздің асыл қазынамыз, тірі тарихымыз. Олар өздері бейнетін де, зейнетін де көрген соңғы жүз жылдың басты оқиғаларының ңағыз куəгерлері. Сон дықтан да, олардың кешегі жəне бүгінгі, ертеңгі болашақ жайлы, адамдық құндылықтар туралы өміршең ой толғамдары, ұлымызды ұлағатты, қызымызды əдепті етіп өсіру жолындағы аналық, аталық жанашыр лебіздері баршамыз үшін зор ғанибет. Кешегі ата дəстүріміз бен бүгінгі заман талаптарын өзара үйлестіре отырып, балаларын, немерелерін тəрбиелеу барысында адамгершілік пен мейірімділіктің ғажайып үлгілерін көрсетіп, көненің көзіндей тəрбиеге толы тағылымымен айналасына үлгі болған, ел үшін, жер үшін қан майданда ерлік көрсеткен жандардың бірі Шолпанқұл Қарашев ата туралы сыр шерткім келеді. Ол кісі 1925 жылы 20 мамырда дүниеге келген. Қарапайым отбасынан шыққан Шолпанқұл атаның жастық шағы соғыс жылдарына тұспа-тұс келді. Сол кезде небəрі 18 жастағы өрімдей жас жігіт Іле аудандық əскери комиссариатынан шақыру қағазын алып, 1943 жылы қан майданға аттанады. Ұлы Отан соғысында №205 атқыштар полкінд е бөлімше

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ЕРЛІГІ ӨШПЕС ЕР ҚЫМБАТ

Артында ґшпес із ќалдырєан

командирі, кіші сержант шенінде II Украина майданында соғысқа кіреді. Батыс Украинаны фашистерден азат етуге қатысқан. Сол жолда талай қиыншылықты бастан кешірген бұлардың полкі жау қоршауында қалады. Қоршаудағы əскерде тамақ та таусылады. Басынан өткен қиыншылықтарға қарамастан, аш-жа лаңаш жүріп, қоршауды бұзып, тұрақты армияға қосылды. Сол Батыс Украинада Елтушки деген деревняны азат ету кезінде оң аяғынан ауыр жарақатпен қоса контузия алып, дəрігерлердің талабы бойынша майданнан Жетіген ауылына қайтқан.

Майданнан алған ауыр жарақатына қарамастан, 40 жыл теміржол шы болып жұмыс істеген. Еңбекте озат болғандығын əйгілеп, Темір жол министрлігінің Құрмет тақтасында үзбей суреті ілініп тұратын. Шолпанқұл атамыз Ұлы Отан соғысына қатысқаны үшін көптеген медаль, орденмен марапатталған. Бірінші-екінші дəрежелі «Отан соғысы» орденімен, екі мəрте «Ерлігі үшін» медалімен, Жеңістің 20, 30, 40 жылдығына арналған мерейтойлық медальдармен марапатталған. 1959 жылы Жетіген ауылдық

округінде депутат болып сайланған. Жары Күлшара Əлменбетова екеуі 10 бала тəрбиелеп, өсірген. Күлшара апа да Ұлы Отан соғысында тылда аянбай еңбек етіп, «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған. Қазіргі уақытта үлкен ұлы Болат – отставкадағы офицер. Тасболат «СК Базис» компаниясының бас директоры, Мұрат осы компанияда бригадир болып еңбек етеді. Əкесінің жолын қуып, теміржолшы болған Бекболат 2012 жылы желтоқсан айында аяқ астынан дүние салды. Талғат, Қайрат, Самат деген ұлдары құрылыс саласында, қарашаңырақ иесі Кенжебек – жеке кəсіпкер. Екі қыздың үлкені Батиха – зейнеткер. Əлия ЖҚТ «Алматы газ тармағында» қызмет етеді. Осыншама ақылдарына көркі сай тəрбиелі балаларды өсірген атамыз бен апамыз 54 жыл тату-тəтті бірге өмір сүрген. 24 немере сүйіп, өмірден озған. Екеуі де абыройлы, елге сыйлы, өте еңбекқор, адал жандар еді. Қарашевтар отбасының ерекшелігі: артында қалған ұл, қыздары қазіргі уақытқа дейін Ұлы Жеңіс күнін аса құрметпен атап өтетіні жəне барлығы қарашаңыраққа жиналып, əке-шешесін еске алып, қадір тұтатындығы. Туып-өскен Іле ауданында 40 жылдан аса адал еңбек етіп, жастарға үлгі болған Шолпанқұл ата 2000 жылы дүниеден озса да, есімі ұмыт болмай Жетіген ауылы халқының зердесінде құрметпен сақталуға тиіс деп ойлаймын. Риза САУЫРБАЕВА, Жетіген ауылындағы № 3 орта мектеп мұғалімі.

Алматы облысы.

Соєыстыѕ соѕєы солдаттары Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Біздің бала кезімізде «Моги канның соңғы тұяғы» деп аталатын Америка жеріндегі үндіс тайпасы туралы жақсы кино болатын. Онда басқыншылардың қысымымен саны барған сайын азайып бара жатқан осы тайпа адамдары, олардың азаттық жолындағы күрестегі жасаған ерліктері бейнеленген еді. Саны барған сайын селдіреп келе жатқан, Жеңістің 70 жылдық мерекесіне ілеуде біреуі аман жеткен ардагерлер туралы əңгіме қозғалғанда үнемі осы кино есіме түседі. Шамасы ол кино біздің балалық көңілімізге ерекше əсер еткен болуы керек. 9 мамыр мерекесінің қарсаңында ауылымыздың соғысқа қатысқан ардагер ақсақалдарын құттықтайын деп телефон шалған едім. Сөйтсем, осыдан 7-8 жыл бұрын ғана Жеңіс мерекесі тұсында кеуделеріне орден-медальдарын самсатып, ауыл көшесінің сəні болып жүретін, мерекеге ерекше рух беріп тұратын сол қариялар түгелге жуық қайтыс болып кеткен екен. Жеңістің 70 жылдық мерекесіне біреуі ғана аман-есен жетіпті. Ол – бізбен көрші болған Молдахан Садықов ақсақал. Осыдан 40-45 жыл бұрын бір күнгідей болмай зыр етіп өте шыққан біздің балалық кезімізде Молдахан ағаның ұлдары Əлөш, Серік, Мəліктермен таңнан қара кешке дейін ойынды соғушы едік. Ал қызы Гүлсайрамен бір сыныпта оқыдық. Үйлеріміз де бір-бірімен жиі араласып тұратын. Молдахан ағаның үлкен ұлы Қажымұқан Алматының политехникалық институтын бітіріп, Өскемен маңайындағы Асубұлақ кентіндегі рудникке инженер болып, қызметке орналасып, отбасын құрып, жайнап өсіп келе жатқан шағында кенеттен қайғылы қазаға ұшырап, осы жағдай бұл отбасына үлкен соққы болып еді. Кейіннен досымыз Əлөштің де қайтыс болғандығын естідік. Шүкір, орнында бар оңалар деген. Қазір Қажымұқан мен Əлөштің балалары да өсіп жетіп, азамат болып, өздері де балалы-шағалы болып отыр. Молдахан аға мен Күлбике апай құрған отбасы ауылымыздағы іргелі қарашаңырақтардың бірі болатын. Екеуі 8 бала тəрбиелеп өсірді. Олардан 25 немере, көптеген шөбере көрді. Сөйтіп, Садықовтар əулеті мызғымас қара орманға

айналды. Егер кешегі Отан соғысында шейіт болып кеткен əр боздақ елге аман оралғанда біздің халқымыздың саны қаншама өскен болар еді. Ағаның еккен жапырағы жайқалған алып бəйтерегіне қарап, еріксіз сүйсінгенімізде осы жағдай қабаттаса ойымызға оралды. Иə, кешегі сұм соғыстың елімізге тигізген лаңы аз болған жоқ. Демек, оны жеңіспен аяқтап, бүкіл адамзат қауымы үшін бейбітшілікті баянды еткен ардагерлеріміздің ерлігі қандай құрметке болса да лайық екендігі анық. Қарабұлақ ауылының əкімі Қамбар Шилібаев бауырымыз Молдахан ағаның қазіргі күндері аудан орталығы Зайсан қаласында тұрып жатқандығын, Жеңіс мерекесінің қарсаңында аудан басшыларының ардагерді құрметтеп, оған жаңадан салынған үйден пəтер бергендігін, қазіргі күні ақсақал осы пəтерде кенже ұлы Ерланның қолында тұрып жатқандығын, 1 мамыр күні тура 90 жасқа толғандығын, бірақ əлі де тың екендігін айтып қуантып тастады жəне телефонын тауып берді. Ағаға телефон шалып хабарласып, келе жатқан Жеңіс мерекесімен құттықтадық. Дауысы тың жəне сергек екен. Осыған қатты қуанып қалдық. Осы сəтте Молдахан аға бізге көненің көзіндей, кешегі əкеміздің өзіндей сезіліп кетті. Менің əкем Файзолда Əліпбаев та Ұлы Отан соғысына, Жеңіс парадына, онан кейінгі жапон соғысына қатысқан, қайнаған қан майданның ортасынан аман келген нағыз жауынгер еді. Қайтыс болғанына қазір 20 жылдан асып барады екен. Мол дахан аға да менің əкемді, ауылдың басқа да ардагерлерін еске алып, бірге қызмет істегендерін айтып, өткен күндер туралы əңгіме қозғап, бір жасап қалғандай болды. Күлбике апайымыздың қайтыс болғанына да біршама жылдың жүзі болған. – Бəрі де өмірдің заңы ғой. Бұл дүниеге келген соң, кетпек те бар. Аллаға шүкір, талай боздақтарымызды жұтқан қыр ғыннан аман-есен келіп, осыншама жасқа жетіп, ұрпақ өсіріп отырмыз. Осыған мың шүкір деймін. Жеңістің 70 жылдығын көріп отырған, мына мен бақытты адаммын ғой. Енді, артымыздағы сендер, жас ұрпақ аман болсын деп солардың тілеуін тілеп отырмын. Биылғы 70 жылдықта Елбасымыздың тапсырмасы бойынша облыс, аудан

басшылығы бізді жақсы құрметтеп жатыр. Тəуелсіз еліміз қарыштап дамып келеді. Мына біздің Зайсан қаласы жылдан-жылға көріктеніп, жайнап барады. Қарабұлақ ауылымыздан мұнай мен газдың кен орындары табылып, қазір соны іске жаратуда. Зайсан қаласындағы үйлер Қарабұлақтан жеткізілген газды көгілдір отын ретінде пайдаланып отыр. Қарабұлақтың іргесінен мұнайшылардың жаңа вахталық кенті бой көтерді. Қазіргі күні Қарабұлақтың қаншама жастары мұнайшы болып, қызмет істеуде. Осының барлығы берекенің белгісі емес пе? Осыны көргенде құдайға да, еліміздің, облыс пен ауданның басшылығына да іштей риза болып, Аллаға мың шүкірімді айтып отырамын. Біздің көрген қиындықтарымыз енді қайтып келмесін, осы заманның бет алысы əрдайым түзу болсын, – деген тілегін білдірді. Молдахан аға майдан даласындағы нағыз от пен оқтың арасынан аман келіп, Қарабұлақ ауылының дамуына бел шешпей үлес қосқан нағыз ардагер ақсақал. Егер, ол кісінің өмір жолдарына үңілетін болсақ, Қарабұлақ ауылында туып-өскен. 8-сыныптан соң, 1942 жылы Зайсан қаласында ашылған педагогикалық училищеге оқуға түседі. Жас ұрпақтың ұрпақтың көкірек көзін ашатын мұғалім болғысы келеді. Бірақ та оның бұл жоспарын елге төнген фашистік басқыншылық қаупі күрт өзгертіп жібереді. 1943 жылы мамыр айында əскер қатарына алынып, 155ші атқыштар полкінің құрамында майданға аттанады. Балтық жағалауларындағы шайқастарда ерлік көрсеткен

Молдахан ағаның полкі 1944 жылы Жоғарғы бас қолбасшының бұйрығымен қиыр шығысқа жіберіледі. Молдахан аға мұнда өзінің сауаттылығымен көзге түсіп, Бикин қаласындағы əуе атқыштарын даярлайтын училищеге оқуға жіберіледі. Мұнда 6 ай оқығаннан кейін ұшқыштар полкіне ауыстырылып, Ил-12 шабуылдаушы ұшағының əуе атқышы ретінде жапон басқыншыларынан Манчжурияны азат ету ұрыстарына белсене қатысады. 1944-1945 жылдары жапондардан Оңтүстік Сахалин мен Курил аралдарын азат ету ұрыстарында бірнеше рет ерлік көрсеткен. Осы үшін майдангерге 1944 жылы «Үздік штурмовик» төсбелгісі жəне екінші дəрежелі «Отан соғысы» ордені беріледі. Молдахан аға əскер сапында 1950 жылға дейін болып, 7 жыл өткеннен кейін ғана барып, аманесен елге оралады. Соғыстан кейін ауыл шаруашылығы техникумын бітіріп, көп жылдар зоотехник, ферма басқарушы міндеттерін атқарған. Сөйтіп, 50 жыл ауыл шаруашылығы саласында еңбек етіп, 1985 жылы зейнеткерлікке шығады. Молдахан аға бізбен əңгімесінде Алланың берген денсаулығына риза екендігін айтты. Ұрпақтарының, ауылдас, жерлес, адамдардың өзін ардагер ретінде құрметтеп жатқандығын айтып оларға да алғысын білдірді. Қазір тоқсан жастың төріндегі қарт майдангердің кеудесінде жоғарыда айтқан наградалардан басқа «Германияны жеңгені үшін», «Жапонияны жеңгені үшін», «19411945 жылдарғы Отан жеңісі», медальдары жарқырайды. Бұл Молдахан ағаға қан майданда көрсеткен ерліктері үшін берілген баға. Мұның сыртында ол кісі бейбіт еңбек саласында да үлкен табыстарға жетті. 1970 жылы нау рыз айында Мəскеуде өткен Бүкіл одақтық ауылшаруашылық көрмесіне қатысып, В.И. Лениннің 100 жылдық медалімен, басқа да көптеген медальдармен марапатталды. Қазіргі күні қарт майдангер, еңбек ардагерінің төсінде 20-ға тарта мемлекеттік награда жарқырайды. Біз Қарабұлақ ауылындағы кешегі ардагер əкелеріміздің «Могиканның соңғы тұяғындай» бүгінгі көзі тірі Молдахан Садықов ағаға əрдайым амандық, ұрпақтарына бақытты өмір тілейміз. Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы.

Аќтерек ауылындаєы ескерткіш

майданнан ќайтќан 120 соєыс ардагеріне арналды Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Соғысқа Жамбыл ауданындағы тау етегіне көлбей орын тепкен Ақтерек ауылы нан 300ден аса ер азамат аттана ды. Алайда, туған жердің дəм-тұзын татудың бақыты тек 120-сына ғана бұйырады. Қалған 197-сі ел қорғауда Отан үшін шейіт болады. Жеңістің 60 жылдығына орай ауылдың орталық саяба ғында осы өңірдің бас көтерер азаматтары елге оралмаған сол боздақтарды ел есінде қалдыру мақсатында ескерткіш орнатып, мемориалды тақтаға есімдерін қашап жазған еді. Енді, міне, Жеңістің 70 жылдық айтулы мерекесіне орай ақтеректіктер қол қусырып отырмай, сол майданнан аман-есен елге оралып, бейбіт өмірде еңбек еткен 120 соғыс ардагерінің есімін ардақтап, мəңгілік есте қалдыру мақсатында орталық саябақтағы мемориалды ескерткіш алдынан мəрмəр тасқа есімдерін жаздырып, ескерткіш тақта ашты. Салтанатты іс-шараны Ақтерек ауылдық округінің əкімі Досан Əбдіжанов ашып, 1941-45 жылдары Отанға қауіп төнгенде Ақтерек ауылынан майданға аттанып, сұрапыл соғыстан аман-есен елге оралған, одан кейін де еңбекке араласып, ауылдың өсіп-өркендеуіне өз үлестерін қосқан ағаларға ұрпақ атынан тағзым жасау үшін ескерткіш тақтаны орнатқандарын, сонымен қатар, бүгінде ауылда соғыс жылдары тылда еңбек еткен 46 ардагер тұратынын, оларға Жеңістің 70 жылдығына Үкіметтен арнайы естелік медаль тапсырылғанын жеткізіп, ауылдастарын үлкен мерекемен құттықтады. Ақтерек жеке шаруашылық төрағасы, «Құрмет» орденінің иегері Темірлан Шайнүсіпов

ауылымызда бүгінде Отан соғысына қатысқан ең соңғы ардагеріміз Оспанқұл атамыздың дүниеден өткеніне үш жылдың жүзі болды. Бірақ соғысқа қатыспаса да жеңісті жақындатуға қатысқан тылда еңбек еткен апа-ағаларды ұлы мереке мен құттықтаймын. Соғыстан кейінгі 1950-1960-жылдары туған біздер өзімізді бақытты ұрпақ деп есептейміз. Себебі, Кеңес Одағы кезінде де, Қазақстан егемендігін алған кезеңде де жақсы өмір сүрдік. Бұл Ел ба сының, сосын қазағымыздың ынты мағы мен береке-бірлігінің арқасы, деді. Ал Ақтерек орта мектебінің директоры Роза Жамантаева Жеңістің 70 жылдығына арналған іс-шаралар кешегі Кеңес Одағына кірген мемлекеттерде ғана емес, екінші дүние жү зілік соғысқа қатысы бар елдерде де атап өтіліп жатқанын, Ақ те рек ауылы да сол елдердің бір бөл шегі болғандықтан, осы айтулы мерекені атап өтуде мектепте ауқымды ісшара өткенін, енді соғыс болмасын, бүгінгі біздің балаларымыз Қазақстанның көк туын желбірете берсін деген тілек білдірді. Бір айта кетерлігі, əсіресе, мектеп оқушылары мерекені атап өтуге ерекше дайындықпен келіпті. «Өшпейді даңқың жаңғырып...», «Ерлікке тағзым», «Жүректе қалды мəңгілік», «Жеңісті жақындатқан ардагерлер» атты фото-стендтер, сондай-ақ, əр сынып оқушылары соғыстан аман-есен келген 120 ардагердің деректерін жинастырып, жеке-жеке альбом жасауы көрменің сəнін келтіріп тұрды. – Шешемнің соғыс кезіндегі басынан өткізген бейнетін ойлағанда жүрегім қан жылайды, – деді Нəшірбек аға. – Қас қарая жұмыстан келеді де жалғыз көйлегін шешіп, киімін жуып, іліп қояды да, ертесіне киіп, таң

Əскери тўтќындар туралы ќўжаттар Финляндия Ўлттыќ мўраєатыныѕ материалдарынан табылды Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 70 жылдық мерейтойына орай Хельсинки қаласында Қазақстан елшісі Ғалымжан Қойшыбаевтың Финляндия Ұлттық мұрағатының бас директоры Юсси Нуортевамен кездесуі өтті. Ю.Нуортева мұрағат ісі саласындағы қарым-қатынас Қазақстан мен Финляндия арасындағы мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту үшін маңызды үлес болып табылатынын атап өтті. Əңгіме барысында фин тарапы Ұлы Отан соғысы кезінде қаза тапқан жəне Финляндияда жерленген қазақстандық 268 əскери тұтқынның тағдырлары туралы мəліметтерді ресми түрде тапсырды. Бұған дейін аталған ақпарат жартылай Қарағанды, Павлодар облыстарының жəне

Астана қаласының мұрағаттарына берілген-тін. Сонымен қатар, фин тарапы Финляндия аумағында болған (олардың арасында Қазақстан тумалары болуы мүмкін) жəне соғыстың аяқталуынан кейін репатриация кезінде КСРО аумағына оралған бұрынғы кеңестік əскери тұтқындардың тағдыры туралы қолда бар ақпаратты беруге дайын екенін білдірді. Құрбан болған қазақстандық жауынгерлердің рухына Финляндияның құрметпен қарағаны үшін ризашылығын білдіре отырып, Қазақстан елшісі екі елдің жалпы тарихы тұрғысынан кеңестік əскери тұтқындардың, соның ішінде, біздің еліміздің тумаларының тағдырларын зерттеудің маңыздылығын атап өтті. Қазақстандық дипломат

білінбей жұмысқа кетеді. Оларды бақылап отырған Сталин де, Голощекин де жоқ. Көрдіңіз бе, уақыттың қаталдығын. Тəртіп солай. Өйткені, Отан үшін соғысып, жан беріп жатқан майдангерлерге тамақ, киім-кешек керек. Бір дəнді қалдырмай соғысқа жібереді. Қазір керемет заман ғой, Ақтерегіміз гүлденіп тұр. Қандай қиын уақыт болса да ауылымызда бір үй бұзылған жоқ, қайта бір үлкен көше түсті. Ауылымызға ауызсу келіп жатыр. Мəселен, маған екі жарым айдың ішінде кең де жарық үй салып берді. Не су іздеткен жоқ, не құм іздеткен жоқ. Жалғыз маған емес, бүкіл Ақтерек ауылының тұрғындарына үй салып отыр. Ауылымыздың көшесі қандай таза. Ол – кімнің арқасы. Ол – басшының арқасы. Ол ауыл азаматтарының, əсіресе, Темірланның азаматтығы. Ал Қазақстанның гүлденіп тұрғаны Нұрсұлтан Назарбаевтың арқасы. Ұрпағымыз иманды. Туған жерге туыңды тік деген, ауылдастарының осындай игі ісіне риза болған ауылдың ақсақалдар алқасының төрағасы Бекен Қожабергенов ағамыз да осы шараны ұйымдастырғандарға рахмет айта келіп, соғыстан оралған бауырларымен бірге жұмыс істегенін, олардың соғыста да, бейбіт өмірде де ерлік жасағандарын тілге тиек етті. Іс-шара барысында қанды қырғын соғысты тұншықтырып, ұрпағына бақыт əкелген ардагерлерімізге мың алғыс білдірген мектеп оқушылары көріністер көрсетіп, шағын концерттік бағдарламаларын ұсынды. Шара соңында тыл ардагерлеріне арнайы дастарқан жайылып, марқұмдардың рухына арнап Құран бағышталды. Алматы облысы.

