Page 1

Бїгінгі нґмірде: Елдіктіѕ ісі – ерлердіѕ їлесі

№37 (28261) 22 АҚПАН СЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Ел экономикасы еѕселі биігінен тїспейді Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен кəсіпкерлікті ынталандыру жəне қаржы секторын сауықтыру мəселелері жөніндегі кеңес өтті, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Мемлекет басшысы кеңес барысында еліміздің экономикасын дамыту үшін 1 триллион теңге бөлу туралы шешім қабылданғанын атап өтті. – Сыртқы қаржыландыру көздерінің біз үшін қолжетімділігі аз жəне бөлінетін несиелер өте қымбат. Банк жүйесіндегі ішкі резервтер шектеулі, өйткені, отандық банктер дағдарыстан енді-енді шыға бастады. Осыған байланысты, өздеріңіз білетіндей, экономиканы, əсіресе, шағын жəне орта бизнесті қолдау, сондай-ақ, елімізде индустрияландыруды жалғастыру мен инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру үшін Ұлттық қордан 1 триллион теңге мөлшерінде қомақты қаражат бөлу туралы шешім қабылданды. Ол азаматтарымыз үшін жаңа жұмыс орындарын ашуды, еңбекақыларын төлеуді қамтамасыз етеді жəне жалпы тұрмыс деңгейін жақсартуға мүмкіндік тудырады, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қазақстан Президенті Ұлттық қордың бұған дейін 2008-2009 жылдары бүкілəлемдік қаржыэкономикалық дағдарыс кезеңінде маңызды рөл атқарғанын, сол кезде бұл қордан айтарлықтай қаражат бөлінгенін айтты. – Сөйтіп, Қазақстан экономикасы қыспақтан құтылды, сол кезде бүкіл əлемде орын алғандай зейнетақының, еңбекақының төмендеуіне жол берілген жоқ. Өздеріңізге белгілі, Еуропаның көптеген елдері əлі күнге дейін еңбекақы, зейнетақы жəне барлық басқа да төлемдерді азайтып, оның зардабын тартуда. Бүгінгі шешім

5-бет Шынайы еѕбек ќана масылдыќтан ќўтќарады 7-бет Кґмбе кґрініп тўр 10-бет

Мемлекет дамуындаєы сындарлы ќадам Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына Шығыс Қазақстан облысының ауыл шаруашылығы құрылымдары мен шағын жəне орта бизнес кəсіпорындары басшыларынан хат келді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. өкілдері былтыр Шығыс Қазақстан облысы экономикасының түрлі салаларына көрсетілген мемлекеттік қолдау 50 миллиард теңгеден асқанын атап өткен. «Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігін түсіне жəне Сіздің шақыруыңызға үн қоса отырып, біз өз кəсіпорындарымыздағы еңбеккерлердің еңбекақысы 10%-ға арттырылуын қамтамасыз етеміз», – делінген хатта. Соңында хат иелері еліміздің агроқұрылымдарының барлық басшылары мен кəсіпкерлерін Қазақстанның одан əрі дамуын қамтамасыз етуге жəне өз кəсіпорындары еңбеккерлерінің еңбекақысын арттыру туралы Мемлекет басшысының бастамасын қолдауға шақырған.

Їшжаќты комиссия отырысы

Кеше Премьер-Министрдің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың төрағалығымен əлеуметтік əріптестік пен əлеуметтік жəне еңбек қатынастары бойынша Республикалық үшжақты комиссияның кезекті отырысы болды, деп хабарлады Премьер-Министрдің баспасөз қызметі.

Ұлттық қор құру жөніндегі біздің қадамымыз дұрыс болғандығын тағы да дəлелдеп отыр. Əлемдік дағдарыс əлі де жалғасып жатқанын ескерсек, мемлекеттің аяқ астынан туындайтын қиын жағдайларға арналған резервтері болуға тиіс, – деді Мемлекет басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев Ұлттық қор есебінен қаржыландырылатын негізді, нақты жобалар бар екеніне назар аударды.

– Бөлінген қаражат негізінен өңдеу өнеркəсібін дамытуға бағытталатын болады. Экспортқа сапалы өнімдер шығару жөніндегі жобаларды іске асыру да маңызды. Осыған орай қарыз қаражатын бөлу мəселесімен айналысатын тиісті комиссия құрылатын болады, – деді Қазақстан Президенті. Мемлекет басшысы ел азаматтарын əртүрлі арандатуларға еріп кетпей, сабыр сақтауға шақырды.

Тїсіністік тамыры тереѕде

Мəжіліс Тґраєасы ресми сапармен Əзербайжанда болды Қазақстан мен Əзербайжан – стратегиялық əріптестер. Қос елді көп ғасырдан бері жалғасып келе жатқан достық, тату көршілестік пен ынтымақтастық байланыстырады. Осы жақсы дəстүрлерге негізделген біздің елдеріміз басшыларының санқырлы келісімдері екі елді өзара ықпалдастықтың жаңа белесіне көтерді. Ал маңызды мемлекетаралық байланысты дамытуға Қазақстан мен Əзербайжанның заң шығарушылық органдары да зор үлес қосуда. Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Əзербайжан Президенті Ильхам Əлиев арасындағы ұзақмерзімді құжаттарда белгіленген мақсаттарды жүзеге асыруды құқықтық жағынан қамтамасыз етуге баса назар аударды. Нұрлан Нығматулин:

● Бəрекелді!

Жас университеттіѕ жарќын жетістіктері Еліміздің маңдайалды оқу ордасы – Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде жар салып айтуға тұрарлық жақсы жаңалық көп. Қай бағытта да үнемі ілгерілеу үстінде келе жатқан Еуразия ұлттық университеті білім беруді бағалау бағытындағы Quacquarelli Symonds (QS) халықаралық компаниясының соңғы QS Top 50 Under 50 рейтингісі бойынша да үздік елулікке енген болатын. Рейтингіге əлемнің құрылғанына жарты ғасырдан аспаған мыңдаған ЖОО қатыстырылып, оның ішінен озық үлгідегі 50 оқу орны іріктелініп алынған. ЕҰУ елулік арасынан 32ші орынға табан тіреді. Олардың арасында Гонконг, Оңтүстік Корея, АҚШ, Испания, Австралия, Швеция, Ұлыбритания, Канада, Жапония, Бразилия, Германия, Аргентина, Италия, Франция жəне

2-бет

Президент поштасынан

Хатта авторлар Мемлекет басшысы жүргізіп отырған елді əлеуметтік-экономикалық жаңғырту жəне қаржы тұрақтылығын қамта ма сыз ету саясатына қолдау білдіреді. «Ұлттық валюта бағамына жасалған өзгеріс пен макроэкономикалық жəне əлеуметтік тұрақтылықты сақтауға бағытталған шараларды түсіністікпен қабылдаймыз. Теңге бағамына өзгеріс енгізілуі отандық өндірістің дамуы на, инвестиция ағынына, жұ мыспен қамтудың ұлғаюына септігін тигізіп, түпкі нəтижесінде азаматтарымыздың əл-ауқатын арттыруға мүмкіндік беретініне сенеміз», – делінген хатта. Өңірдің агроөнеркəсіп кешенінің, шағын жəне орта бизнесінің

● Туыстық туы

Əзербайжанда ресми сапармен болған Қазақстан Парламенті Мəжілісінің Төрағасы Нұрлан Нығматулин мен Əзербайжан Милли Меджилисінің Спикері Октай Асадов алдағы өзара ісқимылдың маңызды мəселелерін талқылады. Тараптар Қазақстан

Халќымыздыѕ сапалыќ кґрсеткішін тґмендетпейік

Сауд Арабиясы сынды елдердің алдыңғы қатарлы білім ордалары бар. Айта кету керек, ЕҰУ – үздіктер қатарына іліккен ТМД мемлекеттері арасындағы бірденбір жоғары оқу орны. Университет ұжымының мерейін асырған тағы бір қуанышты хабар – əлемдегі университеттердің веб-сайттарына жүргізілген Вебометрикс рейтингісіндегі көр сеткіш. Бұл саралауда ЕҰУ дүниежүзі бойынша 22 000 ЖОО мен білім беру ұйымдары ішінен 2213-ші, Азия елдерінің оқу ордалары арасында 729-шы орынға көтерілді. Университет былтырғы жылғы тізімде 4006 болып тұрғандығын ескерсек, биыл 1793

– Əзербайжан – Қазақстанның Кавказ өңіріндегі негізгі жəне сенімді əріптесі. Жəне біздің президенттеріміздің бастамасымен құрылған Түркітілдес мемлекеттер ынтымақтастығы кеңесі түркі халықтарын біріктіруде маңызды рөл атқарады, – деді. Спикерлердің пікірінше, біздің елдеріміздің инвестиция саласында, оның ішінде мұнай жəне газ тасымалдау, ауыл шаруашылығы, көлік жəне коммуникация, басқа да экономикалық салаларда ынтымақтастық мүмкіндігі өте зор.

(Соңы 2-бетте).

– Біздің экономикамыз ойдағыдай жəне ешқандай да күйреу болған жоқ. Елдегі бірде-бір банк бүгінде банкротқа ұшырамайды. Біз 2009 жылы БТА жəне өзге банктерге қатысты да мұндайға жол берген жоқпыз, себебі, оларда азаматтарымыздың салымдары болды. Біз қазір де бұған жол бермейміз. Біз халықтың басым көпшілігінің қаражаты сақталатынына кепілдік береміз. Ал банк тер

айналасында дүрбелең тудырғандар қазір табылды жəне жауапкершілікке тартылатын болады. Бəріміз елімізде тыныш тық пен тұрақтылықтың болғанын қалаймыз, бұл – барша қазақстандықтардың міндеті. Жоспарлағанымыздың барлығын біз əрдайым орындап келдік, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Абай ТІЛЕНШИЕВ, Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ журналистика жəне саясаттану факультетінің студенті.

жүзеге асыру міндетін қойды», деді Б.Сағынтаев кеңесті аша отырып. Өз кезегінде, Б.Сағынтаев бюд жеттен төленетін əлеу меттік жəрдемақылар мен төлемдердің өсірілуі ғана емес, квазимемлекеттік жəне жеке меншік секторлар жұмыскерлерінің еңбекақыларының арттырылуы да қарастырылатынын атап өтті. «Президент ірі тау-кен жəне металлургиялық кəсіпорындар, мұнай-газ жəне ұлттық компаниялар басшыларына өндіріспен айналысатын жұмыскерлердің жалақысын 10 пайызға көтеру жөнінде үндеу тастады. (Соңы 2-бетте).

● Интеграция игілігі

Алєашќы ґнімін Чикагоєа жіберіп еді

Атырауда бизнестің қай түрі болса да, оны мұнай-газ өнеркəсібімен байланыстыруға толық негіз бар. Өйткені, мұнайлы өңірде бұл сала қарқынды дамуға бет алды. Өңірде отандық кəсіпорындармен бірге шетелдіктермен бірлескен компаниялар да «қара алтын» қайнарын тасытуға бел шеше кіріскен. Сол себептен, осы саладағы кəсіпорындар өз игілігі үшін қажет өнімдерді қымбат болса да шетелден тасымалдаудан тартынбайды. Бұдан 10-20 жыл бұрын дəл осылай болып келген. Өйткені, сол кезеңде Атырауды айтпағанда, еліміздің өзге өңірлерінде де нақ мұнай-газ өнеркəсібінің сұранысын өтей алатындай бəсекеге қабілетті əрі сапалы өнімдер шығару қолға алынбаған еді. Осы сала сұранысын қамтамасыз ететін кей өнімдер əлі де шетелден алынады. Енді сол олқылықтың орны толатындай жаңа бір мүмкіндікке жол ашылып отыр. Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

орынды артқа тастап, дамудың нақ ты үлгісін танытып отыр. «Webometrics Ranking World Universities» (Вебометрикс) университеттік веб-сайттардың рейтингісі Интернет желісіндегі білім жəне ғылым қызметтерін оқытумен айналысатын Испа ния ның «Laboratorio de Internet» зерттеу тобы тарапынан жүргізіледі. Webometrics рейтингісі университеттегі ғаламтор желісіндегі ғылыми жарияланымдар, əр ЖОО ғалымдарының зерттеу еңбектерін, оларға жасалған сілтемелерді, тағы да басқа көрсеткіштерді ескеріп, ЖОО-ның ғылыми-зерттеу əлеуетін басты нысанада ұстайды. Аталған жарқын жетістіктер жас университеттің білім беру деңгейінің, ғылыми белсенділігінің арта түскендігінің, əлемдік стандарттарға сай қарқынды дамып келе жатқандығының айқын көрінісі.

Күн тəртібінің негізгі тақырыбы еңбек кикілжіңдерінің алдын алу мен сақтандыру мəселелерін талқылау болды. Бұл мəселе бойынша Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрі Тамара Дүйсенова, Кəсіподақтар федерациясының төрағасы Əбілғазы Құсайынов, орталық мемлекеттік органдар мен облыс əкімдіктері басшылары сөйледі. «Мемлекет басшысы таяуда өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында əлемдік экономикаға қарай бағыт алу ағымын жəне ішкі жағдайларды есепке алып, елімізде макроэкономикалық жəне əлеуметтік тұрақтылықты сақтау бойынша сақтандыру шараларын

Мұнай-газ өнеркəсібіне қажет өнімдердің санында шек жоқ. Бұл салаға сапалы құбырлар, бұрандалы сораптар, түрлі арнаулы көліктер де, тіпті арнайы киімдер де керек. Мұнай кеніштерінен мол өнім алу мақсатында геологиялық-техникалық шараларды іске асыру үшін технологиялық ерітінділерді де қажет етеді. Ал ұңғымалардан өндірілген мұнайды ортақ қазандарға тасымалдау қамымен төселген құбырларды орайтын, олардың арасына төселетін тығыздағыш прокладкаға мұнай кəсіпорындарының сұранысы бұрынғыдан да арта бастады. Мұндай өнімдердің əлі де Қытай, Ұлыбритания секілді өзге де шетелдерден сатып алынатынын жоққа шығаруға болмайды. Еліміздегі мұнай-газ өнеркəсібі үшін осындай ең қажет өнімдердің бірін Атыраудан шығаруға сенімді қадам жасаған «Новус Силинг Каспиан» бірлескен кəсіпорнын құруға Орынгүл Есжанова тəуекел етіп еді. Орынгүл Есжанованың айтуынша, бірлескен кəсіпорын құру идеясы 2009 жылы туындаған. Отандық кəсіпорын – «ЮлмарСервисті» басқаратын қазақтың іскер қызы оны шетелдік компаниялардың тапсырысын орындай алатын іргелі ұжымға айналдыруды көздеді. Ағылшынның əйгілі FDS Group

компаниялар тобының құрамына кіре тін «Новус Силинг Лимитед» кəсіпорнымен іскерлік байланыс орнатып, Атырауда бірлескен жобаны іске асыруға уағда жасалған екен. Сөйтіп, бір жылдан соң отандық жəне ағылшын дық кəсіп орындардың бірлесуімен

құрылған «Новус Силинг Каспиан» жалпы құны 160 миллион теңгелік цех құрылысын салу ды қолға алыпты. Мұнда өндірілетін негізгі өнім – сан алуан құбырлар арасына салынатын арнаулы техникалық орамдар, яғни тығыздағыш прокладка шығару. Кəсіпорын цехынан шығарылатын өнімнің таныс тырылымы 2011 жылы Астанада өткен үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы шеңберіндегі жаңа өнімдер көрмесінде Елбасының назарына ұсынылды. Осы көрмеде елімізде бұрын-соңды шығарылмаған жаңа өніммен Мұнай жəне газ министрлігінің, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясының өкілдері де кеңірек танысып, қызығушылық білдірген еді. (Соңы 3-бетте).


2

www.egemen.kz

Єылым жетістіктері – экономикада

Кеше Парламент Сенатының Əлеуметтік-мəдени даму жəне ғылым комитеті Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясымен бірлесіп, «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру аясында «Ғылыми зерттеулердің тиімділігін құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру шаралары жəне олардың нəтижелерін еліміздің əлеуметтік-экономикалық жаңғырту үдерістеріне енгізу» тақырыбында дөңгелек үстел өткізді. Жақсыбай САМРАТ,

«Егемен Қазақстан».

Шараға Парламент депутаттары, салалық министрліктер мен мекемелер, ғылыми орта жəне оқу орындарының өкілдері қатысты. Дөңгелек үстел отырысының алдында қатысушылар ғылымитехникалық көрмені тамашалады. Онда қатысушыларға еліміз ғылымының жетістіктері, ғалымдарымыздың жаңа технологиялық жобалары мен технологиялық шешімдері, сондай-ақ, өндірістік орталарға инновация енгізудің іс жүзіндегі нəтижелері көрсетілді. Дөңгелек үстелді Əлеуметтікмəдени даму жəне ғылым комитетінің төрағасы Ақан Бижанов ашып, жүргізіп отырды. Отырыста Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының президенті Нұртай Əбіқаев қатысушыларға арнап сөз сөйледі. Ол Мемлекет басшысының «Қа зақстан-2050» Стратегиясы аясында алға қойылған міндеттердің

Қазақстан ғылымын дамытудағы маңызын айта келіп, венчурлық қаржыландыру, зияткерлік меншікті қорғау, зерттеулер мен инновацияны қолдау тетіктерін жетілдірудің заңнамалық аспектілері жəне ғылыми жаңалықтарды коммерцияландыру Президент Н.Ə.Назарбаевтың Жолдауын іске асырудың Жалпыұлттық жоспарына енгізілгенін атап өтті. Өзінің сөзінде жиналыс төрағасы А.Бижанов еліміздің ғылыми əлеуетін нығайту, ғылымға негізделген экономикаға көшу орнықты экономикалық дамуға жəне Қазақстанның əлемдік нарықтағы бəсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге, сондай-ақ əлеуметтік-экономикалық жаңғыртудың ауқымды мəселелерін шешуге ықпал ететінін атап өтті. Осыған байланысты сенатор Мемлекет басшысының Жолдауында ғылымды дамытуға, оның ішінде саланы қаржыландыруды ІЖӨ-нің қазіргі 0,28 пайызынан 3 пайызға дейін көтеру арқылы ерекше

Бала ќўќы ќорєалады Кеше Асхат Дауылбаевтың төрағалығымен Бас прокуратураның алқа мəжілісі өтті. Онда жетім балаларды жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды асырап алу, соның ішінде шетелдік азаматтардың асырап алуының тəртібі туралы заңнамалардың сақталуына мемлекеттік уəкілеттік органдардың 2012-2013 жылғы қызметіне жүргізілген тексеру қорытындылары талқыланды. Бас прокурор «Қазақстан-2050» Стратегиясында Мемлекет басшысы əрбір баланың құқығын қорғауды, сондай-ақ жетімдерді асырап алуды қолдауды мемлекет пен қоғамның маңызды міндеттері ретінде белгілегеніне тоқталды. Соңғы 15 жыл көлемінде республикада 50 мыңнан астам бала асырап алынған, олардың 41 мыңнан астамын қазақстандық отбасылар, 9 мыңға жуығын шетелдік азаматтар

асырап алған. Соңғы жылдары асырап алу рəсіміне сауданың жəне қылмыстың араласу үдерісі, кəмелетке жасы толмағандарды сату фактілері байқалып отыр. Өткен жылы бала саудасы фактілері бойынша 25 қылмыс анықталған. Кейінгі екі жыл ішінде заңмен белгіленген тəртіпті айналып өтіп, бала асырап алуға есепте тұрмаған адамдар 457 баланы асырап алған. Əлеуетті асырап алушылар ресми рəсімдерден өтпестен, баланы тікелей асырап алуды жөн көріп, қасақана заң бұзуға барады. Сонымен қатар, 1858 жетімді орталықтандырылған есептен алып тастаған қамқоршылық жəне қорғаншылық органдардың лауазымды тұлғаларының кінəларынан балалар асырап алыну жəне отбасына ие болу мүмкіндігінен айырылған. Ал Қарағанды жəне Алматы облыстарында балаларды

22 ақпан 2014 жыл

көңіл бөлініп отырғанын жеткізді. Дөңгелек үстелде негізгі баяндаманы Білім жəне ғылым министрі Аслан Сəрінжіпов жасады. Ол Президент Жолдауындағы міндеттерден туындайтын министрліктің жұмыс жоспары туралы айтты. Министрлік жұмысы ғылым мен инновациялық дамуды үйлестіруге, мамандар əлеуетінің бəсекеге қабілеттілігін арттыруға, ғылым инфрақұрылымын жаңғыртуға жəне одан əрі дамытуға бағытталатыны аталды. А.Сəрінжіповтің айтуынша, бұл жоспар ғылымның экономика мен инновацияға іс жүзінде араласуын қамтамасыз ету мақсатында ғылымдағы реформаларды тереңдетуді көздейді. Ол үшін министрлік «Ғылым туралы» жəне ғылым саласындағы нормативтікқұқықтық қосымша актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізуді ұсынды. Олар ғылыми қызмет нəтижелері айналымын ынталандыруда құқықтық реттеудің кемшіліктерін кешенді түрде жоюға жəне экономиканың нақты секторына енгізуге бағытталған, деді министр. Ғылымды одан əрі дамытудың келешегі, онда өндіріс пен бизнестің ықпалдасуы, ғылыми қызметтің коммерциялануы, ғылыми зерт теулердің тиімділігін арттыру мəселелері басқа да қатысушылардың сөздерінде айтылды. Дөңгелек үстелдің қорытын дысы бойынша ұсыныстар əзірленіп, ол тиісті мемлекеттік органдардың алдағы жұмыстары үшін жіберілетін болды. наркологиялық есепте тұрған, психикалық аурулары бар жəне өтелмеген соттылығы бар адамдарға асырап алуға берген шектен шыққан жағдайлар анықталды. Бала асырап алған отбасылардағы, əсіресе, шетелдердегі балалардың өмір сүру жағдайын тиісті есепке алу жəне оларға бақылау жүргізу қамтамасыз етілмеген. Жергілікті атқарушы органдардың жəне шетелдердегі мекемелердің тиісті бақылауының болмауынан асырап алушылар 305 мың баланың өмір сүру жағдайы туралы есеп бермеген, шетелдік азаматтарға асырап алуға берілген 673 қазақстандық баланың тағдыры белгісіз күйінде қалып отыр. Осы мақсаттарда ең алдымен асырап алу рəсімін заңнамалық оңайлату, баланы ешбір артық формализм жəне сөзбұйдасыз отбасыға анықтауға мүмкіндік беретін нақты жəне түбегейлі өлшемдер тізілімін əзірлеу туралы бастама көтеру ұсынылды. «Егемен-ақпарат».

Кəсіпкерге салынатын айыппўл кґлемін екі есе азайту ќарастырылды

Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде Əділет министрлігінің өткен жылғы жұмыс нəтижелері мен үстіміздегі жылғы міндеттері талқыға салынған брифинг ұйымдастырылды. Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Еліміздегі заңдардың тиімді қолданылуы, Үкімет ұсынып отырған заң жобаларының сапалы əрі баршамызға түсінікті тілде жазылып дайындалуы аталған министрліктің басты бағыттарының бірі болып табылады. Бұл тұрғыдан алғанда, ел Президентінің Қазақстан халқына арнаған Жолдауындағы мақсатмүдделерді іске асыру, Үкіметтің заң шығару жоспарларының барысы, министрлік қызметінің негізгі қағидаттары бүгінгі күнде қандай дəрежеде деген сауалдарға аталған Орталыққа тұңғыш келіп отырған Əділет министрлігінің басшылығы жауап береді, деді Орталық коммуникациялар қызметінің ресми өкілі Алтай Əбибуллаев. Осыған орай сөз кезегі өзіне тиген Əділет министрінің орынбасары Зəуреш Баймолдина еліміздегі əділет органдарының 2013 жылғы жұмыс нəтижесі жəне Мемлекет басшысының «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауынан туындаған тапсырмаларына сəйкес 2014 жылғы министрліктің басым міндеттері туралы баяндама жасады. 2012 жылы əділет органдарының күш-жігері Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050 Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында айқындалған барлық тапсырмаларын орындауға бағытталған болатын, деп бастады сөзін министрдің орынбасары. Мемлекет басшысының Жолдауында аталған міндеттерді іске асыру үшін жалпыұлттық жоспарды орындау мақсатында ведомство Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс жобасын əзірледі. Кодекс жобасында əртүрлі бағыттар көзделген. Б іріншіден, əкімшілік жаза

ретінде ескертуді ғана қолдануды көздейтін ізгілендіруді, сондайақ, шағын кəсіпкерлік субъектілер жəне жеке тұлғалар үшін айыппұл көлемін орташа есеппен екі есе азайту қарастырылды. Екіншіден, ведомстволық бағыныстылықты қайта қарау есебінен қамтамасыз етілген соттарға жүктелген жүктемені төмендету бағдарланған. Үшіншіден, əкімшілік жауапкершілікке тарту ресімдерін жаңғырту арқылы əкімшілік заңна маны реформалау көзделеді. Сонымен қатар, меншік құқығын қорғауды күшейтуге, шарттық міндеттемелерді қорғауды кепілдендіруге жəне оларды бұзғаны үшін жауапкершілікті қатаңдатуға, сот шешімдерін орындау жүйесін жетілдіруге жəне дауларды соттан тыс реттеу институттарына, яғни болмашы мəселелер бойынша дауларды шешуге бағытталған заңнамалар əзірленді. Бұл орайда Зəуреш Хамитқызы заңнамалық актілердің барлық жобалары мемлекеттік органдардың сайттарында жарияланатындығын тілге тиек етті. Əр азамат жəне кез келген кəсіпкерлік субъектісі Əділет министрлігіне еш кідіріссіз ұсыныстары мен ескертпелерін жолдай алады екен. Бұл орайда ол: «Біз барлық түскен хабарламаларды түгел қараймыз. Жеке кəсіпкерлік саласы үшін əзірленетін тиісті заңнамалық акт Ұлттық кəсіпкерлер палатасын қоса алғанда, барлық жеке кəсіпкерлік саласына жолданады. Егер жеке кəсіпкерлік субъектілерінен түскен ескертпелерді мемлекеттік органдар қарамаған болса, онда ол өз əрекеттерін жазбаша түрде түсіндіруі тиіс болады, деді. Бұдан кейін баяндама шы айыппұлдардың азайты ла тындығы, құқықтық тұжырымдаманы іске асыру жөнінде, мемлекеттік тілде əзірленетін заң жобалары жəне Медиация институты туралы да əңгімелеп берді. Еліміздің 2010 жылдан 2020 жылға дейін арналған

құқықтық саясат тұжырымдамасы республикамыздың құқықтық дамуын белгілейтін ең бір негіз гі бағдарламалық құжат деп есептейміз. Əділет министрлігі құқықтық саясат тұжырымдамасын іске асыру бойын ша жұмысты үйлестіретін орган болып табылады. Осылайша оны жүзеге асыру үшін Əділет министрлігі жыл сайын заңнамалық сипаттағы іс-шараларды қоса отырып, мем лекеттік органдардың қызметіне қатысты мəселелер бойынша ұйымдастырушылық ісшараларын қамтитын жоспар əзірлеп, оны жыл сайын жүз пайыздық көлемде орындайды. Осы орындалған іс жөнінде жыл сайын Əділет министрлігі Үкіметке жəне Президент Əкімшілігіне өзінің мəлімдемесін жолдайтын көрінеді. Сонымен қатар, бүгінгі күні Құқықтық саясат тұжырымдамасының негізгі бағыттары толық көлемде іске асырылды деп айтуға болады, деді министрдің орынбасары. Ал Парламентке заң жобалары екі тілде: қазақ жəне орыс тілдерінде міндетті түрде тапсырылады екен. Оған қоса осы заң жобасына қажетті барлық құжаттар да қос тілде беріледі. Алайда, мемлекеттік тілдегі заң жобаларының кемшіліктері бар деп айтуға болады. Əрине, мұның бəрі қоғамды құқықтық жағынан дамыту əрі ізгілендіру үшін қажетті жұмыстар екені анық. Мəселен, бұл тұрғыда да көптеген жұмыстар атқарылып жатқандығы белгілі. Соның бірі, былтыр төрт Кодекстің жобасы қарауға енгізілді. Қыл мыс тық, Қылмыстық-іс жүргізу, Қылмыстық-атқару жəне Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодекстер. Оларды енгізу – өмір талабы. Күнбе-күн өзгерістер болып жатыр. Бұрынғы кодекстер 90-жылдардың аяғында қабылданған құжаттар, мысалы, Қылмыстық кодекс 1997 жылы қабылданды. Содан бері біраз уақыт өтті, сондықтан да қылмыстық-құқықтық саладағы бағытты өзгерту керектігін заңгерлер де баса айтады.

Тїсіністік тамыры тереѕде (Соңы. Басы 1-бетте). Аймақтық ынтымақтастықты нығайтуда Баку – Ақтау – Баку бағыты бойынша паромдық қатынас, сондай-ақ, Ақтау жəне Баку халықаралық теңіз сауда порттары арасында тығыз байланыс орнаған. Кездесу қорытындысында Қазақстан Парламенті Мəжілісі мен Əзербайжан Милли Меджилисі арасында Ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Келісімге сəйкес, заң шығарушылық жұмысында тəжірибе алмасу жолында қос тарап, Парламенттің бейіндік комитеттері арасында жүйелі іс-қимылды реттеуге, парламентаралық ұйымдар аясында үйлестірілген жəне келісілген мəселелерді ілгерілету жолында өзара ықпалдасуға, сондай-ақ, Түр кітілдес мемлекеттер Парламенттік Ассамблеясы аясында түркі бірлігін нығайтуға ықпал етпек. Өзара үнқатысудың маңызына тоқталған Н.Нығматулин: – Əзербайжанда өткен барлық кездесулерде Елбасымыз Нұрсұл тан Əбішұлы Назарбаевтың маңызды бастамаларына ерекше назар аударылатынына куə болдық.

Жəне ол бастамалардың екі елдің, соның ішінде, заң шығарушы органдар арасындағы байланысты одан əрі нығайтуға ықпал ететіні айқын. Сондықтан да біздің парламенттеріміз арасында арнайы келісімге қол қойылды. Əрине, бұл құжат біздің Елбасының жəне Əзербайжан Президентінің стратегиялық келісімдерін заң жағынан қолдауға, сонымен бірге, біздің елдеріміздің келешекте табысты да муына үлес қосатыны сөзсіз, – деді. Мəжіліс Төрағасы Баку мемлекеттік университетінің профессор-оқытушылар құрамымен жəне студенттерімен кездесті. Бұл – биылғы жылы құрылғанына 95 жыл толатын аталған елдегі ең танымал оқу орындарының бірі. Бұл жерде жұмыс істегендер жəне оқығандар қатарында бүгінгі күні Əзербайжанның қалыптасу тарихында өз қолтаңбасын қалдырып жүрген ға лымдар, қоғам қайраткерлері өте көп. Жүздесу барысында Қа зақстанның 2050 жылға дейінгі даму болашағы, Елбасының Жолдауы, сондай-ақ, Қазақстан–Əзербайжан ынтымақтастығының ауқым ды

мəселелері назарға алынды. Н.Нығ матулин Қазақстан үшін Əзербайжанмен қарым-қатынасты достық, тату көршілік жəне страте гиялық əріптестік деңгейінде дамыту Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың сыртқы саясаттағы басым бағыттарының бірі екенін атап өтті. Парламент Мəжілісінің заң шығарушылық жұмысы да тілге тиек етіліп, əсіресе, Елбасы Жолдауын тиімді жүзеге асыруға бағытталған заң жобаларына назар аударылды. Қос ел байланысының əлеуетіне тоқталған Мəжіліс Төрағасы мұнай-газ, өндірістік сектор, логистика, ауыл шаруашылығы салаларында өзара іс-қимылды жетілдіру керектігін алға тартты. «Біздің бауырлас елдеріміздің сенімді жəне үдемелі дамуы екіжақты əріптестіктің табысты нығаюы мен елдеріміз арасындағы өзара тиімді интеграцияға тың серпін беретін болады», – деді Н.Нығматулин. Жиналғандар Қазақстан Президентінің Жолдауына аса қызығушылық танытты. Мəселен, Г.Əлиев атындағы «Əзербайжан – Қазақстан» республикалық достық қоға мының президенті Эльдар

Гюнай: «Қазақстан Президентінің Каспий аймағына қатысты мəселе лердің барлығын қамтығаны өте маңызды. Меніңше, Қазақстан дамыған 30 елдің қатарына кіру мақсатына жетеді. Біз сіздердің ел деріңіздің жетістіктері үшін мақтанамыз жəне алдағы уақытта да игілік пен өркендеу тілейміз», – деп ағынан жарылды. Одан əрі Мəжіліс Төрағасы бірнеше жыл бұрын университетте ашылған Абай атындағы қазақ тілі, тарих жəне мəдениет орталығы тынысымен танысты. Бұл жерде студенттер барлық танымдық құралдарды пайдалана отырып, адам зат ғұламасы атанған ұлы Абай дың шығармашылығымен таныса алады. Баку мемлекеттік университеті тарих факультетінің түркі халықтарының тарихы кафедрасының доценті Санубар Исмайлова: «Екі елдің əріптестігі страте гия лық маңызға ие. Біздің президенттеріміздің салиқалы саясатының арқасында достық жəне тату көршілік байланысымыз əрқашанда жоғары деңгейде дамитын болады», – деген ойын ортаға сала келіп, алдағы уақытта да Қазақстан мен Əзербайжан қарым-қатынасының нығая түсетініне сенім білдірді. Сəулебек БІРЖАН.

Жаѕа тґраєаныѕ ќызметіне табыс тіледі Кеше «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек Жамбыл облысы на сапармен келді. Ол өңірдегі жұмысын мүмкіндігі шектеулі азаматтарды жұмысқа тарту үшін ұйымдастырылған бос қызмет орындарының жəрмеңкесін көруден бастады. Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Бос жұмыс орындары жəрмеңкесі Мемлекет басшысының Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында айтылған тапсырмаларды іске асыру мақсатында «Нұр Отан» партиясының бастамасымен ұйымдастырылған еді. Осыған орай облыс орталығында өткен жəрмеңкеде 28 жұмыс беруші мекеме 218 бос жұ мыс орындарын ұсынды. Еліміздің «Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңына сəйкес, мүгедектер еңбек рыногында қосымша қолдауды қажет ететін нысаналы топтар санатына енгізілген. Оларға жұмыспен

Їшжаќты комиссия отырысы (Соңы. Басы 1-бетте). Біз үшжақты комиссия ретінде Мемлекет басшысының бұл бастамасын жүзеге асыруға өз үлесімізді қосуымыз керек», деді бірінші вице-премьер. Тамара Дүйсенова келтірген дерекке қарағанда, бүгінгі күнге елімізде еңбекақы бойынша қарыз өткен жылғы сəйкес мерзіммен салыстырғанда, 27 пайызға кеміген, өндірісте жазатайым жағдайға ұшырау саны азайғаны байқалады. Үкімет басшысының бірінші орынбасары Б.Сағынтаев өткен жылдың басынан бері туындаған еңбек кикілжіңдерінің жартысына жуығы еңбекақыны уақытында төлемеу себебінен болғанын атап көрсетті. «Бүгінгі күнге еңбек дауларының алдын алу мен одан сақтандыру тетіктерінің ойдағыдай жетілмеуі, əлеуметтік-еңбек кикілжіңдерін арандатудың құқықтық жауапкершілігінің төмендігі проблемалары əлі де қалып отыр», – деп атап өтті Б.Сағынтаев. Орын алып отырған проблемаларды шешу мақсатында кəсіподақтар қызметін жақсартуға, əлеуметтік-еңбек кикілжіңдерін шешу мен əлеуметтік шиеленістерден сақтандыру бойынша кешенді жоспарды жүзеге асыруға бағытталған, «Кəсіптік одақтар туралы» Заңның жобасы дайындалды. Отырыс қорытындысы бойынша Б.Сағынтаев борыштарды өтеу жəне тұтастай алғанда, ең бек ақы төлеу мəселе лерін ше шу бойынша жұмыс ты жандан дыруды тапсырды. Облыс əкімдіктеріне өңірлердегі жағдайларға ашық та тұрақты мониторинг ұйымдастыруды, ықтимал деген еңбек кикілжіңдерінің уақытында алдын алу шараларын қабылдауды тапсырды.

қамтудың белсенді түрлеріне, сонымен қатар, «Жұмыспен қамту 2020» жол картасына қатысуға да басымдық берілген. Өткен жылы жұмыспен қамту мəселелері бойынша уəкілетті органдарға 19009 адам келіп, оның 87,8 пайызы жұмысқа орналасыпты. Оның ішінде 352 мүмкіндігі шектеулі азаматтың 194-і тұрақты жұмыс орнын тапса, ақылы қоғамдық жұмыстарға – 76, əлеуметтік жұмыс орындарына – 26, жастар практикасына 8 азамат жолдама алған. Ал ағымдағы жылдың қаңтар айында өтініш

берген 48 мүгедектің 12-сі тұрақты жұмысқа орналасып, 13-і ақылы қоғамдық жұмыстарға тартылған. Жалпы, облыс орталығындағы жұмыс берушілер тарапынан жəрмең кеге жиналған азамат тардың 100-ден астамы түске дейінақ отбасына «екі қолға бір жұмыс» тауып, қуанып қайтты. «Нұр Отан» партиясы еліміз бойынша мүм кіндігі шектеулі 5000 аза мат ты қызметпен қамтуды алдарына мақсат етіп қойыпты. Б.Байбектің айтуынша, əр облыс мүмкіндігі шектеулі 500 адамға лайықты қызмет тауып беруді

ұйымдастырса, онда бұл мақсатты асыра орындауға да болады. Партия Төрағасының бі рінші орынбасары бұдан кейін Мұхаммед Хайдар Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің мəжіліс залында өткен «Нұр Отан» партиясы облыстық филиалының кезектен тыс ХІІІ конференциясына қатысты. Онда ұйымдастыру мəселесі қаралып, конференция делегаттары партияның облыстық филиалының төрағалығына ұсынылған облыс əкімі Кəрім Көкірек баевтың кандидатурасын бірауыздан қолдады. Кандидатты филиалға партия Төрағасының өзі ұсынғанын айта келіп, Бауыржан Байбек жаңа төрағаның қызметіне табыс тіледі. Сондай-ақ, Қазақстанның əлем нің ең дамыған 30 елінің қатарынан орын алуы жөніндегі Ел басы Нұрсұлтан Назарбаев қойған міндетке орай партияның алдында тұрған бағдарламаларды түсіндіріп, соған байланысты ойларын ортаға салды. Жамбыл облысы. –––––––––––––

Суретті түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЙ.

Елдіктіѕ ісі – ерлердіѕ їлесі

Тараз ќаласында ґткен «Мəѕгілік Ел» патриоттыќ акциясына екі мыѕ адам ќатысты Қазақ елі ұлттық болмысымен ерек, рухани қазынасымен бай, халқының бірлігімен қуатты, Астанасымен асқақ, егемендігімен еңселі. Міне, осындай қастерлі құндылықтарды «Мəңгілік Ел» идеясы кемел келешекпен астастыра түсті. Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауынан бастау алған бұл ұлы идея Жамбыл өңірінде кеңінен қолдау тауып, түрлі игі бастамаларға ұйытқы болып отыр. Облыс əкімі Кəрім Көкірекбаевтың қатысуымен облыс орталығында дүркіреп өткен кең көлемді «Мəңгілік Ел» патриоттық акциясы соның бір дəлелі. Акцияға 2 мың адам қатысты. Өңірден өсіп-өнген зиялы қауым, этномəдени бірлестіктер өкілдері жəне рухы биік ұландар елімізді ұлықтайтын ұлы бағдар – «Мəңгілік Ел» идеясын көңілдерге қанат бітіретін əн-жырларымен, мың бұралған билерімен, күмбірлеген

күйлерімен барынша паш етуге атсалысты. Біз, тіпті, «Тараз-Арена» кешеніндегі акцияны тамашалауға ағылған қарапайым халықтың нұрлы жүздерінен де ұлы елдікке деген іңкəрліктің ізгі сезімдерін байқадық. Қазақ елінің бір пұшпағы, тарихы терең Тараз – Əулиеата – Жамбыл өңірі қашанда бақберекенің бастауы, ырыс пен ынтымақтың алтын бесігі болған. Кемел ойлы хандарымыз Керей мен Жəнібек Қазақ елінің туын алғаш рет көтерген өлкеден халқымыздың мақтанышы болған Тұрар Рысқұлов, Бауыржан Момышұлы, Шерхан Мұртаза, Шона Смаханұлы жəне Қайрат Рысқұлбеков сияқты көптеген қайсар рухты тұлғалары түлеп

ұшты. Олар Кеңес Одағына бодан болған кездің өзінде туған ел, туған жер жəне туған тіл турасында ерен ерлік көрсетіп, бүгінгі жастар бойындағы патриоттық рухты жанитын қайраққа айналды. Демек, өр рухты азаматтардың өнегелі ісі тəуелсіз елде өсіп келе жатқан саламатты ұрпақпен өз сабақтастығын тауып, кең қанат жаюы заңды құбылыс. Патриоттық акцияның мақсаты айқын. Ол жұртты Қазақ елінің өркениетті 30 елдің қатарына енуі жолындағы бастамаларды бі ліммен, ғылыммен жəне инновациялық тұрғыдағы қарышты даму арқылы қолдауға шақыру. Сол жолда соны секіріс жасап, бас біріктіру. Сондықтан қуатты елдегі шуақты өмірді паш етіп, «бірлік түбі – береке» екенін ұлықтаған акциядан алдағы күндердегі алар асуларымызды болжап, арқаланып қайттық. ТАРАЗ.


