Page 1

Сіздердің бүгінгі өмірлеріңіз тамаша. Сіздердің ертеңгі өмірлеріңіз керемет болады. Мынау сұлулық, мынау сəн-салтанат елдің рухының асқақтауына қызмет етсін. Мемлекеттің мəдени өрлеуі, рухани өрлеуі елдің экономикалық дамуымен бəсекеге түссін. Қазірдің өзінде солай болып та жатыр.

№236 (28175) 22 ҚАЗАН СЕЙСЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Валерий ГЕРГИЕВ.

(Əйгілі дирижердің «Астана Опера» театрының əлемдік таныстырылымында сөйлеген сөзінен)

 Мемлекет мақтанышы

«Кґргенде есіѕ кетеді» «Астана Опера» мемлекет тік опера жəне балет театрының əлемдік таныстырылымы Дж. Вердидің «Аттила» операсының премьерасымен ашылды. Қойылымды Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев келіп тамашалады. «Егемен Қазақстан».

Спорт залдары неге жґнді жабдыќталмайды? түсуі кездейсоқтық емес, себебі оған мұндай жоғары мəртебе мен атақтың осы рөлді орындаудан кейін келуінің өзі өте қызық жағдай. Сахнада əрдайым шоқтай маздап жануға дайын тұратын бас орындаушының миына жас театрда өнер көрсету туралы ойды құя келіп, оған Аттила бейнесін сомдау идеясын алғаш айтқан адам жерлесі Валерий Гергиев болатын. «Астанаға табаным тиген сəтте бойымды алапат сезім билеп əкетті. Өзімді-өзім тұсап тұра алмадым. Кең даланың шалқар тынысты ауасы кісіні бауырына тез баурап алады екен. Жолдағы

кездескен адамдарының өзін жаныңа ерекше жақын тұтып тұрасың. Мынадай дарқан елде адамның шабытының тасып, ерекше екпінде жұмыс істемеуі мүмкін емес деп ойладым. Жер бетінде даңқы, абыройы асқан небір əсем қалалар бар шығар, бірақ дəл мынадай табиғаты ғажайып, ал адамдары өзіңді туыстай қабылдайтын еменжарқын, алдыңғы толқынға жасы кішілері əманда иіліп амандасатын мейірбан халық мекендейтін қаланы еш жерге ұқсатпадым. Қазақтарды тек сырттай ғана естіп, салт-дəстүрінен аз-маз

хабарым болатын. Енді міне, менің көптен күткен сол арманым орындалды. Мен əлгі мейірбандық пен ізгілікті өз басымнан өткердім. Қазақ халқының жомарт та кеңпейіліне риза болдым. Тағы бір қызығы, қазақта менімен тегі ұқсас адамдар көп екен. «Астана Опера» театрының суреттерін үсті-үстіне көре бергің келеді, ол өте əдемі. Оның келешекте əлемдегі үздік театрлардың бірі болып таныларына өз басым имандай сенемін. Аттиланы «Метрополитеноперада», сондай-ақ, Пьер Луиджи Пиццидің қойылымында

Арќалыќтыѕ екінші тынысын ашу керек Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Елбасыныѕ апталыќ кестесі

22 қазанда Ақордада Қазақстан Республикасы Президентіне бірқатар жаңадан тағайындалған шетелдік елшілер Сенім грамоталарын тапсырады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Сенім грамоталарын Мемлекет басшысына Бельгия, Армения, Беларусь, Бразилия, Франция, Куба жəне Катар елшілері табыс етеді. 24-25 қазанда Қазақстан Президенті Минскіде Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің жəне Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығы Мемлекет басшылары кеңесінің отырыстарына қатысады. Сапар барысында Нұрсұлтан Назарбаевтың Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің жəне Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығы Мемлекет басшылары кеңесінің отырыстарына қатысуы, сондай-ақ, Еуразиялық интеграция, ТМД аясындағы саудаэкономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты дамыту мəселелерін қарау көзделген.

ЕЛБАСЫНЫЅ СҐЗІНЕН КҐКЕЙГЕ НЕ ТЇЙДІЅІЗ?

18 қазанда Астанадағы Тəуелсіздік сарайында «Нұр Отан» партиясының кезектен тыс XV съезі өткені белгілі. Партияның алқалы ресми басқосуында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бағдарламалық сипатта сөз сөйлеген болатын. Елбасының сөзі қазақстандықтар тарапынан қызу қолдау тауып отыр. «Егемен Қазақстан» газетінің өңірлердегі меншікті тілшілеріне съезд делегаттарымен жедел сөйлесіп, ел Президенті – партия Төрағасы сөзінен алған əсерлерін, ойға түйген тұжырымдарын жазып алу тығыз тапсырылған еді. Еліміздің əр шалғайынан келіп түскен материалдар 2-бетте «Елбасының сөзінен көкейге не түйдіңіз?» деген ортақ тақырыппен жарияланып отыр.

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ,

Əлемдік таныстырылым деген атының өзі аңғартып тұрғандай, қойылымның режиссерінен бастап басты партияны орындаушылардың бəрі түп-түгел əлемге əйгілі танымал тұлғалар болып табылады. Белгілі итальяндық қоюшырежиссер, сценограф, костюм жөніндегі суретші Пьер Луиджи Пицци, Санкт-Петербургтің Мариин (Мария) театрынан ғұн патшасы Аттила рөліндегі Елдар Əбдіразақов, Аквилея əміршісінің қызы Одабелла бейнесіндегі Ресейдің еңбек сіңірген əртісі, сопрано Анна Маркарова, музыкалық жетекші жəне дирижер Валерий Гергиев, итальяндық дирижер Марко Боэми, Рим қолбасшысы Эционы сомдаған баритон Клаудио Сгура (Италия), Аквилея жауынгері Форесто партиясын орындаған Лучано Ганчи, жарық бойынша суретші Винченцо Рапони, хорео граф Роберто Мария Пизутти (Италия) сияқты құрамында əлемдік деңгейдегі тарландар бар шығармашылық топ елордалық жас театрдың даңқын бір сəтте бүкіл дүние жүзіне əйгілеп отыр. Мəселен, Аттила партиясына таңдаудың əлемдегі ең үздік бас иесі Елдар Əбдіразақовқа

 Тілшіге тығыз тапсырма

Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Серік Ахметов Арқалық қаласына жасаған сапарын алдымен «Арқалық-Шұбаркөл» теміржол учаскесі құрылысынан бастады. «АрқалықШұбаркөл» теміржол тармағы болашақта тек Жез қ а з ғ а н Арқалық өңіріне ғана емес, тұтас еліміз экономикасының дамуына қызмет ететін стратегиялық

маңызы бар құрылыс болып табылады. Теміржол түскен аймаққа онымен бірге əлеуметтік құрылыстар да салынады, адамдарға жұмыс орны ашылады. Ұзындығы 214 шақырым болатын бұл теміржол құрылысында қазір көтерме жол салынып, көпір мен жол өтпелерінің, су өткізетін құбырлардың монтажы аяқталып қалды. Премьер-Министр Серік Ахметов заманауи технологиялармен салынып жатқан жол құрылысы жұмыстарының

Жаѕа биосфералыќ орталыќ

Оны Елбасы атымен атауєа ўсыныс жасалды

Астанаға əйгілі америкалық экономист, «Үшінші индустриялық революция» еңбегінің авторы Джереми Рифкин келді. Ол мемлекеттік органдар мен ұлттық компаниялардың, сондай-ақ, іскерлік құрылымдардың басшыларына арналған семинар өткізді. Оған Премьер-Министр Серік Ахметов бастаған бірқатар министрлер қатысты. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Мұнымен қатар, семинарға ұлттық компаниялардың жетекшілері, елдегі шетелдік компаниялардың басшылары

АҚПАРАТТАР аєыны  Үстіміздегі жылы Қазақстанда 20 млн. тонна астық жиналды. Азық-түлік корпорациясының басқарма төрағасы Нұрлан Оспановтың айтуынша, оның 76,5 пайызы бидай, ал қалғаны арпа жəне басқа дəнді дақылдар болып табылады.  2014 жылы «Астана-Щучье» автобанынан 1 млрд. теңгенің кірісі түседі. Кеше мұны Көлік жəне коммуникация министрі Асқар Жұмағалиев мəлімдеді. «Біз қазірге дейін бұл трассадан 350 млн. теңгеге жуық ақша алдық. Келесі жылы бұл бірнеше еселеп артады», – деді ол.  Елімізде спорт секцияларына тартылған оқушылар саны 27 пайыздан аспайды. Спорт жəне денешынықтыру

мен түрлі саланың өкілдері де келді. Семинар 2 сағатқа ұласты. Экономикалық трендтерді зерттеу қорының президенті, жоғарыда аталған еңбекпен қатар «Эмпатикалық өркениет», «Еуропалық арман», «Сутегілік

істері агенттігінің төрағасы Ерлан Қожағапанов мектепте денешынықтыру пəні сабағы сағатының қысқаруы да балалар денсаулығына əсер ететінін атап өтті.  «Астана-Атырау» жүрдек пойызы 24 қазаннан бастап күнара жүретін болады. Пойыздың жаңа құрамы 27 вагоннан тұрады, оның 22-сі жолаушылар тасымалдауға бейімделген. Атап өтерлігі, бұл жүрдек пойыз жолдағы уақытты 1,5 есеге қысқартады. Атап айтқанда, соңғы нүктеге 33 сағат орнына 22 сағатта жетеді.  Оңтүстік Қазақстанда мақта өңдейтін зауыт іске қосылды. Ол Шардара ауданының Ұзыната елді мекенінде 2012 жылы басталған.  Қызылорда облыстық прокуратурасы жемқорлыққа қатысты 13 млн. теңгені мемлекетке қайтарды. Бұл туралы хабарлаған облыстық прокуратураның

барысымен танысты. Жақсы баға берді. – Бұл теміржол тармағы осы өңірге жаңа тіршілік береді. Жол бойында көптеген кəсіпорындар ашылып, жұмыс орындарын ұсынатын болады. Қазір құрылысы жүріп жатқан мерзімнің өзінде бұл жерде үш мыңнан аса жұмысшы еңбек етеді. Кейін теміржол іске қосылғанда онда бір мың адам өзінің тұрақты жұмыс орнын табады. Қазір теміржол құрылысына өзіміздің отандық экономика», «Биотехнологиялар ғасыры» жəне «Жұмыс соңы» атты адамзат өміріне қажетті еңбектер жазған Рифкин бұл жолы «Үшінші индустриялық революция» жөнінде баяндады. Ол əлемдегі энергия мəселелеріне тоқталып, барлық елдерді көмір сутегінен қуат көзін өндіруді біртіндеп шектеп, Германия сияқты кезең-кезеңімен «жасыл экономика» мен «жасыл» энергияға көшуге шақырды. Сөйтіп, ақылды энергияға көшудің түрлі жолдарын ұсынды. Егер адамзат қоршаған ортаны бұдан артық ластай беретін болса, келешекте орны толмас апаттар орын алуы ықтимал екенін де тілге алды. (Соңы 3-бетте).

басқарма аға прокуроры Нұрболат Дүйсенбаев осыған орай мемлекеттік қызметкерлер үстінен 5 қылмыстық іс қозғалғанын айтты.  Павлодар жастары шабақтарды құтқару ісіне ұйытқы болды. Олар бір күннің ішінде көлшіктерден 100 мыңдай ұсақ балықты аулап, ірі су қоймаларына жіберді.  Тула дəрігерлері Атырауда балаларға ота жасауда. Кеше басталған бұл қайырымдылық шарасы бес күнге созылады. Осымен Ресей мамандары Жайық жағалауындағы қалаға қатарынан жетінші жыл келіп отыр. «ҚазАқпарат», «Қазақстан жаңалықтары», Bnews.kz, TengriNews, EgemenNews хабарлары бойынша дайындалды.

«Рим операсында» Риккардо Мутимен бірге орындау бақытына ие болдым. Дж.Вердидің операсында басты кейіпкер – рақымсыз емес, көбіне басқыншы бейнесіне жақынырақ. Мен Аттиланы Дж.Верди мен либреттошылар Т. Солер мен Ф. Пьяве жазған мəтін мен музыкаға қарап орындаймын», – деп ағынан жарылды журналистерге берген сұхбатында Елдар Əбдіразақов. (Соңы 10-бетте). ----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

тауар өндірушілер шығарған материалдар пайдаланылуда. Президенттің нұсқауы бойынша Арқалық-Шұбаркөл теміржолы келесі жылы желтоқсан айында пайдаланылуға беріледі. Ол іске қосылғанда еліміздің оңтүстік шығыс, батыс жəне орталық аймақтарына шығатын жолдар түйісетін болады, – деді Серік Нығметұлы. Жаңа теміржол тармағы моноқала Арқалықты транзиттік қалаға айналдырады. Ал бұл қала дамуының екінші тынысын ашады деген сөз. (Соңы 3-бетте).

 Оймақтай ой Əр заманның өзіне лайық сөзі бар. Базар ОҢДАСҰЛЫ.

Мəжіліс Төрағасының орынбасары Сергей Дьяченконың жетекшілігімен өткен Үкімет сағатында Спорт жəне денешынықтыру істері агенттігінің төрағасы Ерлан Қожағапанов елімізде спортпен шұғылданатын азаматтар саны ел тұрғындарының 21,6 пайызын құрайтындығын айтып өтті. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Агенттік төрағасы бұл ретте қазақстандықтардың дені сау ұлт болып қалыптасуын қамтамасыз ету үшін бұқаралық спортты дамытуға жағдай жасау аса маңызды екендігін ерекше атады. Оның мəліметіне қарағанда, халқының 70 пайызы спортпен шұғылданатын əлемдегі жалғыз ел – Финляндия. Бұл мемлекеттің мектептерінде дене тəрбиесінен аптасына бес сағатқа дейін міндетті сабақтар өтеді екен. Ал Польшаның Сеймі күн сайынғы денешынықтыру сабақтарын мектептің бағдарламасына енгізу туралы заң қабылдаған. Бұл игі дəстүрден АҚШ та қалыс қалмапты. Осы ел Сенаты бастауыш мектептің оқу жоспарына күн сайын өтетін денешынықтыру сабағын енгізгені мəлім болып отыр. Мемлекет басшысы Н.Назарбаев 2020 жылға қарай денешынықтырумен жəне спортпен шұғылданатын азаматтардың санын 30 пайызға жеткізу, соның ішінде балалар мен жасөспірімдер арасында 15 пайызға жеткізу туралы тапсырма бергендігін де қаперге сала кеткен жөн. Былтыр ел спортшылары олимпиадалық емес спорт түрлерінен 316 медаль жеңіп алғандығын алға тартқан агенттік төрағасы елімізде спорт түрлерін дамыту қарқынды дамып келе жатқандығымен бөлісті. Сонымен қатар, мүгедектер арасындағы спорт та даму үстінде екендігін атады. Лондон қаласындағы ХІV Паралимпия ойындарында үш спортшымыздың бірінші ондықтан

көрінуі соның бір дəлелі. Жалпы, барлық халықаралық жарыстарда дене мүмкіндіктері шектеулі спортшылар 53 медальға ие болыпты. Сонымен бірге, ұлттық спорт түрлерінен де табыстарымыз жоқ емес. Қазақстандық спортшылар 226 медаль алса, соның 73-ші алтын, 66-сы күміс жəне 87-сі қола. Осы ретте агенттік басшысы кемшіліктерді де айналып өтпеді. Мəселен, былтыр еліміздегі спорт секцияларымен қамтылған мектептерде қатысушы оқушылар саны 27 пайыз. Əлемдік тəжірибеде бұл көрсеткіш мектеп оқушыларының 80 пайызынан астамын құрайтындығы да айтылмай қалмады. Агенттік төрағасы мектептерде сабақтан тыс оқытулар үшін азаматтық қызметкерлердің базалық жалақысына 40-50 пайыздық үстемеақы төленуі тиістігін атап өтті. Ал үстемеақы бүгінде шамамен 8 мың теңгені ғана құрайды. Агенттік басшысының пайымынша, осының өзі елдегі, оның ішінде ауылдағы мектеп оқушылары арасында бұқаралық спортты жаппай дамытуға кері əсерін тигізіп отыр. Əлемдік озық тəжірибеде бұл басқаша сипат алған. Канадада сабақтан тыс спорт секциялары бойынша мұғалімге мектеп оқушыларының тікелей санына қарай жалақы төленеді, дейді агенттік төрағасы. Ол, сонымен бірге, мектептерде денешынықтыру сабақтары апталық көрсеткіш бойынша екі сағатқа кемігендігіне алаңдаушылығын білдірді. (Соңы 3-бетте).


2

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

 Тілшіге тығыз тапсырма

ЕЛБАСЫНЫЅ СҐЗІНЕН КҐКЕЙГЕ НЕ ТЇЙДІЅІЗ? Абзал МҰХИМОВ, «Нұр Отан» партиясы Қызылорда облыстық филиалы төрағасының орынбасары:

Азаттыќтыѕ баќ ќўсы ќолымызда «Нұр Отан» партиясының съезінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Ең бастысы – халқымыздың рухы қайта өрледі», деді. Мемлекет басшысының осынау сөзі өзімді ерекше тебірендіргенін жасырғым келмейді. Ал халқымыздың өр рухы қайта көтеріліп, өрлегенін неден көруге болады? Ең бірінші – талай ұрпаққа ұлы арман болған Азаттыққа қолымыз жетті. Тəуелсіздік жолында талай ердің басы жерде қалды, қаны жерге тамды. Аһ ұрып теңдік сұрап, «енді, міне, жеттік пе?!» дегенде сағымдай сусып қолымыздан шығып кете берген атаңнан айналайын Азаттықтың бақ құсы біздің қолымызға қонды. Халық рухын ересен зор биікке көтерген осы бір ғана Егемендік ұғымы еді. Апыл-тапыл қадам басып, тəй-тəй жүрген Тəуелсіздігіміздің алғашқы жылдарында бізді ел болады дегенге сенгендер некен-саяқ еді. «Халқы қырық құрау, экономикасы əбден тұралаған, ешқандай өндірісі жоқ Қазақстан қайтіп ел болсын?» деген мысықтілеулі адамдардың болғанын да жасыра алмаймыз. Дегенмен, Елбасының сындарлы саясатының, мықты стратегиясының арқасында үлкен жетістіктерге жете бастадық. Осылайша, біз əлемдегі ең озық дамушы мемлекеттердің қатарына қосылдық. Бұл – пафос емес! Нақты нəтиже. Себебі, əлем бүгінгі Қазақстанды етек-жеңін жинап, бар-күш жігерін халқының əл-қуатын арттырып, мемлекеттілігін баянды ету жолында аянбай тер төгіп жатқан ел ретінде біледі. Осындай тарихи істің басында Нұрсұлтан Əбішұлындай ер тұрғанын көреді. Ежелден қазақтың жері байтақ еді. Бірақ көрші

мемлекеттермен жасалған шекара жоқ болатын. Егемендіктің ең ұлы жетістігі біз шекарамызды белгілеп алдық. Былайша айтқанда, енді қазақтың жерінде Құдайдан басқа ешкімнің хақысы жоқ. Түсінген адам үшін осыдан артық бақыттың да болмауы керек. Ұлт рухының өрлеуіне осындай кемел келісімдердің де əсер еткені жасырын емес. «Алтау ала болса, ауыздағы кетеді. Төртеу түгел болса, төбедегі келеді» деген даналық сөзді əркім-ақ білер. Дейтұрғанмен, оның мəнін қазақтан артық ешкім түсінбейтін сияқты. Неге? Өйткені, қазақ Қазақстандағы мемлекет құраушы ұлт ретінде өзге этностардың барлығын құшағына алып, ешқайсысының маңдайынан шертпей, татулықтың ұйытқысы болып отыр. 140 ұлт пен ұлыстан құралған мемлекет түгілі, бір үйдің көзінің ағы мен қарасындай болып отырған екі баласының арасында араздық туып жататын кездер болады. Бұл тұрғыда біздің ел өз жолын, соқпағын тапты. Бүгінгі бейбіт өмір, бейқам тіршілік, берекелі кезең соның белгісі. Əсілі, қазақ айтатын «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған заман» осы шығар. Мемлекеттіліктің негізгі көрінісінің бірі – оның тілі. Жетпіс жылғы кері саясаттың кесірінен қазақ тіліне талай қиянат жасалды. Десек те, Тəуелсіздікпен бірге туған тіліміз де теңдігін алды. Кешегі «Нұр Отан» партиясының съезінде Елбасы ана тілімізге қатысты ел көкейіндегі сөзді айтты. Қазақ ұлтының саны 70 пайыздан асатын өңірлердің ана тілімізде ісқұжаттарын əзірлеуі керектігін алға тартты. Бұл – барша қазақстандықтардың көңілінен шықты

Амангелді МЕКТЕПБАЕВ, «Нұр Отан» партиясы Ақтөбе облыстық филиалының қызметкері:

деген ойдамын. Өйткені, қазақ тілі – бəрімізді біріктіретін басты фактор. Экономикамыздың өркендеуінің арқасында алыс-шалғай жатқан елді мекендерде мектептер салынып, кітапханалар ашылып, жаңа спорт алаңдары пайдалануға беріліп, денсаулық сақтау орындары халық иелігіне көптеп өтіп, ауызсу тартылып, жолы жөнделіп, тұрмысы түзелді. Кешегі тоқырау жылдарында бар əлемнен қол үзіп қалған аймақтардың бойына қан тарады. Заманауи техникамен жабдықталған оқу ошақтарында балалар білім алып жатыр. Интернеттің игілігін көріп отыр. Бұл да елдің рухын көтеріп, өмір салтына жаңаша леп қосып жатқаны өтірік емес. Сонымен қатар, қазақ жерінің үстінен «Батыс Қытай – Батыс Еуропа» күре жолының салынып жатқаны да елге үлкен қуаныш сыйлап отыр. Ең бірінші – бұл аймақтар арасындағы қарым-қатынасты жақсартады. Екінші – алыс-жақын шетелдерге баратын жолаушылардың жолын қысқартады. Үшінші – қарапайым халықтың өзі осы жолдың бойында шағын бизнесін ашып, шаруасын реттейді. Мұның сыртында, «Бейнеу – Бозой – Шымкент» газ құбырының құрылысы да біздің өмірімізге елеулі өзгеріс əкелмек. Алдағы уақытта шет қонып, қиыр жайлаған ауылдың өзіне газ барып, табиғи отынның пайдасын көрмек. Жұрт от жағып, күл шығарудан біржолата құтылатын болды. Азуын айға білеген Еуропаның өзінде талай мемлекет қаржы қыспағына ұшырап, əрі-сəрі күй кешіп жатқанынан хабардармыз. Ал Азаттықтың жалына кеше ғана жармасқан Қазақстан ешқандай дағдарысқа қарамай, халқының күнкөрісін жақсартып, өмір салтын өзгертіп жатыр. Біз – дағдарыстың өзінен пайдалы шығуға болатынын дəлелдеген елміз. Сайып келгенде, халқымыздың өр рухы басылған жоқ. Есесіне өрлеп келеді.

ҚЫЗЫЛОРДА.

Жазып алған Ержан БАЙТІЛЕС, «Егемен Қазақстан».

 Съезд фотокүнделігі

Ашыќтыќ – алєа басушылыќ кепілі

Партияның бұл съезі «Нұр Отанның» еліміздегі тұғыры берік іргелі саяси күш екенін тағы бір аңғартты. Съезде «Нұр Отан» партиясының «Нұр Отан». Нұрлы болашақ жолында» атты Саяси доктринасының қабылдануы ел өміріндегі аса айрықша атап өтуге тұрарлық оқиға болды. Доктрина Елбасының «Қазақстан-2050» Стратегиясымен өзектес өріліп, оны жүзеге асырудың нақты жолдары айқындалған партияның басты құжаты деп бағалады делегаттар. Елбасы Н.Назарбаев съезде сөйлеген сөзінде Қазақстанды əлемде дамыған озық отыз елдің қатарынан көрінетіндей іс-қимыл стратегиясы жасалғанына, бұған қол жеткізетіндей іргелі істер атқарылып жатқанына тоқталды. Шыны керек, партияның алдына қойған міндеттері де ауқымды бола түсті. Ол Саяси доктринада нақты көрініс тапқан. «Нұр Отан» партиясы қашанда еліміздегі игі істерге ұйытқы болып, бағалы бастамалар көтеріп келе жатқанын халық көріп отыр. Оның бұл бағыттағы қадамдары ұдайы жұртшылықтың көз алдында. Халықтың мұңын мұңдап, жоғын жоқтап келе жатқан саяси күш ретінде де өз биігінен көрінуде. Партия қандай да бір бастама көтерсе де елдікті еңселендіруге, бірлік пен татулықты тұрақтандыруға, қарапайым халықтың əл-ауқатын арттыруға басымдық беруде. «Нұр Отан» партиясы қашанда ашықтық қағидатын ұстануда. Сондықтан да ұдайы халықтың қолдауына ие болып жүр. Елбасы айтқандай, «Нұр Отанның» елден жасыратын ештеңесі жоқ. Ол күні кешегі партияның Саяси доктринасын талқылау кезінде айқын көрінді. Съезд жұмысында да сындарлы пікірлер, салиқалы ойлар айтылуы да сондықтан. Партия елдік істердің барлығына атсалысып, өзіндік бағдар-бағытын айқындап үлгерді. Ол нақты нəтиженің, ілкімді істердің алғы шебінен көрініп келеді. «Нұр Отан» ешқашан алдына бұлыңғыр міндеттер қойған емес, бос уəделер берген емес. Өзекті мəселелерді де айналып өтпей, оларды шешудің сəтті қадамдарын жасай алатынын əлдеқашан дəлелдеп үлгерді. Саяси науқандарда «Нұр Отанның» халықтың қолдауына ие болуының өзі партия ұстанып отырған саяси бағыттың баяндылығының нəтижесі деу керек.

Партияның облыстық филиалы қоғамдық қабылдауына адамдар көп келеді. Бұл да партияның əрбір қазақстандыққа қолжетімділігінің, ашықтығының мысалы дер едім. Елбасы Н.Назарбаев съезде сөйлеген сөзінде «Нұр Отан» қашанда азаматтық қоғамның көшбасшысы болуы қажеттігін, адамдардың нақты проблемаларын шешуші, оларға көмектесуші жəне арқа сүйеуші барлық ҮЕҰ-лардың жолбасшысы болуы тиіс екенін атап өткені белгілі. Мұның өзі партиялық жұмыстың ашықтығын, мөлдірлігін қамтамасыз етумен тікелей байланысты болмақ. Ал съезде бұл мəселе ашық та жанжақты айтылды. Халықтың барлық мəселелерден хабардар болуы ғана алаңдаушылықтың алдын алады. Міне, партия жұмысындағы ашықтық пен мөлдірлік оның барлық буындарында орнығуы елдің болашағына бағытталған бастамаларды жүзеге асыруға ықпал етіп отырғанын экономикалықəлеуметтік даму əлеуетімізден айқын аңғаруға болады. Ірі жобаларды жүзеге асырудағы партиялық бақылау бекеттерін, қоғамдық қабылдауларды, партия мүшелігіне лайықты адамдардың өтуін ұйымдастыру, адамдардың, соның ішінде аз қамтылғандарға қолдау көрсету, сыбайлас жемқорлықпен күрестің нəтижелілігін арттыру сияқты шаруалардың жариялылығын қамтамасыз етуге маңыз беру қажеттігі күн тəртібінен түспек емес. Халық пен биліктің арасындағы алтын көпір бола отырып, партия келеңсіздіктің кез келген дерегінің жолын кесуге бағытталған қадамдарға баратыны да əңгіме өзегіне айналды. Жалпы ашықтық пен мөлдірлік партия шаңырақ көтергеннен бастап өз жұмысында басшылыққа алған ұстанымдар екені сөзсіз. Енді «Қазақстан-2050» Стратегиясында белгіленген өміршең істерді жүзеге асыру барысында бұл бағыттың жетілдіріле түсетініне сенім мол. Бұл туралы партияның ХV съезінде кеңінен əңгіме болуы да сондықтан. Əрбір істе ашықтық болмайынша, халықпен ақылдаса отырып, өзекті мəселелерді ортақ ойласып шешпейінше, еліміз алға қойған міндеттер үдесінен көріну қиын. Сол себепті де партия өздері қолға алған игі бастамаларды жүзеге асыруды жəне өзекті проблемаларды шешуді халықтың назарында ұстайтын дəстүрді жалғастыратын болады. Мұның өзі партияның халықтан жасыратын сыры жоқ екенін тағы бір мəрте дəлелдей түседі. Партия қашан да халықпен бірге, елмен етене бола түспек. Съезде көтерілген мəселелер осындай ой түюге негіз жасайды. Жазып алған Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан». Ақтөбе облысы.

Римма БЕКТҰРҒАНОВА, «Нұр Отан» партиясы Қостанай облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары, педагогика ғылымдарының докторы:

Əр ќазаќстандыќќа кґп нəрсе байланысты Халқымызда «кемедегінің жаны бір» деген сөз бар. Осы даналықтың бүгін дүниежүзіндегі мемлекеттермен байланыста дамитыны елімізге де қатысы болып отыр. Жаһандану үдерісімен ХХІ ғасырдың табалдырығын аттаған жұмыр жер қазір əр адамның алақанын да тұрғандай сезіледі. Жердің қай нүктесінде болып жатқан оқиғаларды сол сəтінде көріп, біліп отырмыз. Ақпараттық жылдамдықпен уақыттың иірімінде кетіп бара жатқандаймыз. Мұның Тəуелсіз Қазақстанның дамуына озық та, кері де əсері бары сөзсіз. Таяу Шығыста мылтық даусының басылмауы, əлемдегі экологиялық зардаптар, жер бетіндегі адамзат қатарының көбеюіне байланысты азық-түлік тапшылығының күшеюі, ауыз судың азаюы, тағы басқа да өткір тұрған жаһандық мəселелер Қазақстанды да сергек болуға шақырады. Мұны «Нұр Отан» партиясының кезектен тыс ХV съезіндегі Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың сөзінен түсінгендей болдық. «Менің ішкі түйсігім мен тəжірибем əлемнің таяу болашақтағы даму кезеңі аса күрделі болатынын аңдатады. Осындай жағдайда барлық қазақстандықтар өз Отанымыздағы тұрақтылық пен даму бағдарын болжауға болатындығының бағасын білуге тиіс!», деді Нұрсұлтан Əбішұлы. Еліміздің болашағы тұрақтылық пен экономиканың дамуына байланысты екенін Елбасы əрқашан айтып отырады. Оны əр қазақстандық түйсінеді. Ал сол тұрақтылық пен дамуды ешкім бізге аспаннан тастамасы анық. Оны жасайтын өзіміз – қазақстандықтар. Нұрсұлтан Əбішұлы осы мəселелерді партияға салмақ сала айтты. Өте орынды. Өйткені, «Нұр Отан» қарапайым халыққа тонның ішкі бауындай жақын партия, сондықтан біз оны жергілікті жердегі əр адамға түсіндіруіміз қажет. Тұрақтылықтың кепілі – Қазақстанды өз Отаным деп, оның отын оттап, суын сулап тұрып жатқан сан ұлт өкілдерінің дəстүрі мен тілін, дінін сақтауы, оны паш етуі дер едім. Жақында ғана бүкіл мұсылман əлемі Құрбан айт мейрамын мерекеледі. Оны Қазақстандағы мұсылман жұрты да атап өтті. Ал басқа дін өкілдері оларды құттықтап жатты. Сондай-ақ, өзге дін өкілдерінің діни мерекелеріне де мұсылман қауымы осылай құрметпен қарайды. Қазір мемлекет құраушы халықтың ана тілі, мемлекеттік тіл – қазақ тілін үйренуге ниет қойған өзге ұлт өкілдері, оның ішінде жастар көптеп саналады. Олардың арасында жыл сайын түрлі байқаулар болып жатады. Қыркүйек айында Қостанайда VII халықаралық неміс мəдениетінің фестивалі болып өтті. Бес күн бойы немісі, қазағы, орысы, татары, тағы басқа да ұлттар

өкілдері бар рухани байлық кешкендей болды. Достардың дос құшақтары айқасты. Міне, татулық, тұрақтылық кепілі осылар болмақ. Рухани толысу, ұлттық құндылықтарды əспеттеу, дəстүр жалғастығын бағалау – осының барлығы да кез келген материалдық байлықтан жоғары тұрады. Еліміз экономикалық қарқынды дамып келеді. Көптеген дамыған елдерді шайқалтқан дағдарысқа қарамастан, бізде бұрын болмаған жетістіктерге қол жеткізілді. Алайда, жаһандық тұрлаусыз нарықтың құбылуы экономикалық даму тұрақтылығының қазығын қатты қағу керектігін ескертіп қояды. Ол үшін Елбасымыз бағдарлаған инновациялық жəне озық технологияларға жүгінуіміз қажет. Жер жүзінде азық-түлік пен ауыз су тапшылығының күшеюі қауіпті өзімізден алыс ұстауға итермелеп отыруды талап етеді. Жерасты байлықтарымызды ұқсату, өңдеу кəсіпорындарының көбеюіне, сыртқа шикізат емес өнім шығаруға көп көңіл бөлуді қолға алдық. Ол үшін жергілікті жерлердегі жақсы істердің ешқайсысына ұсақ-түйек деп қарамау керек. Нұротандықтар соның барлығын адамдарға үнемі айтып түсіндіріп, үйретіп отырады. Биыл біздің қостанайлық ғалымдарымыз жасап шығарған картоптың жергілікті сорттары сырттан ақшаны уыстап шашып əкелген сорттарға қарағанда өнімді 3-4 есе көп берген. Осыны ұсақ, күнделікті тірліктің көз үйренген көрінісі деп қалай айтасыз? Еңбек адамына деген көзқарасты қайта жаңғырту керектігін де мен тұрақтылық пен дамудың кепіліне қосар едім. Абай атамыз айтқандай, барлық жаман қасиеттің түп-төркіні жалқаулықта жатыр. Еңбектің төбел торысына айналған жандардан ешқашан жаман мінез шықпайды, олардың ішкі рухы мықты болады. Еңбекқор адам өз еңбегіне жəне өзіне сенеді. Қоғамның бір кеселіне айналып тұрған сыбайластық, жемқорлық оларға тəн емес. «Оқу инемен құдық қазғандай» деген емес пе халқымыз? Қазір сыбайластықтың білім жүйесіне сіңісіп бара жатқаны жүректі мұздатады. Өйткені, білім саласы дегенде көз алдымызға жас ұрпақ келеді. Съезде сөйлеген сөзінде Нұрсұлтан Назарбаев жастарға еңбек етіңдер, оқыңдар деген ағалық сөзін айтты. Осының барлығын миллионға жуық мүшесі бар «Нұр Отан» партиясы жергілікті жерлерде түсіндіретін, қадағалайтын болады. Себебі, партия уақытпен тыныстап, арбаны тек алға сүйрейді. Жазып алған Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан». ҚОСТАНАЙ.