мұрағат ісі саласындағы екіжақты ынтымақтастықтың ұзақ дəстүрлерін атап өтіп, оның бастамасы ретінде 2009 жылы Қазақ стан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Финляндияға сапары барысында Қазақстанның Мəдениет жəне ақпарат министрлігі мен Фин ляндияның Ұлттық мұрағаты арасында қол қойылған ынтымақтастық туралы келісімді атады. Осы келісімдер негізінде екі жақ бірнеше рет екі елге қатысты құжаттармен алмасты. Атап айтқанда, Финляндияның Ұлттық мұрағаты қорынан 1941-1944 жылдардағы жауынгерлік əрекеттер кезінде қаза тапқан немесе тұтқынға түскен қазақстандықтардың тағдырлары туралы ақпарат берілді. Өз кезегінде, фин тарапы 1941-1944 жылдары Қарағанды лагерінде болған фин соғысының тұтқындары туралы құжаттар алды. Финляндия аумағында 19411945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезінде қаза тапқан қазақстандық жауынгерлерді анықтау бойынша жұмыс Жеңістің 70 жылдығын Қазақстанда дайындау жəне тойлау жөніндегі іс-шаралар жоспары аясында жүзеге асты. Сəулебек БІРЖАН.


 Өңір өмірі ӨҢДЕУ ӨНЕРКƏСІБІ Қазақ халқы сүтті айрықша қадір тұтады. Ақ адал астың қатарына қосады. Берекенің бастауына балайды. «Сауын сиыр – үйдің анасы» дейді. Сондықтан сүт болса, айран да, ірімшік те, сүзбе де, құрт та, бəрі болады. Ең бастысы, тоқшылық болады. Бүгінде сүт шаруашылығы – ел экономикасының маңызды саласына айналды. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев жариялаған Ұлт жоспарындағы 100 нақты қадамның біріне сүт өндірісінің енуі де саланың өзектілігін көрсетеді. «Екі сауыншы кездессе шелегі мен қаймағын айтады» дегендей, бұл орайда Шығыс Қазақстан облысының сүт өндіруде елімізде алғашқы орында тұрғанын мақтанышпен айта аламыз. Өңірде сүт өңдеу өнеркəсібі жолға қойылған. Олардың қатарында «Шығыс-Сүт» ЖШС-нің тəулігіне 400 тонна сүтті өңдеуге, сүт өнімдерінің 60 түрін шығаруға мүмкіндігі бар болса, «Эмиль» ЖШС тəулігіне 100 тоннаға дейін сүт өңдейді. Облыс аумағында 56 тауарлы-сүт фермасы жұмыс істеп, 17,5 мың бас сиыр сауылады. Оның ішінде «Бобровка+» ЖШС мен «Е.Зайтенов» шаруа қожалығының фермалары толық автоматтандырылған жүйеге көшкенін айта кеткен лəзім. Яғни, еңбек өнімділігін арттыру үшін сиырды робот сауады. Бүгінге дейін өңірдегі тауарлы сүт фермаларын құру жəне кеңейту жұмыстары ауыл шаруашылығындағы сүт өндірісін 13,5 пайызға арттыруға мүмкіндік берді. Асыл тұқымды сүтті сиыр өсіруді қолдау үшін былтыр республикалық бюджеттен 831 млн. теңге субсидия бөлінді. Бұл салада облыстың айтарлықтай тəжірибесі мен қалыптасқан базасы бар. Дегенмен, өңірдің сүт өндірісіндегі мол əлеуеті толық жүзеге асып жатыр деуге əлі ерте. Егер бұл əлеует толық пайдаланылар болса, тұрғындарға да, мемлекетке де көл-көсір пайда əкеледі.

ТАУАРЛЫ-СҮТ ФЕРМАЛАРЫ Сондықтан облыс əкімі Даниал Ахметов өңір жетекшілігіне келген аз уақыттың ішінде қолға алған шаруаларының бірі – тауарлы-сүт фермалары мен сүт қабылдау пункттерін құру жəне оларды көбейту болды. Бұл бағдарлама аясында аймақ басшысы тұр ғындармен өткізген есептік кездесуінде 2016 жылдың соңына дейін облыс көлемінде 37 тауарлысүт фермасын құру жəне қайта жаңғырту жұмыстарын жүргізу жоспарланғанын жеткізген еді. Жоспар бойынша, онда 12 мыңнан астам сауын сиыр ұсталады. Ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Асуат Насыровтың айтуынша, бұл сүт өндірісін қосымша 20 мың тоннаға дейін арттыруға жəне фермалардағы өндіріс көлемін 75 мың тоннаға дейін жеткізуге мүмкіндік бермек. Аталған бағдарламаны жүзеге асыру үшін 9 млрд. теңгеден аса

қаражат бөлініп, 9 ферма салуға жəне 28 ферманы қайта жаңғыртуға жұмсалады. Жобаны қаржыландыру «ҚазАгроҚаржы» АҚ, екінші деңгейлі банктер, жеке қаржы есебінен жəне басқа да қаржы институттары арқылы жүргізіледі. Облыстың жаңа басшысы тағайындалған жарты жыл ішінде тауарлы-сүт фермаларын құруды ұйымдастыру жұмыстары қолға алынып, бизнес-жоспар əзірлеу,

ЖАҢА ТЕХНОЛОГИЯ Сондай-ақ, «Востокагропромпроект» ЖШС 100, 200, 400 жəне 600 басқа арналған тауарлысүт фермаларының құрылысына жобалық-сметалық құжат жасады. Мемлекеттік сараптауға жіберілген құжат алдағы уақытта мал шаруашылығымен ғана айналыспай, аз көлемде болса да сүт өндіруге бет

37 тауарлы сүт фермасының жартысына жуығы суармалы жерлерді игерумен шұғылданып, өздерін жемшөппен қамтамасыз етеді. Айталық, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша Ерлан Зайтеновтің шаруа қожалығы 190 гектар аумақта «Сарадеевка өзеніндегі тоған арқылы жаңбырлатып суару» жобасын жүзеге асыруды қолға алды.

Сїт кластері Ќабылдау пунктінен дастарќанєа дейін Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

технологиялық жабдықтарды таңдау, жер телімдерін ұсыну, фермаларға арналған жобалықсметалық құжаттар дайындау, инфрақұрылым желілерін тарту жəне қаржы институттарымен келісу сынды бірқатар шаруалар атқарылып үлгерді.

МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ Қазір ең өзекті мəселе инвестициялық жобаларды қаржыландыру болып тұр. Бүгінге дейін «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы Бородулиха ауданындағы «Новая Заря» шаруа қожалығы 281 млн. теңге, «Ырыс» бағдарламасы арқылы Ұлан ауданындағы «Сағынқұмаров» – 50 млн. теңге жəне «Айтқазин» 60 млн. теңге қаржыға қол жеткізді. «ҚазАгроҚаржы» компаниясы Бесқарағай ауданындағы «Балке» шаруашылығының жобасын да мақұлдады. Сонымен қатар, Көкпекті ауданынан «Өрнек», Ұлан ауданынан «Қайрат», Глубокое ауданынан «ОХМК», Зырян ауданынан «Боро дино», Үржар ауданынан «Сағади» шаруашылықтарын жəне басқа да ынталы қожалықтарды қаржыландыру мəселелері қарастырылуда. Жақында Бесқарағай ауданына барғанымыз да аталған «Балке» шаруашылығымен танысқан едік. Шаруа қожалығының жетекшісі Оралбек Тоқашевтің айтуынша, 2015 жылдың алғашқы тоқсанында 180 тонна сүт, 500 кило ет өндіріп, 50 бас төл алған екен. Шаруа қожалығы сүт бағытындағы мал шаруашылығымен бірге көкөніс өсірумен де шұғылданады. Биыл ол германиялық өндіріспен жарақтандырылған ферма құрды. Ферманың сауын сиырларға арналған қоражайы өз жұмысын бастауға əзір екенін көрдік. Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Дүйсембай Селихановтың айтуынша, бағдарламаға қатысушы 17 шаруашылыққа жол, электр желісі жəне су құбыры сынды инфрақұрылымдар құрылысын жүргізу қажет. Бүгінде оның 13-і жобалаушы ұйымдармен келісім жасасып үлгерсе, 4 шаруашылық өздерінің жеке қаржысы есебінен жүргізбек.

бұратын шаруашылықтарға дайын типтік жобалар ретінде ұсынылады. Бұл жөнінде облыс əкімі өңірдегі ірі ауыл шаруашылығы құры лымдарының жетекшілерімен кездесуде айтқан болатын. Əрине, аталған саланы дамыту үшін озық технологияның қажет екені бесенеден белгілі. Бұған дейін «Сағынқұмаров», «Зайтенов» жəне «Айтқазин» шаруашылықтарында «Делаваль», «Аграл» фирмасының жабдықтары орна тылған бо латын. Бүгінде бұл бағыт тағы жұ мыс жанданып, Италия мен Ресей фирмаларының өнімдері жəне «Аграл», «Делаваль» «Весталь» қондырғылары өңірдегі «ОХМК», «Новая Заря», «Глу бочан ка», «Выдрихинское» қожалықтарына жеткізілді. Сондай-ақ, 32 шаруашылық аталған қондырғыларды тасы мал даушылармен келісімшарт жасасты.

ЖЕМШӨП БАЗАСЫ Тауарлы сүт фермаларын құрудағы тағы бір мəселе, жемшөп ба засын құру. Бұл ретте малды жем шөп азығымен қамтамасыз ету мақсатында қосымша жер телімдерін ұсыну мəселелері қарастырылуда. Семей, Риддер қалалары мен Ұ л ан , Ү р ж а р ау да н да р ы н да қосымша 4,5 мың гектарға жуық жарамды жер бөлінді. Жемшөп базасын нығайтуға ба ғытталған суармалы жерлерді дамыту тұжырымдамасы жасалды.

СҮТ ҚАБЫЛДАУ ПУНКТІ Сондай-ақ,с тауарлы-сүт фермаларын құрудағы ең өзекті мəселенің бірі – сүт қабылдау бекеттерін құру. Осы орайда халықтан күнделікті жаңа сауылған сүтті жинау үшін сүт қабылдау пункттері желісін ашу жəне кеңейту жұмыстары басталды. Қарабайыр есепке жүгінгенде, өңірдегі өндірілетін сүттің 70 пайыздан астамы жекелеген тұрғындардың үлесінде екен. Қазір облыс көлемінде 19 сүт қабылдау пункті жұмыс істейді. Бұл бекеттер Бородулиха, Глубокое, Зайсан, Катонқарағай, Ұлан жəне Шемонайха аудандарында шоғырланған. Яғни, өңірде 19 қала мен аудан болатын болса, оның жетеуінде ғана сүт қабылдайтын орындар бар. Сондықтан жыл соңына дейін тағы 34 сүт қабылдау бекетін ашу жоспарланып отыр. Сүт жинаудың қанатқақты жобасы Бородулиха, Жарма жəне Көкпекті аудандарында басталып кетті. Өңірде сүт қабылдауға 782 елді мекеннің 243-і қатысады. Яғни, бұл 18 мың жеке шағын шаруашылықтың тартылуы арқылы 40 мыңнан астам сауын сиырдың сүті өңделеді деген сөз. Сондай-ақ, аталған жұмысқа 60-тан астам көлік тартылады. Жуықта Жарма ауданы Бірлік ауылындағы «Имаділов» шаруа қожалығында сүт қабылдау бекеті ашылған болатын. Ресейден əкелінген «Fresh milk» сүт қабылдау пункті халықтан күнделікті 850 литр көлемінде

 Кəсібің – нəсібің

Саѕырауќўлаќ ґсіруші келіншек Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Қазір шүкір, талпынған адамға жұмыс табылады. Тек ынта -ықылас болсын де. Өңірде істің ұтырын тауып, өз кəсібін дөңгелентіп кеткендер қатары жыл өткен сайын көбейіп келеді. Бұған халықтың нарықтық экономиканың талаптарын жете түсініп, кəсіпкерлікті игеруге талаптануы да алғышарт жасауда. Сондай-ақ, Үкімет те бұл бағытта орта жəне шағын бизнеспен айналысушыларға қолдаукө мек беретін бағдарламаларды жүзеге асыруда. Осындай жұмыссыз дарға «екі қолға бір күрек» табуға мүмкіндік тудырып отырған «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» мемлекет тік бағдарламасының игілігін көрушілердің арасында бұрын қазаққа тосындау көрінетін кəсіппен айналысып, тұрмысын түзеп жатқандар да баршылық. Соның бірі осы бағдарламаның екінші бағытына қатысушы Қобда ауылының тұрғыны Майра Бимашева десек қателеспейміз. Ол кезінде қазақ қоректік қуаты бар асқа санамаған саңырауқұлақ өсіріп, отбасының нəпақасын айырып отыр. Əрине, біздің өңірге тосындау кəсіппен айналысу Майра Нұр ланқызына оңайға түскен жоқ. Бастапқыда жүрексінгені да рас. Оған саңырауқұлақ өсірумен айналысуға апасы Ақмарал ақылкеңес берген екен. Өз ісімді ашсам деп жүрген жас келіншектің бастамасын жолдасы Амандық та қолдай кетеді. «Кеңесіп пішкен тон келте болмас» дегендей, екі бірдей ет жақынынан қолдау тапқан Майра Бимашева 2014 жылы шілде айында

11

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

Қобда ауданының жұмыспен қамту орталығына келіп, қалай шағын несие алуға болатыны туралы кеңес алады. Сол жылы тамыз айында кəсіпкерлік негіздеріне оқып, қолына сертификат тиісімен шаруаны жүргізуге кіріседі. Өз кəсібін жүргізудің қыр-сырына қаныққан оның бойына сенімділік ұялай түседі. Өткен жылы қыркүйек айында саңырауқұлақ өсіру жəне өткізуге «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020 » мемлекеттік бағдарламасының екінші бағыты аясында 1,5 миллион теңге несиеге қол жеткізеді. Алған қаражатқа жалпы алаңы 30 шаршы метр шағын жылыжай салып, 100 келі мицелий, қосымша тыңайтқыштар жəне басқа қажетті заттарды сатып алады. Жолдасы Амандық қажетті құралжабдықтарды орнатуға қолғабыс береді. Сөйтіп, қобдалықтар үшін тың шаруа – саңырауқұлақ өсіруге кірісіп кетеді.

– «Вешенка» саңырауқұлағын бізде де өсіруге болатынын естігенде бойымда осы кəсіппен айналысуға деген құлшыныс пайда болды. Үлкен жер телімі мен бастапқы капиталы жоқ кəсіпкерге тиімді технология екен. Бұл саңырауқұлақтарды үйде, шағын жылыжайда өсіруге болады. Қара есепке салып қарасам, оның өткізу бағасы картоп, қырыққабат, қиярдан əлдеқайда қымбат болып шықты. Сөйтіп, тəуекелге бел буып, жұмысты бастадым, – дейді жас кəсіпкер Майра Бимашева қазір. Алайда, бəрі оңтайынан келе қоймағаны да шындық. Оның айтуынша, қыстың көзі қырауда саңырауқұлақ өсіруге қажетті астық сабанын табу қиынға түсіпті. Субстратты дайындау үшін туралған сабанды ыс тық суға булан дырып, суыған нан кейін поли этилен қапшық тарға салып, мицелиймен араластырған.

Саңы рауқұлақ тұқы мын ыстық суға шыланған залалсыз дан дырылған ұсақталған сабанға отырғызады, қосымша минералды тыңайтқыштармен қоректендіреді. – Содан кейін барып өздеріміз ауладағы үйшікте жасалған жылыжайдағы сөрелерге қоямыз, үш күн өткеннен кейін барып, өсіп шығуы үшін қаптардың бесалты жерінен тілімдер жасалады. 15-20 күннен кейін қаптардағы тілімдерден саңырауқұлақтар өсіп шыға бастайды. Ол үшін оны өсіру технологиясын қатаң сақтау қажет. Бір қаптан 3 келіге дейін «Вешенка» саңырауқұлағын жинауға болады. Бұл өзі ұңғыл-шұңғылы көп шаруа. Саңырауқұлақ жылуды сүйеді, бөлмедегі болмашы ауа өзгерісіне де сезімтал. Кездейсоқ бактериядан қырылып қалуы да мүмкін. Көп адамның саңырауқұлақ өсіруден бойын аулақ салатыны да сондықтан, – дейді кəсіпкер келіншек. Майра қарындасымыз саңырауқұлақ тұқымы – мицелийді Шымкеттен сатып əкелген. Бір саңырауқұлақ блогын жасау үшін 200 грамм мицелий жұмсалады екен. – Тек тез арада аста-төк пайда табуды көздесең, табысқа жете алмайсың. Бар ынта-ықыласыңмен жұмыс істеу қажет. Шаруаны жүр гізу барысында көп нəрсені оқуға, ізденуге тура келді, – дейді ол сөз арасында. «Вешенка» саңырауқұлағы керемет дəмімен де, қоректік қуатымен де ерекшеленді. Оның адам ағзасынан радинуклидтерді шығаратын, ісік жасушаларымен күресетін шипалық қасиеті де бар екенін айтады білетіндер. Үстіміздегі жылдың қаңтар

сүт қабылдайды. Тұрғындар тапсырған сүт əрі қарай зауытқа жеткізіледі. Аталған құрылғы «Ауыл шаруашылығын қолдау қоры» АҚ несиелеу желісі арқылы 3,2 млн. теңгеге сатып алыныпты. – Бұрын ауыл тұрғындарының сүт жинауға қауқары жоқ еді. Бүгінде біз сүттің бір литрін 60 теңге көлемінде сатып аламыз. Тек біздің ауылдық округтің өзінде күн сайын 184 отбасы сүт өткізеді, – деді шаруа қожалығының басшысы Ерболат Имаділов. Аталған бекетпен танысқан өңір басшысы Даниал Ахметов сүт жинауда санитарлық-эпидемиологиялық талаптардың қатаң сақталуы қажеттігін атап өтті. – Сүт арнайы бидон ыдыстарына құйылуы тиіс. Егер сүтті басқа ыдысқа құйып алып келсе, қабылдамаған жөн. Осындай қатаң шараларды қолдану арқылы біз сапалы əрі қауіпсіз сүт өнімдерін алуға қол жеткіземіз. Бұл ретте халықаралық талаптарға сай келетін сүт қабылдау пункттерін ұйымдастырудың маңызы ерекше, – деді Даниал Ахметов. Қазіргі кезде тиісті мекемелермен барлық ауылдық округте малды қайта есептеу жүргізіліп, бағдарламаға қатысуға ниет білдіруші шағын жеке шаруа иелері, сүт қабылдау нүктелері, өңдеуші кəсіпорындар құрамы анықталды. Тұрғындар тапсыратын сүт пен ақы көлемі бойынша келісімдер жасалды. Ауыл ша руашылығы министрлігіне өңдеуші кəсіпорындар арқылы жеке сектордан алынатын сүтті субсидиялау ережесін əзірлеу жəне қолданысқа енгізу туралы өтініш жолданды. Бұл мəселе республикалық деңгейде шешілетін болады. Сонымен бірге, Ресейдің Алтай өлкесі мен Украинадан, еліміздің басқа облыстарынан сүтті сауын сиырлар мен төлдерін жеткізу мəселелері қарастырылып жатыр. Сүт тапсырушыларға берілетін санитарлық кітапша жайы да мамандар талқысында. Қорыта келгенде, жоспарға сəйкес сүт қабылдау пункттері облыстағы сүт өңдеуші кəсіпорындарды жергілікті таза сүтпен қамтуды 35 пайыздан 78 пайызға дейін арттыруға, өңделетін сүтті жылына 150 мың тоннаға дейін жеткізуге мүмкіндік береді. Облыс басшысы Даниал Ахметов өңірдің ірі ауыл шаруашылығы құрылымдарымен кездесуінде ауыл шаруашылығын əртараптандыру, шаруа қожалықтарында еңбек ететін ауыл тұрғындарын жыл он екі ай жұмыспен қамту сияқты мəселелерге назар аударып, сүт өндірісіне бет бұрған шаруашылықтарға жоғары қолдау болатынын жеткізді. Ал 400 жəне 600 басқа арналған ферма салушыларға құрылыс шығынының 20 пайызын өтеуге субсидия бөлінеді. Бұл үшін тиісті жобалар мемлекеттік сараптамадан өтуі тиіс. Аталған ауқымды жұмыс атқарылғанда аппақ сүттен ақ бұлақ ағады, дейді өңір жұртшылығы. Бұл дегеніміз ауыздан ақ май ағызатын көл-көсір береке ғой!..

ДҮБІРГЕ

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Жазаныѕ да ќатаѕы, жўмсаєы бар Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Мысыр соты елдің бұрынғы президенті Мұхаммед Мурсиді өлім жазасына кесті. Бұл жер-жерде əртүрлі пікір тудырып жатыр. Біреулер, кім де болса, жазасын тартуы тиіс деп, оны лайықты санаса, біреулер тым қатаң деп есептейді.