3

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

 Интеграция игілігі

Берік ќорєан, алтын арќау

Алєашќы ґнімін Чикагоєа жіберіп еді (Соңы. Басы 1-бетте).

Содан бері Атырауда тұрақты шығарылып келе жатқан ең қажетті өнімнің маңызын «Бұл – қазақстандық жəне ағылшындық бизнестің бірлесуімен қолға алынған жаңа жоба. Сонымен бірге, бұл Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев отандық экономикаға шетел инвестициясын көптеп тартуға байланысты берген тапсырмасын орындаудың нақты көрінісі. Ең бастысы, жаңа өнімнің біздің өңірде шығарылуы мұ най-газ өнеркəсібіндегі қазақ стандық үлесті молайтуға тың қадам жасайды. Мұнай компаниялары мұндай өнімді бұрын ғыдай шетелден сатып алуға шығындалмай, ең сапалы, ең қажетті өнімді жергілікті жер ден алуына жол ашылып отыр», деп түсіндіреді «Новус Си линг Каспиан» бірлескен кəсіпорнының құрылтайшысы Орынгүл Есжанова. Қазақстандық үлес демекші, мұнай-газ өнеркəсібі үшін ең қажетті өнімді шығаратын кəсіпорын активінің басым бөлігі, яғни 51 пайызы қазақстандық кəсіпорынға тиесілі. Шетелдік инвестор тек 49 пайыздық активке иелік етеді екен. Цехтағы қондырғылар əлемдік талапқа сəйкес озық технологиямен жабдықталған. Мұнда алғашында 8 адам жұмысқа тартылған болса, қазір екі есеге артып, 16-ға жетті. Оның ішінде екі-үш жыл бұрын операторлар Николай Кадынцев пен Александр Коновалов, ал былтыр инженер Ертай Қадырғали Ұлыбританиядағы осы заманғы зауытта тəжірибеден өтіп, озық технологиямен сапалы өнім шығарудың қырсырына қанығып келіпті.

Цехтағы жұмыстардың барлығы дерлік автоматтандырылған. Ком пьютермен басқарылады. Бұл күндері жұмыс істей бастағанына үш жылға жуықтаған Атыраудағы цехта бастапқыда «Теңізшевройл» жəне PSN бірлескен кəсіпорындарының тапсырыстарымен өнім шығарылды. Бұл компаниялар сатып алатын өнімнің сапасына барынша назар аударады. Анау-мынау өнімді біреудің көзі, біреудің өзі жақсы қағидасымен алмайды. Демек, жаңа цех өнімінің сапасы жоғары болғаны ғой. – Біздің өнімге Əзербайжан еліндегі мұнай компанияларының бірінен тапсырыс түсті. Олар негізінде тапсырысты Ұлыбританиядағы осындай зауытқа берген ғой, – дейді «Новус Си линг Каспиан» бірлескен кəсіпорнының менеджері Жаңабай Алшынбеков. – Ал шетелдегі əріптестеріміз «Мұндай өнім Қазақстанның Атырау

облысында шығарылады. Тапсырысты Атыраудағы цехқа беріп, қажетті өнімді сол жақтан сатып алған тиімдірек болады» деп ақыл қосыпты. Қазір əзербайжандық тапсырыс берушілермен тұрақты байланыс орнады. Осы кезге дейін аталған өнім тек Қазақстанда ғана емес, ТМД елдерінде де шығарылмағанын ескерсек, отандық мұнай компаниялары үшін ең таптырмас өнімді Атырауда шығару жолға қойылды деуге болады. Олай дейтініміз, бұл күндері Атыраудағы цехта білікті мамандар қолымен жасалған нығыздағыш прокладкаларға Қазақстанды айтпағанда, ТМД шеңберіндегі Əзербайжан, Өзбекстан, Тəжікстан елдерінен түскен тапсырыстар да уақытында əрі сапалы орындалып келеді. Тіпті, бұл кəсіпорынға əлемдік мұнай алпауыты қатарындағы «Шеврон» корпорациясынан тапсырыс түсіп, алғашқы өнімді

Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

осы корпорацияның сұрауымен Чикагоға жіберіпті. – Қазір біздің өнімімізді сатып алуға «Теңізшевройл» бірлескен кəсіпорнымен жəне Атырау мұнай өңдеу зауытымен арада 2017 жылға дейінгі ұзақмерзімді келісімшарт жасалды. Сонымен бірге, NCOC компаниясынан да тапсырыс түсіп тұрады, – дейді

менеджер Жаңабай Алшынбеков. Бұл кəсіпорынның өніміне сұраныс жыл өткен сайын арта түсуде. Осы айтқанымызға был тыр тапсырыспен 67 000 дана прокладка шығарылғаны дəлел бола алады. Тапсырыс берушілер арасында Маңғыстау өңіріндегі «Свон-Вюртекс», «МайерскОйлКазахстан» секілді кəсіпорындар да бар. Мұнда прокладканың кез келген түрін шығаруға мүмкіндіктің молдығы мына бір деректен аңғарылады. Былтыр «Теңізшевройл» бірлес кен кəсіп орнының көлемі жағынан 4030 мм, яғни ең үлкен прокладка жасауға берген тапсырысы сапалы орындалыпты. Алайда, сапасы жөнінен им порттық тауар дан кем түспейтін, тіпті əлемдік мұнай өнеркəсібінің көшбасшысы санатындағы «Шеврон» корпорациясының өзі тапсырыспен Чикагоға алдырған қазақстандық өнімге Атырау мен Маңғыстаудағы санаулы компаниялардан өзге оңтүстік пен солтүстік, шығыс пен орталық өңірлердегі ірі компаниялар тапсырыс беруге ынта танытпай

отыр. Соған қарағанда, аталған өңірлердегі кəсіпорындар қымбат болса да шетелдік өнімді сатып алуды қолайлы көретін секілді. Бұған қоса Атырауда газ-химия кешенінің құрылысы басталды. «Теңіз» кенішінен бастау алып, Қара теңіз жағалауына дейін созылатын Каспий құбыр желісін кеңейту жобасының құры лысы жүргізіліп жатыр. Міне, еліміздің мұнай-газ, металлургия саласындағы ірі кəсіпорындар үшін құбырлар арасын тығыздауға аталған цехтың шығаратын өнімі таптырмас олжа емес пе? Өйткені, дəл осындай өнімді алыс шетелден тасымалдау шығыны едəуір қымбатқа шығады. Ал жергілікті жердегі өнімнің бағасы импорттан əлдеқайда арзанға түсері дау сыз. Сол себептен, еліміздегі ірі инвесторлар, іргелі кəсіпорындар Қазақстанда жасал ған прокладкаға тапсырыс берсе, олардың тарапынан қазақстандық үлестің молаюына қосқан үлесі де артарын ұғынса дейміз ғой. Атырау облысы.

«Ағаш тамырымен мықты, адам дос-жарымен мықты». Мемлекеттер арасындағы эконо микалық жəне мəдени байланыстардың мысалы да сол сияқты. Ежелгі елдердің өз шекараларын қалың қамалмен қоршап алатын заман келмеске кетті. Ендігі жерде өзара достық пен сыйластық қана кез келген мемлекеттер арасындағы берік қорған, алтын арқау бола алады. Кедендік статистика мəлі меттері бойынша сыртқы сауда айналымы өңірде 2013 жылдың қаңтарқарашасында 548,7 миллион АҚШ долларын немесе 2012 жылдың тиісті кезеңінде 120,1% құрады. Оның ішінде экспорт – 155,7 миллион АҚШ доллары, ал импорт – 393,0 миллион АҚШ доллары болды. Кедендік одақ шеңберінде 2013 жылдың қаңтар-қарашасында облыста Ресей мен Беларусь ел дерімен сауда айналымы 66,6 миллион АҚШ долларын құраса, бұл 2012 жылдың тиісті кезеңінен 43,9-ға кем. Ресей – 55, 4 миллион АҚШ доллары, Беларусь – 11, 2 миллион АҚШ доллары. Оның ішінде экспорт – 13,8 мил лион АҚШ доллары, импорт – 52,8 миллион АҚШ доллары. Облыс əкімі Кəрім Көкірекбаев алдағы уақытта аталған мемлекеттер арасындағы бірлескен кəсіпорындардың саны мен сапасын арттыра отырып, сыртқы сауда-саттықтың табысын бұрынғыдан да ұлғайта түсуді мақсат етіп отыр. Облыста 2013 жылы бөлшек сауда айналымының көлемі 146,2 миллиард теңгені құрап, 2012 жылмен салыстырғанда 30,8%-ға өсті. Көтерме сауда айналымы 192,7 миллиард теңгеге жетіп, 24,4%-ға көтерілді. Жамбыл облысы.

ҚАЗАҚСТАН ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ ДИНАМИКАСЫ САРАПШЫЛЫҚ САУАЛДАМАНЫҢ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ ҚР-дағы ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН НЫҒАЙТУ БОЙЫНША ШАРАЛАРДАН КҮТІЛЕТІН ТИІМДІЛІК

ҚР-дағы ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІ ОРНЫҚТЫЛЫҒЫНЫҢ ШЕШУШІ ФАКТОРЛАРЫ

Жетекші халықаралық қағидаттар мен стандарттарға негізделген қаржы рыногы сегменттерін реттеудің жаңа стратегиясын қалыптастыру

Банк жүйесін тиімді реттеуге мүмкіндікті қамтамасыз ететін ҚР-дағы Ұлттық банктің күшті шебі және тармақталған банктік инфрақұрылым

Ұлттық қордағы мұнай табыстарын жинақтау саясатын жалғастыру, тұтастай алғанда, Ұлттық қордың шетел валютасындағы активтерін қоса есептегенде, елдің халықаралық резервін өрістетуге мүмкіндік береді

сарапшылар жақында және ортамерзімдік перспективада оңтайлы баға конъюнктурасы мен мұнайға, астыққа және Қазақстанның басқа да экспорттық тауарларына сұраныс сақталады деп санайды

сарапшылар осы жылы елдің сауда-саттық және төлем балансы жақсарады деп есептейді

сарапшылар 2014 жылы мемлекеттік бюджетке түсім ұлғаяды деп санайды

сарапшылар осы жылы Үкіметтің және Ұлттық банктің іс-әрекетімен Қазақстан экономикасының жылдам өсуі үшін оңтайлы жағдайлар жасалды деп есептейді

сарапшылар теңге бағамына түзету енгізу Қазақстан экспорты тауарларының негізгі бөлігінің бәсекеге қабілеттілігін күрт жоғарылатады деп санайды

Қазақстан Республикасындағы баға тұрақтылығын қамтамасыз ететін тиімді ақша-несие саясаты

Тұрғындардың жеке салымдарының кепілдендіру жүйесі

ІЖӨ өсімінің оң динамикасы (жылына 6%-дан жоғары) макроэкономикалық тұрақтылықтың кепілі болып табылады

Салалық ұйымдарды қорландыру көздерін әртараптандыру орнықтылықты арттырады Елдегі және әлемдегі экономикалық ахуалға жүйелі мониторинг

Телефондық сауалдама. 65 сарапшы, оның ішінде, банк секторының қызметкерлері, экономистер, заңгерлер, қаржы секторы ұйымдарының, мемлекеттік органдардың өкілдері сұралған.

Қаржы қызметін пайдаланушылар құқықтарын қорғауды күшейту және олардың қаржы сауаттылығы деңгейін жоғарылату

Қоғамдық-саяси үдерістердің Сарапшылық-жобалау бюросы дайындаған


4

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

 Межелер мен міндеттер

Жаѕєыру жолыныѕ жауапкершілігі Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Жергілікті билік басшыларының халық алдындағы дəстүрлі есептері жыл сайын жаңа сипат алып келеді. Тұрғындар жылдың басты жиынында тіршілік ауанындағы мəселелердің ашық көрініс табуын, істің нəтижесін, уəденің үдесін нақты безбендеуді талап етуде. Мұны ел ішіндегі белсенділіктің артуы, талаптың күшеюі, сенімнің артуы деп те бағалауға болады. Осы тұрғыдан қарағанда, Ақмола обысының əкімі Қосман Айтмұхаметов баяндамасын барынша шымыр ширатып, мемлекеттік тапсырмалардың тиянағы арқылы өңір тұрғындарының қоғамдық өмірдегі қатынасын бағамдауын сəтті қадам санаймыз. Əкім алдымен «Мəңгілік Ел» жобасының генераторы – «Қаза қ стан-2050» Стратегиясының маңыздылығына тоқталып, Елбасы Н.Ə.Назарбаевтың Жолдауынан түйін жасады. Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – барлық саланы қамтитын жəне үздіксіз өсуді қамтамасыз ететін жаңғыру жолы. Ол – елдігіміз бен бірлігіміз, ерлігіміз бен еңбегіміз сыналатын, сынала жүріп шыңдалатын үлкен емтихан. Стратегияны мүлтіксіз орындап, емтиханнан мүдірмей өту – ортақ парыз, абыройлы міндет!» екендігін алға тартты. Астаналық облыс бұл міндеттерді абыроймен атқаратынына, Тəуелсіз Қазақ елінің əлемдегі озық 30 мемлекеттің қатарына қосылуына үлес қосатынына сенімді, оған жылдар бойғы жетістіктеріміз негіз болады, деді Қосман Қайыртайұлы. Облыс 2013 жылы 105,9 пайыздық өңірлік жалпы өнім өсуі жөніндегі міндет үдесінен көрінді. Ауыл шаруашылығындағы (135,7 пайыз), саудадағы (118,7), көлік саласындағы (107 пайыз) серпіліс іс жүзіндегі экономикалық өсім 10 пайыздан асып түсті. Өндірісті дамытуға 140 миллиард теңге қаржы жұмылдырылған. Оның 64 пайызы шаруашылық нысан дарының үлесінде. Бұл мақсаттағы инвестицияның 11 пайызы кəсіпорындардың жеке салымдары екендігі ұстанған бағыттың бекем дігін айқындайды. Сондай-ақ,

экономиканың нақты секторындағы серпіліс пен «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасының жүзеге асырылуы нəтижесінде 10700 жаңа жұмыс орны құрылды. Өңірдегі орташа айлық жалақы мөлшері 6,1 пайызға өсіп, 78881 теңгені құрап отыр. Ақмолалықтар үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасы шеңберінде айтулы табыстарға қол жеткізгені талдап көрсетілді. Бұл салаға инвестиция тарту 2012 жылмен салыстырғанда 20 пайызға ұлғайып, 59 миллиард теңгеге жетті. Оның қайтарымына қатысты тау-кен, машина жасау, құрылыс индустриясы, азық-түлік өнімдері саласындағы игі тəжірибелер ортаға салынды. Əсіресе, «КамАЗИнжиниринг», «Вектор» комбайн зауыты, «ЕНКИ» керамикалық кірпіш зауыты, Степногордағы «Арыстан» құбыр зауыты, «Астана-ойл» мұнай компаниясы жəне басқа кəсіпорындардағы технологиялық жаңғыртулар үлгі етіп ұсынылды. Жалпы, осы бағдарлама аясында соңғы үш жылда 102 миллиард теңгенің 39 жобасы іске асырылып, мұндағы үлес 25 пайызды еншілейтіні үлкен табыс деуіміз керек. Оның үстіне, бұлардың көбісі дайын өнім шығаруға бағытталған. Мемлекет басшысының Жолдаудағы агроөнеркəсіп кешенін дамыту жөніндегі нұсқаулары жұмысты жаңаша ұйымдастыруды талап етеді. Бұл орайда да жақсы қадам дар баршылық. Диқандар гектар түсімділігін 12,2 центнерге жеткізіп, 5,1 миллион тонна астық жинады. Баяндамашы мұны озық технологиялардың енгізілуімен,

машина-трактор паркінің 6 миллиард теңгеге жаңғыртылуымен байланыстырды. Қазіргі күні көктемгі дала жұмыстарына дайындықтың кешенді шаралары жүргізілуде. Президент жер қатынастарына айрықша көңіл бөліп отыр. Бұл орайда, ауыл шаруашылығының жер айналысына 352 мың гектар жер енгізілген. Яғни саланы əртараптандыру үрдісі екпін алатын түрі бар. Агломерациялық саясат та тыңғылықты атқарылатын болады. Облыста кəсіпкерлік өңір экономикасының төрттен бірін көтеріп тұр. Мұны жыл ішінде шикізаттық емес экспорт өнімдерінің 42,6 пайызға өскендігімен де байланыстырудың артықтығы жоқ деп ойлаймыз. Өңір басшысы əлеуметтік саладағы ахуалдың жақсарғанын табыстар түйіні ретінде бағалады. Былтыр тұрғын үй құрылысына 12 миллиард теңге қаржы құйылып, 259 мың шаршы метр жайлы пəтер пайдалануға берілген. Бурабай курортты аймағын дамытумен қатар, ондағы жүктемені азайту мақсатында өзге өңірлердегі туристік индустрияны дамыту бағытындағы қолға алынған жұмыстар жиынға қатысушылар тарапынан қолдау тапты. Бұл жолғы есепте баяндаманы талқылау сұрақ-жауап түрінде өрбіді. «Көкшетау» мəдениет сарайының мəжілісханасына орналасқан төрт микрофон тынымсыз жұмыс істеп тұрды. Қойылған сұрақтар да көп еді. Олардың бəріне тиянақты жауаптар қайтарылып, кейбіреулері бойынша сол мезетте тиісті тапсырмалар беріліп жатты. Əйтсе де, соңғы күндердің басты оқиғасы – валюта бағамының өзгерістеріне қатысты облыс əкімі кеңінен түсінік бергенін айта кету керек. Бағаның тұрақты болуы облыс əкімдігінің мұқият бақылауында. Былтыр дүкендер мен базарларға қарағанда баға 10-20 пайызға төмен болатын 571 жəрмеңке ұйымдастырылып, 1,3 миллиард теңгенің өнімі сатылған екен. Дəстүр биыл да жалғастырылуда. Тауар өндірушілермен, сауда ұйымдарымен 530 меморандумға қол қойылып ты. Қабылданған шаралардың нəтижесінде тұтыну бағаларының, тарифтер бағамының индексі төмендеу үстінде. Ақмола облысы.

Сенім мен серпін Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Маңғыстау облысы – республикадағы мұнай-газ саласы бойынша маңызды мəнге ие аймақтардың бірі. Əлеуметтік деңгейі əлсіз емес. Бүгінге дейін маңызды міндеттерді межелеп, жаңашыл жобалар мен жолдарды жобалап жəне мүмкіндігінше жүзеге асырып келген өңірдің келешекке көздеп отырғаны көп. Бұл туралы аймақ басшысы Алик Айдарбаевтың есепті кездесуінде айтылды. Бұрын Маңғыстаудың мұнай саласында қызмет еткен А.Айдарбаевтың іргелі облыстың тізгінін қолына алғанына бір жылдың жүзі енді ауып барады. Жасыратыны жоқ, өткен жылы қызметке жаңа келген əкімнің есебі қағаздан оқылған баяндама секілді көрінген. Биыл қызметіне біраз ысылған əкімнің есеп беруінің форматы да өзгерген. Маңғыстауда облыс əкімінің бұл жолғы есеп беруі «Қазақстан-Ақтау» телеарнасы арқылы тікелей телекөпір түрінде өтті. Оған бес аудан мен Жаңаөзен қаласының əрқайсысында 120-240 адамнан жиылып, барлығы 1000-ға тарта адам қатысты. Əңгімесін алдымен өткен аптадағы елеулі оқиға – теңге бағамының өзгеруіне қатысты бастаған əкім баға өсімін қадағалау жөнінде облыстық штаб құрылғандығын, облыстағы кəсіпкерлердің бұл жағдайға түсіністікпен қарағанын атап өтті. Осы негізде 15-тен астам көтерме саудамен айналысатын кəсіпкерлермен меморандумдарға қол қойылып, екі аралықта тауар бағаларын негізсіз көтерген 8 кəсіпкердің істері əкімшілік сотқа жіберілген. Мұнайлы аймақ өткен жылды жақсы көрсеткіштермен қорытқан. Өңір экономикасы 2,3 пайыз, жалпы өңірлік өнім 102,3 пайыз өсім құраса, мемлекеттік бюджетке түсетін салықтар мен төлемдер бойынша да Маңғыстау облысы межеден биік көрсеткішке қол жеткізе алған. Өткен жылы облыстың өндірістік кəсіпорындары 2 трлн. 273 млрд. теңгенің өнімін өндірген. Маңғыстау экономикасы, өндірісі туралы айтқанда, мұнай-газ саласы алдымен ауызға оралады. Мұнай өндіру көлемі артып, 18 млн. тоннаға жеткенмен, табиғи газ өндіру деңгейі 4,1 пайызға төмендеген. Аймақ

басшысы бұл жағдайдың облыстың газбен қамтылуына ешқандай əсерін тигізбейтіндігін жеткізді. Өңдеуші өнеркəсіп секторында өсімге қол жеткізген облыста сыртқы сауда айналымы 9 млрд. АҚШ долларын құрады. Теңіз жолының қақпасы атанған Ақтауда Ресей, Əзербайжан, Иран, Түркия, Еуропа Одағы елдері, Біріккен Араб Əмірліктері елдерімен сауда саласында тығыз байланыс орнағандығын айта кету керек. Мемлекет басшысы Үкіметтің кеңейтілген отырысында өңірлерге шетелдік инвестициялар мен технологияларды көптеп тарту бойынша тапсырма берді. Бұл бағытта арғы жылғы нəтижеден артық көрсеткіш көрсеткен аймақтың экономикасына өткен жылы 439 млрд. 600 млн. теңге инвестиция тартылған. Туризм, өңдеуші өнеркəсіп, мұнай-газ салаларындағы жаңа жобаларды іске асыру мүмкіндігі мол Маңғыстауға шетелдік инвесторлардың қызығушылықпен келетініне сенім бар. Қазірдің өзінде Ақтауда Түркия, Түрікменстан, Əзербайжан, Иран мемлекеттері консулдықтарының ашылуынан осыны аңғаруға болады. Индустриялық-инновациялық жобалар туралы айтқан əкім күні бүгінге дейін инвестиция салымы 174 млрд. 900 млн. теңге болатын 24 жоба жүзеге асырылып, 2114 тұрақты жұмыс орны ашылғандығын жеткізді. Еліміздің жол құрылысына оң əсерін тигізетін «Каспий Битум» жəне серпінді жобалардың бірі Шетпе кентіндегі цемент зауыты өңірде импортты алмастыруға, экономиканы əртараптандыруға мүмкіндік бермек. Шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамыту, «Бизнестің жол картасы-2020»,

жұмыспен қамту бағытындағы атқарылған жұмыстар мен нəтижелерге тоқталған А.Айдарбаев келешекте облыста мал шаруашылығында асыл тұқымды мал өсіруге басымдық берілетіндігін, алғаш рет облыста жергілікті ет өнімдерін ірі мұнай кəсіпорындарына нарық бағасымен өткізу туралы келісім жасалғандығын айтты. «2013 жыл Маңғыстау үшін негізгі халықаралық көлік желілеріне қосылған жыл болды. Былтыр ашылған Бола шақ-Серхетяка теміржолымен Маңғыстаудан Түрікменстанға, Иранға, Парсы шығанағы елдеріне, одан əрі əлемдік рынокқа бидай салынған жүк тасымалданып жатыр», деген əкім «Бейнеу-Жезқазған» теміржолының құрылысына, өңір дамуында стратегиялық маңызы бар автомобиль жолдары құрылысына тоқталды. Оның айтуынша, биыл «Бейнеу-ШетпеАқтау» автожолын қоспағанда, облыс аумағында 123 шақырым жол толықтай жөндеуден өткізілетін болады. Есеп одан əрі Ақтау халықаралық теңіз-сауда порты мен оны солтүстік бағытқа кеңейту əрекеттері, Құрық, Баутино порттарындағы жұмыстар, «Ақтау теңіз порты» арнайы экономикалық аймағындағы істер, аймақта «Ақ бұлақ» бағдарламасының жүзеге асырылуы бағытындағы жұмыстар жайлы сөз сабақтаумен өрілді. Тұрғын үймен қамту, білім беру жəне денсаулық сақтау салаларындағы жасалған жұмыстар мен кездесетін қиындықтар, оларды еңсеру жолдары, жетім балалар жайы айтылды. Спорт, мəдениет, қоршаған ортаны қорғау, экологиялық қауіпсіздік мəселелері назардан тыс қалған жоқ. Телекөпірге қатысушылар тарапынан қойылған геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуге, əлеуметтік салаға, туризмге, жер телімдеріне, жолға, азық-түлік бағасының тұрақтылығына, өзге де сұрақтарға жауап берген əкім өңірде Елбасының «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауын жүзеге асыру аясында жұмыстар жалғаса беретіндігін жеткізді. Қай іске де сенім қажет. Сенім серпінге бастайды. Тетігін таба білсе, Маңғыстаудың əлеуеті талай биікке жеткізетініне сенім бар, серпін де сезіледі. Маңғыстау облысы.

Ќазыналы ґѕір ќадамдары Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Өңір экономикасының ілгері қадам басып келе жатқанына мысал көп. Алайда, оны өңір басшысының аузынан есту бір бөлек. Облыс əкімі Архимед Мұхамбетов өзінің жылдық есепті баяндамасында келтірген деректерді естігенде бұған тағы да илана түстік. Қойнауы құт, жері бай өңірдің бір жылда қол жеткізген табыстары, сондай-ақ, болашақ атқарылар шаруалар туралы айтылғанда алқалы жиынға қатысушылардың имандай ұйығаны анық. Рас, бірталай деректер мен айғақты мысалдар келтірілді. Соның ешқайсысының да жоққа шығарылмағанына қарағанда облыста бір жылда бірқатар шаруалардың атқарылғаны аңғарылады. Өңір басшысы облыстың экономикалық дамуын ілгерілету жолдарын Елбасы Н.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауымен сабақтастыра баяндады. Мəңгілік Ел болу үшін əркімнің маңдай терлетіп еңбек етуі керектігін алға тарта сөйледі. Өткен жыл өңір үшін табысты болды. Өнеркəсіптің өсу қарқыны 102,5 пайыз құрады, бұл еліміздің орташа көрсеткішінен жоғары. Өткен жылы облыста 1352,5 миллиард теңгенің өнеркəсіп өнімі өндірілді. Облыс экономикасына 0,5 триллион теңге инвестиция тартылды. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 11,9 пайызға көп. Облыс инвестиция тарту көлемі бойынша аймақтар арасында үшінші орынға шықты. Өңір басшысының айтуы бойынша, Индустрияландыру картасы аясында бүгінгі таңға дейін жалпы сомасы 301,8 миллиард теңге болатын 70 жоба пайдалануға берілді. Осы жобалардың жүзеге асырылу барысында 6,0 мың жұмыс орны ашылды. Өткен жылы жалпы сомасы 115,1 миллиард теңге болатын 8 инвестициялық жоба жүзеге асырылды. Индустрияландыру картасына енгізілген жобаларды іске қосудың нəтижесінде 236,4 миллиард теңгенің өнімі өндірілді. Архимед Бегежанұлы индустрияландырудың екінші толқыны ретінде бірқатар жобаларды атап өтті. Оның ішінде, үстіміздегі жылы іске қосылатын жылдық қуаты 430,0 мың тонна рельс арқалықтары өнімдерін шығаратын, сондай-ақ, жылына 6 миллиард текше метр газ өңдейтін №3 Жаңажол газ өңдеу зауытының екінші жəне үшінші кезегін іске қосу жоспарланып отыр.

Жылдық қуаты 440,0 мың тонна жоғары көміртекті ферроқорытпа өндіретін зауыт та өңір экономикасына серпін береді деп күтілуде. Үстіміздегі жылы индустриялық аймақтың инженерлік-коммуникациялық құрылымдарының құрылысын бастау көзделуде. Оған 3,0 миллиард теңге қаралған. Индустриялық аймаққа жалпы инвестициялық сомасы 500 миллион АҚШ доллары болатын 15 өндіріс орналастырылады. Облыс əкімі өңірде шағын жəне орта бизнестің дамып отырғанына көңіл аударды. Қазіргі таңда осы салада 120,2 мың адам жұмыс істейді. Бұл 2012 жылға қарағанда 12,6 пайызға көп. Олар 431,4 миллиард теңгенің өнімін өндіріп, бюджетке 115,6 миллиард теңге салық түсірді. Облыс əкімінің сөзінен аңғарылғандай, ауыл шаруашылығы саласында да іргерілеу бар. Аймақта гектар түсімділігі жоғары, бағасы қайтарымды дəнді дақылдарды өсіруге бағыт ұсталуда. Соның ішінде малазығындық жəне майлы дақылдарды өсіруге басымдық берілуде. Облыстағы мал шаруашылығын дамытудың баянды бағдарламасын жүзеге асырудың нəтижесінде 2016 жылы 10 мың тонна, ал 2020 жылы 16 мың тонна етті экспортқа шығарудың мүмкіндігі бар. Баяндамашы облыс орталығының азық-түлік белдеуін құру жəне жылыжай шаруашылығын дамытудың, сондай-ақ аймақтың көкөніс өнімдеріне деген ішкі қажеттілігін қамтамасыз ету жайын да түсіндіріп өтті. Ақтөбе қаласы агломерациялық орталық болып табылады. Аймақ басшысының айтуынша, Ақтөбе агломерация аумағына 6 ауданның 70 елді мекені кіретін болады. Сондықтан мұнда тұрғын үй құрылысы

Жаќсы істер жалєасын табады Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Облыс əкімі Самат Ескендіровтің тұрғындар алдындағы есептік кездесуінде қол жеткен табыстармен қоса халықтың өмір сапасын жақсарту, жастарды жұмыспен қамту, орта жəне шағын бизнесті дамыту, ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін кəсіпорындар ашу, шағын шаруа қожалықтарына жағдай жасау, мал шаруашылығы дəстүрлерін жаңғырту, еңбек дауларын болдырмау секілді мəселелерге баса назар аударылды. Баяндамашы алдымен жалпы өңірлік өнім көлемі 517,2 миллиард теңгені құрап, айлық орташа еңбекақы 7,9 пайызға өскенін, жан басына шаққанда 894,6 мың теңгенің тауарлары өндірілгенін, жаңа қызмет пен тауар түрлері молайғанын тілге тиек ете келіп, одан əрі өңір экономикасының жетекші саласы саналатын ауыл шаруашылығы жайына ойысты. Былтыр бұл салаға 14,9 миллиард теңге демеуқаржы қарастырылып, алдыңғы жылға қарағанда 5,6 миллиард теңге көп бөлінген. Негізгі капиталға құйылған инвестиция мөлшері 44,7 миллиард теңгені құраған. Нəтижесінде ауыл шаруашылығының жалпы өнім өндіру көлемі 277,3 миллиард теңгеге жетсе, еңбек өнімділігі 869,2 мың теңге болған. Жыл өткен сайын ауылшаруашылық өнімдерін экспорттау қарқын алып келе жатқанын байқау қиын емес. Атап айтсақ, оның көлемі 461,3 миллион АҚШ долларына жетеғабыл. Елбасы тапсырмаларына сəйкес өсімдік шаруашылығында егіс танаптарын əртараптандыру жəне баламалы дақылдарды өндіру бағыты таңдалып отырғаны атап көрсетілді. Жолдаудағы Қазақстанды ет жəне сүт өнімдерін экспорттайтын өңірлік ірі елге айналдыру міндеттері солтүстікқазақстандық агроөнеркəсіп кешені қызметкерлеріне де тікелей қатысы бар дей келіп, аймақ басшысы мал шаруашылығы саласын пəрменді өркендетудің қадамдарына баса көңіл бөлді. Ірі қара мал етінің экспорттық əлеуетін арттыру жөніндегі жоба шеңберінде 815 бас малға арналған 4 асыл тұқымды репродуктор, 3,4 мың бас малға арналған бордақылау алаңдары құрылып, облыстың шаруашылықтары 25,4 мың бас, соның ішінде «Сыбаға» бағдарламасы аясында 2,5 мың бас қара мал сатып алған. Бұл өз кезегінде агроқұрылымдарда ет өндіруді – 14,6 пайыз, сүтті 15,5 пайыз арттыруға мүмкіндік берген.

Енді алда Мемлекет басшысының жеті пайыздық өсімді қамтамасыз ету туралы талабын орындау үшін 4550 бас малға арналған 78 отбасылық тауарлы-сүт фермасын ұйымдастыру жөніндегі жұмысты жалғастыру, қуаттарды ұлғайту жəне 2000 бас мал сиятын қазіргі фермаларды жаңғырту, 2000 бас малға арналған жаңа фермалар салу, сөйтіп 22750 бас, соның ішінде асылтұқымды репродукторлар салу үшін – 5200 бас, «Сыбаға» бағдарламасы бойынша – 2500 бас, меншікті қаражат жəне қарыз есебінен 15050 бас қара мал төлдерін сатып алу міндеттері тұр. Жолдауға өзек етілген басым дықтарымыздың бірі ауыл тұрғындары өмірін жақсарту болып табылады. Адамдардың еңбек етуі, бала тəрбиелеуі, дəрігерлік көмек алуы, өзінің демалысын ұйымдастыруға мүмкіндік алуы үшін жақсы еңбекақыға, қалыпты өркениетті жағдайға ие болуы керек деген баяндамашы бүгінгі таңда ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеу деңгейінің төмендігіне нақты мысалдар келтірді. Өңірлік даму шеңберінде тірек ауылдардың экономикалық əлеуетін арттыруға, демографиялық жəне əлеуметтік көрсеткіштерді жақсартуға, елді мекендердің тіршілігі үшін қалыпты ахуал туғызуға арналған шаралар жалғасын табады. 2013 жылы 58 тірек елді мекенінде 5,9 миллиард теңгенің 122 жобасы жүзеге асырылды, оның ішінде инфрақұрылымды дамыту мен көркейтуге 2 миллиард, əлеуметтік салаларға 3,9 миллиард теңге жұмсалған. Баяндамашы Мемлекет басшысы дəстүрлі Жолдауында «инновациялық индустрияландыру трендін күшейту» қажеттілігін басты басымдықтарының бірі ретінде белгілеп бергенін қозғай келіп, индустрияландыру картасына 38

қарқынды жүргізілуде. Өткен жылы жалпы көлемі 461,2 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Облыста əлеуметтік мəселелерді шешуге де баса көңіл бөлінуде. Соңғы үш жылда ата-анасының қамқорлығынсыз қалған 95 жасөспірімге пəтер берілді. Облыста елді мекендерге көгілдір отынды жеткізу қарқынды жүргізілуде. 12 аудан орталығының 8-не газ құбырлары тартылды. Өңір басшысы басқа тұрғындарды сапалы ауызсумен қамтамасыз етудің жағдайына тоқталып өтті. 2013 жылы 5,3 миллиард теңге болатын 25 сумен қамтамасыз ету нысандарын іске қосу жұмыстары атқарылды. Архимед Бегежанұлы облыстағы автокөлік жолдарын күрделі жөндеу жəне қайта жарақтандыру мəселелерін де айналып өтпеді. Бұл бағытта да ілкімді істер атқарылып жатқанын жеткізді. Оған облыс аймағынан өтетін «Батыс ЕуропаБатыс Қытай» халықаралық көлік дəлізінің мерзімінде пайдалануға берілгенін нақты мысал ретінде келтірді. Əкім есебіне қатысқандар облыста білім жəне денсаулық саласындағы қол жеткен табыстарға көз жеткізді. Сондай-ақ, мектепке дейінгі балалар мекемелерін жəне спорт мектептерін салуда алға басушылық бар екені көңілге тоқылды. Облыс əкімі Архимед Мұхамбетовтің есепті баяндамасының тезистері бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланды. Көпшілік орындарда халықтың сауалсұрақтарын қабылдауға арнайы жəшіктер де орнатылды. Өңір басшысы сөзінің соңында облыс тұрғындарынан түскен сауалдарға тұшымды жауап қайтарып, қай мəселенің қаншалықты шешілетінін нақтылап айтты. Облыс əкімінің блогына 30, арнайы қойылған жəшіктерге 35, есеп кезінде 19 сауал түскен. Облыс əкімі Архимед Мұхамбетов тұрғындардан түскен сауалдардың бірқатарына сол бойда жауап беріп, қалғандарының да нақты жауабы болатынын жеткізді. Соғыс жəне еңбек ардагерлері, қоғамдық бірлестіктер, саяси партиялар, əлеуметтік сала, шағын жəне орта бизнес өкілдері, ірі кəсіпорындар басшылары, жергілікті атқарушы органдар мен құқық қорғау органдары басшылары, əр деңгейдегі мəслихат депутаттары қатысқан жиында қазыналы өңірдің бүгіні жəне ертеңгі игерілер игіліктері жан-жақты айтылды. Ақтөбе облысы.

миллиард теңгенің 31 жобасы енгізілгенін, бұл бағдаламаларды іске қосқан кезеңде 1894 жұмыс орны ашылатынын, қазіргі уақытта 26,6 миллиард теңгенің 28 жобасы пайдалануға берілгенін, оларда бір мың адам еңбек ететінін көлденең тартты. «Өнімділік-2020», «Инвестор-2020», «Экспорттаушы-2020», «Бизнестің жол картасы- 2020», «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламалар шеңберінде жаңа технология бойынша жұмыс істейтін өндіріс орындары бой көтерді. ҮИИД мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асырудың төрт жылдығының қорытындысы бойынша өнеркəсіп өндірісінің жылдық өсімі 4-5 пайызға қамтамасыз етілді. Самат Сапарбекұлы Президент Қазақстанды индустриялық жəне əлеуметтік жаңғыртудың басты құралы деп баға берген шағын жəне орта бизнестегі жетістіктерді атап өтіп, кəсіпкерлік субъектілерінен мемлекет бюджетіне түскен түсімдер көлемі барлық салық мөлшерінің 62 пайызын құрайтынын, «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы бойынша 1,1 миллиард теңге қарастырылғанын жеткізді. Одан əрі 2011-2020 жылдарға арналған «Ақ бұлақ» бағдарламасына арнайы тоқталды. Былтыр 8 сумен қамту нысаны пайдалануға беріліп, 3,2 мың адам тұратын 5 ауылға ауызсу жеткізілген. 18,6 мың адам тұратын 6 ауылда ауызсумен қамту жақсарған. Тұрғындарды əлеуметтік қорғау күшейтіледі, деді баяндамашы. Өткен жылы 29 мың адам жұмысқа тартылып,13602 жаңа жұмыс орындары ашылған. 194 ауылдық округтің 91-інде мемлекеттік атаулы əлеуметтік көмек алушылардың жоқтығы өмір сапасының ілгерілей түскенін айғақтаса керек. Облыс əкімінің əлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары жайлы есепті кездесуі аяқталғаннан кейін арнайы жəшіктерге түскен жəне залдан тікелей қойылған сауалдарға кезек берілді. Олардың мазмұнына қарағанда жұртшылықты жол, сапалы ауызсу мəселелері көбірек толғандыратын тə різ ді. М.Мұстафин, С.Нариманова жол азабын қатты тартып жүргендерін қозғаса, Медвежка, Куйбышев ауылының тұрғындары ауызсу тапшылығын көріп жүргенге ұқсайды. Аймақ басшысы жолдарды қалпына келтіруге 5,5 миллиард, 4 ауданның елді мекендеріне су құбырларын тартуға 3 миллиард теңге бөлінгенін жеткізе келіп, өтініштілектердің бақылауда ұсталатынына сендірді. Бірқатар мəселелер қолмақол шешімін тапты. Мəселен, Айыртау ауданының тұрғыны Надежда Баранова «Колосок» балабақшасын жөндеуге байланысты сұрағына қанағаттанарлық жауап алса, Тимирязев аудандық ауруханасы биыл күрделі жөндеуден өтетін болды. Солтүстік Қазақстан облысы.