Роза АБИЛОВА, «Болашақ» əлеуметтік-азаматтық базисі қоғамдық бірлестігінің төрайымы:

Елбасы сґзін ел санасына сіѕіру – парызымыз

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ, «Егемен Қазақстан».

«Нұр Отан» партиясының ХV съезіне қатысып, онда Елбасының айтқандарын өз құлағыммен естіп, рухани əрі патриоттық күш алып ауылға оралдым. Санама əбден сіңіргенім, Елбасының тегін келген дүниенің оңай жұмсалатыны, жұғымының мəз болмайтыны, сондықтан еңбектің көзін тауып, ерінбей еңбектеніп, сол еңбегіңнің өтеуіне қуана білу болды. Тіпті, бəрі еңбектің арқасында келетінін қарапайым да жатық тілмен ұғындыра отырып, алғаш 20 шаршы метр пəтер алғанында қалай қуанғаны туралы айтқаны құлағымнан кетер емес. Сондықтан ауылдарды аралап, осынау ұлағатты халықтың санасына сіңірген үстіне сіңіре түсіп, жастардың патриоттық сезімдерін алаулатып, «Ырыс алды – ынтымақ» деген даналықты халықтың көкейіне тоқыта түсуді парыз санаймын. Елбасы съезде жастарға сенім арта отырып, болашақтың тізгіні сол жастардың қолында екендігін баса айтып қана қоймай, бақ-дəулеттен қайда баратынын сұрағанда ынтымағы жарасқан елге баратындығын айтқанын да бізге əдемі жеткізе білді ғой. Біз жастармен, жасөспірімдермен, жағдайы

төмен отбасы мүшелерімен, əйелдермен етене араласып жұмыс істейміз. Солардың патриоттық сезімдерін оятып, өскелең өмірге деген үміттерін үкілеп, ең бастысы – болашаққа деген сенімдерін арттыруға қажеттіліктің бəрін санама сіңіріп, əдемі əсерге бөленіп келдім. Əкем əзербайжан, анам орыс болса да қазақы даналықтарға жүрегімнің түкпірінен орын бергендігімнен болар, «Тəуекел түбі желқайық, өтесің де кетесің, уайым түбі тұңғиық, батасың да кетесің» деген сөзді Елбасының Астана қаласын салғанымен байланыстырғым келеді. Зеңгір көкке шаншылған ғимараттардың сəні мен салтанаты да бізді бейжай қалдырған жоқ. Қорыта айтқанда, еліміздегі осындай жақсылықтың барлығы бірліктің арқасы деп бағалап, өз кезегімізде осы елдің патриоты болу басты парызымыз екендігін əсте естен шығармағанымыз абзал. Жазып алған Нұрбол ƏЛДІБАЕВ, «Егемен Қазақстан». Алматы облысы.

Жақсыгүл МАХАНБЕТОВА, «Маңғыстау облыстық Азаматтық альянсы» заңды тұлғалар бірлестігінің президенті:

Мўратќа жаќсы ой, жарќын бастамалар жеткізеді Астана қаласында кезектен тыс өткен съезге аймақта белсенді əрекет етуші қоғамдық ұйымдар өкілдері де қатысуға мүмкіндік алды. «Нұр Отан» партиясының көшбасшысы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев еліміздің дамуына үлес қосып отырған қоғамдық ұйымдардың белсенді қызметін жоғары бағалады, өз сөзінде партияға үкіметтік емес ұйымдармен тығыз қарым-қатынаста жұмыстануды тапсырды. Аймақтардан келген қоғамдық ұйым өкілдері съездің жұмысына жоғары баға берді. Сонымен қатар, алдағы уақытта атқаратын жоспарларымен де бөлісті. Шындығында, Елбасы берген

тапсырмалардың бəрі де жүзеге асыруға болатын, қолдан келетін істер. Қазақстан əлемдегі аса дамыған 30 елдің қатарына кіру межесін белгіледі. Осы межеге жету үшін съезд қабылдаған Доктринаға сүйене отырып, серпінді бағдарламалар жасақтап, оны жүзеге асыруды қолға алуымыз қажет. Сол съезден қайтып келе жатқанда-ақ қоғамдық ұйымдар не істеу қажет екендігін айқындадым. Бұл, біріншіден, жауапкершілігі жоғары азаматтық қоғам қалыптастыруға бағытталған бағдарламаларды жасақтау жəне оларды жүзеге асыру жолдарын қарастыру, іске кірісу. Екіншіден, жергілікті жерлерде

шешім қабылдау кезеңдерінде қоғамның, белсенді азаматтардың қатысуын жəне атсалысуын қамтамасыз ету мүмкіндіктерін пайдалана отырып, жауапкершілікті бөлісу мəдениетін қалыптастыру. Үшіншіден, əрбір қоғам өзінің мүдделі топтарының мəселелерін шешуге қоғамды, бизнесті жəне билікті, азаматтарды жұмылдыру арқылы қол жеткізуді ұйымдастыру. Халық билікке емес, билік халыққа қызмет етуі бүгінгі

заман қажеттілігі екенін съезде Елбасы атап айтқан болатын. Тəуелсіз Қазақстанның жарқын болашағы – біздің өміріміздің негізгі мақсаты, бүгінгі жасап жүрген іріліұсақты жұмыстарымыздың тоғысар арнасы мен бағдары. Азаттығымызды аялап, мемлекетімізді өркендетіп, келер ұрпақты əлемдегі дамыған елдердің қатарында өмір сүруге бір кісідей жұмыла жүріп жеткізуге тиіспіз. Ол қатарға ену үшін бірлік, тəртіппен бірге барды бағалай білу, табиғатты қорғау, ысырапшылыққа жол бермеу, ұлттық ерекшеліктерімізді қастерлей білу жəне озық өнер-білім қажет. Осы жақсы мұраттар жолынан бірге табылайық дегім келеді барша бауырларға. Жазып алған Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан». Маңғыстау облысы.


22 қазан 2013 жыл

Арќалыќтыѕ екінші тынысын ашу керек (Соңы. Басы 1-бетте). Мұнан кейін Үкімет басшысы Торғай боксит кен басқармасының карьеріне келді. ENRG корпорациясы құрамына кіретін «Алюминий Казахстана» ак цио нерлік қоғамының филиалы болып табылатын Торғай боксит кен басқармасы негізінен боксит пен отқа төзімді саз балшық өндіреді. Онда бүгінгі күні бір мыңға жуық адам нəпақасын тауып отыр. «ENRG Казахстан Алюминий Казахстана» акционерлік қоғамының президенті Алмаз Ибрагимов Премьер-Министрге өндіріс орнының бүгінгі тынысын таныстырды. Қазір өндірісте 4 карьер кен аршиды, жылына 0,4 миллион тонна кен өндіріледі. Бірақ халықаралық стандарт бойынша мұндағы боксит қорының шеті көрініп қалды, 3 миллион тоннадай ғана. Бұл кен басқармасының өмірі 7-8 жылға ғана жетеді деген сөз. Ал кен өндіру жөніндегі келісімшарт 2017 жылы аяқталады. №8 Ашутас карьерінде жылына 150 мың тонна отқа төзімді саз балшық шығарылады. Ол Орал металлургия зауытына артылады. Торғай кен басқармасы қаланың əлеуметтік жəне экономикалық өсуіне ықпал етіп отыр. Оның жыл басынан бері Арқалықтың əлеуметтік саласына бөлген қаржысы 69 миллион теңгені құрады. Карьер басында тұрғанда Серік Ахметов кен таусылған күнде де Арқалық қаласының өмір сүруі үшін жасалатын жұмыстарды қарастыру керектігін ескертті. – Арқалықтың айналасында ауыл шаруашылығын мықтап көте ріп, ұқсату кəсіпорындарын ашуымыз керек. Шағын қаланың дамуы үшін барлық тетіктерді іске қосқан жөн. Сонда Арқалықтың екінші тынысы ашылады. Президент аймақтарды дамыту бағдарламасының лайықты деңгейде атқарылмай отырғандығын ескертті. Егер мемлекеттің мүмкіндіктері мен жеңілдіктерін ұтымды пайдалана білсеңіздер, Арқалық қаласы өмір сүре береді, гүлденеді, – деді ПремьерМинистр Серік Ахметов. Мұнан кейін Серік Нығметұлы Арқалық қаласындағы жылу-энергетикалық орталығына

келді. Мұнда қыс маусымына дайындық тыңғылықты жүргізілді. Алайда қыстан Арқалықты алып шығу жыл сайын өзекті мəселеге айналып отырғаны анық. Сондықтан Премьер-Министр Серік Ахметов айналдырған 28 мың ғана халқы бар шағын қаланы мазутпен жылыту өте қымбатқа түсетінін айтты. – Мемлекет Арқалық қаласына мазут үшін жылына 800 миллион теңге қайтарымсыз қаржы бөледі. Мазутты көмірге ауыстыру қажет. Мүмкіндікті пайдаланған дұрыс, мысалы Құсмұрын көмірі оған молынан жетеді, – деді Серік Нығметұлы. Облыстағы Құсмұрын карьерінен көмір шығады. Ол Арқалық қаласына алыс емес, көп дегенде 200-300 шақырым ғана. Оны Арқалыққа тасып жеткізу мазутқа қарағанда əлдеқайда арзанға түседі. Бұл жөнінде ПремьерМинистр облыс əкімі Нұралы Сəдуақасовқа жəне тиісті орындарға тапсырма берілетіндігін жеткізді. Премьер-Министр сапар соңында тоқтаған «Агроинтерптица» құс фабрикасы аз уақыттың ішінде Арқалықтағы қала құраушы кəсіпорынға айналып үлгерген. Индустрияландыру картасы аясында іске қосылған кəсіпорын озық технологиямен жұмыс істейді. Биыл тоғыз айда 74,5 миллион жұмыртқа өндірді. Алдағы жылы кəсіпорын толық қуатына енгенде жұмыртқаның саны жылына 300 миллион данаға жеткізіледі. Қазір мұнда 230 арқалықтық нəпақасын табады. Ал кəсіпорын толық қуатына енгенде Арқалық қаласының 480 тұрғыны мұнда тұрақты жұмыс істейді. Арқалық қаласының дамуына 2013-2015 жылдарға арналған моноқалалардың кешенді даму жоспары шеңберінде қолға алынған жобалар кепіл болмақ. Қазір ұн комбинатының, құрама жем зауытының, мал шаруашылығы кешенінің құрылысы қарқынды жүргізіліп отыр. Дамудың кешенді жұмысы үшін республикалық бюджеттен 580 миллион теңге қаржы бөлінді. Арқалықтың тынысы кеңейіп келеді. ҚОСТАНАЙ.

Жаѕа биосфералыќ орталыќ (Соңы. Басы 1-бетте). Доктор Рифкин Қазақстан халқын 2017 жылы елімізде өтетін ЭКСПО көрмесін өткізу байқауын жеңіп алуымен құттықтады. Сонымен қатар, көрме тақырыбы бүкіл əлем халқының жаңа дəуірге, яғни «жасыл энергияға» өту кезеңдерінің алғышарты болатынын айтты. Негізі Джереми Рифкин Қазақстанның «жасыл» экономикаға көшу жөніндегі Тұжырымдаманы əзірлеу барысында консультант ретінде тартылып, ЭКСПО-2017 көрме кешенінің эскиз-идеялары бойынша халықаралық сəулетшілік байқаудың кеңесін басқарған еді. Сондықтан оның біздің елімізді жақсы білетіні көрініп

тұрды. Ұлы Жібек жолының ортасына орналасқан Қазақстан Батыс пен Шығыстың арасында «жасыл» энергия көпіріне айналып, осы салалардың орталық хабына айналуға да мүмкіндігі мол, деді. Сіздердің елдеріңіз бай əрі мамандарыңыз сауатты екен, деп жалғастырды ол сөзін. Сондықтан тартынатын ештеме жоқ, деп түйіндеді.

Егер еске алар болсақ, Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты» Жолдауында Үшінші индустриялық революцияны ХХI ғасырдың он жаһандық сын-қатерінің бірі ретінде атап өткені белгілі. Болған семинарда сол сынқатерден Қазақстанның лайықты өтуі əңгіме арқауына айналды. Семинардың екінші бөлімі сауал-жауапқа, қызықты пікірталасқа ұласты. Сондағы бірталай ұсыныстарды саралаған доктор Рифкин Назарбаев Университетіне жоғары баға бере келіп, əлемнің ең озық технологиялары осы жерде шоғырланғанын, сондықтан əлем бойынша теңдесі жоқ жаңадан ашылатын ғылыми-технологиялық биосфера

зерттеу орталығын Мемлекет басшысының атымен атауға ұсыныс білдірді. Оның ойынша, биосфералық зерттеу орталығын Елбасы атымен атауға Қазақстан халқының толық құқығы бар. Доктор Джереми Рифкин бүгінде маңызды бірқатар кездесулер өткізіп, Назарбаев Университетінде дəріс оқиды.

Спорт залдары неге жґнді жабдыќталмайды? (Соңы. Басы 1-бетте). Бұдан басқа, балалар мен жасөспірімдердің денешынықтыру клубтарының саны кемуде. Е.Қожағапановтың мəліметінше, 2011 жылы мұндай клубтардың саны 651 болса, 2012 жылдың қорытындысы бойынша небəрі 626-сы қалған. Елімізде əскерге шақыртылатын он баланың жетеуі медициналық тексеруден өте алмайды, деген агенттік төрағасы жыл сайын мектеп оқушыларының арасында денешынықтыру бойынша нормативтерді, Президенттік тесті табысты тапсыратындар қатары төмендеп бара жатқандығымен де бөлісе кетті. Былтыр президенттік тест тапсыруға қатысқан 613 мың мектеп оқушысының тек 3,6 пайызы ғана оны үздік орындаған. Осыған орай агенттік нормативтерге өзгерістер енгізу жұмыстарымен де айналысып жатқандығы айтып өтілді. Жалпы, 7 мыңнан астам жалпы білім беретін мектептердің тек 5,5 мыңы ғана спорттық залдармен қамтылыпты. Онда да олардың материалдық-техникалық жабдықталуы нашар күйінде қалып отыр екен. Тіпті ауылдық жерлерде қарапайым спорт құралдары да жетіспейтіндігін тілге тиек еткен Е.Қожағапанов келер жылдан бастап еліміздің оқу орындарында денешынықтыру мен спорттан сыныптан тыс сабақтар желісін кеңейту жөніндегі шаралар кешенін əзірлеу жоспарланып отырғандығын жеткізді. Палатаның Əлеуметтік-мəдени даму

3

www.egemen.kz

комитетінің хатшысы Гүлнар Ықсанова өзінің қосымша баяндамасында бүгінгі таңда еліміздегі жасөспірімдердің 50 пайызға жуығы созылмалы аурулармен ауыратындығына назар аудартты. Депутат бұл аурулардың басым бөлігі спорт пен денешынықтыруға белсенділіктің болмауынан туындайтындығын баса айтты. Мысалы, мектепте оқу барысында балалардың көру қабілетінің бұзылуы 5 есеге, ал ас қорыту ағзасы мен тірек-қимыл аппаратына қатысты ауруларға шалдығу 3 есеге артады екен. Соңғы 5 жылда ауру түрлерінің жиілігі де көтеріле түскен. Жасөспірімдер арасындағы қан аздығы ауруы 2,3 пайызға өсіп, ересектерге қарағанда бұл көрсеткіш екі есеге көбейген. Комитет хатшысы спорттық нысандардың қолжетімсіздігінен туындаған жайттарға да тоқталды. Əсіресе, бұл əскерге шақыру барысында айқын сезіліпті. Оның айтуынша, соңғы 2012 жылғы күзгі шақыруларға қатысты медициналық жарамдылық деректері бойынша, 104 мың жасөспірімнің 29 мыңы əскерге уақытша жарамсыз болған. Ал 11 мыңнан астамы бейбіт уақыттағы əскери қызметке жарамсыз деп танылыпты. Депутаттар тарапынан ауылдық спортты дамыту мəселесінен бастап қазіргі əр сала бойынша ұлттық құрамада жүрген легионерлерге қатысты сауалдар көптеп қойылып, бірқатар ой-пікірлер айтылды. Енді осы ұсыныс-пікірлер Парламентке жаңадан келіп түскен спорт жəне денешынықтыру заң жобасында ескерілуі тиіс.

● Қаның қалай қайнамас?!

«АЌЌУ» БРЕНДІ тыєырыќќа тірелді Басќа жерде жасалып, Ќазаќстанда «шыєарылєан» планшеттер астарында не жатыр?

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Индустриялық-инновациялық жо балардың жүзеге асырылуы бір бөлек те, іске қосылған соң оның өз бағытын жүзеге асыруы бір бөлек. Маңғыстау өңірінде небір атышулы жобалар қолға алынып, құрылысы біткен соң тұсаукесері жасалып, сəн-салтанатпен ашылып жатады. Араға біраз уақыт салып: «Осы не өндіріп жатыр, қазіргі шамасы қандай екен?» деп құзырлы орындардан қызыға сұрағанда сырғытпа жауаппен сытылып кететіндерді көріп көңілге күдік ұялайтын. Сол күдік 2012 жылы 11 тамыздағы «Егемен Қазақстан» газетінің №495-500 санында «Пайдалануға берілген жобалар. Олардың қазіргі жағдайы қандай?» тақырыбымен жазылған тілші мақаласында көтерілген болатын. Онда Маңғыстау өңірінде тікелей телекөпір арқылы тұсауы кесілген жобалардың одан кейінгі тағдыры туралы баяндауға тырысқанбыз. Бірдебір дұрыс мəлімет алу мүмкіндігі болмаған. «Осыдан басқа дəлел не қажет?» дейтіндей көзбен көріп, қолмен ұстайтын өндірген өнімі тағы жоқ «Caspiy Elektronics» ЖШС-нің жұмысына сын да айтылған. «...Бітірері бар, ел ырысына қосары бар кəсіпорындар үшін қуанасың. Əйтсе де, күні бүгінге дейінгі ақпарларда «пайдалануға берілді, іске қосылды» деп алтын айдар тағылғанымен, əлі күнге дейін шаруасы шатқаяқтап, алғашқы өнімін өзге түгілі өздері қызықтап көрмеген нысан да бар екен. Бір қызығы, олар жайлы нақты ақпарат алу өте қиын. Кəсіпкерлік басқармасы «Каспий» əлеуметтік кəсіпкерлік корпорациясына сілтесе, олар «Caspiy Elektronics» ЖШС-не бағыттайды. Ол келген жолыңа қайта сілтейді. 2011 жылы желтоқсан айында телекөпір

арқылы ашылған «Планшеттік компьютер, теледидар жəне монитор өндірісі зауытының» жарнамасы «Қазақстандағы алғашқы планшеттік компьютер, теледидар жəне монитор өндіретін «Аққу» брендті зауыт 100 адамды жұмыспен қамтымақ. Енді бұрынғылардан 30-40 пайыз арзан бағамен қол жеткізе алатын тауарларды ТМД, Шығыс Еуропа, Таяу Шығыс елдеріне экспорттаймыз. Каспий теңізі жағасында құрастырылған, қазақша əріп тер енгізілген «Аққу» атты қазақстандық айподты қосқанда сізді «Дедімай-ау» əні қарсы алады» деп жаныңды жадыратып-ақ жіберетін. Сөйтсек, даңқынан дақпырты бұрын жетіпті. Нысан ашылуын ашылғанмен, екі қолға ермек таба алмай қарап отырған жайы бар. Нақты емес дерек көздерінің айтуынша, «Каспий»

жүрген зауыттың кезекті жылтырақ сөзі ме, жоқ па – оны уақыт көрсетеді. Маңғыстау облысында пайдалануға берілген жобалардың бүгіні осы. «Елде болса, ерінге тиеді» деп пайдасын көргеніне ел риза, ал жалған ақпарды жамылып жүргендер кімді жəне қашанғы алдайды» деп, күдік бұлтын жамылып отырып нүкте қойылған. Күдігіміз рас екен, «өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам» демекші, аталмыш жобаның бет-пердесі ақыры ашылып тынды. 2010 жылы Үкімет республикада білім беру жəне басқа да мекемелерге қажетті планшет компьютерлерін өндіру туралы мəселе көтерген соң, көп ұзамай жоба Маңғыстау өңірінде жүзеге асырыла бастайды. Планшет құрастыру үшін «Caspiy Elektronics» ЖШС Маңғыстауда

«Планшет құрастыруды» желеу еткендердің қитұрқылығына қайран қаласың. Оның бəрін тізбектеп айтуды міндет етпедік, ең басты айтпағымыз, жылына 67760 планшет, 43560 монитор жəне 40414 теледидар құрастырып шығаруды «міндетіне алған» «Аққу» зауытының жобасы тек құрғақ қиял болып шыққандығы. əлеуметтік кəсіпкерлік корпорациясымен» арадағы қаржылық қиындық істі тұсап тұрған секілді. Бұл сұрақты айналып өткен «Caspiy Elektronics» ЖШС директоры Ғазиз Қатарбаев «қазіргі уақытта бізде 11 адам жұмыс жасайды. Жыл соңына дейін 30 адамға жеткіземіз деп отырмыз. Алғашқы зауыт өнімдерін өндіру осы жылдың қыркүйек айында басталады. Ол LCD теледидарлары болады. Қазір оның қосалқы бөлшектері Ақтау теңіз портының қоймасында, кеден рəсімдеуі жүріп жатыр» деген мəлімет берді. Бұған дейін «іске қосылды» деп

2011 жылы 1 маусымда құрылып, сол жылы желтоқсанда Қазақстан Республикасы Президенті алдында ел тəуелсіздігінің 20 жылдық мерейтойына орайлас тікелей телекөпір арқылы ашылды. «JX Company» ЖШС басшылығымен арадағы келісімшарт негізінде «Вектор Плюс» ЖШС құрылысты бес ай ішінде бітіреді. Жаңадан ашылған серіктестіктің бизнес жос пары бойынша оның жарғылық қорындағы 800 млн. теңгенің 200 млн. теңгесі «Каспий» əлеуметтік-кəсіпкерлік қоры ұлттық компания сы акционерлік қоғамы»

есебінен бөлінгендіктен бұл компания жобаның 25 пайызына иелік етуші боп танылса, құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету міндетін мойнына алған «JX Company» ЖШС жобада 75 пайыз үлестің иесі болады. Осыдан соң «JX Company» ЖШС өз міндетіне сай зауытқа қажетті жабдықтар сатып алумен «айналыса бастайды». Бұл ЖШС-ның сатып алған жабдықтарының құнын «Анира» ЖШС бағалау компаниясы 610 млн. 485 мың теңгеге бағалайды. Іске тергеу жүргізген Маңғыстау облыстық қаржы полициясындағылар, «Анира» ЖШС-нің жабдықтарды жете қарамағандығын, тек сырттай баға кескендігін алға тартып отыр. Себебі, «Caspiy Elektronics» ЖШС құралжабдықтарды «Сатурн Электроникс» компаниясынан 20 млн. теңгеге сатып алған жəне бұл жабдықтар «планшет жасауға арналмаған» болып шығады. Сондай-ақ, зауыт құрылысы, монтаждау жұмыстарын жүргізудің құны «Вектор Плюс» ЖШС-мен арадағы келісімшартта көрсетілмейді, бірақ «Caspiy Elektronics» ЖШС бұл жұмыстар үшін аталмыш ЖШС есебіне 78 млн. 780 мың теңге аударады. «Вектор Плюс» компаниясы жасаған жұмыстарға арнайы зерттеу жүргізіп, көрсетілген қызметтің құнын есептеген Маңғыстау облысы бойынша сот сараптама қорытындысы қызметті 73 млн. теңгеге бағалаған. Планшет шығару барысындағы былықтар мен шылықтар, құжаттастыру мен істі ұйымдастыруға қатысты заңсыздықтар қатары мұнымен шектелмейді. Маңғыстау облысы қаржы полициясы жүргізген тергеудің қорытындысы бойынша берілген анықтаманы оқи отырып, «планшет құрастыруды» желеу еткендердің қитұрқылығына қайран қаласың. Оның бəрін тізбектеп айтуды міндет етпедік, ең басты айтпағымыз, жылына 67760 планшет, 43560 монитор жəне 40414 теледидар құрастырып шығаруды «міндетіне алған» «Аққу» зауытының жобасы тек құрғақ қиял болып шыққандығы. Ең сорақысы сол, Маңғыстау облыстық қаржы полициясының тергеу қорытындылары бұл жобаны тек қаржы иемдену мақсатында құрылған деп анықтап отыр. Өйткені, ашылғалы бері небары 1000 теледидар құрастырумен шектелген зауыт планшет өндіруде көзбояушылыққа барып, өзге кəсіпорынның дайын өнімін сатып алып, оны «Аққу» брендті өз өнімдері ретінде жариялапты, яғни өзі бірде-бір планшет атаулыны құрастырып көрмеген... Осы істің басы-қасында жүрген, қазіргі таңда күдікті ретінде танылған «басты кейіпкерлерге» Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексі 176-бабының 4-бөлігінің «б» тармағы жəне 177-баптың 4-бөлігінің «б» тармағы бойынша «өзгенің сеніп тапсырған мүлкін меншіктеді немесе талан-таражға салды», сондай-ақ «алаяқтық жасады» деген айыптар тағылып отыр. Олардың «ойыны» мемлекетке 200 млн. теңге көлемінде шығын əкелген. Қазір «планшет ісі» Ақтау қалалық соты құзырында. Оқиғаға қатысты əңгіме де, айыпталушыларға тағылған кінə туралы қорғаушылардың пікірлері де əр алуан. Істің анық-қанығы анықталып, оқиғаға қатысты кінəлілер жазасын алады деп күтілуде. Сырты мен сөзі жылтырап, ішкі əлеміне тас түнек орнаған осындай жалған жобалардың əлі қаншасы бар екен?.. Маңғыстау облысы

● Президент тапсырмасы қалай орындалуда? Еліміздің Жоғарғы Сот Төрағасы болып қайта тағайындалған Қайрат Мəми жоғары сот органының алқа төрағаларымен, судьяларымен жəне аппарат басшылығымен алғашқы жұмыс кеңесін өткізді.

Сот жїйесініѕ беделін кґтеру керек Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Осыған орай күн тəртібінде бірнеше маңызды мəселе белгіленді, деп бізге хабарлаған Жоғарғы Соттың баспасөз қызметі, бірінші кезекте Жоғарғы Соттың Төрағасы сот жүйесінің қазіргі жай-күйіне жəне Мемлекет басшысы бірнеше рет айтқан, кезек күттірмей шешімін талап ететін проблемаларға назар аударған. Мəселен, ұйымдастырушылық жəне функционалды шаралардың тұтас кешенін шұғыл əзірлеп, жүзеге асыру қажет, олардың басты мақсаты – сот жүйесінің имиджін көтеру, азаматтардың соттарға деген жоғалған сенімін қайтару, қоғамның үмітіне сəйкес сот төрелігінің тиімділігін түбегейлі көтеру, – деп атап өткен Қ.Мəми. Конституциялық нормаларға сəйкес судьяның мəртебесін түбегейлі нығайту, артық əкімшілендіруден бас тарту жəне сот төрелігін жүзеге асыру процесіне қандай да бір болсын қолсұғушылықты болдырмау керектігін алға тартты. Осыған орай Жоғарғы Соттың қадағалаушы

алқаларының төрағаларына алдарына қойылған міндеттерді іске асыруға бағытталған бағдарламалық ұсыныстарды дайындау бойын ша нақты нұсқаулар берілді. Кеңесте қаралған басқа да маңызды мəселе Қазақстан судьяларының VI съезіне дайындық барысы болды. Қ.Мəми бұл бағыттағы жұмысты жандандыруды тапсырды: шұғыл арнайы комиссияны құру, алдағы форумның тұжырымдамасын анықтау, съезде талқылауға жататын басты бағыттардың шеңберін нақтылау жəне алдағы нақты міндеттерді белгілеу. Кадр саясаты туралы айта келе, Жоғарғы Соттың Төрағасы түрлі орын ауыстырулар мен қайта тағайын даулар туралы əңгімелерді бірден жоққа шығарды. Қ.Мəми аппарат тың барлық қызметкерлері функционалдық міндеттеріне сəйкес өз лауазымдарында қал дырылатындығына сендірді. Ұйымдастыруштат құрылымын одан əрі жетілдіруге қатысты бұл процесс, Жоғарғы Сот Төрағасының айтуынша, қажеттіліктің туындауына байланысты жүзеге асырылатын болады.

Жол саласы жолєа ќойылады Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде дəстүрлі брифинг өтті. Брифингтің бұл жолғы тақырыбы Мемлекет басшысының үстіміздегі жылдың 11 қазанында Үкіметтің кеңейтілген отырысында берген тапсырмаларының орындалу барысына арналды. Басқосудың бұл жолғы қонағы Көлік жəне коммуникация министрі Асқар Жұмағалиев болды. Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

«Өздеріңізге белгілі Үкіметтің кеңейтілген отырысында Елбасы жол саласына қатысты əділ сын айтқан болатын. Қазіргі таңда жол саласында бірнеше проблемалар бар. Еліміздегі жалпы жолдардың 33 пайызы нашар деп айтуға болады. Олардың жөндеу жұмыстарының сапасын жақсарту керек. Ауыр жүк көліктері жолдарды бұзып жатыр. Осы мəселелерді шешу мақсатында бірқатар жұмыстар атқарудамыз», деді Көлік жəне коммуникация министрі Асқар Жұмағалиев. Жалпы министрлік биыл 5898 шақырым жолға жөндеу жұмыстарын жүргізген. Сонымен бірге, Батыс Қытай – Батыс Еуропа жолында да қарқынды жұмыстар атқарылуда екен. Биыл жоспар бойынша 806 шақырымы салыну керек болса, бүгінгі таңда соның 710 шақырымы салынған. Министр қалған жол шақырымдарының жыл соңына дейін бітетіндігіне үмітті екенін жеткізді. Президент тапсырмасымен Астана – Павлодар, Астана –Теміртау, Алматы – Қапшағай учаскелерінде құрылыс

жұмыстары басталып кеткен. Жаңа технологияларға арналған 40 эксперименталды учаске бар. Мемлекет басшысы айтқан монолитті темір-бетон технологиясы қазір сынақтан өтіп жатыр. Қанатқақты жоба жақсы нəтиже көрсетуде. «Сыбайлас жемқорлықты болдырмау жəне бақылауды күшейту мақсатында басқару құрылымын өзгертіп, халықаралық сапа стандартын енгіздік. Құрылыс сапасын ФИДИК шарттарына сəйкес бақылауда ұстап отырмыз. Автомобиль жолдарын басқарудың автоматтандырылған жүйесін əзірлеудеміз. Жүргізушілер мұндай режимде жолдың сапасын көре алады жəне өзінің маршрутын өзі жоспарлайтын болады», деді ол. 11 қазанда өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында Президент Нұрсұлтан Назарбаев құры лыс саласында жаңа технологиялар енгізу есебінен күрделі шығындарды арзандату əрі сапасын арттыру бойынша жұмыстардың нашарлығын сынағанды. Бұл ретте министр Мемлекет басшысы айтқан жаңа технологияларға қатысты жұмыстардың жүргізіліп жатқандығын баяндап берді.


4

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

● Тарих толқынында Жоңғар əскерлерінің 1710-1711 жылдары Қазақстан жеріне басып кіруі халқымызға адам айтқысыз қайғы-қасірет əкелді. Олар қазақтардың жайылымдары мен мал-мүлкін тартып алып, кейде түгелдей бір рулар мен ауылдарды қырып кетіп отырды. 1717 жылы Қайып пен Əбілқайыр 30 мың əскермен Жоңғар хандығына қарсы ірі жорық жасады. Бірақ Аякөз өзенінде қазақ жасақтары ойсырай жеңілді. Түпнұсқа деректерде көрсетілгендей, 1718 жылдың көктемінде жоңғар əскерлері Түркістан маңында Бөген, Шаян жəне Арыс өзендерінде «қазақтарды тағы да қырды». Талас, Боралдай, Шыршық, Сырдария өзендерінен өткен кезде де талай адам өлді. Қазақ рулары Сырдарияның арғы бетінде ғана бас сауғалай аламыз ба деген дəмемен соған қарай шұбырды... Қазақтардың көзі 1755 жылы Цинь патшалығы жоңғарларды жаулап алып, біржола күйреткеннен кейін ғана ашылды деуге болады. Жоңғар хандығын сақтап қалуға тырысқан Əмірсана, Қасақшира сияқты жоңғар ақсүйектерінің Қазақ жерін паналағаны жəне Цин билігі əскери күштерінің оларды тұтқындау мақсатымен Қазақ жеріне келгені тарихтан белгілі. Қытай деректерінде ұшырасатын Қазақ хандығы жəне оның көрнекті өкілдері Абылай хан мен Төле би сияқты тарихи тұлғалар туралы құжаттар осындай жайттарға байланысты пайда болған деуге негіз бар. Қытай деректеріндегі еліміз тарихы-

Мўраєат деректері не дейді? Əбсаттар қажы ДЕРБІСƏЛІ,

Қазақстан Республикасы Ғылым жəне білім министрлігі Р.Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының директоры, филология ғылымдарының докторы, профессор.