Қылмысқа тоқталайық. Ол үшін елдегі соңғы жылдардағы оқиғаларға жүгінесің. 2011 жылғы революция барысында Хосни Мүбəрактың авторитарлық билігі құлап қана қойған жоқ, исламистік қозғалыс биікке көтерілді. Бұрын тыйым салынған «Мұсылман бауырлар» ұйымы бостандыққа шықты, сол исламистердің қолдауымен Мұхаммед Мурси алғаш рет демократиялық жолмен, дауыс беру жолымен президент болып сайланды. Өзін қолдаушы исламистер болған соң, Мурсидің солардың сөзін сөйлеуі заңды да. Ел исламистік бағытқа ойысып бара жатты. Бұрын зайырлылық бағытты ұстанған Мысыр жұртшылығына бұл ұнаған жоқ. Халықтың қарсылығына ұшырады. Оның ақыры билікке əскерилердің араласуына соқтырды. Елдің қорғаныс министрі Абдул Фаттах ас-Сиси 2013 жылдың жазында Мурсиді орнынан тайдырып, тайдырғанда түрмеге жауып, билік əскерилердің қолына көшті. Билікте болған екі жылда Мұхаммед Мурси біраз нəрсені бүлдіріп үлгерген еді. Ең алдымен халықаралық ауқымда террорлық топ саналған «Мұсылман бауырлар» ұйымына еркіндік беріп, олардың қамауда отырған белсенділерін босатты. Олардың мойнында талай адамның қаны бар еді. Тек олардың ғана емес, түрменің қақпасы ашылып, талай қылмыскер бостандыққа шықты. Бұрынғы президентке қойылып отырған басты айып – осы. Бостандыққа шыққан соң, сол исламистердің, қылмыскерлердің, елдің берекесін кетірген қылмыстары өз алдына.

«Мыѕ жылда бір болатын той» Чешенстанда ґтті Біреу үйленген екен, онда тұрған не бар дейміз ғой. Бірақ Чешенстанда аудандық полицияның бастығы 47 жастағы Нажуд Гучиговтың 17 жасар Хэда (Луиза) Гойлабиеваға үйленуі қазір ақпарат құралдарының, əсіресе, əлеуметтік желілердің айға жуық уақыттан бергі басты тақырыбына айналып отыр.

Шығыс Қазақстан облысы.

айында шағын жылыжайда өсірілген саңырауқұлақтан екі рет өнім алынған. Кəсіпкер бұл саңырауқұлақтарды Ақтөбе қаласындағы мейрамханалар мен дəмханаларға, қоғамдық тамақтандыру орындарына өткізген. Болашақта дү к ен дер мен базар л а р ғ а да шығаруды көздеуде. Өз кəсібінің көзін тапқан, табыстың дəмін татқан кəсіпкер келіншектің болашаққа бағытталған жоба-жоспары да жоқ емес. Ол алдағы уақытта саңырауқұлақты тұздап, маринадтап, өңдеп, қалбырға салып саудаға шығаруды ойластыруда. Түрлі салаттар жасайтын, саңырауқұлақ қосылған манты, тұшпара, паштет шығаратын цех ашуды қарастыруда. Саңырауқұлақ тұқымын зерттейтін зертхана керектігі де ойында жүр. – Тың кəсіптің қыр-сырын ұғынып іс қылып жатқан жас кəсіпкердің өнегесі өзгелерге де қозғау салары сөзсіз. Биыл осы бағдарламаға қатысуға тілек білдірген 98 адамның 52-сі əлеуметтік келісімшартқа қол қойды. Бағдарламаның бірін ші бағыты бойынша 20,7 миллион теңге бөлініп, 10 жаңа жұмыс орны ашылды, ал екінші бағыты бойынша 10 адам қайта қаржыландырудан 20,2 миллион теңге шағын несие алды, 8 адамды кəсіпкерлік негіздеріне оқыту жоспарлануда. Үшінші бағыт бойынша 27 жұмыссыз əлеуметтік жұмыстарға орналастырылды, 25 адамды жастар тəжірибесінен өткізу көзделуде, – дейді аудандық жұмыспен қамту орталығы директорының міндетін атқарушы Інжу Аетова. Ақтөбе облысы, Қобда ауданы. –––––––––––––– Суретте: жас кəсіпкер Майра БИМАШЕВА.

Басқасын былай қойғанда, сол исламистер ел халқының 10 пайыздайын құрайтын христианкопттарға жасаған озбырлықтары ел сипатына жағылған қара күйеге айналды. Саяси қақтығыстардан көптеген адам қаза тапты. Бұрынғы президентке тағылған айып көп. Журналистерді өлтіргені үшін де оған өлім жазасы кесілмек еді, сот 20 жылдық жазамен шектелді. Шетелге құпия құжаттар бергені үшін де оған өлім жазасын беру керек деген мəселе күн тəртібінде тұр. Бір өлім жазасын арқалаған соң, басқасына онша мəн берілмей жатқанға ұқсайды. Өлім жазасына кесілді-ау, бірақ оны əлі Мүфтилер кеңесі бекітуге тиіс. Ол алдағы айдың басында қаралады. Египеттің өзінде де, сыртта да бұл мəселенің қызу талқылануы бір жағы сол Мүфтилер кеңесіне ықпал етуді көздейтіндей. Атап айтатын бір жай: Каир сотының шешіміне қарсылық білдірушілердің басында Еуроодақ тұр. ЕО-ның Шетелдер жəне саяси қауіпсіздік мəселелері бойынша жоғарғы өкілі Фэдерика Могерини мəлімдеме жасап, үкімнің «Египет міндетіне алған халықаралық заңдылыққа сай келмейтінін» атап көрсетті. Германияның сыртқы істер министрі Ф.Штайнмайер де, АҚШ президентінің əкімшілігі де қарсылықтарын білдіріп үлгерді. Бірақ мұны Египет сыртқы істер министрлігі өздерінің ішкі істеріне араласу деп сипаттап отыр. Елде Мұхаммед Мурсидің жақтаушылары жетерлік, олар да қарсылықтарын білдіріп жатыр. «Мұсылман бауырлардың» басшылары Мурсиді өлім жазасына кесер болса, өздерінің қарулы күреске шығатынын да мəлімдеді. Қылмыс жазалануға тиіс дейміз. Əрине, ұстаным – əділеттілік. Мурси халық сайлаған президент болды. Оның əрекеттері қатыгездік пе, қателік пе? Екі жағы да бар шығар. Бұл жерде қазылық халық жанының жараланбауында жатыр-ау.

Осы жерде Чешен Республикасының басшысы Рамзан Қадыровтың сөзін келтіру қажет болып тұр: «Мен бүгінге дейін ғасыр тойы деп мұрагер Уильям мен Кэтрин Мидлтондардың некелесу салтанатын айтуға болар деп ойлаушы едім, – деді ол өзінің Instragramында. – Бірақ соңғы біраз күннің оқи ғасы Нажуд Гучигов пен Луиза Гой лабиеваның үйлену тойы мыңжылдық салтанаты болатынына сенімдімін. Бұл үйлену тойына қызығушылық танытқан БАҚ саны қазір 1,5 мыңнан асты. Австралиядан, Монакодан хабарласып жатыр. Грозный қаласында өтетін Нажуд пен Луизаның некесін қию салтанатына келіңіздер!». Шақыруға республика басшысы жүрген соң, шамасы келгендер баратыны анық. Қалыңдықты сол салтанатқа республика басшысы əкімшілігінің жетекшісі Махомед Даудов қолтықтап апарды. Тойда Рамзан Қадыровтың өзі «Лезгинканы» биледі. Сонда басқалар қайтып тұрсын. Бəрі де шабылды. Расында да, той даңғазалықтың биік шыңына көтерілді. Сонда бұл тойға жұрттың назары неге ауды? Өткен сəуір айының соңғы күндерінде «Новая газета» басылымында оның тілшісі Елена Милашкинаның Чешенстанның Ново-Юрт ауданындағы Байтарки ауылында бір мектеп оқушысын жасы біразға келген аудандық полиция бастығы əйел үстіне алмақ көрінеді, оған қыздың ата-анасы амалсыз көнеді екен, əйтпесе, бұларға полиция бастығы қиянат

жамасақ деген мақаласы шығып, жұртты елең еткізді. Бұған Рамзан Қадыров араласып, айрықша белсенділік көрсетіп, бұл үйленудің заңға ешқандай қайшылығы жоқтығын, əлемде бұл əдеттегі жағдай екенін түрлі мысалдармен «дəлелдеді». Тіпті, атақты Алла Пугачеваның өзінен екі есе жас Максим Галкинге тигенін айтады. Əңгіме Ресей Конституциясы бойынша некеге тұру 18-ден басталатынында. Қалыңдық – 17де. Заңсыздық. Рас, кəмелетке толмағандардың некеге тұрып жататыны бар. Барлық жерде де ондайларға заң да кеңшілік жасайды. Ал Қадыров өз қызметкерінің əрекетін заңға сай етіп көрсеткісі келеді. Бұл жерде Қадыров жеке емес, оны Ресейдің бала құқы жөніндегі өкілі Павел Астахов та қолдап отыр. Кавказда эмансипация жəне жыныстық жетілу ерте болатынын алға тосып, бұл некені заңға сыйыстырған. Тіпті, ерте үйлену керек, əйтпесе, 27 жасыңда кемпір боласың деген пікір айтып, əйел қауымның шамына да тигені бар. Қазір сол Астаховты орнынан алу жөнінде 15 мың адам қол қойған петиция президент Путинге жолданды. Сірə, бұл оның түбіне де жететін шығар. Сөз басында айтқандай, біреу үйленген екен, онда тұрған не бар деуге де болғандай-ау. Тіпті, ымырамен де бітетін нəрсе. Сол Чешенстанда бұдан басқа шешетін мəселе жоқ па дейсің. Рамзан Қадыровтың осы істегені белсенділігі таңдандырады. Заңсыздықты қолдағанда не табады? Осыдан біраз бұрын Қадыров Ресей дің басқа аймағынан келген құқық танушыларды ату керек деп те шулатқан. Украинаның шығысында чешен еріктілері бар деп те мақтанған. Енді терроршы Царнаевты заңсыз жазаладыңдар деп АҚШқа да қыр көрсетеді. Сірə, айқай-шу, даңғазамен бедел көтерілмес.


12

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру (Жалғасы. Басы 94-нөмірде). XV. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Алматы қаласы жəне Алматы облысы бойынша қылмыстық-атқару жүйесі департаменті, 050008, Алматы қаласы, Мəметова көшесі, 3-үй, анықтама телефон, факс 8(7272) 71-05-13, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, С-О- 6 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: бухгалтерлік есептің жүргізілуін, жиынтық бухгалтерлік баланстарды, мемориалдық ордерлерді жəне субесеп шоттары бойынша талдамалық есеп карточкаларды, кіріс-шығыс құжаттарын, 1С бухгалтерия бағдарламасы бойынша жұмысты қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары (экономикалық) немесе арнайы орта (экономикалық) , мемлекеттік тілді білу, компьютерде жұмыс істей білуі қажет. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің Қостанай облысы бойынша қылмыстық-атқару жүйесі департаменті, 110011, Қостанай қаласы, Жамбыл көшесі, 89/1, анықтама телефоны (факс) 8(7142) 53-76-59, электронды пошта: gk_kostanai@ mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жалақы есептеуін, бас кітаптың жүргізілуін, зейнеткерлік істерді ресімделуін, бюджеттік өтінім құрастыруын, аппарат бойынша бухгалтерлік балансты жəне статистикалық есебін жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болса, орта кəсіби білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Құжаттандыру қамтамасыз ету тобының жетекші маман, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жоғары органдардың, мемлекеттік органдардың жəне басқа да ұйымдардың сұрауларына жауаптың жобасын дайындайды. Есеп жəне кіріс, шығыс хат-хабардың дер кезінде жіберілуін қамтамасыз етеді, құжаттардың, материалдардың қабылдауын жəне олардың есептерін жүзеге асырады. Басшылықтың бұйрықтарын есепке алуын жəне тіркеуін жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары заңгерлік немесе орташа заңгерлік. XVI. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Шығыс Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы, 070017, Өскемен қ., Жаңа Согра кенті, Вешний тұйығы 14, e-mail: vetkomitet_vko@mail.ru, анықтама үшін телефон: 8 (7232) 544834, факс 8 (7232) 620101, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қаржылық жəне əкімшілік қамтамасыз ету бөлімінің бас маман-бас бухгалтері (С-О-5 санаты, уақытша негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне, 2016 жылдың 5 маусымына дейін) . Функционалды міндеттері: бөлімнің қаржылық жəне мемлекеттік сатып алу жұмысын жалпы басқару. Мемлекеттік сатып алу бойынша заңнаманың сақталуын қамтамасыз ету, бюджеттік заңнаманың орындалуын қамтамасыз ету; «Бюджет есебінен ұсталатын мекемелердегі бухгалтерлік есеп жүргізу жөніндегі» нұсқауға сəйкес жұмысты ұйымдастыру, бухгалтерлік есеп жəне есеп беруді уақтылы жəне сапалы жүргізілуін қадағалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономикалық немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандығы бойынша жоғары білім. Ортадан кейінгі экономикалық немесе есеп жəне аудит немесе қаржы мамандығы бойынша білімі барларға рұқсат етіледі. Тиісті санаттағы лауазымдар бойынша міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. 2. Тамақ өнімдері жəне орны ауыстырылатын объектілер қауіпсіздігі бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, уақытша негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне, 2018 жылдың 18 қаңтарына дейін) . Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасынан өтетін, орнын ауыстыратын (тасымалданатын) объектілерге мемлекеттік ветеринариялықсанитариялық қадағалауды жəне бақылауды жүзеге асыру, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы нормативтік-құқытық актілерін жəне Кеден одағының ветеринариялық-санитариялық шаралары бойынша келісімінің орындалуын бақылау жəне қадағалау, бақылауға жататын орны ауыстырылатын объектілерді импорттаушы жəне экспорттаушы кəсіпорындарда инспекциялау жұмыстарын ұйымдастыру, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында белгiленген тəртiппен ветеринариялық есеп пен есептiлiк жүргiзу жəне оларды табыс ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық білім. Ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. Тиісті санаттағы лауазымдар бойынша міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. Аудандық (қалалық) аумақтық инспекциялары бойынша: 1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Тарбағатай аудандық аумақтық инспекциясының бас маман-мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы С-R-4 санаты. Функционалды міндеттері: «Ветеринария туралы» Заңның орындалуын қадағалау. Лауазымды, заңды жəне жеке тұлғалармен «Ветеринария туралы» Заңның, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі жəне облыстың бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторларының ветеринария мəселелері бойынша берген, сонымен қатар басқа да нормативтік жəне құқықтық актілерінің орындалуын, ветеринарлық ісшаралардың (адам мен малға ортақ аурулардың профилактикасы, диагностикасы жəне жою іс-шараларын қоса алғанда) жүргізілуін жəне ветеринария саласында жұмыс атқаратын заңды жəне жеке тұлғалардың қызметтерін қадағалау. Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында белгiленген тəртiппен ветеринариялық есеп пен есептiлiк жүргiзу жəне оларды табыс ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық білім. Ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. Тиісті санаттағы лауазымдар бойынша міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Шемонаиха аудандық аумақтық инспекциясының бас маман-мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы, С-R-4 санаты. Функционалды міндеттері: «Ветеринария туралы» Заңның орындалуын қадағалау. Лауазымды, заңды жəне жеке тұлғалармен «Ветеринария туралы» Заңның, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі жəне облыстың бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторларының ветеринария мəселелері бойынша берген, сонымен қатар басқа да нормативтік-құқықтық актілерінің орындалуын, ветеринарлық іс-шаралардың (адам мен малға ортақ аурулардың профилактикасы, диагностикасы жəне жою іс-шараларын қоса алғанда) жүргізілуін жəне ветеринария саласында жұмыс атқаратын заңды жəне жеке тұлғалардың қызметтерін қадағалау. Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңдарында белгiленген тəртiппен ветеринариялық есеп пен есептiлiк жүргiзу жəне оларды табыс ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары ветеринариялық білім. Ортадан кейінгі ветеринариялық білімі барларға рұқсат етіледі. Тиісті санаттағы лауазымдар бойынша міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. XVII. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеу меттік даму министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің «Қызылорда облысы бойынша департаменті» РММ, 120008, Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 27, электронды пошта: k.komukyzylorda@mzsr. gov.kz, анықтама телефондары: 8 (7242) 23-42-18, 23-41-95, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсету көлемін бақылау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тегін медициналық көмектің кепілді көлемін сараптауға қатысу; емделген аурулардың мəліметтері базасының сарапталуын үйлестіру; тегін медициналық көмектің кепілді көлемінің ақаулары құрылымын талдау; тегін медициналық көмектің кепілді көлемін сараптау əдістемесін əзірлеу; медициналық ұйымдардың іс-əрекеті бойынша қорытынды нəтижелерінің статистистикалық көрсеткіштері мен медициналық қызметтің сапасын бағалау индикаторларына мониторинг жүргізу арқылы бағалау; құзыреті шегінде денсаулық сақтау субъектісін сараптау нəтижелері бойынша актілерді құрастыру; нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу.

Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина) мамандықтары (дəрігерлік емдеу ісі немесе стомотология немесе қоғамдық денсаулық сақтау) бойынша жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда медицина, фармацевтика (емдеу ісі немесе стомотология) ортадан кейінгі мамандығы бойынша білімі барларға рұқсат етіледі. Сараптама-талдау жұмыстарын жүргізу. «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; мүмкіндігінше денсаулық сақтауды ұйымдастыру, сараптама-талдау саласында жұмыс тəжірибесінің болуы; компьютерде жұмыс істей білу. 2. Персоналды басқару жөніндегі бас маман, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңды, ҚР Еңбек кодексінің талаптарын іске асыру, еңбек тəртібі мен қызметтік этика нормаларын сақталуын бақылау; кадрлық жұмыстар бойынша іс жүргізу жəне олардың есептерін уақтылы тапсыру; мемлекеттік қызметшілерді қайта даярлау мен біліктілігін арттыруды; тағайындауларды, марапаттау материалдарын əзірлеу; департамент қызметкерлерінің жеке іс қағаздарын (еңбек кітапшаларын) ресімдеу, есепке алу жəне сақтауды; жұмыс уақытын есепке алу табелін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану) немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес мамандықтары бойынша жоғары білімі. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда құқық (құқықтану) немесе қызмет көрсету, экономика жəне басқару мамандықтары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; компьютерде жұмыс істей білу; Microsoft Office, электронды құжат айналымының жүйелерімен жəне Internet Explorer бағдарламаларымен жұмыс істей білу. 3. Бас маман-заңгер консультант, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: денсаулық саласының нормативтік-құқықтық актілерін зерттеуге қатысу; денсаулық сақтау саласында бағдарламалардың жүзеге асырылуын қадағалау; сот жəне мемлекеттік органдарда департаменттің мүдделерін қорғау; құзырына кіретін сұрақтар бойынша мемлекеттік органдармен əрекеттесуі; медициналық қызметті ұсынушылармен келісім жасауға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану) немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес мамандықтары бойынша жоғары білімі. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда құқық (құқықтану) немесе қызмет көрсету, экономика жəне басқару мамандықтары бойынша ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес, мүмкіндігінше денсаулық сақтау саласында жəне нормативтік-құқықтық актілерін əзірлеуде, сот инстанцияларында мемлекеттік органдардың өкілі ретінде тəжірибесінің болуы, компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің «Ақтөбе облысы бойынша департаменті» РММ, 030000, Ақтөбе қаласы, М.Оспанов көшесі, 52/2, анықтама үшін телефондары: 8(7132) 55-67-83, (7132) 55-68-10 факс: 8 (7132) 55-67-89, электронды пошта: d.dkomuaktobe@ mzsr.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Бас маман-заңгер консультант, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: комитеттің нормативтікқұқықтық актілерін əзірлеуге қатысу, комитет саласындағы бағдарламаларды іске асыру; департаменттің нормативтікқұқықтық актілерін талдау жəне заңдық сарапатамасы; департаменттің құқықтық қызметін үйлестіру; оның құзыретіне кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдар мен ұйымдармен өзара іс-қимыл; тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсету жөніндегі қызметтер берушіні таңдау ресімдерін заңдық сүйемелдеу жəне медициналық қызметтерді ұсынушылармен шарттарды орындау; алқалардың, семинарлардың, конференциялардың материалдарын дайындауға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс болған жағдайда ортадан кейінгі заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеу бойынша дағдысының болуы. Компьютерде Microsoft Office бағдарламалар пакетімен, электронды құжат айналымы жүйесімен, Outlook Exspress, Internet Explorer жұмыс істей білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерін білуі. 2. Тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін көрсету көлемін бақылау бөлімінің бас маманы, (С-О-5 санаты, 3 бірлік, оның ішінде 2 бірлік негізгі қызметкелердің бала күту демалысында болу мерзіміне) . Функционалды міндеттері: тегін медициналық көмектің кепілдік көлемін сараптауға қатысу; емделген аурулардың мəліметтері базасының сарапталуын үйлестіру; тегін медициналық көмектің кепілді көлемінің ақаулары құрылымын талдау; тегін медициналық көмектің кепілді көлемін сараптау əдістемесін əзірлеу; медициналық ұйымдардың іс-əрекеті бойынша қорытынды нəтижелерінің статистистикалық көрсеткіштері мен медициналық қызметтің сапасын бағалау индикаторларына мониторинг жүргізу арқылы бағалау; құзыреті шегінде денсаулық сақтау субъектісін сараптау нəтижелері бойынша актілерді құрастыру; нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық білім. Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екi жылдан кем емес жұмыс өтiлi болған жағдайда ортадан кейiнгi медициналық білімі барларға рұқсат етiледi. Компьютерде Microsoft Office бағдарламалар пакетімен, электронды құжаттар айналымы жүйесімен, Outlook Exspress, Internet Exsplorer жұмыс істей білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерін білуі. XVIII. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Төтенше жағдайлар комитетінің Батыс Қазақстан облысы төтенше жағдайлар департаменті, 090000, Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Еуразия даңғылы, 90-үй, 205-бөлме, анықтама үшін телефоны: 8 (7112) 51 27 02, факс: 8 (7112) 51 27 02, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Батыс Қазақстан облысы төтенше жағдайлар департаменті техникалық қызмет жəне құлақтандыру бөлімшесінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: байланыс жəне ақпараттандыру құралдарының күтімін ұйымдастыру, олардың істен шыққан уақытында тезінен қалпына келтіруді жүзеге асыру, барлық қолда бар байланыс құралдарымен үнемі жаттығу жасап отыру. Азаматтық қорғаныс қызметтерінің байланыс каналдарымен қамтамасыз етілуін бақылау. Хабарлау жүйесінің дайындығын шұғыл жағдайларға əрекет етуге дайындауды қамтамасыз ету; дыбыстық-күшейткіш орталықтарындағы (адамдар көп жиналатын жердегі) жəне ұшқыр (құқық қорғау органдары, авариялық қызмет) қондырғылардың əрекеттесуінің пайдалануын ұйымдастыру. Төтенше жағдайларды жоюдағы ісшараларды жүргізуде электронды пошта арқылы ақпарат алмасуды ұйымдастыру. Республикалық автоматтандырылған ақпараттық басқару жүйесінің төтенше жағдайлар жүйесі көлеміндегі облыстық буындарда құрылуын ұйымдастыру, функционалды жəне дамуын, банктік жағдайына қолдау жасауға, департамент аппаратында басқару процестерін автоматтандыруды ұйымдастыру. Өз жұмысын ұйымдастырудағы қабілетін арттыру, ақпараттық-талдамалы сипаттағы үлгілерді игеру, тіл табысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Техникалық ғылымдар жəне технология (автоматтандыру жəне басқару, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы жəне бағдарламалармен жабдықтау, радиотехника, электроника жəне телекоммуникация) саласы бойынша мамандықтар. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы ІІМ төтенше жағдайлар комитет Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаментi, 130000, Ақтау қаласы, 24-шағын аудан, электронды мекенжайы: ok_dchs_mang@emer.kz, анықтама үшін телефондары: 8 (7292) 701705, 426878 (факс) , «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің басшысы-бас бухгалтері, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімге жүктелген міндеттер мен тапсырмалардың орындалуына жеке жауапкершілікте болады, бөлім қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтарын дайындайды, есеп құжаттары операцияларының заңдылығының сақталуын, арифметикалық есептің дұрыстығын қамтамасыз етеді. Республикалық бюджетті қаржыландыру жоспарының