5

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

ПАРЛАМЕНТ ПАРЛАМЕНТ

 Сауал салмағы

 Депутат дауысы Жуырда Парламент депутаттары аймақтарға барып, сайлаушылармен кездесіп, Елбасы Н.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты жаңа Жолдауын жəне одан туатын міндеттерді түсіндіріп келді. Біз солардың бірі, белсенді сенатор Светлана Жалмағамбетованы əңгімеге тартқан едік.

тұр, Үкіметтен соған қаражат бөлінуін өтінуім керек. Сондайақ, Астананың төңірегін дамыту бағдарламасы биыл аяқталуына қарамай əлі де көптеген елді мекендерде электр қуатын, ауызсу тарту толық шешілген жоқ.

Ел їшін еѕбек ету – парызымыз – дейді Парламент Сенатыныѕ депутаты С.Жалмаєамбетова

– Мен Ақмола облысынан сай ланған депутат ретінде осы өңірде болып, 10 кездесу өткіздім. Соның ішінде Жарқайың, Целиноград, Астрахан, Атбасар, Сандықтау, Шортанды жəне Есіл аудандарында болдым. Сонымен қатар, Көкшетау жəне Степногор қалаларындағы сайлаушылармен кездестім. Кездесулерге халықты арнайы шақырып жинаған жоқпын, тек «Нұр Отан» партиясының форумдары мен əкімдердің есеп беру жиналыстарына келген халықпен кездестім. Осы форумдарда сайлаушыларға Президенттің жаңа Жолдауында алға қойылған міндеттер, Парламенттегі істелген жұмыстар туралы айтып жəне депутат ретінде халықтың өзіме жүктеген мəселелерінің шешілу барысы туралы есеп бердім. Бүгінгі күні Ақмола облысында республикалық бюджеттен бөлінген қаражатқа іске асып жатқан шаруа көп. Соның ішінде Үкімет бекіткен «Шучье-Бурабай аймағын дамыту туралы» бағдарлама бар. Оған 2014 жылдың бюджетінен 19 млрд. теңге қаражат бөлу қарастырылған. Астананың төңірегіндегі ауылдарды дамыту бағдарламасы биыл аяқталады. Ол жұмыстарға биыл 10 млрд. теңге қаражат бөлінді. Бұл қаражат негізінен электр қуатын жеткізуге, ауызсу мəселесін шешуге жұмсалмақшы. Осының ішінде Ақмолдан Қараөткелге дейінгі су құбырын тарту, сонымен қатар, Бозайғырдағы су құбырын жаңарту мен Жібек жолына су тарту сияқты нақты үш ауылға бөлінген қаражат менің ұсынысыммен қосылды. Ал Максимовкаға электр қуатын тарту үшін менің ұсынысыммен бөлінген қаражат артынан үш ауылға бөліп жіберілді. Степногор қаласын оңалтуға моноқалаларды қолдау бағдарламасы бойынша 4 млрд. теңгедей қаражат бөлінген. Соның ішіндегі ең өзекті мəселе – ауызсу. Биыл осы мəселе шешілетін шығар. Ал жолдарын жөндеуге 626 млн. теңге бөлінді. Аймақтарды дамыту бағдарламасы бойынша Көкшетау қаласына 4,7 млрд. теңге қарастырылды. Əрине,

бұлардан басқа бағдарламалар бойынша Ақмола өңіріне биыл қомақты қаражат бөлінген. Солардың ішінде көптен бері көтерсек те шешілмей келе жатқан бір мəселе биыл өзінің шешімін тапты. Ол – Жарқа йың ауданының орталығына аурухана салу. Бұрын 140 орындық аурухананың құжаттарын өткізіп, қаражат сұралғанда «аудандарға мұндай үлкен ем орындары салынбайды» деп кесіп тасталған болатын. Бірақ бұл мəселені мен аяқсыз тастауға үзілді-кесілді қарсы болып, Үкіметтің алдына шығарған соң, əйтеуір қосымша ақша бөлініп, 70 орындық аурухана мен емхана салуға қаражат бөлінді. Сонымен бірге, біздің сұрауымыз бойынша қосымша қаражат бөліну арқылы Бұланды ауданында 420 орындық мектеп салынатын болды. Сондай-ақ, Жарқайың, Шортанды, Астрахан жəне т.б. аудандарда ауызсу мəселесінің шешілуіне тікелей атсалыстық. – Сайланған аймағыңыздың көп мəселесін шешуге атсалысқан екенсіз. Сайлаушылар тағы да қандай мəселелердің шешілуіне көмектескеніңізді қалайды? – Ел үшін еңбек ету – кім-кім үшін де азаматтық парыз. Ал сұрағыңызға келсек, сайлаушылар тағы да көптеген мəселенің шешілуіне мұрындық болуымды өтінді. Соның ішінде Есіл ауданының орталығы Двуречен ауылына ауызсу жеткізу мəселесін шешуді сұрады. Мұндағы су құбырлары күрделі жөндеуді ғана талап еткендіктен, «Ақ бұлақ» бағдарламасына енгізілмей, «Жұмыспен қамту» бағдарламасы бойынша қарастырылған. Алайда, қажетті қаражат үлкен болғандықтан, оған да енгізілмеген еді. Енді осы мəселемен айналысатын боламын. Сондай-ақ, Зеренді ауданындағы Березниковка, Сандықтау ауданындағы Каменка, Еңбекшілдер ауданындағы Мамай жəне т.б. елді мекендерге ауызсу тарту мəселелерін шешуге атсалысуым керек. Аймақтағы қалалар мен ауылдардың үнемі шешілмей жатқан бір мəселесі – жол. Соның ішінде Көкшетау, Шучье қалаларының жолдары сын көтермейді. Былтыр бұл жұмыстарға қыруар қаражат бөлінген еді, ал биыл ағымдағы орта жəне шағын жөндеулердің шығынын жергілікті бюджетке сырып тастап, олар қаражат таба алмай отыр. Енді осы мəселеге Үкімет назарын аудартуым керек. Көптеген елді мекендерде жылу құбырын тарту мəселесін шешуге қол жеткіздік. Бұл жұмыстар қазір Ақмолда, Бұланды ауданының орталығында жүргізілуде, биыл Бурабайда басталады. Енді Атбасарға да сондай жұмыстар қажет. Онда жаңа шағын аудан салынуда, соған енді бу қазандығы қажет болып

Соның шешілуіне атсалысуым да сұралды. Қазір Үкімет 2020 жылға дейінгі мерзімге даму бағдарламасын жасап жатыр. Осы бағдарламаға аталған мəселелердің кіруін қадағалауым керек. Ауылдардағы толық комплектілі емес мектептердің қамтылуы нашар. Солардың мəселесін шешуде жергілікті халықтың ұсыныс-пікірлерін ескеру керек. Мен біршама жергілікті мамандар мен жанашыр адамдардың ұсыныстарын біліп келдім, енді соларды қорытындылап, осы мəселені шешу бойынша Үкіметке депутаттық сауал жолдамақпын. Елбасы білімнің сапасы жоғары болуын талап етіп отырған жағдайда Білім жəне ғылым министрлігінің ұсынған дистанциялық жəне ресурстық орталық арқылы оқыту сияқты əдіс-тəсілдерінің тиімділігі жоғары бола қояр дегенге сену қиын. Біздіңше, бұл мəселені осы заманғы барлық жабдықтармен жарақталған интернаттар салу арқылы шешкен дұрыс. – Халықтың əлеуметтік қамтылуы мəселесі бойынша да сұрақтар болған шығар? – Ондай мəселелер де баршылық. Мəселен, үлкен дағдарыс жылдары зейнет демалысына шыққандардың зейнетақысы төмен. Сондай жандар өздерінің зейнетақысы қайта қаралса екен деген тілек білдірді. Сондай-ақ, теңге бағамына түзетулер енгізілуіне орай Үкіметтің ұстанған позициясын халыққа жеткізіп, мұның қажетті шара болғандығын түсіндірдік. Халық арасында пошта бөлімдерінің жабылуына да наразылық бар. Министрлік халқы 2 мыңнан аз ауылдарда пошта бөлімдерін жауып жатыр. Жылжымалы пошта бөлімшелері деген жасалады дейді, бірақ оның тиімді болмағына халық алаңдаулы. Бұл мəселені мен де көптен көтеріп жүрмін. Солтүстік облыстардың қай ауылын алсақ та тұрғындары 2 мыңға жетпейді. Сондықтан бұл аймаққа ерекше бағдарлама жасауды ұсынған болатынмын. Бұл мəселе қаралу үстінде. – Халықтың биылғы Жолдауға деген көзқарасы қалай? – Халық Жолдауды қолдап отыр, əсіресе, əлеуметтік салаға қам қорлық жасау мақсатымен еңбекақыларының көтерілетініне риза. Соның ішінде мүгедектерді қолдау жөніндегі тапсырмаға разылықтарын білдірген адамдар көп болды. Оларды жұмыспен қамтамасыз ету мəселесінің қарастырылғаны да ризашылық тудыруда. – Əңгімеңізге рахмет.

Халќымыздыѕ сапалыќ кґрсеткішін тґмендетпейік Сенат депутаты Қуаныш Айтаханов Премьер-Министр Серік Ахметовтің атына депутаттық сауал жолдады. Ол «Ауылдық мектептерде білім беру сапасын жақсарту туралы» деп аталады. Ал сауалда былай делінеді: «Құрметті Серік Нығметұлы! Үстіміздегі жылғы Елбасымыз Н.Ə.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауында Ұлттық білім берудің сапасын жақсартуда ауқымды жұмыстар жүргізу қажеттілігі айтылып, білім саласын дамытуға байланысты нақты міндеттер қойылды. Елбасы қойған міндеттерді орындау, əсіресе, ауылдық жерлердегі білім беру сапасына ерекше көңіл бөлуді керек етеді. Өйткені, еліміздегі 7402 жалпы білім беретін мектептің 5 776-сы немесе 78 пайызы ауылдық елді мекендерде орналасқан. Бұл мектептерде Отанымыздағы оқушылардың 1 237 мыңы немесе 51 пайызы білім алуда. Бүгінгі таңда, ауыл мектептерінде шешімін таппаған мəселелер жеткілікті. Біріншіден, олардың материалдық-техникалық базасы нашар. Арнайы жабдықталған пəндік кабинеттер, зертханалар жоқ. Көрнекі құралдар ескірген. Кітап қоры аз. Шет тілдерін оқыту деңгейі төмен. Ауыл мектептерінің 70 пайыздан астамы шағын жинақталған мектептер. Оның үстіне мұғалімдер жалақыларының аздығынан, əлеуметтік қорғау, моральдық жəне материалдық ынталандыру шараларының толық шешілмеуінен ауылдық жерлерде

Əңгімелескен Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

жоғары кəсіби білікті мұғалімдер тапшы. Бұл жағдай, ұстаз кадрларының қартаюына, бір пəннің мұғалімі бірнеше пəннен сабақ беруіне əкеліп соқтыруда. Ауыл мектептері оқушыларының физикалық, интеллектуалдық жəне шығармашылық дамуына тиісті жағдайлар жасалмаған. Еліміздегі спорт залдары жоқ мектептердің 82%-ы (1620 мектеп) ауылдарда. Мектептен тыс ұйымдармен ауыл оқушыларының 6,8%-ы ғана қамтылған. Ауыл мектептерін ақпараттық технологиялармен қамту да өз деңгейінде емес. Бүгінде кең жолақты интернетпен қала мектептерінің 67,2 пайызы, ал e-learning бағдарламасымен 32,4 пайызы қамтылған болса, ауыл мектептерінде бұл үрдіс əлі басталмаған. Ауыл мектептерін бітірушілер жоғары оқу орындарына түсу кезінде мемлекеттік грантты жеңіп алуда бəсекеге қабілетсіз болып отыр. Мысалы, 2012 жəне 2013 жылдардағы Ұлттық бірыңғай тестілеудің қорытындылары бойынша ауылдық мектеп түлектерінің 21,5 пайызы ең төменгі шекті баллды жинай алмады. Жалпы, ҰБТ-ның жоғары баллын (70-125 балл аралығы) жинағандардың ішінде ауылдық мектеп түлектерінің үлесі небəрі 29 пайызды

 Фотокүнделік

Парламент Мəжілісіндегі «Нұр Отан» партиясы фракциясының Əлеуметтік кеңесі палатаның Əлеуметтік-мəдени даму комитетімен бірлесіп отырыс өткізді. Онда əлеуметтік қызмет көрсету стандарттары жəне əлеуметтік ортаны дамыту факторы жан-жақты сөз болды. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Отырыста модераторлық жасаған фракцияның Əлеуметтік кеңесінің төрайымы Айткүл Самақова өз сөзінде биылғы Жолдауда Елбасы əлеуметтік стандарттарға қатысты нақты тапсырмалар бергендігіне ерекше тоқталды. Ал Мəжіліс депутаты Светлана Ферхо «Əлеуметтік қызметті стандарттау – əлеуметтік саланы дамыту факторы» деген тақырыпта баяндама жасады. Депутаттың айтуынша, елімізде əлеуметтік заңнамалық база құрылғанымен, оның

əлеуеті əлі де толық пайдаланылмай келеді. Əсіресе, қабылданған нормативтік құқықтық актілердің орындалуына бақылау қажетті деңгейде емес. Сондықтан да əлеуметтік заңнаманың тиімділігіне зерттеу жүргізілуі орынды болмақ. Мұның барлығы да депутаттар бастамашы болған «Минималды əлеуметтік стандарттар жəне кепілдіктер туралы» жəне оған ілеспе заң жобаларында көрініс табуы тиіс. Медициналық қызмет көрсету стандарттары жүйеленгенін тілге тиек еткен денсаулық сақтау вице-министрі Ерік Байжүнісов бұл стандарттар пациенттің

үйінен ауруханаға жетуіндегі жағдайын толық қамтитындығын ортаға салды. Онкологиялық ауруларды емдеуде франциялық емдеу орталығының стандарттары басшылыққа алынатыны атап көрсетілді. Ішетін судан бастап, санитарлық авиацияға дейін стандартталатыны белгілі болды. Тіпті, жедел жəрдемнің өзі бұрынғыдай жарты сағатта емес, Павлодардағыдай 9 минутта, ал Алматыдағы жағдайда 11 минутта діттеген жеріне жетуі тиіс. Онда да жедел жəрдем көлігі медициналық құрал-жабдықтармен толық қамтамасыз етілуі тиіс. Құжат айналымында журналдар толтырудың 40 пайызы қысқартылып, қалғаны Электронды денсаулық сақтау жүйесіне енгізілетіні ерекше аталды. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан əлеуметтік қолдауларды санамалап берген Еңбек жəне халықты əлеуметтік

 Сайлаушы сөзі

Кґтерілген мəселе ґте маѕызды немесе «Егемен Ќазаќстанда» жарияланєан депутат сауалына орай

Суреттерді түсірген Орынбай БАЛМҰРАТ.

 Талқылау тағылымы

Стандарттар – мінсіз ќызмет кґрсету тетігі

құрайды. Ауыл мектебін бітірушілердің ҰБТның орташа баллы қалалық мектеп түлектерінен 8,7 баллға төмен. Оның салдарынан ауылдық мектеп түлектері жоғары оқу орындарына мемлекеттік грант есебінен түсе алмай, ақылы оқу орындарына баруға мəжбүр болуда. Ал ақылы оқуды кез келген ауыл баласының қалтасы көтере бермейді. Бұл орта білімді ғана қанағат еткен, білімсіз, жұмыссыз жастардың көбеюіне, халқымыздың сапалық көрсеткішінің төмендеуіне əкелуі мүмкін. Ауылдық жерлерде балаларды мектепке дейінгі біліммен қамту мəселесі де шешімін таппай келеді. Бүгінде ауылдық жерлерде балабақша жасындағы (3-6 жас) бүлдіршіндер саны 344 820-ға жетті. Ал оларды балабақшамен қамту 64%-ды құрайды. Бұл балабақшаларға деген қажеттілік 121 220 орынға тапшы деген сөз. Жəне осы жайт 300 орындық 404 балабақша салу керек дегенді білдіреді. Алайда, 2014 жылғы республикалық бюджетте елімізде жаңа балабақша салуға қаржы мүлдем қарастырылмаған. Сондықтан, құрметті Серік Нығметұлы, Елбасымыз Н.Ə.Назарбаевтың биылғы Жолдауында қойылып отырған міндеттерді тиянақты орындау жəне елімізде білімді, білікті, бəсекеге қабілетті мамандар даярлау мақсатында ауылдық жерлерде мектептер мен балабақшалар салуға қажетті көлемде қаржы бөлу, олардың материалдық-техникалық базасын нығайту, ауылдық ұстаздардың білімі мен жалақысын көтеру, аудан орталықтарынан «Дарын» мектептерін ашу жəне басқа да ауыл мектептерінің білім сапасын арттыру бағытындағы қордаланып қалған мəселелерді арнайы қарап, оң шешілуіне ықпал етуіңізді сұраймын».

қорғау вице-министрі Светлана Жақыпова қазіргі таңда минималды өмір сүру шегі мен ең төменгі жалақы көлемінің бірдей екендігіне назар аударды. Оның сөзіне қарағанда, халықаралық сарапшылар осы екі көрсеткішті есептеу əдісін толық өзгерту қажеттігін ұсынып отыр. Əйтсе де барлығы экономиканың деңгейіне жəне бюджеттің мүмкіндігіне тіреліп отыр. Сондай-ақ, вицеминистр азық-түлік себетінің құрылымын да өзгерту қажеттігін ерекше атады. Бүгінгі таңда азық-түлік құрамы 43 өнімнен тұратын көрінеді. Алайда, тұрғындар қаражаттың 55 пайызын азық-түлік емес заттарға жұмсауды дұрыс көреді екен. Сондықтан да бұл саладағы стандарттарды да қайта қарастырған жөн. Əлеуметтік кеңес отырысында бұдан басқа да баяндамашылардың уəждері тыңдалды. Сондай-ақ, айтылған мəселелер бойынша талқылау жүрді. Артынан Мүгедектерді əлеуметтік қорғау мəселелері бойынша жасалған заңнамалық актілердің əлеуметтік зерттеуі мен мониторингінің тұсаукесері болып өтті.

«Сізді не толғандырады?» айдарымен Егемен Қазақстан газетінде 2014 жылы 11 қаңтарда Мəжіліс депутаты Əлихан Тойбаевтың «Өмiр де бойға жиғанның бəрі керек» атты мақаласын оқығаннан кейін қолыма қалам алғанды жөн көрдім. Мен де Ə.Тойбаевтың заманда сы болуым керек, Қызылордада 1965 жылы 11-сыныпты бi тi рдiм, біздің мектепинтерна тымызда 9-11 сыныптарды оқыған кезімізде 3 жыл бойы «тас қалаушы» (каменщик) мамандығын əр аптаның толық бiр күнінде оқытты жəне мамырмаусым айларында құрылыс объектілерінде тағылымдамадан өтіп əп-əжептəуір практика алдық жəне мектеп бiтiргенде 3 разрядты тас қалаушы деген куəлік иелендік. Осы қосымша алған мамандығым институтта оқып жүргенде жаз айларында, 19661967 жылдары Павлодар, Сол түстiк Қазақстан облыстарына студенттік-құрылыс отрядтарының құрамында совхоздарда тұрғын үй, қора-қопсы, əлеуметтік-мəдени объектілерін салғанда қажетке жарады, біршама ақша қаражатын таптық. Біздің мектебіміздегі басқа сынып та ғы лар тас қалау шы мен қатар, сы лақшы ма ман дықтарына қо сымша оқып, тиісті куəліктерін алды. Бірқатар мектеп бітірушілер сол мектептен алған жұмысшы мамандықтарын кейінгі өмір жолдарында кəсіп eттi. Осындай бiздiң көз алдымызда болған жұмысшы кадрларды дайындаудың өміршең, озық практикасын қазір де жалғастырсақ, мектептен кейін кəсіби мектептерде (колледждерде) оқу үшiн 1-2 жыл уақытты жəне бюджеттің қаржысын шығындамай үнемдеп, жұмысшы мамандарды мектепте даярлауды оңтайландырған ұтымды болмақ. Сонымен қатар, қазіргі таңда көптеген арнаулы орта жəне жоға ры бiлiмдi жас мамандарды оқу бітірген соң «Жастар практика сы» деген бағдарламамен қайтадан 6 ай бойы бюджеттен арнайы қаржы бөліп, мекемелер мен кəсіпорындарда тағылымдамадан өткізу жүргізілуде. Кеңес Одағы тұсында орта жəне жоғары бiлiм алғандарға жұмысқа орналасқан соң 10 ай мерзімге

тəжірибелі қызметкерлерден тəлімгер бекiтiлiп, қызметтің ой-шұқырлары үйретіліп, мерзім аяқталған соң тəлімгердің жас маманның тағылымдамасының қорытындысы туралы есебіне сəйкес, əрі қарай маманды қандай қызметке пайдалануға болаты ндығы туралы қорытынды жасалатын. Осындай жұмыc орнында тағылымдамадан өтуге қосымша ешқандай да қаржы керек етілмейтін, сондықтан да бұрын жақсы нəтиже берген жұмыстарды неге жаңғыртпасқа. Осының алғышарты ретінде орта жəне жоғары оқу орындарының 2-3-4 курстарын бітірген соң, өндiрiстiк практиканы өткізу мəселесінде де ойланатын тұстар жоқ емес. Өткен ғасырдың 70-90-жылдарындағы студенттер үшiн өндірістік практиканың базасы алдын ала министрліктер мен ЖОО арқылы анықталып, практиканттардың нақты практиканы қалай өткізіп жатқанын тексеруге жəне əдістемелік көмек беруге оқу орнынан бөлінген оқытушы бірнеше рет барушы едi. Қазіргі уақытта оқу орындары студенттерінің өңдірістік практикасын өткізу үшiн базалық мекемелер мен кəсіпорындарды белгілеуде кемшіліктер көп секілді немесе студенттің өзінің немесе ата-анасының практика өтетін жерді өз беттерінше iздестiрyiн қалай түсінуге болады? Көп жағдайда «практика өтті деп жолдамаға белгі соғып берсеңіздер болады» деп келісімпаздыққа итермелеуі, өндірістік практиканы қалай өтіп жатыр деп оқу орындары өкілдерінің өз студенттерінің артынан iз салмауы да ойландырмай қоймайды. Болашақ кадрларды тағылымдамадан өткізудегі жіберіліп жүрген осындай кемшіліктер салдарынан оқу орнын бітірушілер жұмыс орындарына келгеннен бастап тапсырылған жұмысты бірден атқара алмайды. Осы келеңсіздікті жою үшiн «жастар тағылымдамасы» енгiзiлiп, бюджет қаржысының орынсыз жұмсалуына тосқауыл қою қажет. Осыны ойланатын уақыттың жеткені күмəнсіз. Қамбар ƏЖІБЕКОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қызылорда облысы.


6

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

Қазақстан Республикасының 3аңы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Вьетнам Социалистік Республикасының Үкіметі арасындағы Инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы келісімді ратификациялау туралы 2009 жылғы 15 қыркүйекте Астанада жасалған Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Вьетнам Социалистік Республикасының Үкіметі арасындағы Инвестицияларды көтермелеу жəне өзара қорғау туралы келісім ратификациялансын.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ. Астана, Ақорда, 2014 жылғы 18 ақпан №174-V ҚРЗ

Қазақстан Республикасының Заңы

Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы 1-бап. Қазақстан Республикасының мына заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін: 1. 2001 жылғы 30 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 5-6, 24-құжат; № 1718, 241-құжат; № 21-22, 281-кұжат 2002 ж., № 4, 33-құжат; № 17, 155-құжат; 2003 ж., № 1-2, 3-кұжат; № 4 25-құжат; № 5, 30-құжат; № 11, 56, 64, 68-құжаттар; № 14, 109-құжат; № 15 122, 139-кұжаттар; № 18, 142-құжат; № 21-22, 160-кұжат; № 23, 171-құжат 2004 ж., № 6, 42-құжат; № 10, 55-кұжат; № 15, 86-құжат; № 17, 97-құжат; № 23 139, 140-құжаттар; № 24, 153-құжат; 2005 ж., № 5, 5-құжат; № 7-8, 19-құжат № 9, 26-құжат; № 13, 53-құжат; № 14, 58-кұжат; № 1718, 72-құжат; № 21-22 86, 87-құжаттар; № 23, 104-кұжат; 2006 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 19, 20-кұжаттар № 3, 22-құжат; № 5-6, 31-құжат; № 8, 45-құжат; № 10, 52-құжат; № 11 55-құжат; № 12, 72, 77-құжаттар; № 13, 85, 86-құжаттар; № 15, 92, 95-кұжаттар № 16, 98, 102-құжаттар; № 23, 141-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 16 18-құжаттар; № 3, 20, 23-құжаттар; № 4, 28, 33-құжаттар; № 5-6, 40-құжат; № 9 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 12, 88-құжат; № 13, 99-құжат; № 15, 106-құжат № 16, 131-кұжат; № 17, 136, 139, 140-құжаттар; № 18, 143, 144-құжаттар; № 19 146, 147-құжаттар; № 20, 152-құжат; № 24, 180-құжат; 2008 ж., № 6-7 құжат; 27-құжат; № 12, 48,51-құжаттар; № 13-14, 54, 57, 58-құжаттар; № 15-16 62-кұжат; № 20, 88-құжат; № 21, 97-құжат; № 23, 114-құжат; № 24, 126, 128 129-кұжаттар; 2009 ж., № 2-3, 7, 21-кұжаттар; № 9-10, 47, 48-кұжаттар № 13-14, 62, 63-кұжаттар; № 15-16, 70, 72, 73, 74, 75, 76-кұжаттар; № 17, 79, 80 82-кұжаттар; № 18, 84, 86-құжаттар; № 19, 88-кұжат; № 23, 97, 115 117-құжаттар; № 24, 121, 122, 125, 129, 130, 133, 134-құжаттар; 2010 ж., № 1-2 1, 4, 5-құжаттар; № 5, 23-құжат; № 7, 28, 32-кұжаттар; № 8, 41-құжат; № 9 44-құжат; № 11, 58-құжат; № 13, 67-құжат; № 15, 71-құжат; № 17-18, 112, 114-құжаттар; №» 20-21, 119-құжат; № 22, 128, 130-құжаттар; № 24, 146, 149-құжаттар; 2011 ж., № 1, 2, 3, 7, 9-құжаттар; № 2, 19, 25, 26, 28-құжаттар; № 3, 32-құжат; № 6, 50-құжат; № 8, 64-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; № 13, 115, 116-құжаттар; № 14, 117-құжат; № 16, 128, 129-құжаттар; № 17, 136-құжат; № 19, 145-кұжат; № 21, 161-құжат; № 24, 196-кұжат; 2012 ж., № 1, 5-құжат; № 2, 9, 11, 13, 14, 16-құжаттар; № 3, 21, 22, 25, 26, 27-құжаттар; № 4, 32-құжат; № 5, 35, 36-құжаттар; № 8, 64-құжат; № 10, 77-құжат; № 12, 84, 85-құжаттар; № 13, 91-құжат; № 14, 92, 93, 94-құжаттар; № 15, 97-құжат; № 20, 121-кұжат; № 23-24, 125-құжат; 2013 ж., № 1, 2, 3-құжаттар; № 2, 10, 11, 13-құжаттар; № 4, 21-құжат; № 7, 36-құжат; № 8, 50-құжат; № 9, 51-құжат; № 10-11, 54, 56-кұжаттар; № 13, 62, 63, 64-құжаттар; № 14, 72, 74, 75-құжаттар; № 15, 77, 78, 79, 81, 82-құжаттар; № 16, 83-құжат; 2013 жылғы 14 желтоқсанда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек көші-қоны мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2013 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2014 жылғы 18 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік сатып алу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 14 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2013 жылғы 18 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 15 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2014 жылғы 21 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газет терінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне агроөнеркəсіптік кешен мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2014 жылғы 25 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Рес публикасының кейбір заңнамалық

актілеріне қаржылық (инвестициялық) пирамидалардың қызметіне қарсы ісқимыл мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 1) 57-баптың екінші бөлігіндегі «1) жəне 2)» деген сөздер «1), 2) жəне 3)» деген сөздермен ауыстырылсын; 2) 59-1, 79-1 жəне 79-5-баптар мынадай редакцияда жазылсын: «59-1-бап. Құқық бұзушының мінезкұлқына ерекше талаптар белгілеу 1. Əкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуге қатысушылардың жəне (немесе) ішкі істер органдарының өтінішхаты бойынша əкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау кезінде сот осы Кодекстің 79-1, 79-3, 79-5, 1111, 112, 332, 355-1-баптарында көзделген əкімшілік құқық бұзушылықты жасаған адамның мінез-құлқына бір жылға дейінгі мерзімге: 1) жəбірленушінің отбасының кəмелетке толмаған жəне (немесе) əрекетке қабілетсіз мүшелерін қоса алғанда, оның еркіне қарамастан, оны іздестіруге, оның ізіне түсуге, оған баруға, онымен ауызша, телефон арқылы сөйлесуге жəне өзге де тəсілдермен байланыс жасауға; 2) атыс қаруын жəне қарудың басқа да түрлерін сатып алуға, сақтауға, алып жүруге жəне пайдалануға толық көлемде немесе жеке-жеке тыйым салуды көздейтін ерекше талаптар белгілеуі мүмкін. 2. Отбасы-тұрмыстық қатынастар аясында əкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамның мінез-құлқына ерекше талаптар белгіленген кезде жəбірленуші мен оның отбасы мүшелерін күзету жəне қорғау үшін сот ерекше жағдайларда тұрмыстық зорлық-зомбылық жасаған адамға осы адамның басқа да тұрғын жайы болған жағдайда, жəбірленушімен бірге жеке тұрғын үйде, пəтерде немесе өзге де тұрғын жайда тұруға тыйым салу түрінде əкімшілік-құқықтық ықпал ету шарасын отыз тəулікке дейінгі мерзімге қолдануға құқылы. 2. Құқық бұзушының мінез-құлқына ерекше талаптардың қолданылу мерзімі ішінде оған профилактикалық əңгімелесу үшін айына бір реттен төрт ретке дейін ішкі істер органдарына келу міндеті жүктелуі мүмкін.»; «79-1-бап. Ұрып-соғу 1. Денені ауыртқан, бірақ денсаулыққа жеңіл зиян келтіруге əкеп соқпаған ұрыпсоғу немесе өзге де зорлық əрекеттерін жасау бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға не он тəулік мерзімге əкімшілік қамаққа алуға əкеп соғады. 2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, əкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған əрекеттер он бес тəулік мерзімге əкімшілік қамаққа алуға əкеп соғады. 3. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, осы Кодекстің 55-бабының үшінші бөлігіне сəйкес əкімшілік қамақ қолданылмайтын адамдар жасаған əрекеттер айлық есептік көрсеткіштің оннан жиырмаға дейінгі мөлшерінде айыппұл салуға əкеп соғады.»; «79-5-бап. Отбасы-тұрмыстық қатынастар аясындағы кұқыққа қарсы əрекеттер 1. Құқық бұзушымен отбасы-тұрмыс тық қатынастардағы адамдарға сыйламаушылық көрсетіліп, былапыт сөйлеу, қорлап тиісу, кемсіту, үй тұрмысындағы заттарды бүлдіру жəне олардың тыныштығын бұзатын, жеке тұрғын үйде, пəтерде немесе өзге де тұрғын жайда жасалған басқа да əрекеттер, егер бүл əрекеттерде қылмыстық жаза қолданылатын іс-əрекет белгілері болмаса, ескерту жасауға не үш тəулікке дейінгі мерзімге əкімшілік қамаққа алуға əкеп соғады. 1. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, əкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған əрекеттероннан он бес тəулікке дейінгі мерзімге əкімшілік қамаққа алуға əкеп соғады. 2. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, осы Кодекстің 55-бабының үшінші бөлігіне сəйкес əкімшілік қамақ қолданылмайтын адамдар жасаған əрекеттер айлық есептік көрсеткіштің үштен беске дейінгі мөлшерінде айыппұл салуға

əкеп соғады. Ескерту. Отбасы-тұрмыстық қатынастар деп ерлі-зайыптылар, бұрынғы ерлізайыптылар, бірге тұратын немесе бірге тұрған адамдар, жақын туыстар, ортақ баласы (балалары) бар адамдар арасындағы қатынастар түсініледі.»; 3) 355-1-баптагы «бес айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға» деген сөздер «ескерту жасауға не он тəулікке дейінгі мерзімге əкімшілік қамаққа алуға» деген сөздермен ауыстырылсын. «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» 2001 жыл ғы 23 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2001 ж., № 3, 17-қүжат; № 9, 86-құжат; № 24, 338-қүжат; 2002 ж., № 10, 103-құжат; 2004 ж., № 10, 56-кұжат; № 17, 97-құжат; № 23, 142-кұжат; № 24, 144-құжат; 2005 ж., № 7-8, 23-қүжат; 2006 ж., № 1, 5-қүжаг; № 13, 86, 87-құжаттар; № 15, 92, 95-құжаттар; № 16, 99-кұжат; № 18, 113-құжат; № 23, 141-құжат; 2007 ж., № 1, 4-құжат; № 2, 14-кұжат; № 10, 69-кұжат; № 12, 87-құжат, № 17, 139-құжат; № 20, 152-қүжат; 2008 ж., № 21, 97-қүжат; № 23, 114, 124-құжаттар; 2009 ж., № 2-3, 9-құжат; № 24, 133-құжат; 2010 ж., № 1-2,1құжат; № 5, 23-құжат; № 7, 29, 32-қүжаттар; № 24, 146-құжат; 2011 ж., № 1,3, 7-қүжаттар; № 2, 28-құжат; № 6, 49-құжат; № 11, 102-құжат; № 13, 115-құжат; № 15, 118-құжат; № 16, 129-қүжат; 2012 ж., № 2, 11-құжат; № 3, 21-құжат; № 5, 35-құжат; № 8, 64-құжат; № 14, 92-құжат; № 23-24, 125-құжат; 2013 ж., № 1,2, 1-құжаттар; № 8, 50-құжат; № 9, 51-кұжат; № 14, 72, 75-күжаттар; № 15, 81-кұжат; № 20, 113-құжат; № 2122, 115-күжат; 2014 жылғы 21 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қа зақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне агроөнеркəсіптік кешен мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 17 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 1) 27-баптың 1-тармағы мынадай маз мұндағы 29) тармақшамен толықтырылсын: «29) «Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес көмек көрсету жөніндегі ұйымдарды құрады.»; 2) 31-баптың 1-тармағы мынадай мазмұндағы 26) тармақшамен толықтырылсын: «26) «Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес көмек көрсету жөніндегі ұйымдарды кұрады.». 3. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» 2002 жылғы 8 тамыздағы Қазақстан Респуб ли касының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2002 ж., № 17, 154-құжат; 2004 ж., № 23, 142-кұжат; 2005 ж., № 7-8, 19-кұжат; 2006 ж., № 3, 22-кұжат; 2007 ж., № 9, 67-кұжат; № 20, 152-кұжат; 2009 ж., № 15-16, 72-құжат; № 17, 81-кұжат; № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 22, 130-құжат; № 24, 149-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 11, 102-құжат; № 17, 136-кұжат; № 21, 173-кұжат; 2012 ж., № 15, 97-құжат; 2013 ж., № 9, 51-кұжат; № 13, 62-құжат; № 14, 75-кұжат; № 15, 77-кұжат; 2014 жылғы 15 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014жылгы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 30-баптың 1-тармағы мынадай мазмұндағы он бірінші бөлікпен толықтырылсын: «Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес құрылған көмек көрсету жөніндегі ұйымдарға əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік қиын жағдайда жүрген балалар қабылданады.». 4. «Кəмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз жəне панасыз қалуының алдын алу

туралы» 2004 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2004 ж\, № 18, 105-кұжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 20, 152-кұжат; 2009 ж.. № 15-16,72-кұжат; 2010 ж., № 8, 41-құжат; № 22, 130-кұжат; № 24, 149, 152-кұжаттар; 2011 ж., № 11, 102-кұжат; 2012 ж., № 3, 26-кұжат; 2013 ж., № 9. 51-құжат; № 13, 62-кұжат; № 14, 72, 75-кұжаттар): 11-бапта: 1-тармақтың 3) тармақшасындағы «жіберілетін кəмелетке толмағандарды қабылдауды жəне уақытша ұстауды қамтамасыз ететін, білім беру органдарының қарамағындағы ұйымдар болып табылады.» деген сөздер «жіберілетін;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 4) тармақшамен толықтырылсын: «4) əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеу меттік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік киын жағдайда жүрген кəмелетке толмағандарды қабылдауды жəне уақытша ұстауды қамтамасыз ететін, білім беру органдарының қарамағындағы ұйымдар болып табылады.»; 2-тармақтың 2) тармақшасындағы «қаулысы негіз болып табылады.» деген сөздер «қаулысы;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 3) тармақшамен толықтырылсын: «3) осы баптың 1-тармағының 4) тармақшасында көрсетілген кəмелетке толмағанды жеткізген адамның өтініші негіздер болып табылады.». 5. «Мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс туралы» 2005 жылғы 12 сəуірдегі Қа зақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2005 ж., № 6, 8-кұжат; 2011 ж., № 21, 171-кұжат; 2012 ж., № 5, 35-кұжат; 2013 ж., № 5-6, 30-кұжат); 1) 1-бапта: 1- 1) тармақшадағы «бір жəне одан да көп жылдар ішінде» деген сөздер «бір жыл ішінде жəне үш жылға дейін» деген сөздермен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 3-1), 3-2), 4-1) жəне 5-1) тармақшалармен толықтырылсын: «3-1) мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс саласындағы мемлекеттік орган (бұдан əрі - мемлекеттік орган) – мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты қалыптастыру жəне іске асыру жөніндегі кызметті жүзеге асыратын мемлекеттік орган, оның ішінде орталық атқарушы жəне жергілікті атқарушы орган; 3-2) мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс саласындағы уəкілетті орган (бұдан əрі – уəкілетті орган) – мемлекеттік органдардың мемлекеттік əлеуметтік тапсырыс саласындағы қызметін үйлестіретін мемлекеттік орган:»; «4-1) Мемлекеттік əлеуметтік тапсырыстың өнім берушілер тізілімі – мемлекеттік əлеуметтік тапсырысты жүзеге асыруға арналған шарт бойынша əлеуметтік бағдарламаларды, əлеуметтік жобаларды іске асыруға қатысқан үкіметтік емес ұйымдардың тізбесі;»; «5-1) мемлекеттік əлеуметтік тапсырыстың іске асырылу мониторингі - мемлекеттік əлеуметтік тапсырыстың іске асырылуы туралы ақпаратты жинау, өңдеу жəне талдау;»; 10), 11). 12) жəне 13) тармақшалар алып тасталсын; 2) 5-бап мынадай мазмұндағы 13-3) тармақшамен толықтырылсын: «13-3) əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік киын жағдайда жүрген адамға (отбасыға) көмек көрсету;». 6. «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2007 ж., № 20, 151-құжат; 2008 ж., № 23, 124-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-кұжат; № 24, 149-кұжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 2, 21-кұжат; № 5, 43-кұжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-кұжат; № 16, 128-құжат; № 18, 141-құжат; 2012 ж., № 2, 11-құжат; № 4, 32-кұжат; № 15, 97-кұжат; 2013 ж., № 2, 7-кұжат; № 7, 34-құжат; № 9, 51-құжат; № 14, 72, 75-кұжаттар; № 15, 81-кұжат; 2014 жылғы 15 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы; 2014 жылғы 18 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік сатып алу мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 14 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 1-бапта: 27) жəне 28) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «27) интернаттық ұйымдар - тұратын орын беріле отырып, белгілі бір санаттағы адамдардың білім алу құқықтарына мемлекеттік кепілдіктерді қамтамасыз ететін білім беру ұйымдары; 28) интернатура-медициналык жоғары оқу орындарының білім алушыларын базалық медициналық білім беру шеңберінде бір немесе екі жылдық даярлау нысаны;»; 28-1) тармақшадағы «анықталғанға дейін», «өмірі мен», «сондай-ақ арнайы білім беру ұйымдарына жіберілетін балаларды» деген сөздер тиісінше «анықтау үшін», «өміріне немесе», «арнаулы білім беру ұйымдарына жіберілетін балаларды, сондай-ақ əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияга əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік қиын жағдайда жүрген балаларды» деген сөздермен ауыстырылсын;