на байланысты құнды мəліметтермен жете танысудың мүмкіндігіне біз республикамыз егемендігін алып, өшкені жанып, өлгені тіріле бастаған кезде ғана қол жеткіздік. Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың тікелей бастамашылығымен іске асқан «Мəдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде шетелдегі қазақ тарихы мен мəдениетіне қатысты деректерді елге əкелу, аудару жəне зерттеу мақсатында қыруар жұмыстар атқарылды. Соның нəтижесінде Төле биге қатысты деректемелермен де танысуға мүмкіндік алып отырмыз. Ондай мағлұматтардың біразы біздің институт мамандары баспадан шығарған «Қазақстан тарихы туралы қытай деректемелерінің» бес томдығына енгізілді. Соңғы жылдары Қазақстан мен ҚХР арасындағы мəдени байланыстардың артуына орай Пекиндегі Бірінші тарих мұрағаты мен Шығыстану институты «ҚытайҚазақстан қарым-қатынастарына байланысты Цин дəуіріндегі мұрағат құжаттарының жинағы» атты екі томдық факсимиле нұсқаны Пекинде шығарды. Қазірге дейін осы екі томдыққа енгізілген 700-дей құжаттың бір бөлімі «Қазақ хандығы мен Цин патшалығының сауда қатынастары туралы Қытай мұрағат құжаттары» жəне «Қазақ хандығы мен Цин патшалығының саяси дипломатиялық қатынастары туралы қытай мұрағат құжаттары» деген атпен төрт том болып жарық көріп, оқырмандарға ұсынылды. Осы еңбектердегі Төле биге қатысты мəліметтермен таныса отырып, тарихи дара тұлғаның келбетін көз алдымызға елестетеміз. «Қытайдың Бірінші тарихи мұрағатындағы құжаттар» жарияланғанға дейін ғылыми айналымда болған тарихи шығарманың бірі «Патша бекіткен патшалығымызға қарасты Батыс өлкенің карталары мен сипаттамаларында» Төле би жəне оның елі мен жері туралы былай жазылған: «Оң қанат қазақтарының жері шығыс жағындағы Сол бөлік қазақтарынан екі мың ли шалғайдағы солтүстік жағы орыстармен шектеседі. Оңтүстік батысы Ташкентпен шекараласады. Бұл ұлыс «Ұлы жүз» деп аталады. Ханының есімі – Əбілез. Олардың Төле би, Қойгелді, Сасық би іспетті төрт батыры бар. Əбілез хан Ташкент қаласында тұрады. Ол ел басқаруға қырсыз болғандықтан, жұртын негізінен Төле би басқарады». Бұл жолдардан Ұлы жүздің Əбілез атты ханы болғанмен нақты биліктің Төле бидің қолында екенін аңғарамыз. Осы мəселе туралы əрі қарай: «Бұл кезде Төле би жəне оның қауымы ташкенттік Тұржанның кісілерімен соғысып, бірін-бірі ала алмай, ұзақ текетірес соғыс жасап жатқан кез болатын. Сөйтіп, Төле би жəне оның адамдары бір жағынан əділетке мойынсұнса, енді бір жағынан айбатымыздан сескеніп біздің қосынның алдына келіп ат тарту етті», деп жазылған. Осы екі оқиғада да Төле би негізгі тұлға ретінде суреттелген. Ал Ұлы жүз ханы деп көрсетілген Əбілездің аты бұл оқиғада аталмайды. Сол сияқты, Цин патшалығы өкілдерімен болған кездесу кезіндегі дипломатиялық мақсаттағы сұхбатты тағы да Төле би жүргізген. Екі ел арасындағы қарым-қатынастың болашақ беталысы мен бағыт-бағдарын шебер бейнелеп өткен. Төле би сұхбат үстінде Цяньлун патшаға өзінің оларға елші жіберу ойы жайлы да айтып өтеді. Əдетте, мұндай жұмыстарды хандар белгілеуге тиіс, ал мұнда Төле би

хансыз-ақ өз алдына шешім қабылдайды. Қытайға елші жіберуде де Төле бидің аты аталады. Тарихи құжатта ол туралы: «23жылы (1758 ж.), Төле би өз ұлы Жолан мен Қойгелдінің інісі Бұсырманды астанаға елшілікке жіберді. Оларға Паньшаньдағы Цзинцзи тауындағы сарайда мол құрмет көрсетілді, онан кейін олар Наньюаньда əскери өнерді көрді жəне от шашуды тамашалады», делінген. Сол тұста өзін аспан астындағы барлық елдің иесі деп санайтын Цин патшасы Цяньлун Төле биге үлкен құрмет көрсеткен. Əдетте, бір елдің елшісіне көрсетілген сый сол ел мен сол жұрттың басшысына да көрсетілген құрмет деп есептеледі. Сол себепті Жолан мен Төле би елшісіне Қытай астанасындағы жоғары деңгейлі құрмет пен жасалған сыйсияпаттар Төле би мен оның еліне жасалған құрмет те еді деп бағалауға болады. Төле бидің көсемдік келбеті туралы мағлұматтар соңғы жылдары Пекин мұрағат қорларынан табылған құжаттарда да сақталған. Соның ішінде 1755 жылдың 17 қыркүйегіне генерал Бандиге Батыс Қазақ, яғни Ұлы жүз қазақтарының елшісі жеткізген бір хаттан да байқалады. Мəнжу тіліндегі бұл хатта былай делінген: «Біз, Төле би, Қойгелді, Тəулік, Сасық би, Құттыбай, Жангелді жəне Күйземес хатнамамызды жіберіп отырмыз: Бұрын, Галдан-Церен заманында үш жүзіміз де соғыстан аулақ болып, шат-шадыман өмір сүрген еді. Кейінірек ойраттардың төрт бөлігі бір-бірімен жауласып, бір-біріне шабуылдап, ел-жұрты миша шашылды. Сол кезде босқындар «ойраттар келіп сендерді тонамақшы» дегенді жеткізді. Ол хабарды ести сала, біз атқа қонып, оларға қарсы ұмтылдық та қонысын барымталадық. Соғыс басталғаннан бері

Галдан-Цереннің заманы қайтып келер деген оймен елдегілер жеке-жеке өз жұрттарына оралсақ деп тілек білдіруде» деген жолдар. Себебі, «Ақтабан шұбырынды» кезінде қазақтардың біраз қоныстарынан айырылып қалғаны белгілі. Ал Цин патшалығы Жоңғар хандығын талқандап жойғаннан кейін Жоңғарлар иелігіндегі жерлерді өз иелігіне айналдыруға əрекеттеніп, олардың бұдан шамалы бұрын ғана қазақтардың жері болғанын ескерусіз қалдырды. Төле би «Галдан-Цереннің заманы қайтып келер деген оймен елдегілер жеке-жеке өз жұрттарымызға оралсақ деп тілек білдіруде» деген бір ауыз сөзі арқылы кезінде Жоңғарлар жаулап алған, енді Цин патшалығы өз иелігіне алуға ұмтылған жердің басқа ешкімнің де жері емес, тек қазақтардың жері екендігін, сол себепті қазақтардың ол жаққа жедел көшіп барып, қоныстануы керек екенін Цин патшалығына ескертіп отыр. Хатта көрсетілгендей, Төле би Цин патшалығынан, сондай-ақ, жоңғарлар Ташкентке билік жүргізген кезде тағайындалған «əкім» мен «хархан» сынды лауазым-мансап иелерін бұдан былай онда тағайындамауды ескерткен. Мұны Төле би сынды ұлы тұлғаның елінің азаттығы жолында атқарған елеулі еңбектерінің бірі деп есептейміз. Осы жəне басқа да жайттардан Төле бидің Қазақ елі мен жерін сақтап қалу жолында ерекше еңбек еткен парасатты тұлға болғанына тағы бір рет көз жеткіземіз. Құжатта олар Төле бидің елшісі «Теміржаннан сұрап едік, ол хат ішінде жазылған сөздерге ұқсас жауап беріп: «Ойраттар табиғатынан өтірікші болғандықтан, көсемдеріміз оларға сенбей, бізге шындықты көздерімізбен көруді тапсырған. Көрген-білгендеріміз

Хаттың Төле бидікі екеніне күмəн жоқ. Себебі, жоғарыда айтылғандай, Төле би сол тұста Ұлы жүзді билеп отырған бірден-бір адам болатын. Хаттың басы: «Біз, Төле би, Қойгелді, Тəулік, Сасық би, Құттыбай, Жангелді жəне Күйземес» деп басталуының өзі хат иесі Төле би екендігін байқатып тұр. еліміз жауынгерлерінің аттары бір сəтке де дамылдамай келеді. Сіздер қазір біздің ескі жұртымызға келіп бекінген екенсіздер, мұны естіп қуаныштамыз. Галдан-Цереннің заманы қайтып келер деген оймен елдегілер өз жұрттарымызға жеке-жеке оралсақ деп тілек білдіруде, оған қоса тағы бір айтарымыз: біз сіздерден Ташкентке тағайындалатын «əкім» мен «хархан» сынды лауазым-мансаптар иелерін алып кетуді өтінеміз. Олар қалса арамызға іріткі салып, келеңсіздік тудырады. Одан да бұдан былай бір-бірімізге осылай елші жіберіп тұрғанымыз жөн. Осы хатымыздан басқа, сіздерге елшілеріміздің бірі ауызша сəлемімізді де жеткізеді». Хаттың Төле бидікі екеніне күмəн жоқ. Себебі, жоғарыда айтылғандай, Төле би сол тұста Ұлы жүзді билеп отырған бірденбір адам болатын. Хаттың басы: «Біз, Төле би, Қойгелді, Тəулік, Сасық би, Құттыбай, Жангелді жəне Күйземес» деп басталуының өзі хат иесі Төле би екендігін байқатып тұр. Көпті көрген ойшыл да баһадүр қарт өз сөзін өткен дəуірдегі Галдан-Церен заманындағы бейбіт бір заман туралы бастай келе, соңғы кезде Жоңғар хандығында орын алған аласапыран оқиғалардың Қазақ еліне тудырған зардаптары мен Қазақ-Жоңғар қарымқатынасында болған өзгерістерді тілге тиек еткен. Бұны өте маңызды мəлімет деп ойлаймыз. Бұдан да маңыздысы хаттағы «Сіздер біздің ескі жұртымызға келіп бекінген екенсіздер, мұны естіп аса қуаныштамыз.

ойраттардың айтқандарымен сай келер болса, көсемдеріміздің өздері-ақ қуана-қуана сый-сияпаттарын əкеліп амбан (мəнжуше мансап аты – Ə.Д.) сіздерге үш мəрте сəлем беру салтын атқарар еді» деген. Демек, Төле би хат жазумен қатар ауызекі сəлемін жеткізуді де пайдаланған. Осының өзі Төле бидің дипломатиялық қырын да көрсетіп тұр. Төле бидің тұлғалық келбеті келесі құжаттан да көрінеді. 1758 жылғы 5 қыркүйекте жазылған бұл деректе Жоңғариядан қашып Ташкентті паналаған Қасақшира атты жоңғар ақсүйегін Цин патшасының екі əскериі – Моңғолдай мен Хешанның қуып барып, оларды сонда өз көздерімен көргендері жазылған. Олар Манкентке, одан əрі Шымкентке, одан соң Ташкентке барып қайтқан. Құжаттағы Төле би туралы мəліметтер төмендегідей: «Біз Ташкент жеріне жеткенде Сасық би батыр 40-тан астам адамын бастап, алдымыздан қымыз алып шықты. Біз Сасық биге: «Сіздердің Батыс бөлігі қазақтары ішінде кім Ташкент қаласының бастығы саналады? Сіздерде қанша батыр бар? Олар кімдер?» деп сұрап едік, Сасық би: «Біздің Ташкент қаласында тұратын Əбілез хан Батыс бөлік қазақтарының билеушісі. Батырлардан Төле би, Қойгелді жəне мен өзім бармын. Тілеукенің орнын кім басатындығы əлі белгісіз (Ол осыдан шамалы уақыт бұрын қайтыс болған – Ə.Д.). Төле би осы жерден оңтүстікке қарай 100 шақырым жерде. Ал Қойгелді

осыдан солтүстікте жақын маңда тұрады. Ташкент қаласында Молдасамшы, Шада жəне Тұржан есімді үш қожа бар, олар сарттарды бөліп басқарады. Тұржан мен Шада қаланың оңтүстігінде тұрады, ал Əбілез ханымыз бен Молдасамшы қожа қаланың солтүстігінде. [Үш қожа ішінде] тек Тұржан ғана қазақтармен таласып-тартысып отыр. Ертең мен сіздерді қазақтың ханына ертіп барайын» деді. 13күні, біз Сасық бимен Ташкент қаласына кіріп, Əбілез хан, Қойгелді батыр жəне сарттардың қожасы Молдасамшы секілді кісілермен кездестік. Ұшырасқан шақта біз, амбан сіздің тапсырмаңыз бойынша оларға мөр басылып апарған хатты жеткізіп, оқып бердік, сондай-ақ, осында келген мақсатымызды, яғни опасыз қарақшы Қасақшираны тұтқындауға келгенімізді мəлімдедік. Əбілез хан мен барлық батыр, қожалар бір ауыздан: «Сіздер айтқан опасыз қарақшылар шынында да бізге келген жоқ. Егер олар бізде болса, қалайша сіздерден жасырып алып қалмақпыз! Қазақ жеріндегі барлық істер Төле бидің басшылығымен шешіледі. Ертең Төле бидің өзі осында келмек. Біз бас қосып ақылдасқаннан кейін, сіздермен кездесіп, бір келісімге келейік». Көріп отырғанымыздай мұнда да «Қазақ жерін барлық істер Төле бидің басшылығымен шешіледі» делінген мəлімет қайталанған. Құжат мəтінінің келесі бір тұсында: «14-інде бір күн күтіп едік, Төле би келмеді. 15-күні біз, Моңғолдай мен Хешань екеуміз Төле бидің тұрған жеріне барып, оған болған жайттардың мəн-жайын анықтап түсіндіріп бердік. Сол күні, Төле би екеумізбен бірге аттанып, түн ортасында [Ташкенттің маңына] жеттік. 16-күні, қазақтардың Əбілез ханы мен Төле би, Қойгелді жəне Сасық би сынды батырлары [Ташкентте] бас қосып, сонан соң олар қаладан келіп бізбен кездесті. Олар бізге мынаны айтты: «Біз, қазақтар, бұрыннан ұлық патшамен қарым-қатынаста болып, сол арқылы бейбіт өмір сүрсек деген ниетте болғанбыз. Амал қанша, арамызда жоңғарлар болып, мұндай қарым-қатынас орнайтындай мүмкіндік болмады. Бүгін, міне, ұлық патшаның Таласқа жеткен армиясынан біздің Ұлы жүз Қазақ жеріне елші жіберіліп, Қасақшира секілді опасыз қарақшыларды тұтқындасақ деген талаптарымен бірге, бізбен қарым-қатынас орнатсақ деген ниеттерін білдіріп отыр. Мұны естіп, Қазақтың Ұлы жүзінің барша елі риза болдық. Ал опасыз қарақшы Қасақшира іспеттілер біздің жерге келген жоқ. Біз ұлық патшаға барып сəлем беріп, онымен жүздессек деген ойдамыз. Алайда, Төле бидің жасы 83-ке келді, Қойгелді болса, ол да 70 жасқа толған, сондықтан олар ұзақ жол жүре алмайды. Осыны ескере отырып, ақылдаса келе біз, Əбілез, Төле би, Қойгелді жəне Сасық би, Төле бидің ұлы Жолан мен Қойгелдінің аталас бауыры Босұрманды елші етіп жіберіп, атымыздан патшамен дидарласып келсін деген шешімге келдік» делінген. Қытай мұрағат құжаттарында Төле биді тереңдей зерттеу мен тануымызға көмектесе алатын осындай нақты əрі жанжақты мағлұматтар бар. Сөз соңында құжаттың Төле би туралы сипаттамасын да көпшілік назарына ұсынғанды жөн көріп отырмыз. Сөзді Цин əскериінің аузымен берер болсақ: Əбілез – «хан» аталғанымен, іс жүзінде ешқандай нақты істі басқармайды. Батыс бөлік қазақтары мен Ташкент жеріндегі басқару ісінің барлығы Төле бидің құзырында, өзге батыр қолбасшылар мен бұқаралардың барлығы Төле бидің билігіне бойсұнады. Олардың жеріне барғандағы байқағанымыз – Төле би шынында да батыл шешім қабылдап, істерді тез-тез шешіп, бізді қысқа уақыт ішінде қайтаруға талпынды. Ол біздің «сарттармен татулассаңыздар» деген сөзімізді де қабыл алып, алдымен барып бітімге келді делінген. Бұл, əрине, халқының қамын ойлағандықтан туған іс екені сөзсіз. Атамыз қазақ: «Сырт көз – сыншы» дейді. Бұл Цин патшалығының Моңғолдай жəне Хешань есімді екі уəзірінің Төле бимен дидарласып, бірге болып, біраз істі бірлікте бейбіт жолмен шешкеннен кейінгі оған берген бағасы. Шетел елшісін тəнті еткен Төле би бабамыздың жарқын келбеті, ақыл-парасатымен мақтанамыз, оның болмысы бөлек келбетін əр қазақ өзіне үлгі тұтуы керек. Иə, Төле бидің қазақ тарихындағы орны бөлек. Ол халқы үшін аянбай қызмет етті. Ойлағаны жұртының бірлігі болды. Бұл қазақтың баласы, Тегінде нені көрмеген. Неше бір жайсаң данасы, Шешен де болған сөзбенен. Көсем де болған ойменен, Бірақ соның бəрі де Ыдырап жатқан қазақтың, Қоса алмады бастарын. Мен боламын дегендер, Ақтамады сенімді. Көкірек қаққан хандардың, Лауазымға таласы, Быт-шыт қылды елімді, Береке-бірлік келместен, Аз дұшпаннан жеңіліп, Қайыстырды белімді, деп алауыздықты көріп, аһ ұрды. Одан кейінгі Абылайлар да, басқалар да қазақтың басын қоса алмай зарлап кетті. Қазақ алауыздықтан езілген, шаншылған, тапталған, көрмегені жоқ халық. Талай рет тарих сахнасынан жойылып та кете жаздады. Міне, осындай қасіреттен жұрттың басын қосып құтқарған, ел етуді, мемлекет болып, өзгелермен терезесі тең тұруды іске асыруды Алла тағала Нұрсұлтан Назарбаевқа нəсіп етіпті. Егемендігіміз мəңгілік болсын. Жаратушы иеміз еліміздің бірлігіне береке берсін дегім келеді.

Жоспарєа сай ґткен кґшпелі отырыс Парламент Сенатының Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитеті Маңғыстау облысында көшпелі отырыс өткізді. Ақтау қаласындағы Əскери-теңіз базасының Жауынгерлік басқару орталығында өткен отырысты Сенаттың Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Икрам Адырбеков ашып, депутаттар сапарының мақсатымен таныстырды, деп хабарлады осы палатаның баспасөз қызметі. Парламентте қабылданған заңдар Мемлекет басшысы Н.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясынан бастау алатынын атап өткен И.Адырбеков сапардың Сенаттың 2013 жылға арналған Негізгі іс-шаралар жоспарына сəйкес өтіп отырғанын жеткізді. «Бүгінгі таңда Елбасымыздың бастамасымен елімізде жүргізіліп жатқан қазақстандық қамтуды дамытудағы индустриялық-инновациялық саясат аясында Қарулы Күштерді, Шекара қызметін, басқа да күштік құрылымдарды отандық тауарлармен қамтамасыз ету мəселесі қарқынды түрде қолға алынуда. Парламент қабырғасында еліміздің қауіпсіздігін нығайтуға, қорғаныс əлеуетін арттыруға, əскери қызметшілердің əлеуметтік жағдайын жақсартуға бағытталған: «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі туралы», «Сыртқы барлау туралы», «Əскери қызмет жəне əскери қызметшілердің мəртебесі туралы», «Арнаулы мемлекеттік органдар туралы», «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы» жəне «Мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс туралы» бірқатар заңдар қабылданды. Осы басқосуымыздың басты мақсаты – сол заңдардың жай-күйімен, орындалу барысымен танысу», деп атап өтті комитет төрағасы. Отырыста еліміздің Қор ғаныс жəне Шекара қызметі құрылымдарында Қазақстан заңдарын іске асыру жəне қорғаныс

саласындағы мемлекеттік тапсырыстардың орындалу барысы жан-жақты сараланды. Сөз алған Сенат депутаты Мұхтар Алтынбаев еліміздің батыс өлкесінде қорғаныс саласының тапсырыстарын орындап отырған бірқатар өндіріс ошақтары бар екенін айта келіп, ондағы шешімін таппаған мəселелерді қарастыруға тоқталды. Сенатор өндіріс орындарына заңнамалық тұрғыда қандай көмекті қажетсінетіні, келешекте қандай бағыт-бағдар ұстану керектігі толғандыратынын атап өтті. «Заңдардың қалай жүзеге асып жатқаны, заң баптарын іске асыруға кедергілер, басқа да күрделі мəселелер бойынша өздеріңізбен бірге ой бөлісіп, пікір алмасуды мақсат етіп отырмыз», деді М.Алтынбаев. Көшпелі отырыста еліміздің Қарулы Күштері Əскери-теңіз базасының командирі С.Бекжанов, «Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясының вице-президенті Қ.Тілеубалдин, Оралдағы «Зенит» зауытының бас директоры В.Валиев, «Индро» Қазақстан инжиниринг» ЖШС-нің бас директоры F.Толқымбаев, «Гидроқұрал» акционерлік қоғамының бас директоры А.Гниломедов сөз сөйлеп, өз пікірлерін ортаға салды. Отырыс соңында сөз алған комитет төрағасы И.Адырбеков басқосуда айтылған ұсыныстар мен пікірлер жоғарғы палатада заң жобаларын жетілдіру жəне заң шығару жұмыстарының барысында ескерілетінін атап өтті.

Ќазаќстан əскерініѕ кəсіби дайындыєы жоєары Астанада Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық əскерлерінің бас қолбасшысы генерал-лейтенант Мұрат Майкеев Қазақстан Республикасындағы АҚШ Елшілігі жанындағы əскери атташе полковник Эндрю Берриермен кездесті. Келіссөз барысында тараптар Қазақстан мен АҚШ Құрлық əскерлерінің əскери-техникалық ынтымақтастық жəне əскери білім саласындағы өзара іс-қимылдың қазіргі жағдайы мен келешегін талқылады. Сонымен қатар, Мұрат Майкеев пен Эндрю Берриер Орталық Азия аймағындағы өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз ету мəселелерін де қарастырды. Бас қолбасшы НАТО, оның ішінде АҚШ Қарулы күштерінде кеңінен қолданылатын жауынгерлік дайындықтың жаңа жүйесі – нұсқаушылар жүйесі Құрлық əскерлерінде сəтті қолданылып жатқанын атап өтті. Сондай-ақ, Мұрат Майкеев полковник Эндрию Берриерге ҚР Қарулы Күштерінде жүргізіліп жатқан реформалар, кəсіби əскерге көшу туралы айтып берді. – Бүгінде Қазақстан Қарулы

Күштері жасақтаудың келісімшарт бойынша түріне өтуге дайын. Құрлық əскерлері қазіргі заманғы қару-жарақпен қамтамасыз етілген, жеке құрамның кəсіби дайындығы жоғары деңгейде. Осының бəрі кəсіби əскерге көшудің алғышарттары. Ең бастысы, біз ҚР ҚК Жоғарғы Бас қолбасшысының саны жағынан аз, кəсіби жəне қорғаныс қабілеті мықты əскер құру туралы талабын орындаудамыз, – деді генерал-лейтенант Мұрат Майкеев. Өз кезегінде полковник Эндрю Берриер жуырда ғана Ресей Федерациясының аумағында өткен «Мызғымас бауырластық-2013» бітімгершілік оқу-жаттығуына қатысқан «Қазбриг» жеке құрамының жоғары кəсібилігін атап өтті. «Егемен-ақпарат».

Жеѕімпаз компания журналистермен жїздеспек Газетімізде бұдан бұрын хабарланғанындай, 16 қазан күні Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен өткен ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне дайындық жəне оны өткізу жөніндегі кеңесте Adriаn Smith+Gordon Gill Arhitecture компаниясы əзірлеген көрме кешенінің архитектуралық эскизі мақұлданған болатын. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Adriаn Smith+Gordon Gill Arhitecture компаниясы – əлемдегі жетекші архитектуралық компаниялардың бірі. Компания осы уақытқа дейін əлемдік кеңістіктегі белгілі жобаларды жүзеге асырып келеді. Солардың қатарында Дубайдағы (БАƏ) Бурдж Халифа кешені, əлемдегі ең биік ғимарат деп табылып отырған Жиддадағы (Сауд Арабиясы) Кингдом Тауер бар. Қазіргі күні бұл архитектуралық компанияның қоржынында қайта жаңғыртылатын энергия көзімен жұмыс істейтін жəне «жасыл» құрылыстар қатарындағы жаңа

технологиялық жобалар көптеп саналады. Жалпы, бұл жайындағы неғұрлым толығырақ ақпараттарды ЭКСПО-2017 көрме кешені үздік эскиз-идеясын анықтауға арналған Халықаралық архитекту ралық кон курстың Астанада 22 қазан күні өтетін қорытынды баспасөз мəслихатында алуға болады. Бұл баспасөз мəслихатына «Астана ЭКСПО-2017» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Талғат Ермегияев, конкурстың техникалық кеңесінің төра ғасы Джереми Рифкин, сондай-ақ Adriаn Smith+Gordon Gill Arhitecture ком па ниясының өкіл дері қатысады деп күтілуде.


ЖҮРЕГІ ЖЫРМЕН ТЕРБЕЛГЕН Фариза поэзиясы терең тылсымдарға үйіріп əкетеді. Сол себептен болар, ақын поэзиясы баршаның жүрек түкпірінен берік орын алды. Бір оқып, қоя салатындай емес, қайта-қайта оқуға жетелеп тұратын парасатты поэзияға айналды. Ақын жырын қазақша түсінетін, қазақша білетін өзге ұлт өкілдері де оқиды. Жеті жыл бұрын аяулы ақынның өзі бастамашы болған «Бір ел – бір кітап» акциясы аясында биыл «Дауа» лирикалық жыр кітабының таңдалуы тегін емес. Тағы бір қайталап айтар болсақ, осы кітапқа енген жырларын оқыған ел-жұрт ақын жүрегінің нəзіктігі мен поэзиясының шынайылығына көз жеткізеді. Аталған акция аясында 10-11 қазан күндері Атырауда «ҚазТрансОйл» компаниясы мен облыстық əкімдік қолдауымен ақын шығармашылығын кеңінен насихаттаған шаралар шоғырын өткізді. Алдымен, «ҚазТрансОйлдың» əр өңірдегі филиалдарының қызметкерлері арасында өткізілген «Қазақ тілі – менің тілім» байқауының салтанатында бас директор Қайыргелді Қабылдин: «Қасиетті Атырау жері табиғи байлығымен ғана емес, қазақ руханиятының айтулы таланттарымен, көрнекті қоғам жəне мемлекет қайраткерлерімен де əйгілі. Олар ұлттық əдебиетіміздің, мəдениетіміздің,

ғылымымыздың мəйегіне айналған. Осынау шо ғырдың ішінде Шолпан жұлдыздай жарқырап тұрған бірегейі – Фариза Оңғарсынова. Қазақ əдебиетіне осыдан жарты ғасырдан астам уақыт бұрын өзіндік үнімен ерекше құбылыс болып келген Фариза таланты тамсандырады. Фариза поэзиясы – қазақ əдебиетін, оның ішінде қазақтың ақын қыздарының поэзиясын жаңа сапалық белеске көтерді. Биылғы 21 ақпанда Мəдениет жəне ақпарат министрлігінің, Ұлттық кітапхананың, Кітапханашылар қауымдастығының бірлескен ұйымдастыру комитеті «Бір ел – бір кітап» республикалық шарасы аясында ақынның «Дауа» жəне «Откровение» аталатын жыр жинақтарын елімізде жаппай оқуға ұсынды. Елімізде биыл жетінші рет өткізіліп отырған «Бір ел – бір кітап» шарасы əлемнің АҚШ, Испания мен Англия, Жапония мен Оңтүстік Корея сияқты елдерінде кең таралған ірі əдеби-мəдени шара. Осындай ізгі шараға «ҚазТрансОйл» акционерлік қоғамы да белсене қатысып отыр. Бүгінгі «Бір ел – бір кітап» шарасымен байланыстырылған компанияның дəстүрлі «Қазақ тілі – менің тілім» сайысының арқауы да Фариза шығармалары болмақ», деді. Аталған компанияда мемлекеттік тіл он жылдан аса тұрақты түрде оқытылып

«ЌазТрансОйл» АЌ –

«Бір ел – бір кітап» акциясына ќатысты Халыќ жазушысы, Мемлекеттік сыйлыќтыѕ лауреаты Фариза Оѕєарсынованыѕ поэзиясы барша оќырман жїрегінен берік орын алды Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

келеді. Кəсіби шеберлігі жоғары оқыту шылар тартылып, қазақ тілін оқытуда жаңа əдістемелер, аудио-бейне материалдар мен компьютерлік технологиялар қолданылады. Мемлекеттік тілде электронды құжат айналымын қамтамасыз ететін бағдарлама жүзеге асырылуда. Ал «Қазақ тілі – менің ті лім» байқауы 2008 жылдан дəстүрлі өтетін шараға айналып отыр. Биылғы байқауға «ҚазТрансОйлдың» құрылымдық бө лім шелерінен қазақ, орыс, татар, əзербайжан, болгар, корей, неміс, поляк ұлттарының өкілдері бар «Шатты шаңырақ», «Жерұйық», «Алатау», «Жігіттер», «Шаңырақ» атауларымен бес команда қатысты. Алты кезеңнен тұратын бұл байқауда өзге ұлт өкілдерінің қазақ тілін меңгеруге, сол арқылы қазақтың тарихы мен əдебиетін, соның ішінде Фариза поэзиясын терең білуге талпынысы қуантты. Əсіресе, Шығыс филиалына қарасты Жезқазған мұнай құбыры басқармасынан қатысқан «Шаңырақ» командасы Мұқағали мен Фариза поэзиясын бір-бірімен сабақтастырған композиция ұсынды. Ал қазақ əнін шырқағанда Алаш арыстары мен ұлт қайраткерлерінің портреттерін сахнаға ала шығуы да жарасып тұрды. Осы командадағы өзге ұлт өкілдерінің бəрі де қазақ тілін меңгерумен шектелмей, қазақтың өнері мен мəдениетін тереңірек білуге ұмтылысының жарқылы сəулеленіп көрінді. Ал Батыс филиалының намысын қорғаған «Шатты шаңырақ» командасының қазақ отбасының тұрмысын сахналауы сəтті шықты. – Бұл байқауда бақ сынау үшін екі

ай дайындалдық. Байқауға дейін аздап болса да қазақша сөйлейтін едік. Енді осы байқау қазақ тілін бұрынғыдан да жақсы білуімізге үйретті. Бұрын Фариза апайдың шығармаларын орыс тіліне аудармадан оқыған едім. Бұдан былай қазақ тіліндегі түпнұсқадан оқитын боламын. Фариза ақынның жүрегі жырмен тербелгенін ұғына түстім, – дейді «Шаңырақ» командасының қазақша таза сөйлейтін белді мүшесі Александр Канонников. Айтқандай, осы команда байқаудың бірінші жүлдесіне ие болды. Батыс филиалының атынан шыққан «Шатты шаңырақ» екінші, ал жалындаған «Жігіттер» командасы үшінші жүлдені иеленді. Бұл байқаудың құндылығы неде? Біріншіден, жаһандану дəуірінде мемлекеттік мəртебесі бар қазақ тілінің қолданыс аясын кеңейтудің таптырмас тəсілі деуге болады. Екіншіден, өзге ұлт өкілдері арасында мемлекеттік тілді меңгеру арқылы отаншылдық сезімді қалыптастыруға септігін тигізетіні даусыз. Үшіншіден, тілі басқа, тілегі бір өзге ұлттарды қазақ ақын-жазушыларының кітабын оқуға үндеу. Мемлекеттік тілдің мəртебесін көтерген байқаудың маңызын «ҚазМұнайГаз» акционерлік қоғамы басқарма төрағасының кеңесшісі Мұхамбет Көпей былайша түйіндеді: «Талай байқауларға куə болып жүрміз. Бұл байқаудың дəл осындай жоғары деңгейде өткізілуі өте керемет, ойымыздан шықты. Оның үстіне Фариза Оңғарсынованың туған жерінде өтуі тіліміздің мəртебесін арттыруға үлес қоса түсті». ПАРАСАТ ТҰНҒАН ПОЭЗИЯ Иə, ақын поэзиясында алып-ұшпа сезім, жеңіл ой айтылмай ды. Ақын поэзиясы мұңға толы деушілер де бар. Өйткені, əйел мұңын дəл Фариза ақын суреттегендей, поэзия тілімен ешкім бейнелей алмайтын шығар. Оқырманы үшін ақын поэзиясы осынысымен қымбат, ақын поэзиясы осынысымен өз биігінде тұр. Ақын поэзиясындағы мұң реніштен, не жеккөруден өрілген емес. Адам жүрегін еріксіз елітетін сағыныштан туындаған тəтті мұң. Ал өрлік, асқақтық, өзіндік мінез ше? – Фариза поэзиясын зерттеушілердің бірі оның лирикасына тек қана нəзіктік тəн десе, бірі асқақ, өршіл үнді дейді. Бірақ мынаны ескеру керек: Фариза