орындалуы жөнінде есептерді жасақтайды. Жыл жəне тоқсан сайынғы қаржыландыру жоспарының орындалуын қадағалайды. Келесі жылға қаржыландыру жоспарының жобасын жасақтайды. Департамент қызметін қаржыландыруға қатысты барлық мəселелер бойынша жауапкершілікте болу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім; əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес саласында. Функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті білімнің болуы, «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттік жаңа саяси бағытын бiлу. 2. Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті техникалық қызмет жəне құлақтандыру бөлімшесінің бас маманы, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: хабарлау жүйелерін жəне аппаратураларын білуі қажет, хабарлау аппаратурасында реттеу жұмыстарын жүргізеді жəне хабарлау аппаратураларын іске қосу дағдыларының болуы, көшпелі байланыс тораптарының ұдайы дайындығын қамтамасыз етеді, хабарлау жəне байланыс аппаратураларының құрылысын жəне пайдалану ережелерін білуі керек, хабарлау жəне байланыс жүйелері аппаратураларына техникалық қызмет көрсетуді ұйымдастыру жəне өткізілуін қадағалайды, ҚР ІІМ Төтенше жағдайлар комитеті Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті басшылығының өкімі бойынша құлақтандыру жүйесінің жедел іске қосылуын қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: техникалық ғылымдар жəне технология саласында (ақпараттық жүйелер, есептегіш техника жəне бағдарламалық қамтамасыз ету; математикалық жəне компьютерлік үлгілеу; радиотехника, электроника жəне телекоммуникация; электр энергетика; автоматтандыру жəне басқару) ; педагогика саласында (информатика) . Мемлекеттік қызметте кемінде бір жылдан кем емес өтілі болған жағдайда арнаулы орта білімі барларға рұқсат етіледі. Функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті білімнің болуы, «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттік жаңа саяси бағытын бiлу. 3. Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті заң тобының бас маманы (С-О-5 санаты, 2 бірлік, оның ішінде 1 бірлік - уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде) . Функционалды міндеттері: департамент пен оның құрылымдық бөлімшелерінің қызметін құқықтық қамтамасыз етеді, департамент бөлімшелері мен қызметкерлерінің мүліктік жəне өзге де заңды құқықтары мен мүдделерін құқықтық құралдармен қорғайды. Шарттық, қаржы жəне еңбек тəртібін күшейту бойынша іс-шараларды əзірлеу жəне іске асырады, департамент пен оның бөлімшелерінің мүлкін сақтауды қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: құқық саласында. Мемлекеттік қызметте кемінде бір жылдан кем емес өтілі болған жағдайда арнаулы орта білімі барларға рұқсат етіледі. Функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті білімнің болуы, «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттік жаңа саяси бағытын бiлу. 4. Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті төтенше жағдайларды жою бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімшелердің жауынгерлік дайындығын жетілдіру жəне арттыру бойынша іс-шараларды жасақтайды. Авариялық-құтқару жұмыстары саласында жаңа нысандар мен əдістердің енгізілуін қамтамасыз етеді. Ірі жəне сипатты аварияларды зерделеу бойынша жұмыстарды ұйымдастырады. Авариялық-құтқару қызметтерінің жаттығулар мен оқу-жаттығулар өткізу жөніндегі іс-шаралары мен кестесін келіседі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласында (тау-кен ісі; мұнай-газ ісі; тіршілік қауіпсіздігі жəне қоршаған ортаны қорғау) ; табиғи ғылымдар саласында (экология) . Мемлекеттік қызметте кемінде бір жылдан кем емес өтілі болған жағдайда арнаулы орта білімі барларға рұқсат етіледі. Функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті білімнің болуы, «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттік жаңа саяси бағытын бiлу. 5. Маңғыстау облысы төтенше жағдайлар департаменті қаржымен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік - уақытша, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалысы кезеңінде) . Функционалды міндеттері: нұсқаулыққа сəйкес бухгалтерлік есепке алудың мемориалдық-ордерлік нысаны бойынша шығыстар сметасын орындауды есепке алуды жүзеге асыру. Бюджеттік міндеттеріне сəйкес сметалармен көзделген бюджеттік жіктеуіштің кодтары бойынша (бағдарламалар, кіші бағдарламалар, ерекшеліктер) шығыстар жүргізу. Құжаттардың уақтылы жəне дұрыс құрылуына жəне жасалатын операциялардың заңдылығына алдын ала бақылауды жүзеге асыру. Ақшалай қаражатты, есептеулерді жəне материалдық құндылықтарды түгендеу жүргізуге қатысу, түгендеу нəтижелерін уақтылы жəне дұрыс анықтау жəне оларды есепте көрсету. Бюджеттік бағдарламалар бойынша негіздері жəне оларға үш жылға арналған есептеулері бар бюджеттік өтінімдер əзірлеу. Бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарына өзгерістер енгізуге өтінімдер жасау. Құрама жəне жеке қаржыландыру жоспарларын жасау. Бюджетті орындау жəне бюджеттік жоспарлау бойынша орталық уəкілетті органдар белгілеген қаржылық есептілікті жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызметте кемінде бір жылдан кем емес өтілі болған жағдайда арнаулы орта білімі барларға рұқсат етіледі. Функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті білімнің болуы, «Азаматтық қорғаныс туралы» Қазақстан Республикасының Заңын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттік жаңа саяси бағытын бiлу. ХІХ. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Алматы қаласы статистика департаменті, 050008, Алматы қаласы, Абай д-лы, 125-үй, анықтама телефоны: (8-727) 375-21-88, (факс) , электронды мекенжай: N. Smailova@ stat.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Бухгалтерлік есеп жəне есептілік басқармасының бас маманы С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру ережесіне сəйкес мемлекеттік сатып алулар жөніндегі конкурс комиссиясының ұйымдастыру қызметін қамтамасыз ету, мемлекеттік сатып алулар құжаттары мен материалдарының сақталуын қамтамасыз ету, алғашқы банк құжаттарының негізінде дұрыс бухгалтерлік есептілікті, бухгалтерлік жазбаларды жасау, оны белгіленген мерзімде ұсыну, банк операцияларын күн сайын есепке алып тұру, қазынашылық арқылы төлеу құжаттарын ресімдеу, 1С-бухгалтерия бағдарламасында, «Диалог-ақпарат», «Еңбекақы». «Зейнетақы» бағдарламаларында жұмыс істеу, еңбекақыны есептеу, табыс салығын есептеу, еңбекақының 10%-ын зейнетақы қорына аудару, деректерді дайындап, зейнетақы қорындағы деректерді техникалық тасығыштарға енгізу, банкоматтар арқылы алу үшін Халық Банкіне жолдау, банк үшін төлем шоттарын дайындау, ақылы қызметтер көрсету туралы шарттарды жасау, ақшалай қаражаттар мен тауарлы-материалдық құндылықтардың кем шығуын жəне заңсыз жұмсалуын алдын алатын іс-шараларды дайындауға қатысу; еңбекақының пластикалық карточкаларға аударылуын, пошта арқылы аударымдарды жəне дербес шоттарға қосылуын бақылау, салыстырып тексеру туралы актілерді дайындау жəне қызметтер жеткізіп берушілерімен өзара есеп айырысуларды, белгіленген еңбекақы аудару ережелерінің сақталуын бақылау; бухгалтерлік құжаттардың сақталушылығын қамтамасыз ету, оларды ресімдеу жəне белгіленген тəртіппен мұрағатқа тапсыру; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру жəне мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Бухгалтерлік есеп жəне есептілік басқармасының бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2017 жылғы 18 қарашаға дейін) . Функционалды міндеттері: алғашқы банк құжаттарының негізінде дұрыс бухгалтерлік есептілікті, бухгалтерлік жазбаларды жасау, оны белгіленген мерзімде ұсыну, банк операцияларын күн сайын есепке алып тұру, қазынашылық арқылы төлеу құжаттарын ресімдеу, 1С-бухгалтерия бағдарламасында, «Диалог-ақпарат», «Еңбекақы». «Зейнетақы» бағдарламаларында жұмыс істеу, еңбекақыны есептеу, табыс салығын есептеу, еңбекақының 10%-ын зейнетақы қорына аудару, деректерді дайындап, зейнетақы қорындағы техникалық деректер сақтаушыларына енгізу, еңбекақы туралы деректерді, еңбекақыны банкоматтар арқылы алу үшін, Халық Банкіне жолдау, банк үшін төлем шоттарын дайындау, ақысы төленетін қызметтер көрсету туралы шарттарды жасау, ақшалай қаражаттар мен тауарлы-материалдық құндылықтардың кем шығуын жəне заңсыз жұмсалуын алдын алатын іс-шараларды дайындауға

қатысу; еңбекақының пластикалық карточкаларға аударылуын, пошта арқылы аударымдарды жəне дербес шоттарға қосылуын бақылау, салыстырып тексеру туралы актілерді дайындау жəне қызметтер жеткізіп берушілерімен өзара есеп айырысуларды, белгіленген еңбекақы аудару ережелерінің сақталуын бақылау; бухгалтерлік құжаттардың сақталушылығын қамтамасыз ету, оларды ресімдеу жəне белгіленген тəртіппен мұрағатқа тапсыру; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білім немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Құқықтық қамтамасыз ету жəне кадрлық-ұйымдастыру жұмысы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: заңдылықтың сақталуын қамтамасыз ету, талап-қуыным жұмысын ұйымдастыру жəне жүргізу; департаменттің мүліктік жəне өзге де заңды құқықтары мен мүдделерін құқықтық əдістермен қорғау, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңдарын насихаттау жəне түсіндіру, құқық саласындағы жалпыға бірдей оқуды ұйымдастыру, бұйрықтар, шешімдер мен құқықтық сипаттағы басқа да құжаттардың жобаларын дайындауға қатысу, əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы материалдарды ресімдеу, мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастыру жəне өткізу рет-жосықтарына тікелей қатысу жəне бұл рет-жосықтарды бақылау, жеткізіп берушілермен шарттарды ресімдеу; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; жеке компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру жəне мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңдарда белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы немесе гуманитарлық ғылымдар саласындағы немесе білім саласындағы немесе құқық саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 4. Құқықтық қамтамасыз ету жəне кадрлық-ұйымдастыру жұмысы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: іс жүргізуді жүзеге асыру, құжаттарды қабылдауды жəне оларды бастапқы өңдеуді жүргізу, мемлекеттік органдардан, жеке жəне заңды тұлғалардан кіретін жəне шығатын құжаттарды БЭҚАЖ жəне ТӨБЕА негізінде тіркеу жəне (ай сайынғы, тоқсандық, жылдық) есептерді тапсыру; тілдерді дамыту жəне олардың қолданылуы мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын бақылау жəне орындау, есептерді белгіленген мерзімде тапсыру; департамент істері жиынтық номенклатурасын əзірлеу; мұрағат ісінің жүргізілуін қамтамасыз ету, құжаттардың ведомстволық сақталуын ұйымдастыру жəне бақылау, ЛЕАҚСД-09-11 (Сапа менеджменті жүйесінің «Мұрағат басқару» тарауы) ережелерін басшылыққа алып, құжаттарды дайындау жəне мұрағат қорына тұрақты сақталуы үшін тапсыру; ақпараттық қауіпсіздікті ұйымдастыруды қамтамасыз ету жəне бақылау; ақпараттық қауіпсіздік талаптарының сақталуын қамтамасыз ету; департаменттегі сервер жəне коммуникациялық жабдықтардың үздіксіз жұмыс істеуін бақылау; адам факторының əсерін болдырмау мақсатында департамент қызметкерлерінің ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауы жөнінде профилактикалық жұмыстарды өткізу; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы немесе гуманитарлық ғылымдар саласындағы немесе құқық саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 5. Тіркелімдер статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: СБТ-дегі ақпаратты электрондық өңдеу технологиясын білу, СБТ-ны жүргізу жəне жаңғырту, əлеуметтік статистика тіркелімін (ƏСТ) жаңғырту, жеке кəсіпкерлер тіркелімін (ЖКТ) жаңғырту, ауылшаруашылық тіркелімін (АШТ) жаңғырту, W-004 сауалнамасын жəне «Экономикалық қызмет түрлері туралы есеп» 1-СТ жəне «Қала үлгісіндегі елді мекендердегі тұрғын үйлерді зерттеу» 1-ТҮҚ есептерін қабылдау жəне өңдеу, ұйғарынды кестелермен жұмыс істеу, статистикалық бюллетендерді қалыптастыру, баяндама материалдарын дайындау, мемлекеттік органдардың, заңды жəне жеке тұлғалардың сауалдарының негізінде анықтамаақпарат қызметтерін көрсету; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 6. Респонденттермен жұмыс басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: алғашқы статистикалық есептілікті қабылдау; алғашқы статистикалық деректерді қабылдау кезінде қабылдағаны туралы статистикалық нысан көшірмесінде жəне респонденттің данасында жеке мөртаңба, лауазымды тұлғаның қолы мен қабылдаған күнін қою арқылы келу тəртібімен қағаз тасығышта белгі қою; респонденттерді статистикалық нысандармен жəне оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз ету; алғашқы статистикалық деректер мен статистикалық байқаулар əдістерінің толықтығы, уақтылылығы, дəйектілігі мен құпиялылығы бойынша қойылатын негізгі талаптар бойынша респонденттерге түсіндірме беру; нақты заңды тұлғаға қағаз тасығышта немесе электронды түрде есептіліктің статистикалық нысандарының тізбесін беруді жүзеге асыру; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 7. Респонденттермен жұмыс басқармасының жетекші маманы (С-О-6 санаты, 7 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтіміне демалысы кезеңіне, оның ішінде 2 бірлік негізгі қызметкерлердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2017 жылғы 13 маусымға жəне 2017 жылғы 16 наурызға дейін) . Функционалды міндеттері: алғашқы статистикалық есептілікті қабылдау; алғашқы статистикалық деректерді қабылдау кезінде қабылдағаны туралы статистикалық нысан көшірмесінде жəне респонденттің данасында жеке мөртаңба, лауазымды тұлғаның қолы мен қабылдаған күнін қою арқылы келу тəртібімен қағаз тасығышта белгі қою; респонденттерді статистикалық нысандармен жəне оларды толтыру жөніндегі нұсқаулықтармен қамтамасыз ету; алғашқы статистикалық деректер мен статистикалық байқаулар əдістерінің толықтығы, уақтылылығы, дəйектілігі мен құпиялылығы бойынша қойылатын негізгі талаптар бойынша респонденттерге түсіндірме беру; нақты заңды тұлғаға қағаз тасығышта немесе электронды түрде есептіліктің статистикалық нысандарының тізбесін беруді жүзеге асыру; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 8. Əлеуметтік жəне демографиялық статистика басқармасының бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2016 жылғы 06 тамызға дейін) . Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетімен статистикалық ақпаратты əзірлеу əдістемесі мəселелері жөнінде өзара іс-қимыл жасау; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. . Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 9. Үй шаруашылықтарын зерттеу статистикасы басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік.

Функционалды міндеттері: сұхбат алушылардан бекітіп берілген учаскелердегі зерттелген үй шаруашылықтары туралы статистикалық есептерді алу, бастапқы есептерді бақылау жəне тексеру, статистикалық жұмыстар регламентінде белгіленген мерзімде Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетіне жиынтық есептерді беру, біржолғы жұмыстар мен зерттеулерді өткізу, жедел баяндамаларды, ақпараттарды, жинақтарды, талдау жазбахаттарын, жергілікті басқарушы органдарға арналған статистикалық деректерді дайындауға қатысу; оған бекітіп берілген учаске туралы берілген есептердің сапасын, уақытында болуын, көлемі толықтығын бақылау; есеп деректерінің растығын, үй шаруашылықтарындағы есепке алу мен есептіліктің хал-жайын тексеруге қатысу; жұмыс міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; жеке компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру жəне заңдарда белгіленген тəртіппен мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 10. Еңбек статистикасы басқармасының бас маманы (С-О-5 санаты, 2 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2015 жылғы 05 қазанға жəне 2016 жылғы 18 қаңтарға дейін) . Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті бекіткен есептілік нысандары, жеке жəне заңды тұлғалардан түскен сауалнамалар бойынша статистикалық ақпаратты бақылау жəне түзету; жетекшілік етілетін сала бойынша алғашқы есептерді талдау, серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, статистикалық бюллетендердің шығарылуын ұйымдастыру, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға, іріктемелі зерттеулерді жəне біржолғы статистикалық жұмыстарды өткізуге, ұсынылатын статистикалық есептіліктің сапасын бақылауға қатысу, заңды тұлғаларды есептілікпен қамту жөніндегі тұрақты жұмыс; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 11. Қызмет көрсету саласы статистика басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 3 бірлік. Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жеке жəне заңды тұлғаларға статистикалық деректердің толықтығы мен растығы жөнінде қойылатын негізгі талаптарды түсіндіру, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті бекіткен статистикалық нысандар бойынша көлік, туризм, байланыс, инновациялар, қызмет көрсету салалары бойынша статистикалық ақпаратты жинау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртіпті мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесінің талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету, алғашқы статистикалық ақпараттық құпиялылығын сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 12. Баға статистикасы басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 7 бірлік. Функционалды міндеттері: статистикалық жұмыстар регламентінде көзделген барлық бағдарламалар бойынша тауарлар мен халыққа көрсетілетін ақылы қызметтердің бағалары туралы ақпаратты жинау жəне өңдеу, бағаларды тіркеумен айналысады, жеке жəне топтық бағалар индекстерінің есептелгенін талдау, алынған статистикалық көрсеткіштер экономикалық талдауын өткізу; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жəне тіркеу жұмысында қажетті өзге де техникамен жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, бағалар туралы түскен ақпараттың құпиялығының сақталуын заңнамада белгіленген тəртіппен қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. 13. Сауда статистикасы басқармасының бас маманы (СО-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2016 жылғы 21 шілдеге дейін) . Функционалды міндеттері: серпінділік қатарларын бақыланатын көрсеткіштер бойынша жүргізу, экономика салаларының дамуы туралы деректерді экономикалық талдау негізінде талдау жазбахаттарын, баяндамаларды, жинақтарды, статистикалық ақпаратты дайындау, жергілікті басқарушы органдар үшін, жеке жəне заңды тұлғалардың сауалдары бойынша материалдарды дайындауға қатысу; Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитетімен статистикалық ақпаратты əзірлеу əдістемесі мəселелері жөнінде өзара іс-қимыл жасау; функционалды міндеттерін, еңбек жəне атқарушылық тəртібін мүлтіксіз сақтау, сапа менеджменті жүйесі талаптарын орындау; дербес компьютерде жұмыс істей білу; іс жүргізуді жүзеге асыру, мемлекеттік жəне коммерциялық құпияның, заңнамада белгіленген тəртіппен алғашқы статистикалық ақпараттың құпиялығының сақталуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. ХХ. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Батыс Қазақстан облысы əділет департаменті, индекс 090006, Орал қаласы, Достық-Дружба даңғылы, № 208, электронды мекенжайы: kadry.zko@adilet.gov.kz, ақпараттық телефондар: 8-(7112) 51-36-43, факс: 50-50-95) , «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Зеленов ауданы əділет басқармасының бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жылжымайтын мүлікке құқықтарды жəне онымен жасалған мəмілелерді мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру. Заңды тұлғалардың мемлекеттік тіркеуін жəне филиалдар мен өкілдерінің есептік тіркеуін жүзеге асыру, іс жүргізуді бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқықтану мамандығы. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі құқықтану білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексін, Қазақстан Республикасының «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу жəне филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Заңын, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, Қазақстан Республикасының Жер кодексін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Мемлекеттік тілді білу. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Шығыс Қазақстан облысы əділет департаменті, 070002, Өскемен қаласы, Ворошилов көшесі, 6-үй, анықтама телефоны: 8 (7232) 70-41-37, факс (7232) 70-41-37, электронды мекенжай: a.alipova@adilet.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тарбағатай ауданы əділет басқармасының жетекші маманы, С-R–5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу жұмыстарын жүргізу, құқық түсіндіру жұмысы жəне халыққа заңды қызмет көрсету бойынша қызметті жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ортадан кейінгі заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Аталған лауазымның қызметтік міндеттері саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының

(Жалғасы 13-бетте).