59) жəне 60) тармақшалар мынадай редакцияда жазылсын: «59) эксперименттік алаң – жаңа педагогикалық технологиялар мен білім беретін оқу бағдарламаларын сынақтан өткізуге арналған эксперимент режимінде білім беретін оқу бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымы; 60) экстернат – білім алушы сабаққа үнемі қатыспай-ақ тиісті білім беру бағдарламасының оқу пəндерін өз бетімен оқитын оқыту нысандарының бірі;». 7. «Арнаулы əлеуметтік кызметтер туралы» 2008 жылғы 29 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2008 ж., № 24, 127-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; 2011 ж., № 1, 2-құжат; № 11, 102-құжат; № 12, 111-құжат; 2012 ж., №5, 35-құжат; №8, 64-құжат; №15, 97-құжат; 2013 ж., № 14,72-құжат; 2014 жылғы 15 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы); 1) 6-бапта: бірінші абзацтағы «Адам» деген сөз «1. Адам» деген сөздермен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы 2-тармақпен толықтырылсын: «2. Əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қараудың бар-жоғын бағалау критерийлерін Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі халықты əлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау жəне білім беру саласындағы уəкілетті органдармен бірлесе отырып айқындайды. Жасалған əрекеттерге катысты қылмыстық іс жүргізуді қозғау фактісінің баржоғына қарамастан, тұрмыстық зорлықзомбылыққа, адам саудасына, оның ішінде кəмелетке толмағандар саудасына, оларды пайдаланудың өзге де түрлеріне байланысты əрекеттер, сондай-ақ адам ұрлау əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияга əкеп соққан қатыгездікпен қарау нысандары болып табылады.»; 2) 13-бапта: 1-тармақта: бірінші абзацтағы «тұрғылықты жері бойынша» деген сөздер «тұратын жері бойынша (осы Заңның 15-бабының 7-тармагында көзделген жағдайды қоспағанда)» деген сөздермен ауыстырылсын; 2) тармақшадағы «кызметтерге жазбаша өтініш беру арқылы жүгінеді.» деген сөздер «кызметтерге;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 3) тармақшамен толықтырылсын: «3) əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеу меттік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік қиын жағдайда жүрген адамдарға (отбасыларға) арнаулы əлеуметтік кызметтер көрсететін субъектілерге, сондайақ тұрмыстық зорлық-зомбылықтан жəбірленушілерге көмек көрсететін субъектілерге арнаулы əлеуметтік кызметтердің кепілдік берілген жəне (немесе) кепілдік берілген көлемнен тыс көрсетілетін қосымша көлеміне жазбаша өтініш беру арқылы жүгінеді.»; 2-тармақтың 4) тармақшасындағы «адам бере алады.» деген сөздер «адам;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 5) жəне 6) тармақшалармен толықтырылсын: «5) əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік киын жағдайда жүрген адамға (отбасыға) арнаулы əлеуметтік кызметтер көрсететін субъект; 6) «Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес құрылған көмек көрсету жөніндегі ұйым бере алады.»; 3) 15-бапта: 1-тармақтағы «Кепілдік берілген көлемнен тыс көрсетілетін арнаулы əлеуметтік қызметтердің кепілдік берілген жəне қосымша көлемін көрсету» деген сөздер «Арнаулы əлеуметтік кызметтердің кепілдік берілген жəне кепілдік берілген көлемнен тыс көрсетілетін қосымша көлемін көрсету бюджет қаражаты есебінен көрсетілген жағдайда, олар» деген сөздермен ауыстырылсын; 2-тармақ мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік киын жағдайда жүрген адамға (отбасыға) арнаулы əлеуметтік кызметтер көрсету туралы шешім қабылдағанға дейін осы адам (отбасы) арнаулы əлеуметтік кызметтер көрсететін немесе тұрмыстық зорлық-зомбылықтан жəбірленушілерге көмек көрсететін субъектілерде, олар бюджет қаражаты есебінен ұсынылған (көрсетілген) жағдайда тұра алады.»; 7-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «7. Əлеуметтік бейімсіздікке жəне əлеуметтік депривацияға əкеп соққан қатыгездікпен қарау салдарынан өмірлік қиын жағдайда жүрген адамға (отбасыға) арнаулы əлеуметтік қызметтер тұратын жеріне қарамастан көрсетіледі.». 8. «Тұрмыстық зорлық-зомбылық профилактикасы туралы» 2009 жылғы 4 желтоқсандағы Қазақстан Респуб ликасының Заңына (Қазақстан

Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2009 ж., № 23, 114-құжат; 2013 ж., № 14, 75-кұжат; 2014 жылғы 15 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 1) 1-бапта: мынадай мазмұндағы 1-1) тармақшамен толықтырылсын: «1-1) көмек көрсету жөніндегі ұйымдар – осы Заңға сəйкес жəбірленушілерге арнаулы əлеуметтік кызметтер жəне (немесе) көмек көрсетуді жүзеге асыратын заңды тұлғалар;»; 2) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «2) отбасы-тұрмыстық қатынастар – ерлізайыптылар, бұрынғы ерлі-зайыптылар, бірге тұратын немесе бірге тұрған адамдар, жақын туыстар, ортақ баласы (балалары) бар адамдар арасындағы қатынастар;»; 2) 4-баптың 5-тармағындағы «, бұл дене саулығының жəне (немесе) психикалық денсаулығының бұзылуына əкеп соғуы мүмкін» деген сөздер алып тасталсын; 3) 10-баптың 7) тармақшасындағы «жəбірленушілерді» деген сөз «жəбірленушілердің өтініші бойынша оларды» деген сөздермен ауыстырылсын; 4) 11-баптың 1) тармақшасы, 12-баптың 1) тармақшасы жəне 14-баптың 1) тармақшасы алып тасталсын; 5) 15-баптың 1-тармағы: мынадай мазмұндағы 3-1) тармақшамен толықтырылсын: «3-1) жəбірленушілерге арнаулы əлеуметтік кызметтер көрсетеді, сондай-ақ олардың мүдделері үшін аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарына арнаулы əлеуметтік кызметтердің кепілдік берілген жəне (немесе) кепілдік берілген көлемнен тыс көрсетілетін қосымша көлемін көрсету туралы өтінішпен жүгінеді;»; мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Осы тармақтың бірінші бөлігінің 1), 2), 3), 4) жəне 5) тармақшаларында көзделген көмек жəбірленушілерге тұратын жеріне қарамастан көрсетіледі.»; 6) 20-бапта: 1-тармактың бірінші бөлігінің бірінші сөйлеміндегі «орынбасары қорғау нұсқамасын шығарады» деген сөздер «орынбасары, учаскелік полиция инспекторы не кəмелетке толмағандар істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторы жəбірленушінің пікірін ескере отырып, қорғау нұсқамасын шығарады» деген сөздермен ауыстырылсын; 3-тармақ «жəбірленушінің» деген сөзден кейін «отбасының кəмелетке толмаған жəне (немесе) əрекетке қабілетсіз мүшелерін қоса алғанда, оның» деген сөздермен толықтырылсын; 5-тармакта: «он» деген сөз «отыз» деген сөзбен ауыстырылсын; мынадай мазмұндағы екінші сөйлеммен толықтырылсын: «Тексеру мерзімділігі күнтізбелік жегі күнде кемінде бір ретті құрайды.»; 6-тармақ алып тасталсын; 7) 22-баптың 3-тармагында: 1) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «1) жəбірленушінің отбасының кəмелетке толмаған жəне (немесе) əрекетке қабілетсіз мүшелерін қоса алғанда, оның еркіне қарамастан, оны іздестіруге, оның ізіне түсуге, оған баруға, онымен ауызша, телефон арқылы сөйлесуге жəне өзге де тəсілдермен байланыс жасауға;»; мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Жəбірленуші мен оның отбасы мүшелерін күзету жəне қорғау үшін сот ерекше жағдайларда тұрмыстық зорлықзомбылық жасаған адамға осы адамның басқа да тұрғын жайы болған жағдайда, жəбірленушімен бірге жеке тұрғын үйде, пəтерде немесе өзге де тұрғын жайда тұруға тыйым салу түрінде əкімшілікқұқықтық ықпал ету шарасын да қолдануға құқылы.». 9. «Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» 2010 жылғы 29 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңына (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 2010 ж., № 8, 40-құжат; № 24, 149-құжат; 2012 ж., № 3, 26-кұжат; № 5, 41-кұжат; 2013 ж., № 9, 51-құжат; № 14, 75-кұжат; 2014 жылғы 15 қаңтарда «Егемен Қазақстан» жəне «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттік органдардың құзыретін заңнамалық жəне (немесе) заңға тəуелді деңгейде бекіту мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2014 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңы): 28-баптың 1-тармағы бірінші бөлігінің 5) тармақшасындағы «белгіленген адам қойылады.» деген сөздер «белгі ленген;» деген сөзбен ауыстырылып, мынадай мазмұндағы 6) тармақшамен толықтырылсын: «6) ауыр жəне аса ауыр қылмыс жасағаны үшін жазасын өтегеннен кейін бас бостандығынан айыру орындарынан босату туралы шешім қабылданған немесе қасақана қылмыстары үшін бас бостандығынан айыруға екі немесе одан да көп рет сотталған адам қойылады.». 2-бап. Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.НАЗАРБАЕВ.

Астана, Ақорда, 2014 жылғы 18 ақпан №175- V ҚРЗ


7

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

 Толғандырар тақырып Алайда, тепсе темір үзетін жас жігіттер мен зіңгіттей азаматтардың қоғамдық пайдалы еңбектен қашқақтап, жалқаулыққа бой алдыруы, ата-аналарының мардымсыз зейнетақысына телміріп күн көруге ұялмауы алаңдатады. *** Əлемнің əміршісі – еңбек! Бұл – ешқандай дəлелдеуді қажет етпейтін талассыз шындық! Əлімсақтан солай. Қазіргі кезде бұл сөздің бəсі артқанмен, қадір-қасиетін арзандатып алғандай тəріздіміз. Бабаларымыз еңбектің маңдайақы, ащы термен келетінін, бейнетсіз табыс құралмайтынын біліп, кейінгі ұрпаққа «еңбекпен ел көгеретінін» аманаттап кеткен. Адамның тек еңбекпен көркейетінін айтудан хакім Абай да жалықпаған. «Терін сатпай, телміріп көзін сатқандарды» шенеп, «сабырсыз, арсыз, еріншектіктен» абай болуға шақырған. «Адамзат тірілікті дəулет білмек, Ақыл таппақ, мал таппақ, адал жүрмек. Екеуінің бірі жоқ, ауыл кезіп, Не қорлық құр қылжаңмен күн өткізбек?», десе, енді бірде «Орынды іске жүріп, ой таппаған, Не болмаса жұмыс қып, мал таппаған. Қасиетті болмайды ондай жігіт, Əншейін құр бекерге бұлғақтаған» деуі бүгінгі күннің «еріншек, бекер мал шашпақ» жандарына қарата айтылғандай.

Біз негізгі əңгімені «Қазақстанның əлеуметтік жаңғыртылуы: Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» атты талдама мақала аясында қозғамақпыз. Онда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев əлемдік жаңғыртудың жаһандық трендіне айналып отырған жасампаз еңбектің шешуші ұлттық фактор екенін алға тарта отырып, Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы идеясы шынайы өндірістік еңбектен бастау алатынын, оның түпкі мəні масылдық пен əлеуметтік инфантилизм секілді құбылыстарды еңсеріп, барлық еңбек субъектілерінің мемлекетке қатысты əріптестік өзара қарым-қатынасына негізделген еңбек қызметі мен игілікке жаңа тартымдылық енгізуді көздейтінін дəйектеп берді. Адал еңбекке ынталандырудың жүйесін құру – Қазақстандағы əлеуметтік жаңғыртудың аса маңызды мəселелерінің бірі. Алайда, «ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұстап», «адам болып мал табудың орнына» «ауырдың үстімен, жеңілдің астымен» жүруді «кəсіп» қылып алғандар қоғамымызда аз емес. Жұмыс бола тұра, шыбық басын сындырмайтын, елең-елең қаққан жастар түгіл жасамыстарды көргенде бар ауыртпалықты өзгенің иығына арта салған осы бір тоғышарлық індет асқынып бара жатқан жоқ па деген ойға қаларымыз кəдік. Төменде шаруашылық басшыларымен шынайы еңбек етуге тəрбиелеу, еңбек адамына деген құрмет, тұтынушылық, жалқаулық дағдылардан арылту, жақсы дəстүрлерді орнықтыру төңірегінде əңгіме өрбиді.

өмірлік мəні де, тағылымы да зор. Өкініштісі сол, тисті ведомостволар осы жағына жеткілікті түрде көңіл бөлмей келеді. Еліміздегі кəсіптік-техникалық оқыту саласында экономика талап етіп отырған барлық мамандардың үштен бірі ғана даярланады. Сапалық жайы тіпті қанағаттандырмайды. Жатақханалар жетіспейді, материалдық-техникалық база төмен. Білікті оқытушылар тапшы. Қызылжар өңірінде 30-ға жуық техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдары болса, былтыр оларды мемлекеттік тапсырыспен тəмамдағандардың 75 пайызы ғана жұмысқа орналасқан. Қалғандары қайда жүр? Ал, ақылы бөлімді бітірген түлектердің жайы не болмақ? Колледждерде білім беру саласына 254 маман əзірленіпті. Солардан «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы аясында 26-сы ғана ауылдық мектептерге орналасыпты. Солтүстік Қазақстан медициналық колледжі денсаулық сақтау орындарына 280 орта буын маман даярлаған. Ауылдарға жолдама алғандары 53 қана. Бұдан соң дипломды, бірақ жұмыссыз жастардың қатары көбеймегенде қайтеді? Жаңа біліктілікті меңгеруден амалсыз қол үзгендіктен, қолайына жақпаса да кездейсоқ салаларда жұмыс істеулеріне тура келеді. «Əншейін құр бұлғақтаған» мұндай мамандардың көсегемізді көгертпесі анық. Сөз арасында қазақстандық білім

Шынайы еѕбек ќана масылдыќтан ќўтќарады Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Бейнет кґрмей дəулет жоќ

Геннадий ЗЕНЧЕНКО, «Зенченко жəне К» командиттік серіктестігінің бас директоры, Қазақстанның Еңбек Ері /Қызылжар ауданы/: – 40 жылға жуық жетекшілік етіп келе жатқан «Зенченко жəне К» командиттік серіктестігінің қызмет аясы кең. 700-ден астам ауылдастарыма жұмыс тауып беріп, бəсекеге қабілетті отандық өнімдер өндірумен қатар қазақстандық кластерлер дамуы жөнінен алдыңғы орындамыз. Былтыр 14 мың гектар алқапқа астық себіліп, гектар берекесі 20 центнерден айналды. 87 мың центнер сүт өндірілді. Тəулігіне 50 тонна сүт өңдейтін жаңа зауыт салынуда. Асыл тұқымды қашарлар өсіріліп, фермаларда жылқы түлігі де бағылады. Екі жел қондырғысы іске қосылып, жылына 8 миллион киловатт-сағат электр қуатымен қамтамасыз етеді. Олардың бой көтеруіне Елбасының «жасыл экономикада» инновациялық жобаларды дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарламасы үлкен ықпалын тигізді. Жанаржағармай бағасын арзандатуға 233 миллион теңге демеуқаржы алынды. Жеңілдетілген 8 пайыздық жылдық сыйақы мөлшерлемесімен жемазық өндіретін ауылшаруашылық техникалары əкелінді. Мемлекеттің осындай қолдауларынан кейін жаман жұмыс істеуге еш қақымыз жоқ қой деп ойлаймын. Ауылды көгалдандыру, жолдарды, жылу жүйелерін жаңғырту, тұрғын үйлерді, білім, мəдени нысандарды жөндеу серіктестіктің міндетінде. 984 мың теңгеге медициналық жабдықтар, 25 миллион теңгеге жабық спорт кешені, 4,8 миллион теңгеге автобус сатып алынды. 1976 жылы маған артта қалған үш кеңшардың бірін басқару ұсынылды. «Новоникольскіні» қабылдап алғанда 52-орында тұрған еді. Қорадаға мал туберкулез ауруына шалдыққан. Оларды етке өткізуге фермадағылар барынша қарсыласып бақты. Сірə, негізгі күнкөріс көзінен айырылсақ, далада қаламыз деп қорықса керек. Тұрғындар шаруамен айналысқылары келгенімен, ұйымдастырушы жоқ болғандықтан, топтасып арақ ішу, карта ойнау, жұмысқа шықпай қалу сияқты жаман əдеттерге бой алдырған. Қоғам мүлкі қараусыз қалып, талантаражға салына бастаған. Тəртіпке көнбегендерді аластатып, басқа учаскелерге ауыстыру, кейбірімен мүлдем қоштасу секілді қатал шараларды қолдануға тура келді. Əсіресе, арақ ішкендерге аяушылық жасалмады. Балтық жағалауы елдерінен сүтті сиырлар əкелініп, табындар өнімді малдармен жаңартылды. Қазір еліміздегі ең табысты агроқұрылымбыз. 300 адамның ішінен 3 адам ғана пай үлестерін алып, басқа жаққа кетті. Қалғандары тұрақты жалақы алу, баспана иелену, балаларын алаңсыз тəрбиелеу, оқыту, ең бастысы, болашағына сеніммен қарау мүмкіндіктеріне ие болды. Мұның бəрі айтуға ғана оңай. Жанқиярлық еңбектің арқасында осындай дəрежеге жетіп отырғанымызды жастар түсінсе екен деймін. Əкем марқұм басшылыққа жіберген жерінде жұмысты баспана тұрғызудан бастайтын. Осы қасиет маған да жұққан тəрізді. Біз жылына 10-12 үй тұрғызып жүрдік. Ұжымда еңбек адамына айрықша құрмет көрсету дəстүрі қалыптасқан. Сергей КИРИЧЕК, «ТНС-2020» ЖШС бақылау кеңесінің төрағасы /Шал ақын ауданы/: – Шал ақын ауданы аумағында жұмыс істеп жатқанымызға екінші жылға аяқ басты. Бастапқыда тұрғындардың үлкен күдікпен қарағаны рас. Олай болатын жөні бар еді. Бізге дейін осы ауданға сырттан келіп,100 мың гектардай алқапқа астық өсірген «Асылхан-Агро» ЖШС берген уəделерінен тайқып, пайшыларды əбден əуре-сарсаңға салған көрінеді. Серіктестіктің басшылығы өз өкілеттіктерін асыра пайдаланып, мүліктер мен жер телімдерін кепілге қою жөнінде заңсыз шешім қабылдаған. Бюджетке 60 миллион теңге салық төлемеген. Осындай бұра тартушылықтарға қатысты қаржы полициясы қылмыстық іс қозғап, сот үкімімен айыппұл төлеуге міндеттеген. «Аузы күйген үрлеп ішеді» дегендей, шалақындықтардың сөздерінен тағы да дұрыс инвестор бұйырмай пай үлесінсіз, жалақысыз қаламыз ба деген қорқыныш сезіліп тұрғанын аңғару қиын емес еді. Олармен ашық əңгімелесіп, нақты бағдарламаларымызды ұсындық. Əеуметтік жағдайлар жасайтынымызға сендіріп, жұртшылық қолдауына ие болдық. Көзін тауып, ұйымдастырса, кез келген тығырықтан шығудың жолы табылары күмəнсіз. Осы уақыт аралығында сыннан сүрінбей өтудің барлық амалдарын қарастырудың арқасында ісіміз оңға

басты. Қазір ауданда 200 мың гектардан астам жерге астық өсірілсе, 43 пайызы бізге тиесілі. 700 адамды жұмыспен қамтып, 2,5 миллиард теңге мөлшерінде инвестиция тарттық. Пайшылармен толық есептестік. Тұрмысы төмен, аз қамтылған отбасыларға, зейнеткерлерге үнемі қолдау көрсетеміз. Бүгінде жұртшылық риза, бұрынғы өкпереніштің ізі де жоқ. «Саусақ бірікпей ине ілікпейді» дегендей, өзара түсіністік, жауапкершілік болған жерде молшылықтың іргетасы қаланары анық. Мұрат ЖҰМАБЕКОВ, «Нежинка-Ерке» ЖШС жетекшісі, /Ғ. Мүсірепов ауданы/: – Біздің шаруашылықта да ел құрметтеуге лайық тамаша жандар көп. Олардың қай-қайсысына болсын еңбекқорлық, көпшіл, бауырмал қасиеттер тəн. 400-дей үй бар ауылда мамыражай тірлік кешіп жатқан ондаған ұлт өкілдерінің күш-қайраты мен ерік-жігері бір арнаға ғана тоғысқан. Ол – тұрмысы бақуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты елдің одан əрі гүлденуіне атсалысу, үлес қосу. Елбасы əлеуметтік мəселелерді кейінге қалдыруға болмайтынын үнемі айтып келеді. «Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамына қарай 20 қадам» еңбегінде əлеуметтік жаңғырту міндеттеріне ерекше екпін түсіруі тектен-тек емес. Кез келген құндылық, экономикалық, мəдени байлық адамның еңбегімен жасалатынын ескерсек, шынайы өндірістік еңбектің алдыңғы кезекке шығарылуы заңды. Ол үшін əр азаматтың Отан алдындағы міндетті қағидаты мен еңбекке ынталандырудың бірыңғай жүйесін қалыптастыру аса маңызды. Тəуелсіздіктің алғашқы жылдарын еске түсірейікші. Ол кездері экономикасы дамыған 50 елдің қатарына ену өңіміз түгіл түсімізге енбейтін. Халықтың елеулі бөлігі «мəжбүрлі» жұмыссыздық мектебінен өткенін ұмыта қойған жоқпыз. Елбасы белгілеп берген асқақ армандарымыз, ұлы мұраттарымыз ақиқатқа айналып, енді, міне, əлемдегі ең бақуатты 30 мемлекеттің сапына қосылу тұжырымдамасы жарияланды. Стратегияны орындап, сыннан мүдірмей өтудің жолы – бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ жолында табандылықпен, қажырлылықпен еңбек ету. Сол себепті мен жер лестеріме мал ұста, фермерлікпен айналыс, көлігіңмен тасымал жаса, əйтеуір бос отырма, бала-шағаның нəпақасын айыруға мүмкіншілік жетеді. Тек ниет, ынта болсын деген ақыл-кеңес айтудан жалыққан емеспін. Шетелдегілер көрші мемлекеттерге барып, «тамағының тоқтығын, қайғысының жоқтығын» айырып жүргенге еш арланбайды. Біз бүгінде егіншілікпен де, мал шаруашылығымен

де айналысып, мүмкіндігінше əр отбасының жұмыспен қамтылуына зер салып отырамыз. Ет пен сүт өнімдеріне демеуқаржы бөлінетіндіктен, табысымыз молая түсті. Асыл тұқымды шаруашылық мəртебесін иелендік. Дəнді дақылдар көлемі 20 мың гектарға жуық. Егіс алқаптарын 3 ұшақпен химиялық өңдеуден өткізуіміз – жағдайдың түзелгені, өмір сапасының жақсарғаны емес пе? Былтырлары 50-ге жуық үй жөндеуден өткізілсе, жаңадан бой көтеретін баспананың көлемі кемі 120 шаршы метрді құрайды. Қора-қопсысын, гаражын салып, су, кəріз құбырларын тартып береміз. Бəрі серіктестіктің қаржылық есебінен жүргізіледі. Мəдени-тұрмыстық, əлеуметтік инфрақұрылымдар түгел жұмыс істеп тұр.

Əншейін ќўр бекерге бўлєаќтаєан

Г. ЗЕНЧЕНКО: – Еңбекке деген сүйіспеншілік отбасынан, мектептен басталуы тиіс. Бізді оның қыр-сырына əкеміз Иван Емельянович баулыды. Жарықтық, төрт-ақ сыныптық біліміне қарамастан, өмірден тоқып-түйгені мол еді. 1929 жылы артельге басшы болып сайланып, кейін ұжымшар, кеңшар басқарды. Ол кездері сөздік қорымызда жоқ мемлекетшіл мінезді сол кезде-ақ байқататын. Əңгіме басын əуелі үкімет, сосын біз деп қозғайтын. «Менді» ауызға алуы сирек-тұғын. Қазіргі жастарға жетіспейтіні осы қасиет. Мен Президенттің алдағы уақытта ахуалды өзгертіп, тұтынуға емес, еңбекпен қамту жағына басымдық беру керек деген ұсынысын жақтаушылардың бірімін. Шыны керек, мені жергілікті органдардың бұл саладағы шаралары қанағаттандыра бермейді. Сападан гөрі санға ұмтылушылық басым. Пəленше адамды еңбекке тарттық деген қағаздық көрсеткіштерден гөрі жергілікті жердегі жағдайға тереңірек назар аудару əлдеқайда тиімді болар еді. Мысалы, үш айлық оқуды тауысып келсе де, шыбық басын сындырмайтындар, ішімдіктен аузы босамайтындар кездеседі. Осындайда оларға қаншама бюджет қаражаты шығындалып, кəсіптік бағдарлауға қалай таңдалынған деген сауал еріксіз туады. Меніңше, масылдықпен күрестің себебін емес, салдарын зерделейтін мезгіл жетті. Оның жолдарын Елбасы мақаласында жіліктеп берді. Осы орайда «Əрбір адам, соның ішінде, əсіресе, жастар белгілі бір кəсіптік саладан өз болашағын көргісі келетінін мойындау қажет. Бұл – өте қалыпты жағдай. Өйткені, адам өзінің қайда бет алғанын анық көрген кезде ғана биікке қарай күш-жігермен ұмтылады», деген сөздерінің

беру жүйесінде оқу үдерісінің практикалық жағына жеткілікті көңіл бөлінбейтінін де атап өткім келеді. Бірде серіктестікке ауыл шаруашылығы колледжінің шəкірттері тəжірибеден өтуге келіп, танысу барысында оқу-тəрбие үдерісінің жаңартылмағанына, ескірген əдістемелерге негізделгеніне көзіміз жетті. Олардан шыңдалған маман шығатынына күмəндімін. Сондықтан, Елбасы атап өткендей, кəсіптік біліктіліктің ұлттық жүйесін құру күн тəртібінде өткір тұр. Қанша əлеуметтік жағдай жасасақ та, жас кадрлардың келуі, тұрақтауы аз. Механизаторлардың орташа жасы 55-ке тақап қалды. Олардың орнын басатын кімдер? Əрине, жастар. Негізінен «Джон Дир» секілді шетелдік техникалармен жұмыс атқаратындықтан, жоғары білімсіз оларды игеру қиын. Сондықтан, технологиялық жəне ғылыми өндірістер үшін кадрлар қорын жасақтаудың оңтайлы жолдарын іздестірмей болмайды. Ол үшін білім беру мен кəсіптік даярлаудың озық үлгілерін енгізген жөн. Бəрімізді толғантатын басты мəселе – масылдықты еңсеру, түп тамырына балта шабу. Елбасының мемлекет тек объективті тұрғыдан еңбекке қабілетсіздер мен аз қамтамасыз етілгендерге ғана көмектеседі деген сөздері əркімді ойландыруы тиіс. Бұрын жұмыссыздарға жұмыссыз болғаны үшін жəрдемақы беріліп келсе, енді бұл көзқарас бүтіндей өзгергенін байқауға болады. Яғни белгілі мамандық аламын, кəсібін өзгертемін, адал еңбекке ынталымын, шығармашылық, қоғамдық белсенділігімді көтеремін деушілерге жол ашық. Былайша айтқанда, мемлекет болмайтын жерлерге ғана көмек қолын созатын болады. Қалғаны – əр адамның қолынан келетін шаруа. М.ЖҰМАБЕКОВ: – Мемлекет басшысының жұмыссыздардың барлығы бірдей жұмыс істеуге ұмтыла бермейді деп атап көрсеткен проблемасы барлық аймақтарға тəн дер едім. Елімізде жұмыспен қамту саласын дамыту бірінші кезектегі мəселе ретінде қойылып, жұмыссыздарды оқыту, кəсіптік қайта даярлықтан өткізу, жаңа мамандықтарды игеру секілді салалық бағдарламалар жемісін беріп келеді. Мəселен, «Жол картасы-2020» бағдарламасы шеңберінде аяғынан тік тұрып, еңсесін көтеріп, өзіне де, өзгеге де жұмыс тауып берген ауылдастарымды көргенде төбем көкке жеткендей қуанамын. «Сыбаға» бағдарламасы бойынша мал шаруашылығын дөңгелетіп отырғандар қаншама! Өкініштісі сол, ата сақалы аузына түскен кей ересектердің өздері еңбек десе, кежегесі кейін тартып, артқа шегіншектейтіні қынжылтады. Олардың қатарына түске дейін төсегі жиылмайтын, үй шаруасына келгенде мойны жар бермейтін келіншектерді

қоссаңыз, қорғасындай ауыртпалық еңсеңді үзіп жібергендей болады. Ауылда 1400-ге жуық тұрғын бар, араларында жастар аз емес. «Жаман əдеттің жұққыш» келетіні бар ғой. Осы бір жатыпішерлік, тоғышарлық мінездің індет ауруындай тарай бастағаны алаңдатпай қоймайды. Көктемгі, күзгі науқандарға 400-ден астам адам тартылғанның өзінде жұмыс күші жетіспегендіктен, үйлерінде қол қусырып отырғандарға, түні бойы қыдырып, түс ауғанша ұйықтайтын жастарға қайырылуға мəжбүрміз. Оларға «əке-көкелеп», арқадан қағып, жалынып жүргеніміз. Араларында тепсе темір үзетіндері, əке-шешелерінің зейнетақысын малданып отырғандары, сан сылтау айтып, қоғамдық пайдалы еңбектен басын ала қашатындары баршылық. Базбіреулерін еңбек тəртібін қанша бұзса да, жұмыстан шығаруға құлықсызбыз. Өйткені, орнын алмастыра қоятын адам жоқ. Мəселен, техникұрықтандырушы келесі жылы зейнетке шығады. Жастарға осы кəсіпке тегін оқып ал деп қанша айтсақ та жуымайды. Не себепті кергулерін түсіне алмайақ қойдым. Ауыл шаруашылығы мамандарына да ділгірміз. Сондықтан дəрігерлер, мұғалімдер секілді бұл санаттағыларға Үкімет тарапынан жеңілдіктер жасалса, дұрыс болар еді. Бұл мəселе көптен бері айтылып келе жатқанымен, шешімін таппай келеді. Елбасы назарындағы басты мəселе – əр қазақстандыққа қамқорлық көрсету. Оның ішінде əлеуметтік басымдықтар ерекше сипатқа ие. Өткен ғасырдың 60-жылдарында кеңінен таралған тұтынушылық қоғам тұжырымдамасын бəріміз басымыздан өткердік. Оның ақыры жаппай əлеуметтік масылдықты туындатып, жаһандық дағдарыстың өршуіне түрткі болды. Оған балама ретінде Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы идеясы ұсынылды. Соған орай, бүгінде еңбек ХХІ ғасыр жағдайындағы шешуші ұлттық фактор ретінде, жаһандық бəсекелестік жағдайында алдыңғы кезекке шығарылуы мемлекеттің əлеуметтік жаңғырту үдерістерінің бастамашысы жəне басты қозғаушы күшіне айналғанын айғақтаса керек. Енді əлеуметтік қорғаудан əлеуметтік прогресс бағытымен құрылған бұл стратегия масылдыққа жол жоқ дегенді білдіреді. Оған биылғы Жолдауға арқау етілген басым бағыттар дəлел бола алады. Елбасы мүмкіндігі шектеулі азаматтарға көбірек көңіл бөлудің, керісінше, масылдық пиғылдың өрістеуіне жол бермеудің маңыздылығын атап көрсетті. Осы тұрғыдан алғанда, əлеуметтік жаңғыру бағдарламасына белсенділікпен қатыса беретін боламыз. С.КИРИЧЕК: – Тəуелсіздік алған жылдар ішінде Қазақстан əлеуметтік саланы реформалаудың бірқатар параметрлері бойынша көптеген елдерден алға озып кеткені шындық. Алдымызда бұдан да зор міндеттер тұр. Жолдауда еңбек өнімділігін 5 есеге – қазіргі 24,5 мыңнан 126 мың долларға дейін жеткізу міндеті қойылды. Осы уақыт ішінде масылдық деңгейін де біршама төмендете алғанымызды жоққа шығаруға болмас. Ендігі талап – нарықтық жағдайда аспаннан нəпақа күтпей, тиімді еңбектену. Мемлекеттің барлық жағдайды тудырғанына қарамастан қазақстандықтардың бір бөлігінің, əсіресе, жастардың бойында əлеуметтік жаңғырту жолындағы айтарлықтай кедергі əлеуметтік инфантилизм секілді кең тараған құбылыстың сақталып қалуының бірнеше себебі бар. Біріншіден, еңбек адамын айрықша құрметтеу, беделін көтеру, өнегелі де жарқын істердің мектебін қалыптастыру, зейнетінен бейнеті мол қарапайым кəсіптерді насихаттау дəстүрлерінен қол үзіп қалдық. Екіншіден, заңдар мен құқықтық нормалар жетілдірілмеген, ескірген күйінде қала берді. Ол əлеуметтік еңбек қарым-қатынасының сəйкессіздігіне соқ тырды. Үшіншіден, кəсіби біліктіліктен гөрі мамандықтың сыртқы пішініне көбірек мəн берілді. Төртіншіден, жұмыс беруші, жекеменшік иелері жəне жұмыскердің бір-біріне деген ортақ жауапкершілігі көбіне қағаз жүзінен аса алған жоқ. Міне, басқадай да себептер салдарынан жастар түгіл ақыл кіріп, ес тоқтатты деген азаматтардың өздері керенау тартып, ортақ жауапкершілік қасиетінен айырылып қалды. Президент «қазақстандық жас та, ересек те бос отырып, бəрін де сынай бермей жұмыс бар жерге, НƏ-ПА-ҚА табатын жерге қарай ұмтылулары керек!» дей келіп, «біз бəсекеге қабілетті ұлт болғымыз келетіні рас болса, бұл психологиядан арылу қажет»! деуі сондықтан. Инвесторлардың нұсқауымен техникаларды Шал ауданының аумағына орналастырып, көктемгі егін себу науқанына кірісіп кеткенбіз. Байқаймын, жұмысқа себепсіз шықпайтындар қарасы көбейе бастады. Бастапқыда түзеліп кетер, жаңа басшылыққа үйренісе алмай жатқан шығар деген үмітпен жатыпішер жалқаулар мен еріншектердің дегеніне көніп жүрдік. Негізінен жергілікті тұрғындар екені əрі басқадай табыс көзінің жоқтығы да ескерілді. Жоқ, жаман əдеттерін қояр емес. Араққа сылқия тойып келетінді шығарды. Жанар-жағармай ұрлауға көшкеннен кейін шыдам таусылды. Əрқайсысымен жеке сөйлессем, «Біз сияқты бесаспап мамандарды табу қиын. Жұмыстан шығарсаң да, еріксіз қайта аласың». Сөздерінің сиқы осы. «Жаздымжаңылдым» десе, кешіріммен қарар ма едік. Кейін білгеніміздей, олар үшін маскүнемдікке салыну мен ұрлық жасау кəдуілгі өмір салтына айналған болып шықты. Ұзын сөздің қысқасы, ішімдікке салынғаны үшін 24 адаммен қош айтысуға тура келді. Серіктестіктің иелігінде Шудасай деген ауыл бар. Одан алғашқыда 25 адам жұмыс істеуге тілек білдірген еді. Қазір қалғаны 3 адам ғана. Себеп біреу ғана – ел ішін індеттей жайлаған маскүнемдік.

Тїйін

Иə, сұхбаттасушылардың əңгімелерінен үлкен ой түюге болады. Шынында да, қазақстандықтарды жұмысқа тартудың бірегей бағдарламаларының түбірімен өзгергенін аңғару қиын емес. Мəселен, бұдан былай жұмыссызға жұмыссыз болғаны үшін емес, мамандық алу үшін грант берілетін болады. Кедейшіліктің өсуіне жол бермеу басты міндет ретінде атап көрсетіліп, ел азаматтары үшін экономика мен бюджеттің өсіміне тікелей тəуелді болатын ең төменгі əлеуметтік стандарттар мен кепілдіктер белгіленді. Ең бастысы, мемлекеттен əлеуметтік салаларға бөлінетін жəне жұмсалатын қаражаттың атаулығы күшейтілді. Əлеуметтік қолдауды тек мұқтаж топтарға ғана көрсетуге ерекше басымдық берілді. Олардың қатарында зейнеткерлер, мүгедектер, еңбекке жарамсыздар, науқас жандар секілді əлжуаз санаттағылар бар. Мемлекет осындай əлеуметтік жауапкершілікті өз міндетіне алды. Олай болса, дені сау, аяқ-қолы балғадай еңбекке құлықсыздардың тайраңдауына жол болсын! Шынайы еңбек қана масылдықтан құтқаратынын олар қашан түсінер екен? Солтүстік Қазақстан облысы.


8

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

CӨЗ СОЙЫЛ

Дəрі-дəрмек баєасы баќылауда

Денсаулық сақтау министрлігі елімізде дəрілік құралдарға бағаның өсуіне жол бермеу мақсатында жергілікті атқарушы органдармен бірлесе отырып, шұғыл шаралар қабылдауда.