Мїгедектер мїмкіндігі «Күніне мың пəлеге жолықсаң да, Сонда да күдер үзбе бір Алладан!» деп келмейтін бе еді бабалардан бүгінге жеткен сөзі. Жаратушы жаббар иеміз сынағын өзі сүйген құлға беретін көрінеді. Сондықтан тағдырдың жазмышына, Құдайдың басқа салғанына көндігіп, мына жарық дүниеге келгеніне шүкіршілік етіп, тіршілігін жалғастыруы керек екен. Қу тіршіліктің күйбеңімен байқамайтын шығармыз. Бірақ біздің арамызда он екі мүшесі сау болмаса да, өмірден өзінің тиесілі орнын табуға ұмтылып, қоғамның бір кірпіші болып қалануға барын салып жүрген адамдар бар. Бойындағы ерік-жігерін, күш-қайратын оңды іске жұмсап, кейбір дені сау масыл адамдардың жасамаған тірлігін атқарып жүр. Бұл олардың өмірге деген құштарлығын білдірсе керек. Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қызылорда облысында 19,7 мыңнан астам мүмкіндігі шектеулі адамдар өмір сүреді. Олардың дені Қызылорда қаласында тұрады. Ал, енді осы санаттағы адамдардың уақытын қалай тиімді пайдалануға болады? Біздіңше мүмкіндігі шектеулі жандарды дендеп спортқа тарту арқылы бос уақыттың орнын толтырып қана қоймай, олардың биік белестерді бағындыруына жол аша аламыз. Аймақта осындай іспен айналысып жүрген бір ұйым бар. «Жігер» деп аталады. Бірлестіктің негізгі міндеті мүгедек адамдарды спортқа тартып, олардың нəтиже көрсетуіне атсалысып, құқықтарын қорғап, өмір сүру деңгейлерін көтеру болып

5

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

табылады. Спортта жетістігі бар мүгедектерді үлгі етіп, үйден шықпай отырған мүмкіндігі шектеулі адамдарды спортқа тарту да қызметтерінің бір түрі. Сонымен қатар, Қызылорда қаласының мүгедектері арасында спорттық турнирлер ұйымдастыруды да өз мойындарына алған. Спорт пен дене шынықтыруды мүгедектерді оңалтудың негізгі құралдарының бірі ретінде насихаттаудан танған емес. Бұдан бөлек, облыста жүріп жатқан əлеуметтікқұқықтық іс-шараларымен мүгедектерді таныстыру, спорт арқылы мүгедектерге өмірдегі орнын табуға жəне қоғамның белсенді мүшесіне айналуға жəрдемдесу, республикалық спорттық ойындарға облысы мыздан қатысатын үздік спортшы мүгедектерді анықтау, мүгедектер

бойында патриотизмді, ізгілікті қалыптастыру да негізгі жұмыстардың бірі. Құрылғаннан бері осындай ізгі мақсаттың бастауында жүрген қоғамдық бірлестіктің бұл талпыныстары еш емес. Жемісін беріп, талай мүгедек-спортшының жеңіске жетіп, өздерін бақытты сезінген сəтінің куəсі болды. Сөзіміз жалаң шықпасын. Енді «Жігер» Қызылорда облысының спортшы мүгедектерінің қоғамдық бірлестігі жеткен жетістіктерді баян етелік. – Қызылорда қаласының мүгедектері спортпен айналысып, республикалық жарыстарға қатысқанына жиырма жылдан аса уақыт өтті. Осы уақыт ішінде аймақтың мүгедексп ор т ш ыл ар ы б ағ ын д ырғ ан белестер көп. Атап айтқанда,

Қазақстан Республикасының чемпионаттары мен кубоктарының бес алтын жүлдегері бар. Ол – Қызылорда облысының пауэрлифтинг командасы. 20082011 жылдар аралығында біздің құрама ең үздік команда ретінде бағаланып отырды. Оның ішінде К.Асқарова, А.Цой, Е.Əлімбетов, Р.Қорғанбаева, А.Иманбаева сияқты спортшылар алтын жүлделерді иеленді. Қызылорда қаласының он мүгедек-спортшысы «ҚР спорт шебері» атағын алды. Ал 2009-2010 жылдар дың қорытындысы бойынша М.Қамысбаев, Э.Қасқабаев, Ш.Ме деуов, А.Əбжан жəне К.Асқарова «Халықаралық дəрежедегі спорт шебері» ата ғын алды. Арба жарысынан М.Қа мысбаев төрт жыл бойына чемпион атанды. Солайша, 2002

жылы Пусанда өткен Азия ойындарының жəне 2004 жылғы Афинадағы Олимпия ойындарына қатысты. Эрик Қасқабаев болса, Бразилиядағы əлем чемпионатына қатысып, «2007 жылғы əлем чемпионатының үздік ойыншысысы» атанды. Мұхтар Қамысбаев «2008 жылдың ең үздік спортшысы» атағын иеленді. Қызылорда облысының отырып ойнайтын волейбол командасы 2008 жылы ҚР Кубогының қола жүлдегері, 2010 жылғы ҚР Кубогының иегері екенін де айта кеткеніміз абзал шығар. Ал 2009-2011 жылдардағы Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанса, бір жылдан соң күміс жүлдені де қанжығаларына байлады. Қызылорда қаласында 2009 жылы отырып ойнайтын волейболдан республикалық турнир

жырларында мұң бар, қыз мұңы, əйел мұңы, ана мұңы бар, терең махаббат мұңы бар. Мұң бар жерде, махаббат бар жерде нəзіктік болады. Фариза поэзиясында өрлік, асқақтық та бар. Себебі, Фариза – батыр, батыл, ешкімнен қорықпайды, сескенбейді. Ол ешкімнің алдында жалпақтамайды, айтатынын бетің бар, жүзің бар демей, тіке айтады. Бұл – Фаризаның мінезі. Поэзияда мінез болмай, ол шынайы поэзия емес. Фариза поэзиясы – мінезді поэзия. Ақын жырлары қайғырса да, қуанса да, шаттанса да, мақтанса да – бəрі шынайы сезіммен төгіле өлең жетесіне түседі. Бəрі лапылдап жанып тұрады. Лебі жүрегіңе енеді. Жүректен шыққан сөздер жүрекке жетпей тынбайды, – деп өзінің пікірін білдірді ақын шығармашылығына арналған ғылыми-тəжірибелік конференцияда Фариза Оңғарсынованың институтта бірге оқыған курстасы, белгілі ғалым Қадыр Жүсіп. Сағынышқа айналған əйел мұңын, қыз мұңын, махаббат мұңын шынайы жеткізуге парасатты ой қажет десек, артық айтқандық болмас. Ақын поэзиясында сағынышты мұң парасатты оймен өрнектелмесе, мұзбалақ ақын Мұқағали «Фариза, Фаризажан, Фариза қыз» деп мұң шақпас еді. «Дауа» лирикалық жыр кітабына енген əр өлеңі ғана емес, оның шығармашылығы тұтастай сарқылмас рухани қазынаға айналғалы қашан! Əр кезеңдері шыққан кітаптарының оқырман қолынан түспей оқылатындығын осы себептен дегіміз келеді. Кіндік қаны тамған, əдебиет əлеміне қанаттандырған Атырау жұрты Фариза ақынды əр кез сағынып жүреді. Ақынның өзі де туған жерге аңсап келеді. Осы жолы Фариза ақын туған жеріне келе ал ма са да, туған жерге сағынышын бей не көрініс арқылы жолдапты. Ал атыраулықтардың аяулы ақынына деген сағынышы əсте ортая қоймайтыны ақын шығармашылығына арналған кітап көрмесі мен Махамбет атындағы қазақ драма театрында өткен шығармашылық кешке келушілердің көптігінен аңғарылып тұрды. Əсіресе, шығармашылық кеште ақын жырларынан сусындағысы келген жұрт театр залында иін тіресіп тұрды. Шығармашылық кеш əуелі Фариза ақынның əдебиет əлеміне қол созған балалық шағынан шырқау шыңға көтерілген бүгінгі күнге дейінгі шығармашылық болмысы танылған өмірі сахналық көрініспен бастау алды. Облыс əкімінің орынбасары Шыңғыс Мұқан: «Қазақ əде бие тіне шығармашылық əлеуетін танытқан, өзінің де, жырының да, қайсарлығымен, қайраттылығымен қоғам жəне мемлекет қайраткері дəрежесіне көтерілген, бəріміз құрмет тұтатын ақын Фариза Оңғарсынованың «Дауа» лирикалық жыр кітабының «Бір ел – бір кітап» акция сына арқау болуы баршамыз үшін мақтаныш. Поэзия дейтін ғажайып əлемнің бір падишасы Фариза Оңғарсыновадай асылымызды ардақтап, көпке үлгі тұту бəріміздің парызымыз» дей келе, Атырауда өткізілген шаралардың маңызына тоқталып өтті. Белгілі қаламгер Рахымжан Отарбаев, қоғам жəне мемлекет қайраткері Мұхамбет Көпей Фариза шығарма шылығының сан қырлары туралы əңгімеледі. Қазақтың белгілі композиторларының ақын өлеңдеріне жазылған сазды əндерін Елена Əбдіхалықова мен Сəкен Қалымов орын дады. Жыр əлеміндегі тұсауын Фариза Оңғарсынованың өзі кескен жас ақындар Əлия Дəулетбаева мен Бақытгүл Бабаш халық жазушысына арнаған сағынышты өлеңдерін оқып берді. АТЫРАУ.

ұйымдастырылды. Спортшымүгедектер халық ара лық жарыстарда да нəтиже көрсетуде. 2009 жылдың қараша айында Машхад қаласында (Иран) өткен отырып ойнайтын волейболдан жастар арасындағы əлем чемпионатында Қазақстан командасы қола жүлдені иеленді. Қазақстан құрама командасында Э.Қасқабаев, М.Қамысбаев жəне Ш.Медеуов сияқты Қызылорда спортшылары бар болатын. Ал қызылордалық Айбек Əбжан 2009 жылдың қазан айында Куа ла Лумпурде (Малайзия) өткен па уэрлифтингтен Азия біріншілігінде жастар арасында күміс жүлдегері атанды. Кəбира Асқарова 2010 жылғы Азия ойын дары ның қола жүлде гері (Қытай, Гуанджоу), 2012 жылғы Дубай турнирінің күміс жүлдегері болды. Сонымен қатар, Кабира Асқарова, Айбек Əбжан, Ислам Салимов Лонданда өткен Паралимпиадаға қатысты, – дейді бірлестік басшысы Мұрат Жұмаділдаев. Мұрат Əлімбайұлы да туғаннан 2-топтағы мүгедек. Сондықтан ол мүмкіндігі шектеулі адамдардың өмірін жақсы біледі, олардың жағдайын анық түсінеді. 2006 жылдан бері аталған бірлестікті құрып, аймақтағы мүгедек жандарды өмірге ынталандырып

жүргені де осыдан болса керек. Соңғы жылдары облыс басшылығының тарапынан мүмкіндігі шектеулі адамдарға деген қамқорлықтың өскенін байқаймыз. Осының арқасында қаражат бөлу көбейді. Сонымен қатар, бес жаттықтырушы бөлініп, түрлі спорт алаңдары мен кешендер пайдалануға берілді. Соңғы бес жылда мүгедектердің спортқа деген ынтасы күшейіп, спортпен айналысатындарының саны екі есе өсті. Түрлі халықаралық, республикалық жарыстарға қатысу көбейді. Қызылордада тұрақты түрде волейбол, пауэрлифтинг, жеңіл атлетика командалары қалыптасты. Мұның сыртында мүгедектердің өздері де облыстың қоғамдық-саяси өміріне араласа бастады. Айналаңызға ақыл көзімен асықпай зер салып көріңіз. Арбаға таңылған адам Паралимпиадаға қатысып, Қазақстанның атын шығарып жатыр. Туғаннан мүгедектікке шалдыққан кісінің қолынан шыққан ыдысты өміріңізде тұтынып жүрсіз. Олар жасаған құнды сыйлықтарды жа қыныңызға тарту етіп тұрсыз. Осыдан кейін оларды қалайша мүмкіндігі шектеулі адамдар дейміз? Жоқ, олардың мүмкіндігі шектеусіз! Қызылорда облысы.


6

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

 Өнеге

м а д а ќ ы з ы Ќ Кəдірбек СЕГІЗБАЙҰЛЫ, жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Көптің ішінде аласы да, құласы да болатыны – өмір қағидасы. Біразымыз емтихандардан «орта» не «нашар» баға алып, онсыз да нан мен шайымызды əрең айыратын мардымсыз шəкіртақыдан қағылып қалмаудың қамымен қарбаласып жүрсек, енді біразымыз Алматының таусылмас қызығына ден қойдық. Кешкілік «барымызды киіп, бақанымызды қолға алып» дегендей «қалыңдықтар қоймасы» атанған қыздар институты мен шетел тілдері институтының жатақханаларын жағалаймыз. Ал үшінші бір топ – білім жолында барлық қызық атаулыны жинап қойып, оқу-ізденудің соңына шырақ алып түскендер. Олардың ішінде Болат Бабақов, Ақселеу Сейдімбек, Құрманғазы Мұстафин, сонан соң осы Дүйсенбінің Пернебайы бар болатын. Жатақханаға жатып шығу үшін ғана келіп, қалған уақыттарын университеттегі дəрістерін тыңдауға, одан шыға кітапхананың оқу залында отыруға арнар еді. Оқуға келгенше əскер қатарында болып, орысша тіл сындырып қайтқан үштөртеуінен басқамыз, орысша «мой мама» деп сөйлейтін, ауылдан келгендерміз. Біздің «орысшаның майын ішкен» деп таныған Дəрібай, Мұқан, Сəуірбай, Шолпанымыз орыс тілі мен əдебиеті, орысша оқытылатын шетел əдебиеті сияқты пəндерден емтихан тапсырар кезде көмек қолдарын созады. Орысшасы бізден төмен, арғы беттен келіп, оқуға түскен Омар досымыз ондай емтихандар кезінде «мантыға бір тойғызамын» деп, тілге жетіктерді тəржімашы етіп алатын. Сондықтан алғашқы курстарда күшіміздің денін осы тіл үйренуге арнайтынбыз. Əскер қатарына кеткенше-ақ Пернебайдың бұл тілдің біраз иін қандырып, өз ойын еркін жеткізетін халге жеткенін көрдік. Ал əскери қызметте болған аз мерзім оны іштей де, сырттай да біраз есейтіп тастағаны анық еді. Соның бір дəлелі үзілген оқуды қайта жалғастырған кезде оқу озаты атанып, көтеріңкі шəкіртақы алып жүрді. Болашақ журналиске жақсы оқып қана қою аздық етеді. Бес-алты жол газет хабарын жаза алмайтын, бірақ оқу озаты атанған журналист-шəкірттің беделі жоққа тəн. Содан да əр студент алғашқы курстарда жүріп-ақ редакцияларды жағалап, өзінше де қам-қарекет жасауы керек. Пернебай жоғары курсқа жақындағанда жай ғана хабар-ошар жазатын журналист емес, басқа бір соқпаққа түсіп, өнер зерттеуге, оның ішінде бейнелеу, кескіндеме жанры туралы ой толғай бастады. Студент жігіттің өзі суретші болмаса да, суретті кəсіби суретшідей талдаған мақалалары өткен ғасырдың 60-жылдарының соңын ала біз қызмет істеп жүрген «Лениншіл жас» («Жас Алаш») газетінде жариялана бастады. Сол кездегі редакторымыз Шерағаң, Шерхан Мұртаза өнер түрлеріне арналған «Аққу» эстетикалық клубын ашып, сонда Пернебайдың бейнелеу өнерінің алыптары Леонардо да Винчи, Сикейрос, Левитан, Рылов, Коненков, Сарьян сияқты біртуарларынан бастап, қазақ тіршілігі тақырыбына мол еңбегін арнаған П.Г.Хлудов, қазақтың тұңғыш кəсіби суретші əйелі Айша Ғалымбаева туралы білгірлікпен жазылған танымдық эсселерін жариялады. Атақты биші Шара Жиенқұлова, өнер қайраткері Болат Аюханов екеуі бірігіп қойған «Қыз Жібек» балеті жөнінде де білгірлікпен жазды. Тіпті өзбек ағайындар меншіктеп алып, мақтанышы қылып отырған суретшісі, КСРО жəне Өзбекстан КСР Халық суретшісі, КСРО Көркемсурет академиясының академигі Орал Таңсықбаевтың шығармашылығы туралы жазу үшін Шерағаңның арнайы Ташкент қаласына балаң студентті іссапарға жібергені есте. «Мұндай қаламы жүрдек, білімдар азаматты қызметке алайық», – деп Шерағаң бір-екі дүркін ұсыныс жасағанда да ол Сарысуынан шыға алмаған. Айтар уəжі: «Жасы келіп қалған əке-шешені елде қалдырып, өз тірілігімді күйттеп кете

алмаймын». Қазіргі көп жастарымызда бола бермейтін мұндай кісілік қасиетке кім дау айта алар, онымен Шерағаң да келіскен. Иə, Сарысуда мұғалімдіктен басталған түрлі қызметтерде жүріп-ақ қаламы қолынан түскен жоқ. «Бұл шіркін сурет өнеріне сонша неғып құмартты?» десем... ...Менің кезекті бір цифрды дөңгеленткен қуанышыма арнайы шауып келген Пернебай ағаштың бетіне кескінімді бедерлеп салып əкеліпті. «Өй, мұндай да өнерің бар ма еді?» десем: «Біздікі еліктеу ғана ғой», – дейді. Өзі зерттеп жүрген суретшілерге біраз «еліктесе керек». Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы Бауыржан Момышұлының мемориалдық мұражайына қойылған Пернебай салған Баукең мен Панфиловқа арналған «Қос қыран» атты коллаждық тəсілмен салынған əсерлі полотносын көргенім бар. Сондай-ақ, туған жері нің келбетін майлы бояумен бедерлеген «Майсалы мамыр айы», т.б. əртүрлі басылымдарда жарияланған суреттерін көріп: «Бұл шіркін о баста осы жолды қуғанда, біраз жерге жетеді екен-ау», – деген де ой келген. П.Дүйсенбіұлы қаламы жүрдек, кейіпкерлерінің жан-дүниесін тамыршыдай тап басатын, əр образдың бір-біріне ұқсамайтын характерлерін аса шеберлікпен суреттейтін, көбіне балалар тақырыбына қалам тербейтін жазушы ретінде танылды. Астанадан шалғайда, əдеби орта мен жазғандарын қалың оқырманға жеткізетін басылымдар мен баспалардан алыста, ауылда жүрген авторлардың көп жағдайда шетқақпай қалатыны да жасырын емес. «Мен бар едім ғой, бұларыңыз қалай?!» дейтін мінез біздің кейіпкердің жаратылысында жоқ. Оның шығармашылық қарымын мойындатқан баяғы кеңестік кезеңде жыл сайын өткізілетін балалар мен жасөспірімдерге арналған əдеби шығармалардың Қазақстан Жазушылар одағы, Қазақ КСР Баспа, полиграфия, кітап саудасы жөніндегі мемлекеттік комитеті, Қазақстан ЛКЖО Орталық комитеті жəне «Жалын» баспасы өткізетін жабық бəйгесі дер едім. Қатарынан 1979, 1980, 1981 жəне 1986 жылдары кеуде тұстағы бəйгелерді иеленген жүлдегер атанды. Жүлдегер шығармалардың жинағы келер жылы-ақ жарық көріп жататын. Сол жылдары «Жұмбақ жұлдыз», «Кішкентай генералдар», «Күлкі күмбезі»», «Тектінің тұяғы еді» атты т.б. повестер мен əңгімелер жинақтары жарияланған болатын. Ол алғашқы шығармаларымен-ақ нағыз аламанның алысқа шабар жүйрігіндей қарымды қаламгер боларын бірден-ақ сездіріп еді. Əдеби баспасөз беттерінде үлкен бағаға ие болған. Алғашқы «Жұлдыздар неге жылайды?» лирикалық повесінде: «Қайыры жоқ қауымның түксиген қабағынан түрткі көрген қайыршыдай жылауық күз соңғы күндері құшағындағы бауыры қара жерді өкпеге оқша қадалған қара суығымен ықтырып, қытымыр қылық танытып алған» деген сөйлеммен басталады. Автор жазып отырған күздің қара суығы оқырманның да өкпесіне оқша қадалғандай. Алдағы болар оқиғаның да жанды жабырқатар көңілсіз өрбитінін сезесің. Ол аздай «жол шетіне оқшау өскен шеңгелдің селдір өскен сылдырмағы... ілби басып келе жатқан жүдеу өңді жасөспірім балаға... зарлы бір ызыңмен бебеу қағады...». Баланың жүдеу өңділігі, шеңгел сылдырмағының бебеу қағуы – бəрі-бəрі көңілсіз өрілер оқиғалардан хабар беріп, жаныңды да бебеу қақтырады. Бұл шығармада ешбір диалогтар жоқ, кейіпкерлер өзара тілдеспейді, музыка, əнəуен дегендер жоқ, ойнап жүрген балалардың шуылы да естілмейді, тіпті автор атаған бас кейіпкер он үш жасар Тайжан жеткіншектен басқа оның əке-шешесінің, басқа да кісілердің есімдері де аталмайды. Айнала, бүкіл ауыл, барша əлем құлаққа ұрған танадай меңіреу тыныштықта. Тіпті орманға кеткен Тайжанның ағасын бірнеше жігіт үйге көтеріп кіргізген соң оның қиналысын баланың сезінуі арқылы білгенімізбен, ағасының қандай кеселге ұшырағанын біле алмаймыз. «Соғыс жылдары еді»

дегенді де автор, тым болмаса, емеурінмен білдірмейді. Алайда, ауыл адамдарының жүдеу тіршіліктерін, кəрі-жастың түгелдей күн-түн демей жұмыс істейтіндерін, бір қолы жоқ мұртты ағайдың кейбір үйлерге үшбұрышты хаттарды əкелгенде, олардың ерекше қуанышқа бөленетіндерін, ағасының сылти басып, ауылға оралғанда, анасының, бүкіл ауылдастардың ерекше қуанғандарын оқып білген кезде уақыттың барлық ауыртпалығын арқалаған адамдар тіршілігі туралы оқығанда, «Иə, бұл соғыс жылдары екен ғой» дейсің. Орманға тал қиюға барып, ауырып қайтып кеп, ұзамай көз жұмған аға қайғысы. Жұрттың азапты тіршіліктері – бəрі де оқиға басындағы жүректі үрейге жетелеген ауыр суреттер, бала жанындағы трагедияның басталуы екен. Сөйтсек, үнсіздікпен өтіп жатқан өмір суреттерінің себебі, бас кейіпкеріміздің бес жасында қатты ауырып, сөзден қалған мылқаулығында, құлақтан қалған саңы раулығында екен. Əдебиетімізде бұрын-соңды кездеспеген жазушы ізденісінің тың соқпағы – Тайжан бейнесі де жүректі елжіретер ерекше образ. Тайжан ештеңені естімеген соң автордың да тек көзбен көргенді суреттеуі – айналаны түгелдей тым-тырыс тыныштыққа бөлеуі – бұл да табылған тəсіл, ешкім жазбаған нұсқа. Əттең, грузин ағайындардың үнсіз фильмдері сияқты кино түсірер ме еді деген ойға келесің. Алайда, «Кімнің қандай шығармалары бар екен?» деп оқитын, ізденетін біздің киногерлеріміз жоқ қой, шіркін... Олар не іздесе де Батысқа қарай береді. Біз жазушының бір ғана шығармасына тоқталдық. Оның «Сол бір асу» атты хикая сындағы Кертай бейнесі де өзінің трагедиялық келбетімен, «Шуақ», «Алтын мүйізді киік», т.б. əңгімелері де мазмұндылы ғымен, оқиға қоюлығымен, кейіпкерлердің бедерлі бейнелерімен оқырман есінде қалады. Кеңестік кезеңде де, тəуелсіздік жылдарында да жүздеген талапкер қатысатын жабық бəйгеде дүркін-дүркін алдыңғы жүлделерге ие болуы оның қаламының қарымын айғақтаса керек. 1994 жылы оның «Ойынпаз ойыншықтар отауында» атты ертегі повесі «Балауса» бəйгесінің екінші жүлдесін иеленді. Бірінші жүлде ешкімге берілмеді. 2013 жылы халықаралық «Дарабоз» бəйгесінде Пернебайдың романтикалық повесть-ертегісімен екінші орынды жеңіп алғандығын тағы да еске салып кеткеннің артықтығы жоқ. Ол соңғы он-он бес жылдың бедерінде тəмам жұртқа осы керек-ау деген мақсатпен шығармашылық ізденімпаздығын мүлде жаңа арнаға бұрыпты. Жасырары жоқ, бұл күнде елінің, жерінің тарихын жазып, ата-бабасының шежіресін тізіп, оны бизнестің көзіне айналдырушылар баршылық. Біліп жазса қанеки. Туған жерінің, өскен ортасының тарихын ерінбей зерттеп кəдеге асырса, бұл ұрпақ үшін, бүгінгі сол жердің перзенттері үшін таптырмас дерек көзіне айналар еді. Əртүрлі кітаптарда, газет-журналдарда шыққан, көбіне жеке кісілер туралы мақалаларды жинастырып, бастыра салу жер тарихы бола алмайды. Пернебайдың ауылдағы мұғалімдік, директорлық, журналистік, аудандық мəслихаттың депутаты, тексеру комиссиясының төрағасы сияқты түрлі жұмыстарды атқара жүріп, осынау туған

жер тарихы атты мəселеге көптен бері ден қойғаны анық еді. 2003 жылы жарық көрген «Шежірелі Сарысу» атты көлемді еңбегі, 2008 жылы жарияланған «Сарысунама» атты танымдық томы – осыған дəлел. Ел мен жердің тарихтың терең қойнауында қалған деректерін мұрағаттардан, көне кітаптар мен жазбалардан, ел ішіндегі көнекөз қарттардың жадында сақталған əңгіме-əпсаналарды мұқият жинастырып, жерлестеріне ұсынды. Шежіре – ел тарихы. Кім кімнен тарады, туыс-туғандары кім – мұның бəрі де саналы адам баласының бір-бірімен қарымқатынасын, тіпті қандық жақындықты анықтау үшін де қажет. Бүтін шежірені айтпағанда, əр азамат тым болмағанда, жеті атасын білуге тиісті. Кейінгі кездері шежіре жазатындарды түгелге жуық рушыл деп кінəлай да бастағандаймыз. Əрине, жоғарыда айтқанымыздай, шикілі-пісілі деректердің басын қосып, кітап қып бастырып, пайдасын ойлайтындар да (атын шығару, қаржы табу) бар. Алайда, шежіре жазудағы басты мақсат – ел тарихына үлес қосу. Пернебай бақандай сегіз жылын сарп етіп, еліміздің біраз түкпірлерін, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан сияқты елдердің де біраз жерлеріне сапарлап, көнекөз қарттармен əңгімелесіп, дерек көздерін жинады. Көне тарихи кітаптар зерделеніп, кей отбасылар сақтап жүрген шежірелердің көшірмелері жинақталды, əр жердегі мұрағат деректері сұрыпталды. Сөйтіп, сонау ХVIII-ғасырдың соңын ала тағдыр тауқыметімен батыстан көшіп, Орталық, Оңтүстік Қазақстанға еріксіз қоныс аударып, тарыдай шашылып кеткен Он екі ата Байұлының шеркеш, тама-əліп, тама-жөгі, жағалбайлы ұрпақтары туралы «Үркердей болып көшкен жұрт...» атты 130 баспа табақ аса көлемді еңбегін жарыққа шығарды. Бұл – «пəлен атадан түгендер тарайды» дейтін үйреншікті тізбелер немесе кестеленген сызба тəсілмен ғана жазылған шежіре емес, деректік, танымдық, тарихи, əдеби, шежірелік деректер молынан қамтылған ерекше еңбек. Бір институт жылдап зерттеп барып жарыққа шығарар осынша ауқымды істі бір адамның – Пернебай достың жүзеге асыра алғанына таңмын... Айтулы ғалым, көрнекті тарихшы Ақселеу Сейдімбек осы еңбекке ерекше жоғары баға беріп, өзінің «Қазақтың ауызша тарихы» атты атақты еңбегінде жоғарыдағы еңбектен аса көптеген деректерді ыждағаттылықпен пайдаланғанын айтып еді. Биылғы жылдың 18 шілдесінде «Алматы ақшамында» белгілі жорналшы Жеңіс Шыныбековтің «Темір өзек адам» атты мақаласын оқығанда, оның қажыр-қайратының қаншалықты мол екендігіне таңданбай тұра алмайсыз. Студент кезінде де шұқшиып, кітаптарды ақтарғаннан, сессия кезінде оза шауып «өте жақсы» дегеннен өзге бағаны білмейтін, басқа «өнері» жоқ Пернебай мейлінше ақылды, ақжүрек, сонымен бірге, аңқау, аңғырт болатын. Айдың соңына ала ақшалары таусылып, аш жүретін жігіттермен қалған тиын-тебенін бөліскенін талай көрдік. Не болса да шынын айта салып, қарап тұратын мінезі де өзіне жарасар еді... Жалпы, Пернекеңнің еңбектері елеусіз қалды деуден аулақпын. Кезінде Əзілхан Нұршайықов, Сейітжан Омаров, Мұхтар Мағауин, Сайымжан Еркебаев сынды ағаларынан бастап, Бекен Ыбырайымов, Қаржаубай Омаров, Əлия Бөпежанова сияқты замандастары жазушы шығармашылығы туралы көлемді мақалалар жазды. Ең бастысы, оның кітаптарын оқыған кішкентай оқырмандары жазушы есімін ардақ тұтары анық. Кезінде «Ана тілі» басылымында жарияланған «Тағы да жеті ата туралы» үлкен мақаласы оқырмандар қызығушылығын туғызғанын атап өткен жөн. Биылғы жылы Жамбыл облыстық «Үздік журналист» байқауында П.Дүйсенбіұлының «Ана тілің – ар-намысың немесе намыссыздық синдромы» атты эссесі конкурстан оза шауып, бірінші бəйгені иеленгенін еске салсақ артық болмайды. Ол республикалық баспасөз беттерінде өзекті мəселелер бойынша мақалалар жариялап тұрады. Кезінде Ауған соғысында Кеңес Одағының Батыры атағын алған, елеусіз жүрген Қайырболат Майдановтың елге танылуына ықпал жасап, «Егемен Қазақстан» газетінде үлкен материал жариялады. Ал 2011 жылдың 7 мамырында еліміздің бас газеті «Егемен Қазақстан» ішкі айқарма бетінде « Ұлы Отан соғысы: қазақтан қанша батыр шықты?» деген танымдық материалды жариялады. Бұрынғы деректерде, тіпті тарих оқулықтары беттерінде Кеңес Одағының Батыры атағын иеленген қазақтардың саны бірде 95, бірде 97, енді бірде 98 болып беріліп келген еді. Тынбай ізденген Пернебай Дүйсенбіұлы Ұлы Отан соғысында батыр атағын иеленгендердің саны 103 екенін тасқа басқан таңбадай етіп, əр батырдың суреті мен қысқаша өмірбаянын жариялаттырды. 8 мамыр күні Елбасымыз соғыс ардагерлерімен кездесуде осы деректі мақтан ете айтқаны есімізде. Күй абызы Ықылас денесінің аяқ баспас, елсіз аралда, елден жырақ жатқандығы, Саудакент маңында мəрмəр кесенесінің қаңырап, бос тұрғандығы турасында да түрлі басылымдарда дабыл қаққандығы мəлім. Ал ақылдылығына... оның жетпістің биігіне жеткенше тындырған игілікті істері дəлел. ...Біз танысып, достасқаннан бері зымыран уақыттың жарты ғасырдан астамы өте шығыпты. Қанша мойындағымыз келмегенмен, кешегі бұрқақты жастық шақты басымыздан көшпестей көріп жүргендер бүгін қариялықтың ауылына ат тұяғын іліндіріппіз. Тек ілгерінді-кейінді келіп жатқан қарттығымыз балаларға қадірлі, ағайын-жұртқа қазыналы болуын тілейік.