(Жалғасы. Басы 12-бетте). заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес ҚР Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», ҚР «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, сондай-ақ функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 2. Өскемен қаласы əділет басқармасының жетекші маманы (С-R–5 санаты, 1 бірлік, уақытша негізгі қызметкердің бала күту бойынша демалысы мерзіміне 2017 жылғы 11 мамырға дейін) . Функционалды міндеттері: жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу жұмыстарын жүргізу, құқық түсіндіру жұмысы жəне халыққа заңды қызмет көрсету бойынша қызметті жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ортадан кейінгі заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Аталған лауазымның қызметтік міндеттері саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес Конституциясын, ҚР «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, сондай-ақ функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 3. Көкпекті ауданы əділет басқармасының бас маманы, С-R–4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: занды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу жұмыстарын жүргізу, құқық түсіндіру жұмысы жəне халыққа заңды қызмет көрсету бойынша қызметті жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім, ортадан кейінгі заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Аталған лауазымның қызметтік міндеттері саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес ҚР Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, сондай-ақ функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 4. Шығыс Қазақстан облысы əділет департаменті қаржы жəне материалдық-техникалық бөлімінің бас маманы, С-О–5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттер: материалдық есепке алуды, активтердің салық жəне статистикалық есебін жүргізу, бөлінген активтердің мақсатты қолданылуы жəне сақталуы үшін бақылауды жүргізу, тауарлық-материалдық құндылықтардың тізілімі бойынша есеп жүргізу, активтердің қозғалысына есеп жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық білім, ортадан кейінгі экономикалық білімі барларға рұқсат етіледі. Аталған лауазымның қызметтік міндеттері саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес ҚР Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», ҚР «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, сондай-ақ функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 5. Семей аумақтық бөлім филиалы сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес мүліктік өтеп алуға қатысты қылмыстық істер бойынша сот қаулылары мен үкімдері, азаматтық жəне əкімшілік істер бойынша анықтамалар мен қаулылар, шешімдері негізінде берілетін атқару құжаттарының жəне басқа да органдардың қаулыларын міндетті жəне уақтылы орындау. Жауапты бөлімнің жұмысын ұйымдастыру жəне бақылау жəне мемлекеттік сот орындаушыларына жүктелген міндеттерді орындауға дербес жауап береді. Жеке жəне заңды тұлғалардың сот орындаушылардың іс-əрекеттеріне шағымдар мен өтініштерін қарастыруды жүзеге асыру жəне оларды қабылдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық бейіні бойынша жоғары білімі. Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарын тестілеу бағдарламасы бойынша (аталған санатқа) , «Əділет органдары туралы», «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, Азаматтық кодексін, Азаматтық іс жүргізу кодексін, Қылмыстық кодексін, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексін, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдерден хабардар болуы тиіс. 6. Семей аумақтық бөлім филиалы сот орындаушысы (СО-4 санаты, 1 бірлік, уақытша негізгі қызметкердің бала күту бойынша демалысы мерзіміне 2016 жылғы 1 қаңтарға дейін) . Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес мүліктік өтеп алуға қатысты қылмыстық істер бойынша сот қаулылары мен үкімдері, азаматтық жəне əкімшілік істер бойынша анықтамалар мен қаулылар, шешімдері негізінде берілетін атқару құжаттарының жəне басқа да органдардың қаулыларын міндетті жəне уақтылы орындау. Жауапты бөлімнің жұмысын ұйымдастыру жəне бақылау жəне мемлекеттік сот орындаушыларына жүктелген міндеттерді орындауға дербес жауап береді. Жеке жəне заңды тұлғалардың сот орындаушылардың іс-əрекеттеріне шағымдар мен өтініштерін қарастыруды жүзеге асыру жəне оларды қабылдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық бейіні бойынша жоғары білімі. Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарын тестілеу бағдарламасы бойынша (аталған санатқа) , «Əділет органдары туралы», «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, Азаматтық кодексін, Азаматтық іс жүргізу кодексін, Қылмыстық кодексін, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексін, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдерде хабардар болуы тиіс. 7. Өскемен қаласы бойынша əкімшілік айыппұлдарды жəне сот үкімін орындау бөлімі филиалының сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес мүліктік өтеп алуға қатысты қылмыстық істер бойынша сот қаулылары мен үкімдері, азаматтық жəне əкімшілік істер бойынша анықтамалар мен қаулылар, шешімдері негізінде берілетін атқару құжаттарының жəне басқа да органдардың қаулыларының міндетті жəне уақтылы орындалуын бақылау. Жауапты бөлімнің жұмысын ұйымдастыру жəне бақылау жəне мемлекеттік сот орындаушыларына жүктелген міндеттерді орындауға дербес жауап береді. Жеке жəне заңды тұлғалардың сот орындаушылардың іс-əрекеттеріне шағымдар мен өтініштерін қарастыруды жүзеге асыру жəне оларды қабылдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық бейіні бойынша жоғары білімі. Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарын тестілеу бағдарламасы бойынша (аталған санатқа) , «Əділет органдары туралы», «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, Азаматтық кодексін, Азаматтық іс жүргізу кодексін, Қылмыстық кодексін, Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексін, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазым бойынша функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдерде хабардар болуы тиіс. Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Алматы облысы əділет департаменті, индекс 040000, Талдықорған

13

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

қаласы, Қаблиса жырау көшесі, 69 а-үй, анықтама үшін телефон/факс: 8(7282) 24-38-95, электронды мекенжай: kadri_ ust@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Азаматтық хал актілерін тіркеу жəне апостильдеу жұмыстарын ұйымдастыру бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік негізгі қызметкердің 2016 жылғы 20 мамырына дейінгі бала күтімі бойынша демалыста болу кезеңіне) Функционалды міндеттері: азаматтық хал актілерді тіркеу органдарымен əдістемелік басшылықты ұйымдастыру, оның қызметінде бірыңғай құқық қолдану тəжірибесін қамтамасыз етеді; ƏМ ведомстволық бағынышты мекемелері мен жəне басқа да құрылымдық бөлімшелерінің өзара қызметін қамтамасыз етеді; облыстық АХАТжАЖЖҰ бөлімінің қызметіне жалпы басшылықты жүргізеді; азаматтық хал актілерді тіркеу заңдылығының сақталуына бақылауды жүргізеді; заңнамаларды насихаттауға қатысады; өзінің орындауындағы бақылаулар мен бөлімнің жұмысын жоспарлауды білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім: заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Персоналмен жұмыс жəне ішкі қауіпсіздік бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру бойынша шаралар қабылдайды жəне ұсыныстарды қарауға қатысады; мемлекеттік қызмет сұрақтары бойынша шара ұйымдастырады жəне азаматтардың өтініштерін қарайды; «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның қолданылуы сұрақтары бойынша мемлекеттік қызметкерлерге кеңестер береді; əділет департаменті бастығының, Əділет министрінің тапсырмалары жəне бұйрықтарын, Үкімет қаулыларын, ҚР Президентінің Жарлықтарын, ҚР заңдарының орындалуы бойынша құрылымдық бөлімшелерге ұйымдастыру сипаттағы қажетті тəжірибелік көмектер көрсетеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі: «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, кадр саласы бойынша нұсқаулықтар мен ережелерді, қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Алматы облысы əділет департаменті Талдықорған қалалық əділет басқармасының бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жылжымайтын мүлікке құқықтарды жəне онымен жасалған мəмілелерді мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексін, Қазақстан Республикасының «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңын, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, Қазақстан Республикасының Жер кодексін, сондай-ақ функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 4. Алматы облысы əділет департаменті Панфилов аудандық əділет басқармасының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құқықтық түсіндіру жұмыстары жоспарын жасауды жүзеге асыру, құқықтық түсіндіру жұмыстары жоспарын орындау, басқарманың қызметі туралы бұқаралық ақпарат құралдарында көрсетілуін жəне жариялауын ұйымдастыру, жергілікті атқарушы органдардың құқықтық түсіндіру жəне заң қызметін көрсету бойынша жұмысымен танысып, оларға құқықтық көмек көрсету, халық арасында құқықтық насихат жұмыстарын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқықтану мамандығы бойынша жоғары немесе орта кəсіптік білім. Мүмкіндігінше мемлекеттік қызмет өтілі немесе осы сала бойынша іс тəжірибесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 5. Алматы облысы əділет департаменті Іле аудандық əділет басқармасының жетекші маманы (С-R-5 санаты, 1 бірлік негізгі қызметкердің 2016 жылғы 12 қаңтарына дейінгі бала күтімі бойынша демалыста болу кезеңіне) . Функционалды міндеттері: жылжымайтын мүлікке құқықтарды жəне онымен жасалған мəмілелерді мемлекеттік тіркеуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқықтану мамандығы бойынша жоғары немесе орта кəсіптік білім. Мүмкіндігінше мемлекеттік қызмет өтілі немесе осы сала бойынша іс тəжірибесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Əділет органдары туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін, қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 6. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Еңбекшіқазақ аумақтық бөлімінің сот орындаушысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік негізгі қызметкердің 2017 жылғы 14 қарашасына дейін бала күтімі бойынша демалыста болу кезеңіне) . Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының

мəртебесі туралы» Заңына сəйкес атқару құжаттарын орындау; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 7. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Панфилов аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңына сəйкес атқару құжаттарын орындау; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратура Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 8. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Балқаш аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңына сəйкес атқару құжаттарын орындау; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 9. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Талғар аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 4 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңына сəйкес атқару құжаттарын орындау; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болған жөн: 1) мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; 2) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің болуы; 3) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 4) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 10. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Ұйғыр аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімдер филиалдарының жұмысын жоспарлау жəне ұйымдастыру; Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңы нормаларының дұрыс қолданылуына бақылауды қамтамасыз ету; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратура Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; аумақтық бөлімдердің қызметіне қадағалау жүргізу; қолданылған тəртіптік жазаларды шешу, марапаттау туралы ұсыныстар енгізу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары

заңгерлік білім: заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 11. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Алакөл аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімдер филиалдарының жұмысын жоспарлау жəне ұйымдастыру; Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңы нормаларының дұрыс қолданылуына бақылауды қамтамасыз ету; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; аумақтық бөлімдердің қызметіне қадағалау жүргізу; қолданылған тəртіптік жазаларды шешу, марапаттау туралы ұсыныстар енгізу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 12. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Қаратал аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімдер филиалдарының жұмысын жоспарлау жəне ұйымдастыру; Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңы нормаларының дұрыс қолданылуына бақылауды қамтамасыз ету; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратура Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; аумақтық бөлімдердің қызметіне қадағалау жүргізу; қолданылған тəртіптік жазаларды шешу, марапаттау туралы ұсыныстар енгізу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 13. Алматы облысы əділет департаменті сот актілерін орындау бойынша филиалы Іле аумақтық бөлімінің сот орындаушысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімдер филиалдарының жұмысын жоспарлау жəне ұйымдастыру; Қазақстан Республикасы «Атқарушылық іс жүргізу жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Заңы нормаларының дұрыс қолданылуына бақылауды қамтамасыз ету; статистикалық есептерді əзірлеу; № 4.0. жəне 4.1. карточкаларын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетіне əзірлеу; аумақтық бөлімдердің қызметіне қадағалау жүргізу; қолданылған тəртіптік жазаларды шешу, марапаттау туралы ұсыныстар енгізу; атқару құжаттарын орындау сұрақтары бойынша басқа құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл ынтымақтастығында болу; Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің жəне департаменттің тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім; заңгер, құқықтану мамандығы бойынша. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: 1) мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; 2) мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; 3) осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; 4) жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; 5) ғылыми дəрежесінің болуы. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Ақмола облысының əділет департаменті, 020000, Көкшетау қаласы, Максим Горький көшесі, 37, анықтама телефондары: 8(7162) 25-00-18, 25-05-20, факс 8 (7162) 2525-76, электронды мекенжай: akmola_just@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Зеренді ауданы əділет басқармасының басшысы, С-R-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: басқарманың жалпы басшылығы; «Атқару өндірісі жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес, сот өндірісін

орындауды іске асыруды қоспағанда, əділет басқармасы қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыру жəне үйлестіру, əділет басқармасы, сот орындаушыларының аумақтық бөлім қызметкерлерінің атқару жəне еңбек тəртібін бақылау, халыққа мемлекеттік қызметті уақтылы жəне сапалы көрсету, əділет басқармасы қызметкерлерін тағайындау немесе лауазымынан босату, көтермелеу, тəртіптік жауапкершілікке тарту туралы əділет департаменті басшысының атына ұсыныс енгізу; құзыреттілігінің шегінде бұйрықтар шығару; құзыреттілігі шегінде барлық мемлекеттік органдарда жəне басқа да ұйымдарда əділет басқармасының атынан өкілдік ету; заңнамаға сəйкес басқа да өкілеттіктерді іске асыру; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау бойынша жұмысты ұйымдастыру; азаматтарды қабылдауды іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі; жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біреуіне сəйкес болуы керек: мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе басқа да лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; шетелде кадрларды даярлау бойынша Республикалық комиссия бекіткен басымды мамандықтар бойынша шетел жоғары оқу орындарындағы жоғары білімнің бағадарламалары бойынша оқуды аяқтау жағдайында мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес, осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, соның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы жоғары оқу орнындағы білімнен кейінгі бағдарламалар бойынша немесе кадрларды шетелде даярлау бойынша Республикалық комиссия бекіткен басымды мамандықтар бойынша оқуды аяқтау; ғылыми дəреженің болуы. Дербес компьютерде жұмыс істей білу қабілеті; функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 2. Бурабай, Зеренді ауданы аумақтық бөлімдерінің сот орындаушылары, С-О-4 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: «Атқару өндірісі жəне сот орындаушыларының мəртебесі туралы» ҚР Заңына сəйкес сот актілерін орындау жəне мерзімінде орындауды іске асыру; жеке жəне заңды тұлғалардың шағымдары мен өтініштерін тиісінше жəне уақтылы қарау, құжаттарды орындау барысы туралы ақпаратты ұсыну; азаматтарды қабылдауды жүргізу; жеке негіздемелер бойынша республикалық меншікке айналдырылған (түскен) мүлікті есепке алу, сақтау, бағалау жəне əрі қарай пайдалану бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі. Дербес компьютерде жұмыс істей білу қабілеті; функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 3. Астрахан ауданы əділет басқармасының бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: заңды тұлғаларды, жылжымайтан мүлікке құқықтарды тіркеу саласында мемлекеттік қызмет көрсету; тіркеу материалдарын қарау, «Заңды тұлғалар» мемлекеттік деректер базасына мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу туралы мəліметтер енгізу, «Жылжымайтын мүлік тізілімі» мемлекеттік деректер базасына мемлекеттік тіркеу туралы мəліметтер енгізу, нотариат функцияларын орындайтын ауыл, кент округтері мамандарының жасайтын іс-əрекеттердің заңдылығына бақылау жасауды жүзеге асыру, құқықтық насихатты ұйымдастыру, əкімдік, мəслихаттың заң қызметтерімен өзара əрекет ету, статистикалық есептер құру, жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, орта білімнен кейінгі білім, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болған жағдайда рұқсат етіледі. Дербес компьютерде жұмыс істей білу қабілеті, функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 4. Ақмола облысы əділет департаменті персоналмен жұмыс жəне ішкі қауіпсіздік бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің жүктілік жəне бала туу бойынша демалыс кезеңіне 2015 жылғы 18 тамызға дейін) . Функционалды міндеттері: бұйрық жобаларын дайындауды, оларды журналға тіркеуді іске асыру; статистикалық есептерді жасау; жеке істерді құрастыру; əкімшілік мемлекеттік қызметшілерді бағалауды өткізуді дайындау; конкурстық, бағалау хаттамаларының жобаларын жасау, жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, орта білімнен кейінгі білім, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болған жағдайда рұқсат етіледі. Дербес компьютерде жұмыс істей білу қабілеті, функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу. 5. Ақмола облысы əділет департаменті персоналмен жұмыс жəне ішкі қауіпсіздік бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: сыбайлас жемқорлық көріністерінің алдын алу, əшкерелеу бойынша жұмысты жүргізу; мемлекеттік қызметшілердің этиканы сақтауын бақылау; сыбайлас жемқорлықпен күресу бойынша құжаттарды өңдеу; қызметтік тексеру, тергеу жүргізу; тəртіптік комиссия хаттамаларының жобаларын дайындау; құқық қорғау органдарымен өзара əрекет ету; жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау; құқықтық түсіндіру жұмыстарын іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, орта білімнен кейінгі білім, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болған жағдайда рұқсат етіледі. Дербес компьютерде жұмыс істей білу қабілеті, функционалды міндеттерін орындау үшін қажетті көлемде мемлекеттік тілді білу ХХІ. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің «Оңтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы» мемлекеттік мекемесі, 160017, Оңтүстік Қазақстан облысы, Шымкент қаласы, Крейсер Аврора көшесі, 48-үй, анықтама үшін телефон: 8(7252) 44-83-09 факс: 8(7252) 44-80-04, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Түркістан қалалық аумақтық инспекциясының бас маман-мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ауыл округі аумағында ветеринариялық-санитариялық бақылау жəне қадағалауды ұйымдастырады жəне іске асырады. Ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария мамандығы бойынша жоғары немесе ортадан кейінгі білім, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Ақмола облыстық аумақтық инспекциясы, 020000, Көкшетау қаласы, Пушкин көшесі, 21 а үй, телефон: 8 (7162) 51-72-52, 51-72-55, электронды мекенжайы: akmola_oti@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Жақсы аудандық аумақтық инспекциясының бас маман-мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторлары, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке жəне заңды тұлғалардың «Ветеринария туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын, сондай-ақ ветеринария саласындағы нормативтікқұқықтық актілерін сақтауын бақылауды жəне қадағалауды іске асыру; өз құзыреті шегінде шаруашылық жүргізуші субъектілерге, бөлек азаматтарға ветеринариялықсанитариялық бақылау жəне қадағалау жүргізу; барлық меншік түрлеріндегі кəсіпорындар мен ұйымдарға олардың веретринариялық заңнаманың нормаларын орындауын тексеру мақсатында текесеріс жүргізу; облыстық аумақтық инспекцияның биологиялық қауіпсіздік бөліміне ақпарат, жұма, ай, тоқсан, жыл сайынғы есептерді беру; заңнама жəне қызметтік нұсқаулықтармен белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария, ветеринариялық медицина, ветеринариялық санитария мамандықтары бойынша жоғары білім; ветеринария, ветеринариялық медицина мамандықтары бойынша орта білімнен кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін жəне осы санаттың, нақты лауазымның мамандығына сəйкес келетін салада қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының басқа да нормативтікқұқықтық актілерін білу. 1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; 2) Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу.

(Жалғасы бар).