2014 жылғы 13 ақпанда Денсаулық сақтау министрлігі бірқатар «Фармқызметті қолдау жəне дамыту қауымдастығы»; «Қазақстанның ФармМедИндустриясы» қауымдастығы; Фармацевтикалық өнімдер дистрибьюторлары, Фармацевтикалық фирмалар өкілдіктері жəне «Ұлттық денсаулық сақтау палатасы» заңды тұлғалар бірлестігімен дəрілік құралдарға бағаны ұстап тұру туралы меморандумға қол қойды. Меморандумға қол қоюдағы мақсат – тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлеміне кірмеген, əлеуметтік осал жəне аз қамтылған тұрғындар жиі қолданатын 224 түрлі дəрі бағасын 2014 жылғы 10 ақпанда болған күйінде сақтау. Меморандумға кірген дəрілер тізімін ұлғайту да қарастырылған. Меморандум барлық өңірлерге жіберілді. Министрлік əлеуметтік осал

топтар барынша жиі қолданатын дəрілік құралдарға бағаны көтеру фактілерін қадағалау жөнінде штаб құрды, оның телефоны: 8-7172-7431-28. Сондай-ақ, Дəрілік ақпарат орталығының шұғыл желісі (8800 080 88 87) тəулік бойы жұмыс істейді. Күн сайын барлық өңірлерде дəрілік құралдар нарығындағы жағдайға мониторинг жүргізіліп, жағдай тұрақты сақталуда. Жекеленген оқиғалар байқалды, атап айтқанда, 2014 жылғы 19 ақпанда Шығыс Қазақстан облысында кейбір дəрілерге бағаны көтеру оқиғалары орын алып, жергілікті атқарушы органдармен бірге тиісті шаралар қабылданды. Денсаулық сақтау министрлігі меморандумда көрсетілген дəрілерге бағаны көтеру фактілері анықталған жағдайда жоғарыда көрсетілген телефондарға хабарласуды сұрайды, деп хабарлады ДСМ баспасөз қызметі.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 13 наурызда (Астана уақытымен) сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің вебпорталында республикалық меншіктегі нысандарды сату жөнінде № 1 электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Республикалық меншіктегі нысандарды сату Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы № 920 қаулысымен бекітілген Жекешелендіру нысандарын сату қағидасына сəйкес жүзеге асырылады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукционға республикалық меншіктегі мына нысандар қойылады: 1. 1996 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 767 ВС, Nissan Maxima автокөлігі. Атырау қаласы, Еркінқала кенті. Баланс ұстаушы – «Атырау бекіре балық өсіру зауыты» РМҚК. Бастапқы бағасы – 283 000 теңге. Кепілді жарна – 42 450 теңге. 2. 2007 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 022 PR, Skoda Oktavia автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – «Атырау облысының прокуратурасы» ММ. Бастапқы бағасы – 1 279 000 теңге. Кепілді жарна – 191 850 теңге. 3. 2006 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 017 PR, Lexus Rx 350 автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48. Баланс ұстаушы – «Атырау облысының прокуратурасы» ММ. Бастапқы бағасы – 4 535 000 теңге. Кепілді жарна – 680 250 теңге. 4. 2007 жылы шығарылған, қозғалтқыш №0197796, ВАЗ-21213 Шевроле Нива автокөлігі. Атырау қаласы, Құлманов көшесі, 48.Баланс ұстаушы - «Атырау облысының прокуратурасы» ММ. Бастапқы бағасы – 824 000 теңге. Кепілді жарна – 123 600 теңге. 5. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 572 ВҒ, ВАЗ-21101 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 178 700 теңге. Кепілді жарна – 26 805 теңге. 6. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 576 BF, Daewoo Nexia автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 240 100 теңге. Кепілді жарна – 36 015 теңге. 7. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 573 ВҒ, ВАЗ – 21150 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 46 100 теңге. Кепілді жарна – 6 915 теңге. 8. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 574 BF, Daewoo Nexia автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 222 200 теңге. Кепілді жарна – 33 330 теңге. 9. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 578 ВҒ, ВАЗ-21150 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы - «Атырау облысы бойынша Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы баға – 165 500 теңге. Кепілді жарна – 24 825 теңге. 10. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 579 ВҒ, ВАЗ-21140 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 171 400 теңге. Кепілді жарна – 25 710 теңге. 11. 2005 жылы шығарылған, мемлекеттік нөмірі Е 577 ВҒ, ВАЗ-21140 автокөлігі. Атырау қаласы, Темірханов көшесі, 2а. Баланс ұстаушы – «Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы)» ММ. Бастапқы бағасы – 176 100 теңге. Кепілді жарна – 26 415 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Атырау мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есепшотына төленеді: ММ коды – 2170168, ИИК (депозиттік шот) – KZ450705012170168006, БИК – KKMFKZ2A, БИН – 120240020907, КНП-171, КБЕ-11, алушы банк – «Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті» ММ. Төлемді тағайындау – аукционға қатысу кепілді жарнасы (кепілді жарна мөлшеріне банк қызметінің төлемі кірмейді). Назар аударыңыз! Сатушының электрондық өтінімді қабылдаудан бас тартуы үшін қатысушының хабарламада көрсетілген талаптарды сақтамауы, сондайақ жеке жəне заңды тұлғаның электрондық өтінімі мен құжаттарын қарау мерзімі аяқталғанға дейін сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген кепілді жарнаның сатушының шотына түспеуі негіз болып табылады. Кепілді жарнаны қайтару үшін электрондық аукционның қатысушысы саудасат тықты ұйымдастырушыға ағымдағы шотты растайтын банк анықтамасының түпнұсқасын ұсыну қажет. Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін: бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін,

атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін (пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚ-ның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып, Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркелу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электронды аукционға қатысушы ретінде тіркелу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың баржоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттіктерін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмелерін қоса бере отырып, электрондық аукционға қатысуға нысан бойынша қатысушының ЭЦҚ қойылған (сканерленген) электрондық өтінімді (бұдан əрі – электрондық өтінім) Тізілімнің вебпорталында тіркеу қажет. Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне/ немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукцион басталғанға дейін бір сағат ішінде аукцион залына ЭЦҚ мен аукцион нөмірін пайдалана отырып кіреді. Электрондық аукцион жекешелендіру нысанының бастапқы құнын аукцион залында автоматты түрде орналастыру жолымен сауда-саттықты өткізу туралы хабарламада көрсетілген Астана қаласының уақыты бойынша басталады. Сауда-саттықтың ағылшын əдісі бойынша электрондық аукцион өткізудің ережесі: 1) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі осы қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады; 2) егер аукцион залында электрондық аукцион басталған сəттен бастап жиырма минут ішінде қатысушылардың біреуі осы Қағиданың 36-4-тармағына сəйкес белгіленген қадамға жекешелендіру нысанының бастапқы бағасын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растайтын болса, бастапқы баға белгіленген қадамға артады. 3) егер ағымдағы баға артқаннан кейін жиырма минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі жекешелендіру нысанының ағымдағы құнын арттыру жолымен жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін соңғы растаған қатысушы жеңімпаз болып танылады, ал осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады. Жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион қатысушылардың біреуі ұсынған ең жоғары бағаға дейін жүргізіледі. Жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы бағаны ұлғайтудың кемінде екі қадамына өскен жағдайда ғана жекешелендіру нысаны бойынша саудасаттықтың ағылшын əдісімен электрондық аукцион өткізілген болып танылады, бұл ретте бастапқы бағаның екі қадамға өсуін кемінде екі қатысушы жүзеге асырады. Əрбір сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Атырау қаласы, Абай көшесі, 10а мекенжайында жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде қол қойылады. Бұл ретте, электрондық аукционның жеңімпазы салыстыру үшін түпнұсқаларын міндетті түрде көрсете отырып көрсетілген құжаттардың көшірмелерін не болмаса нотариалды куəландырылған көшірмелерін сатушыға ұсынады. Құжаттардың түпнұсқалары салыстырылғаннан кейін бір жұмыс сағаты ішінде қайтарылады. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты www.gosreestr.kz сайтынан жəне мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7122) 35-43-22.

ƏЗІЛ - ОСПАЌ, СЫН - СЫЌАЌ

«ЖАЅЫЛЫС» ОЌ

Не болєаны-ай, бўєан не болєаны! Аќты ќара деген адамныѕ бар ма жері оѕєаны? Жґн еді єой, бар болєыр, онан даєы Саєыз толы аузына ие болєаны. Ќўдай атсын, сормаѕдай

бўл кґршіні, Бір айтќанын ќайталап жїз нешеме, Мына бізді əр жерде маќтаєан боп, Былжыратып арт жаєын жїр деседі… Соѕєы кезде əл бермей їй-ішіне, Кетіпті кґп жаѕылып игі ісінен. “Хабар” беріп жїр дейді біз жайында “Америка дауысы”, “Бибисиден”. Ўрынуын їдетті келе-келе, Неше тїрін шыєарды келекеніѕ. Бізді атуын атады-ау тарсылдатып, Оєы ґзіне тиеді неге екенін... Үмбетбай УƏЙДАҰЛЫ. АЛМАТЫ.

ЎЯЛАМЫН

– Əй, шалқасынан жатқан бала, Бері қара... Айнаға бар да, Шашыңды тара... – Ой, айнаға қарауға ұяламын... – Ұялғаны қалай? Көп сөзді қой, давай, Қолыңа сумканы ал да, Магазинге қарай шагай... – Ой, ұяламын... – Балам-ау, мұның қалай? Тамақ ішкенде ұялмайсың, Арақ ішкенде қызармайсың. Мына түріңмен, Алысқа ұзамайсың... Тұрмыс болса ақылы, Оқу тағы ақылы, Осының бəрін білесің, Жұмыссыз қалай жүресің? Қой, қолыңа күрек ал, Отырма, құрылысқа бар... – Ұяламын... – Күзетші бол, – Ұяламын... – Қызметші бол, – Ұяламын... – Əнші бол, – Ұяламын...

«Біз жеңеміз!» атты облыстық газеттің ауыл шаруашылығы бөліміне тілші болып жұмысқа кіргеннен кейін, үш жылдың ішінде-ақ «жатыр» деген сөзді күніне жүз рет жазатын қасқаның өзі болып шыға келдім. «Жатыр» деген – əрбір сөйлемнің аяғында келетін жаттанды сөз. Ол сөзді жазуды ұмытып кетсең, бас редактордың өзі сөйлемнің

– Болмаса, базарға бар, – Ой, қойшы, ұяламын... – Олай болса, кафеге бар, – А, кафеге барамын, – Ұялмайсың ба? – Неге ұяламын? Кафеде демаламын... – Ойпырым-ай, бойында ұяты көп, Болашағы бар ма, бұл баланың?

БИЛІК ПЕН БЕДЕЛ Айлы күннің аманында,

Тоқшылықтың заманында, Билік пен Бедел: – «Елім», «Өнерім» деп алысты, Айтысып көпке барысты. Ерегісті, қырғи-қабақ төбелесті. Бірін-бірі жеңе алмай, Екеуі ұзақ белдесті, Тіпті, қатты-қатты тілдесті. Ақыры болмады, Билік Беделді былай деп алдады: – Ей, Бедел, сезге келейік жедел,

əріптермен жазылған сөздердің арасынан өлең құрайтындай ештеңе көзге түспеді. Əбден амалым таусылған соң алдыма таза парақтарды жаялықтай қылып жайып қойдым да, өлермен «ақынның» аузынан туған жері туралы əртүрлі деректерді суырып ала бастадым. «Дарабатыр» деген сөзге «бара жатыр» деген сөздер əдемі ұйқаса кетеді екен» деп іштей ойлап қоямын. «Жатыры» – біздің үйреншікті сөз. Екеуара əңгіме барысында ол маған өзінің асып-тасқан бай екендігін айтып жеткізді. Енді туған ауылына өлең арнап, елге атын шығармақшы... Кешке таман үйге келіп, шайымды шала-пұла іштім де, мені шала байытатын өлеңді жазуға кірісіп кеттім. Қаламым тез сырғи жөнелді. Əлемде жер жаннаты Дарабатыр, Жыл сайын гүлдеп, жайнап бара жатыр. Жүз қойдан жүз қозы алған шопандары, Жүз елу қозы да алады қара да тұр... Тап осындай сарынмен бес шумақ өлең жазып шықтым. Екінші шумақты өлеңнің қайырмасы етіп белгіледім. Ертеңгі күні уəделі уақытта «үйлестіруші ақын» бөлмеме алқына жетіп келді. Екеуміз өлең жолдарын біраз талқыладық. – Өлеңді жақсы жазыпсың, – деді ол қолымды алып. – Əлі де күшейту керек! Бүгінде «жүз қойдан жүз қозы алды» деген сөзбен жұртты таңғалдыруға бола ма? «Жүз қойдан жүз елу қозы алды» дегенің дұрыс... Ол ол ма, «жүз қойдан екі жүз қозы да ала алады» деп жазу керек! Мен табан астында алғашқы шумақтың соңғы екі жолын: Жүз қойдан жүз елуден қозы алды... Екі жүз қозы да алады қара да тұр, – деп түзетіп үлгердім. Осыдан кейін «қиыннан қиыстыратын ақынмен» саудамыз қызды, сегіз шумақ өлең үшін ақша төлеуі керек. Дəлелім де күшті: Өлең бес шумақ. Қайырмасы бар. Сол қайырма үшінші, төртінші, бесінші шумақтардан соң да қайталанады. Сонда барлығы сегіз шумақ болып шықпай ма? Сегіз шумақты бес мың теңгеге көбейтсең, тұп-тура қырық мың теңге болып шыға келеді. Саудам сəтті аяқталды. «Дарабатыр» жырын «жазған» ол да риза болды, қалтама қырық мың теңгені басқан мен де бір қуанып қалдым. Содан бері екі айдай уақыт өтті. Демалыс күні үйдегі телевизордан облыс өнерпаздарының концертін көріп отырдым. Бір кезде концертті жүргізуші жігіт: «Үйлестіруші ақын-композитор Құраубек Сұраубековтің əні «Дарабатыр» деп хабарлады. Іле-шала əнші əйел жаңа əнді сыбызғының үніндей сызылтты-ай келіп. Құраубек Сұраубеков қарадүрсін өлеңді маған жаздыртып алып, əнін жалдамалы бір сазгерге шығартыпты. Содан кейін өзі өлеңге де, əнге де автор болып шыға келген. Сөйтіп, ол бəрін үйлестірген екен. Міне, пысық!

Дүние кең, саған да, маған да жетеді. Саған бір үй сыйласақ не етеді? ...Бедел əрі ойлады, бері ойлады, Баспана құрғыр, қызықтырып қоймады. – Су, жаңа пəтер... Ім..., оның дұрыс, Пəтермен бірге «атақ» əпер, Сонда ғана, болмайды ұрыс... «Атақ» болады, тек «шатақ» болмасын деп, Билік қатты жалынды, Сипап қойып дəу қарынды, Өйткені, Бедел өте дарынды. Сонымен, жанжал тынышталды, Биліктің мақсаты орындалды. Ал Беделдің абыройы азайып, Көшеге, мінбеге шығудан қалды. Міне, осындай Билік пен Беделдер, Ақтөбеде толып жүр, Əзірге қайдам, Уақытша, жолдары болып жүр... Нұрлыбек ЖҰБАТҚАН.

АҚТӨБЕ.

Ауылда бір суретші шал ґмір сїріпті. Бір кїні ќаладаєы студент немересінен: «Ата, маєан 100 доллар салып жіберіѕізші» деген хат келіпті. Шал немересінен аянып ќалсын ба, майлы бояумен кенепке əдемілеп тўрып кґк ќаєаздыѕ суретін салып, ќалаєа ќатынаєан біреулерден беріп жібереді...    Ќазаќ режиссерлері ґздері тї сірген кинофильмдердіѕ таспасын заѕсыз жолмен таратушыларєа «отандыќ ґнімді насихаттауєа ќосќан ќомаќты їлесі їшін» алєыс жариялады.    Жазылмаєан заѕдылыќ: «Халыќтыѕ жаєдайын жаќса рту ды шенеуніктер еѕ алдымен ґзінен бастаумен шектеледі».    Жас ќаламгер Ахметов кітап жазады да, 10 мыѕ данамен басып шыєарады. Біраќ ешкім сатып алмайды. Сосын газетке: «Əдемі, сымбатты жас миллионер К. Ахметовтыѕ кітабындаєы кейіпкерге ўќсайтын ќызбен танысќысы келеді» деген хабарландыру береді. Ертеѕінде кітаптыѕ бірі ќалмай сатылып кеткен екен.

 Фотоəзіл

ЇЙЛЕСТІРУШІ АЌЫН аяғына тіркеп жібереді. Сен ескерту аласың. Атам заманғы жазу машинкасымен «Шошқа басын көбейтіп жатыр» деген тақырыпта мақаланы бастай бергенім сол еді, бөлмемнің есігі шықыр етіп ашылды да, қорбаңдаған біреу ентелеп кіріп келді. – Мен үйлестіруші ақынмын, – деді бейтаныс жігіт добалдай қолын ұсынып. – Шын атым – Құраубек Сұраубеков. Сен ауылдар туралы бұрқыратып жазып жатырсың. «Қаратөбе» деген өлеңді де қатырдың. Мен де өзімнің туған ауылым жайлы «Дарабатыр» деген өлең жазып жатырмын. Соны сен қарап берсең екен... – «Ақын» деген сөзді мың-миллион рет естігеніммен, «үйлестіруші ақын» деген сөзді естісем бұйырмасын. «Үйлестіруші ақын» деген сөзді бірінші рет естіппін, – дедім таңданысымды білдіріп. – Бұл былай... – деп ол шалбарының қалтасынан умаждалған бір қағазды шығарды. – Міне! Басына «Дарабатыр» деп жазып қойдым ба? Жазып қойдым. Одан артық не керек? Сосын біздің Дарабатырдағы жер аттарын, адамдардың аттарын тізіп шықтым. Енді қалғанын сен не қыласың... істейсің... Бұл менің туған ауылым жайлы керемет бір өлең болады. Сосын оған əн жазам! Міне, қызық! «Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көрерсің». Бір шумақ өлеңі жоқ сөздер қалай өлең болады? Ол менің құлағыма аузын тақап: – Сен алдымен мына қағаздағы сөздерге қара. Сосын сұрайтыныңды сұрай бер. Кез келген сұрағыңа жауап беремін. Өлең-жырым бес ауыздан кем болмауы керек. Бір ауыз өлең үшін бес мың теңге төлеймін. Бес ауызға өзің есептей бер, – деді. Құраубек Сұраубеков мол ақшаны айтқасын көңілім автоматты түрде көтеріліп кетті. Миым да сарт-сұрт істей жөнелді. Манадан бері түсінбей отырған жайларды бірден түсіндім. Яғни мен «Дарабатыр» деген өлең жазуым керек, оған мынау автор болып шыға келеді. Мейлі... Бір шумақ өлең үшін бес мың теңге төлейді екен. Бес ауыз өлең үшін жиырма бес мың теңге береді! Бəрінен бұрын соны айт! Бұл менің бір айда əрең табатын жалақымның көлемі. Қырық қыртыс болған қағазды жазып, əр сөзін ежіктеп оқи бастадым. Қойдың құмалағындай

Жұмағали АРҒЫНБАЕВ. ҚОСТАНАЙ.

– Ўстауєа тырыстым, бiраќ ќолым жетпей ќойды. – Машинаны соєып алєанда əкеѕ ўрысты ма? – Иə. – Не деді? – Боєауыздарды айтпаєанда, ештеѕе деген жоќ. * * * Їлкен дїкеннiѕ iшiнде адасып кеткен тґрт жасар бала жылап тўр. – Дїкенге сен кiммен бiрге келiп едiѕ? – дейдi дїкен ќызметкерi. – Мамаммен. – Мамаѕмен келсеѕ, кґйлегініѕ етегiнен тас ќылып ўстап алмадыѕ ба?

* * * – Мама, бїгін бізге дəрігерлер тўмауєа ќарсы дəрі екті єой. – Жарайсыѕ, сен жыламаєан шыєарсыѕ? – Жоќ, мен тіпті оларєа ўстатќан да жоќпын. * * * Дастарќан басында тамаќтанып отырып, шешесi: – Балам, дїйсенбiден бастап жаѕа ґмiр бастаймыз. Мен семiздiктен ќўтылып, арыќтаймын, əкеѕ темекi тастайды. Ал сен не iстейсiѕ? – деп сўрайды. – Мен онда мектептi тастаймын...

«Вокруг смеха» журналынан алынды.

Ауылдыѕ айтќыштары

Саќтыќ

Бір жылы көктем құрғақ басталып, жерге тамшы тамбай қояды. Құданың құдіреті де, ауыл адамдары əр үйден он сомнан жинап, тасаттық жасасымен нөсерлеткен жауын, екі-үш күн төпеп береді. Тіптен судан біраз запа шеккендер де кезігеді. Сонда Байділда: – Япырмай, он сомды түгел бермей, сақтық жасап бес сом бергенім қандай жақсы болған, əйтпесе, ауыл түгел судың астында қалады екен... – дейді маңызды кейіп танытып.

қоймайды. Сол қарқынмен көкпардың қызығын сəскеден түске дейін баяндайды ғой. Енді тоқтай ма десе, тағы сол əңгімесін жалғастыратын сыңай танытады. Сонда құрдасы Сайлау: – Мəке, жүр аздап сыра ішіп келейік... аттар да шамалы дем алсын, мына түріңмен зорықтырасың, – деп сыпайы кідіртіпті.

Буы бўрќыраєаны болмаса...

Шапан аламын деп ґлуге айналдым

Шерман деген кісі қайтыс болып жетісін беріп жатқанда Сұлтанахмет қожа бата оқып, кетерінде Қабылды оңаша шақырып алып: «Шырағым, əкеңе құран шығартамын десең дайыны бар еді, алып қаласың ба...» дейді. Бұрын ондайды естіп көрмеген Қабыл үйде отырған Сəдірбайдан ақыл сұрайды. Сонда ол: – Сүрленген құранның керегі жоқ, буы бұрқырап тұрғаны болмаса, – депті.

Аттар да сəл демалсын

Республикалық көкпарға барып қайтқан Мұратқа құрдастары амандаса келсе керек. Бұрын көрмеген қызықты көріп, керемет əсерге бөленген ол жарыста көргендерін жыр ғып айтып, жуық маңда тоқтай қоймайды. «Жамбылдың аттары былай, Шымкенттікі олай шапты», деп ауылдастарына сөз бере

Төлеп көке боқтампаздың бірі еді. Екі ауыз сөзінің бірінде тұздықтап отырмаса, көңілі көнши қоймайды. Сол кісіге ауылдасының бірі Жүсіпбек шапан - көйлек беріп: – Төке, ақсақал болдыңыз, осы боқтағаныңызды қойыңызшы, – деп өтініш айтады. Арада екі-үш күн өтісімен таң азанмен Жүсіпбектің үйіне келген Төлеп: – Мə, мыналарыңды қайтарып ал, – деп алған дүниеле рін лақтырып тастап, – Үһ, əкеңнің аузын ұрайын... ішімнен леп шықпай өлетін болдым ғой... – деген көрінеді жарықтық. Нұрмахан ЕЛТАЙ.

Қызылорда облысы.

Мїйісті жїргізетін Берік САДЫР


 Толғауы тоқсан тіршілік

Мəѕгілік саєыныш

Өткен жылғы ақпан айының ортасында кешке қарай жүрегім алабұртып, кенже інім Қуаныш бір тұңғиыққа батып кететіндей өте жайсыз күй кештім. Шыдамай түнгі сағат тоғыздар шамасында оның ұялы телефонына қоңырау шалдым. Үнсіздік. Үйіне телефон шалдым, ешкім тұтқаны көтермейді. Жанымды қоярға жер таппаған соң сіңлім Гүлзағирамен хабарластым. «Мана, кешкі сағат бестер шамасында Ораз екеуі сөйлескен. Бəрі жақсы, үй ішімен қонаққа кеткен болар, текке алаңдама», деді. Бірақ таңға көз ілмей шықтым. Ертесіне сағат 10-да жұмыста отырған маған Қуаныш жөнінде қаралы хабар жетті. Таңертең үйінен шығып, қызметіне бара жатқан кезінде жүрегі кенеттен тоқтап, көз жұмған. Мына суық хабарды естігенде табанымның астындағы жер теңселіп, есімді жия алмай, есеңгіреп қалдым.

Айналайын, алтын бауырымай!.. Оның сəбилік, балалық, жігіттік шағы біздерге тек қана қуаныш сыйлаған еді. Өзі өте келбетті, қараторының əдемісі-тін. Марқұм анам: «Шырағымның өзінен бұрын көзі күледі, айналасына нұрын шашып тұрады», деп кенже ұлына қатты еміренетін. Əкем Рахманқұл еркелетіп «Қуатым» десе, анам Теңге «Қуатайым» дейтін. Ол қатарынан озық тұрды, зеректігімен, қарым-қабілетімен, алғырлығымен топ жарды. Мектепті жақсы бітіріп, 17-ге толған кезінде Ұлы Отан соғысының ардагері, ел ағасы болған əкем Рахманқұл 57 жасында мезгілсіз көз жұмды. Бұл қайғылы оқиға Қуатымды ерте есейтті. Өзінен үлкен екі ағасы Құрманғали мен Ерғали қызмет бабымен сыртта жүргенде ол анам Теңгенің қасынан бір елі ажыраған жоқ. Əке қазасы жанын жегідей жесе де жігері мұқалмады, қайта қайраттана түсті. Екі тілді еркін меңгерді. Қазақ мемлекеттік университетін заңгер мамандығы бойынша бітіріп шықты. Бірде анам қатты ауырып, дəрігерлер міндетті түрде ота жасау керек деп шешті.Табиғатында мінезі тік, не болса да тура бетке айтатын анамның алдында балалары – біздер қатты ығатынбыз. Анам марқұм тек Қуаныштың сөзін ғана жерге тастамайтын. «Пышаққа түспеймін» деп азар да - безер болған ана алдына Қуатым тізерлей отыра қалып: «Маматай, операция жасатайықшы, папамды сақтай алмай қалдық, біз сенсіз өмір сүре алмаймыз ғой», деп жанарына жас үйіріліп, шешеме жалына қарағаны, ажал тырнағынан жұлып алатындай болып қапсыра құшақтағаны бəріміздің əлі күнге есімізде. Ота жасалды, соның арқасында анамыз ұзақ ғұмыр кешті. Ол өте кішіпейіл, кімге де болсын қол ұшын беруге даяр елгезек, қарапайым еді. Айналасына «Golden Compass Capital» АҚ осы арқылы «Golden Compass Capital» АҚ (ҰСН KZ2C0Y07E392, ISIN KZ2C00001956) облигациялары ұстаушыларының жалпы жиналысын күн тəртібіндегі мынадай мəселе бойынша өткізу туралы хабарлайды: «Golden Compass Capital» АҚ (ҰСН KZ2C0Y07E392, ISIN KZ2C00001956) облигациялары шығарылымының проспектісіне өзгерістер енгізу». Жиналыс 2014 жылғы 19 наурызда Алматы уақыты бойынша сағат 16.00-де мына мекенжайда болады: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Жандосов к-сі, 58 А-үй.

өте қадірлі, іскер, жақындарына жанашыр, бəрін салқын сабырға сала білетін парасатты азамат болатын. Сонау 90-жылдары тəуелсіз еліміздегі ең алғашқы ауылдық округтер кеңестері төрағаларын сайлау науқанына түсіп, жеңіске жетіп, небəрі 25 жасында Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Рахат ауылдық кеңесінің төрағасы атанды. Жастығына қарамастан Алматы облыстық табиғи ортаны қорғау басқармасының жауапты қызметкері, Еңбекшіқазақ ауданындағы экология басқар масының бастығы, ең ірі Рахат ауылдық округінің, кейін Қырбалтабай ауылдық округінің əкімі ретінде талай-талай күрмеуі қиын істерді шешіп, білікті басшы атанды. «Ұлық болсаң – кішік бол» демекші, халқына жақын əкім болды. Алдына өтінішпен келген əр адамға жанының бір-бір бөлшегін үзіп беретін. Сенбі, ақпан айының 13-і болатын. Сағат күндізгі екілер шамасында ұялы телефоным шырылдап қоя берсін. Қарасам – Қуанышым. Алматыға келгендігін, уақыт тауып маған сəлем беріп кетпекші екендігін айтты. «Есікті өзің аштың ғой, балалар келмеген бе?» деді. Қызым Гүлзатты, күйеу балам Дидар мен кішкентай немерем – үш жасар Айшаны айтып тұр. Өзімен бірге ала кірген үлкен сөмкені ашып, ішінен жаңа домбыраны шығарды да: «Тəте, мынау Айша екеуіңе сыйлық. Арнайы тапсырыспен жасаттым. Қадыр ақын айтпақшы, нағыз қазақ домбыра ғой. Немерең кейін өскенде кіші нағашы атаңның тартуы дерсің. Ашонтай бойжетіп, мына қыл пернелермен небір күйлерді тартқанда мені есіңе аларсың» деген-ді. Парасат пен парызды, міндет пен мінəжатты тең ұстаған асылым-ау! Кезінде мəн бермеген сол сөздерін бұл күндері ой сарасынан өткізсем, менімен АО «Golden Compass Capital» настоящим информирует о проведении общего собрания держателей облигаций АО «Golden Compass Capital» (НИН KZ2C0Y07E392, ISIN KZ2C00001956) по следующему вопросу повестки дня: «Внесение изменений в проспект выпуска облигаций АО «Golden Compass Capital» (НИН KZ2C0Y07E392, ISIN KZ2C00001956)». Собрание состоится в 16.00 ч. по Алматинскому времени 19 марта 2014 года по адресу: Республика Казахстан, г.Алматы, ул. Жандосова, дом 58 А.

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің» Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің Семей филиалы республикалық меншіктегі мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізетіндігін хабарлайды Тендер 2014 жылғы 12 наурызда сағат 11.00-де мына мекенжайда өткізіледі: ШҚО, Семей қаласы, Интернационал көшесі, 38, 308-бөлме. Тендерге қойылады: – «Шығыс Қазақстан облысы бойынша салық департаменті» ММ теңгеріміндегі үй-жай, жалпы ауданы 12,6 ш.м. (пайдалы ауданы – 10,1 ш.м. қосымша ауданы – 2,5 ш.м.), мекенжайы: Семей қаласы, Абай алаңы, 3-үй, жалдау ақысының бастапқы мөлшерлемесі айына – 7875,63 теңге, кепілді жарна – 3937,82 теңге. Тендер шарттары: 1. Нысанды кейіннен сатып алу құқығынсыз жалға алу, ай сайын төлемдер жасау. Мүлікті жалдау мерзімінде теңгерім ұстаушымен келісім бойынша əрекет ету мерзімін ұзарту құқығымен бір жыл. 2. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар. 3. Нысанды банктік жəне есеп айырысукассалық қызметтер көрсету үшін пайдалану. 4. Қалалық коммуналдық қызметтермен шарттар бойынша коммуналдық қызметтер үшін төлемдерді, теңгерім ұстаушымен шарттар бойынша пайдаланудың шығын төлемін төлеуді қамтамасыз ету жəне ағымдағы жөндеу жұмыстарын өз қаржысы есебінен жүргізу. Жеңімпазды таңдау өлшемі: Тендер жеңімпазы болып нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы танылады. Тендерге қатысуға өтінішті қабылдаудың мерзімі: өтініш тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап қабылданады жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде аяқталады (2014 жылғы 11 наурызда сағат 11.00-де). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Шығыс Қазақстан мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» мемлекеттік мекемесінің шотына енгізіледі: ИИК КZ110705012170169006, БИК KKMFKZ2A, БИН 120240019160, КБЕ 11, КНП 171, «ҚР ҚМ Қазынашылық комитеті» мемлекеттік мекемесі. Тендерге қатысу үшін қажетті құжаттардың тізбесі: 1) үміткердің тендерге қатысуға келісімі жəне тендер шарттарын орындау мен шарт жасасу жөніндегі міндеттемелерін қамтитын тендерге қатысуға өтініші;

9

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

2) желімделген конвертте тендердің шарттары бойынша ұсыныстары; 3) заңды тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеуші куəлігінің көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемелекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін немесе көрсетілген құжаттар дың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен үзінді-көшірмені; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестікке қатысушылар тізілімінен үзінді-көшірмені (серіктестікке қатысушылардың тізілімі жүргізілген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепілді жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесін; 7) өтініш беру сəтінде салық берешегінің жоқ екені туралы салық органының анықтамасын беруі қажет. Өтініштер қосарланған конверттерде қабылданады. Сыртқы конвертте жоғарыда аталған құжаттар болуы тиіс. Ішкі конвертте үміткердің ұсынысы болуы тиіс. Ішкі конверт өтінім берген сəтте жабық болуы жəне үміткер мөрлеуі тиіс. Өтінішті қабылдау жалға берушінің атына тігілген түрде, парақтарына нөмір қойылған жəне соңғы бетіне қол қойып, мөр басылған құжаттар (егер осындай болған жағдайда жеке тұлға үшін) ұсынылған кезде жүргізіледі. Шарт жасау мерзімі – тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап он күнтізбелік күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер нысанымен танысу жəне тендерлік құжаттаманы алу мүмкіндігі тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап мына мекенжайда болады: Семей қаласы, Интернационал көшесі, 38, 304-бөлме. Анықтама үшін телефондар: 8(7222) 52-53-09, 52-32-66, сайт: www. gosreestr.kz.

Қамытбаева Фарида Сайрашевнаның атына Алматы қаласы, Əйтеке би көшесі, 81-үй, 41-пəтерге 07.09.2010 ж. берілген №1-19-10730 сыйға беру шарты (договор дарения) жəне пəтердің техникалық паспорты жоғалуына байланысты жарамсыз деп танылсын.

алдын-ала қоштасып, қазақтың киелі қара домбырасын мəңгілік ескерткіш етіп қалдырған екен ғой. Жаны жұмсақ, мейірімі мол, бауырларына, олардан тараған ұрпаққа деген құрметі жоғары болған жарығым-ау! Қызметі жауапты, əр минуты санаулы Қуанышымның бұл келісі екеумізді де бір сергітіп тастады. Əңгіме барысында қаңтар айының соңына таман Алматы облысының Қызылту кенті маңында «СКАТ» əуе компаниясы ұшағының қаза болған жолаушылары арасында Қырбалтабай ауылының тумасы да бар екен. Сол жігіттің 40 күндігін өткізу шарасына қатысып, ұйымдастыру жұмысымен шапқылап жүргенін айтты. Екеуміз ұзақ сырластық. Сағат тілі кешкі сағат 8-ге жақындағанда ол қайтуға жиналды. Сырт киімін киген соң, сонау бала жастағы ерке мінезіне салып: «Тəте, келші тағы бір құшақтайын, мен сені өте жақсы көремін», деді. Сол күні Қуанышымның ыстық құша ғынан бойыма өзгеше бір қуат алғандай болып едім. Бұл біздің соңғы кездесуіміз, соңғы жүздесуіміз, соңғы қоштасуымыз екен. Қайтейін, қайран бауырым! Тағдырдың жазуына не шара, 2013 жылдың 18 ақпанында жасы 51-ге енді келген тас шайнайтын нағыз дер шағында Рахманқұл əулетін, отбасын, дүйім жұртын қас-қағым сəтте зар жылатып, аңыратып кете барды. Жарық дүниеге келуі де , бұл өмірден өтуі де өзгеше болған құлыным-ай! Тіпті, əкесінің жасына да жеткен жоқ асыл бауырым! Əкем Рахманқұл да, анам Теңге де атадан жалғыз болатын. Елудің мол ішінде əкем мезгілсіз көз жұмғанда қайғылы отбасымыздың шайқалмайтын тағаны да, теңселмейтін бағаны да, қуаты мен киесі де анам болды. Шешемнің сонда айтқаны: «Екі жалғыздан

жаралған жапырақтарым менің, бірің – əкем, бірің – шешем, бірің – бауырым, бірің – баламсың. Біріңебірің тірек болыңдар. Өйткені, сендерге өздеріңнен басқа жанашыр болар жақын жоқ!» Анамыздың осы бір баталы сөзі бізді – бауырларды егіздердей тым жақын етті. Бірге тумақ бар да, бірге тұрмақ жоқ болса да бауырды пір тұту – қанымызға сіңген қасиет, мойнымызға тағылған бойтұмар еді. «Тас түскен жеріне ауыр» деген рас екен. Артында қалған бауырлары қаралы қайғының зіл батпан салмағынан арыла алар емеспіз. Қайназардағы «қарашаңырақ» атанған туған үйіме, кіші отаныма барғанда Қуатымның құрдастарын, достарын, əріптестерін көргенде: «Жарығым-ау, осылардың ортасынан неге ерте кеттің?» деген жауапсыз сұрақ кеудеме қанжар болып қадалып, жанарымда сансыз тамшылар діріл қағады. Уақыт – емші» деп жұбатады жанашырларым. Əй, қайдам?! Қайта күндер зымырап өткен сайын өзің айрықша жақсы көрген туған ініңнің келмес сапарға аттанғанын, оның қоңыр даусын енді ешқашан естімейтініңді, бауырлық ыстық құшағына бұдан былай мүлдем енбейтініңді білген соң қамшының сабындай ғана мына қысқа өмірде бірімізге біріміздің тек қонақ қана екендігімізді еріксіз мойындайды екенсің. Адамның өмірі де, өлімі де, тағдыры да – бəрі-бəрі тек бір Алланың қолындағы іс екеніне тағы да бас иеді екенсің! Өйткені, Жаратқан Иемнен: «Тоқта!» деген бұйрық келгенде жасына қарамастан, соғуы тоқтамайтын жүрек болмайды екен! Міне, Қуатымсыз қайғыға толы бір жыл да өте шықты. Иə, дүние шексіз болғанымен, өмір шекті екен. Қуатым келте дəурен сүргенімен, кесекті ғұмыр кешті. Айналасындағы əрбір жанның көкірегіне ешқашан өшпейтін жарықтың сəулелі шапағатын шашып кетті. Сол нұрлы шапағат арқылы фəни мен бақидың арасын жалғайтын өзіне деген мəңгілік сағынышты мына біздерге қалдырған сияқты. Мезгілінен бұрын ағып түскен жарық жұлдызым, жаның жəннат та, өзің пейіштің төрінде болғайсың. Дос-жарандарың, елжұртың тұрғанда сен əрдайым бізбен біргесің. Қуанышым менің! Гүлсан РАХМАНҚҰЛҚЫЗЫ, Қазақстанның құрметті журналисі.

АЛМАТЫ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 13 қантардағы № 32 қаулысымен бекітілген мемлекеттік орман қоры учаскелеріндегі орман ресурстарын ұзақмерзімді орман пайдалануға беру жөнінде тендерлер өткізу ережесіне сəйкес, Оңтүстік Қазақстан облысының табиғи ресурстар жəне табиғат пайдалануды реттеу басқармасы мемлекеттік орман қоры учаскелерін сауықтыру, рекреациялық, туристік жəне спорттық мақсаттар үшін ұзақмерзімді орман пайдалануға құқық беру жөнінде тендер өткізілетінін жариялайды: №1 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады; №2 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 1,0 га жер учаскесі қойылады; №3 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Ордабасы орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады; №4 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Ордабасы орманшылығындағы 5,0 га жер учаскесі қойылады; №5 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 0,25 га жер учаскесі қойылады; №6 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 1,5 га жер учаскесі қойылады; №7 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Ордабасы орманшылығындағы 172,0 га жер учаскесі қойылады; №8 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 11,0 га жер учаскесі қойылады. №9 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 1,0 га жер учаскесі қойылады. №10 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады. №11 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады. №12 Лот Бадам орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шымкент орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады. №1 Лот Шардара орман жəне жануарлар əлемін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесіне қарасты Шардара орманшылығындағы 2,0 га жер учаскесі қойылады. Осы лоттар газет бетінде жарияланған күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде тендерге қатысуға ниет білдірген тұлға лоттың атауын көрсетіп, тендер құжаттамасын алуға жазбаша нысанды өтінішті, тендер құжаттамасында белгіленген талаптарға сəйкес тендер өтімін əзірлеп конвертке салынған күйінде (жабық түрде) Шымкент қаласы, Желтоқсан көшесі, 7-үй, «Даркөл» бизнес орталығының 1-қабатында орналасқан Орман жəне жануарлар əлемін қорғау, дамыту жəне пайдалану бөліміне сағат 9.00-ден 19.00-ге дейін тіркеуге тапсырады. Қосымша мəліметтер мен анықтамаларды 8 (7252) 30-11-93 телефон арқылы алуға болады.

ТОО «Червонное-Агро» в соответствии п.7 ст. 23 Закона «О товариществах с ограниченной и дополнительной ответственностью», п.1 ст. 54 Земельного кодекса РК сообщает о проведении собрание общедолевого землепользование 4 апреля 2014 года в 12.00 часов по адресу: Северо-Казахстанская обл., р-н им. Г. Мусрепова, с. Червонное, в здании Дом культуры. Повестка дня: 1. Утверждение Соглашения о порядке выхода участников долевого землепользования, находящимся в общем долевом землепользовании ТОО «Червонное-Агро». Наделение полномочиями председателя и секретаря собрания, директора Това рищества на подписание и оформление вышеуказанного Сог лашения.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 74-2423, Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі «О.Таңсықбаев атындағы Алматы сəндік-қолданбалы өнер колледжі» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының директоры лауазымының бос орнына конкурс жариялайды, орналасқан мекенжайы: 050008, Алматы қ., Абай даңғылы, 56 А, телефон/факс: 8 (727) 379 86 50. О.Таңсықбаев атындағы Алматы сəндікқолданбалы өнер колледжі қызметінің негізгі мəні техникалық жəне кəсіптік білім беру оқу бағдарламаларын іске асыру болып табылады. О. Таңсықбаев атындағы Алматы сəндік-қолданбалы өнер колледжі қызметінің мақсаты – ғылым мен тəжірибе жетістіктері, ұлттық жəне жалпы адамзаттық құндылықтардың негізінде тұлғаның қалыптасуы, дамуы мен кəсіби қалыптасуына бағытталған сапалы білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім, білім беру ұйымындағы немесе оқу орнының бейініне сəйкес ұйымдарда басшы лауазымда еңбек өтілі кемінде 5 жыл. Конкурсқа мынадай тұлғалар қатыса алмайды: 1) жасы он сегізге толмаған; 2) бұрын сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзушылық жасаған; 3) Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген тəртіпте өтелмеген немесе кешірілмеген соттылығы барлар; 4) Қазақстан Республикасының Заң нормаларында қарастырылған басқа да жағдайларда. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме; 3) еркін үлгіде жазылған өмірбаян; 4) кандидаттың жеке тұлғасын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 5) белгіленген тəртіпте куəландырылған білім туралы құжаттың көшірмесі; 6) белгіленген тəртіппен расталған еңбек кітапшасының көшірмесі; 7) сотталмағандығы жəне сыбайлас жемқорлық сипатындағы құқық бұзбағанын растайтын Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің аймақтық бөлімшелері берген құжаттар; 8) белгіленген үлгі бойынша денсаулық жағдайы туралы анықтама; 9) кадрларды есепке алу бойынша жеке парақ; 10) 3х4 көлеміндегі 2 фотосурет. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс өтіліне, кəсіби дайындық деңгейіне қатысты (біліктілікті жетілдіру, ғылыми дəреже жəне атақ беру, ғылыми басылымдары, сонымен қатар алдыңғы жұмыс орны басшысының ұсынысы жəне т.б. туралы құжаттардың көшірмелері) қосымша ақпараттарды тапсыруына болады. Конкурсқа қатысу туралы өтініш жəне өтінішке қоса берілетін құжаттар хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік 15 күн ішінде қабылданады. Конкурсқа қатысушыға жəне лауазымдық қызметіне қатысты ұсынылатын біліктілік талаптары туралы қосымша мəліметтерді Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Əкімшілік департаменті кадр жұмысы басқармасынан мына телефон: 8 (7172) 74-24-23 (810-бөлме) бойынша алуға болады.