 Жемқорлық – індет, жою – міндет

Жемќорларєа тыќыр таянды

Біздің елімізде сыбайлас жемқорлықпен күрес мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. Соған орай Елбасының тапсырмасымен сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы жетілдіру бойынша ауқымды жұмыстар жүргізілуде, сыбайлас жемқорлық көріністеріне қарсы тұруға бағытталған шаралар біртіндеп жүзеге асырылуда. Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Алайда осыған қарамастан, жасыратыны жоқ, қабылданып жатқан шаралар əзірге айтарлықтай нəтиже бермей тұр. Мəселен, үстіміздегі жылдың басынан бері қаржы полициясы органдары 2240 сыбайлас жемқорлық қылмыстарын анықтады. Бірақ бұл сандар еліміздегі сыбайлас жемқорлық қылмыстарының шынайы көрінісін бермейді. Қылмыстардың негізгі бөлігі қызметтік жалғандық жасау, сеніп тапсырылған бөтен мүлікті қасақана иеленіп алу немесе ысырап ету жəне қызмет бабын пайдалану арқылы алаяқтық жасаумен байланысты келеді. Міне, əр адал адамның алаңдаушылығын туғызған осы мəселелер кеше Бас прокурор Асхат Дауыл баевтың төрағалығымен Заңдылықты, құқықтық тəртіпті жəне қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі Үйлестіру кеңесінің кезекті отырысында айтылды. Онда сыбайлас жемқорлық қылмыстарын анықтау, ашу, қылмыстық істерді тергеу жəне сотта қарау барысындағы заңдылықтың жай-күйі қаралды. Қолында билігі барлардың сыбайласа жеу деректерін көбірек аша алмаумен қатар, пара алу фактілерін анықтау да азайған жəне ол анықталған қылмыстардың оннан бір бөлігін ғана құрайды екен. Өйткені, пара

күресуге, оның кез келген көрі ністерін уақтылы анықтау жəне жолын кесуге мүмкіндік беретін нақты заңнамалық жəне ұйымдастырушылық-практикалық шаралар жөнінде бастама көтерілді. Атап айтқанда, сыбайлас жемқорлыққа қарсы құқықтық базаны жетілдіру аясында қылмыстық заңнамада пара беру үшін жауапкершілікті пара алуға қарастырылған санкциямен бірдей етіп күшейту ұсынылды. Сондай-ақ, Бас прокурор сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұруда стандарттан тыс жəне тиімді шешімдер іздеу, қоғамда профилактикалық жəне түсіндіру жұмыстарын күшейту қажеттілігіне ерекше назар аударды. Ол тұрғындардың көп бөлігінің менталитетін өзгертудің, сыбайлас жемқорлықты қабылдамауға бағытталған қоғамдық сананы қалып тастырудың маңызды екенін атап көрсетті. Өз қатарындағы сыбай лас жемқорлық құқық бұзу шылықтарды жасаудың алғышарттарын жою, сыбайлас жемқорлық жағдайына тұрақ ты мони торинг жүргізудің де маңызды екендігі айтылды. Электрондық мемлекеттік сатып алу жүйесінде сыбайлас жемқорлық тəуекелді азайту мақсатында Бас прокуратура Мемлекеттік сатып алуды жоспарлау үшін бағалар мониторингі орталығын, сондайақ мемлекеттік сатып алуларды

Сыбайлас жемқорлыққа неғұрлым бой алдырған мемлекеттік сатып алу саласы болып отыр. Бюджеттік қаражат көбінесе жоспарлау сатысының өзінде ұрлыққа жағдай жасап беретін бағдарлама əкімшілерінің өздерінің кінəларынан талантаражға түседі. беру жəне парақорлыққа делдал болумен байланысты қылмыстар өте аз анықталады. Əдетте, көп жағдайда болмашы қылмыстар үшін қатардағы қызметкерлер қылмыстық істердің өзегіне айналып жатады, ал жүйелі түрде сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасайтын лауазымды тұлғалар уəкілетті органдардың назарынан тыс қалады. Мысалға, биыл республикалық деңгейдегі 6 жəне облыстық деңгейдегі 167 басшы ғана жауапкершілікке тартылған. Сыбайлас жемқорлыққа неғұрлым бой алдырған мемлекеттік сатып алу саласы болып отыр. Бюджеттік қаражат көбінесе жоспарлау сатысының өзінде ұрлыққа жағдай жасап беретін бағдарлама əкімшілерінің өздерінің кінəларынан талан-таражға түседі. Мəселен, Қылмыстық атқару жүйесі комитетінің үш тергеу абақтысының жобалау-сметалық құжаттарын əзірлеуге 300 млн. теңге белгіленген, бірақ ол небары 13 млн. теңгеге жасалған. Ақтау теңіз порты «АИ-92» маркалы 80 мың литр бензинді литріне 168 теңгеден көтерме сатып алу туралы хабарландыру берген, ал оның бөлшек сатудағы анықталған құны 112 теңгені құраған. Үйлестіру кеңесінің мүшелері қалыптасқан жағдайға түбегейлі жəне шынайы баға берді, сыбайлас жемқорлықтың таралуының, сондай-ақ онымен күрес тиімділігінің төмен болу себептері талданды. Талқылау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлықпен тиімді

өткізетін тəуелсіз мемлекеттік орган құруды ұсынды. Осыған орай, жиналысқа қатысушылар Бас прокуратура əзірлеген сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты жетілдіру жөніндегі Іс-шаралар жоспары жобасының өзектілігін атап өтті, онда мемлекеттік сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияның негізгі даму бағыттары белгіленген. Бас прокурор уəкілетті органдардың басшыларынан сыбайлас жемқорлық көріністерін анықтау жəне олардың жолын кесу бойынша жұмыстардың нəтижелілігін, сыбайлас жемқорлықпен күрестегі ведомствоаралық өзара іс-қимылдың белсенділігін арттыруды, сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасағаны үшін жауапкершілікті күшейтуді талап етті. Ал аталған отырыс жұмысына Үйлестіру кеңесінің мүшелері, Президент Əкімшілігінің өкілдері, Жоғарғы Соттың, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігінің, Ішкі істер министрлігінің, Кедендік бақылау комитетінің, Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің басшылары, Бас прокуратура жанындағы Заңдылықты қамтамасыз ету жөнін дегі қоғамдық кеңестің мүшелері қатысып, барлық кемшілікті өз құлақтарымен естіді. Демек, енді сыбайлас жемқорларға шын мəнінде де тығырық таяна түскен шығар деп ойлаймыз. АСТАНА.


 Өңір өмірі Елбасы Үкіметтің кеңейтілген кеңесін өткізгенде бірталай мəселені сын садағына ілді. Соның ішінде бөлінген қаражаттың игерілмей жатқанын ерекше атап өтті. Біз Шиелі ауданының əкімі Мұрат ЕРГЕШБАЕВПЕН жолыққанда алдымен осы мəселені сұрадық. «Осы 1 қазандағы есеп бойынша аудан бюджетінің шығысы 5 миллиард 809 миллион 13 мың теңгені құрап отыр. Ал осы мерзімге дейін 5 миллиард 739 миллион 654 мың теңгенің жұмысы орындалыпты. Яғни, бұл бюджет қаражаты 98,8 пайызға орындалып отыр деген сөз»,– деді ол.

көптеп салынып жатыр. Мысалы, Шиелі кентінен жобалық құны 1616,9 миллион теңге болатын 1200 орындық мектептің құрылысы жəне 807,9 миллион теңге болатын 600 орындық мектеп құрылысы былтырғы ақпан айында басталған болатын. 600 орындық мектеп ағымдағы жылы қараша айында пайдалануға берілетін болса, 1200 орындық мектеп 2014 жылдың жаңа оқу жылына пайдалануға беру жоспарлануда. Қосүйеңкі ауылындағы 20 орындық балабақшасымен қоса 50 орындық мектеп жəне Бірлестік ауылындағы 100 орындық мектеп осы жылғы жаңа оқу жылына пайдалануға берілді. Ал жобалық құны 494,6 миллион теңге болатын Еңбекші ауылындағы 300 орындық

Шырайланєан Шиелі Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қызылорда облысында қарқынды дамудың жолына түскен ауданның бірі – Шиелі. Ауданның өнеркəсіп орындары осы тоғыз айдың ішінде 16741,1 миллион теңгенің өнімін өндіріп, өнім көлемі өткен жылдың осы мерзімімен салыстырғанда 105,3 пайызға артқаны байқалады. – Тау-кен өндірісінде 11874,6 миллион теңгенің өнімі өндірілді. Оның ішінде уран шикізатының өндірісі біршама төмендеп 93,8 пайызды құрады. 2013 жылдың 1 қазанына ауданда шағын жəне орта кəсіпкерліктің 3531 субъектісі тіркелген еді. Оның ішінде 256-сы заңды тұлға, 2780-ні жеке тұлға, 495 бірлік шаруа қожалықтары болатын. Жыл басынан кəсіпкерлік субъектілеріндегі жұмыспен қамтылған адам саны 6187 жұмысшыны құрады. Былтырмен салыстырғанда кəсіпкерлік субъектілерінің тіркелуі бойынша 116,4 пайызға жетсе, жұмыспен қамтылғандар саны 112,4 пайызға артып отыр. Шиелі ауданында биылғы тоғыз айда 957 миллион теңгенің 3 инвестициялық жобасы мақұлданды. Бірінші – өндіріс көздерінің қатарын арттыру мақсатында жалпы сомасы 45 миллион теңгені құрайтын, жылдық қуаттылығы 2,8 миллион дана күйдірілген кірпіш өндіру зауыты индустрияландыру картасына енді. Қазіргі таңда карьерге барлау жұмыстарын жүргізу басталды. Зауытқа қажетті құрал-жабдықтар жеткізіліп, трансформатор орнатылып, 2,18 шақырымнан электр желісі тартылды. Күйдіру пешін құру жұмыстары жүргізіліп, сынақтық кірпіштер шығарылуда. Онда 20 адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Екінші – өңірлік индустрияландыру картасына енгізілген жалпы құны 640 миллион теңгені құрайтын «Шиелі тас – Оңтүстік» ЖШС-нің əк шығару зауытының жобалық құнының артуына 777 миллион теңге болуына байланысты индустрияландыру картасына қайта енгізілді. Жаңа жоба бойынша 84 адамды тұрақты жұмыспен қамтамасыз ету жоспарлануда. Бүгінде «Шиелі тас – Оңтүстік» ЖШС-нің əк шығару зауыты жобасы бойынша жер телімі алынып, инфрақұрылыммен қамтамасыз ету жұмыстары жүріп жатыр. Қаржы бөлініп, тендер жарияланып, оның жеңімпазы анықталуда. Зауыттың əкімшілік ғимаратының шатыры жабылып, қондырғыларды орнататын орынның құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Сонымен бірге, Қытай мемлекетінен əк зауыттың 9 вагонға тиелген құралжабдықтары жеткізілді. Бұдан бөлек Қытайдан əк зауытының құрал-жабдықтарын орнатуға мамандар шақыртылып жатыр. Алдағы уақытта, серіктестіктің жұмыс жоспарына сəйкес, карбид, бор өнімдері өндіріледі. Үшінші, ауданда туризм саласын дамыту мақсатында, жалпы сомасы 135 миллион теңгені құрайтын «Алтын-Мереке» демалыс кешені өңірлік индустрияландыру картасына енгізілді. Аталған жоба бойынша жер телімін алу жұмыстары жүргізілуде. Жоба бойынша 14 адамды жұмыспен қамту жоспарлануда. Шиелі кенті əкімінің шешімімен кенттің шығыс бөлігінен индустриялық аймақ ретінде 50 гектар жер белгіленді. Енді аталған аймақты ин фрақұрылыммен қамтамасыз ету үшін аудандық бюджеттен 5 миллион теңге қаралып, жоба-сметалық құжаттары əзірленуде. Қазіргі таң да өндіріс кө з дерін орналастыру үшін аудан кəсіпкерлерінен ұсы ныстар жинақталуда. Сонымен қатар,

7

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

«Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында ауданнан 101 миллион теңгенің 3 жобасы мақұлданды. Олар: «Шиелі тас – Оңтүстік» ЖШС-нің əк шығару зауыты жобасын инфрақұрылыммен қамтамасыз ету мақсатында «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында, құны 55 миллион теңгені құрайтын жобасы аймақтық үйлестіру кеңесінен оң қорытындысын алды. Жеке кəсіпкер «Смағұлова Сұлушаш» кəсіпкерлігін дамыту мақсатында «АТФ» банкінен 40 миллион теңге несие алып, ішінара субсидиялау мақсатында аймақтық үйлестіру кеңесінен өтті. Сондай-ақ, жеке кəсіпкер «Есенова Тұрсынай» «Шиелі такси» мекемесін дамыту үшін 6 миллион теңгеге 4 жеңіл автокөлік алу жөнінде ұсынысы аймақтық үйлестіру кеңесінде қаралып, оң бағасын алды, – дейді Мұрат Нəліқожаұлы. Шиелі ауданында ауыл шаруашылығы саласы да жолға қойылып, қазынаға қаржы құйып жатыр. Биыл ауданда 9165 гектар жерге дəнді дақылдар егілді. Негізгі дақыл күріш болып табылатыны белгілі ғой. Бұл тұрғыда 7578 гектар жерге күріш себілді. Аудан бойынша əрбір гектарынан 41,7 центнер өнім алынды. Барлық жиналған Сыр маржаны 31600 тонна, 1624 гектар картоптан 190 центнерден 30856 тонна, 1180 гектар көкөністен 200 центнерден 23600 тонна, 2196 гектар бақшадан 200 центнерден 43920 тонна, мал азығы дақылдары 9543 гектардан 25584 тонна жоңышқа шөбі дайындалыпты. «Биыл ауданда «Сыбаға» бағдарламасы бойынша «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы 21 миллион 190 мың теңге, «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ арқылы 27 миллион 200 мың теңге несие қаржы бөлінді. Бағдарлама негізінде ауданда «Ірі қара мал етінің экспорттық əлеуетін арттыру» жобасы шеңберінде 300 бас қашар сатып алу қажет болса, бүгінгі күнге 308 бас ірі қара, 51 бас асыл тұқымды бұқа сатып алынды. Мониторинг бойынша 2683 бас ет бағытындағы мал тіркелген. 2013 жылы ауданда 4 заңды тұлға, 1 ірі фермерлік қожалық, 68 майда шаруа қожалықтары егінмен айналысады. Шаруашылықтарды ірілендіру жұмыстары жөнінде біраз жұмыстар атқарылып жатыр. Атап айтатын болсақ, Иіркөл ауылдық округінде «Нұрсанат», «Дəурен», «Сағындық», «Жаңа – Ғасыр», «Бір лік» шаруа қожалықтары «Ержанова» шаруа қожалығына бірігіп, «Асар», «Даму», «Еркін» шаруа қожалықтары «Алтын ДəнШиелі» қожалығына қосылып, келесі жылы жұмыстарын жалғастыра бермек. Бестам ауылдық округінде ірі «Ақниет-2», «Алтын Дəн» шаруа қожалықтары бірігіп, жауапкершілігі шектеулі серіктестігін құру, сонымен қатар, «Сабырхан», «Несібелі», «Бағлан», «Досман» шаруа қожалықтарының бірігуі жөнінде жұмыс жасалуда. «Төңкеріс» ауылдық округінде «Үміт», «Төңкеріс», «Қодаманов», «Ақан-Сері» шаруа қожалықтары бірігіп, ірі «Кенен» шаруа қожалығын құру туралы жоспар бар. Сонымен қатар, «Мырзаева» шаруа қожалығымен «Молшылық», «Нақыпбек», «Ынтымақ-К» қожалықтары бірігіп, ірілендіру жұмыстары жүргізілуде», дейді аудан əкімі. Аймақтың даму барысын құрлысына қарап та бағалауға болады. Егер мемлекеттен бөлек, аудан халқының өзі үй тұрғызып, баспана көтеріп жатса, онда мұны жақсылыққа балар едік. Биылдың өзінде ауданда тұрғындар есебінен жалпы ауданы 13987 шаршы метр тұрғын үй салыныпты. Сонымен қатар, Шиеліде оқу ошақтары да

мектеп құрылысы ағымдағы жылы маусым айынан басталды. Аталған мектеп осы қараша айында пайдалануға беріледі деген жоспар бар. Бестам ауылынан 300 орындық мектеп құрылысына 252,8 миллион теңге қаржы бөлініп, құрылыс жұмыстары жүргізілуде. Шиелі кентіндегі №219 мектепке облыстық бюджеттен бөлінген 104,7 миллион теңгеге күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіліп, жаңа оқу жылына пайдалануға берілді. Бюджеттен 9800 мың теңге қаржы бөлініп, Шиелі кентіндегі № 252 мектеп ғимаратын қайта жаңғырту жəне қосымша корпус құрылысына жоба-сметалық құжаттама дайындалуда. «Денсаулық сақтау саласы бойынша айтар болсақ, кент орталығынан ауысымда 250 адамға арналған емхананың құ ры лыс-монтаж жұмыстары былтыр ғы қыркүйек айында басталды. Бас мердігер «Дəнекер құрылыс компаниясы» ЖШС құрылыс жұмыстарын жүргізуде. Өтпелі нысан ағымдағы жылдың желтоқсан айында то лық тай пайдалануға беріледі. Ы.Жақаев ауылынан дəрігерлік амбулатория құрылысына 84 миллион 717 мың теңге, Сұлутөбе ауылынан дəрігерлік амбулатория құрылысына 86 миллион 538 мың теңге қаржы қаралып, құрылыс жұмыстары жүріп жатыр. Аталған екі дəрігерлік амбулатория қазан айында пайдалануға беріледі. Бидайкөл ауылынан дəрігерлік амбулатория құрылысына жобасметалық құжаттама дайындауға 2 миллион 411 мың теңге қаржы қаралып, жұмыстар атқарылуда. Мəдениет саласында Сұлутөбе елді мекеніндегі апатты жағдайдағы клубтың орнына жаңа типтік жобадағы екі қабатты 240 орындық мəдени ошақтың құрылысы жүргізілуде. Құрылыстың жалпы құны жоба-сметалық құнымен сараптамасын қосып есептегенде 295 миллион теңгені құрайды. Сонымен қатар, Бəйгеқұм елді мекенінен 150 орындық ауылдық клубтың құрылысының құжаттары дайындалып, құзырлы орындардың қарауында жатыр. Жансейіт, Төңкеріс, Тартоғай, Майлытоғай елді мекендерінен 150 орындық клубтардың құрылысына жобасметалық құжаттама дайындауға əрбір нысан бойынша 4 млн. 887 мың теңгеден қаржы қаралды. Бұдан бөлек облыстық бюджеттен бөлінген 50 миллион теңге қаржыға Шиелі ауданының Жиделіарық, Ə.Тəжібаев, Ортақшыл, 1 Мамыр, Бірлестік, Майлытоғай, Бидай көл, Ботабай, Жансейіт жəне Бала би елді мекендерінде 10 спорт алаңының құрылысы жүргізілуде. «Қолжетімді баспана-2020» бағдарламасы аясында кезекте тұрған адамдарға жалға бері летін бір пəтерлі 2 тұрғын үй құрылысын жүргізуге қажетті қаражат бөлініп, оның құрылыс жұмыстары аяқталып, мемлекеттік қабылдау жұмыстары жүргізілуде. Аудандық бюджеттен қаралған 5,0 миллион теңге қаржыға жалға берілетін 40 тұрғын үй құрылысы үшін жоба-сметалық құжаттама дайындалып мемлекеттік сараптамадан өткізілді. Тағы сондай 5,0 миллион теңгеге «Шұғыла» шағын ауданынан құрылысы жүргізілетін 15 тұрғын үйдің инженерлік инфрақұрылымының құрылысына жобасметалық құжаттама дайындалуда», деді бізге Мұрат Ергешбаев. Қысқасы, жыл өткен сайын Шиелінің шырайы кіріп келеді. Ел экономикасының дамығанын, əлеуметтің əлеуеттік жағдайының артқанын осы ауданда жасалып жатқан жұмыстарға қарап-ақ бағалауға болатын сияқты. Қызылорда облысы.

Бауырластыќ тамыры тереѕдейді Ежелден топырағы қойындас, мал-жаны аралас Сыр бойы мен қазыналы Қарағандының үзілмеген бауырластық үрдісі өскелең заман талабына сай қайта жаңғырып, нығайып келе жатуына жарқын мысалдар жеткілікті. Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Тəуелсіздік жылдарында жаңаша сипатта жалғасушы өзара өңіраралық мəдени, экономикалық ынтымақтастық көршілес аймақтар өмірінің даму екпініне соны серпін естіріп те отыр. Өндірісті өлке мəдениеті мен өнерінің Қызылордадағы күндері соның нақты бір көрінісіне айналып, еліміздің ертеңін еңселетер жасампаз істер ізін тереңдетуге тың жол салды. Сондай-ақ, шаһардың құрылғанына 195 жыл толуы мерекесімен тұспа-тұс келіп өткен бұл мерейлі шара Сырды Арқаның əн мен жыр самалына бөлеп қоймай, ниеттес серіктестікке ынталандырған сан салалы шаруашылықтың кең тынысын алға жайды. Елбасының тапсырмасы бойынша атқарылудағы мемлекеттік жəне салалық бағдарламалардың маңызды бөлігі қос облыстың үлесіне де тисе, соның ішінде «Құмкөл», «Қарақойын» мұнай айдау құбырлары, Жезқазған – Бейнеу темір жолының Сексеуілмен түйісетін құрылысы мақсаты ортақ, мүддесі бір қойын-қойнауы байлыққа толы аймақтар игілігін бірлесіп еселеуге серпіліс беруде. «Сарыарқа – сайран елім» атты тақырып аясында əн мен күйге күмбірлеген күндер жас жағынан да, жолы жағынан да үлкен қала ны əсем əуенге тербетті.

Қарағандылықтардың мəдениет жəне өнер мерекесі Əбділда Тəжібаев атындағы əмбебап ғылыми кітапханада «Сарыарқа – далалық өркениеттің алтын бесігі» көрмесінің көрсетілуімен басталып, Нартай Бекежанов атындағы драма театры ғимаратында арнайы əзірленген Арқаның інжумаржаны төгілген саз кешімен жалғасты. Ертеден де «Арғындар «ахау» десе, кетеді ұзап, кісідей былтыр кетіп, биыл келген» дейтін əзіл сөздері бар жергілікті жұртты Мейірхан Адамбеков, Жақсыгелді Кемалов, Сержан Мұсайын сынды саңлақ өнерпаздар шырқаған туған топырақтарының аспандаған, мың бұралған əндері құлақ құрышын қандырды. Қазақта сұлу Сыр еліне арналған əсем əуендер аз ба! Ақын Се рік Ақсұңқарұлының сөзіне шығарылған танымал сазгер Есжан Əміровтің қасиетті дария суын дай толқып сыңғырлаған «Қыдыр қонған – Қызылордам» əні солардың қатарынан орын алғандай қызылордалықтарға тамаша тарту болды. Мемлекет басшысы білімін тереңдеткен Қарағанды мемлекеттік техникалық жəне Қорқыт ата атындағы Қызылорда универ ситеттері арасында оқыту жүйесін, ғылыми байланыстарды жетілдіру бойынша келісімшарт жасалды. Елімізге белгілі инженер кадрлары қанат қаққан

Орталық Қазақстандағы беделді оқу ордасының ректоры, ҰҒА академигі Арыстан Ғазалиев мұнай мен газ саласы мамандарын даярлау бөлімі ашылуына орай осы қазына мол өңір талапкер жастарына жол ашықтығын айтып, қуантты. Қарағандылықтар делегациясының бір қауым шоғырлы тобын бастап келген облыс əкімі Бауыржан Əбдішев қарсы алушы өңір басшысы Қырымбек Көшербаевпен бірге Сырдария арнасын бөгеп, күріш алқаптарына су тарту құрылысын барып көрді. Сондай-ақ, Назарбаев зияткерлік мектебінде болып, оқушыларға интерактивті тақта тарту етті. Өңіраралық мəдени байланыстар мен экономикалық ынтымақтастықты нығайтуға

арнал ған меморандумға қол қойылу рəсімінде Бауыржан Түйтеұлы Елбасының аймақтардың əріп тестіктің барлық деңгейін кө теру тапсырмасына сəйкес жаң ғыртылған бұл шара даму қадамын қарыштатуға ықпалы зор болмақтығын атай келіп, өндіріс ошағы ретінде облыстың көршілік көмекқолдауды кү шейтуі мерейлі міндет саналады деді. Өз кезегінде Қырымбек Елеуұлы мұның өте маңызды жəне тəлімді тəжірибе екенін айтып, екіжақты ынтымақтастық арта беретіндігіне, экономикалық əлеуеті мықты өлкенің соған шынайы ынтасы мен мүдделестігіне ризалық білдірді. ҚЫЗЫЛОРДА – ҚАРАҒАНДЫ.

Маѕызды мəселе талќыланды

Əлеуметтік шиеленісті болдырмау – басшы мен жўмысшыєа бірдей міндет Халқымызда «Үй болғасын ыдыс-аяқ сылдырламай тұрмайды» деген əрі жаман, əрі жақсы тіркес бар. Жамандығы ұрыс-керістің лебі болса, жақсылығы соны жуып-шайып, тігісін жатқыза бітістіруге қызмет етуі. Осы бітістіру мен түрлі əлеуметтік шиеленістің алдын алудың тұрғындар саны артып, жұмыс орындары жетіспей жəне шетелдіктермен бірлесе жұмыс жасау барысында алуан түсініспеушіліктер туындап жататын қазіргі кезеңде маңызы зор. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Ақтауда өткен «Маңғыстау облысында əлеуметтік шиеленістің алдын алу жəне əлеуметтік еңбек дауларын шешу» атты өңірлік тəжірибе алмасу семинары осы мақсатты діттеді. – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Əлеуметтік жаң ғыр ту: Жалпыға Ортақ Еңбек Қо ғамына қарай 20 қадам» атты бағдарламалық мақаласында əлеуметтік-еңбек саласындағы қарама-қайшылықтарды реттеудің тиімді көпдеңгейлі тетігін енгізу қажеттілігі туралы айтты. Маңғыстау облысы кəсіпорындарындағы еңбек қатынастары əрдайым қарапайым, жеңіл болып қалыптасқан жоқ. 2013 жыл басталғалы бері өңірде жалақыны көтеру, еңбек жағдайы мен əлеуметтік пакетті жақсарту секілді əртүрлі мазмұндағы 6 еңбек дауы орын алды. Мұндай жағдайдың жиі қайталанатыны неліктен? Дау-дамайды шешу барысында біз құқықты мойындамау, жұмысшыларды жалдаудың бұлыңғырлығы, компаниялардағы бизнес-үдерістің ашық еместігі, компания басшыларының нақты

жағдайлардан, жұмысшылардың мұң-мүдделерінен бейхабар болуы секілді жағдайларға тап боламыз. Сондықтан да мен баршаңызды адамдарды жұмысқа алуда, кадр саясатында барынша мөлдір, таза болуға шақырамын. Жұмысшыларға олардың еңбекақылары қалай, неден құралатынын түсіндіру қажет. Ол үшін өндіріс жəне еңбек тəртібін нығайтудағы кəсіподақтар қозғалысының рөлі мен орнын қайта қарастыру керек. Өңірімізде кəсіподақ көшбасшыларымен белсенді диалог орнаған. Облыстағы кəсіподақтар кеңесінің қызметі оң бағалауға лайық, – деп өңірдегі əлеуметтік ахуал мен шиеленістердің алдын алу бағытындағы жасалған жұмыстарға тоқталған Маңғыстау облысының əкімі А.Айдарбаев одан əрі мемлекеттік органдар мен кəсіподақтардың өзара қарымқатынасын жетілдіруді, еңбекақы берешегі мəселесін шешуді, еңбек тəртібін нығайту, еңбек жағдайын жақсарту мəселелерімен айналысуды, сондай-ақ кəсіподақтар ұйымдарының нығаюымен бірге «Самұрық-Қазына» əлеуметтік əріптестік қорымен, орталық органдарымен өзара

қарым-қатынасты одан əрі күшейту қажеттігін атап өтті. Семинарда «Əлеуметтік тұрақтылық рейтингі – еңбек даулары мен шиеленістерін диагностикалау тетігі» тақырыбында баяндама жасаған Əлеуметтік əріптестік орталығының бас директоры Н.Ерімбетов: – Елдегі əлеуметтік тұрақтылық – мемлекеттік саясаттың шешуші басымдықтарының бірі. Компаниялардың əлеуметтік тəжірибесін талдау арқылы əлеуметтік-еңбек қатынастары мəселелеріне жаңа, стандартты емес шешімдер қажеттігін аңғаруға болады. Адами факторды ескермей, əлеуметтік еңбек қақтығыстарына тек еңбек даулары ретінде қарау дұрыс емес. Мұндай наразылықтарға тереңірек үңілсек, оның астарында жұмысшылардың адами қарымқатынастары, оларды адам ретінде құрметтеу керектігін аңғару қиын емес, – деді. «Самұрық-Қазына» АҚ тобы компаниялары кəсіподақтарының əлеуметтік еңбек қатынастарын реттеу жəне əлеуметтік дамыту бойынша жаңа міндеттерге сəйкес Қор компанияларындағы əлеуметтікеңбек қақтығыстарының алдын алудың жəне жол бермеудің тиімді тетіктерін əзірлеуге жəне енгізуге арналған Əлеуметтік əріптестік орталығы құрылды. Жұмысын белсенді бастаған Қордың жұмыстары 4 блокқа жүйеленген. Алдымен, əлеуметтік жауапкершілік пен əріптестіктің барлық бағыттары бойынша мемлекеттік органдармен, үкіметтік емес ұйымдармен жəне БАҚ-тармен өзара тығыз іс-қимыл

жасауды, екіншіден əлеуметтікеңбек қақтығыстарының алдын алудың жаңа тетіктерін енгізуді межелеген олар, үшінші кезекте əлеуметтік-еңбек қатынастары диагностикасының инновациялық əдістемелерін жасап, енгізу жəне соңғы жүйеде бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі іс-шаралары бағытында жұмыстанады. Семинарда сөз алғандардың барлығы ел тыныштығын сақтау үшін əлеуметтік шиеленістердің алдын алу, қандай еңбек дауларының да өз шешімін табуына қол жеткізудің маңыздылығын баса айтты. Бұл жұмыс беруші жəне жұмыс жасаушы тарап үшін де маңызды. Жұмыс беруші, яғни басшылық біржақты еңбек өнімділігіне, өндірістік жетістікке ғана малданып, қарамағындағы жұмысшылардың ахуалын кейінгі орынға қойса тығырыққа тіреліп, шиеленіске жол ашып береді. Ал жұмысшылардың да «біз үшін бəрін жасайды, əйтпесе..» деп алақанын ысқылап, орынсыз талап қоюының жөні жоқ. Қандай қиын жағдайды да, басшысының басқару ісіне күдігі мен күмəні болса да ашық айтып, заң жолымен, қалыпты шешуге тырысуы қажет. Сабыр, сыйластық, түсіністікпен ел бірлігін, тыныштығын сақтау, тəуелсіз еліміздің дамуына үлес қосу болып табылады. «Бүгінгі жасалған əрбір жұмыс, қаланған түйір кірпіш келер ұрпақтың бақыты үшін» деген ой-сенім ешкімді де адастырмайды деп ойлаймыз. АҚТАУ.

 Жазылған жайдың жалғасы

Əбілəзовтіѕ əріптестері таєы 1,5 миллиард теѕге ўтылды Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі халықаралық орталықтың (ИДРХО) төрелік трибуналы «KT Asia Investment Group B.V.» (KT Asia) компаниясының талап-арызы бойынша Қазақстанның пайдасына шешім шығарды. Бұл туралы деп хабарлайды Қазақстан жаңалықтары елдің Əділет министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап. «KT Asia» компаниясы Нидерландта тіркелген жəне Мұхтар Əбілəзовтің формальді түрде əрекет ететін жəне нақты коммерциялық қызметті жүзеге асырмайтын фирмасы болып табылады. Талапкер Республиканың оған формальді тиесілі БТА Банк АҚ-та миноритарлы акциялар пакетін ықтимал ұлт меншігіне алғанын мəлімдеді. «Талаптардың сомасы 1,5 млрд. АҚШ доллары шамасында болды. Осы төрелік талқылау 2009 жылы ИДРХО Конвенциясы жəне Қазақстан Республикасы мен Нидерланд Корольдігі ара сындағы Инвестицияларды көтермелеу жəне өзара қорғау туралы келісімнің шарттары негізінде басталды. Қазақстанға қарсы төрелік талқылау толығымен Мұхтар

Əбілəзовпен қаржыландырылды. Қызметінің уақыты ішінде «KT Asia» компаниясы БТА Банкінің акцияларын жəне əкімшілік шығындарды өтеу үшін қаражаттары бар банк шотын ғана иеленді, талапкердің басқа активтері болмады», – делінген хабарламада. «Қазақстан Республикасы «KT Asia» ком паниясы активтерді біреуінен басқасына өткізу үшін қырнаулар ретінде пайдаланылған Əбілəзовтің бірқатар компаниялар тобына кіргенін паш ете алды. Трибунал БТА Банктің оған қарсы талапарызы бойынша жүздеген компанияларын тізімдейтін актив терді шектеу туралы ағылшын сотының сот шешімі осындай тəжірибенің ауқымын көрсететіндігін белгіледі», – деп атап көрсетеді ведомство. Сонымен қатар, «KT Asia» компаниясы БТА Банктің акцияларын нарық құнынан жеті есе кем бағасына Əбілəзовке тиесілі болған екі сатушы-компаниялардан алған қарыз есебінен сатып алды. Қарыз сомасы жəне ол бойынша пайыздар төленбей қалды. Оның орнынан қарыз

есептен шығарылып, «KT Asia» компаниясының қарызынан арылу мақсатымен осы екі компания таратылды. Сөйтіп талқылау шегінде Əбілəзов БТА Банк акцияларының 75,18 пайызы əртүрлі юрисдикцияларда құрылған бірқатар бөлек компаниялар арқылы иеленгенін мəлімдеді. Əр осындай компания БТА Банктің акцияларының 10 пайыз кемісін иеленді. Дегенмен, Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құзыретті органның жазбаша келісімін алмастан тұлға банктің орналастырылған акцияларының он немесе одан астам процентін тікелей немесе жанама иелене алмайды. Алайда, Əбілəзов тиісті келісім алмаумен қатар мемлекеттік органдардан БТА Банктің ірі қатысушы екендігін əдейілеп жасырды. «Өз шешімінде төрелік трибунал «KT Asia» компаниясы инвестицияларды иеленбегенін жəне БТА Банкке үлес қоспағаны туралы Қазақстан Республикасының ұстанымымен келісті. Осылайша, «KT Asia» компаниясы жəне Қазақстан Республикасы арасында инвестициялық даудың жоқ болуына байланысты, Трибунал талапкердің талаптарын қарау бойынша юрисдикциясының жоқ екендігін мойындады жəне осы талап-арызды қарауды тоқтатты», – деп түйінделген баспасөз парақшасында. Құрыш НҰРЫМБЕТ.