14

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

ТƏУЕЛСІЗ АУДИТОРЛАР ЕСЕБІ «Рахат» АҚ акционерлеріне жəне Директорлар кеңесіне Біз 2014 жылғы 31 желтоқсандағы қаржылық жағдай туралы, жиынтық табыс туралы топтастырылған есептен, капиталдағы өзгеріс туралы топтастырылған есеп пен көрсетілген күні аяқталған, бір жылғы ақша қаражаты қозғалысы туралы топтастырылған есептен, сонымен бірге есеп саясатының елеулі аспектілері туралы ақпараттан жəне басқа түсіндірме мəліметтерден тұратын «Рахат» АҚ мен оның еншілес компанияларының (бұдан əрі – «Топ») тіркелген, топтастырылған қаржылық есебіне аудит тексерісін жүргіздік. Басшылықтың топтастырылған қаржылық есепке қатысты жауапкершілігі Топтастырылған қаржылық есептің Халықаралық стандарттарға сəйкес дайындалуына жəне дұрыс, нақты берілуіне, сондай-ақ, басшылық пікірінше, өрескел əрекеттер мен қателер əсерінен елеулі бұрмалау болмайтын, топтастырылған қаржылық есептің дайындалуын қамтамасыз етуге қажетті жүргізілген ішкі бақылау шаралары бойынша Топ басшылығы жауапкершілік артады. Аудиторлар жауапкершілігі Біздің міндетіміз – өзіміз жүргізген аудит негізінде осы топтастырылған қаржылық есеп туралы өз пікірімізді білдіру. Біз аудиттік тексерісті Халықаралық аудит стандарттарына сəйкес жүргіздік. Бұл стандарттар бізден əдептілік нормаларын сақтауды жəне аудитті топтастырылған қаржылық есепте айтарлықтай бұрмалау болмағандығына жеткілікті дəрежеде көз жеткізу үшін жоспарлап, жүргізуді талап етеді. Аудит берілген топтастырылған қаржылық есептің сомалары мен мəліметтеріне қатысты аудиторлық дəлелдемелерді алуға бағытталған шараларды орындайды. Топтастырылған қаржылық есепті өрескел əрекеттер мен қателер əсерінен елеулі түрде бұрмалау тəуекелін бағалаумен қоса, шараларды таңдау аудитордың пікіріне негізделеді. Бұл тəуекелді бағалау кезінде аудитор компанияның ішкі бақылау жүйесінің тиімділігі туралы пікірлерді көрсету үшін емес, нақты жағдайларда қажетті аудит шараларын анықтау үшін компанияның топтастырылған қаржылық есепті дайындауы мен нақты беруіне қатысты ішкі бақылау аспектілерін қарайды. Сонымен бірге таңдалған есеп саясатының орындылығын бағалау жəне басшылық жасаған бухгалтерлік бағалардың негізділігі мен тұтастай алғанда топтастырылған қаржылық есептің берілуін бағалау аудит қызметін құрайды. Біз алынған аудиторлық дəлелдеріміз жеткілікті жəне пікір білдіруге лайық деп санаймыз. Пікір Біздің пікірімізше, топтастырылған қаржылық есеп елеулі аспектілердің барлығында Топтың Халықаралық қаржылық есеп стандарттарына сəйкес 2014 жылғы 31 желтоқсанға арналған, белгіленген күні аяқталған қаржылық жағдайын, сонымен бірге оның қаржылық нəтижелері мен бір жылғы ақша қаражаты қозғалысын нақты көрсетеді. Гульмира Турмагамбетова Аудитор

Евгений Жемалетдинов «Эрнст энд Янг» ЖШС бас директоры

1998 ж. 21 ақпанда берілген № 0000374 аудитордың біліктілік куəлігі

Қазақстан Республикасы аймағында аудиторлық қызметпен айналысуға арналған мемлекеттік лицензия: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі 2005 ж. 15 шілдеде берген № 0000003 лицензия сериясы МФЮ -2

2015 жылғы 02 наурыз «РАХАТ» АҚ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙ ТУРАЛЫ ТОПТАСТЫРЫЛҒАН ЕСЕП

мың теңге

Ескерту Активтер Айналымнан тыс активтер Негізгі құралдар Материалдық емес активтер Ұзақ мерзімді активтерге төленген аванстар Қызметкерлерге пайызсыз берілетін қарыздар

2014

2013

7.784.489 72.782 436.246 12.971 8.306.488

7.105.582 68.449 149.772 24.865 7.348.668

7 8 9

8.786.772 286.138 622.659 34.287

7.554.499 431.140 638.958 165.590

10 11

364.860 3.264.126 13.358.842 21.665.330

247.264 3.439.182 12.476.633 19.825.301

900.000 180.000 (22.936) 18.229.659 19.286.723 44 19.286.767

900.000 180.000 (13.996) 16.299.627 17.365.631 49 17.365.680

5 9 6

Айналымдағы активтер Тауарлық-материалдық қорлар Сауда бойынша дебиторлық берешек Берілген аванс Корпоративтік табыс салығы бойынша алдын ала жасалған төлем Басқа айналымдағы активтер Ақша қаражаты жəне оның баламалары Барлық активтер Капитал жəне міндеттемелер Жарғылық капитал Резервтік капитал Шетел валютасын қайта есептеу қоры Бөлінбеген табыс Бас компанияның меншік иелеріне тиісті капитал Бақыланбайтын қатысу үлесі Барлық капитал

12 12 12

Ұзақ мерзімді міндеттемелер Мерзімі ұзартылған салық міндеттемелері Қызметкерлерге сыйақылар бойынша міндеттемелері Қысқа мерзімді міндеттемелер Сауда бойынша кредиторлық берешек Алынған аванстар Қызметкерлерге сыйақылар бойынша міндеттемелері Төленетін корпоративтік табыс салығы Басқа қысқа мерзімді міндеттемелер

22 13

658.324 185.214 843.538

710.496 183.678 894.174

14

303.161 127.363 36.546 41.111 1.026.844 1.535.025 2.378.563 21.665.330

455.089 61.852 29.394 1.019.112 1.565.447 2.459.621 19.825.301

13 15

Барлық міндеттемелер Барлық капитал мен міндеттемелер

«РАХАТ» АҚ ЖИЫНТЫҚ ТАБЫС ТУРАЛЫ ТОПТАСТЫРЫЛҒАН ЕСЕП Сатудан түскен табыс Сатылған өнімнің өзіндік құны Жалпы пайда Жалпы жəне əкімшілік шығыстар Өткізу бойынша шығыстар Негізгі құралдардың (құнсыздануы)/ қалпына келтірілуі Басқа да операциялық табыстар Операциялық қызметтен түскен пайда Қаржыландыру бойынша шығыстар Қаржыландырудан түскен табыстар Теріс бағамдық айырмасы, нетто Салық салуға дейінгі пайда Корпоративтік табыс салығы бойынша шығыс Жыл ішіндегі табыс Пайда: Бас компанияның меншік иелеріне тиісті Бақыланбайтын қатысу үлесіне тиісті

18 19 5 21 20 20 22

Акцияға пайда Бас компанияның меншік иелерінің жыл ішіндегі табысына қатысты негізгі жəне өспелі түрде, теңгемен

2013 31.214.903 (25.319.436) 5.895.467 (2.507.030) (1.781.926) 7.566 101.192 1.715.269 (10.951) 22.520 (29.764) 1.697.074 (361.854) 1.335.220

1.930.032 (5)

1.335.224 (4)

(8.940) − (8.940) 1.921.087

(8.704) − (8.704) 1.326.516

1.921.092 (5) 1.921.087

1.326.520 (4) 1.326.516

536

371

12

«РАХАТ» АҚ КАПИТАЛДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР ТУРАЛЫ ТОПТАСТЫРЫЛҒАН ЕСЕП

мың теңге

Бас компанияның меншік иелеріне тиісті Бақыланбайтын Барлық қатысу үлестері капитал Жарғылық Резервтік Шетел валютасын Бөлінбеген Барлығы капитал капитал қайта санау резерві пайда 12 12 12 900.000 180.000 (5.292) 14.964.403 16.039.111 53 16.039.164

2013 жылғы 1 қаңтардағы Жыл ішіндегі табыс Басқа жиынтық табыс Барлық жиынтық табыс 2013 жылғы 31 желтоқсан бойынша Жыл ішіндегі табыс Басқа жиынтық шығын Барлық жиынтық табыс 2014 жылғы 31 желтоқсан бойынша

− − −

− − −

− (8.704) (8.704)

1.335.224 − 1.335.224

1.335.224 (8.704) 1.326.520

(4) − (4)

1.335.220 (8.704) 1.326.516

900.000

180.000

(13.996)

16.299.627

17.365.631

49

17.365.680

− − − 900.000

− − − 180.000

− (8.940) (8.940) (22.936)

1.930.032 − 1.930.032 18.229.659

1.930.032 (8.940) 1.921.092 19.286.723

(5) − (5) 44

1.930.027 (8.940) 1.921.087 19.286.767

«РАХАТ» АҚ АҚША ҚАРАЖАТЫНЫҢ ҚОЗҒАЛЫСЫ ТУРАЛЫ ТОПТАСТЫРЫЛҒАН ЕСЕП Ескерту Операциялық қызмет Салық салуға дейінгі табыс Пайданы салық салуға дейін таза қаражат ағынымен салыстыру мақсатындағы түзетулер Негізгі құралдардың тозуы Материалдық емес активтер амортизациясы Негізгі құралдардың құнсыздануы /(қалпына келтірілуі) Ескірген тауарлық-материалдық қорларға резерв есептеу Қаржыландыру бойынша шығыс Қаржылық кіріс Негізгі құралдардың істен шығуынан түсетін табыс Қызметкерлерге сыйақы беру міндеттемелерін есептеу Сот даулары бойынша қорды есептеу Бағам айырмашылығы Айналым капиталын түзету Тауарлық- материалдық қорлардағы өзгеріс Саудалық дебиторлық берешек өзгерісі Берілген аванстардағы өзгеріс Ағымдағы басқа активтердегі өзгеріс Сауда бойынша кредиторлық берешек өзгерісі Алынған аванстардағы өзгеріс Қызметкерлерге сыйақы төлеу міндеттемелеріндегі өзгеріс Басқа да қысқа мерзімді міндеттемелердегі өзгерістер Төленген корпоративтік табыс салығы Төленген пайыздар Алынған пайыздар Операциялық қызметтен түсетін таза ақша ағыны Инвестициялық қызмет Негізгі құралдарды сатып алу Материалдық емес активтерді сатып алу Негізгі құралдарды өткізуден түскен түсім Қызметкерлерге берілетін қарыздар Қызметкерлердің өтелген қарыздары Инвестициялық қызметте пайдаланылған таза ақша ағыны Қаржылық қызмет Қарыздар алу Қарыздарды өтеу Қаржылық қызметтен түсетін таза ақша ағыны Ақша қаражаты мен оның баламаларының нақты түрде азаюы/артуы Таза бағамдық айырма 1 қаңтардағы ақша қаражаты жəне оның баламалары 31 желтоқсандағы ақша қаражаты жəне оның баламалары

5 5 7 20 20 5 13 15

13

5

20 20

11

мың теңге

2014

2013

2.649.680

1.697.074

692.895 13.351 744.180 21.974 (73.544) (4.719) 27.255 151.495 231.757

723.691 11.732 (7.566) 4.215 10.951 (22.520) (20.120) 213.072 (674)

(1.976.453) 88.414 16.299 (108.522) (293.592) 65.511 (29.971) (143.763) (599.411) (10.569) 59.332 1.521.599

(83.996) 18.474 505.081 (65.829) 307.672 (4.596) 135.945 (415.053) (2.928) 13.584 3.018.209

(1.667.118) (17.283) 13.311 (660) 17.692

(1.003.405) (24.956) 145.366 (27.000) 27.355

(1.654.058)

(882.640)

1.800.000 (1.800.000) −

400.000 (400.000) -

(132.459) (42.597) 3.439.182 3.264.126

2.135.569 1.303.613 3.439.182

Осы қаржылық есептілікті «Эрнст энд Янг» ЖШС аудит тексерісінен өткізген жəне «Рахат» АҚ акционерлерінің 2015 жылғы 13 мамырдағы жалпы жиналысында бекітілген «Рахат» АҚ басқарма төрағасы «Рахат» АҚ бас есепшісі

А.С.Зенков М.М.Нургазиев

Күн тəртібінің «Есеп комиссиясы мүшесін сайлау туралы» бірінші мəселесі бойынша бірауыздан шешім қабылданды: Есеп комиссиясы мүшесі ретінде Кисикова Далиман Серикбаевна сайлансын. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.333.637 дауыс; «қарсы» - жоқ; «қалыс қалды» - жоқ. Күн тəртібінің «Жиналыстың күн тəртібін бекіту туралы» екінші мəселесі бойынша көп дауыспен шешім қабылданды: «Рахат» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібі бекітілсін. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.332.307 дауыс; «қарсы» - жоқ; «қалыс қалды» 1.330 дауыс. Күн тəртібінің «Рахат» АҚ Директорлар кеңесі мен «Рахат» АҚ басқармасының 2014 жылғы жұмысы есебін бекіту туралы» үшінші мəселесі бойынша көп дауыспен шешім қабылданды: Рахат» АҚ Директорлар кеңесі мен «Рахат» АҚ Басқармасының 2014 жылғы жұмысы есебін бекіту туралы есебі бекітілсін жəне Директорлар кеңесі мен Басқарма «Рахат» АҚ Директорлар кеңесі мен «Рахат» АҚ Басқармасының 2014 жылғы жұмысы қанағаттанарлық деп танылсын. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.331.197 дауыс; «қарсы» - 1.950 дауыс; «қалыс қалды» - 490 дауыс. Күн тəртібінің «Қоғамның 2014 жылғы аудит тексерісінен өткен, топтастырылған қаржылық есебін бекіту туралы» төртінші мəселесі бойынша көп дауыспен шешім қабылданды: Тəуелсіз аудиторлар есебі ескеріле отырып, Қоғамның 2014 жылғы аудит тексерісінен өткен, топтастырылған қаржылық есебі бекітілсін. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.333.637 дауыс; «қарсы» - жоқ; «қалыс қалды» - жоқ. Күн тəртібінің «Қоғамның 2014 жылғы таза табысын бөлу тəртібін бекіту туралы» бесінші мəселесі бойынша көп дауыспен шешім қабылданды: «Рахат» АҚ жай акцияларына дивидендтер есептелмесін жəне төленбесін, «Рахат» АҚ 2014 жылы түскен 1 930 027 000 (бір миллиард тоғыз жүз отыз миллион жиырма жеті мың) теңге таза табысы «Рахат» АҚ бөлінбеген табыс шотында қалдырылсын. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.328.577 дауыс; «қарсы» - 4.910 дауыс; «қалыс қалды» - 150 дауыс. Күн тəртібінің «Акционерлердің «Рахат» АҚ жəне оның қызметтік тұлғаларының əрекетіне қатысты 2014 жылғы өтініштері жəне оларды қарау қорытындылары туралы» алтыншы мəселесі бойынша көп дауыспен шешім қабылданды: «Рахат» АҚ жəне оның қызметтік тұлғаларының əрекетіне қатысты акционерлердің 2014 жылғы өтініштері мен оларды қарау қорытындылары туралы ақпарат ескерілсін. Дауысқа салуға тұтас алғанда 3.333.637 дауысқа ие акционерлер қатысты: «жақтап» - 3.331.547 дауыс; «қарсы» - 1.990 дауыс; «қалыс қалды» - 100 дауыс.

«Рахат» АҚ 2015 ж. 13 мамырда өткен акционерлердің жылдық жалпы жиналысында 2014 жылғы қорытынды бойынша «Рахат» АҚ-тың жай акцияларына дивиденд төлемеу туралы шешім қабылдағанын өз акционерлеріне хабарлайды.

2014 36.178.314 (28.278.118) 7.900.196 (2.996.372) (2.072.690) 71.185 2.902.319 (21.974) 73.544 (304.209) 2.649.680 (719.653) 1.930.027

Келесі кезеңдердегі табыс пен зиян құрамын қайта жіктеуге жататын басқа шығын жиынтығы: Шетелдік бөлімшелер есебін қайта санау кезіндегі бағамдық айырма Салықтың табысқа ықпалы Есеп беру жылы бойынша салықты шегергендегі басқа шығын жиынтығы Есеп беру жылы бойынша салықты шегергендегі барлық табыс жиынтығы Cоның ішінде: Бас компанияның меншік иелеріне тиесілі Бақыланбайтын қатысу үлесіне тиесілі

«Рахат» АҚ Директорлар кеңесі 2015 ж.13 мамырда сағат 10.00де Алматы қ., Зенков к-сі, 2а мекенжайы бойынша өткен «Рахат» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысының дауыс беру қорытындыларын жəне ондағы қабылданған шешімдер туралы хабарлайды:

«РАХАТ» АҚ АКЦИОНЕРЛЕРІНЕ АРНАЛҒАН АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА

мың теңге

Ескерту 16 17

«РАХАТ» АҚ АКЦИОНЕРЛЕРІНІҢ НАЗАРЫНА!

«Интернационал-Астана» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00де Ақмола облысы, Жарқайың ауданы, Бірсуат ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Интернационал-Астана» ЖШС-ның мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Интернационал-Астана» ЖШС-ның атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Ишим-Астык» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Жақсы ауданы, Есіл ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Ишим-Астык» ЖШС-ның мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Ишим-Астык» ЖШС-ның атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Актюбе-О» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Жарқайың ауданы, Отрадное ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Актюбе-О» ЖШС-ның мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Актюбе-О» ЖШС-ның атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Сепе-2012» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Атбасар ауданы, Сепе ауылы, Орталық-9 к-сі мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Сепе-2012» ЖШС-ның мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Сепе-2012» ЖШС-ның атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Бауманское-07» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Егіндікөл ауданы, Бауман ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Бауманское-07» ЖШС-ның мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Бауманское-07» ЖШС-ның атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

«Цеснабанк» АҚ акционерлерінің назарына! «Цеснабанк» акционерлік қоғамы 2015 жылғы 15 мамырда «Цеснабанк» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысының өткенін хабарлайды. 2015 жылдың 5 мамырындағы жағдай бойынша, яғни акционерлердің тізімін құру күніне «Бағалы қағаздарды бірыңғай тіркеуші» АҚ - «Цеснабанк» АҚ тіркеушісінің ұсынған ақпаратына сəйкес акционерлердің жалпы жиналысына қатысу құқығына ие жай акцияларды иеленуші «Цеснабанк» АҚ акционерлерінің жалпы саны 392 акционерді құрайды. «Цеснабанк» АҚ-тың дауыс құқығын беретін жай акцияларының жалпы саны – 43 994 149 дана, олардың ішінен жиналысқа қатыcқан акционерлер – 2 жəне 13 акционердің мүдделерін ұсынатын 4 өкілі қатысты. Жиналысқа қатысқан жəне ұсынылған акционерлер 37 143 557 дауыс құқығын беретін акцияларға ие, бұл «Цеснабанк» АҚ-тың дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Акционерлердің жылдық жалпы жиналысының күн тəртібі: 1. «Цеснабанк» АҚ-тың 2014 жылғы аудиттелген шоғырландырылған жəне жеке жылдық қаржы есептемесін бекіту; 2. 2015 жылы «Цеснабанк» АҚ аудит жүргізетін аудиторлық ұйымды анықтау; 3. 2014 жылғы «Цеснабанк» АҚ-тың таза табысты бөлу тəртібін бекіту, жай акция бойынша дивидендтер төлеу туралы шешім қабылдау жəне «Цеснабанк» АҚ-тың бір жай акциясына есептегенде дивидендтер мөлшерін бекіту; 4. 2014 жылғы 21 сəуірдегі «Цеснабанк» АҚ акционерлерінің жылдық Жалпы жиналысымен бекітілген «Цеснабанк» АҚ Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы жəне көрсетілген өзгерістер мен толықтыруларға қол қоюға уəкілетті тұлғаларды анықтау; 5. 2014 жылғы 21 сəуірдегі «Цеснабанк» АҚ акционерлерінің жылдық Жалпы жиналысымен бекітілген «Цеснабанк» АҚ Корпоративтік басқару кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы жəне көрсетілген өзгерістер мен толықтыруларға қол қоюға уəкілетті тұлғаларды анықтау; 6. «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы Ережені бекіту туралы жəне көрсетілген Ережеге қол қоюға уəкілетті тұлғаларды анықтау; 7. 2014 жылғы «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің қызметін бағалау; 8. «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің мүшелеріне өз міндеттерін орындауы үшін төленетін сыйақы мен шығыстар өтемақысы төлемдерінің мөлшері мен шарттарын анықтау; 9. «Цеснабанк» АҚ-тың қызметіне акционерлердің жəне оның лауазымды тұлғаларының жүгінуі жəне оларды қарастыру қорытындысы туралы мəселесін талқылау. Жиналыстың күн тəртібі бойынша дауыс берудің қорытындылары: Күн тəртібіндегі бірінші мəселе бойынша қабылданған шешім: «Цеснабанк» АҚ-тың 2014 жылғы аудиттелген шоғырландырылған жəне жеке жылдық қаржы есептемесі бекітілсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі екінші мəселе бойынша қабылданған шешім: 2015 жылы «Цеснабанк» АҚ аудит жүргізетін аудиторлық ұйымды «КПМГ Аудит» ЖШС белгіленсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі үшінші мəселе бойынша қабылданған шешім: 2014 жылғы «Цеснабанк» АҚ жай акциялар бойынша дивидендтер төлеу жүргізілмесін жəне «Цеснабанк» АҚ-тың иеленуінде қалдырылсын. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі төртінші мəселе бойынша қабылданған шешім: «Цеснабанк» АҚ Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу бекітілсін жəне «Цеснабанк» АҚ Жарғысына өзгерістер мен толықтыруларға қол қою өкілеттігі «Цеснабанк» АҚ Басқарма Төрағасы Жақсыбек Дəурен Əділбекұлына берілсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі бесінші мəселе бойынша қабылданған шешім: «Цеснабанк» АҚ Корпоративтік басқару кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу бекітілсін жəне «Цеснабанк» АҚ Корпоративтік басқару кодексіне өзгерістер мен толықтыруларға қол қою өкілеттігі «Цеснабанк» АҚ Басқарма Төрағасы Жақсыбек Дəурен Əділбекұлына берілсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі алтыншы мəселе бойынша қабылданған шешім: «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы Ереже бекітілсін жəне «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесі туралы Ережеге қол қою өкілеттігі «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы Еденбаев Еркегали Сериковичке берілсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі жетінші мəселе бойынша қабылданған шешім: 2014 жылғы «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің қызметі ойдағыдай деп бағалансын. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі сегізінші мəселе бойынша қабылданған шешім: 1. «Цеснабанк» АҚ қаржы қызметінің ай сайынғы көрсеткішін ескере отырып, «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің мүшелеріне 2015 жылдың сəуірінен бастап 2016 жылдың сəуіріне дейінгі қызмет кезеңіне ай сайынғы сыйақы мен жыл бойғы жұмыс қорытындысы бойынша сыйақының жалпы мөлшері 185 000 000 (жүз сексен бес миллион) теңгеден аспайтын мөлшерде бекітілсін. 2. «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің төрағасына жəне мүшелеріне ай сайынғы сыйақы жəне қаржы жылының нəтижесі бойынша «Цеснабанк» АҚ-тың дамуына қосқан жеке үлесіне байланысты жыл бойғы жұмыс қорытындысы бойынша сыйақы мөлшерін белгілеу тапсырылсын. 3. Банктің Директорлар кеңесінің 2012 жылдың 27 желтоқсанындағы №27/12/12 хаттамасымен бекітілген Еңбекақы төлеу саясатының талаптарына сəйкес ақшалай сыйақы есептеу мен төлеу, сондай-ақ «Цеснабанк» АҚ басқарушы қызметкерлерін материалдық ынталандырудың өзге де түрлері бойынша сыйақы төлеу жүргізілсін. 4. «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің мүшелеріне ұсынылған құжаттарына сəйкес нақты ақша шығыны бойынша Директорлар кеңесі мүшесі міндеттерін орындауға байланысты қызметтік іссапар шығындары өтелсін. 5. «Цеснабанк» АҚ Директорлар кеңесінің мүшелеріне «Цеснабанк» АҚ Басқарма Төрағасының өкімінің негізінде Директорлар кеңесі мүшесі міндеттерін орындауға байланысты өзге де шығындары (тұрғын жайды, автокөлікті жалға алу, ұялы байланыс қызметін жəне басқа да) өтелсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. Күн тəртібіндегі тоғызыншы мəселе бойынша қабылданған шешім: Ақпарат ескерілсін. Ашық дауыс беру қорытындысы: Дауыс құқығын беретін акциялардың жалпы саны – 37 143 557, бұл дауыс құқығын беретін акциялардың жиынтық 84,42 пайызын құрайды. Шешім қабылдау үшін кворум бар. «Жақтап» дауыс бергендер – 37 143 557, «қарсы» – жоқ, «қалыс қалған» – жоқ. «Цеснабанк» АҚ Есеп комиссиясы


 Руханият

Əдебиетті ќорєау ќажет Қазақстан Жазушылар одағында өткен жыл қорытындысы жиынында қаламгерлер осындай тұжырымға келді. Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан».