В соответствии с правилами проведения тендеров по предоставлению лесных ресурсов на участках государственного лесного фонда для оздоровительных, рекреационных, туристких и спортивных целей в долгосрочное лесопользование утвержденный постановлением Правительства Республики Казахстан от 13 января 2004 года за № 32, Управление природных ресурсов и регулирования природопользования ЮжноКазахстанской области объявляет о проведении тендера по предоставлению права на участках государственного лесного фонда в долгосрочное лесопользование: Лот №1 представляется 2,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №2 представляется 1,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №3 представляется 2,0 га участка земли Ордабасинского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №4 представляется 5,0 га участка земли Ордабасинского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №5 представляется 0,25 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №6 представляется 1,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №7 представляется 172,0 га участка земли Ордабасинского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира; Лот №8 представляется 11,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лот №9 представляется 1,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лот №10 представляется 2,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лот №11 представляется 2,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лот №12 представляется 2,0 га участка земли Шымкентского лесничества Бадамского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лот №1 представляется 2,0 га участка земли Шардаринского лесничества Шардаринского государственного учреждения по охране лесов и животного мира. Лицо, изьявившее желание участвовать в тендере, подает писменной форме запрос на получение тендерной документации с указанием наименование лота, подготавливает тендерную заявку в соответствии с требованиеми тендерной документациий и представляет в течение 30 календарных дней со дня опубликования лота в газетах, по адресу город Шымкент, ул. Желтоксан, №7, бизнес-центр «Дарколь» на 1-этаже в отдел охрана леса и животного мира с 9.00 до 19.00 час. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8 (7252) 30-11-93.

2. О выходе Шаламова Ивана Ивановича из состава участников товарищества путем выдела земельного участка в натуре. 3. О выделе земельного участка Шаламову Ивану Ивановичу на территории Червонного сельского округа, района имени Габита Мусрепова Северо-Казахстанской области. 4. Об определении площади и местоположения выделяемого земельного участка. 6. О возмещении затрат, произведенных на выделяемом земельном участке, затрат связанных с изменением состава участников, изменением границ землепользования, переоформлением земельно-кадастровой документации и последующей ее регистрации в регистрирующих органах, согласно калькуляции затрат уполномоченных на это органов.

Жаѕашылдыќ жолында Татьяна БАЙ-ЮН-КУЙ,

Екібастұз медициналық колледжінің директоры. «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде дипломға дейінгі, дипломнан кейінгі білім беру жəне медицина саласының кадрларын үздіксіз кəсіби дамытып, одан əрі жетілдіру мен денсаулық сақтау жүйесіне инновациялық технологияларды енгізу жоспарланып отырғаны баршаға мəлім. Аталған бағдарламаны қолдау мақсатында колледждің негізгі міндеттеріне білім беруді жан-жақты қамтамасыз ету мен бақылау жүр гізу, ұйымдастыру, жоспарлау, оқу үрдісін жаңа бағдарламалармен қамту жатады. Біздің колледжде кадрлар құрамын жоғары жəне бірінші санаттағы оқытушылар құрап отыр. Олар біліктіліктерін арттыруға

үнемі басты назар аударады. Қазіргі кезде ең негізгі басым бағыттың бірі – денсаулық сақтау жүйесіне инновациялық технологияларды енгізу болып табылады. Бұл орайда, колледждің білім беру үрдісі проблемалықбағыттаушы, интерактивті дəрістерден, түрлі деңгейдегі озық оқытудың технологияларынан, техникалық құралдарды көптеп қолданудан, сондай-ақ, бейне-аудио жазбалардан тұрады. Дəріс беру кезінде модульдік оқыту мен бейімделудің түрлі əдіс-тəсілдері де кеңінен қарастырылған. Студенттер мен тыңдаушылардың өзіндік жұмыс істеуі үшін Интернет-ресурстарына қолжетімді жағдай жасалған. Мақсатты индикаторларды орындауда практикалық дағды мен білімдерін арттыру үшін симуляциялық кабинет те ашылды. Соның нəтижесінде білім беру көрсеткіші артты. Павлодар облысы.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, 810-бөлме, телефон: 8 (7172) 7424-23, «Күлəш Байсейітова атындағы дарынды балаларға арналған республикалық мамандандырылған музыкалық орта мектеп-интернаты» республикалық мемлекеттік мекемесі директорының бос лауазымына конкурс жариялайды, Алматы қаласы, Байзақов көшесі, № 304. Мектеп-интернаттың қызметінің негізгі міндеті мамандандырылған музыкалық жəне жалпы орта білім беруді ұйымдастыру болып табылады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім, білім беру ұйымдарында басшы лауазымында кемінде 5 (бес) жыл жұмыс өтілі болуы тиіс. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) кадрларды есепке алу жөніндегі толтырылған жеке парағы (нақты тұратын мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сəйкес білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі; 6) алдын ала медициналық куəландырудан өткені туралы құжат. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты (біліктілігін арттыру, ғылыми атағы мен дəрежесі туралы құжаттардың, ғылыми жарияланымдарының, бұрынғы жұмыс орнының басшысы ұсынымының көшірмелері) қосымша ақпаратты ұсына алады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау хабарландыру жарияланған сəттен бастап күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде жүргізіледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптар жəне лауазымдық міндеттер туралы қосымша мəліметтерді Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Əкімшілік департаменті кадр жұмысы басқармасының мына телефоны: 8 (7172) 74-24-23 (810-бөлме) арқылы алуға болады. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, 810-бөлме, телефон: 8 (7172) 7424-23, «А. Жұбанов атындағы дарынды балаларға арналған республикалық қазақ мамандандырылған музыка мектеп-интернаты» республикалық мемлекеттік мекемесі директорының бос лауазым орнына конкурс жариялайды, Алматы қаласы, Алмалы ауданы, Əуезов көшесі, 66/5. Негізгі қызметтің атқаратын бағыты: Қазақстан Республикасындағы музыкаға дарынды балаларды анықтау, оқыту жəне тəрбиелеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім, білім беру ұйымдарында басшы лауазымында кемінде 5 (бес) жыл жұмыс өтілі болуы тиіс. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) кадрларды есепке алу жөніндегі толтырылған жеке парақ (нақты тұратын мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сəйкес білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі; 6) алдын ала медициналық куəландырудан өткені туралы құжат. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты (біліктілігін арттыру, ғылыми атағы мен дəрежесі туралы құжаттардың, ғылыми жарияланымдарының, бұрынғы жұмыс орнының басшысы ұсынымының көшірмелері) қосымша ақпаратты ұсына алады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау хабарландыру жарияланған сəттен бастап күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде жүргізіледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптары жəне лауазымдық міндеттер туралы қосымша мəліметтерді Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Əкімшілік департаменті кадр жұмысы басқармасының мына телефоны арқылы алуға болады: 8 (7172) 74-24-23, (810-бөлме). Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, 810-бөлме, телефон: 8 (7172) 74-2423, «О. Жəутіков атындағы республикалық мамандандырылған дарынды балаларға арналған физика-математика орта мектеп-интернаты» республикалық мемлекеттік мекемесі директорының бос лауазымына конкурс жариялайды, Алматы қаласы, Бұқар жырау көшесі, № 36. Мектеп қызметінің негізгі міндеті – еліміздің зияткер элитасын қалыптастырып, Қазақстан Республикасының барлық өңірінен жиналған дарынды балаларды математика, физика, информатика жəне ағылшын тілінен тереңдетіп оқыту. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары педагогикалық білім, білім беру ұйымдарында басшы лауазымдарында кемінде 5 (бес) жыл жұмыс өтілі болуы тиіс. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізбесі: 1) қоса берілетін құжаттардың тізбесі көрсетілген конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 3) толтырылған кадрларды есепке алу жөніндегі жеке парағы (нақты тұратын мекенжайы мен байланыс телефондары көрсетілген); 4) лауазымға қойылатын біліктілік талаптарына сəйкес білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек қызметін растайтын құжаттың көшірмесі; 6) алдын ала медициналық куəландырудан өткені туралы құжат. Конкурсқа қатысушы біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты (біліктілігін арттыру, ғылыми атағы мен дəрежесі туралы құжаттардың, ғылыми жарияланымдарының, бұрынғы жұмыс орнының басшысы ұсынымының көшірмелері) қосымша ақпаратты ұсына алады. Конкурсқа қатысу үшін құжаттарды қабылдау хабарландыру жарияланған сəттен бастап күнтізбелік 15 (он бес) күн ішінде жүргізіледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптар жəне лауазымдық міндеттер туралы қосымша мəліметтерді Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі əкімшілік департаменті кадр жұмысы басқармасының мына телефоны: 8 (7172) 74-24-23 (810-бөлме) арқылы алуға болады.

ХАБАРЛАНДЫРУ Қазақ технология жəне бизнес университеті

(010000, Астана қаласы, Республика даңғылы, 52/4, тел: 8 (7172) 31-01-65. Бос оқытушылық жəне қызметтік лауазымдарға оқытушылар; аға оқытушылар (магистрлер, ғылым кандидаттары); доценттер (ғылым кандидаттары, ғылым докторлары, доктор PhD), профессорлар (ғылым докторлары): «Дизайн», «Жеңіл өнеркəсіп технологиясы жəне стандарттау», «Ақпараттық технология», «Экономика жəне қаржы», «Менеджмент жəне туризм», «Химия, химиялық технология жəне экология», «Тамақ өндірісінің технологиясы», «Қазақстан тарихы жəне əлеуметтік-гуманитарлық пəндер» кафедраларына жəне «Химия, химиялық технология жəне экология», «Тамақ өндірісінің технологиясы», «Дизайн», «Жеңіл өнеркəсіп технологиясы жəне стандарттау» кафедралары меңгерушілеріне конкурс жариялайды. Конкурс мына салалар бойынша өтеді Органикалық заттардың химиялық технологиясы, Жеңіл өнеркəсіп бұйымдарының технологиясы жəне құрастырылуы, Азық-түлік өнімдерінің технологиясы, Қайта өңдеу өндірістерінің технологиясы, Стандарттау, сертификаттау жəне метрология, Дизайн, Биотехнология, Мейрамхана ісі жəне мейманхана бизнесі, Экология, Ақпараттық жүйелер, Экономика, Қаржы, Менеджмент, Есеп жəне аудит, Мемлекеттік жəне жергілікті басқару, Туризм, Əлеуметтік-мəдени қызмет көрсету, Қоршаған ортаны қорғау жəне өмір тіршілігінің қауіпсіздігі. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылатын қажетті құжаттардың тізімі: 1. Конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2. Түйіндеме; 3. Өмірбаян; 4. Белгіленген тəртіппен расталған білім туралы құжаттардың көшірмесі; 5. Белгіленген тəртіппен расталған еңбек кітапшасы; 6. Денсаулығы туралы медициналық кітапша (Ф.086); 7. Кадрларды есепке алу жөніндегі жеке іс парағы; 8. 3х4 көлеміндегі 2 дана сурет; 9. Мінездеме; 10. Ғылыми еңбектерінің тізімі. Конкурсқа қатысу туралы өтініш жəне оған қосымша берілетін құжаттарды қабылдау, конкурс жарияланған күннен бастап 30 (отыз) күн ішінде жүргізіледі.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің «Математика жəне математикалық модельдеу институты» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының ұжымы ҚР ҰҒА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым жəне техника қайраткері Төлеген Əбдісағитұлы Қожамқұловқа анасы Қаншайым ДОСБАЙҚЫЗЫНЫҢ дүниеден озуына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Цеснабанк» АҚ ұжымы «СарыарқаАвтоПром» ЖШС директоры Рашид Жұмабекұлы Байболатовқа ƏКЕСІНІҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Коллектив Института востоковедения им. Р.Б.Сулейменова Комитета науки МОН РК выражает глубокое и искреннее соболезнование доктору исторических наук, профессору Сагандыковой Нагиме Жалеловне в связи с тяжелой утратой – кончиной брата Бахыта САГАНДЫКОВА.


10

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

Кґмбе кґрініп тўр Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан» – Сочиден.

Көмбе көздің ұшында көрініп тұр. Ертең күндіз хоккей турнирінің ең соңғы матчы ойналып, кешке қарай Ойындардың салтанатты жабылу рəсімі өткізіледі. Сонымен, XXII Қысқы Олимпия ойындары да тарихтың қойнауына кетеді. Артық-кемі жоқ тура 23 күнге созылатын Сочи Олимпиадасы өзінің миссиясын аяқтайды. Ал əзірге ұлттық құрамалардың медальдар саны бойынша топ басына таласы өзінің қарқынын бұрынғыдан да арттыра түсті. Мұнда əлі де көз жетіп, көңіл тоқтатпаған жəйттер көп. Енді бар жұмбақтың түйінін кеше өткен жеті жарыс пен бүгін бақ байқасатын сегіз сайыста үлестірілетін медальдардың, тіпті болмағанда, ертең финалдық матчы ойналатын хоккейшілер бəсекесінің қорытындылары ғана шешіп берсе керек. Бұл бəйгедегі тартыстың соңғы

Ќорытынды шыєаратын кез келді

Кез келген келелі істің бастауымен бірге баяны болады. Сочидегі Қысқы Олимпия ойындарының сондай қорытындысын шығаратын кез жақындады. Ал Қазақстан олимпиадашылары үшін мұндағы қырманды түп көтеретін шақ келіп те қалды. Себебі, ендігі қалған екі жарыс күнінен күтіп отырған жеңісіміз жоқтың қасы. Тек кеше түнде төрттің бірі ретінде медальдар таласын қыздырған шорт-трекші жігіттеріміз болмаса, басқаларынан ондай жүлде дəметудің өзі ерсілеу сияқты. Ал осыдан тура 21 күн бұрын Кубань өлкесіне алғаш аяқ басып, Сочидің топырағына табан тірегенімізде, «Өтемістен туған он едік, онымыз атқа қонғанда, жер қайысқан қол едік», деп Махамбет ақын жырлағандай, құрамында 58 сайысқа сүрен салатын 52 спортшысы, кəдімгідей айбаты мен айбары бар еңсесі биік ақ орда секілді болатынбыз. Осыған орай, спортшыларымыздың дені «көптің бірі – егіздің сыңары емес», көшелі жерде көш бастайтын нағыз дарабоздар екеніне кəміл сеніп, тым құрығанда, 5-6 медальді қоржынға басып қайтатындай болып

сəтіне дейін ұласатынын білдіреді. Соған қарамастан, жүлделер жүйегінен шүлен тарататын аламан алқабында қазірдің өзінде қырманның көтеріле бастағанын айта беруімізге болады. Біз есебін беріп отырған 20 ақпан бойынша Қазақстан өкілдерінің қатысуынсыз өткен алты доданың думаны дүркіреп берді. Оның нəтижесінде алтын медальдырының саны 10-ға жеткен Норвегия өзінің көшбасылық қалпын ұстады. Екінші орынға жалпы медальдар саны 25-ке барған, бірақ оның ішіндегі жоғары жүлдесі 8-ге енді көбейген АҚШ көтерілді. Бұдан екі күн ғана бұрын топ басында тұрған Германия сайыпқырандары тағы бір саты төмен түсіп, үшінші үзеңгіге тұяқ іліктірсе, Ресей тағы бір алтын медаль алуымен төртінші тұғырын сақтай білді. Арғы жағынан Канада ентелеп келеді.

сезінгенбіз. Бірақ оның бəрі өтті, аптыққан көңіл басылды, енді нақтысына көшейік. Бұл Олимпиадада бізге бұйыр ғаны жалғыз қола медаль болды. Осы медальдің арқасында Ойындарда жүлделерге қол жеткізе алған 26 елдің қатарына еркін ендік. Ал арт жағымызда осыған жетпей жүрген 62 мемлекеттің спортшылары тұр. Егер бұдан бұрынғы Қысқы Олимпия ойындарындағы жеткен жетістіктерімізге тағы бір мəрте көз жүгіртіп қарасақ, бұған тəубе айтпасымызға болмас. Əйтпесе, иманымызға күмəн келер. Алдыңғы екі Ойыннан бос қайтқанымызды былай қойғанда, соңғы Ванкувердің өзінде қол жеткізген жетістігіміз жалғыз күміс медаль еді ғой. Ал Олимпия ойындарында, басқа да əлемдік жарыстардағы сияқты, алтын медаль болмаса, қалған екі жүлденің бірбірінен артықшылығы шамалы ғана. Енді барлық көрсеткіштерімізді жекелей талдай келсек, алған биіктеріміз салымызды суға кетіре беретіндей тым төмен де емес екен. Əлбетте, көрсеткіш дегенде, ауызға ең алдымен жалғыз қола медаліміздің иесі Денис Тен түседі. Мұндағы спорт мамандары мен журналистер қазір оның 13 ақпан күнгі қысқа бағдарламада алған 9-орнынан кейін келесі күні еркін жаттығуда

ЦИФРЛАРДА «ҚЫЗЫҚТЫ» ДЕРЕКТЕР

Шымкентте «Шағын бизнеске арналған 100 жоба» атты анықтамалық кітаптың тұсауы кесілді. Елімізде тұңғыш рет жарық көрген бұл туындыда əр саланы қамтитын 100 шағын бизнес-жоспар жарияланған. Онда кəсіпті бастауға қаржы табу көздері, кəсіпкерлікке байланысты мемлекеттік бағдарламалардың шарттары, құрал-жабдықтарды жеткізу мен қамтамасыз ету, бизнесті оқыту сияқты ақпараттар жан-жақты қамтылған. Мамандар болашақта кітапты қазақ тіліне аударып, таралымын 50 мың данаға дейін жеткізуді көздеп отыр. Шағын бизнеске арналған

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ

Ресей құрамасы медальдар саны жөнінен қазіргі заман тарихындағы ең жоғары көрсеткіштерін қайталады. Бұған бұрнағы күні мəнерлеп сырғанаудан алтын медаль алған 17 жасар Аделина Сотникова жеткізді. Осы арқылы Ойындарды ұйымдастырушылар жетінші жоғары награданы қоржынға салумен бірге, жалпы жүлде санын 23-ке толтырып, бұл жағынан АҚШтан кейінгі екінші орынға шықты. Ал А.Сотникова кеңес-орыс кезеңінің барлық тарихындағы əйелдердің жеке мəнерлеп сырғанауында Олимпиада алтынын алған бірінші спортшы атанды. Ресейліктердің қазіргі күндері келеге кеңес кіргізіп жүрген тағы бір тақырыбы ерлердің хоккей турнирінде ұлттық құраманың ширек финалда финдерге жол беріп қойғаны болып отыр. Мұның алдында Ванкуверде де төрттен бір финалда жарыс жолынан шығып қалған хоккейшілер осы жолы қалайда одан асып түсетіндерін айтып алдында біраз ауыздыға сөз, аттыға жол бермегендей болып еді. Енді бұлар соны беттеріне шыжғырып басқысы келеді. Алайда, сынаса сынағандай, осы турнирде ресейлік хоккейшілер көрген адамға «əп-бəрекелді» дегізетіндей бірдебір матч өткізген жоқ. Ширек финал біткен бойда Ресей құра масының бас бапкері Зейнетулла Билялетдинов ұтылысқа өзінің айыпты екенін айта отырып, командада əлі де жұмыс жасай бергісі келетінін жеткізген. Мұның артынша Ресей Хоккей федерациясының президенті Владислав Третьяк та əзірге оны орнынан қозғау туралы сөз болып жатпағанын білдіріп, біраз жұртты ойландырып тастаған. Бірақ бұрнағы күні баяғы атақты қақпашы бұған мүлдем қарама-қарсы сөз айтты. Ол Олимпиада біткен бойда жаттықтырушының есебі қатаң сұралатынын баяндай отырып, осының алдында құраманы талай табысқа сүйреген Вячеслав Быковты орнына қайта əкелу туралы мəселе қойылып жатқанын мəлімдеді. Қыздар арасында «Үйеңкі жапырағы» елінің командасы Олимпиада чемпионы атағына қол жеткізді.

-Ы мемлекет адамгершілік мәселелерін (кәмелетке толмағандарға темекі мен ішімдіктер сатуға, есірткі мен порнографиялық өнімдер таратуға тыйым салу) заң тұрғысынан шешуі тиіс деп санайды ЕРЛЕРДІҢ

ӘЙЕЛДЕРДІҢ ТЕМЕКІ ШЕГУГЕ БОЛМАЙДЫ

Бұл өте қатаң шаралар мен жоғары айыптар болуы тиіс екенін атап өтеді ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ

-Ы қоғамдық орындарда темекі шегуге тыйым салу өте дұрыс шара деп санайды СҰРАЛҒАНДАРДЫҢ

 Қылмыс

«Ќазпоштаєа» ќол сўќќандар ўсталды

Қостанай облысы Əулиекөл ауданындағы «Қазпошта» АҚ ақшасын ұрлағандар қолға түсті. Күдіктілер жоғарыда аталған өңірдегі «Қазпоштаның» арнайы бөлмесіндегі 9 563 182 теңгені ұрлаған. Ұсталғандардың екеуі де еш жерде жұмыс істемейді. Қазір құқық қорғау қызметкерлері олардың басқа да қылмысқа қатысы барын тексеру үстінде. Қылмыстық кодексте мұндай қылмысқа 5 жылдан 10 жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Қазір айыпкерлер уақытша оқшаулағышта отыр. Жақын арада оларға қатысты сот процесі басталатын болады.

Қазіргі заманғы даму институты дайындаған

Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Жарыстардыѕ соѕєы демдері

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ

Төтенше жағдайлар министрлігі Оңтүстік Қазақстан облысында 1,5 тонна күкірт қышқылы төгілгені жөнінде хабарлады. Оқиға 19 ақпан күні Отырар ауданы Көксарай ауылдық округі аумағында орын алды. Sintuonik автокөлігінің жүргізушісі жүк тасымалдау кезінде рөлге ие бола алмай, «Заречное» ЖАҚ-қа тиесілі күкірт қышқылы құйылған цистернаны аударып алған. Апат салдарынан 1,5 тонна күкірт қышқылы төгілді. Цистерна базаға сүйреп апарылып, қышқыл төгілген жерге топырақ себілді. Апаттан зардап шеккендер жоқ. Осыған ұқсас оқиға былтыр Қызылорда облысында екі рет орын алған болатын. 15 мамыр күні мұнда 1,5 тонна күкірт қышқылы төгілсе, маусым айында төгілген зиянды заттың мөлшері 34 тоннаны құраған.

-Ы мұндай шаралар ұрлықтар санын азайтуға, сондай-ақ, персоналдар арасындағы ұсақ ұрлықты ашуға мүмкіндік беретініне сенімді

Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ

Ойындарды сонау Орал тауларының баурайларынан ұсына алмағаны да осыдан туғанға ұқсайды. Бұл жағынан келгенде, біздің Алматы бұған нағыз таптырмайтын мекен. Бір-ақ бір нəрсе айқын: Қысқы Олимпиаданы өткізетін жақ тек қабылдаушы үй иесінің қызметін ғана атқарып, жүлделердің бəрін жұртқа таратып беріп, қарап отыратын да ел болмауы керек. Біздің ендігі ойланатынымыз, сірə, осы болса керек.

ЦИФРЛАРДА «ҚЫЗЫҚТЫ» ДЕРЕКТЕР

1,5 тонна кїкірт ќышќылы тґгілді

СҰРАЛҒАНДАРДЫҢ

Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ

жаңа жобалар «Бизнестің жол картасы-2020», «Жұмыспен қамту жол картасы-2020» бағдарламалары аясында қаржыландырылмақ. Кітапта көрсетілген жобаларды халыққа жеткізіп, олардың жүзеге асырылуына мүмкіндік жасау үшін арнайы бизнес мектептерін ашу да жоспарда бар. «Бизнес мектептерінің ішінде кəсіпкерлерге қызмет көрсету орталығы болады. Онда жеке кəсіпкерлік ашу, салық жағынан көмектесу, заң тұрғысынан туындаған сұрақтарға жауап беру, кəсіпкерлікті дамытуға қажетті қаржыны табуға жəрдемдесу сынды мəселелердің барлығы қарастырылатын болады», – дейді облыстық кəсіпкерлер палатасының директоры Нұржан Əлтаев.

елінің, Алматы атты туған қаласының атын айдай əлемге тағы бір мəрте паш еткен Сочи Олимпия ойындарының қола жүлдегері Денис Тен бастап берді. – Олимпия ойындары қашаннан өзіндік бет-бейнесі ерекше бір оқиға болып саналады, – деді мəнерлеп сырғанаушы. – Ойындар əрдайым өзін өткізушілерден де, оған қатысушылардан да орасан зор жауапкершілікті талап етеді. Егер 2022 жылғы Олимпиада Алматыда өтіп жатса, ол менің елімдегі тұтас бір ұрпақтың мəңгі жадында қалатын теңдессіз оқиға болар еді. Мен оның туған қаламда өткенін қатты қалаймын жəне бұл ұсынысты жаныммен қолдаймын. Жиында Қазақстан Спорт жəне денешынықтыру агенттігінің төрағасы Тастанбек Есентаев пен Қазақстан Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті Темірхан Досмұханбетов сөз алып, Ойындарды қабылдаудағы негізгі мақсаттар жөнінде əңгімелеп шықты. Ал Ұлттық Олимпиада комитеті атқару кеңесінің мүшесі, Алматы қаласының өкілі Андрей Крюков мəселеге кеңірек тоқталған өз сөзінде 2022 жылы Қазақстанда Қысқы Олимпия ойындарын жоғары дейгейде өткізуге барлық мүмкіндіктер бар екенін атап өтті. – Біз 2011-2013 жылдары Халықаралық шаңғы ассоциациясымен бірге бірнеше шара өткіздік. Қысқы спорт түрлері бойын ша бұдан да басқа жарыстарды жо ғары деңгейде атқарып шығуға қол жеткіздік, – деді А.Крюков. – Қазір қолда бар инфрақұрылым, қалада жəне қала маңдарында қанат жайған спорт нысандары бізге біраз артықшылық береді ғой деп ойлаймын. Біздің тағы бір ерекшелігіміз, жарыс өтетін жəне өтпейтін нысандардың бəрі Олимпиада қалашығынан 30-35 шақырым жерге орналасады. Оның айтуынша, Олимпия паркі Алматының солтүстік-шығыс қапталынан салынатын болады. Осы жерге Олимпиада қалашығы, БАҚ өкілдеріне арналған қалашық, керлинг пен мəнерлеп сырғанау ареналары, көрме орталығы, Халықаралық Олимпиада комитеті мен басқа да инфрақұрылым ғимараттары салынады. – Қазіргі таңда қаланың қонақ қабылдау мүмкіндігі шектеулі, мейманханалар жетісе бермейді. Алайда, бұл жетімсіздіктің 50 пайызы 2017 жылы өтетін Универсиадаға байланысты толтырылады. Сол кезде дəл Сочидегідей 8 мың бөлмелік шағын отельдер салынады, – деп сөзін түйіндеді ол. Мұның бəрі дұрыс. Бұған қосатынымыз, Қысқы Олимпиаданың шежіресіне қарап тұрсақ, осы кезге дейін оның бəрі тап осы Сочиге жетеқабыл – қары мол, бірақ қысы аса қатал емес, таулы қыраттары жеткілікті өңірлерде өтіп келіпті. Ресейліктердің бұл

 Əттеген-ай!

-Ы дүкендер мен супермаркеттерде бейнебақылау орнатылуын дұрыс көреді

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы

Дəл Сочи сияқты таулардың етегінде, баулардың жетегінде жатқан əсем қаламыз – Алматы 2022 жылғы Қысқы Олимпия ойындарын қабылдауға ниетті екенін бұдан бірқатар уақыт бұрын білдіріп қойды. Қазір оның осы мақсатқа жетіп қалуы əбден мүмкін екені де айтылып қалып жатыр. 2011 жылы ғана Қысқы Азиаданы өткізіп, біраз жаңа спорт нысандарын қатарға қосып үлгерген, мұндай ұлы жиындар өткізуден біршама тəжірибе жинақтап қалған оңтүстік мегаполистің мұндай мүмкіндікке қолы жетіп жатса, оны жоғары деңгейде өткізе алатынына күмəн болмаса керек. Мұны Алматы қаласы мен спорт саласының басшылықтары жоғарыдағы Азия ойындарынан бөлек, Əлем кубоктарының кезеңдері мен бокстан ересектер арасында жаһандық жарыс өткізу барысында да анық байқатып берді. Ақпанның 20-сы күні Сочидің Олимпия паркіндегі бас медиа орталығында болып өткен Алматы қаласының 2022 жылғы Қысқы Олимпия ойындарын өткізуге өтініш білдіруінің тұсаукесерінде осы мəселелер жан-жақты айтылды. Рəсімді күні кеше ғана өзінің Қазақстан атты

Шаєын бизнесті ќолдау арта тїсті «Егемен Қазақстан».

-Ы қоғамдық көліктегі «қояндарды» айыптайды, сұралғандардың осыншамасы да билеті жоқтармен күресу керек деп есептейді

Алматы келесі Олимпиададан їмітті

 Жағымды жаңалық Айдар ӨРІСБАЕВ,

ҚАЗАҚСТАНДЫҚТАРДЫҢ

Меншік иесі:

3-орынға дейін секіріп өте шыққанын үлкен ерлікке, өршіл өжеттікке, желінбес жігерге балап отыр. Шынында да, мұндай серпінді серпіліске қайтпас қайратты, нұрлы ақылды, жылы жүректі жанына серік еткен жігіттің сұлтаны ғана жете алса керек. Сол сияқты фристайлдың могулы бойынша сайыста 5-орынға көтерілген Дмитрий Рейхерд пен спорттың осы түрінің акробатикасында 6-тұғырға табан тіреген Жанбота Алдабергенованың жеткен жетістіктеріне қалайша сүйсінбеске! Олимпиада сынды айтулы аламанда фристайлшы-могулшы Юлия Галышеваның 7-орын алуы да биік белес болып саналады. Дəл осындай белестен конькишілер Роман Креч пен Денис Кузин де көрінді. Біле білсек, бұл да – табыс. Сондай-ақ 15 метрге классикалық əдіспен жүгіруде мəреге 9-шы болып жеткен шаңғышы Алексей Полтораниннің жетістігінің өзіне қызыға қарайтындар мұнда жеткілікті. Кейінірек Алексейдің өз əріптесі Николай Чеботькомен бірге командалық спринтте көмбе сызығын 8-ші кезекте қиып өткені де жақсы көрсеткіш болып табылады. Бұдан бөлек, Денис Кузин 1500 метрге жүгіруде 9-орын алса, фристайлшы-могулшы Павел Колмаков 10-шы нəтиже көрсетті.

Рас, жанкүйерлер мен мамандардың көпшілігі жоғарыдағы Алексей Полторанин мен Денис Кузиннен, сондай-ақ, биатлоншы Елена Хрусталевадан бұдан да жоғары нəтижелер күтті. Бұған себеп те бар-тын. Себебі, олар Қазақстан құрамасы сапында осыған дейін белгілі бір жетістіктерге жетіп үлгерген топ бастаушы серкелер еді. Бірақ ойға алған орындалмады. Сабақты ине сəтімен жүрмей қалған шығар. Ал Ойындарда атақтары мен даңқтары бұлардың өздерін он орап алатындай небір дүлдүлдердің өздері жүлделердің жүлгесінен сырт қалып жатты емес пе? Жасыратыны жоқ, елімізде қысқы спорт түрлері əлі де болса кенжелеу дамып келеді. Ол, тіпті, республиканың көп теген өңірлерінде мүлдем жоққа тəн. Оны өркендету үшін енді бар лық ірі қалаларымыз бен облыстар орталықтарында дəл Сочидегідей жабық спорт ареналарымыз көп болуы керек. Демек, гəптің бəрі өзімізде. «Түбіріне қара!» деген сөзі болушы еді Козьма Прутковтың. Асылы, сол түбірге қарағанымыз жөн болар. Осыған ұқсас ойларды «Казахстанская правда» газетінің тілшісі Асқар Бейсенбаев екеумізге Ойын күндерінде «Роза Хутор» аумағында ұшырасып қалған атақты шаңғышымыз Владимир Смирнов та, осы Олимпиадаға биатлоннан төреші болуға шақырылған көкшетаулық маман Валерий Ловюгин де айтып еді.

Бақытбек КЕНЕШҰЛЫ.

-Ы осының арқасында жұмыста және қоғамдық орындарда демалу кезінде темекіні аз шеге бастағандарын атап өтеді

-Ы жалпы екі есе аз шегетін болған

Қазіргі заманғы даму институты дайындаған

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 11 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №253 ek


11

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ

1

2

3

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

Қаржылық институттар арқылы несиелеу

5

Жарғылық капиталдарға тартылатын инвестицияларды жүзеге асыру

6

Кепілдірілген тапсырыс

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

Инновациялық гранттар беру

8

Білікті кадр ресурстарымен қамтамасыз ету

9

Инженерліккоммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз ету

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

10 Жер учаскелерін жəне жер қойнауын пайдалану құқықтарын беру

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

11 Ішкі нарықта қолдау

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

12 Отандық өңделген тауарлар, көрсетілетін қызметтер экспортын дамыту жəне жылжыту

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

13 Шетелдік инвестициялар тарту

Қоса алғанда, индустриялық-инновациялық қызмет субъектілер саны, дана қоса қаржыланды- лизингтік руды қоса алғанда қаржыландыру

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілер табыс көлемі, мың теңге қоса қаржыланды- лизингтік қаржыландыру руды қоса алғанда

ұсынылғандар саны, дана

Щеңберінде жобалар бойынша бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге кепілдірілген ақтық айту міндеттемелер

кепілдірілген міндеттемелер

ақтық айту

Ұсынылған несиелер саны, дана кепілдірілген міндеттемелер

ақтық айту

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

шара бойынша балл

7 өлшем

салмақтық коэффициент

Тұрақты өлшемдер 5 өлшем 6 өлшем

Кредиттер бойынша сыйақы ставкасын субсидиялауға бағытталған бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге жаңа индустрияжаңғыртуға (техникалық-инновациялық лық жабдықталу) жəне əрекет жобаларды құру етуші өндірісті кеңейтуге үшін бағытталған

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерінің жарғылық капиталына тартылатын инвестицияларды алған жобалар саны, дана

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерінің жарғылық капиталына тартылатын инвестицияларды алған сомасы, мың. теңге

Жасалған технологиялық меморандумдардың негізінде индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерімен шарттар жасасу саны, дана тауармен жұмыспен жəне қызметпен

Технологиялық меморандумдар бойынша индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерімен іске асырылған өнім көлемі, мың. теңге тауармен жұмыспен жəне қызметпен

Берілген инновациялық гранттар саны, дана

Инновациялық гранттарға бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге

Индустриялық-инновациялық қызмет саласы бойынша жұмысқа орналасқан мамандар саны, дана

Индустриялық-инновациялық қызмет саласы бойынша мамандар дайындауға бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерін инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз ету саны, дана

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерін инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз етуге бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге

Жер учаскелерін жəне жер қойнауын пайдалану құқықтарын беру саны, дана бөлінген жер тікелей келіссөздер учаскелері, дана негізінде

Кадастрлық құны бойынша уақытша жерді қолдану құқығына жер учаскісіне бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге жер учаскілері тікелей келіссөздер негізінде конкурссыз жер қойнауын пайдалануға құқық беру

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілеріне сервистік қолдау көрсету саны, дана

Отандық өңделген тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді ішкі нарықта жылжыту бойынша шығындарының бір бөлігін өтеуді индустриялықинновациялық қызметті мемлекеттік қолдау, мың.теңге

Индустриялық-инновациялық қызмет субъектілеріне сервистік қолдау көрсету саны, дана

Отандық өңделген тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді ішкі нарықта жылжыту бойынша шығындарының бір бөлігін өтеуді индустриялықинновациялық қызметті мемлекеттік қолдау, мың.теңге

Шетелдік инвестициялар тарту саны , дана

Сервистік қолдау шаралары шетелдік инвестицияларды тартуға бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

2012 жылғы 18 қазан

№470

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

«Сүңгуір жұмыстардағы еңбек қауіпсіздігін сақтау ережелері» – бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі агенттігінің 1998 жылғы 21 шілде №12 қаулысының күші жойылды деп тану туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 21-1-бабы 1-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. «Сүңгуір жұмыстардағы еңбек кауіпсіздігін сақтау ережелері» - бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі агенттігінің 1998 жылғы 21 шілде №12 қаулысының күші жойылды деп танылсын (Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 1999 жылғы 2 маусымда №789 тіркелген). 2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайларды жою департаменті осы бұйрық күшіне енгізілгеннен кейін бір апталық мерзімде Қазақстан Республикасы Əділет министрлігіне бұйрықтың көшірмесін жолдасын жəне оның ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі. Министрдің міндетін атқарушы

В.ПЕТРОВ.

2012 жылғы 10 қазан

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (Қаржы полициясы) бұйрығы 2013 жылғы 12 қазан

№333

Функционалдық міндеттері

Астана қаласы

Қазақстан Республикасының қаржы полициясы органдары лауазымдарының санаттарына қойылатын бiлiктiлiк талаптарын бекіту туралы (Жалғасы. Басы 20, 22, 24, 27, 32-нөмірлерде). Қазақстан Республикасы Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) Төрағасының 2013 жылғы 12 қазандағы №333 бұйрығына 3-қосымша Алматы қаласы бойынша Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті (қаржы полициясы) лауазымдарының санаттарына қойылатын біліктілік талаптар Департамент бастығы С-FPО-1 (№5–1) Білімі мен маманды- Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе ғының деңгейіне «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) қойылатын талаптар мамандығы бойынша болуы қажет. Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде тоғыз жыл, оның ішінде аудандық деңгейдегі қойылатын талаптар басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде төрт жыл, немесе облыстық деңгейдегі басшы лауазымында кемінде үш жыл не орталық деңгейдегі немесе тең деңгейдегі не келесі төмен тұрған санаттағы лауазымда кемінде екі жыл Біліміне қойылатын талаптар

№377

Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы, Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер.