8

www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

Бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: В-4 санаты үшін: білім – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. В-5 санаты үшін: білімі – жоғары; C-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, немесе басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-5 санаты үшін: білімі – жоғары. C-O-2 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-3 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-5 санаты үшін: білімі – жоғары; C-O-6 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі; C-R-4 санаты үшін: білімі – жоғары. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-R-5 санаты үшін: білімі – жоғары немесе ортадан кейінгі. - «Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы № 02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы № 5084 тіркелген). Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары Санат В-4 В-5 С-3 C-4 C-5 C-O-2

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 136454 184502 121720 164642 118516 160157 106344 143501 80078 108266 125564 169767

Санат C-О-3 C-О-4 C-О-5 C-О-6 C-R-4 C-R-5

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 94813 128126 84563 114032 64063 86485 57656 78157 56375 76235 49970 67907

I. 010000, Астана қаласы, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының ғимараты, анықтама үшін Ұйымдастыру-бақылау жəне кадр жұмысы бөлімінің байланыс телефоны: 8 (7172) 74-71-74. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Аппараты бос мемлекеттік əкімшілік қызметке орналасуға конкурс жариялайды: 1. Халықаралық байланыстар жəне Протокол бөлімінің бас сарапшысына (В4, негізгі қызметкердің оқып жүрген уақытына). Функционалдық міндеттері: Сенаттың парламентаралық қызметін ұйымдастырушылық жəне хаттамалық жағынан қамтамасыз ету; парламенттік делегациялардың Қазақстан Республикасына сапарларына перспективалық жəне жұмыс жоспарлары бойынша ұсыныстар əзірлеу, осы сапарларды əзірлеуге жəне жүзеге асыруға қатысу, олардың сапарда болу бағдарламаларының орындалуын, хаттамалық нормалардың сақталуын қамтамасыз ету, қызметтік істер бойынша шет елдерге шығатын Сенат делегациясының мүшелері мен Аппарат қызметкерлерінің шығу құжаттары мен визаларын ресімдеуді қамтамасыз ету; халықаралық жəне парламентаралық байланыстар мəселелері бойынша хат-хабар алысуды жүргізу; халықаралық қатынастар, дипломатиялық əдеп мəселелері бойынша анықтамалықақпараттық материалдарды əзірлеу; Сенаттағы қабылдаулар, кездесулер, əңгімелесулер кезінде, парламенттік делегациялардың шет елдерге сапарларында, өзге де хаттамалық іс-шараларды, Сенатқа парламентаралық байланыс мəселелері бойынша келіп түсетін хат-хабарларды аударуды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғарғы кəсіби білімі, мүмкіндігінше халықаралық құқық пен халықаралық қатынастар саласында; мемлекеттік жəне шетел тілдерін білу; Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу; компьютерде əртүрлі бағдарламалармен жұмыс істей білу; қызметі бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты депутатының көмекшісіне (В-4, 3 бірлік, оның біреуі негізгі қызметкерлердің оқып жүрген уақытына). Функционалдық міндеттері: Сенат депутатының қызметін құқықтық, ұйымдастырушылық, құжаттамалық, ақпараттық-талдау жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асыру; заң жобаларын əзірлеуді жəне алдын ала қарауды ұйымдастыру, ұсыныстар мен ескертпелерді жинақтау; кіріс жəне шығыс хат-хабарларын қабылдау жəне тіркеу, іс қағаздарын жүргізу, құжаттардың орындалу толымдылығын тексеру, бақылау, бақылаудан алып тастау; депутаттың, Сенат Аппараты мен бөлім басшылығының тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: кəсіби білімі, мүмкіндігінше заң немесе экономикалық; мемлекеттік тілді білу; Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білу; компьютерде əртүрлі бағдарламалармен жұмыс істей білу, қызметі бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Табиғатты пайдалану жəне ауылдық аумақтарды дамыту комитетімен өзара байланыс жасау бөлімінің сарапшысына (В-5, негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалысы уақытына). Функционалдық міндеттері: Комитеттің пен бөлімнің қызметін ұйымдастырушылық жəне құжаттамалық жағынан қамтамасыз етуді жүзеге асыру; кіріс жəне шығыс хатхабарларын қабылдау жəне тіркеу; іс қағаздарды жүргізу, бөлімнің құжаттарын мұрағатқа ресімдеу мен тапсыру, құжаттардың орындалу толымдылығын тексеру; бақылау, бақылаудан алып тастау; Сенат депутаттарын жəне бөлімнің мемлекеттік қызметшілерін анықтамалық, ақпараттық-талдау материалдарымен қамтамасыз ету; Сенат Аппараты мен бөлім басшысының жəне тапсырмаларын орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғарғы кəсіби білім, мүмкіндігінше заң немесе экономикалық; мемлекеттік тілді білу; Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу; лауазым бойынша функционалдық міндеттерін атқаруы үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. II. Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрлігі 010000, Астана қаласы, Қабанбай Батыр көшесі 19, анықтама үшін телефон 97-68-88, 97-68-92, факс (7172) 97-69-43, бос əкімшілік лауазымға конкурс жариялайды: Нормативтік құқықтық актілерді сараптау басқармасының басшысы С-3 Функционалдық міндеттері: Басқарма жұмысына мыналар бойынша жалпы басшылық жасау: Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тəртіппен Министрлікте Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық кесімдеріне мониторинг жүргізуді тұрақты негізде үйлестіру; Министрлік əзiрлейтiн Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық кесiмдерiнiң жобаларын, оның iшiнде оларды Министрліктің басқа құрылымдық бөлiмшелерi əзiрлеген жағдайда келiсу жолымен дайындауға қатысу; əзірлеушісі Министрлік болып табылатын заң жобаларының Қазақстан Республикасының Парламентінде өтуіне қатысу; Министрдің жəне/немесе Жауапты хатшының тапсырмасы бойынша нормативтік құқықтық кесімдердің жобаларын əзірлеу жəне Министрліктің құқықтық мəселелер жөніндегі құжаттарын дайындау; Министрліктің норма жасау қызметiн талдау жəне талдау нəтижелерi бойынша оны жетiлдiру жəне анықталған кемшiлiктердi жою жөнiнде басшылыққа ұсыныстар енгiзу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары Құқық, (Құқықтану). Осы лауазымына сəйкес саласында жұмыс тəжірибесі болуы. Техникалық реттеу басқармасының бас сарапшысы С-4 (негізгі қызметкердің бала күту демалысы мерзіміне). Функционалдық міндеттері: Мұнай-химия жəне мұнай өндіру өнеркəсібі, ғаз жəне газжабдықтау, мұнайды тасымалдау мен мұнай операцияларды өткізу саласында Техникалық регламенттерді əзірлеу немесе ұйымдастыру жұмыстарын, оның ішінде Кеден одағындағы, Мемлекеттік стандарттау бойынша жұмыс жоспарына сəйкес мемлекетаралық жəне ұлттық стандарттарды əзірлеу бойынша; мұнайгаз жəне мұнай-химия саласындағы нормативтік-техникалық құжаттарды əзірлеу бойынша; ҚР аумағында қолдануға тиісті шетелдік мемлекеттердің стандарттар мен халықаралық, аймақтық стандарттарды келісу, техникалық реттеу саласында бюджеттік бағдарламаларды ұйымдастыру, іске асыруды қамтамасыз ету бойынша жəне есептік ақпаратты ұсыну, халықаралық ынтымақтастыққа қатысу, мұнай-газ секторын дамыту бойынша салалық бағдарламаларды іске асыру, Министрліктің Стратегиялық жоспары, жоспарлар мен бағдарламалардың орындалуын, ҚР Үкіметінің, Министрліктің басшыларының тапсырмаларын орындау, Министрліктің ақпараттық порталында жəне ресми сайтында ақпаратты жаңарту. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары, техникалық ғылымдары мен технология (мұнай-газ ісі, стандарттау, сертификаттау жəне метрология). Осы лауазымына сəйкес саласында жұмыс тəжірибесі болуы. III. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Туризм индустриясы комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі 8 анықтамалар үшін телефон: 749835 бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Құқықтық қамтамасыз ету жəне лицензиялау басқармасының басшысы лауазымына (С-3) (уақытша - негізгі қызметкердің Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы мемлекеттік басқару академиясындағы оқу мерзіміне) Функционалдық міндеттері: Басқарманың жалпы қызметін басқару; қойылған міндеттерді іске асыруға қажетті іс-шараларды жоспарлау жəне бақылау; туризм саласындағы мемлекеттік саясатты дайындауға жəне іске асыруға қатысу; Комитеттегі құқықтық жұмысты үйлестіру; Комитеттегі шешімдердің əзірленуін жəне оның дайындалуын бақылау; бұйрықтар, нұсқаулықтар, қаулылар, өкімдер, лицензияның жəне құқықтық сипаттағы басқа да құжаттар жобаларының заңнамадағы талаптарға сай келуіне сараптама жасау; заң жобаларын, қаулыларды жəне өзге де нормативті құқықтық актілерді дайындауға қатысу; қолданыстағы заңнамаларды бұзудың алдын алу шараларын жүзеге асыру; тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді мемлекеттік сатып алу процесін қамтамасыз ету жəне үйлестіру; бөлінген қаражатты жұмсаған кезде мемлекеттік сатып алу ресімдерінің сақталуын бақылау; өткізілген мемлекеттік сатып алу туралы жылдық жəне тоқсан сайынғы есеп беруді бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары заң білімі. Қазақстан Республикасының Конституциясы, «ҚР Президенті туралы», «ҚР Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «ҚР Үкіметі туралы» ҚР конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Жемқорлықпен күрес туралы», «Əкімшілік үрдістер туралы», «Нормативтік-құқықтық кесімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау туралы» ҚР Заңдарын, «Қазақстан-2050»: орнаған мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын, аталған категория қызметінің мамандануына сəйкес саладағы қарым-қатынасты реттейтін нормативтік құқықтық кесімдерді білуі. Осы санат лауазымдары бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасының Бюджеттік кодексін, «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы», «Лицензиялау туралы», «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңдарын, Еңбек кодексін білуі. Іс-жүзіндегі тəжірибесі - үлгілік біліктілік талаптарына сай. Компьютерде Word, Excel, Power Point, E-mail, Internet бағдарламаларымен жұмыс істей білу. IV. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитеті «Б» корпусы бойынша бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жаиялайды, 010000, Астана қаласы, сол жағалау, Министерліктер үйі, Орынбор көшесі, 8-үй, анықтама үшін телефон: (7172) 74-33-15, zhappasbaeva. k@eco. gov. kz: 1. Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетінің Орман жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар басқармасының сарапшысына (С-5). Функционалдық міндеттері: Орман қорғау жəне күзету мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілер əзірлеуге қатысады. Орман қорғау жəне күзету мəселелері бойынша нормативтік құқықтық актілер, жобалау-сметалық, жобалау, ғылыми, нормативтік-техникалық жəне өзге құжаттамалар бойынша қорытындыларды қарайды жəне дайындайды. Орман қорғау жəне күзету жөніндегі жұмыстар мен ісшараларды жоспарлауды ұйымдастырады. Қазақстан Республикасының ормандарында өрт қауіпсіздігі ережелерінің сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады. Орман тəртібін бұзушылықтар, орман өрттері жəне орман қорғау бойынша есептілік жинауды, қорытуды жəне талдауды ұйымдастырады. Облыстық орман жəне аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекцияларына, ведомстволық бағынысты ұйымдарға орман қорғау жəне күзету мəселелері бойынша практикалық жəне əдістемелік көмек көрсетеді. Орман қорғау жəне күзету мəселелеріне қатысты нормативтік құқықтық актілер мен əдістемелік нұсқаулардың жобаларын қарайды жəне келіседі. Мемлекеттік орман иеленушілердің орман өрттері мен ағаштың заңсыз кесілуі туралы мəліметтерді Республикалық диспетчерлік қызметке жəне орман өрттері мен ағаштың заңсыз ағаш кесілуі туралы жиынтық есептіліктің Комитетке беруін ұйымдастырады. Орманда өрт қаупі бар маусымның басталу жəне аяқталу күнін белгілеу жөнінде ұсыныстар енгізеді. Ірі орман өрттері фактілері бойынша қызметтік тексерулер мен орман айналымдарын ревизиялау материалдарын талдауды жəне жинауды, сондай-ақ орман шаруашылығы мен ЕҚТА саласындағы заңнаманы бұзу туралы деректердің ақпараттық банкісін қалыптастыруды қамтамасыз етеді. Орман қорғауды ұйымдастырудың прогрессивті

нысандарын жəне орман өрттерін сөндіру технологияларын зерделеу жəне енгізу жұмысын жүргізеді. Орман шаруашылығы мемлекеттік мекемелері мен ЕҚТА-ларда таңбалардың жасалуына, бөлінуіне жəне пайдаланылуына бақылауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Орман шаруашылығы саласындағы жоғары кəсіби білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Ар-намыс кодексін, «Қазақстан – 2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Стратегиясы, Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексін, Қазақстан Республикасының Орман кодексін, «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы», «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану туралы», функционалды міндеттеріне сəйкес салалардағы Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік құқықтық актілерін білуі. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Орман шаруашылығы, ЕҚТА жəне қоршаған ортаны қорғау саласында жұмыс тəжірибесінің болуы. Нормативтік құқықтық актілер əзірлеу жөніндегі жұмыс дағдысы. Жеке компьютерде жұмыс істей білу. «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитеті Оңтүстік Қазақстан облыстық орман жəне аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекциясы» РММ, 160009, Сайрам ауданы, Орманшы ауылы, Ысқақов көшесі, нөмірсіз үй, анықтама телефондары: 8(7252) 43-13-36, факс: 43-13-04, gosnadzor_99@mail. ru «Б» корпусы бойынша бос əкімшілік мемлекеттік лауазымды орындарға конкурс жариялайды: 1. Орман шаруашылығы жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы реттеу мен бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: Орман ресурстарын күзетуге, қорғауға, молықтыруға жəне пайдалануға, ерекше қорғалатын аумақтардың жай-күйіне жəне қызметіне бақылау жəне қадағалау жұмыстарын жүргізу. Орман шаруашылықтарында атқарылған жұмыстардың сапасына бақылау жəне қадағалау жасау. Орман шаруашылығы мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы заңдардың, нормативтік құқықтық талаптарының жəне Ережелердің дұрыс қолданылуына, сақталуына мемлекеттік бақылау жəне қадағалау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім, орман шаруашылығы, биолог немесе эколог. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Microsoft бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс жасай білуі. 2. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану саласындағы реттеу мен бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: Орман ресурстары мен жануарлар дүниесі ресурстарын күзетуге, қорғауға, молықтыру жəне пайдалануға, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жай күйіне жəне қызметіне, аңшылық шаруашылығын жүргізумен айналысатын заңды жəне жеке тұлғалардың қызметіне, алған міндеттемелерінің орындалуына мемлекеттік бақылау жəне қадағалау жүргізу жұмыстарын жоспарлау, ұйымдастыру. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы заңдардың, нормативтік құқықтық талаптарының жəне Ережелердің дұрыс қолданылуына, сақталуына мемлекеттік бақылау жəне қадағалау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім, аңшылықтану жəне аң шаруашылығы, орман шаруашылығы, биолог немесе эколог, заңгер. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Microsoft бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс жасай білуі. «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Орман жəне аңшылық шаруашылығы комитетінің Шығыс Қазақстан облыстық орман жəне аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекциясы» РММ, 070004, ШҚО, Өскемен қаласы, Тоқтаров көшесі 40, анықтама үшін телефон: (7232) 26-34-50, bioresursy@ mail. ru «Б» корпусы бойынша бос мемлекеттік əкімшілік лауазымы орындарға орналасуға конкурс жариялайды: Қаржы жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің басшысы (С-О-4). Функционалдық міндеттері: Бюджеттің атқарылуы жəне оған кассалық қызмет көрсету ережесінің сақталуына бақылауды жүзеге асырады, қолданыстағы заңнамаларға сəйкес негізгі құралдар мен тауарлы-материалды құндылықтарды есептен шығару тəртібінің сақталуын қамтамасыз етеді, негізгі құралдардың қозғалуы кезінде құжаттардың ресімделу тəртібінің сақталуын, сондай-ақ негізгі құралдар пен тауарлыматериалды құндылықтардың қозғалуымен байланысты операциялардың уақытында бухгалтерлік есепте көрсетілуін қамтамасыз етеді, негізгі құралдарға, тауарлы-материалды құндылықтарға, мекеменің кассасындағы ақшалай қаражатқа уақытында түгендеу жүргізуді қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі – жоғары (бухгалтерлік есеп жəне аудит немесе экономикалық). Міндетті: компьютерде Word, Excel, Internet бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. Қаржы жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: Мекемеде мемлекеттік сатып алу рəсімдерін жүзеге асыруды, қаржыландыру жоспарын орындау бойынша мекеменің қызметін, мекеменің кассалық операцияларын жүргізуді, бюджет шоттарында қаражаттардың қозғалысы бойынша құжаттарды ресімдеуді жəне жүйеге келтіруді, талдамалы есепті жəне материалдарды, жанар-жағармайды есептен шығаруды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі – жоғары (бухгалтерлік есеп жəне аудит немесе экономикалық), мемлекеттік қызметтегі бір жылдан кем емес жұмыс өтілі немесе осы санаттың нақты осы лауазымының функционалдық бағыттарымен сəйкес келетін саладағы екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болғанда ортадан кейінгі білім (бухгалтерлік есеп жəне аудит немесе экономикалық) рұқсат етіледі. Міндетті: компьютерде Word, Excel, Internet бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. Орман шаруашылығы жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы реттеу мен бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: Орман шаруашылығы, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға қатысады, жергілікті атқарушы органдарының орман шаруашылығымен айналысатын құрылымдық бөлімшелерінің, сондай-ақ орман мекемелері мен табиғат қорғау ұйымдарының орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру жəне орман өсіру мəселелері бойынша қызметін үйлестіреді, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман шаруашылығы іс-шараларының орындалу сапасына жəне олардың орман орналастыру жобаларына сəйкестігіне мемлекеттік бақылауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі – ауыл шаруашылығы (орман шаруашылығы) саласындағы, жаратылыс тану ғылымдары (география, биология, экология) саласындағы, қоршаған ортаны қорғау саласындағы жоғары білім, мемлекеттік қызметтегі бір жылдан кем емес жұмыс өтілі немесе осы санаттың нақты осы лауазымының функционалдық бағыттарымен сəйкес келетін саладағы екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болғанда ауыл шаруашылығы (орман шаруашылығы) саласындағы, жаратылыс тану ғылымдары (география, биология, экология) саласындағы, қоршаған ортаны қорғау саласындағы ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Міндетті: компьютерде Word, Excel, Internet бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. Орман шаруашылығы жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы реттеу мен бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5). Функционалдық міндеттері: Мекеме қызметкерлерінің Қазақстан Республикасы заңдарын жəне заңға тəуелді актілерін бұлжытпай сақтауын қадағалайды, соттарда жəне басқа да құқық қорғау органдарында инспекцияның мүддесін қорғайды, шағымдану, талап ету жұмыстарын жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білімі – құқық саласындағы жоғары білім, мемлекеттік қызметтегі бір жылдан кем емес жұмыс өтілі немесе осы санаттың нақты осы лауазымының функционалдық бағыттарымен сəйкес келетін саладағы екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болғанда құқық саласындағы ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Міндетті: компьютерде Word, Excel, Internet бағдарламаларымен жұмыс істей білуі. V. Қазақстан Республикасы Бəсекелестікті қорғау агенттігі (Монополияға қарсы агенттік), 010000, Астана қ. , Сол жақ жағалау, «Министрліктер үйі» ғимараты, «А» блогы, Орынбор 8 көшесі, 4-кіреберіс, анықтама үшін телефон (87172) 749629, «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Алматы қаласы бойынша монополияға қарсы инспекция басшысының орынбасары 1 бірлік, санаты С-О-2. Функционалдық міндеттері: Бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыру мақсатында, жосықсыз бəсекелестікті болдырмау жəне олардың жолын кесу, тұтынушылардың құқықтарын қорғау, сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы қоғамдық бірлестіктермен, қауымдастықтар (одақтармен) өзара əрекет ету жəне инспекция жұмысына жалпы басшылық ету. Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру. Тиісті тауар нарығында үстем (монопольді) жағдайға ие нарық субъектілерінің мемлекеттік тізілімдерін қалыптастыруды қамтамасыз ету. Тиісті тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектілерді нарықтарын анықтау мақсатында тауар нарығының қызметіне талдау өткізуді ұйымдастыру, монополиялық жоғары (төмен) бағаны қалыптастыру мақсатында талдау жүргізу. Мемлекеттік мекемелер мен кəсіпорындар, олардың лауазымды тұлғаларымен Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамаларды сақтау мəселелері бойынша, сондай-ақ нарық субъектілермен монополияға қарсы заңнамада бекітілген тəртіп бойынша талдау жүргізу. Бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы құқық бұзушылық істерді қарастырады жəне Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіп бойынша əкімшілік жаза қолданады. Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының қолданылуы мен бұзылуына байланысты істер бойынша сотта қараған кезде өкілдік ету. Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес өзге де функциялар. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық, заңгерлік немесе техникалық. Тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын білуі. Үлгілік біліктілік талаптарға сəйкес. Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Бəсекелестікті қорғау агенттігі (Монополияға қарсы агенттік), Астана қаласы бойынша монополияға қарсы инспекциясы мемлекеттік мекемесі, 010000 Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі 4, 4 қабат, 408 кабинеті, анықтама үшін байланыс телефондары: 8 (7172) 75-20-34, факс: 8 (7172) 33-41-51, электрондық пошта мекен-жайы: azk_astana@inbox. ru. «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімі бас маманына (С-О-5 санаты 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Монополияға қарсы саясат мəселелері бойынша тиісті мемлекеттік органдар жəне қоғамдық ұйымдармен өзара əрекеттесу. Тауар нарықтарының жай-күйі туралы сараптамалық ақпараттық материалдар, баяндамалар əзірлеуге қатысу. Жосықсыз бəсекелестік бойынша ақпаратты талдау жəне зерделеу. Жеке жəне заңды тұлғалардың қызметінде монополияға қарсы заңнаманы сақтаумəселелері бойынша тергеуге қатысу. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау мəселелері бойынша мемлекеттік органдар мен қоғамдық бірлестіктер қызметін үйлестіруге қатысу. Кадр жұмысын ұйымдастыру, кадр жұмысы бойынша есептілік жасау, қызметкерлерді қабылдауды рəсімдеу, жеке істерді жүргізу. Азаматтар жəне заңды тұлғалардың шағым, өтініштерін, арыздарын қарау. Монополияға қарсы заңнаманың бұзылуына нұсқама шығару жөнінде ұсыну. Соттарда өкілдік жасау. Əкімшілік құқықбұзушылық туралы істер бойынша хаттамалар толтыру. Бөлімнің негізгі қызмет бағыттары бойынша есептілік жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: құқық (заңгерлік, құқық қорғау қызметі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару, экономика, қаржы); Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: құқық (заңгерлік, құқық қорғау қызметі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару, экономика, қаржы). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуі бойынша тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Үлгі біліктілік талаптарға сəйкес. 2. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімі бас маманына (СО-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Уəкілетті органға тауар нарықтарының жай-күйі туралы баяндамалар мен сараптамалық ақпараттық материалдар əзірлеуге қатысады. Қаланың тауар нарықтарын талдайды, тауар нарықтарында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерінің мемлекеттік тізілімін қалыптастыруға, нормативтік құқықтық актілер əзірлеуге қатысады, тауар нарықтарында бəсекелестікті дамыту жөніндегі ұсыныстар дайындайды. Мемлекеттік Тізілімге енгізілген нарық субъектілерінің баға қалыптастыруына мониторинг жүргізеді. Жеке жəне заңды тұлғалардың қызметінде монополияға қарсы заңнаманы сақтау мəселелері бойынша тергеуге қатысады. Азаматтар жəне заңды тұлғалардың шағым, өтініштерін, арыздарын қарау. Монополияға қарсы заңнаманың бұзылуына нұсқама шығарады. Əкімшілік құқықбұзушылық туралы істер бойынша хаттамалар толтыру. Мемлекеттік кəсіпорындарды құруға, одан əрі қызметіне жəне нарық субъектілерінің экономикалық шоғырлануына қолдаухат түскен жағдайда қолданыстағы заңнама шеңберінде қарау жəне талдау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару, аймақтану, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, экономика, маркетинг, статистика); құқық (құқықтану, құқық қорғау қызметі, кеден ісі); техникалық ғылымдар жəне технология (машина құрастыру, электр энергетика, стандарттау, сертификаттау, ақпараттық жүйелер); Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару, аймақтану, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, экономика, маркетинг, статистика); құқық (құқықтану, құқық қорғау қызметі, кеден ісі); техникалық ғылымдар жəне технология (машина құрастыру, электр энергетика, стандарттау, сертификаттау, ақпараттық жүйелер). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуі бойынша тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Үлгі біліктілік талаптарға сəйкес. «Алматы қаласы бойынша монополияға қарсы инспекция» ММ, 050000, Алматы қаласы, Мақатаев к-сі, 117А, анықтама телефондары: 8 (727) 393 25 24, 393 25 20, электорндық адрес: kzk_almaty@mail. ru. «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің бас маманы (СО-5, 2 бірлік). Функционалдық міндеттері: тиісті тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізу

жəне Мемлекеттік тізілімді қалыптастыру жөнінде ұсыныстар енгізу; тауар нарығының жағдайын жəне ондағы бəсекелестіктің деңгейін зерделеу; бəсекелестікті дамыту жəне қорғау жөнінде ұсыныстар енгізу; мемлекеттік органдардың бəсекелестікті шектеуге бағытталған актілерін жəне іс - əрекеттеріне жол бермеу жөнінде ұсыныстар енгізу, Қазақстан Республикасы заңнамаларына сəйкес өзге де функциялар. Конкурсқа қатысушыларға біліктілік талаптары: экономикалық немесе заңгерлік немесе гуманитарлық білімі. Осы санаттағы нақты лауазымның тиісті мамандануы салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясы білу. Мүмкіндігінше компьютерде жұмыс істей білу. Батыс Қазақстан облысы бойынша монополияға қарсы инспекциясы» ММ, 090000, БҚО, Орал. қ, Достық даңғылы, 215 үй, 3қабат, 215 бөлме, анықтама алу телефондары: 8(7112) 511729,514039. E-mail: azk_uralsk@mail. ru«Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз етубөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Бəсекелестікті қорғау салаларындағы мемлекеттік саясатты іске асыру, монополистік қызметке жол бермеу, сондай-ақ тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара іс-қимыл жасасуы, жосықсыз бəсекелестікті болдырмау жəне жою мақсатындағы жұмыстарды жүргізуге ат салысу. Монополиялық қызметтің жəне жосықсыз бəсекелестіктің алдын алу, болдырмау, жолын кесу жəне жою, тұтынушылырдың құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету. Үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, сондай-ақ тауар нарығының жай-күйін, онда бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізу. Тауарларын реттелетін нарықтарда өткізетін нарық субъектілерін қоспағанда, үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектісі белгілеген монополиялық жоғары (төмен), монопсониялық төмен бағаларды айқындайды. Тауар нарығындағы үстем немесе монополиялық жағдайға ие болып отырған нарық субъектілерінің қызметтерінің мониторингін жүзеге асыру. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдардың ҚР монополияға қарсы заңнамасын бұзушылық фактілері бойынша ҚР монополияға қарсы заңнамасында белгіленген тəртіппен тергеу жүргізу. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдарға қатысты монополияға қарсы заңдылықтың бұзылуына байланысты орындалуға міндетті нұсқама дайындау. Мемлекеттік кəсіпорындарды, акцияларының (үлестерінің) елу проценттен астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар жəне олармен аффилиирленген тұлғалардың құруға жəне одан əрі қызметіне келісім беру туралы өтінішхатты қарау. Экономикалық шоғырлануға өтінішхаттар қарау. Өкілеттігіне жататын жəне тұтынушылардың құқықтарын қорғау мəселелері бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. ҚР монополияға қарсы заңнамасының қолданылуы жəне бұзылуына байланысты сот процестеріне қатысу. Əкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтыру. Үміткерге қойылатын талаптар: Құқық (құқықтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару) мамандықтары бойынша жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілібір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда орта кəсіптік біліммен де жіберіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, ҚР «Бəсекелесті туралы» Заңын, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. «Маңғыстау облысы бойынша монополияға қарсы инспекциясы» ММ 130000, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 26 шағынаудан, 58 ғимарат, «Отар» БО, 406 кабинет, электрондық мекен-жай: kzk-mangystau@mail. ru анықтама үшін телефондар: (7292) 33-55-95, (7292) 33-55-97, (7292) 33-55-97 «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (уақытша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты жалақысы сақталмайтын демалысы кезеңіне 2015 жылғы 18 желтоқсанға дейін), (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Қызметтік міндеттері: Монополияға қарсы саясат мəселелері бойынша тиісті мемлекеттік органдар жəне қоғамдық ұйымдармен өзара əрекеттесу. Тауар нарықтарының жай-күйі туралы сараптамалық ақпараттық материалдар, баяндамалар əзірлеуге қатысу. Жосықсыз бəсекелестік бойынша ақпаратты талдау жəне зерделеу. Жеке жəне заңды тұлғалардың қызметінде монополияға қарсы заңнаманы сақтау мəселелері бойынша тергеулерге қатысу. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау мəселелері бойынша мемлекеттік органдар мен қоғамдық бірлестіктер қызметін үйлестіруге қатысу. Кадр жұмысын ұйымдастыру, кадр жұмысы бойынша есептілік жасау, қызметкерлерді қабылдауды рəсімдеу, жеке істерді жүргізу. Азаматтар жəне заңды тұлғалардың шағым, өтініштерін, арыздарын қарау. Монополияға қарсы заңнаманың бұзылуына нұсқама шығару жөнінде ұсыну. Соттарда өкілдік жасау. Əкімшілік құқықбұзушылық туралы істер бойынша хаттамалар толтыру. Бөлімнің негізгі қызмет бағыттары бойынша есептілік жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: құқық (құқықтану, құқық қорғау қызметі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, есеп жəне аудит, экономика, қаржы, мемлекетті жəне жергілікті басқару). Ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: заңгер, кеңесші – заңгер, экономист. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. «Шығыс Қазақстан облысы бойынша монополияға қарсы инспекциясы» ММ, Мекен-жайы: Өскемен қаласы, К. Либкнехта, 19, 5 қабат, тел/факс: 8 (7232) 25-99-10, 25-12-88, эл. мекен-жай: azkvko@mail. ru. «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (уақытша негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты демалыс кезеңіне 2014 жылғы 25 қыркүйекке дейін) (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Монополистік қызметті болдырмауға жəне бəсекелестікті қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыру, монополияға қарсы заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылау, Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын құқықтық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау жəне тергеу, жолын кесу, экономикалық шоғырлануға бақылау, тауар нарығында бəсекелестікті шектейтін жəне монополистік қызметті жүзеге асыратын үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, сондай-ақ тауар нарығының жай-күйін, ондағы бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізу, тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүделерін қорғауды қамтамасыз ету, Инспекция аумағында мемлекеттік кəсіпорындарды, акцияларының (үлестерінің) елу проценттен астамы тікелей немесе жанама өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын мемлекетке тиесілі заңды тұлғаларды құруға, мұндай құру Қазақстан Республикасының заңдарына тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда келісім беру туралы өтінішхатын қарастыру, мемлекеттік көмек беру туралы өтінішхатты қарастыру, сот процесіне қатысу, монополияға қарсы заңнамасының бұзылуының фактілері бойынша нұсқамалардың жобалары мен қаулыларды дайындау, тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асыруды қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының Үкiметiне Қазақстан Республикасының тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы заңнамасын жетiлдiру жөнiнде ұсыныстар енгiзу, тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бiрлестiктерiмен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара iс-қимыл жасасу, бөлім жұмысының əдістері мен ұйымды жақсарту бойынша іс-шараларды жүзеге асыру; тапсырмалар мен құжаттардың толығымен уақытында орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (экономикалық, техникалық немесе заңгерлік), ортадан кейінгі білімге рұқсат етіледі (экономикалық, техникалық немесе заңгерлік). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуі бойынша тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Үлгі біліктілік талаптарға сəйкес. Тауар нарықтарынының мониторингі жəне талдау бөлімінің бас маманы (СО-5, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Монополияға қарсы заңнамасының сақталуына мемлекеттік бақылау, Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын құқықтық бұзушылықтардың алдын алу, анықтау жəне тергеу, жолын кесу, экономикалық шоғырлануға бақылау, тауар нарығында бəсекелестікті шектейтін жəне монополистік қызметті жүзеге асыратын үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, сондай-ақ тауар нарығының жай-күйін, ондағы бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізу, тиісті тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерінің баға белгілеу мониторингін жүзеге асыру, нарық субъектілері мен мемлекеттік органдардың Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының бұзышылық фактілері бойынша Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасында белгіленген тəртіппен тергеу жүргізуге қатысу, тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүделерін қорғауды қамтамасыз ету, Инспекция аумағында мемлекеттік кəсіпорындарды, акцияларының (үлестерінің) елу проценттен астамы тікелей немесе жанама өз қызметін Қазақстан Республикасының аумағында жүзеге асыратын мемлекетке тиесілі заңды тұлғаларды құруға, мұндай құру Қазақстан Республикасының заңдарына тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда келісім беру туралы өтінішхатын қарастыру, мемлекеттік көмек беру туралы өтінішхатты қарастыру, тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттiк саясатты iске асыруды қамтамасыз ету, Қазақстан Республикасының Үкiметiне Қазақстан Республикасының тұтынушылар құқықтарын қорғау туралы заңнамасын жетiлдiру жөнiнде ұсыныстар енгiзу, тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бiрлестiктерiмен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара iс-қимыл жасасу, бөлімнің міндеттеріне қатысты сұрақтар бойынша сот процесіне қатысу,тапсырмалар мен құжаттардың толығымен уақытында орындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (экономикалық, техникалық немесе заңгерлік), ортадан кейінгі білімге рұқсат етіледі (экономикалық, техникалық немесе заңгерлік). Қазақстан Республикасы заңнамасын білуі бойынша тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Үлгі біліктілік талаптарға сəйкес. «Қарағанды облысы бойынша Монополияға қарсы инспекция» мемлекеттік мекемесі, Қарағанды қаласы, Костенко көшесі 6, 3 қабат, анықтама үшін телефоны: 42-47-50, электрондық почта мекен жайы: к-territ@mail. ru. «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты), 1 – бірлік. Функционалдық міндеттері: Құқықтық заңнама мəселелері бойынша тиісті мемлекеттік органдармен жəне қоғамдық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау; Тауар нарықтарындағы қалыптасқан жағдай туралы талдау информациялық материалдарды жасауға қатысады; Нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жосықсыз бəсекені болдырмау жəне олардың жолын кесу бойынша тергеу амалдарына қатысады; Тұтынушылардың құқықтарын қорғау, сондай-ақ тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара іс-қимыл жасау; Кадр жұмысын ұйымдастыру, кадр жұмысы бойынша есеп берулерді дайындау, қызметкерлерді жұмысқа қабылдауды рəсімдеу, қызметкерлердің жеке іс-құжаттарын жүргізу; Өкілеттіктеріне жататын мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен жəне мерзімде өтініш берушілерге қабылданған шешімдер туралы хабарлайды; Мемлекеттік коммуналдық кəсіпорындарды, акцияларының (үлестерінің) елу проценттен астамы тікелей немесе жанама өз қызметін ҚР аумағында жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органдарға тиесілі заңды тұлғаларды құруға келісім беру туралы немесе мұндай келісім беруден бас тарту туралы өтініштерге талдау жасайды жəне қарастырады. Сот процестеріне қатысады; Əкімшілік құқықбұзушылық деректері бойынша хаттама толтырады; Бөлімнің айлық, тоқсандық жəне жылдық есептерін (жұмыс жоспары бойынша жəне Қазақстан Республикасы Бəсекелестікті қорғау агенттігінің (Монополияға қарсы агенттік) тапсырма түрінде жəне бұйрықпен бекітілген нысандарға сəйкес) дайындайды жəне жолдайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заңгерлік білім. Қазақстан Республикасы заңнамасын білуі бойынша тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Үлгі біліктілік талаптарға сəйкес. «Солтүстік Қазақстан облысы бойынша монополияға қарсы инспекция» ММ, мекенжайы: 150007, Петропавлқаласы, Парковая к. 57В, тел: 8 (7152) 502064, ф: 8 (7152) 502065, электрондық адрес:antimon-sko@mail. ru «Б» корпусы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің басшысы(2014 жылғы 1 шілдеге дейіннегізгі қызметкердің оқу демалысы кезеңіне)(С-О-4 санаты, 1 бірлік). Кəсіби біліктілігі: Білімі: Жоғары экономикалық немесе заңгерлік. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» конституциялық заңдарын, «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы», Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын; Қазақстан Республикасының«Бəсекелестiк туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңдарын; «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Практикалық тəжірибесі: «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Функционалдық міндеттері: Инспекцияның тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің жұмысын ұйымдастырады жəне басшылыққа алады; Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөліміне орындауға келіп түскен тапсырмалардың, құжаттардың уақтылы жəне толық орындалуын бақылайды; Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына қарсы əрекеттер бойынша жұмысты жүзеге асырады. Солтүстік Қазақстан облысы шегінде бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеу саласында мемлекеттік органдарды жəне басқа ұйымдарды үйлестіруді жүзеге асырады; Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады; Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы қауымдастықтармен (одақтармен) өзара əрекет етеді; Тауар нарықтарындағы бəсекелес ортаның жай-күйіне талдау жəне бағалау жүргізу