Ардагерлерге арналєан сайт Биыл Ұлы Жеңістің 70 жылдығына орай Шығыс Қазақстанда көптеген тағылымды жобалар жүзеге асырылуда. Бұл туралы басылымның бірнеше сандарында жəне газет сайтында жазған болатынбыз. Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Облыстың қалалары мен аудандарында жоғары деңгейде ұйымдастырылған мерейтойлық шаралар қаһармандық көрсетіп, қан майданнан қайтпаған боздақтар мен ел-жерін жаудан қорғап қалған хас батырларымызды ардақтауға арналды. Айта кетер болсақ, Көкпекті ауданының Подгорное ауылында осы елді мекенде туып-өскен үш бірдей Кеңес Одағының Батырына жəне барша майдангерлерге арналған мемориалдық кешен бой көтерді. Облыс орталығындағы Ертіс пен Үлбі өзендерінің түйіскен тұсында қайта жаңғыртылған Даңқ мемориалында 7199 өскемендік Ұлы Отан соғысының ардагеріне арналған 7199 шырақ жағылды. Шығысқазақстандық майдангерлер Астанада өткен əскери шеруге қатысты. Көптеген ардагерлерге шипажайларға жолдама берілді. Семей қаласы мен басқа да аудандарда «Мəңгілік полк» акциясы ұйымдастырылып, ардагерлерге арналған спектакльдер, кино көрсетілімдері өтті. Осындай ұрпаққа ұлағат болар шаралардың бірі – шығысқазақстандық ардагерлерге арналған ақпараттық порталдың ашылуы деуге болады. Жақында А.Пушкин атындағы облыстық кітапханада аталған сайттың салтанатты тұсаукесері өтті. Енді ғаламтор арқылы Ұлы Отан соғысының ардагерлері, тыл еңбекккерлері мен концлагерь тұтқындары туралы, олардың отты жылдарда бастан өткерген қиындықтары мен ерлікке толы өмірлері жөніндегі барлық ақпараттар аталған сайтқа орналастырылатын болады. Шығыс өңірінде ашылған veteranvko.kz сайты өскелең ұрпаққа электронды форматта

жауынгер жерлестері жөнінде мол мағлұматтар ұсынуымен ерекшеленбек. – Бұл жобаны Ұлы Жеңістің 70 жылдық мерейтойына орайластырып жасадық. Сайттың түрлі бөлімдерінде шығысқазақстандық ардагерлер жөнінде барлық ақпаратты тауып, оқуға болады. Сондай-ақ, бейнесюжеттер, ерлік даңқы туралы ардагерлердің өзі əңгімелеген бейне жəне аудиоматериалдар, олардан алынған сұхбаттарды таба аласыздар. Бүгінгі таңда біздің өңірімізде көзі тірі үш Кеңес Одағының Батыры тұрады. Шетелдерде тұратындары да бар. Осы батырлар туралы ақпаратты да орналастыруға жəне сұхбат алып, сайтқа салуға тырысатын боламыз. Сонымен бірге, сайтқа соғыс жылдарында жұмыс істеген өндірістік кəсіпорындар мен майдан шебінен алыста, Жеңіс үшін тер төккен тыл ардагерлері де қамтылады. Даңқ орденінің толық иегері атанған батырларымыз туралы мəліметтер де қалыс қалмайды. Сайт жан-жақты əрі оқырмандарға қызықты болуы үшін соғыс жылдарындағы аудиоматериалдармен, фотосуреттермен ұдайы толықтырылып отырады, – деді аталған тұсаукесерде облыс əкімінің орынбасары Жақсылық Омар. Сондай-ақ, сайтта жауынгер хаттары, мұрағаттық құжаттар мен майдангерлер есімімен аталатын көше, мекеме атаулары, соғыс жылдарындағы газет тігінділері, жаңалықтар мен оқиғаларға арналған бөлімдер бар. Ақпараттық портал облыстық мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама басқармасының көмегімен құрылды. Айта кеткен лəзім, Ұлы Отан соғысында Шығыс өңірінен 109 Кеңес Одағының Батыры мен 22 Даңқ орденінің толық иегері шыққан. ӨСКЕМЕН.

Тереѕ ойлы, текті ќарындасым-ай... Аќын Тўрсынай Оразбаевамен ќоштасу Қуанышы мен қайғысы қапталдасып қатар жүретін өзі тəтті, діні қатты өмір-ай... Жанжағымызды жалмап, жалаңаштай бердің-ау... Не дейін енді саған... Профессор інім Серік Тойғамбаев Мəскеуден: «Аяулы қарыңдасың Тұрсынай Оразбаева қайтыс болды», деп қайғылы, қаралы хабар жеткізгенде есеңгіреп, біраз уақыт есімді жинай алмай қалдым... Қазаның жеңілі жоқ, ал, бұл қаза Тұрсынай сынды аяулы қарындасынан адасып қалған мен үшін ауыр. Өте ауыр. Аса аяулы ұлым Даниярымның қазасынан соң шұрық тесік болып, қаны сорғалаған сорлы жүрек жарасына тұз сепкендей болды бұл қаралы хабар. Содан да дене мұздап, жүрек сыздап, қалам ұстаған қолым қалтырап, əзер жазып отырмын осы жолдарды... Тұрсынай жылдар бойы иық тасып қатар жүрген сырлас, мұраттас қарындасым, қолқанатым, əріптесім, үзеңгілес серігім еді. Ол қазақтың талантты, қанатты қызы-тын. Өзі ақын, əрі сазгер, əрі əнші. Үлбіреген гүлдей нəзік Тұрсынай ұлт мүддесін қорғар тұста асу бермес алып тау! Соңғы 20 жыл бедерінде

15

www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

Мəскеуде – Жазушылар одақтары халықаралық қауымдастығында хатшы қызметін мінсіз атқарған ол берісі ТМД, əрісі əлем əдебиетшілерін жалғастырған, достастырған алтын көпір, елші болды. Ол өзінің өзгеше өрнегі, өз қолтаңбасы бар шығармаларымен ортаға көп олжа салды, қазақ əдебиетінің мерейін өсірді Өмір Алла тағаланың адамға берген сыйы ғана емес, тайғақ тағдырдың ауыр сыны. Сол сында сынбаған, өзінің емес, өзгенің, ең алдымен халқының қамын ойлаған терең ойлы текті қарындасым, Тұрсынай едің! Енді сен де ортамызды ойсыратып кеттің. Қарлығашың, қанатың – аяулы қызың Сардана барда, өзің сүйген, өзіңді сүйген қазақ халқы барда сен ұмытылмайсың! Ахмет Байтұрсыновтың сөзімен айтсақ: «Тəні көмілер, көмілмес еткен ісі». Алматыға ағалап! телефон шалатын, Мəскеу барсам жүрегін қолына ұстап, құстай ұшып, ұшақтан қуана қарсы алатын аяулы қарындасым- ай! Қош деймін енді амалсыз. Мəңгілік мекенің нұрға толсын. Сəбит ДОСАНОВ.

Өткен əдеби жылда қол жеткен жетістіктер мен табыстарды, кемшіліктер мен проблемаларды екшеп саралаған басқосу қашан да пайдалы болмақ. Мұндай жиын талантты жазушыларға шығарма жазып бермейді. Бірақ ол барды бағалауға, жақсыдан үлгі алуға, алдағы тақырыптарды айқындауға, дəуірге жіті көзбен қарап үн қосуға септігін тигізері анық. Қазақ қаламгерлерінің дəстүрлі жыл қорытындысы жиналысын аша келе, Жазушылар одағы басқармасының төрағасы, сенатор Нұрлан Оразалин осы жайларды таратыңқырап айтты. Проза жанры бойынша баяндаманы филология ғылым дарының докторы, профессор əдебиетші Айгүл Ісімақова жасады, поэзия жөнінде ҰҒА корреспондент-мүшесі, ақын Бауыржан Жақып толғамды сөз айтты. Қазақстандағы орыс əдебиеті туралы белгілі ақын Любовь

Шашкова, ұйғыр əдебиеті хақында жазушы Рахметжан Юсупов əңгімеледі. Одан əрі жанрлар бойынша саралағанда фантастиканы – Шəмшиден Əб діраман, драматургияны – Сұл танəлі Балғабаев, балалар əдебиетін – Ділдəр Мамырбаева, сын-сықақ пен сатираны – Мұхтар Шерім, əдеби сынды – Гүлзия Пірəлиева, жастар əдебиетін – Ермек Қаныкей, деректі прозаны – Сара Латиева, аударманы – Ғазизбек Тəшімбай сынды жазушылар, əдебиетші ғалымдар əділ сын таразысынан өткізіп, аса бір байыптылықпен талдады. Өткен жылы олжа салған жақсы шығармалар аталып айтылды. Кемшіліктерге де тоқталды. Қазақ əдебиетінің өткен жыл ғы қоржыны тоқ екендігі қуантарлықтай. Көршілес елдермен əдеби байланыстардың нығая түскендігі де құптарлық. Осының бір көрінісіндей, алдағы уақытта Ресей-Қазақстан жазушыларының біріккен альманағы шығарылмақ.

Сонымен бірге, осы жиында айтылған ұсыныстарға орай, өз ұлыларымыздың, айталық, Абай, Махамбет, Мұқағали сынды заңғарлардың атындағы медальдар белгілеу жайы шешімін таппақ. Жазушылар одағының алдағы пленумдарының өзекті тақырыптары да пікірталас кезінде айқындалып қалды. Алда болатын бұл салиқалы жиындарда Қазақ хандығының 550 жылдығы жəне қазақ əдебиеті, балалар əдебиетінің жайы, драматургия жəне театр мəселелері кеңінен сөз болатын болып келісілді. Қазір кітап оқуға құлық аз, көркем əдебиетке деген ықыласынта кемшін. Əуезовті əрең білетіндер саны көбейіп барады. Осы құлықсыздықтан қазақтың əдебиетін, мəдениетін, күллі руханиятын қорғау қажеттігіне жыл қорытындысына арналған жазушылар жиналысы баса назар аударды. АЛМАТЫ.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы 2015 жылғы 26 маусымда сағат 10.00-де (Астана уақытымен) Мемлекеттік мүлік тізілімінің www.gosreestr.kz вебпорталында басталатын «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы компаниялар тобының активтерін сату бойынша электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Активтерді сату «Самұрық-Қазына» ұлттық əл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылғы 28 мамырдағы №110 хаттама) бекітілген «Самұрық-Қазына» АҚ-тың жəне акцияларының (қатысу үлестерінің) елу пайыздан көбі меншік немесе сенімгерлікпен басқару құқығында «Самұрық-Қазына» АҚ-қа тікелей немесе жанама түрде тиесілі ұйымдардың активтерін жəне объектілерін сатудың бірыңғай қағидасына жəне «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ Директорлар кеңесінің шешімімен (2014 жылғы 23 мамырдағы № 66 хаттама) бекітілген Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында мүлікті сату бойынша электрондық сауда жүргізу регламентіне сəйкес жүзеге асырылады (бұдан əрі – Регламент). Ағылшын əдіс бойынша электрондық аукционға мына актив қойылады № Активтің атауы Меншік иесі Қызмет түрі Орналасқан Бастапқы Кепілді р/с жері бағасы, жарна, теңге теңге 1 «Көліктік «Қазтеміртранс» КөліктікАстана қаласы, 3 452 560 000 59 460 000 қызмет көрсету АҚ экспедиторлық Есіл ауданы, орталығы» АҚқызмет көрсету Қонаев көшесі, тың 100% акция 10-үй пакеті

Аукцион қадамы 0,5%

Саудаға қатысушыларды тізілімнің веб-порталында тіркеу хабарлама тізілімнің веб-порталында жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне сауда басталғанға дейін екі сағат қалғанда аяқталады. Кепілді жарна «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына төленеді: 050540004455, KZKOKZKX БЖК, ИИК KZ529261501102032004, «Қазкоммерцбанк» АҚ. Төлемнің мақсаты: кепілді жарна электрондық конкурсқа қатысу үшін (кепілді жарнаның мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Кепілді жарна түрінде банктік кепілдік қабылданбайды. Кепілді жарналардың «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына уақтылы түсуі үшін өтінім қабылдаудың аяқталуына дейін үш күннен кешіктірмей төлеуді ұсынады. Саудаға қатысу үшін алдын ала тізілімнің веб-порталында келесі мəлімдемелерді көрсетіп тіркелу қажет: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі – ЖСН), тегі, аты жəне əкесінің аты (бар болса); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес-сəйкестендіру нөмірді (бұдан əрі – БСН), толық атауы жəне бірінші басшының тегі, аты əкесінің аты (бар болса); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктің банктік есепшот деректемесін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжай, телефон, факс, е- mail). Жоғарыда көрсетілген мəлімдемелер өзгеретін болса бір жұмыс күні ішінде тізілімнің веб-порталында көрсетілген мəлімдемелерді қатысушы өзгертуі қажет. Байқауға қатысушы ретінде тіркелу үшін тізілімнің веб-порталына қатысушының ЭЦҚ қолы қойылған Регламентке сəйкес форма бойынша саудаға қатысу үшін өтінімді тіркеу керек. Шетелдік заңды тұлғалар құрылтай құжаттың қазақ жəне/немесе орыс тілдерге аударылған нотариалды куəландырылған көшірмелерін ұсынуы керек. Егер Қазақстан Республикасының заңнамасымен жəне Қазақстан Республикасы тарап болып табылатын халықаралық келісімшартпен жəне келісімдермен қарастырылмаған шетелдік мемлекеттік ұйым немесе ұйымдармен берілген құжаттар ұсынылса, мұндай құжаттар заңдастырылу немесе белгіленген тəртіпте апостилденуі қажет. Қатысушы өзінің саудаға қатысуы туралы өтінімін тізілімнің веб-порталын қолдана отырып, кез-келген уақытта төленген кепілді жарнаны қайтару құқығын жоғалтпай, саудаға қатысу үшін берілетін өтінімнің ақырғы мерзімінің аяқталуына дейін қайтарып алуына болады. Саудаға қатысу туралы өтінім тіркелген соң, сатылатын объект бойынша кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтердің барлығы туралы тізілімнің веб-порталымен автоматты тексеріс жүргізіледі. Егер «Ақпараттық-есептеу орталығы» АҚ-тың есепшотына кепілді жарнаның түсуі туралы мəліметтер бар болса, тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдайды жəне қатысушыға саудаға қатысуға рұқсат береді. Саудаға қатысу туралы өтінім тіркелген соң, қатысушы активтер жөнінде құпия ақпараттар алуға (Data room) ақпарат бөлмесіне құқылы. Назар аударыңыз! 1. Қатысушылардың саудаға тіркелу бойынша Регламенттің талаптарын сақтамауы жəне «Ақпараттық-есептік орталық» АҚ-тың есепшотына кепілді жарнаның: 1) сауда басталғанға дейін екі сағат бұрын – ПШЭП арқылы кепілді жарна төленгенде; 2) сауда басталғанға дейін екі сағат бұрын – кепілді жарнаны қолма-қол ақшасыз тəртіппен төлеудің басқа əдістері тізілімнің веб-порталы өтінімді қабылдаудан бас тартудың негізі болып табылады. Автоматты тексерістің нəтижелері бойынша тізілімнің веб-порталы қатысушының тізілімнің веб-порталында көрсетілген электронды мекенжайына өтінімнің қабылданғаны немесе өтінімді қабылдаудан бас тартудың себептері туралы электрондық хабарлама жібереді. 2. Саудаға қатысу туралы өтінімге тізілімнің веб-порталында орналасқан объектіге сəйкес саудаға қатысу ниеті туралы өтінімінің сканерленген көшірмесін тіркеу қажет. Ағылшын əдісі бойынша электрондық аукционды өткізу тəртібі: Аукционға жіберілген қатысушыға тізілімнің веб-порталымен тағайындалған аукцион нөмірі бойынша аукцион залына кіруге мүмкіндік беріледі. Аукционға қатысушылар аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып, аукцион залына кіреді. Аукцион жекешелендіру объектілерінің бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. 1) егер электрондық аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі қағиданың 43-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілмеді деп танылады; 2) егер электрондық аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі қағиданың 43-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру объектілерінің бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растайтын болса, онда бастапқы баға белгіленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру объектісінің ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін растамайтын болса, онда жекешелендіру объектісін сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру объектісі бойынша электрондық аукцион өткізілді деп танылады. Жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру объектісінің бастапқы бағасы бағаны арттырудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру объектісі бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілді деп танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру объектісі бойынша аукцион нəтижелері аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, сауда-саттық өткізілген күні тізілімнің вебпорталында қол қояды. Аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттама аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз бен сатушының жекешелендіру объектісін сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпаз сатып алу-сату шартына қол қою кезінде сатушы келесі құжаттардың көшірмесін жəне міндетті түрде негізгі түпнұсқасын салыстыру үшін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды көшірмесін тапсырады: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорт немесе жеке тұлғалардың жеке басын куəландыратын құжат; 2) заңды тұлғалар үшін: куəлік немесе заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтама; заңды тұлғалардың өкілдерінің өкілеттігін куəландыратын құжат жəне де паспорт немесе заңды тұлғалардың өкілдерінің жеке басын куəландыратын құжат. Құжаттардың түпнұсқасы салыстырғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына тараптармен келісілген мерзімде, алайда тізілімнің веб-порталы сауда-саттықтар нəтижелерін шығарған күннен бастап алты күннен кешіктірмей қол қояды. Электрондық конкурс өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан көруге болады немесе 8 (7172) 55-29-81 («АЕО» АҚ) жəне 8 (7172) 603-520 («ҚТЖ» ҰК» АҚ) телефондары бойынша анықтауға болады.

Соны сезім серпіні Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстан Жастар одағы жəне Халықаралық əдеби «Алаш» сыйлықтарының лауреаты ақын, жазушы Əділбек Ыбырайымұлының «Сөз киесі» атты əдеби-лирикалы шы ғармашылық кеші өткен жұмада талдықорғандықтарды əсерлі əлемге енгізе білді. Алматы облысының орталық Мəдениет сарайының кіреберісіндегі көрмеде тізілген 12 кітап атауы ның тың да тосындығы, сахна төрінде автор туын дыларынан сыр шерткен

бейнежазба – бəрі де жарасымды шыққан. Əділбек Ыбырайымұлы дүйім жұрттың алдына шығып, парасатты ойын қара сөзбен бір қайырып, сезімге тұнып тұрған өлеңдерін оқығанда, халық ізгі ілтипатын толассыз қол соғумен білдірді. Бес белестің биігіне көтеріліп, туған жеріне келіп шы ғармашылық есеп бере білген астаналық азаматты Алматы облысы əкімінің орынбасары Бақтияр Өнербаев құттықтап, өңір басшысының жəне ресми тұлғалардың арнайы жолдаған хаттарын оқып берді. ТАЛДЫҚОРҒАН.

Қазақстан Республикасы Əділет министрлігі тыйым салынған мүлікті өткізу бойынша бірыңғай электрондық сауда-саттық алаңын (бұдан əрі – БЭСА) таңдауды жариялайды Өнім беруші http://www.adilet.gov.kz/ru/kisa Интернет-ресурсында орналастырылған, белгілген тəртіпте бекітілген талаптарға сəйкес келуі тиіс. Əлеуетті өнім берушінің ұсынысына http://adilet.zan.kz Интернет-ресурсында орналастырылған, Қазақстан Республикасы Əділет министрінің 2015 жылғы 5 мамырдағы № 256 бұйрығымен бекітілген Тыйым салынған мүлікті сату бойынша бірыңғай электрондық сауда-саттық алаңын таңдауды жүзеге асыру қағидаларының 10-тармағында көрсетілген құжаттар қоса берілуі қажет. Əлеуетті өнім беруші конвертке салынған БЭСА таңдауға қатысуға ұсынысты сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін 010000, Астана қ., Сол жағалау, Министрліктер үйі, Орынбор к-сі, 8, 15-кіреберіс, 803-кабинет мекенжайы бойынша Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінің Сот актілерін орындау департаментіне ұсынады (жолдайды). Анықтамалар үшін телефон: (8-7172) 74-04-81. БЭСА таңдауға қатысуға ұсынысты берудің соңғы мерзімі 2015 жылғы 12 маусымда Астана уақыты бойынша сағат 18.30-ға дейін. БЭСА таңдауға қатысуға ұсыныстар салынған конверттер Астана қ., Сол жағалау, Министрліктер үйі, Орынбор к-сі, 8, 13-кіреберіс, 841-кабинет, мəжіліс залы мекенжайы бойынша 2015 жылғы 16 маусымда Астана уақытымен сағат 10.00-де ашылатын болады.

Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, «Есіл» ауданы, Қабанбай батыр даңғылы, 19 мекенжайында орналасқан жəне деректемелері мынадай: ЖБН 970 540 000 107, 2012 жылғы 29 тамыздағы ҚҚС бойынша есепке қою туралы куəлік сериясы 62001 №0015217, Кбе 16, «Қазақстан Халық Банкі» АҚ Астана өңірлік филиалы, SWIFT BIC: HSBKKZKX, KZ 536010111000012185 (теңге) «ҚазТрансОйл» АҚ хабарлайды: «ҚазТрансОйл» АҚ акционерлерінің жылдық жалпы жиналысы 2014 жылдың қорытындысымен «ҚазТрансОйл» АҚ жай акциялары бойынша 46 429 363 155 (қырық алты миллиард төрт жүз жиырма тоғыз миллион үш жүз алпыс үш мың бір жүз елу бес) теңге 29 тиын сомасында дивиденд төлеу туралы шешім қабылдады жəне бір жай акцияға шаққанда 2014 жыл үшін 120 (бір жүз жиырма) теңге 71 тиын дивиденд мөлшері бекітілді («ҚазТрансОйл» АҚ акционерлері жылдық жалпы жиналысының 2015 жылғы 20 мамырдағы № 1/2015 хаттамасы). 2014 жылдың қорытындысымен «ҚазТрансОйл» АҚ жай акциялары бойынша дивиденд алуға құқығы бар «ҚазТрансОйл» АҚ акционерлерінің тізімі 2015 жылғы 27 мамырда 00 сағат 00 минуттағы жағдай бойынша түзілді. Дивиденд төлеу ақшамен, оны «ҚазТрансОйл» АҚ акционерлерінің шотына белгіленген тəртіпте аудару жолымен 2015 жылғы 10 маусымнан бастап жүргізіледі: 1) «Бағалы қағаздар орталық депозитарийі» АҚ-та атаулы ұстауда тұрған «ҚазТрансОйл» АҚ жай акциялары бойынша «Бағалы қағаздар орталық депозитарийі» АҚ атынан төлем агенті арқылы; 2) «Бағалы қағаздар орталық депозитарийі» АҚ-та атаулы ұстауда тұрмаған «ҚазТрансОйл» АҚ жай акциялары бойынша «ҚазТрансОйл» АҚ өзі «ҚазТрансОйл» АҚ акционерлерінің шотына белгіленген тəртіпте аудару жолымен.

Құрметті абоненттер!

Ақсеңгір жəне Шамалған кенттерінде «АЛТЕЛ» АҚ желісін GSM/UMTS/ LTE жаңа технологияларына ауыстыру аясында, 2015 жылдың 7 маусымынан бастап CDMA технологиясын пайдалануымен Pathword, Dalacom жəне City тарифтік жоспарларында абоненттерге қызмет көрсету ТОҚТАТЫЛАДЫ. Pathword, Dalacom жəне City тарифтік жоспарының абоненттері өз нөмірлерін GSM желісіне тиімді талаптармен қоса алады. Толығырақ www. altel.kz сайтында. «АЛТЕЛ» АҚ.

«Запорожье» ЖШС 2015 жылғы 8 маусымда сағат 10.00-де Ақмола облысы, Жақсы ауданы, Запорожье ауылы мекенжайында мынадай күн тəртібімен жиналыс болатындығы туралы өз қатысушыларына хабарлайды: 1. «Delta Bank» АҚ-тан займдар, кепілдіктер немесе кредиттік желілер алу. 2. «Запорожье» ЖШС-нің мүлкін, атап айтқанда жылжитын жəне жылжымайтын мүлкін өз міндеттемелерін қамтамасыз етуге «Delta Bank» АҚ-ға кепілге міндеттемелерін жабу үшін жеткілікті көлемде беру. 3. «Delta Bank» АҚ алдындағы өз міндеттемелерін орындамау немесе тиісті орындамау жағдайында кепілдегі мүлікті соттан тыс сатуға келісім беру. 4. «Запорожье» ЖШС-нің атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге беруге, банктік займ немесе кредиттік желілер алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру. «Жаркаинская нива» ЖШС (бұдан əрі – серіктестік) 6.06.2015 жылғы сағат 9.00-де Ақмола облысы, Жарқайың ауд., Бірсуат а. мекенжайында серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысы өткізілетіндігі туралы өз қатысушыларына хабарлайды. 1. ЖШС құрамына жаңа қатысушыларды қабылдау жолымен ЖШС-нің жарғылық капиталын ұлғайту туралы. 2. ЖШС-нің жаңа қатысушыларын қабылдау жолымен жарғылық капиталдың ұлғаюына байланысты барлық қатысушылардың үлестерін қайта есептеу туралы. 3. ЖШС жаңа қатысушылары салымдарын енгізу тəртібі мен мерзімі туралы. 4. ЖШС жарғысының жарғылық капиталы мөлшерінің ұлғаю бөлігіне өзгерістер енгізу туралы.

«АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212-офис, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329, «Еуразиялық банк» АҚтың Алматы қ. №6 филиалында), ірі мəміле жасау туралы шешімді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларын иеленуші Aquila Gold B.V. акционері қабылдағаны жөнінде хабарлайды, оны жасауға Еуразиялық даму банкімен жəне «Ақбақай КМК» АҚ-пен мүдделілік таныту бар.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ұжымы Ұлттық ғылым академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, тарих ғылымдарының докторы, профессор Мəлік-Айдар Хантемірұлы АСЫЛБЕКТІҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ұжымы жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруді қорытынды аттестаттауды ұйымдастыру бөлімінің басшысы Шəкен Шолпанқұлқызы Тұрмаханбетоваға анасы Əсемгүл Халыққызы ТҰРМАХАНБЕТОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «География институты» ЖШС ұжымы мекеменің заңгері, заң ғылымдарының кандидаты Құндыз Сабырқызы Қожакееваға жұбайы Дулат Ералыұлы ҚОЖАКЕЕВТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


16

www.egemen.kz www.egemen.kz

23 мамыр 2015 жыл

 Туыстық туы

«Тїбі бір тїркіміз» фестивалі ґтті Алматыдағы Қыздар университетінде жұма күні аяқталған «ІІ Халықаралық түркі əлемі зерттеулері» симпозиумы аясында дүбірлеткен «Түбі бір түркіміз» фестивалі болып өтті.

бірінші бөлімінде түрік, қырғыз, өзбек, башқұрт, əзербайжан сынды түркі халықтарының ұлттық əн, билері орындалса, екінші бөлімде түркі əлеміндегі əр жұрттың əдетғұрпы, салт-дəстүрі көрсетілді. Қазақ хандығының 550 жылдығы мен Қазақстан халқы Ассамблеясының 20 жылдығына орай өткізілген фестивальдің басты құн дылықтарының бірі – түрлі ұлт өкілдерін сомдаған студент жастардың сол халықтың тілінде еркін сөйлеуі мен ұлттық билерін тамаша көрсете білгендігі, тамыры ортақ, діңі бір, рухы асқақ, ділі бір

Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

«Жауынгерлік даѕќ кітабы» Ќостанай ґѕірін тїгел аралады Өткен жылы шілде айында облыста «Жауынгерлік даңқ» кітабы жасалып, ол бүкіл аудандар мен қалаларды аралайтын болды. Мерекелік шараның шарты бойынша, кітапқа əр аудан, қала Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске үлесі туралы жазып отыруы керек еді. «Жауынгерлік даңқ» кітабын бірінші болып Алтынсарин ауданы алды. Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Ұлы Отан соғысына байланысты аудандағы тың деректер, көзі тірі соғыс ардагерлерінің естеліктері, майданда опат болған жерлестер туралы ізшілер тапқан материалдар, тылдағы ерлікке пара-пар еңбек жөнінде мəліметтер жазылды, бейнематериалдар түсіріліп, оның үнтаспасы кітапқа жапсырылды. Мысал үшін айтсақ, соғыс басталғанда ауданнан 3 мың адам майданға аттанған екен, содан елге 1571 жауынгер ғана қайтып оралған. Барлық күшжігер майданға жұмылдырылды. Обаған ауданының тұрғындары 1941 жылдың өзінде майданға 108060 пұт астық, 11508 пұт ет, 180 пұт сүт, 37000 рубль ақша жіберген. Сонымен қатар, Қызыл армия жауынгерлері үшін 572 пар пима, 52 шолақ тон, 400 пар қолғап, 282 құлақшын, 347 төсек жаймасы, тағы басқа да жылы киімдер жинаған. Міне, соғыс жылдарындағы аудан тұрғындарының Отанды жаудан қорғаудағы осындай ерлігі туралы жүрек толқытар тари хи деректерді кітап кейінгі ұрпаққа жеткізеді. Кітапты алтынсариндіктер салтанатты түрде Қарасу ауданына табыс еткен. Онда жастар мен мектеп оқушылары соғыс тарихына, аталар ы ның ерлік істеріне қанықты, тағзым етті. Осы шара жыл бойы жүргізіліп, «Жауынгерлік даңқ» кітабы облыстың бүкіл аудандары мен қалаларын аралады. Енді ол Қостанай қаласына қайтып оралды. Облыс орталығындағы балалар шығармашылығы сарайында өткен Қостанай қаласының «Жауын герлік даңқ» кітабын облыстық ардагерлер кеңесіне салтанатты тап сы ру рəсіміне соғыс ардагерлері, тыл еңбеккерлері, əскери қызметкерлер мен жастар, оқушылар шақырылды.

– Ұлы Отан соғысына 1,8 миллион қазақстандық қатысты, солардың тең жартысы туған жерге оралмады. Соғыс жылдары біздің өңірге тұтас зауыттар мен кəсіпорындар көшіп келіп, жұмысын жалғастырды. Қаламызға Херсоннан «Большевичка» тігін фабрикасы, Сталинградтан көшірілген əскери-авиациялық мектеп орналастырылды. Қазір алапат соғыстың куəгерлері арамызда тым азайып кетті, бүгінде Қостанай қаласында 122 соғыс ардагері тұрады, – деді Қостанай қаласының əкімі Ахмедбек Ахметжанов. Қала əкімі соғыс ардагері Бертран Рубинштейнге, Дмитрий Брусникке, Молдағали Жүнісбековке, Николай Степуринге, Николай Барабановқа мерекелік медаль тапсырды. Кітапты қабылдап алған облыстық ардагерлер кеңесі төрағасының орынбасары Вера Семенова Отан қорғаған аталар ерлігін ұмытсақ, болашағымыз да бұлыңғыр болатынын еске салды. «Бұл кітап ардагерлер ұйымдарының, архив қызметкерлерінің жанкешті жұмысының нəтижесі. Кітапта қан майданға Қостанай облысынан аттанған əр жауынгердің ерлігі туралы айтуға тырыстық, барлығын қамтығымыз келді. Ондағы соғыс ардагерлері мен майдан даласында қалған боздақтар, тылдағы қарттар мен əйелдер, балалардың жан аямас ерлік істері туралы материалдардың барлығы жүрекпен жазылды, толқымай оқу мүмкін емес. Бұл кітап сонысымен де қасиетті», деді Вера Григорьевна. «Жауынгерлік даңқ» кітабының жалғыз данасы ғана жасалды, оны көбейту үшін Жеңіс қорынан арнайы қаржы бөлінетін болады. Кітаптың облыстық ардагерлер кеңесіне салтанатты тапсырылуы патриоттық əнбимен көркемделді. ҚОСТАНАЙ.

Осымен сегізінші рет өткізіліп отырған дəстүрлі фестиваль Қыздар университеті студенттері мен оқытушыларынан құралған ұлт-аспаптар оркестрінің орындауындағы «Шаттық отаны» күйімен жəне мыңдаған шақырым жер басып келген Түрік елі өнерпаздарының концерттік бағдарламасымен ашылды. «Танысайық сіз бен біз», «Ата салтым – асыл қазынам» атты екі бөлімнен тұратын фестивальдің

тұтас жұрттың жаңғырып жеткен жақсылықтары мен жетістіктерін бауырлас халықтардың тілі мен тарихын, мəдениетін білуге деген асқан құмарлығы болды десе болады. Қыздар университетінің студенттері оқу орнында ағылшын тілімен қатар, корей, қытай, француз, парсы, араб, түркі тілдерін оқиды. Бір сөзбен айтқан да, филолог қыздарымыз өз

мамандықтарының қыр-сырымен қатар, түбі бір түркі жұртының барлық тілдерін біліп шығады. Елдігіміз бен ерлігімізді, кешегі тірлігіміз бен бүгінгі бірлігімізді айдай əлемге əйгілеген, əдемі əдептің, өміршең өнегенің үлгісін көрсеткен фестиваль соңында үздік өнер көрсеткендер білім ордасының жəне Түркі халықтарының мəдени қорының арнайы бағалы сыйлықтарымен, мақтау

Ишан базар Оңтүстік Қазақстан облысы, Сарыағаш ауданының Абай ауылында Ешан атаны еске түсіруге арналған жиын болып өтті. Шара барысында аты бүкіл оңтүстік өңіріне танымал дін қайраткері, емші, көріпкел болған əулиенің өмір жолын сипаттайтын көрме қойылды. Кейін «Ешан» атанып кететін Ишан Шадманқожаұлы 1833 жылы Ташкент маңындағы қазақ ауылдарының бірінде дүниеге келген. Жасынан діни сауатты болған. Заманындағы аса жоғары білімді ұстаздарға шəкірттік жасап, арнайы дəріс алған. Дінге айрықша берілгені сондай, 1600 күн жер асты мешітінде тұрып, Аллаға мінəжат еткен. Ал оразаны өмір бойы үзбеген. Көбінесе жеміс-жидек, көкөніспен

қоректенген, ет жемеген. Осыдан кейін «ет жемес Ешан ата» атанып кеткен. 1866 жылы Келес өңірінің игі жақсылары Ишан атаны орталарына алдырып, елде баскөз болуға қолқа салады. Келес өзенінің жағасынан ақ қанатты киіз үй тігіп беріп, барлық жағдайын жасаған. Осыған орай əулие ата жергілікті халықты алғаш рет егіншілікке, бағбандық пен сауда-саттыққа баулыған. Қаншама бау-бақша еккізген. Бұған қоса жұртты жол, көпір, тұрғын үй салуға үйретіп, отырықшылдыққа бейімдеген. Сол еңбегінің нəтижесінде бір жылдың ішінде осы алаптан қазіргі Абай ауылы ірге көтерген. Бұл елді мекен 1934 жылға дейін өзінің негізін қалаушы қайраткердің есімімен «Ишан базар»

деп аталып келді. Соның ыңғайымен өңірдегі жамағат əлі күнге дейін ауылды ауыз екі тілде «Абай базар» деп те атап жатады. Қалай дегенде де, бұл өңірдің жұртшылығы өздерінің ата-бабаларының ертерек отырықшы елге айналып, диқаншылықты кəсіп ете бастағандары үшін аталмыш тұлғаға қарыздар. Ешан атаның емшілік қасиетінің өзі бір төбе. Оның қасида оқуын меңгеру арқылы жасайтын шипасының сырын əлі күнге дейін ешкім түсіндіріп бере алған емес. Осының бəрі біліммен, іліммен келсе керек. Бір ғажабы, 1867-1882 жылдарда бүкіл Түркістан өлкесін ашса алақанында, жұмса жұдырығында ұстаған генерал-губернатор Константин Кауфманға исламды мойындатып, мұсылман дінін қабылдатқан да осы «ет жемес Ешан ата» екен. Сол əулие кісінің жұртқа жасаған қайырымдылығы да халықтың жадында. Ол Келес өңірінде бір мезгілде 3000 адам намаз оқи алатын 6 күмбезді мешіт салдыртқан.

Өкінішке қарай, ол құтхана кеңес кезеңінде қолдан бұздырылған. Қуанарлығы сол, 1978 жылы намазхан жамағаттың бастамасымен бұрынғыдан гөрі шағынырақ «Ешан баба» мешіті қалпына келтірілді. – Ешан ата Хаққа қызмет етуді халыққа қызмет ету деп білді. Ханафи мазһабының басты қағидаттарын сақтай отырып, жартылай көшпелі халықтың ислам талаптарына сəйкес мұсылманшылықты ұстануына тиімді ақыл-кеңестерін берді. Соның нəтижесі мен шарапаты болар, оңтүстік өңіріндегі халық бүгінде «əлімсақтан бері мұсылманбыз» деп ынтымақ, бірлікте бірбіріне дос-бауыр болып өсіп-өніп жатыр, – дейді журналист Оңғар Исаев. Жеңісбек СЕРІКҰЛЫ.

Оңтүстік Қазақстан облысы, Сарыағаш ауданы.

 Қылмыс

 Қазақ хандығы – 550

Тїйе керуені

Тасбаќалар мейрамханаєа жете алмады

бабалар ізімен жїріп ґтеді

Бақтияр ТАЙЖАН,

«Егемен Қазақстан».

Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

«Ұлытау» ұлттық тарихи-мəдени жəне табиғи қорық мұражайының директоры Бақтияр Қожахметов қуана хабарлағандай, бұдан 16 жыл бұрын ұйымдастырылған «Алтай-Дунай» халықаралық археоэтнологиялық экспедиция осымен 5-ші рет сапарға шығуға дайындық үстінде екен бұл күнде. Ұлы Дала көшпенділерінің ежелгі сенімді мініс көлігі – түйелермен жүріп өту арқылы Байкалдан Балканға дейінгі Еуразиялық кеңістіктің байыр ғы тарихи байланыстары мен бүгінгі қалыптасқан қарымқатынасты жолай өңірлер жұртшылығына таныстыруға, танымдық үр діс терді кеңейтуге ар налып, белгілі зерттеушілерден, білікті сая хатшылардан, қоғам дық ұйымдар өкілдерінен құралған түйе керуені өз сапарын Алтайдан бастап, Мажарстан жеріне тіремек көрінеді. Қазақ хандығының 550 жылдығына орай Қазақстан мен Венгрия үкіметтері қолдауымен қайта жалғасын

Аллея ашылды

Телеарна ұжымы өздері отырғызған шырша ағашының түбіне құты-капсулаға салып аманат хат жазды. Бүгінгі аға буын өкілдерінің хатын енді 50 жылдан соң «Қазақстан-Павлодар» телеарнасы ақпараттық арнасының тілшілері алып оқитын болады. «Егемен Қазақстан».

Биыл «Қазақстан-Павлодар» телеарнасы 50 жылдығын атап өтеді.Осы орайда облыстың басты арнасы мерекелік жылға арналған

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

АЛМАТЫ.

 Зерде

тапқан экспедиция мақсаты ертеден аралас-құралас қоныстас елдер арасындағы тарихи ықпалдастыққа назар аудартып, тамырын тереңге тарту болып табылады.

Елдер тарихы ортақтығын дəріп теуге, халықтар арасындағы ын тымақтастық ымыраға дəнекер болуды мұрат еткен «Алтай-Дунай» экспеди циясы

сапарлары алдағы уақыттарда бұдан да алыс жерлерге ұласпақ. ҚАРАҒАНДЫ.

 Бəрекелді!

Фарида БЫҚАЙ,

қағаздарымен марапатталды. Еске сала кетейік, үш күнге созылған симпозиум жұмысына ТМД елдері мен Түркия, АҚШ, Қытай, Корея, Нидерланд, Сербия сынды əлемнің 20-ға жуық мемлекеті мен Қазақстанның барлық аймағынан 500-ден астам түркітану ғылымымен айналысатын ғалымдар қатысты.

«50 игі іс» жобасын бастап та кетті. Наурыз мерекесінде телеарна ауласына киіз үйлер тігіліп, дастарқан басына көпбалалы жəне тұрмысы төмен отбасылары шақырылды. Жоба барысында Жеңістің 70 жылдығына орай

жерлес жауынгерлер жайлы көп сериялы бейне-кітап жарыққа шықты. Өткен сенбілік күні «50 игі іс» аясында телеарна ұжымы 85 түп ағаш отырғызды. Ағаштардың арасында өте сирек кездесетін Сібірдің көк шыршасы, қарағай, қайың сияқты бағалы көшеттер бар. Аллея ашылып, белгітас орнатылды. Жергілікті телеарна директоры Бауыржан Айтқазиннің айтуынша, алдағы уақытта көгеріп, көбейетін бұл аллея қала тұрғындары мен қонақтарының демалатын орнына айналады. – Журналистер еккен жас қайыңдар, кішкене шыршалар

жылдар өткен соң жайқалып өсіп, үлкен аллеяға айналатынына сенеміз. Біз қаламызды көріктендіруге үлес қостық деп білеміз, – деді Бауыржан Айтқазин. Алдағы уақытта «50 игі іс» атты жобасының шеңберінде соғыс ардагерлеріне, əлеуметтік аз қамтамасыз етілген отбасыларға қолұшын беріп, қолдау көрсетіледі. Сондай-ақ, өмір мен өлімнің арасында жатқан науқастарға донор болу ұйым дастырылмақ. ПАВЛОДАР.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Сарыағаш шекара отрядына қа расты «Қапланбек» бақылау-өткізу бекетінде Өз бекстан азаматы мінген «Daewoo Matiz» көлігінің жүк салғышынан 1955 дана тасбақа табылған. Үш қапшық пен бір қорапқа салынған тасбақалар тырбаңдамас үшін скотчпен желімдеп тасталыпты. Шекара қызметі «Оңтүстік» өңірлік бөлімінің аға офицері Сырым Орманов: «Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 234-бабы 1- бөлігі, яғни экономикалық контрабанда дерегімен қылмыстық іс қозғалды» – дейді. Тасбақа – кейбір мемлекеттерде ұлттық асқа баланады, біреулер үшін жеңсік ас. Əсіресе, күніне сан мыңдаған шетелдік қонақтар сапырылысып келіп жататын Мəскеу мейрамханалары дастарқан мəзіріндегі қымбат тағам болып саналады. Күдікті қытай мейрамханаларына да өткізбек болған. Қаскүнемнен қашып та құтыла алмайтын тас бақалар бірінші рет шекара бұзып жатқан жоқ. Осыдан екі-үш жыл бұрын оларды Мəскеу бағытына қаты найтын пойыздың жүк салғышында буылып-қатталып кетіп бара жатқан жерінен Қазақстан шекарашылары мен кеденшілері өзбек азаматынан тəркілеген еді. Сөйтіп, Арыс қала сындағы аң-құсты қорғау аймағына жіберілген. Құмшауыт даланың сəніне айналып, көзге жиі шалынар еді. Тегін олжа көрген біреулер теріп алып кетті ме, қазір көзге түсе қоймайды.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айдар ӨРІСБАЕВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 16 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №567 ek

Profile for Egemen

23052015  

23052015  

Profile for daulet
Advertisement