жөніндегі бекітілген əдістемелік ұсынымдарға сəйкес, үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, сондай-ақ тауар нарығының жай-күйін, ондағы бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізеді; Тиісті тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерінің баға белгілеулеріне мониторинг жүргізеді; Реттелетін нарықтарда тауарды өткізетін нарық субъектілерін қоспағанда, үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектісі белгіленген монополиялық жоғары (төмен), монопсониялық төмен бағаларды айқындайды; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнама нормаларын бұзу фактілері бойынша тергеулер жүргізеді; Қазақстан Республикасының əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіппен əкімшілік құқық бұзушылық жөнінде хаттамаларды құрастырады; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылыққа байланысты соттарда сенімхат арқылы Инспекцияның мүдделерін қорғайды; Инспекцияның қызметіне қатысты мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен өтініштерді қарайды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіпте жəне мерзімде өтініш берушілерге қабылданған шешім туралы хабарлайды; Қазақстан Республикасының аумағында өз қызметтерін жүзеге асыратын, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі мемлекеттік коммуналдық кəсіпорындарды, заңды тұлғаларды жəне Қазақстан Республикасының заңдарында егер осындай құрулар тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда олармен үлестес тұлғаларды құруға келісім беруде келісу немесе бас тарту туралы өтінішхаттарды қарастырады. Экономикалық шоғырлануға өтінішхаттарды қарайды; Инспекция туралы қолданыстағы Ережеге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес, өзге де міндеттерді орындайды. 2. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің бас маманы(С-О-5 санаты, 1 бірлік). Кəсіби біліктілігі: Білімі: Жоғары экономикалық немесе заңгерлік. Ортадан кейінгі есеп жəне аудит, қаржы, экономика немесе құқықтану білім рұқсат етіледі. 1. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» конституциялық заңдарын, «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы», Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын; Қазақстан Республикасының«Бəсекелестiк туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңдарын; «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Практикалық тəжірибесі: «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Функционалдық міндеттері: Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына қарсы қызмет бойынша жұмысты жүзеге асырады. Солтүстік Қазақстан облысы шегінде бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеу саласында мемлекеттік органдарды жəне басқа ұйымдардың үйлестіруді жүзеге асырады; Тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады; Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, тұтынушы құқықтарын қорғау саласындағы қауымдастықтармен (одақтармен) өзара əрекет етеді; Тауар нарығындағы бəсекелес ортаның жай-күйіне талдау жəне бағалау жүргізу жөніндегі бекітілген əдістемелік ұсынымдарға сəйкес, үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, сондай-ақ тауар нарығының жай-күйін, ондағы бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізеді; Тиісті тауар нарығында үстем (монополиялық) жағдайға ие нарық субъектілерінің баға белгілеулеріне мониторинг жүргізеді; Реттелетін нарықтарда тауарды өткізетін нарық субъектілерін қоспағанда, үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектісі белгіленген монополиялық жоғары (төмен), монополиялық төмен бағаларды айқындайды; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнама нормаларын бұзу фактілері бойынша тергеулер жүргізеді; Қазақстан Республикасының əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіппен əкімшілік құқық бұзушылық жөнінде хаттамаларды құрастырады; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылыққа байланысты соттарда сенімхат арқылы Инспекцияның мүдделерін қорғайды; Инспекцияның қызметіне қатысты мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен өтініштерді қарайды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіпте жəне мерзімде өтініш берушілерге қабылданған шешім туралы хабарлайды; Қазақстан Республикасының аумағында өз қызметтерін жүзеге асыратын, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі мемлекеттік коммуналдық кəсіпорындарды, заңды тұлғаларды жəне Қазақстан Республикасының заңдарында егер осындай құрулар тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда олармен үлестес тұлғаларды құруға келісім беруде келісу немесе бас тарту туралы өтінішхаттарды қарастырады. Экономикалық шоғырлануға өтінішхаттарды қарайды; Инспекция туралы қолданыстағы Ережеге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес, өзге де міндеттерді орындайды. 3. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы(С-О-5 санаты, 1 бірлік ). Кəсіби біліктілігі: Білімі: Жоғары экономикалық немесе заңгерлік. Ортадан кейінгі есеп жəне аудит, қаржы, экономика немесе құқықтану білім рұқсат етіледі. 1. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» конституциялық заңдарын, «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы», Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын; Қазақстан Республикасының«Бəсекелестiк туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңдарын; «Қазақстан – 2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Практикалық тəжірибесі:«Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес. Функционалдық міндеттері: Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарына қарсы қызмет бойынша жұмысты жүзеге асырады. Солтүстік Қазақстан облысы шегінде бəсекелестікті қорғау жəне монополиялық қызметті шектеуді саласында мемлекеттік органдарды жəне басқа ұйымдарды үйлестіруді жүзеге асырады; Тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асырады; Тұтынушылардың қоғамдық бірлестіктерімен, тұтынушы құқықтарын қорғау саласындағы қауымдастықтармен (одақтармен) өзара əрекет етеді; Мемлекеттік органдардың бəсекелестікті шектеуге жəне (немесе) жоюға бағытталған актілерінің, іс-əрекеттерінің (əрекетсіздігінің) жолын кесу бойынша жұмыс жүргізеді; Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасында көзделген бұзушылықтарды қоспағанда, тиісті тауар нарығында үстеме немесе монополиялық жағдайды теріс пайдалануды айқындау жəне жою бойынша жұмыс жүргізеді; Нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген ісəрекеттерін, жосықсыз бəсекені болдырмау жəне олардың жолын кесу бойынша жұмыс жүргізеді; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнама нормаларын бұзу фактілері бойынша тергеулер жүргізеді; Қазақстан Республикасының əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіппен əкімшілік құқық бұзушылық жөнінде хаттамаларды құрастырады; Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылыққа байланысты соттарда сенімхат арқылы Инспекцияның мүдделерін қорғайды; Реттеуші органдарымен бірлесіп, нарық субъетілерінің Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасын бұзуының жолын кесу жөнінде бірлескен іс-шаралар жүргізуге қатыса алады; Инспекция қызметіне қатысты мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түскен өтініштеріді қарайды жəне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіпте жəне мерзімде өтініш берушілерге қабылданған шешім туралы хабарлайды; Қазақстан Республикасының аумағында өз қызметтерін жүзеге асыратын, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі мемлекеттік коммуналдық кəсіпорындарды, заңды тұлғаларды жəне Қазақстан Республикасының заңдарында егер осындай құрулар тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда олармен үлестес тұлғаларды құруға келісім беруде келісу немесе бас тарту туралы өтінішхаттарды қарастырады. Экономикалық шоғырлануға өтінішхаттарды қарайды; Инспекция кадрлық жұмыстарын жүргізеді; 1 С ведомстволық мəліметтер банкін жүргізеді; Инспекция туралы қолданыстағы Ережеге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сəйкес, өзге де міндеттерді орындайды. VI. «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ, 090000, Орал қаласы, Л. Толстой көшесі, 59-үй, анықтама телефондары 8 (7112) 50-04-81, 50-04-72, факс 51-29-81, «Б» корпусы бойынша бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік-қаржылық, кадрлық, құқықпен қамтамасыз ету бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Əкімшілік-қаржылық, кадрлық, құқықпен қамтамасыз ету бөлімінің жұмысына қатысты Қазақстан Республикасының заңдарының, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы мен өкімдерінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулыларының, Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының, Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрінің, Экологиялық реттеу жəне бақылау комитеті төрағасының бұйрықтары мен шешімдерінің, Батыс Қазақстан облысының əкімі мен маслихатының өкімдері мен шешімдерінің, департамент басшысының бұйрықтарының орындалуын қамтамасыз ету жəне қадағалау. Əкімшілік-қаржылық, кадрлық, құқықпен қамтамасыз ету бөлімінің жұмысын ұйымдастыру, осы бағытта тиімді шешімдер қабылдау жəне нəтижелі əдістер қолдану. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білім (география, биология), немесе құқық (заңтану, құқық қорғау қызметі), немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару), немесе жаратылыстану ғылымдары (экология) саласындағы жоғары білім; мемлекеттік жəне ресми тілдерін, MS Word, Exsel, Internet, E-mail бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. 2. Экологиялық реттеу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Мемлекеттік экологиялық сараптаманың кешенді, объективті жəне сапалы жүргізілуін қамтамасыз ету, қолданылып жүрген нормалар мен ережелер негізінде мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу, мемлекеттік экологиялық сараптаманы жүзеге асырудың белгіленген мерзімі мен тəртібін сақтау, мемлекеттік экологиялық сараптаманың дəлелді қорытындыларын дайындап, оларды сараптама объектісін іске асыру туралы шешім қабылдайтын органдарға жəне тапсырысшыларға уақытылы беру, сараптама жасалатын объектілерді одан əрі қарауға қабылдамаған не оларды негіздейтін материалдар пысықтауға қайтарылған кезде мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысын объективті бағалап, дəлелді түрде негіздеу, материалдардың сақталуын қамтамасыз ету жəне өзінің құпия құжаттарға қатысты əрекеттерін олардың иесімен келісуге, өзіне сеніп тапсырылған мəліметтердің жария етілуіне жол бермеу. Заңнамамен белгіленген тəртіпте қоршаған ортаға эмиссияға жəне кешенді экологиялық рұқсат беру, рұқсат беруден бас тарту, оны тоқтата тұру, жою жəне одан айыру, кəсіпорындардың табиғат қорғау шараларының жоспарын жан-жақты қарастыру, олардың орындалуы бойынша есептілікті қабылдау жəне талдау, өндірістік экологиялық бақылау бойынша кəсіпорындардан есептілікті қабылдау жəне талдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Білім (география, биология), немесе құқық (заңтану, құқық қорғау қызметі), немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика), немесе жаратылыстану ғылымдары (экология, биология, география), немесе ауылшаруашылық ғылымдары (агрономия, су ресурстары жəне суды пайдалану, жер ресурстарын басқару жəне оны қорғау) немесе техникалық ғылымдар жəне технология (мұнай газ ісі) саласындағы жоғары білім; мемлекеттік жəне ресми тілдерін, MS Word, Exsel, Internet, E-mail бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ, 150000, Петропавл қаласы, К. Сүтішев көшесі, 58-үй, анықтама телефондары 8 (7152) 50-10-98, факс 8 (7152) 46-44-43, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Экологиялық реттеу бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Қоршаған ортаны қорғау саласында жобалық жəне жоба алды құжаттарға экологиялық сараптаманы өткізу. Қоршаған ортаға эмиссияларға рұқсат алу үшін өтініштерді қарау жəне рұқсаттарды беру. Жоспарларды, бағдарламаларды жəне қоршаған ортаны қорғау саласындағы бар жағдайының талдауын жəне атқарылуын бақылау. Кəсіпорындардың табиғат қорғау іс шаралар жоспарларын, қалдықтарды басқару бағдарламаларын қарап келісім беру. ҚР Қоршаған ортаны қорғау министрлігіне жəне облыс əкімдігіне экологиялық бағытта анықтамаларды əзірлеу. Жоғары тұрған жəне бақылау органдардың сұранымы бойынша ақпаратты əзірлеу, есептерді уақытында тапсыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: экологиялық немесе жаратылыстану ғылымдары мамандықтары (химия, биология, геология, география). 2. Мемлекеттік экологиялық бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері:. Кəсіпорындар, ұйымдар мен меншіктің барлық түрлер мекемелер, сондай-ақ азаматтар əскери аудандар (қала) аумағында ҚР табиғатты қорғау заңнамасын (жер, су ресурстар, жер қойнауы, атмосфералық ауаны жəне радиациялық жағдайын қорғау) сақтауын мемлекеттік бақылауды іске асыру. Табиғатты қорғау заңнамаларын бұзғандарға əкімшілік жауапкершілігіне тартып шара қолдану. Қоршаған ортаға келтірген зиян үшін талап-қуыным материалдарын əзірлеуге қатысу. Жоспарлы тапсырыстарды бекітілген мерзімде орындау. БАҚ, қоғамның, халықтың хаттарын шағымдарымен қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: экологиялық немесе техникалық немесе заңгерлік немесе экономикалық (экономика) немесе жаратылыстану ғылымдар мамандықтары (химия, биология) немесе ауылшаруашылық ғылымдар (агрономия). Ортадан кейінгі білімі : экологиялық немесе табиғат ресурстарын ұтымды қолдану (эколог) немесе байналыс, телекоммуникациялық жəне ақпараттық технологиялар, немесе құрылыстық жəне коммуналдық шаруашылық, немесе экономика немесе (заңгер) құқық, ауыл шаруашылығы, ветеринария жəне экология (агрономия) рұқсат етіледі. «Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Экологиялық реттеу жəне бақылау комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша экология департаменті» ММ, 070003, Өскемен қаласы, Потанин көшесі, 12 үй, анықтама үшін телефондар 8 (7232) 76-88-19, факс: 8 (7232) 76-55-62 мемлекеттік əкімшілік бос лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Семей қаласының мемлекеттік экологиялық бақылау бөлімінің басшысы (С-О-4 санаты, 1 бірлік) Функционалдық міндеттері: Бөлім қызметіне басшылық ету жəне үйлестіру; экологиялық заңнаманың, қоршаған орта сапасы нормативтерінің, экологиялық талаптарының сақталуына мемлекеттік экологиялық бақылауды ұйымдастыру жəне жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (экологиялық, немесе техникалық, немесе заңгерлік, немесе экономикалық, немесе жаратылыстану-ғылыми, немесе ауылшаруашылық саласындағы мамандықтар, немесе мемлекеттік басқару). 2. Семей қаласының мемлекеттік экологиялық бақылау бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Экологиялық заңнаманың, қоршаған орта сапасы нормативтерінің, экологиялық талаптарының сақталуына мемлекеттік экологиялық бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (экологиялық, немесе инженерлік-техникалық, немесе заңгерлік, немесе ауылшаруашылық, немесе экономикалық, немесе педагогикалық). Ортадан кейінгі (экологиялық, немесе инженерлік-техникалық, немесе заңгерлік, немесе ауылшаруашылық, немесе экономикалық, немесе педагогикалық)

3. Экологиялық реттеу бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалдық міндеттері: Жоспарлау, жобалау жəне өзге де құжаттаманың барлық түрлерінің экологиялық сараптамасын ұйымдастырады жəне жүргізеді; сараптама үшін жұмылдырған сарапшылар қызметінің үйлестіруін жүргізеді; экологиялық сараптама бойынша есеп берулерді дайындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (экологиялық, немесе техникалық, немесе экономикалық, немесе жаратылыстану-ғылыми). Ортадан кейінгі (экологиялық, немесе техникалық, немесе экономикалық, немесе жаратылыстануғылыми) білім 4. Əкімшілік-қаржылық, кадрлық, құқықпен қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы – бас бухгалтер (С-О-5 санаты, 1 бірлік) Функционалдық міндеттері: Бухгалтерлік есептін жүргізілуіне бақылау атқарады, департамент бойынша салық есептемелігін жүргізеді. Қаржыландыру жоспарларын құрастырады жəне олардың орындалуына бақылау атқарады. Штаттық кестені құрастырады. Негізгі қаражаттарды жəне тауар-материалдық құндылықтарды жүргізеді жəне есепке алады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары (бухгалтерлік, немесе экономикалық, немесе қаржы). Ортадан кейінгі (бухгалтерлік, немесе экономикалық, немесе қаржы) білім. 5. Мемлекеттік экологиялық бақылау бөлімінің жетекші маманы (С-О-6 санаты, 1 бірлік, уақытша, негізгі қызметкердің бала қүтімі бойынша демалыс мерзіміне) Функционалдық міндеттері: Экологиялық заңнаманың, қоршаған орта сапасы нормативтерінің, экологиялық талаптарының ын м м и ы ы ж К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р Ж ы и ы н м ни ы н м ң н м н ми ы н м ж ы ы н ы ыми н м ы ш шы ы ын ы м м н ы н м н йн и ы н м ни ы н м ң н м н ми ы н м ж ы ы н ы ыми н м ы ш шы ы ын ы м м н ы м V Қ қ н Р п лик ы Д н лық қ мини рл М мл к к ни рлық пи ми л иялық қ л к ми н ң Б ы Қ қ н лы ы йынш п р м н м к нж йы Б ы Қ қ н лы ы Ор л қ Д Н рп й в к m k d n@m n n k нық м ш н л ф н л ф нф к Т м ъ к л р н ни рлық и и н лық қ л лмнң м м нын С О н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ым м ын м м ни и ы пи ми и ы ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р ни и ы пи ми и ы йн м ицин ы м Ош қ ық инф кция ж н р н ш л к инф кциял р ы пи ми л иялық қ л лмнң м м нын С О н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ым м ын м м ни и ы пи ми и ы ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р ни и ы пи ми и ы йн м ицин ы м Эк н мик ж н қ ржы л м н ң ж кш м м нын к н ми н С О н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ю ж м ын ж н н ми ы м н ж ы жы п ж ш нң шы ын м ының ы н нн ы йым ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р м ы ым ж н ин н ми пж н и жы м м н ы ы йынш м Ор л қ л ы йынш м мл к к ни рлық пи ми л иялық қ л қ рм ы С ни рлық и и н лық қ л лмнң м м нын С R рл к н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ым м ын м м ни и ы пи ми и ы ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р ни и ы пи ми и ы йн м ицин ы м С ни рлық и и н лық қ л л м н ң ж кш м м нын С R н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ым м ын м м ни и ы пи ми и ы ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р ни и ы пи ми и ы йн м ицин ы м Эпи ми л иялық қ л л м н ң ж кш м м нын С R н м м нның л к м лы ы к ң н Ф нкци н л ық м н р ым м ын м м ни и ы пи ми и ы ы ы К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р ни и ы пи ми и ы йн м ицин ы м V Қ қ н Р п лик ы Т нш ж йл р мини рл Б ы Қ қ н лы ының Т нш ж йл р п р м н ММ Б ы Қ қ н лы ы Ор л қ л ы Е р ия ң ылы лм нық м шн л ф н р ф к Б к рп ы к мш л к м мл к к қы м ш н ң л ымын рн л к нк р ж риял й ы Б п қы м н ң ж кш м м ны С О рл к Ф нкци н л ық м н р ж н мн ж ы ж нн Д п м н ң ы м ы п ы БАҚ ж й ж и ыж н ж шы ы н ын ж йым ы БАҚ п н м ы п ы ж мы ж ж нн ыны ы йын ж н ж ы Д п м н ы м м йынш БАҚ ж ы н м и м ни ин ж Д п м н шы ы ы м н ж п ы ы м ң ы п ын н йым ы Д п м н шы ы ым н н нш м м п м ын ж н п ы н м м и ын БАҚ Д п м н ж н Мини w й ы шн Д п м н ым ы п ы м и йын ж н и п м н йым ы нш ж й йм ын ж н и м нж ж мы ж Д п м н ы м н йн й н ф ж н йн м ж шы н м нж н йым м н ы ып п и ж н йн н м ж н ыж ы шы Д п м н ң ң ими ж н ып ы йынш ш п нф нци ы мин ифин ң Мини ң п ым н н н п п м и ы н нм м ын м ң ш м ым н п м и ы БАҚ ы ым ын ж и йынш ж п ны ж н ы м ы нның м ы ыны ы йымның ы м ы йн и м н м йын ж н н ци Ө н н ы й ж м ы ы шы ы ы ым м Д п м н шы ы ын м н ж К нк р қ қ ы шыл р қ йыл ын л п р Ж ы н м н йн м Б м ы м м п ы м н и н м п и ж н п и и н м Ə м ы ым м н ин м м ж н ж ж н и и м ы й ны м м н ы ы Қ н Р п и ының ңн м ын м ын й н м и ы ы Қ н ып нм м ңж ң и ы ы и ын Т и иж н н н ип ы нш ж й ы А и ы ым ж н шы ың м ы А м ы ны ы Қ п н н п п ы Қ ы н ы ы Б ы п ы ы ҚР ң ын Қ қ н Р п лик ы Т нш ж йл р мини рл С л кҚ қ н лы ы Т нш ж йл р п р м н П р п вл қ л ы Е м н Қ қ н қы қ к ш нық м л ф ны л к р н ық п ш ның м к нж йы k d h k @ m k к л к мш л к м мл к к л ым л йқ ж риял й ы Қ ж м лық қ м м ы ж н м мл к к л мы лмнң м м ны С О н қы м к р ң л ы йынш м лы м р м н рл к Ф нкци н л ық м н р ж ы ш п н нци ны ы ж н ы ж ың й ж н м м ы ж н шы ы п н нци ның ын м ни ин н ж ж н ы Ө ж мы ы ш ң н ы ым ы ж н м ы ыны ы мш ж и ж н м м Ө н ш м н ж мы ы йым ы ж н м ың н ш н ң ын ын н йын ы СҚО йынш ҚР БП ы ы и и ж н н йы п ми нң м ын ТӨ йынш й йын ы н ы жы ы п п ы М м ым ж н ы ы ж ы ци Б йқ қ ы шыл р қ йыл ын л п р м ж ып и ы н м м ы ым н ми ж н и н п и и м н ж н ж н ж м ы м м ы н м ң н м м ни ы м м ым жы н м м н м ы н ын ы ымның ф н ци н ы ы ын й ы ж мы жы н м м н н йн м йн йынш н м ж ж н м н н м ы н н м м К мп ю ж мы й Т нш ж йл р ың л ын л лмнң м м ны С О Ф нкци н л ық м н р и иж н н н ип ы ТЖ ың й м м н нж О ы м ының и иж н н н ип ы нш ж й ы ын ы им ы ы ының ын ның н м ж ын н н ип ы ТЖ йынш О ы м ының п ж ын и м н п ймж ң н н п ж н ж ы АҚ Ж п ын н й ы ы н н ип ы ТЖ ж нн ж п ы ж н н ы Т н н ип ы ТЖ ын ж н ж юм йынш н м н ы ш ы ш ы н йы м нж ы ыж п ж н ж ы ВАМК ҚР ТЖМ ы ы ы ТЖК ш н м и ж н ың ыш шм нң ж н ы ының н н ип ы ТЖ ы ы н ң ын ы йынш п йын Б йқ қ ы шыл р қ йыл ын л п р м ж ы ни ы н м п и ы н йн йынш н м й ны мм ни ци ж н п ы н и н м ы ы ж н мм н ы ш шы ы н м ы н ын ы ымның ф н ци н ы ы ын й ы жы н м м ж мы нж й н йн м н м йн йынш К мп ю ж мы й Л ым ы ж ы ы ң н й ны ы ң н ң йн X Қ қ н Р п лик ы Қ рш н р ны қ р мини рл А н қ С л ж л Орын р к й Мини рл к р й А л ы нық м л р ш н л ф н р ф к @ k мын к мш л к м мл к кл ым р рн л к нк р ж риял й ы Х лық р лық к л иялық к л м р п р м н н ң р пшы ы С н ы рл к Ф нкци н л ық м н р п м н ж н и ы м м нм н ж йынш ш ы ын Қ нР п и ы П и н нң Қ н Р п и ы П и н Ə мш нң Қ н Р п и ы Ү м нң Қ н Р п и ы П м Мини н ң ның ын ының Қ нР п и ыП м Мини К ң Б шы ының м н п ы м ының ын п ы н и ы н Қ нР п и ыж н ш н ны ын ы ы ы н нци йынш м н м н ң ын ын м м ы ж нн ж мы ы ж Қ нР п и ының Қ ш н ны ж н ым ы и п й н ын ы ы ы н нци ж н м ы ы йынш ж мы ы Мини ң Қ н Р п и ын ш н ны ын ы м м м ы ж н ым ин ици ы ж ы ы ш нш ин ици ыж н жы ы ы ы м н ж м ш н ны ын ы ны ыж н нпж нж ж нн й ны ы ж н й ны ы н йынш м ни ин ж ы Қ нР п и ыҚ ш н ны мини ы ын ы ы н нци ж ы ы и ы н нци ж нн ы н м ы йын йынш ни ы ш йын ж мы ын ж Мини ж нын ы ы ыми ни ы ң ң ңн м ы ж н ы ы ж ци ының м ш ып ы ы й ны ы н ы ын ж йынш ы ы ж ы п и ы ю ж н ымш жы н ы ж нн ю ж нм ын ы ш н ны ын ы ы ы ын ым ы йынш нф нци ы имп и м ң ж н мин ы йым ы ж н К нк р қ қ ы шыл р л п р м ж ы м м н ыңы йынш м ни ы ы ым н м ы н м м ш н м ж ы ы н ы ым ы н м м ы ым н м н ми ы ж н и н н м ни ы ым ы ж н н и Х лық р лық к л иялық к л м р п р м н н ң р пшы ы С н ы рл к Ф нкци н л ық м н р п м н ж н и ы м м нм н ж йынш ш ы ын Қ нР п и ы П и н нң Қ н Р п и ы П и н Ə мш нң Қ н Р п и ы Ү м нң Қ н Р п и ы П м Мини н ң ның ын ының Қ нР п и ыП м Мини К ң Б шы ының м н п ы м ының ын п ы н и ы н ш н ны ын ы ш ы ы ы ны ж йынш ж мы ы ж Қ н Р п и ы ж н ш н ны ын ы ы ы н нци м йынш м н м нң ын ын м м ы ж нн ж мы ы ж Қ н Р п и ының ны ы ңн м ын м н ы ы ы н ж нн ыны йын Қ нР п и ының Қ ш н ны ж н ым ы и п й н ын ы ы ы н нци ж н м ы ы йынш ж мы ы Мини ң Қ н Р п и ын ш н ны ын ы м м м ы ж н ым ин ици ы ж ы ы ш нш ин ици ыж н жы ы ы ы м н ж м Қ н Р п и ы м м н ының ж н йым ының ш н ны ын ы ы ы ын ым ы ж нн м ы ми и ын йын ж н йынш н ж мы ын й ы ш н ны ын ы ын ым ы ы мы м ын ш м и ы Қ нР п и ы Т пы ып ы ын Х ы ы и н нци ы шы ы ының й ын ж Қ нР п и ы Т пы ып ы ын Х ы ы н нци ың ын ы йынш ы н м п ж ын йын ш н ны ын ы ш ң н ш н ы ы н м ы йым ы шы ы ш ы йым ы ш н ны ын ы ы ы ын ым ы йынш нф нци ы имп и м ң ж н мин ы йым ы ж н К нк р қ қ ы шыл р л п р м ж ы м м н ыңы йынш м ни ы ы ым н м ы н м м н м ж ы ы н ы ым ы н м м ы ым н м н ми ы ж н и н н м ни ы ым ы ж н н и

Жалғасы бар


www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

9

Əкімдер ашыќ əѕгімеге тартылуда Облыс əкімі Б.Сапарбаевтың бастамасымен елімізде бірінші болып қала, аудан əкімдері мен басқарма басшыларының ақпараттық орталықта есебі тыңдала басталды. Онда индустрияландыру картасы, өңірдегі экономиканы сауықтыру, жол, көпір, көшелерді абаттандыру мəселелері сөз болды. Ақпарат құралдары өкілдері алдында бірінші болып Өскемен қаласының əкімі Темірбек Қасымжанов есеп берді. Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Аумақ тұрғындары шалғайдағы аудандар мен қалаларда не тындырылып жатқанынан жеткілікті хабардар емес. Олардың жұмыстары мен кемшіліктерін баспасөз бен телеарналардан көрсетудің маңызы зор, дейді облыс əкімінің орынбасары Жақсылық Омар. Алдымен қаланың кешегісі мен бүгінгісі, кəсіпорындар мен мекемелердің тыныс-тіршілігі жайлы фотосуреттер көрмесі ұйымдастырылды. Сосын қала əкімі атқарылған жұмыстар жайлы кеңінен айтып берді. – Өскемен – ірі металлургиялық орталық. Мұнда отыздан астам кəсіпорындар жұмыс істеп тұр. Жыл басынан бері 407 миллиард теңгенің өнеркəсіп өнімі шығарылды. Инвестициялық белсенділік өткен жылмен салыстырғанда 2,4 пайыз өсті. Еліміздің индустрияландыру картасына енген «Азия-Авто» зауытында 12 мың адам еңбек ететін толық циклды зауыттың құрылысы қарқын

алды. Жалпы құны 264,5 миллиард теңгенің 15 ірі жобасы республикалық индустриялық серпінді жобаға енді. Олардың қатарында күннен қуат алатын фотоэлектр табақшалары, үй құрылысы комбинаты, қағаз комбинаты бар. Жыл басынан бері 31 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Тамыз айында «Қолжетімді тұрғын үй2020» бағдарламасы бойынша 11 мың шаршы метр тұрғын үй іске қосылды. Тұрғын үй құрылыс жинақ банкі жүйесі бойынша 450 пəтерлі 6 көпқабатты несиелік тұрғын үй, «Жас отбасы» бағдарламасымен 120 пəтерлі екі тұрғын үй берілмек. «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасымен 55 пəтерлі шағын отбасылық жатақхана құрылысын аяқтау көзделінді. Қала əкімі Темірбек Жұмақұлұлы бұдан кейін өзендер өрнектеген Өскеменде көпірлердің аз екен ін тілге тиек етті. Келер жылы өңір басшысы Б.Сапарбаевтың бастамасымен қарт Ертістің бойында бір

кө пірдің құрылысы басталатын түрі бар. 1 қарашада Үлбі өзенінде тағы бір көпір тапсырылмақ. Көшелерді жарықтандыруда кемшіліктер бар, оны түзеу міндетіміз, деді қала басшысы. Эко логияны сауықтыруда да бағдарлы жұмыстар жүргізілуде. Азық-түлік бағасының қымбаттамауын қадағалаудамыз. Жақында көшедегі жайма базарларды жауып, арнайы орындарда сауда жасауға жағдай жасадық. Ертістің сол жағалауы «ақылды қалаға» айналмақ. Инновациялық жобаның авторлары жастар «ақылды қалада» демалып, көңіл көтеретін орындарды салып, түрлі қызмет көрсететін мекемелер топтастырылмақ. Журналистер қала əкіміне сауалдарды қарша боратты. Экология, көше тазалығы, тіпті қала əкімінің кезекті еңбек демалысы кезінде жүргізушісінің рұқсатсыз көлікті алып кетіп, жол апатына ұшырағаны жайлы да сауалдар қойылды. Т.Қасымжановтың ай туынша, жүргізуші кінəсі үшін жауап бермек, қазір арнайы орындар тергеу амалдарын жүргізуде. Ал проблемалар мен кемшіліктерді қала тұр ғын дарымен бірлесіп шешу қажет екенін да назарға салды. Ашық əңгіме журналистердің көңілінен шықты. Апта сайын мұндай кездесулер жалғаса бермек. ӨСКЕМЕН.

Жаѕа кґліктерге ие болды Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Петропавл қалалық мүгедектер қоғамына 500-дей адам мүше болса, солардың 82-і балалар. Қарттарды қолдау айлығы барысында оларға жалпы құны 13,5 миллион теңге тұратын екі жаңа көлікті облыс əкімі Самат Ескендіров тапсырды. Ол өз сөзінде əлеуметтік такси жүйесін қаржыландыруға жергілікті қазынадан жыл сайын 10 миллион теңге мөлшерінде қаржы бөлінетінін,

мұның алдында қос «ГАЗел» «темір тұлпарлары» берілгенін, бүгінгідей қайырымдылық акциясына республикалық «Сəби» қоры «Инватакси» бағдарламасы шеңберінде қолдау көрсетіп отырғанын жеткізді. Қоғам төрайымы Валентина Заборовскаяның айтуынша, бұдан былай арбаға таңылған ғаріп адамдарға арнайы қондырғылармен жабдықталған 5 автокөлік жүйелі қызмет етіп, қалаған жерлеріне жеткізе алады. Солтүстік Қазақстан облысы.

САУДА-САТТЫҚ ӨТКІЗУ ТУРАЛЫ ХАБАРЛАМА Байқоңыр мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылдың 6 қарашасында сағат 10.00-ден бастап www.gosreestr.kz мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншік нысандарын сату бойынша электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншік нысандарын сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Электрондық аукционға сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша мына республикалық меншік нысандары қойылады: 1. Кран асты жолы: саны 26 дана Р65 рельстері, ұзындығы 6,5м.; саны 26 дана плиталар (6,25м х 0,79м х 0,30м), орналасқан мекенжайы: «Байқоңыр», кешені, 92алаң. Баланс ұстаушы жоқ. Қанағаттанарлықсыз, ішінара бөлшектелген. Бастапқы бағасы – 256 872 (екі жүз елу алты мың сегіз жүз жетпіс екі) теңге. Алғашқы бағасы – 1 668 000 (бір миллион алты жүз алпыс сегіз мың) теңге. Электрондық аукционға қатысуға арналған кепілді жарна мөлшері – 250 200 (екі жүз елу мың екі жүз) теңгені құрайды. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейiн қырық сегiз сағат бұрын аяқталады (2013 жылдың 4 қарашасында сағат 10.00-де). Сауда-саттықтың ағылшын əдiсiн қолдана отырып жекешелендiру нысаны екiншi жəне одан кейiнгi сауда-саттыққа қою кезiнде нысанның бастапқы бағасы сауда-саттықтың ағылшын əдiсiмен өткiзiлген алдыңғы аукционның бастапқы бағасын төмендету арқылы, бiрақ 50 пайыздан асырылмай белгiленедi. Кепiлдi жарна – сауда-саттыққа қатысу үшiн жекешелендiру нысанының алғашқы бағасының 15 % мөлшерiнде жеке немесе мемлекеттiк емес заңды тұлға енгiзетiн ақшалай сома. Кепілді жарна мына деректемелерге төленеді: «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Байқоңыр мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ, БИН 980140001569, ИИК KZ090705012170015006, БИК KKМFKZ2A, КБе11, КНП 171, мекеме коды 2170015, Банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ, Астана қаласы. Төлемнің белгіленуі – аукционға қатысу үшін кепілді жарна (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Кепiлдi жарнаны қатысушының атынан кез келген жеке немесе заңды тұлға енгізуі мүмкін. Қатысушыларға кепiлдi жарнаның кез келген санын енгiзуге жол берiледi, бұл ретте бiр кепiлдi жарна қатысушыға ол бойынша сауда-саттыққа қатысу үшiн осы кепiлдi жарнаны енгiзген жекешелендiру нысанын сатып алу құқығын бередi. Байқоңыр мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментің депозиттік шотына жарнаның уақытылы түсу мақсатында қабылдау аяқталғанға дейін үш күн кешіктірмей төлеуге кеңес береміз. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшiн: жеке сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – ЖСН), тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшiн: бизнес сəйкестендiру нөмiрiн (бұдан əрi – БСН), толық атауын, бiрiншi басшының тегiн, атын, əкесiнiң атын (бар болған жағдайда); 3) кепiлдi жарнаны қайтару үшiн екiншi деңгейдегi банктегi есеп-айырысу шотының деректемелерiн; 4) байланыс деректерiн (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзiмiн көрсете отырып, Тiзiлiмнiң вебпорталында алдын ала тiркелу қажет. Жоғарыда көрсетiлген деректер өзгерген кезде қатысушы бiр жұмыс күнi iшiнде Тiзiлiмнiң веб-порталына енгiзiлген деректердi өзгертедi. Электрондық аукционға ағылшын əдісі бойынша: 1) жеке тұлғалар үшiн: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондайақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшiн: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң не заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы

анықтаманың, сондай-ақ банктен банктiк шоттың баржоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепiлдi жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгiсi бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкiлiнiң өкiлеттiктерiн куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкiлi паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің веб-порталында тіркеу қажет. Шетелдiк заңды тұлғалар қазақ жəне/немесе орыс тiлдерiндегi нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшiрмелерiн ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдiсi бойынша электрондық аукцион: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрдебiреуi белгiленген қадамға жекешелендiру нысаннының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанының сатып алу ниетiн растамайтын болса, осы жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион өткiзiлмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiреуi белгiленген қадамға жекешелендiру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растайтын болса, бастапқы баға белгiленген қадамға артады; 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейiн жиырма минут iшiнде қатысушылардың бiрде-бiреуi жекешелендiру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн растамайтын болса, жекешелендiру нысанын сатып алу ниетiн соңғы растаған қатысушы жеңiмпаз болып танылады, ал осы жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион өткiзiлген болып танылады. Жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдiсiмен электрондық аукцион қатысушылардың бiреуi ұсынған ең жоғары бағаға дейiн жүргiзiледi. Жекешелендiру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемiнде екi қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендiру нысаны бойынша сауда-саттықтың ағылшын əдiсiмен электрондық аукцион өткiзiлген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екi қадамға өсуiн кемiнде екi қатысушы жүзеге асырады. Əрбiр сатылған жекешелендiру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелерi электрондық аукцион нəтижелерi туралы электрондық хаттамамен ресiмделедi, оған сатушы жəне жеңiмпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейiн жиырма төрт сағат iшiнде Тiзiлiмнiң веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелерi туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерiн жəне жеңiмпаз сатушының жекешелендiру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою мiндеттерiн белгiлейтiн құжат болып табылады. Байқоңыр қаласы, Королев даңғылы, 33, 411-бөлмеде жеңiмпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткiзiлген күннен бастап күнтiзбелiк он күннен аспайтын мерзiмде қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционнның женімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www. gosreestr.kz сайтта жəне мына телефондар арқылы алуға болады: 8 (33622) 7-43-92, 4-25-25.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Жамбыл мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылғы 14 қарашада республикалық мемлекеттік балансында тұрған нысанды кейіннен сатып алу құқығынсыз бір жыл мерзімге мүліктік жалдауға (жалға) беру жөнінде тендер өткізеді Тендер мына мекенжайда болады: Тараз қ., Əл-Фараби к-сі, № 11, 5-шағын ауданы, Жамбыл мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің ғимаратында. Тендер өткізу уақыты: сағат 10.00. Тендерге ұсынылады: Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитеті «Жамбыл облысы бойынша салық департаменті» ММ-нің теңгеріміндегі алаңы 13,0 ш.м. тұрғын емес тұрақжай, орналасқан мекенжайы: Тараз қ., Қойгелді к-сі, 188. Техникалық жағдайы қанағаттанарлық. Кепілді жарна – 5 626 теңге. Жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 14 065 теңге. Тендер шарты 1. Мемлекеттік емес заңды тұлғалар берілетін алаңдарды халыққа банктік операцияларды жүзеге асыру үшін («Қазпочта» АҚ, банктердің есеп айырысукассалық орталықтары) пайдалана алады. 2. Нысанды тиісті тəртіпте ұстау, нысанды немесе онда орналасқан инженерлік коммуникацияларды зақымдауға əкеліп соғатын əрекеттер жасамау; 3. Нысанды дұрыс жағдайда ұстау, өз есебінен ағымдағы жөндеуді жүргізу жəне мүлікті ұстау бойынша шығындарды мойнына алу, сондай-ақ тараптардың келісімімен мерзімде күрделі жөндеуді жүргізу; 4. Нысанның жекелеген элементтері, инженерлік жабдық жалға алушының кінəсінен, сондай-ақ табиғи тозуына байланысты істен шыққан жағдайда, жөндеу жұмыстарын өз есебінен жүргізу; 5. Шарт бойынша өз құқығын кепілге бермеу, шаруашылық серіктестіктерінің, акционерлік қоғамдардың жарғылық капиталына салым немесе шаруашылық кооперативіне жарна ретінде салмау. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна жалға алушының барлық қызметтерін жəне ұйымдық-құқықтық нысанын ескеріп, коэффициенттерін есепке алусыз есептелген, мүліктік жалдауға (жалға) берілетін нысан үшін жалдау ақысының айлық мөлшерінде белгіленеді. Тендер өткізу ережесі Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күнінен бастап он күнтізбелік күнінен кешіктірілмей жасалады. Егер өтініштерді қабылдаудың мерзімі аяақталған сəтте бір өтініш қана тіркелсе, онда тендер болмады деп танылады (бұған екінші жəне одан кейінгі тендерлерді қоспағанда). Болмаған тендер туралы шешім тиісті хаттамамен ресімделеді. Тендерге қатысу үшін үміткер мыналарды тапсыруы қажет: 1) тендерге қатысуға өтініш, онда үміткердің тендерге қатысуға келісімі

жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі мен тиісті шартты жасауға қамтылады; 2) жапсырылған конвертке салынған тендер шарты бойынша ұсыныс; 3) заңды тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне БСН куəлігінің көшірмелерін, не көрсетілген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен үзінді-көшірмені; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестікке қатысушылар тізілімінен үзінді көшірмені (серіктестікке қатысушылардың тізілімі жүргізілген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепілді жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесін; 7) өтініш беру сəтіне салықтық берешегі жоқ екені туралы салық органының анықтамасын беруі қажет. Өтініш тендерлік құжаттамада айқындалған талаптарға жəне шартқа сəйкес жасалады жəне қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертке жоғарыда аталған құжаттар қамтылуы тиіс. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтініш беру сəтінде жабық болуы жəне оны үміткер мөрлеуі тиіс. Өтініштер қабылдау Жамбыл мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мекенжайына тігілген түрінде, беттері нөмірленген жəне соңғы бетіне қол қойылып жəне мөр басылуы тиіс (жеке тұлға үшін, егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Жамбыл мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ депозиттік шотына аударылады: ИИК KZ740705012170170006, БИК-KKMFKZ2A, Астана қ. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетінде, ММ коды 2170170, Бенефициар – Жамбыл мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, БСН 120340007071, Кбе 11, КНП 171 (кепілді жарналарды енгізу үшін). Бір кепілді жарна тендердегі бір нысанға қатысуға мүмкіндік береді. Өтініш мына мекенжайда қабылданады: Тараз қ., Əл-Фараби к-сі, 11, (5-шағын ауданы) 7-бөлме. Тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Анықтама алу телефоны: 8 (7262) 34-34-90.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

ХАБАРЛАНДЫРУ Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі, 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйінің А блогы (телефоны (8 7172) 74-08-44, 74-0833) «Қоршаған ортаны қорғаудың ақпараттық-талдау орталығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорны бас директоры лауазымының бос орнына тұруға конкурс жариялайды.

Кəсіпорынның орналасқан жері: Астана қаласы, Орынбор көшесі, 11/1, телефоны: 8 (7172) 79-96-40. Кəсіпорынның негізгі жұмысы: ақпараттық-кеңсешілік жұмысты жүзеге асыру жəне табиғат қорларын жəне қоршаған ортаны қорғауды ақпараттық қамтамасыз ету. Функционалдық міндеттері: Кəсіпорын қызметінде өндірістік-шаруашылық жəне қаржылық-экономикалық жалпы басшылықты, кəсіпорын алдына қойылған келешектегі жəне ағымдағы міндеттерді орындау бойынша жұмыстарды тиімді ұйымдастыру; кəсіпорынның құзырына жататын мəселелер бойынша басшылықтың өкімдері мен бұйрықтарын орындауды қамтамасыз ету; кəсіпорын қаржысын мақсатты жəне тиімді пайдалану; кəсіпорынға бекітілген мүліктердің сақталуын қамтамасыз ету; кəсіпорынның келісімшарт міндеттерін, мемлекеттік тапсырыстарын орындау. Конкурсқа қатысушыға қойылатын талаптар: білімі жоғары техникалық немесе экономикалық немесе экологиялық мамандығы бойынша экономика саласы кəсіпорнының бейініне сəйкес басшы лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілінің болуы. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттардың тізбесі: - конкурсқа қатысу үшін өтініш; - мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме; - еркін нысанда баяндалған өмірбаян; - белгіленген тəртіпте куəландырылған білімі туралы құжаттардың көшірмелері; - белгіленген тəртіпте куəландырылған еңбек кітапшасының (ол бар болған кезде) немесе жеке еңбек шартының немесе соңғы жұмыс орнынан қабылдау не жұмыстан босату туралы бұйрықтар үзіндісінің көшірмелері; - денсаулығы туралы анықтама. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар туралы құжаттардың көшірмелері жəне т.с.) беруіне болады. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалар үшін құжаттарды қабылдау бұқаралық ақпарат құралдарында конкурсты өткізу туралы хабарландыру шыққан күннен бастап күнтізбелік он бес күн өткен соң аяқталады. Конкурс 2013 жылы 7 қарашада 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйінің А блогы, 14-кіреберіс мекенжайында өтеді.

«НГСК КазСтройСервис» АҚ осы арқылы «Каспийский Трубопроводный Консорциум-К» АҚпен жəне «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-пен ірі мəмілелерге қосымша келісімдер жасау туралы шешімдерді қоғамның Директорлар кеңесі қабылдағаны жөнінде барлық мүдделі тұлғалардың назарына жеткізеді. «АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212-офис, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 Алматы қ. «Еуразиялық банкі» АҚ №6 филиалында), «МЕТАЛОР Технолоджис С.А.» компаниясымен ірі мəміле жасау туралы шешімді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларына иелік етуші Aquila Gold B.V. акционері қабылдағаны жөнінде хабарлайды. АО «АК Алтыналмас» (Жамбылская область, г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в Филиале №6 АО «Евразийский банк» г.Алматы), сообщает о принятии Aquila Gold B.V., акционером, владеющим всеми голосующими акциями общества, решения о заключении крупной сделки с компанией «МЕТАЛОР Технолоджис С.А.». Пазылов Шағдарбек Анафияұлының Алматы халықаралық журналистика институтын аяқтаған туралы берілген диплом жоғалуына байланысты жарамсыз деп табылсын.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Кеңсесі Кеңсенің қызметкері Людмила Тимофеевна Оспанғалиеваға орны толмас ауыр қайғыға душар болуына – анасы МЕРУЕРТТІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Жану проблемалары институты» РМК басшылығы мен ұжымы «Жоғары температурада өздігінен тұтану жəне жаңа материалдарды синтездеу» зертханасының жетекші ғылыми қызметкері жəне Əл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың химиялық физика жəне материалды тану кафедрасының докторы, профессор Роза Габдулловна Абдулкаримоваға, туған-туыстарына аналары Сəбікен Əубəкірқызы АБДУЛКАРИМОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz www.egemen.kz

22 қазан 2013 жыл

«Кґргенде есіѕ кетеді»

Леноччи, Давиде Гараттини, испа ниялық сыншы Хуан Анхель Вела Дель Кампо мен Фернандо санс Ривьере сияқты белгілі сыншылар мен басылым басшылары шақырылған болатын. Олар да жаңа жобаға көздерін тігіп, елордалық «Аттиланы» өзге нұсқалармен салыстыра ой қозғамақ. Француз та рихшысы А.Тьерри: «Аттила есімі адамзат тарихындағы ұлы адамдар – Александр Македонский мен Юлий Цезарьдің қатарынан орын алады» деп тарихи тұлғаға лайықты сөз айтыпты. Ал біз мұндай кесек тұлғаның бейнесі қазақ сахнасында ұзақ өмір сүре береріне сенеміз. Біздің қазақта «аузы дуалы» деген сөз бар. Ондай адамдардың сөзіне халқымыз бөлекше құрметпен қарайды. Бүгінгі əлемдік му зыка өнеріндегі аузы дуалы, айтқанына барша жұрт тақ тұратын сондай тұлғалардың бірі – кеше əлемдік таныстырылым ретінде қойылған спектакльге дирижерлік еткен Валерий Гергиев. Əлемге əйгілі музыкант спектакль соңында қатысушыларды сахнаға қайтақайта шақырып, ұзақ уақыт тік тұрып қол соққан астаналықтарға, елорда қонақтарына қарата, сөзін Елбасымызға арнап былай деді: – Ең алдымен, ардақты Нұрсұл тан Əбішұлы, Сізге рахмет айтқым келеді. Сіз ерекше үлкен жұмыс тындырғансыз. Мен осы тамаша ұжымға ризашылығымды білдіремін. Жас оркестр жанымен, жүрегімен ойнайды. Темпераментпен əрі ұқыпты орындайды. Хор да тамаша, еркін қозғала жүріп қиналмай шырқайды. Опера труппасына, балет труппасына, тех никалық қызметкерлер

(Соңы. Басы 1-бетте). Қойылым режиссері Пьер Луиджи Пицци елордаға осымен екінші мəрте атбасын тіреп отыр. «Мен Қазақстанға бұдан бірнеше ай бұрын «Астана Опера» театрының əртістер жөніндегі директоры Уильям Грациозидің шақыруымен келген болатынмын. Сол жолы өзінің ынта-жігерімен жаңа өнер шаңырағын бірден ұнатуға мəжбүр еткен театр директоры Төлеген Мұхамеджановпен кездестім. Бірнеше күн бұрын Камералық залда өте жоғары деңгейде өткен концертті тамашаладым. Бəрінен де мені «Астана Опера» оркестрінің бірінші скрипкашысы Бағдат Əбілхановтың орындауындағы Жюль Массненің «Таис» операсының «Толғануы» қатты тебірентті. Кезінде Венециядағы «Ла Фениче» театрында осы операны қойған сəттегі жұрттың ерекше қошеметі есіме қайта оралды», – деді премьера қар саңында берген сұхбатында Пицци. Өзінің ауқымдылығы жағынан əлемдегі ең үлкен театрлардың бірі болып саналатын «Астана Опе раның» сахнасындағы «Аттила» көркемдік деңгейі жағынан əлем театрларындағы үлгі лермен терезесі тең түсетін қойылым деген пайымды шетелдік сарапшылардың бірі айтып қалды. Еске сала кетейік, əлемдік тұсаукесерге Италиядан Паоло Петрони, музыкалық сыншылардан Сабино

● Дода

Жаћандыќ жарыс бел ортадан ауды Соңғы үш күнде Алматыда өтіп жатқан бокстан əлем чемпионаты экватордан асты. Сонымен, 13 күннен тұратын жаһандық жарыс марафонының 8 күні артта қалды. Мұнда сенбі-жексенбі күндері 1/16 финалдық шайқастар болып өтіп, дүйсенбі күні 1/8 финалдық ұрыстар басталып кетті. Бұл – енді бір қырдың астынан өткен соң медальдардың ауылы да көз ұшынан көрінеді деген сөз. Енді осы үш күннің көрсеткіштеріне шолу жасап өтейік. 19 қазан, сенбі Бұл күні басталған екінші айналымның, яғни 1/16 финалдың іріктеу жекпежектеріне 49, 64, 75 жəне 91 килоға дейінгі боксшылар қатысты. Ал жарыс күнінің түндігін 49 кило салмақтағы біздің Біржан Жақыпов пен ресейлік Бэлик Галанов ашты. Аталған екі боксшы бір-біріне шын мəнінде лайықты қарсыластар еді. Өзінен 5 жас кішілігі бар қайсар жігітпен Біржан ұрыс тактикасын өте сауатты құрды. Əдетте ол бірінші нөмірмен ойнамайтын. Оған көбіне шабуылға шыққан бəсекелесінің ашылып қалған сəттерінде соққы беріп отыру үйреншікті қимыл еді. Мұны күтпеген Бэлик жүрісінен жаңылды. Бірінші раундта осылай басым түскен қазақстандық сол артықшылығын ұрыс соңына дейін сақтай білді. Келесі, 56 килоға дейінгі салмақтағы Қайрат Ерəлиевтің румын Николае Андреанамен жекпе-жегі бұған қарағанда ауырлау өтті. Дегенмен, біздің бағланның жақын айқасқа бара бермей, қарсыласымен ара қашықтықты сақтай отырып, ұрыс салуы оның түптің түбінде жеңіске жетуіне басты тиек болды. Ол румынды алыстан жасқай ұра жүріп, ұпай қорын молайта берді. Мұнысын төрешілер де дұрыс безбенге салып отырыпты. Қайрат 3:0 деген есеппен жеңісті суырып əкетті. Біздің бұл күні рингке көтерілген құрамадағы ең жасы кіші саңлағымыз 75 килоға дейінгі салмақтағы Жəнібек Əлімханұлы кешкі сессияда əзербайжандық Солтан Мигитиновпен ұшырасты. Айта кету керек, бұл осы күнгі ең қызуқанды айқастардың бірі болды. Қарсыласының алғашқы нөпір шабуылына төтеп берген Жəнібек өзіне қолайлы дистанция тауып алды. Сол қашықтықтан Солтанға жұдырық сілтеді де отырды. Құлаштап ұратын шамада тұрған ол бақталасын соққының астында қалдырды. Бірақ, жекпе-жектің соңында қарқынын төмендетіп алды. Соған қарамастан, оның басымдылығы айқын көрінді – 3:0. Қалған салмақтарда да осындай тартысты шайқастар аз болған

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

жоқ. Айталық, Куба өкілі Йосвани Вейтианың филиппиндік Марк Барригамен текетіресін сондайлардың қатарына жатқызған лəзім. Солтүстік Корея тарланы Чунг Ри АҚШ атлеті Лерой Дэвидті ұтып, мұхиттың арғы жағынан келгендердің азайып қалған қатарын бұрынғыдан да селдірете түсті. Пуэрторикалық Энтони Чакон Ривера

мен венесуэлалық Рональд Леон ашық айқастың үлгісін көрсетті. Төрешілер 2:1 деген есеппен бұлардың алдыңғысын ұтты деп есептеді. 75 килоға дейінгілер арасында ресейлік Артем Чеботарев пен австралиялық Росс Вевердің жекпе-жегі де ерекше тоқталуға тұрады. Мұнда орыс боксшысының артықшылығы сəт сайын байқала берді. Шамасы, құрлықмемлекеттің бапкерлері өз шəкірттерінің жайын ойласа керек, екінші раундта ортаға орамал тастады. 91 килоға дейінгі салмақта қазақстандықтарға жақсы таныс Филипп Хрговичтің шайқасына жұрттың бəрінің назары ауды. Хорват жігіті мұны анық байқады. Байқады да барын салды. Ол қытай атлеті Гуанминг Гуды еркін жеңді.

20 қазан, жексенбі Бұл күнгі ең жарқын шайқастардың бірін Данияр Елеусінов көрсетті. Ол Багам аралдарынан келген Карл Хиелд есімді қарсыласын еркін жеңді. Сонымен бірге, қазақстандық атлеттің күшін көп сарп етпей, кейінге сақтап жүргені де анық байқалды. Бұдан кейін осы 69 килоға дейінгі салмақта ресейлік Александр Беспутин мен моңғол Тувшинбат Биамба арасындағы айқас ымырасыз күреске толылығымен ерекше есте қалды. Екі боксшы да аянған жоқ. Олар ұрыс біткенге дейін қайтпай шайқасты. Нəтижесінде төрешілер пікірлері екіге жарылды. Осы баға бойынша 2:1 деген есеппен жеңіске жеткен ресейлік келесі айналымға өтті. Осындай

ауыр айқас венесуэлалық Габриель Маестре мен венгр Имре Башкаидің арасында да орын алды. Жеңіс жалауы бұлардың алғашқысына бұйырды. Ал кубалық Ариснойдис Диспайн өзінің турнирдегі екінші кездесуін де айтарлықтай жарқылмен өткізе алмады. Соған қарамастан, қазылар қауымы оны алжирлік Ильяс Аббадимен текетіресте басым болды деп есептеді. 81 килоға дейінгі салмақта хорват Хрвоже Сеп пен сириялық Али Госсаун арасындағы таласта да осындай келіспеушілік туындады. Төрешілер ұрыс тағдырын сириялықтың пайдасына шешіп бергенімен, қарсыласы бұған келіспейтін сыңай танытты. Ресейлік Беспутиннің жеңісті жолын

оның командаласы Никита Иванов та жалғастырды. Ол түрік Авни Йылдырымды талассыз ұтты. Оның есесіне, бұл күні бірінші орыс боксшысы жарыс жолынан шығып қалды. Ол – Дмитрий Полянский украиналық аттасы Дмитро Чернякқа жол беріп қойды. Бұл күні біздің жігіттерден рингке шыққан үш жігіт те жеңіс тойын тойлады. Осы қатардан жоғарыдағы Даниярдан басқа, 60 килодағы Берік Əбдірахманов пен 81 килодағы Əділбек Ниязымбетов те табылды. Рас, Беріктің Даниелито де ла Росамен айқасы өте күрделі жағдайда өрбіді. Сол себепті төрешілер біржақты бола алмады. Ал Əділбектің фин Вилле Хуккененді ұтқанына ешбір күмəн болған жоқ. Біздің бағлан бұл жолы күшін жартылай ғана пайдаланғандай əсер қалдырды. 21 қазан, дүйсенбі Кеше үшінші айналымға 58 елдің өкілі жеткені белгілі болды. Осы 1/8 финалдық айқастардың шымылдығын ашқан Біржан Жақыпов өзбек Хасанбой Дусматовпен ұстасты. Шайқас басынан аяғына дейін екі жақтың толассыз шабуылымен өрнектелді. Бұған биылғы ақпан айында Астанада өткен «Төрттік турнирінде» əндіжандық боксшының шымкенттік шарболатты соңғы раундта айқын басымдықпен жеңіп кеткені де себеп болған сияқты. Бұған қоса, Хасанбойдың үстіміздегі жылғы жазда Қазанда өткен Универсиадада чемпион атанып қайтқаны тағы бар. Содан болар, екі боксшы да бір-бірлеріне есе жібергілері келмеді. Дегенмен, текетірес барысында Біржанның бірер адым болса да ілгері тұрғаны байқалып қалды. Сөйтіп, ол қазақстандықтар үшін жеңісті жолдың басын бастап берді. Енді біздің боксшы 1/4 финалда Пуэрто-Рико атлеті Энтони Чакон Риверамен беттеседі. Бізге келесі жеңісті 56 килоға дейінгі салмақтағы Қайрат Ерəлиев əперді. Ол мұның алдында өзбектің талантты боксшысы Шахриер Исақовты үлкен тартыс үстінде жолдан тайдырған қырғыз Омурбек Малабековпен қолғап түйістірді. Ұрыстың басында қарсыластар бір-бірін аңдып бақты. Олар орта жəне алыс қашықтықты ұстанды. Мұндай тактика қырғыз боксшысына көбірек қолайлы тиді. Мұның үстіне, Қайрат күтпеген жерден қабағын жарып алып, жанкүйерлеріне біраз уайым жегізді. Алайда, екінші раундтан бастап біздің оғланның қимылы дұрысталды. Енді ол осының алдындағы айқасындағы тактикасына көшіп, бəсекелесін алыстан

ұрған соққыларымен төпелеуге көшті. Нəтижесінде ауып бара жатқан теңін жөндемге келтіріп, жеңісті тартып əкетті. Алайда, Қайраттың келесі қарсыласы өте қауіпті. Ол енді кубалық 2012 жылғы Лондон Олимпиадасының чемпионы Робейси Рамиреспен шайқасады. Алдыңғы ағаларының жеңісті жолын 75 кило салмақтағы Жəнібек Əлімханұлы керемет жалғастыра білді. Мексикалық Хуан Меркадомен жұдырық сілтескен ол үш раунд бойы қарсыласынан басым түсіп отырды. Ұрыс кезінде Жəнібек қорғаныстың да, шабуылдың да тамаша техникасын көрсетті. Ал үшінші раундта оның ғаламат соққысынан қарсыласы ұшып түсті. Рефери сол мезетте мексикалықты дəрігерге апарды. Денсаулық сақшысы болса, боксшының бұдан əрі шайқасуына рұқсат бермеді. Бұл жеңіс оның келесі айналымда румын боксшысы Богдан Журатонимен ұшырасатынын анықтап берді. Бұдан кейін 64 жəне 91 килоға дейінгі салмақтардағы боксшылардың кешкі сессиядағы өнерлерін тамашаладық. Бұлардың алдыңғы легінде шаршы алаңға шыққан Мерей Ақшалов доминикандық Карлос Адамсты 3:0 есебімен тізе бүктірді. Оның келесі кезеңдегі қарсыласы қырғыз Эрмек Сакенов болады. Оқырманның есінде болар, біз осыдан бұрын жазған есептеріміздің бірінде Мерейге тап осы жігіттің ықтимал қарсылас екенін айтып қалып едік, сол айтқанымыз айдай келді. Өкінішке қарай, 91 кило салмақтағы Антон Пинчук өзбек Рустам Тулягановпен кездесуінде инициативаны да, жеңісті де қарсыласына беріп қойды. Қазір сапынан шығын шықпаған бірде-бір құрама жоқ. Соның ішінде бір-бірден боксшысынан айырылған Қазақстан мен Куба алда тұр. Ал Ресей мен Өзбекстанның қатарынан үш былғары қолғап шебері жарыс жолынан шығып қалды. Командалар осындай жағдайда, ертең рингке 52, 60, 69, 81 жəне 91-ден ауыр салмақтарда 1/8 финалдық айқастарды аяқтайды. Сосын 23 қазан күні ширек финалдық жекпе-жектерге кезек келіп, медальдар ауылына аяқ басатындар анықталады. Содан соңғы күні боксшылар тыныс алып, 25 қазанда жартылай финалдық ұрыстарды өткізеді. Чемпионат 26 қазанда мəреге жетеді. «Егемен Қазақстанның» əлем чемпионатындағы көшпелі редакциясы. ––––––––––––––––––––

Суретті түсірген Берсінбек СƏРСЕНОВ.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

құрамына, театр əкімшілігіне тамаша табыс тілеймін. Енді бірнеше жыл өткенде аты сондай сəтті қойылған осы театрдың репертуары керемет қойылымдар мен толығып, барынша танымал бола түсетініне сенемін. Біз кеше театрды əбден араладық. Тамаша сахнасы техникалық тұрғыдан өте-мөте еркіндік береді, репетиция залдары қандай – əрі көп, əрі кең. Көргенде есің кетеді (театрдан асығып жетіп, мақаланы жеделдете жазып жатқанда маэстроның «Дух захватывает» деген сөзін аударған түріміз осы болды – Қ.Т.). Мен мұны күні кеше ғана жаңа театрды ашып келген адам ретінде айтып тұрмын. Санкт-Петербургте де жаңа театр салынды. Аттила партиясын орындаған Елдар Əбдіразақов өзімнің шəкіртім. Бүгін ол сіздерге əлемдік тарихтың ғана емес, өздеріңіздің төл тарихыңыздың да жарқын бетін ашып берді. Мен бұл елде мəдениетке қандайлық көңіл бөлінетінін білемін. Өткен жолы Астанада, Алматыда болдық. Консерватория студенттерінің өнеріне қайран қалдық. Сіздердің бүгінгі өмірлеріңіз тамаша. Сіздердің ертеңгі өмірлеріңіз керемет болады. Мынау сұлулық, мынау сəн-салтанат елдің рухының асқақтауына қызмет етсін. Мемлекеттің мəдени өрлеуі, рухани өрлеуі елдің экономикалық дамуымен бəсекеге түссін. Қазірдің өзінде солай болып та жатыр. Ұлы музыканттың бұл сөздеріне қосымша түсініктеме қажетсіз деп ойлаймыз. –––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Олимпиада алауы «Байќоѕырєа» аялдады

Кеше Сочи-2014 қысқы Олимпиялық ойындарының алауы жолынан ауытқып, Қазақстанның Байқоңыр қаласына бір күнге аялдады. Бұған бұл қаланы Ресейдің жалға алып отырғаны ғана емес, осында ғарыш айлағының болуы да себеп болды. Сырдария жағасындағы жердің кіндігі іспеттес елді мекенге отты шығыршық халықаралық ғарыш стансасына сапар шегетін жаңа экипаж мүшелерімен бірге Ан-12 жүк ұшағымен жеткізілді. Содан кейін ол 254 ұшыру алаңындағы «тазалық бөлмесіне» апарылып қойылды. Осы жерде негізгі алаудан тұтатылған тағы бір тұғыр сосын «Союз ТМА -11М» ұшқыш корабліне салынады. Онымен халықаралық ғарыш стансасына іске қосылған күні жаңа экспедиция аттанады. «Союз» пилотты ұшағының халықаралық ғарыш стансасында жаңа экипажбен кездесуі 7 қарашаға белгіленген. Экипаждың құрамында Ресей ғарышкері Михаил Тюрин, НАСА астронавты Ричард Мастраккио жəне жапон ғарыш агенттігінің астронавты Коити Ваката бар. Ал Олимпиада алауын ашық ғарышқа халықаралық ғарыш стансасы бортынан қазір стансада жүрген ғарышкерлер Олег Котов пен Сергей Рязанский 9 қараша күні алып шығатын болады. Дамир ҚОЖАМҚҰЛ.

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернетбасылымынан (egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: Канаданың тұрғыны аюдың шабуылына тойтарыс берді. Жол апатына түскен кенгуру дəріханаға өзі келген. «Сары Алмастың» ағасына іздеу жарияланды. Алматылық ардагерлер АҚШ консулдығы алдындағы шлагбаумды алдыртып тастады. Ақтөбеде 10 млрд. теңгенің мұнайын ұрлаған қылмыстың беті ашылды. Алматыда əлі 400-ге жуық үйге жылу берілген жоқ. Ақтауда қымбат бағалы 600-ден астам көлік ардагерлер аттарына тіркеліпті.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №167 ek

Profile for Egemen

22102013  

2210201322102013

22102013  

2210201322102013

Profile for daulet
Advertisement