115 (26933-26934) жарияланған) күші жойылды деп танылсын. 2. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің Тау-кен металлургиялық кешендегі жергілікті қамту департаменті (С.Кəмелі) осы бұйрық күшіне енген күннен бастап бір апта мерзімде бұйрықтың көшірмесін Қазақстан Республикасының Əділет министрлігіне жіберсін жəне кейіннен оның бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді. Министрдің міндетін атқарушы

Біліміне қойылатын талаптар

Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде үш жыл немесе тең деңгейдегі немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымда кемінде екі жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы, Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Өз құзыреті шегінде басшылық етеді жəне Департамент жұмысын ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Агенттіктің құрылымдық бөлімшелерімен, мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен өзара қарым-қатынаста Департаменттің атынан өкілдік етеді. Департаменттің жұмысын жоспарлайды, Департамент пен Агенттіктің жоспарлық іс-шараларының орындалуын бақылайды, сондай-ақ олар бойынша қорытындыланған ақпарат пен талдау материалдарын дайындауды қамтамасыз етеді. Департамент жұмысының бағыттары бойынша аумақтық қаржы полициясы органдары басшыларының жұмысты талдау негізінде нұсқаулар дайындауды ұйымдастырады. Қызметкерлердің оларға жүктелген міндеттерін орындауларын, олардың Департамент пен Агенттік басшылығының тапсырмаларын сапалы жəне уақтылы орындауларын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының құқық қорғау жəне мемлекеттік органдарымен, сондай-ақ басқа да ұйымдарымен жедел қызмет мəселелері бойынша өзара іс-қимыл жасайды. Қаржы полициясы органдарында жедел-іздестіру қызметін реттейтін заңнамалық базаны жетілдіру мəселелерін шешуге қатысады. Департаменттің құзыретіне жататын мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіп мен мерзімде қарауды қамтамасыз етеді. Департамент қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтауларын бақылайды. Департамент бастығы болмаған кезеңде оның міндеттерін атқарады. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Департаментке жүктелген міндеттерді орындау бойынша жұмысты ұйымдастырады, оған басшылық етеді жəне бақылау жасайды. Агенттіктің құрылымдық бөлімшелерімен, мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен өзара қарым-қатынаста Департаменттің атынан өкілдік етеді. Департаменттің жұмысын жоспарлайды, Департамент пен Агенттіктің жоспарлық іс-шараларының орындалуын бақылайды, сондай-ақ олар бойынша қорытындыланған ақпарат пен талдау материалдарын дайындауды қамтамасыз етеді. Департамент жұмысының бағыттары бойынша аумақтық қаржы полициясы органдары басшыларының жұмысты талдау негізінде нұсқаулар дайындауды ұйымдастырады. Қазақстан Республикасының құқық қорғау жəне мемлекеттік органдарымен, сондай-ақ басқа да ұйымдарымен жедел қызмет мəселелері бойынша өзара іс-қимыл жасайды. Қаржы полициясы органдарында жедел-іздестіру қызметін реттейтін заңнамалық базаны жетілдіру мəселелерін шешуге қатысады. Департаменттің жеке құрамының кəсіби жəне дене шынықтыру дайындығы сабақтарына қатысуын жəне оның жүйелі түрде өткізілуін қамтамасыз етеді, қарамағындағы қызметкерлердің іссапарға шығуы кезінде нұсқама береді, тиісті нəтижелерді қарастырады жəне жұмыстың тиімділігін арттыру бойынша шаралар қабылдайды. Агенттік басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде үш жыл немесе тең деңгейдегі немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымда кемінде екі жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы, Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер.

Функционалдық міндеттері

Құпиялықты қамтамасыз ету бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№6-2) Білім деңгейі мен Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау мамандығына қызметі) мамандығы бойынша білімі болғаны дұрыс немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика қойылатын талаптар жəне бизнес» (экономика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, мұрағат жүргізу, іс жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету) немесе «Техникалық ғылымдар мен технологиялар» (ақпараттық жүйелер, автоматтандыру жəне басқару) немесе «Əскери іс жəне қауіпсіздік» (ақпараттық қауіпсіздік жүйесі) Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне Құқық қорғау органдарында кемінде екі жыл жұмыс өтілі немесе кемінде үш жыл мемлекеттік қойылатын талаптар қызметте жұмыс өтілі осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде бес жыл жұмыс өтілі Білімдеріне Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», қойылатын талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Функционалдық Өзінің лауазымдық міндеттерін білуі, сондай-ақ жүктелген міндеттерді орындау үшін қажетті міндеттері мемлекеттік құпияларды қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарын зарделеуі тиіс. Өзінің кəсіби деңейін үнемі жетілдіруі тиіс. Құпиялық режимін қамтамасыз ету мəселелері бойынша əдістемелік ұсынымдар мен жаднамалар əзірлейді. Агенттіктің қызметкерлерімен мемлекеттік құпияларды қорғау мəселелерін реттейтін нормативтік құқықтық құжаттарды зерделеу сабақтарын өткізуге қатысады. Қаржы полициясы органдарында жүктелген бағыттардағы жұмыстың жай-күйіне талдау жасайды, оларды жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізеді. Өз құзыреті шегінде орындаушылардан құпиялық режимін қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік құжаттарың талаптарын сақтауларын бақылайды жəне талап етеді. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Құпиялықты қамтамасыз ету бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№6-3,№ 6-4) Білім деңгейі мен Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау мамандығына қызметі) мамандығы бойынша білімі болғаны дұрыс немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика қойылатын талаптар жəне бизнес» (экономика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, мұрағат жүргізу, іс жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету) немесе «Техникалық ғылымдар мен технологиялар» (ақпараттық жүйелер, автоматтандыру жəне басқару) немесе «Əскери іс жəне қауіпсіздік» (ақпараттық қауіпсіздік жүйесі) Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне Құқық қорғау органдарында кемінде бір жыл жұмыс өтілі немесе кемінде екі жыл мемлекеттік қойылатын талаптар қызметте жұмыс өтілі осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде үш жыл жұмыс өтілі Білімдеріне Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», қойылатын талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Функционалдық Өзінің лауазымдық міндеттерін білуі, сондай-ақ жүктелген міндеттерді орындау үшін қажетті міндеттері мемлекеттік құпияларды қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілердің талаптарын зарделеуі тиіс. Өзінің кəсіби деңейін үнемі жетілдіруі тиіс. Құпиялық режимін қамтамасыз ету мəселелері бойынша əдістемелік ұсынымдар мен жаднамалар əзірлейді. Агенттіктің қызметкерлерімен мемлекеттік құпияларды қорғау мəселелерін реттейтін нормативтік құқықтық құжаттарды заределеу сабақтарын өткізуге қатысады. Қаржы полициясы органдарында жүктелген бағыттардағы жұмыстың жай-күйіне талдау жасайды, оларды жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізеді; Өз құзыреті шегінде орындаушылардан құпиялық режимін қамтамасыз ету жөніндегі нормативтік құжаттарың талаптарын сақтауларын бақылайды жəне талап етеді. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Ұйымдастыру-бақылау басқармасы - инспекциясы Ұйымдастыру-бақылау басқармасының бастығы – инспекцияның бастығы С-FPО-3 (№7–1) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл немесе мемлекеттік органдарда кемінде үш жыл немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Департаменттің құпиялық режимін қамтамасыз етуге көмек көрсетеді, Агенттік пен Департамент басшыларының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл немесе мемлекеттік органдарда кемінде үш жыл немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салалардағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының ЕУСС автоматтандырылған базасына жүргізу үшін статистикалық карточкаларды уақтылы қояды, арыздар мен хабарламаларды ААТК кітабына уақтылы жəне заңды тіркелуіне бақылау жасайды жəне оларды қолданыстағы заңнамалардың тəртіптеріне сəйкес қарастыру тəртібін белгілейді, Департаментке кіріс хат-хабарламалары бойынша келіп түсетін хабарламаларды ААТК тіркеу қажеттілігін анықтайды. Департамент пен Агенттік басшыларының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бір жыл немесе мемлекеттік органдардакемінде үш жыл немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салалардағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының ЕУСС автоматтандырылған базасына енгізу үшін статистикалық карточкаларды уақтылы қояды, арыздар мен хабарламаларды ААТК кітабына уақтылы жəне заңды тіркелуіне бақылау жасайды жəне оларды қолданыстағы заңнамалардың тəртіптеріне сəйкес қарастыру тəртібін белгілейді, Департаментке кіріс хат-хабарламалары бойынша келіп түсетін хабарламаларды ААТК тіркеу қажеттілігін анықтайды. Департамент пен Агенттік басшыларының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Құпиялықты қамтамасыз ету бөлімі Құпиялықты қамтамасыз ету бөлімінің бастығы С-FPО-4 (№ 6–1) Білім деңгейі мен Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау мамандығына қызметі) мамандығы бойынша білімі болғаны дұрыс немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика қойылатын талаптар жəне бизнес» (экономика, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, мұрағат жүргізу, іс жүргізу жəне құжаттамалық қамтамасыз ету) немесе «Техникалық ғылымдар мен технологиялар» (ақпараттық жүйелер, автоматтандыру жəне басқару) немесе «Əскери іс жəне қауіпсіздік» (ақпараттық қауіпсіздік жүйесі) Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне Құқық қорғау органдарында кемінде бес жыл жұмыс өтілі, оның ішінде тең дəрежелі қойылатын талаптар лауазымдарда немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымдарда не кемінде екі жыл, кемінде жеті жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі, оның ішінде кемінде үші жыл басшы лауазымдарында не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде тоғыз жыл жұмыс өтілі, оның ішінде басшы лауазымдарында кемінде төрт жыл жұмыс өтілі. Білімдеріне Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», қойылатын талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Функционалдық Бөлімнің жұмысына басшылық етеді, қарамағындағылардың лауазымдық міндеттерінің көлемі міндеттері мен мазмұнын анықтайды, оларды бөлім қызметкерлерінің арасына бөледі, олардың орындалуына бақылау жасайды. Құпиялықты қамтамасыз ету жұмысын ұйымдастырады, оның Департаменттегі жай-күйіне үнемі бақылау жасайды. Мəліметтердің уақтылы құпияландырылуына бақылау жасайды, Департаменттегі құжаттарды құпияландыру деңгейін анықтау мен өзгертудің дұрыстығын қадағалайды. Департамент бастығына жəне тиісті уəкілетті органдарға мемлекеттік құпияларды құрайтын мəліметтерді тарату фактілері, сондай-ақ мұндай мəліметтері бар құжаттарды жоғалту немесе ұрлау фактілері туралы хабарлайды. Мемлекеттік құпияларды қорғау мəселелері бойынша Департаменттің жоспарын əзірлеуге басшылық етеді жəне есеп беру құжаттарын дайындауды қамтамасыз етеді. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бес жыл, оның ішінде басшы лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде екі жыл немесе мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде төрт жыл, осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде он жыл, оның ішінде басшы лауазымдарда кемінде бес жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Басқарма жұмысын ұйымдастырады жəне оған жалпы басшылық етеді, Департамент басшылығы мен құрылымдық бөлімшелердің бастықтары, басқа да мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды қызметкерлерінің арасында өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді жəне Департамент бастығы жүктеген басқа міндеттерді атқарады. Кезекші жəне айдауылдау бөлімдерінің жұмысын, есепке алу-тіркеу тəртібі жүргізілуін, есептердің дайындылығын жəне тиісті салыстырып тексерулер жүргізілуін, тəуліктік мəліметтердің дайындалу сапасын, Агенттіктің алқа отырысына, Департаменттің жедел жəне аппарат мəжілістеріне құжаттардың дайындығын бақылайды, бизнес-қауымдастықтың (орта жəне шағын бизнес субъектілері) кездесулерге ақпараттық құжаттар дайындығын бақылайды. Құқық қорғау органдарының Үйлестіру Кеңесіне, Тəртіптік Кеңеске, жергілікті атқару жəне өкілетті органдардың мəжілістеріне анықтама құжаттардың дайындығын бақылайды.

ҰБД-и жоспарлау жəне бақылау бөлімінің бастығы С-FPО-5 (№7–2) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, менеджмент, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты

Аға инспектор – кезекші офицер С-FPО-8 (№5-7, №5-8)

А.РАУ.

Департамент бастығының бірінші орынбасары (тергеу жəне сотқа дейінгі іс жүргізу мəселелеріне жетекшілік ететін) С-FPО-2 (№5–2) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Астана қаласы

«Қазақстандық өндірушілер өндіретін тауарлардың, жұмыстардың жəне қызметтердің тізілімін жəне осы тізілімге енгізу (қосу) үшін бағалау өлшемдерін қалыптастыру жəне жүргізу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 19 қыркүйектегі №329 бұйрығының күші жойылды деп тану туралы «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 43-1-бабына 1-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. «Қазақстандық өндірушілер өндіретін тауарлардың, жұмыстардың жəне қызметтердің тізілімін жəне осы тізілімге енгізу (қосу) үшін бағалау өлшемдерін қалыптастыру жəне жүргізу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 19 қыркүйектегі №329 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2011 жылғы 17 қазандағы №7261 болып тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінде 2012 жылғы 24 сəуірдегі №114-

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты

Аса маңызды істер жөніндегі аға инспектор – кезекші офицер С-FPО-7 (№5-6)

Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің бұйрығы

Астана қаласы

Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде үш жыл немесе тең деңгейдегі немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымда кемінде екі жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы, Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Өз құзыреті шегінде басшылық етеді жəне Департамент жұмысын ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Агенттіктің құрылымдық бөлімшелерімен, мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен өзара қарым-қатынаста Департаменттің атынан өкілдік етеді. Департаменттің жұмысын жоспарлайды, Департамент пен Агенттіктің жоспарлық іс-шараларының орындалуын бақылайды, сондай-ақ олар бойынша қорытындыланған ақпарат пен талдау материалдарын дайындауды қамтамасыз етеді. Департамент жұмысының бағыттары бойынша аумақтық қаржы полициясы органдары басшыларының жұмысты талдау негізінде нұсқаулар дайындауды ұйымдастырады. Қызметкерлердің оларға жүктелген міндеттерін орындауларын, олардың Департамент пен Агенттік басшылығының тапсырмаларын сапалы жəне уақтылы орындауларын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының құқық қорғау жəне мемлекеттік органдарымен, сондай-ақ басқа да ұйымдарымен жедел қызмет мəселелері бойынша өзара іс-қимыл жасайды. Қаржы полициясы органдарында жедел-іздестіру қызметін реттейтін заңнамалық базаны жетілдіру мəселелерін шешуге қатысады. Департаменттің құзыретіне жататын мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіп мен мерзімде қарауды қамтамасыз етеді. Департамент қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтауларын бақылайды. Департамент бастығы болмаған кезеңде оның міндеттерін атқарады. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Аса маңызды істер жөніндегі аға инспектор – бастықтың режим жөніндегі көмекшісі С-FPО-7 (№5-5)

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2012 жылғы 2 мамырда Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне №7608 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің бұйрығы

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты

Департамент бастығының орынбасары (экономикалық жəне қаржылық қылмыстарға қарсы күрес мəселелеріне жетекшілік ететін) С-FPО-2 (№5–4)

Біліміне қойылатын талаптар

Шеңберінде жобалар бойынша бөлінген қаражат сомасы, мың. теңге кепілдірілген ақтық айту міндеттемелер

Кредиттер бойынша сыйақы ставкасын субсидиялау ұсыну бойынша қолданған жобалар саны, дана жаңа индустрияжаңғыртуға (техникалық лық-инновациялық жабдықталу) жəне жобаларды құру əрекет етуші өндірісті үшін кеңейтуге бағытталған

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

4 өлшем

экспортқа өнімді тарату мың.тенге

3 өлшем

ішкі нарықта өнімді тарату мың.тенге

2 өлшем

салмақтық коэффициент

Ауыспалы өлшемдер

Өз құзыреті шегінде басшылық етеді жəне Департамент жұмысын ұйымдастыруды қамтамасыз етеді. Агенттіктің құрылымдық бөлімшелерімен, мемлекеттік органдармен жəне басқа да ұйымдармен өзара қарым-қатынаста Департаменттің атынан өкілдік етеді. Департаменттің жұмысын жоспарлайды, Департамент пен Агенттіктің жоспарлық іс-шараларының орындалуын бақылайды, сондай-ақ олар бойынша қорытындыланған ақпарат пен талдау материалдарын дайындауды қамтамасыз етеді. Департамент жұмысының бағыттары бойынша аумақтық қаржы полициясы органдары басшыларының жұмысты талдау негізінде нұсқаулар дайындауды ұйымдастырады. Қызметкерлердің оларға жүктелген міндеттерін орындауларын, олардың Департамент пен Агенттік басшылығының тапсырмаларын сапалы жəне уақтылы орындауларын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасының құқық қорғау жəне мемлекеттік органдарымен, сондай-ақ басқа да ұйымдарымен жедел қызмет мəселелері бойынша өзара іс-қимыл жасайды. Қаржы полициясы органдарында жедел-іздестіру қызметін реттейтін заңнамалық базаны жетілдіру мəселелерін шешуге қатысады. Департаменттің құзыретіне жататын мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіп мен мерзімде қарауды қамтамасыз етеді. Департамент қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтауларын бақылайды. Департамент бастығы болмаған кезеңде оның міндеттерін атқарады. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Департамент бастығының орынбасары (сыбайлас жемқорыққа қарсы күрес мəселелеріне жетекшілік ететін) С-FPО-2 (№5–3)

Мемлекеттік орган атауы/ мемлекеттік қолдауды көрсететін индустриалды-инновациялық жүйе субъектілері Мемлекеттік қолдауларды ұсынуды реттейтін нормативтік құқықтық актілер Ұсынылған шараларға баға беру өлшемдері

салмақтық коэффициент

шараны көрсеткенге дейін шараны көрсеткеннен кейін

Займдар бойынша кепілдірілген міндеттемелер жəне кепілдік беру

Қаржы институттары беретін кредиттер бойынша сыйақы ставкасын жəне облигациялар бойынша купондық сыйақыны субсидиялау

1 өлшем

Функционалдық міндеттері

Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау

салмақтық коэффициент

Мемлекеттік қолдау шараларын іске асырудың тиімділіктері

ұсынған шаралар операторы

Сала

Қоса қаржыландыруды қоса алғанда, жобаларды қаржыландыру, лизингтік қаржыландыру

4

7

Аумақ

Мемлекеттік қолдау шараларын ұсыну кезеңі

Мемлекеттік қолдау шаралары

№ п/п

1. Жалпы ережелер 1. Осы əдістеме «Индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау тəртібін айқындайды (бұдан əрі – тиімділікті бағалау). 2. Тиімділікті бағалау мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін анықтау мақсатында өткізіледі. 3. Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері тиімділікті бағалау объектілері болып табылады. 4. Индустриялық-инновациялық қызметті қолдау саласындағы уəкілетті орган, Қазақстан Респу-

Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялықинновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау əдістемесіне қосымша

Индустриалды-инновациялық қызмет жобалары бойынша жұмыс орын сандары, дана

Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау əдістемесі

салмақтық коэффициент

Қазақстан Республикасы Экономикалық даму жəне сауда министрінің 2012 жылғы 2 сəуірдегі №96 бұйрығымен бекітілген

өндірілетін өнім/жұмыс жəне қызмет көлемі, мың. тенге

«Индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 12-бабының 4-тармағына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау əдістемесі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасы Экономикалық даму жəне сауда министрлігінің Экономика салаларын дамыту департаменті (А.Сабыржанұлы) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін жəне оның ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Экономикалық даму жəне сауда вице-министрі А.М.Ескендіровке жүктелсін. 4. Осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күнінен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялауға жатады. Министр Б.САҒЫНТАЕВ.

2. Тиімділікті бағалауды өткізу тетігі 5. Тиімділікті бағалау осы Əдістемеге қосымшада көрсетілген өлшемдерге сəйкес жыл қорытындысы бойынша айқындалады. 6. Мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігі туралы жылдың қорытындысы бойынша ақпаратты мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уəкілетті орган Қазақстан Республикасы Үкіметіне есепті жылдан кейінгі ағымдағы жылдың 15 мамырынан кешіктірмей енгізеді (қағаз жəне электронды түрде). 7. Мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бығалау нəтижелері туралы ақпарат ресми түрде танысу үшін орталық мемлекеттік органдарға есепті жылдан кейінгі ағымдағы жылдың 20 мамырынан кешіктірмей жіберіледі (электронды түрде). 8. Іске асырылатын шаралардың тиімділігін бағалау үшін осы Əдістеменің қосымшасына сəйкес белгіленген өлшемдер бойынша балдар беру əдісі қолданылады. 9. Бағалау өлшемдері айнымалы жəне тұрақты өлшемдерге бөлінеді. Ауыспалы өлшемдер əр шара бойынша жеке болады, ал тұрақты өлшемдер барлық шараларға ортақ болып табылады. 10. Мемлекеттік қолдаудың іске асырылатын шараларының тиімділігін бағалау əрбір өлшемге салмақтық коэффициентін берумен анықталады. Салмақтық коэффицент бес балдық шəкіл бойынша нақты өлшем мəнін мынадай түрде анықтайды: 1-ге 1 – 1 тең салмақ беріледі. 1,1-2,9-ға 1 – 1,1-2,9-ға тең салмақ беріледі; 3-4,9 1 – 4,9-ға тең салмақ беріледі; 5 аса 1– 5-ке тең салмақ беріледі. 11. Барлық өлшемдер бойынша салмақтар сомасы іске асырылу шараларының тиімділігін мынадай жағдайларда бес балдық шəкіл бойынша бағалауға мүмкіндік береді. 0-7 – 1-ге тең балл беріледі жəне ұсынылған шарадан елеусіз əсер ретінде бағаланады; 8-14 – 2-ге тең балл беріледі жəне ұсынылған шарадан төмен əсер ретінде бағаланады; 15-21 – 3-ке тең балл беріледі жəне ұсынылған шарадан қанағаттанарлық əсер ретінде бағаланады; 22-28 – 4-ке тең балл беріледі жəне ұсынылған шарадан жақсы əсер ретінде бағаланады; 29-35 – 5-ке тең балл беріледі жəне ұсынылған шарадан өте жақсы əсер ретінде бағаланады. Бұл тетіктің артықшылығы, ол осы Əдістемеге қосымшада көрсетілген мөлшері мен мəні бойынша əртүрлі көрсеткіштерге кешенді бағалау жүргізуге мүмкіндік береді.

салмақтық коэффициент

Мемлекеттік органдар, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары, сондай-ақ индустриялық-инновациялық қызметті қолдауды жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық жүйенің субъектілері жүзеге асыратын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау шараларының іске асырылу тиімділігін бағалау əдістемесін бекіту туралы

бликасы Статистика агенттігі, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Салық комитеті тиімділікті бағалау үшін ақпарат көздері болып табылады.

республикалық бюджетке салық түсімдері көлемі

Астана қаласы

жергілікті бюджетке салық түсімдері көлемі

№ 96

салмақтық коэффициент

2012 жылғы 02 сəуір

Мемлекеттік қолдау шаралары бойынша бөлінген бюджеттік қаражаттардың көлемі

Қазақстан Республикасы Экономикалық даму жəне сауда министрлігінің бұйрығы

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде төрт жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде бір жыл, немесе мемлекеттік органдардағы жұмысы кемінде алты жыл оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде екі жыл, осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде жеті жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Бөлімнің жұмысын ұйымдастырады жəне оған тікелей басшылық жасайды. Бөлім қызметкерлерінің арасында міндеттерді, келіп түскен құжаттарды жəне өтініштерді бөледі. Бақылауды қамтамасыз етіп жүзеге асырады: бөлім қызметкерлеріне оларға жүктелген міндеттердің орындалуына, олармен Агенттік пен Департамент басшылығының тапсырмаларының сапалы уақтылы орындалуына; Департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің Агенттіктің Стратегиялық жəне Операциялық жоспарларының орындалуына;Департаменттің басқа бөлімдерімен жəне бөлімімен Агенттік алқасына, Департаменттің аппараттық жəне жедел отырыстарына, сондай-ақ Департаментте өткізілетін басқа да іс-шараларына материалдар дайындауға;жоғары тұрған мемлекеттік органдар мен департамент бастығына қызметтік құжаттар дайындауға, сондай-ақ департамент бастығына шығып сөйлеулер мен баяндамалар дайындауды.

ҰБД-и жоспарлау жəне бақылау бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№7-3, 7-4) Білімі мен Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе мамандығының «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) деңгейіне мамандығы бойынша болуы қажет. қойылатын талаптар Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл, не мемлекеттік органдардағы өтілі қойылатын талаптар кемінде үш жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл. Біліміне қойылатын Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Функционалдық Агенттіктің Алқасына материалдар (баяндамалар, талдау анықтамалары, ақпараттар) дайындайды. міндеттері Департамент қызметтерінің Агенттіктің Алқасына анықтамалық материалдарды уақтылы беруін бақылайды. Департаменттің жедел мəжілістеріне талдау материалдарын дайындайды. Департаменттің жедел мəжілістерінің қорытындыларын талдайды, хаттама жүргізеді жəне шешімдер дайындайды, сондай-ақ ЭСЖКД құрылымдық бөлімшелеріне Департамент басшыларының нұсқаулары мен тапсырмаларын əзірлейді. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерінің жедел-қызметтік əрекетін инспекциялауға қатысады. ҰБД-инспекциясының бастығына жəне оның орынбасарына берілген Агенттік басшыларының нұсқауларын (бақылау тапсырмаларын) орындауды қамтамасыз етеді. Бекітілімдер қалыптастыру немесе нұсқаулар дайындау арқылы Департамент қызметтерінің Агенттік басшылары берген тапсырмаларын орындауларын ұйымдастырады. Департаменттің құрылымдық бөлімшелерін Агенттік басшыларынан келіп түскен нұсқаулар жəне тапсырмалармен, ҚР ЭСЖКА аппараттық жəне жедел мəжілістерінің хаттамаларымен, сондай-ақ қаржы полициясы органдарының жедел-қызметтік əрекетінің негізгі бағыттары жөніндегі бұйрықтар жəне нұсқаулықтармен таныстырады. Департамент жұмысының негізгі көрсеткіштері бойынша мемлекеттік органдарға (жергілікті атқарушы жəне биліктің өкілдік органдарына, прокуратураға) қажетті анықтамалар мен ақпараттар дайындайды. Агенттіктен келіп түсетін «құпия» белгісі, сондай-ақ «қызмет бабында пайдалану үшін» деген белгісі бар құжататрдың орындалуын қамтамасыз етеді жəне оған бақылау жасайды.

ҰБД-и жоспарлау жəне бақылау бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№7-5, 7-6, 7-7) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бір жыл, не мемлекеттік органдардағы өтілі кемінде екі жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер.

(Жалғасы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

Жалғасы Басы 11 бетте Функционалдық міндеттері

Мемлекеттік жəне аумақтық бағдарлама құжаттары шегінде оның орындалуы жайлы ақпарат дайындайды жəне бақылайды. Алматы қаласының құқық қорғау органдары мен Үйлестіру Кеңесіне сондай-ақ жергілікті атқарушы жəне өкілетті билік органдарына (əкімшілік, мəслихат) отырыстарына басқа іс-шараларға материалдар дайындайды. Алматы қаласының құқық қорғау органдары мен Үйлестіру Кеңесінің шешімдері жағдайына жəнебасқа ведомствоаралық отырыстарының шешімдерінің орындалуына бақылау жасайды, көрсетілген отырыстардың хаттамаларын жүргізеді. Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі Агенттік жанындағы Тəртіптік кеңеске мəліметтер мен ұсыныстар дайындайды жəне Тəртіптік кеңестің бұйрықтарының орындалуын бақылайды. Департаменттің құрылымдық бөлімшелеріне Агенттіктің тоқсандық негізгі іс-шараларының жоспарын, сондай-ақ алдағы есеп беру кезеңінің жоспарын назарына жеткізу. Есеп беру кезеңінің əрбір тоқсанына арналған Департаменттің негізгі ұйымдастырушылық іс-шаралар жоспарын жинақтау жəне Департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен жоспарланған іс-шаралардың нақты орындалуына бақылауды жүзеге асыру. Департамент қызметіне негізгі ұйымдастырушылық іс-шаралар жоспарын құрған кезде ұйымдастырушылық-əдістемктелік жəне практикалық көмек көрсету. Агенттік басшылығы қызметіне жəне басқа мемлекеттік органдарға ақпараттарды, анықтамаларды дайындап жүзеге асырады. Агенттік басшылығымен белгіленген қаржы полициясы органдары қызметінің басым салалары бойынша жинақтау, ақпараттар жиынтығы мен талдама жасауды жүзеге асырады.

ҰБД-и кезекші бөлімінің бастығы С-FPО-5 (№7–8) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) мамандығы бойынша болуы қажет.

ҰБД-и айдауылдау бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№7-24) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде төрт жыл, оның ішінде тең деңгейдегі немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымдарда кемінде бір жыл, не мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде алты жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде екі жыл не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Кезекші бөлімінің қызметін ұйымдастырады жəне оған жалпы басшылық етеді. Нарядқа түсетін жеке құрамға күнделікті нұсқама береді. Есепке алу-тіркеу тəртібін сақтау жағдайын жалпы бақылайды, күнделікті мəліметтерді сапалы дайындайды , есепке алу-тіркеу жағдайына қызметтік тексерістер ұйымдастырады, есепке алу-тіркеу тəртібі жөніндегі комиссияның қарауына материалдар енгізеді. Департамент басшылығының, басқарма бастығының тапсырмаларын орындауды ұйымдастырады жəне оны бақылайды. Департаментке кіргізу тəртібін сақтауға жауапты болып табылады. Департаментте жиылыстар өткізуді ұйымдастырады. Əкімшілік ғимараттарды күзетуді ұйымдастырады, Департаменттің қару бөлмесінде тұрған қарулар мен оқ-дəрілердің, арнайы құралдардың сақталуына, қабылдануы мен берілуіне бақылау жасайды.

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

ҰБД-и Кезекші бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№7–9) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеден ісі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл, не мемлекеттік органдардағы өтілі кемінде үш жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Мыналарды: Қылмыстар, құқық бұзушылықтар мен оқиғалар туралы (бұжан əрі - хабарлама) арыздарды, хабарламалар мен басқа да ақпараттарды тіркейді. Өтініштердің уақтылы қаралуын бақылайды. Арыздар мен басқа да ақпараттарды тіркеу кітабын жүргізеді. Сенім телефондары бойынша арыздар мен хабарламаларды салыстырып тексереді. Қаржы полициясы органдарындағы есепке алу-тіркеу тəртібінің жай-күйі туралы шолу дайындайды. Қаржы полициясы органдарының қылмыстар туралы арыздар мен хабарламаларды қарау туралы есебін ұсынады. Ішкі ведомстволық комиссияның есепке алу-тіркеу тəртібін сақтау бойынша іс жүргізеді. Сенім телефоны бойынша ақпараттарды есепке алу кітабы жүргізілуіне қадағалау жасайды. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

ҰБД-и Кезекші бөлімінің жұмылдыру жұмысы, азаматтық қорғаныс жəне арттехқаруландырудың аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№7-10) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеден ісі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл немесе мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салалардағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Мыналарды: Агенттік, Департамент басшыларының тапсырмалары орындалуын қамтамасыз етеді, жұмылдыру жəне басқа да осындай іс-шараларды жүргізу барысында қаржы полициясы органдарының арасында өзара тиімді іс-қимылды ұйымдастырады. қаржы полициясы органдары қызметкерлерінің өрт қауіпсізідігі мен санитарлық қағидаларды сақтауларын бақылайды. Арттехқаруландырудың есебін жүргізеді, қаруларды, оқ-дəрілер мен арнайы құралдарды сатып алу жəне тарату туралы ұсыныстар енгізеді. Қаржы полициясы органдарының қару мен оқ-дəрілерін есепке алу жəне сақтау тəртібінің сақталуын тексереді, Агенттіктің жеке құрамының арасында оқу атыстарын жүргізуді ұйымдастырады. Агенттіктің жеке құрамына хабарлау сұлбасының уақтылы жаңартылуын қамтамасыз етеді. Кезекші бөлімнің материалдық құндылықтары мен басқа мүліктерінің сақталуын қамтамасыз етеді. Жоғары тұрған басшылықтың басқа да тапсырмаларын орындайды.

ҰБД-и Кезекші бөлімінің аға инспекторы – жедел кезекшісі С-FPО-8 (№7-11, №7-12, 7-13, 7-14, 7-15, 7-16) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеден ісі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бір жыл немесе мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде екі жыл не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Сақтауға жататын нормативтік жəне қызметтік құжаттардың, арнайы құралдардың, жедел, компьютерлік жəне криминалистік техниканың, байланыс құралдары мен басқа да мүліктердің сақталуын қамтамасыз етеді. Департаменттің əкімшілік ғимараттарына өткізу жəне ішкі объектілік режимдерді қамтамасыз етеді, ғимарат пен оған іргелес аумақты күзетуді жүзеге асырады. Кестеге сəйкес əкімшілік ғимарат пен оған іргелес аумақты аралап шығады. Департаменттің режимдік үй-жайын күзетуді қабылдайды. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

ҰБД-и Кезекші бөлімінің инспекторы – жедел кезекшінің көмекшісі С-FPО-9 (№9–17, №7-18, №7-19, 7-20, 7-21, 7-22) Білімі мен Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау мамандығының қызметі, кеден ісі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) деңгейіне мамандығы бойынша болуы қажет. қойылатын талаптар Денсаулық Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты жағдайына қойылатын талаптар Біліміне қойылатын Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Функционалдық Сақтауға жататын нормативтік жəне қызметтік құжаттардың, арнайы құралдардың, жедел, міндеттері компьютерлік жəне криминалистік техниканың, байланыс құралдары мен басқа да мүліктердің сақталуын қамтамасыз етеді. Департаменттің əкімшілік ғимараттарына өткізу жəне ішкі объектілік режимдерді қамтамасыз етеді, ғимарат пен оған іргелес аумақты күзетуді жүзеге асырады. Кестеге сəйкес əкімшілік ғимарат пен оған іргелес аумақты аралап шығады. Департаменттің режимдік үй-жайын күзетуді қабылдайды. Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл, не мемлекеттік органдардағы өтілі кемінде үш жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Пайдаланылатын материалдық-техникалық құралдардың жай-күйіне бақылау жасайды. Ұсталғандарға жəне қамауға алынғандарға жеке қарау жүргізеді. Қаруды, арнайы жəне техникалық құралдарды үнемі қолдануға дайын күйінде ұстайды. Департаменттің кезекшілерімен үнемі радиобайланысты болады. Айдауылдың жүріп бара жатқан бағыты жəне ағымдағы жағдай туралы туралы баяндайды, айдауылдау бөлімінің бастығымен бағытты өзгерту туралы келіседі. Нысанды киім киіп жүру тəртібін сақтайды.

Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бір жыл, не мемлекеттік қызмет өтілі кемінде екі жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Пайдаланылатын материалдық-техникалық құралдардың жай-күйіне бақылау жасайды. Ұсталғандарға жəне қамауға алынғандарға жеке қарау жүргізеді. Қаруды, арнайы жəне техникалық құралдарды үнемі қолдануға дайын күйінде ұстайды. Департаменттің кезекшілерімен үнемі радиобайланысты болады. Айдауылдың жүріп бара жатқан бағыты жəне ағымдағы жағдай туралы туралы баяндайды, айдауылдау бөлімінің бастығымен бағытты өзгерту туралы келіседі. Нысанды киім киіп жүру тəртібін сақтайды.

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі кеден ісі) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Пайдаланылатын материалдық-техникалық құралдардың жай-күйіне бақылау жасайды. Ұсталғандарға жəне қамауға алынғандарға жеке қарау жүргізеді. Қаруды, арнайы жəне техникалық құралдарды үнемі қолдануға дайын күйінде ұстайды. Департаменттің кезекшілерімен үнемі радиобайланысты болады. Айдауылдың жүріп бара жатқан бағыты жəне ағымдағы жағдай туралы туралы баяндайды, айдауылдау бөлімінің бастығымен бағытты өзгерту туралы келіседі. Нысанды киім киіп жүру тəртібін сақтайды.

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Білім беру» (құқық негізі мен экономика) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) не Техникалық ғылымдар жəне технология (ақпараттық жүйе, автоматтандыру жəне басқару) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бес жыл, оның ішінде тең деңгейдегі немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымда кемінде екі жыл не мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде жеті жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде тоғыз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде төрт жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» «Банктер жəне банк қызметі туралы», «Банкроттық туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Бөлімнің жұмысын ұйымдастырады жəне оған басшылық етеді. Мыналарға: сыбайлас жемқорлық қатерлерді, заңсыз банктік операцияларды, қосымша құн салықтарын заңсыз қайтарылуын анықтайды. экономикалық жəне сыбайлас жемқорлық қылмыстары болдырмау мақсатында бюджеттен қаржыландыратын ірі жобаларды іске асыру жəне даму институттары қаражаттарына күнделікті мониторинг жүргізеді. Болжамдау-талдау жұмысының тиімді болуы мақсатында құқық қорғау жəне басқа да мемлекеттік органдармен, жеке жəне заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды. Департаменттің бақылауына алынған жоғары жəне басқа да мемлекеттік органдардан келіп түсетін департаменттің жедел жəне аппараттық кеңестері шешімдерінің, іс-шаралар жоспарларының жəне басшылар тапсырмаларының уақтылы орындауын бақылайды.

Ақпараттық-талдау бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№8-2, 8-3) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Білім беру» (құқық негізі мен экономика) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) Техникалық ғылымдар жəне технология (ақпараттық жүйе, автоматтандыру жəне басқару) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде екі жыл, не мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде бес жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» «Банктер жəне банк қызметі туралы», «Банкроттық туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. сыбайлас жемқорлық қатерлерді, заңсыз банктік операцияларды, қосымша құн салықтарын заңсыз қайтарылуын анықтайды. экономикалық жəне сыбайлас жемқорлық қылмыстары болдырмау мақсатында бюджеттен қаржыландыратын ірі жобаларды іске асыру жəне даму институттары қаражаттарына күнделікті мониторинг жүргізеді. Болжамдау-талдау жұмысының тиімді болуы мақсатында құқық қорғау жəне басқа да мемлекеттік органдармен, жеке жəне заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды. Департаменттің бақылауына алынған жоғары жəне басқа да мемлекеттік органдардан келіп түсетін департаменттің жедел жəне аппараттық кеңестері шешімдерінің, іс-шаралар жоспарларының жəне басшылар тапсырмаларының уақтылы орындауын бақылайды.

Ақпараттық-талдау бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№8-4, №8-5, №8-6) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Білім беру» (құқық негізі мен экономика) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) Техникалық ғылымдар жəне технология (ақпараттық жүйе, автоматтандыру жəне басқару) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бір жыл, не мемлекеттік органдардағы жұмыс өтілі кемінде екі жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде үш жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» «Банктер жəне банк қызметі туралы», «Банкроттық туралы», «Мемлекеттік сатып алу туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. сыбайлас жемқорлық қатерлерді, заңсыз банктік операцияларды, қосымша құн салықтарын заңсыз қайтарылуын анықтайды. экономикалық жəне сыбайлас жемқорлық қылмыстары болдырмау мақсатында бюджеттен қаржыландыратын ірі жобаларды іске асыру жəне даму институттары қаражаттарына күнделікті мониторинг жүргізеді. Болжамдау-талдау жұмысының тиімді болуы мақсатында құқық қорғау жəне басқа да мемлекеттік органдармен, жеке жəне заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды. Департаменттің бақылауына алынған жоғары жəне басқа да мемлекеттік органдардан келіп түсетін департаменттің жедел жəне аппараттық кеңестері шешімдерінің, іс-шаралар жоспарларының жəне басшылар тапсырмаларының уақтылы орындауын бақылайды.

Кадрлар бөлімі Кадрлар бөлімінің бастығы С-FPО-4 (№9–1)

Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеден ісі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика) мамандығы бойынша болуы қажет.

Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, статистика) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты Құқық қорғау органдарында кемінде екі жыл жұмыс өтілі, не кемінде үш жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде бес жыл жұмыс өтілі Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы жəне Еңбек туралы кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Жеке құрам бойынша бұйрықтардың (тағайындау, ауыстыру, жұмыстан шығару, іссапарлар бойынша, сыныптық біліктілік беру, қызметтің ерекше жағдайлары үшін үстемеақылар белгілеу), тəртіптік тəжірибе (жазалар, көтермелеулер), əлеуметтік бағыт бойынша (материалдық көмек көрсету туралы, демалыс беру) жобаларын əзірлейді. Жеке құрам, тəртіптік жəне əлеуметтік тəжірибе бойынша бұйрықтарды тіркейді. Жеке құрамды есепке алу, тəртіптік тəжірибе бойынша журналдарды жүргізеді, əлеуметтік бағытта демалыс беруді есепке алу журналын, сондай-ақ қызметтік куəліктер беру журналдарын жүргізеді. Қызметтік куəліктер, жеке нөмірлермен жетондар беру жəне оларды есепке алу журналдарын жүргізеді. Аттестация өткізуге қажетті іс-шаралар дайындайды: - аттестация өткізу кестесін жасайды; - аттестация өткізу тəртібінің мақсаттары туралы түсіндіру жұмыстарын ұйымдастырады; - тестілеу өткізу мерзімдері мен орнын белгілейді; - аттестациядан өтетін қызметкерлердің қажетті құжаттарын əзірлейді; - заңда белгіленген мерзімдерде қызметкерлерге аттестация өткізілетін уақыт туралы хабарламалар жібереді. Департаменттің Тəртіптік комиссиясының отырыстарын дайындайды, оның хатшысы болып табылады. Департамент қызметкерлеріне (қызметшілеріне) сыйлықақы беру, материалдық көмек көрсету, лауазымдық жалақыларына үстемеақы белгілеу комиссияларын өткізу жұмыстарын ұйымдастырады. Теріс қылықтар бойынша жұмыстан шығарылған қызметкерлер бойынша сатистикалық карточканы ҚР БП ҚСжАЕК ұсынады. Департаменттің жеке құрамы бойынша саптық жазба əзірлейді. Жұмыстан шығарылған қызметкерлер бойынша əскери комиссариаттарға хабарламалар жолдайды. Қаржы полициясы академиясының күндізгі бөліміне, магистратура мен докторантураға үміткерлерді іріктеп жібереді. Қаржы полициясы академиясына үміткерлерді əскери-дəрігерлік комиссияға жібереді, оларды ҚСжАЕКБ бағыты бойынша арнайы тексерістен өткізеді. Қаржы полиция академиясында үміткерлердің жеке істерін рəсімдейді жəне жібереді. Бөлім бастығы болмаған кезеңде оны алмастырады. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарастырады, олар бойынша қажетті шаралар қабылмайды. Департамент басшыларының басқа тапсырмаларын орындайды.

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (есеп, аудит) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты Құқық қорғау органдары жедел-іздестіру бөлімшелерінде кемінде екі жыл, немесе екі жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі немесе не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде үш жыл жұмыс өтілі Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Қылмыстық жəне қылмыстық іс жүргізу, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Өз құзыреті шегінде басқарма басшыларының тапсырмаларын уақтылы жəне сапалы орындайды; Департаменттің жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлық жəне басқа да құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша алдын алу шараларын жүргізеді; ішкі тергеулер мен аудитті жүргізеді; ішкі қауіпсіздік мəселелері бойынша əдістемелік құралдар дайындайды; ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету мəселелері бойынша қаржы полициясы органдарымен жəне басқа да құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл жасайды; Кіріс құжаттарын, Агенттіктің жоспарлық тапсырмаларын орындайды, есеп беру жəне шолу материалдарын белгіленген тəртіпте дайындайды жəне ұсынады, Агенттіктің жəне Департаменттің қызметі мəселелері бойынша ішкі жəне сыртқы құжат айналымын орындайды; Қызметтік əрекет мəселелері бойынша өткізілетін кеңестерге, алқаларға материалдарды уақтылы дайындайды; Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Көлеңкелі экономика саласындағы қылмыстарды ашу басқармасы Көлеңкелі экономика саласындағы қылмыстарды ашу басқармасының бастығы С-FPО-3 (№11–1) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) ) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, статистика) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде алты жыл, не оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде екі жыл не мемлекеттік органдардағы жұмысы кемінде сегіз жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде төрт жыл, не осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде он жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде бес жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Жоғары тұрған органдардың жұмыс жоспарлары мен құжаттарын, Департамент пен Агенттіктің экономикалық жəне қаржылық қылмыстырды ашу бағыты бойынша бұйрықтары мен нұсқауларын орындауды ұйымдастырады жəне оған тікелей бақылау жасайды. Экономикалық жəне қаржы қылмыстарды ашуға, алдын алуға, жолын кесуге жəне ашуға бағытталған жедел-іздестіру шараларын тікелей ұйымдастырады. Басқарма орындалып жатқан экономика саласындағы құқық бұзушылықтар туралы шағымдардың, арыздардың, өтініштер мен хабарламалардың уақтылы шешілуіне жəне тергеуге дейінгі тексеріс материалдарының барысына үнемі бақылау жасайды. Басқармада қызметтік тəртіпті, заңдылықты жəне құпиялық режимді қамтамасыз етеді. Департамент жəне Агенттік басшыларымен жүктелген басқа да міндеттерді орындайды.

Құқық қорғау органдарында кемінде екі жыл жұмыс өтілі, не кемінде үш жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде бес жыл жұмыс өтілі Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы жəне Еңбек туралы кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Мынадай жұмыстарды ұйымдастырады: Департамент жеке құрамының жауынгерлік, қызметтік, кəсіби дайындығы бойынша; жеке құрамның дене шынықтыру дайындығы бойынша; қызметкерлерге біліктілік атақтар беру бойынша; тəлімгерлік кеңес бойынша; алғашкы дайындық курстары, білктілікті жоғарылату жəне қайта даярлау курстары бойынша; Департамент қазметкерлеріне арнайы атақтар беру бойынша (алғашқы, кезекті, кезектен тыс); жаңадан қабылданған қызметкерлерлерден ант қабылдау бойынша; спорттық іс-шаралар бойынша; Департаменттің жеке құрамының саптық байқауы жəне саптық дайындығы бойынша; салтанатты шаралар бойынша. қызметке қабылданған қызметкерлерді тіркеуден шығару мəселелері бойынша əскери комиссариаттармен хат алмасу.

Көлеңкелі экономика саласындағы қылмыстарды ашу басқармасының бастығының орынбасары С-FPО-4 (№11–2) Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Кадрлар бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№9-5, №9-6) Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі кеден ісі) ) не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (психолоия) не «Білім» (педагогика жəне психолоия) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты Құқық қорғау органдарында кемінде бір жыл жұмыс өтілі немесе кемінде екі жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде үш жыл жұмыс өтілі Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы жəне Еңбек туралы кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Департамент қызметкерлерінің сапалы құрамын есепке алуды жүргізеді. Департамент қызметкерлері арасынан «кадрлар резервін» қалыптастыру жұмысын ұйымдастырады. Департамент басшылығына, жоғары тұрған органдарға анықтамаларды, кадрлық жұмыстарға шолуларды дайындайды. Зейнеткерлік істерді дайындайды жəне рəсімдейді (зейнетақы тағайындау үшін жұмыс өтілін есептейді). Департамент номенклатурасы бойынша лауазымдарға тағайындалатын қызметкерлердің құжаттарын дайындайды, сондай-ақ Агенттік Төрағасы бұйрықтарымен көтермеленетін қызметкерлердің құжаттарын дайындайды. Агенттіктің Кадрлар басқармасына статистикалық есептерді жəне басқа да сұратылатын мəліметтерді дайындайды жəне жолдайды. Департамент қызметкерлеріне еңбек еткен жылдарына пайыздық үстемеақы белгілеу бойынша қорытынды, бұйрықтар дайындайды. Кадрлар бөлімі қызметкерлерінің жұмыс уақытын есептеу табелін жүргізеді. Департаменттің баспана комиссиясының жұмысын ұйымдастырады. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарастырады, олар бойынша қажетті шаралар қабылдайды. Полиграфологиялық зерттеулер мəселелері бойынша мониторинг жүргізеді, заңнамалар мен құқықтық актілерді жүйелейді. Департаментте полиграфологиялық зерттеу өткізеді. Полиграфологиялық зерттеу нəтижелері бойынша құжаттамаларды есепке алады жəне сақтайды. Департамент басшыларының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Біліміне қойылатын талаптар

Ф м

ы

Ішкі қауіпсіздік бөлімі

Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты

Құқық қорғау органдарының жедел - тергеу бөлімшелерінде кемінде алты жыл жұмыс өтілі не сегіз жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі, оның ішінде кемінде төрт жыл басшы лауазымдарында не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде он жыл жұмыс өтілі, оның ішінде басшы лауазымдарында кемінде бес жыл жұмыс өтілі Білімдеріне Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», қойылатын талаптар «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», Қазақстан Республикасының Заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», «Салықтар жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қылмыстық жəне қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Функционалдық міндеттері

Өз құзыреті шегінде басшылық етеді жəне басқарма жұмысын ұйымдастыруды қамтамасыз етеді; Мыналарды: қызметкерлердің оларға жүктелген міндеттерді, Агенттік, департамент басшылығының тапсырмаларын сапалы жəне уақтылы орындауларын бақылайды; Агенттікте жəне департаментте өткізілетін алқа мəжілістеріне, апараттық жəне жедел кеңестерге, сондай-ақ басқа да іс-шараларға материалдар дайындайды; департаменттің жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлық жəне басқа да құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша алдын алу шараларын ұйымдастырады; қызметтік тергеу жүргізуді ұйымдастырады; Агенттіктің ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету басқармасымен жəне департаменттің құрылымдық бөлімшелерімен өзара іс-қимыл жасайды; бөлімде құпиялы жəне құпиялы емес істерді жүргізеді; ағымдағы жəне келешектегі жұмыс жоспарларын орындайды; бөлім қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіптерін сақтауларын қадағалайды; Агенттік, Департамент басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды.

Ішкі қауіпсіздік бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№10-2, 10-3, 10-4) Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Функционалдық міндеттері

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (есеп, аудит) мамандығы бойынша білімі болуы қажет Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты

Құқық қорғау органдарында кемінде бес жыл жұмыс өтілі, оның ішінде басшы лауазымында кемінде бір жыл, немесе тең келетін не келесі төмен тұрған санаттағы лауазымдарда не кемінде екі жыл, немесе кемінде жеті жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі, оның ішінде кемінде үш жыл басшы лауазымдарында не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде тоғыз жыл жұмыс өтілі, оның ішінде басшы лауазымдарында кемінде төрт жұмыс өтілі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) жəне терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының заңдарын, «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы», Қылмыстық жəне Қылмыстық іс жүргізу кодекстерін, Азаматтық жəне Азаматтық іс жүргізу кодекстерін, Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының нормативтік қаулыларын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, «Қазақстан - 2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Басқармадағы жедел-іздестіру қызметін ұйымдастырады жəне бақылайды, осы жұмыстың нəтижелерің есепке қояды жəне талдайды, басқарманың жеке құрамына жедел-іздестіру қызметі мəселелері бойынша оқу өткізуді қамтамасыз етеді. Басқарма құзыретіне жататын қылмыстардың жолын кесу, анықтау, ашу жəне тергеу бойынша процессуалдық əрекеттерді, жедел іздестіру іс-шараларын жүргізеді. Экономикалық қылмыстарды ашу жөнінде Агенттіктің, Департаменттің бұйрықтары мен тапсырмаларын, жұмыс жоспарларын, жоғары органдардың құжаттарын орындауын ұйымдастырады жəне бакылайды. Агенттіктің алқа отырысында, Департаменттің жедел жəне аппараттық мəжілістерінде қаралатын Басқарманың қарауына кіретін мəселелер бойынша құжаттарды дайындауды ұйымдастырады. Құқық қорғау, басқа мемлекеттік органдармен қарымқатынас жүргізу. Агенттікке, Президент Əкімшілігіне, басқа мемлекеттік органдарға жіберілетін ақпаратты-талдау құжаттардың дайындығына қатысу. Басқарма қарамағындағы өтініштерді, арыздарды, қылмыс туралы хабарламаларды уақтылы қарастырылуына, құпиялықты қамтамасыз етуді үнемі бақылау жасайды. Қызметтік əскери тəртіпті, заңдылықты, Басқарманың құпия режимі сақталуын қамтамасыз етеді. Басқармадақұпия жəне құпия емес іс жүргізуді тиістілігі бойынша ұйымдастырып бақылайды. Бөлім қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіпті сақтауын бақылауды қамтамасыз етеді Агенттік пен департамент басшылығының өзге де тапсырмаларын орындайды.

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) немесе «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика қаржы, есеп жəне аудит) мамандығы бойынша болуы қажет. Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бес жыл, не оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде бір жыл не мемлекеттік органдардағы жұмысы кемінде алты жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде екі жыл, осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде жеті жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қаз ы ы П ы Қ ы ы П м ж ы ы ы м ы Қ ы ы Ү м ы Қ ы ы К ы ы М м ым ы Сы ж м ы ы ы Ə мш м ы Н м ы ы ы Ж ж ы ы ш ы Қ жы ы ы ы Қ ы ым ы М м ым ы М м ы ы ж м ы ы жы ы ж м жы ы ы мы ы Қ ы ы ы ы ы ы ым ы м м ы ы ы ы ы ы Қ ы ы м ы ы Қ С ы ы м м ж ы ы М м О ы ы ым ы ш ф ы м ы ш ж м м м ж мы ы ым ы ыж шы ы м ым ы м ж ыж ш м ым ж м ы ы Д м А шы ым ж ы м ы ыж ы ы ы ы А С ы ж О ы ж ы ы ы м ж Д м мш А ы Д м ы ж ж Д м ш м ы ы ы ы Д м ы ы ж ж ы ым ж ы Д м ы ы м м ы ы м м ы

КЭСҚАБ 1 бөл м ба ы ының орынба ары С FPО 6 №11–4 м м м м ы ы ы ы ы ы ы ы Ж мы ж ы ы Д ж

ы

м

Ф м

ы

ы

ы

Ж ы ж ы ым м Ə ы ш ы ж

ы м

Қ ы

ы

ы ым

м

ым

Қ

ж

Қ ы ым ж мы м ш жы м м ым м жы ы ы ы ж мы м м ш жы Қ ы ы К Қ ы ы П м Қ ы ы Ү м ы М м ым ы Ə мш м ы Н м ы ш Қ ы ым ы М м ы ж м ы жы ы ы мы ы ы ы ым ы м м ы ы Қ ы ы м ы м м ж М м О ы ы ым ы ш ф м м

м

ы м

ы

ж

м ы ы ы ы

ы м м

ы

ы

ы

Ж ы ж Ə м м м ы ы Қ ы Қ ы м

ы

ы ы ым ы ш

ы ы

ы

м ж ым

ж

ым шы ы ы

ы Қ ы ы П ы ж ы ы ы м ы ы Қ ы ы К ы Сы ж м ы ы ы ы ы ы Ж ж ы ы Қ жы ы ы ы ым ы М м ы ы жы ы ж м Қ ы ы ы ы ы ы ы ы ы ы Қ С ы ы ы ы м

ы

ш

ж

м ж мы ы ым ы ы м ым ж м ы ы Д шы ым ж ы м ы ыж ы ы ы С ы ж О ы ж ы ы ы м м мш А ы Д м Д м ш м ы ы ы ы Д м ы ы ж ж ы ым ж ы Д м ы ы м м ы ы м м ы

ы

ы ы ы

ш жы ы ш шы ы ы ж мы ы м ж жы ы ш ы ы ым ы ф ы ы ж жы ы ш шы ы ым

КЭСҚАБ 1 бөл мн ң а а маңы ды р жөн нд С FPО 7 №11 5 №11 6 №11 7 м м м м ы ы ы ы Д ы ж ы ы ы Ж мы ж ы ы

Ф м

ы м

м ы ж

А А Д ж

м Құқық қорғау органдары жедел-іздестіру бөлімшелерінде кемінде үш жыл, немесе үш жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі немесе не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде бес жыл жұмыс өтілі Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Жедел-іздестіру қызметі туралы», «Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Қылмыстық жəне қылмыстық іс жүргізу, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Өз құзыреті шегінде басқарма басшыларының тапсырмаларын уақтылы жəне сапалы орындайды; Департаменттің жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлық жəне басқа да құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша алдын алу шараларын жүргізеді; ішкі тергеулер мен аудитті жүргізеді; ішкі қауіпсіздік мəселелері бойынша əдістемелік құралдар, нұсқаулар мен өкімдер дайындайды; ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету мəселелері бойынша қаржы полициясы органдарымен жəне басқа да құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимыл жасайды; Кіріс құжаттарын, Агенттіктің жоспарлық тапсырмаларын орындайды, есеп беру жəне шолу материалдарын белгіленген тəртіпте дайындайды жəне ұсынады, Агенттіктің жəне Департаменттің қызметі мəселелері бойынша ішкі жəне сыртқы құжат айналымын орындайды; Қызметтік əрекет мəселелері бойынша өткізілетін кеңестерге, алқаларға материалдарды уақтылы дайындайды; Жоғары тұрған басшылардың басқа да тапсырмаларын орындайды.

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі «Құқық» (заңтану, құқық қорғау қызметі) мамандығы бойынша білімі болғаны дұрыс не «Əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес» (экономика, қаржы, есеп жəне аудит) Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығы туралы тиісті санаты.

КЭСҚАБ 1-бөлімнің бастығы С-FPО-5 (№11–3)

Ішкі қауіпсіздік бөлімінің бастығы С-FPО-3 (№10-1)

Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты Құқық қорғау органдарында кемінде бес жыл жұмыс өтілі, оның ішінде тең дəрежелі лауазымдарда немесе келесі төмен тұрған санаттағы лауазымдарда кемінде екі жыл, кемінде жеті жыл мемлекеттік қызметте жұмыс өтілі, оның ішінде кемінде үш жыл басшы лауазымдарында не осы санаттағы нақты лауазымдардың функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда кемінде тоғыз жыл жұмыс өтілі, оның ішінде басшы лауазымдарында кемінде төрт жыл жұмыс өтілі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, Əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы жəне Еңбек туралы кодекстерін, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер Өз құзыреті шегінде бөлімнің жұмысын ұйымдастырады жəне оған басшылық етеді. Мыналарды: қызметкерлердің оларға жүктелген міндеттерді, Департамент басшылығының тапсырмаларын сапалы жəне уақтылы орындауларын бақылайды;

Білім деңгейі мен мамандығына қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар Білімдеріне қойылатын талаптар

Кадрлар бөлімінің кəсіби дайындық жəне тəрбие жұмысы бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№9-4)

Ақпараттық-талдау бөлімі

Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Ішкі қауіпсіздік бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№10-5, 10-6)

Кадрлар бөлімінің аса маңызды істер жөніндегі аға инспекторы С-FPО-7 (№9-2,№9-3)

Ақпараттық-талдау бөлімінің бастығы С-FPО-4 (№8–1)

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі) мамандығы бойынша болуы қажет.

Құқық қорғау қызметіндегі жұмыс өтілі кемінде бес жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда жұмыс өтілі кемінде бір жыл, немесе мемлекеттік органдардағы жұмысы кемінде алты жыл оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде екі жыл, осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларындағы жұмыс өтілі кемінде жеті жыл, оның ішінде басшылық лауазымдарда кемінде үш жыл. Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Қазақстан Республикасының Парламенті жəне оның депутаттарының мəртебесі туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтік құқықтық актілер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тəртібі туралы», «ҚР Қаржы полициясы органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы» , «Мемлекеттік құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарын, сондай-ақ осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерді, «Қазақстан-2050»: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Стратегиясын білуі. Мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалдық міндеттерін орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. Айдауылдау бөлімінің жұмысын ұйымдастырады жəне оған басшылық етеді. Тəжірибесін жəне кəсіби дағдыларын ескере отырып, айдауылдаудың басқарушысын тағайындайды. Айдауылданушыларды белгіленген орынға уақтылы жеткізу бойынша айдауылдың əрекетін басқарады. Арнайы техникалық құралдарды пайдалану жəне ТЖ туындаған жағдайда кезінде əрекет ету бойынша айдауылдың жеке құрамына нұсқама береді. Жол бағыттарын жоспарлайды, олардың ерекшелігін білуі жəне айдауыл бағыттарындағы жағдайларды білуі тиіс. Айдауылданушылар туралы негізгі мəліметтерді білуі, айдауылданушылардың жəне айдауыл құрамының арнайы автомобильде тəртіп сақтауларын қадағалайды.

Құқық қорғау органдарында қызмет өткеруге жарамдылығының тиісті санаты

ҰБД-и айдауылдау бөлімінің инспекторы С-FPО-9 (№7-26)

ҰБД-и айдауылдау бөлімінің бастығы С-FPО-5 (№7-23) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Жоғары, жоғары оқу орнынан кейінгі білімі «Құқық» (заңтану, халықаралық құқық, құқық қорғау қызметі, кеден ісі) мамандығы бойынша болуы қажет.

ҰБД-и айдауылдау бөлімінің аға инспекторы С-FPО-8 (№7-25) Білімі мен мамандығының деңгейіне қойылатын талаптар Денсаулық жағдайына қойылатын талаптар Жұмыс тəжірибесіне қойылатын талаптар

Департаментте өткізілетін алқа мəжілістеріне, апараттық жəне жедел кеңестерге, сондай-ақ басқа да іс-шараларға материалдар дайындайды; өз құзыреті шегінде құқық қорғау қызметі саласындағы бірыңғай мемлекеттік саясатты, сондай-ақ қаржы полициясы органдары жүйесіндегі еңбек туралы заңнамалық, заңға тəуелді нормативтік құыққтық, нормативтік құқықтық жəне құқықтық актілерді іске асырады; қаржы полициясы органдарының құқық қорғау қызметі саласындағы заңнамаларды сақтауларын қадағалайды, өз құзыреті шегінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті қамтамасыз етеді; кадрларды сапалы жасақтау, осы жұмыстың жаңа əдістері мен нысандарын енгізуді қамтамасыз ету бойынша шаралар кешенін іске асырады; қаржы полициясы органдарының жүйесінде жоғары лауазымдарға жылжыту үшін қаржы полициясы органдары қызметкерлерінің кадрлар резервін қалыптастырады; жұмысты ұйымдастырды, ұйымдастыру-штат, есепке алу, қаржы полициясы органдарының қызметкерлерін оқыту, даярлау, қайта даярлау жəне біліктіліктерін арттыру жұмыстарын ұйымдастырады жəне қамтамасыз етеді, осы жұмысты жетілдіреді; аттестациялық жəне тұрғын үй комиссиясы жұмыстарын ұйымдастырады жəне қамтамасыз етеді; қаржы полициясы органдарының жеке құрамы арасында сыбайлас жемқорлық жəне басқа да құқық бұзушылықтарды болдырмау бойынша алдын алу шараларын ұйымдастырады; бөлімде құпиялы жəне құпиялы емес істерді жүргізеді; ағымдағы жəне келешектегі жұмыс жоспарларын орындайды; бөлім қызметкерлерінің еңбек жəне қызметтік тəртіптерін сақтауларын қадағалайды; Департамент басшыларының басқа да тапсырмаларын орындайды.

м

Қ ж

ы

м

а а ин п к оры ы жы

м ы ы ы ы

ым ж мы м жы м м ш жы ы ы ы ым ы ф ы ы ы ж мы м жы Қ ы ы К ы Қ ы ы Қ ы ы П м ж ы ы ы м Қ ы ы Ү м ы Қ ы ы ы М м ым ы Сы ж м ы ы Ə мш м ы Н м ы ы ы Ж ы ш ы Қ жы ы Қ ы ым ы М м ым ы М м ы ж м ы ы жы ы ж жы ы ы мы ы Қ ы ы ы ы ым ы м м ы ы ы ы ы Қ ы ы м ы ы Қ ы м м ж ы ы М м О ы ы ым ы ш ф ы м ы м м Э м ы ж жы ы ы мы ы ы ы ж ы ж ж Қы м ы ы ш ы мы м шы ы ы ж ы ы ы ыж ы ы Қы м ж ы ж ы ы м м ш ж ы Ж ж ж ы ж м ы жы ы ж ым ы ш ым ы м м ж м ж Д м мш ым ж мы ж ш ы ж ы ы ы Қы мы ы ы ы ж ж ж м м м ы А м ы ы ы ы ы м м ы ы ы ы ш ы м м Д м ж А шы ым ж ы м ы ы ы ы

Жалғасы бар

ы ж

м

ым ж ы

ы ж мы ы

ы П

ы

К

ы

ж ы м ы ы

ш

ы ы

ы ы

ы ы

С

ы

ж

ж ы

ш

ы мы ы

ш ш

ы ш

ы ы ш ж ы ы ы


Мамандану əдістері бойынша геофизикалық Сейсмикалық станцияда жұмыс дағдыларын меңгеру; сейсмоқабылдағыштарды қолдану, тасымалдау жəне сақтау ережелері; белгіленген нүктелер бойынша жергілікті жерде сейсмоқабылдағыштарды орнату жəне оларды сейсмикалық шалғының магистралды желілеріне қосу ережелері; жетектер мен кабельдердің қолданылатын маркалары; сейсмикалық шалғыны; байланыс сымдарын тарқату жəне орау ережелері мен тəртібі; аккумуляторлар мен батареялардың түрлері; сейсмикалық тербелістерді қоздыру пунктіндегі жұмыс.

КП 02

Өндірістік технологиялық практика Партия (экспедиция) жұмысының жобасымен жəне жобаланатын геофизикалық жұмыстардың түрлерімен танысу. Тəжірибе ауданымен жəне далалық партиядағы жұмыс режимімен танысу. Қауіпсіздік техникасы мен өнеркəсіптік санитария бойынша нұсқау. Геофизикалық жұмыстардың осы ұйымында жүргізілетін жұмыстардың əдістемесімен жəне техникасымен танысу. Нақты геофизикалық аппаратураны, геофизикалық станцияларды, жабдықтарды жəне керек-жарақтарды жинақтауды жүргізу жəне далалық жұмыстарға дайындау; геофизикалық аппаратура мен геофизикалық станцияларды баптау жəне тасымалдауға дайындау. Геофизикалық жұмыстардың барлық түрлері

БҚ 1Іскерліктер: БҚ 8 Аймақты бағдарлау, бақылау нүктелерінің байланысын жүргізу КҚ 3.6.1-3.6.27 жəне картаға түсіру, геофизикалық жұмыстардың əртүрлі түрлерін орындау, далалық материалдардың камералды өңдеулерін жүргізу, анықтамалар мен техникалық нұсқаулықтарды пайдалану, аспаптардың негізгі ақаулықтарын жою; жұмыс жоспарларын құру жəне геофизикалық аппаратура мен жабдықтардың қолданыс

Білім коды жəне бейіні: 0800000 - Мұнай газ жəне химия өндірісі Мамандығы: 0811000 Химиялық талшықтар өндірісі Біліктілігі: 081101 2 Жіпті созу аппаратшы 081102 2 Жіпораушы 081103 2 Жіпқондырушы 081104 2 Химиялық талшықтарды өңдеуші 081105 2 Химиялық талшықтарды ширату жəне орау операторы

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 2 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

Оқу процесінің жоспары Циклдер жəне пəндердің индексі

Циклдер жəне пəндердің атаулары

Бақылау нысаны

1 ЖБП. 00 ЖБП. 01 ЖБП. 02 ЖБП. 03 ЖБП. 04 ЖБП. 05 ЖБП. 06 ЖБП. 07 ЖБП. 08 ЖБП. 09 ЖБП. 10 ЖБП. 11 ЖБП. 12 ЖБП. 13 ЖБП. 14 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03

Оқу уақытының көлемі(сағ.) оның ішінде:

2 3 4 5 6 7 8 Жалпы білім беретін пəндер 5 10 8 1448 1076 Қазақ тілі жəне əдебиеті + 1 162 162 Орыс тілі жəне əдебиеті + 1 152 152 Шетел тілі + 76 76 Қазақстан тарихы + 80 80 Дүниежүзілік тарихы + 57 57 Қоғамтану + 57 57 Математика + 2 152 56 Информатика + 76 38 Физика + 2 152 120 Химия + 2 114 86 Биология + 40 40 География + 38 38 Алғашқы əскери дайындық + 140 110 Дене тəрбиесі + 152 4 Жалпы гуманитарлық пəндер 1 2 2 248 142 Кəсіби қазақ (орыс) тілі + 1 72 72 Кəсіби шетел тілі + 1 64 64 Дене тəрбиесі + 112 6 Жалпы кəсіптік пəндер 1 8 3 450 350 Сызу + 1 76 Техникалық механика негіздері + 32 18 Электрониканың негіздері мен + 1 64 54 электротехника ЖКП. 04 Процестер мен аппараттар + 1 72 72 ЖКП. 05 Аналитикалық химия негіздері + 48 48 ЖКП. 06 Материалтану + 38 38 ЖКП. 07 Жалпы химиялық технологиясы + 1 64 64 ЖКП. 08 Стандарттау, метрология жəне + 32 32 өнім сапасын басқару негіздері ЖКП. 09 Нарықтық экономика негіздері + 24 24 АП. 00 Арнайы пəндер 3 2 3 336 314 АП. 01 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп + 1 56 48 экологиясының негіздері АП. 02 Химиялық талшықтар +* 128 114 өндірісінің технологиясы АП. 03 Технологиялық процестерді + 1 40 40 автоматтандыру Біліктілік: «Жіпті созу аппаратшысы» АП. 04 Жіп созу технологиясы жəне + 1 112 112 жабдықтар Біліктіліктер: Жіпораушы, «Химиялык талшықтарды ширату жəне орау операторы» АП. 04 Тоқыма химиялық + 1 112 112 талшықтарын қайта өндеу Біліктілік: «Жіпқоңдыруші» АП. 04 Тоқымашылық технологиясы + 1 112 112 жəне жабдықтар Біліктілік: «Химиялык талшықтарды өңдеуші» АП. 04 Химиялық талшықтар өңдеудің + 1 112 112 технологиясы жəне жабдықтар БҰАП. 00 Білім беру ұйымы анықтайтын 38 38 пəндер ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік 1602 КП практика ӨО. 00 Өндірістік оқыту 540 ӨО. 01 Танысу практикасы 36 ӨО. 02 Слесарлық практикасы 72 ӨО. 03 Процестер мен аппараттарды 72 зертханада оқыту

9 372

96 38 32 28 30 148 106 106 100 76 14 10

Семестрлер бойынша бөлу*

10

11 1,2,3 1,2 1,2 3 1 1 1,2 1,2 1,2 1,2 2 1 1,2,3,4 1,2 4,5 3 3,4,5 2 3 3 3,4 3 2 3 3

22 8 14

4 4,5 4,5 5 4,5 4,5 4,5

КП. 02 КП. 03

2

АА. 00 ҚА. 00 ҚА. 01 ҚА. 02 (КДДБ)

Бақылау нысаны

Оқу уақытының көлемі(сағ.) оның ішінде:

Семестрлар бойынша бөлу

1 ЖБП. 00 ЖБП. 01 ЖБП. 02 ЖБП. 03 ЖБП. 04 ЖБП. 05

2 Жалпы білім беретін пəндер Қазақ тілі жəне əдебиеті Орыс тілі жəне əдебиеті Шетел тілі Қазақстан тарихы Дүниежүзілік тарихы

+

4 9 + +

5 8 1 1

Оқу уақытының көлемі(сағ.) Семестрлер бойынша оның ішінде: бөлу

6

ЖКП. 11 ЖКП. 12 АП. 00 АП. 01

АП. 05 БҰАП. 00 ӨО жəне КП ӨО. 00 ӨО. 01 ӨО. 02 ӨО. 03 ӨО. 04 ӨО. 05 КП. 00 КП. 01 КП. 02 КП. 03 АА. 00 ҚА. 00 ҚА. 01 ҚА. 02 (КДДБ) К Ф

7 1448 162 152 76 80 57

8 1076 162 152 76 80 57

9 372

48

3,4

118

48

4,5

2 2

112 168 38 98 39

22 100 30 82 31

90 38 8 16 8

54 30 657 94

14 30 433 84

40

98

74

24

240

180

30

120

30

90

105 64 1602

65 64

20

+

+

+ + +

4 +

10

1

+ + 2

4

+

1

1,2,3 1,2 1,2 3 1

2

+*

1 +

2

+

1

1

174 10

30

50

3,4 3,4,5 2 5 6 5,6 7 5,6 6,7

30

5,6,7 7

20

6,7 6,7

324 72 72 72

3 4 4

36 72

2 6

1278 324

6

504 450

7 8

234 72 60 12 5760 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 14 27 26 3 6588

Бақылау нысаны

3 2

4 2 + +

+ +

5 2 1 1

5 + + + + + 9 + + +

4

Оқу уақытының көлемі(сағ.) оның ішінде:

6

12 1 1 1

1

7 485 76 76 253 80 177 32 32 32 42 39 1099 80 112 64

8 244 76 76 12 80 177 32 32 32 42 39 635

9 241

Семестрлар бойынша бөлу

10

2,3 2,3 1,2,3,4,5 1

241

434 80 38 20

74 44

11

30

1 2 2 3 4 1,2 1,2 1

+

2

128

80

48

1,2

+*

2

166

118

48

2,3

2

112

22

90

1,2

+

Процестер мен аппараттар + 2 1 168 100 38 30 1,2,3 Материалтану + 32 24 8 1 Жалпы химия технологиясы + 1 98 82 16 3 Стандарттау, метрология жəне өнім + 39 31 8 4 сапасын басқару негіздері Қолданбалы информатика + 70 30 40 2,3,4 Менеджмент негіздері + 30 30 5 Арнайы пəндер 4 2 4 2 657 433 174 50 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп + 94 84 10 3,4 экологиясының негіздері Технологиялық процестерді + 1 98 74 24 4 автоматтандыру Химиялық талшықтар өндірісі +* 1 240 180 30 30 3,4,5 технологиясы мен жабдықтары Техникалық талдау жəне өндірісті + + 2 120 30 90 5 бақылау Кəсіпорын саласының экономикасы + 1 1 105 65 20 20 4,5 Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер 66 66 2,5 Өндірістік оқыту жəне кəсіптік 1584 практика Өндірістік оқыту 306 Зертханалық жұмыстар техникасы 72 1 Слесарлық практикасы 54 2 ҮМҚ талшыққұрау синтезі прктикумы 72 2 Танысу практикасы 36 2 Арнайы технология бойынша 72 4 практикум Кəсіптік практика 1278 Алғашқы кəсіптік дағдылар 324 4 қалыптастыру практикасы Өндірістік технологиялық практикасы 504 5 Диплом алды практикасы, соның 450 6 ішінде дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау (емтихан) 180 Қорытынды аттестаттау: 72 дипломдық жобаны қорғау 60 Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау 12 жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы 4320 Консультациялар Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Факультативтік сабақтар Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек Барлығы: 10 18 17 3 4960

Циклдер жəне пəндердің индексі

Циклдер жəне пəндердің атаулары

1 ЖГП. 00 ЖГП. 03 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика негіздері Электрониканың негіздерімен электротехника Үлкен молекулалы қосылыстар химиясы Полимерлердің физикалық жəне коллоидті химиясы Аналитиқалық химия Стандарттау, метрология жəне өнім сапасын басқару негіздері Қолданбалы информатика Менеджмент негіздері Арнайы пəндер Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері Технологиялық процестерді автоматтандыру Химиялық талшықтар өндірісі технологиясы мен жабдықтары Техникалық талдау жəне өндірісті бақылау Кəсіпорын саласының экономикасы Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика Слесарлық практикасы Арнайы технология бойынша практикум Кəсіптік практика Өндірістік технологиялық практикасы Диплом алды практикасы, соның ішінде дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау (емтихан) Қорытынды аттестаттау: Қорытынды аттестаттау: Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақтар Барлығы:

ƏЭП. 04 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03 ЖКП. 04 ЖКП. 05 ЖКП. 06 ЖКП. 10 ЖКП. 11 ЖКП. 12 АП. 00 АП. 01 АП. 02 АП. 03 АП. 04 АП. 05 БҰАП. 00 ӨО жəне КП ӨО. 02 ӨО. 05

КП. 03 АА. 00 ҚА. 00 ҚА 01 ҚА. 02 (КДДБ) К Ф

11

1

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі 10 ай Т ж КБ базасында

КП. 00 КП. 02

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 3 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

3 5 + +

ЖКП. 07 ЖКП. 08 ЖКП. 09 ЖКП. 10

АП. 04

Білім коды жəне бейіні: 0800000 - Мұнай газ жəне химия өндірісі Мамандығы: 0811000 Химиялық талшықтар өндірісі Біліктілігі: 081106 3 Техник-технолог

4,5

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіптік қазақ (орыс) тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Қазақстан тарихы Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Экономика негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика негіздері Электрониканың негіздерімен электротехника Үлкен молекулалы қосылыстар химиясы Полимерлердің физикалық жəне коллоидті химиясы Аналитикалық химия

АП. 03

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

5

1 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ЖГП. 04 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03 ƏЭП. 04 ƏЭП. 05 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03

АП. 02

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 148-қосымша

Бақылау нысаны

Циклдер жəне пəндердің атаулары

ЖКП. 06

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

Циклдер жəне пəндердің атаулары

Циклдер жəне пəндердің индексі

ЖКП. 05

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Жалпы гуманитарлық пəндер 1 88 4 84 Дене тəрбиесі + 88 4 84 1,2 Жалпы кəсіптік пəндер 10 4 394 290 104 Сызу + 56 56 1 Техникалық механика негіздері + 42 32 10 1 Электрониканың негіздері мен + 1 42 34 8 1 электротехника ЖКП. 04 Процестер мен аппараттар + 1 56 56 1 ЖКП. 05 Аналитикалық химия негіздері + 42 42 1 ЖКП. 06 Материалтану + 28 28 1 ЖКП. 07 Жалпы химиялық технологиясы + 1 42 42 1 ЖКП. 08 Стандарттау, метрология жəне өнім + 24 24 2 сапасын басқару негіздері ЖКП. 09 Нарықтық экономика негіздері + 24 24 2 ЖКП. 10 Қолданбалы информатика + 1 38 8 30 1,2 АП. 00 Арнайы пəндер 3 1 2 258 252 6 АП. 01 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп + 1 32 26 6 2 экологиясының негіздері АП. 02 Химиялық талшықтар өндірісінің + 96 96 1,2 технологиясы АП. 03 Технологиялық процестерді + 1 32 32 2 автоматтандыру Біліктілік: «Жіпті созу аппаратшысы» АП. 04 Жіп созу технологиясы жəне + 1 98 98 1,2 жабдықтар Біліктіліктер: Жіпораушы, «Химиялык талшықтарды ширату жəне орау операторы» АП. 04 Тоқыма химиялық талшықтарын + 1 98 98 1,2 қайта өндеу Біліктілік: «Жіпқоңдырушы» АП. 04 Тоқымашылық технологиясы жəне + 1 98 98 1,2 жабдықтар Біліктілік: «Химиялык талшықтарды өңдеуші» АП. 04 Химиялық талшықтар өңдеудің + 1 98 98 1,2 технологиясы жəне жабдықтар БҰАП. 00 Білім беру ұйымы анықтайтын 52 52 1,2 пəндер ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік 540 КП практика ӨО. 00 Өндірістік оқыту 144 ӨО. 01 Танысу практикасы 6 ӨО. 02 Слесарлық практикасы 24 ӨО. 03 Процестер мен аппараттарды зертха18 насында оқыту 48 ӨО. 04 Химия талшықтар өндірісінің машиналар мен жабдықтар зертханасында оқыту ӨО. 05 Химиялық талшықтарды 24 зертханалық бақылау ӨО. 06 БӨАжА зертханасында оқыту 24 КП. 00 Кəсіптік практика 396 КП. 01 Алғашқы кəсіптік дағдылар 144 қалыптастыру практикасы КП. 02 Бітіру алдындағы өндірістік 252 практика сонын ішінде дипломдық жұмысты орындау жəне/немесе комплексті емтиханға дайындық АА. 00 Аралық аттестаттау (емтихан) 72 ҚА. 00 Қорытынды аттестаттау: 36 ҚА. 01 Қорытынды аттестаттау 24 ҚА. 02 Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау 12 (КДДБ) жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы 1440 К Консультациялар Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Ф Факультативтік сабақтар Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек Барлығы: 4 14 6 1656

Циклдер жəне пəндердің индексі

80

166

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 2 жыл 10 ай жалпы орта білім базасында

ЖКП. 04

1 ЖГП. 00 ЖГП. 04 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03

Оқу процесінің жоспары

128

2

сынақ

теориялық сабақтар

Барлығы

сынақ

емтихан Циклдер жəне пəндердің атаулары

2

+

1,2

Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 4 14 8 1656

2,3 3,4 3

курстық жоба (жұмыс)

1,2

30

2 4 3 5 6

+

зертханалықпрактикалық сабақтар

1,2

440 86 38 20

4,5 4,5 3,4,5,6,7

241

теориялық сабақтар

1,2

К Ф

74 44

Барлығы

1,2

1

курстық жоба (жұмыс)

2

12 1 1 1

бақылау жұмыстарының саны

1,2

4

30 148 241

Бақылау нысаны

3 1 +

3 -

4

5

6

4 + + +

4 1 1 1

+ 5 + + -

1 5

1

1 -

-

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде:

7 75 75 144 39 39 39

8 4 4 144 39 39 39

9 71 71

27 348 26 39 -

27 201 29 -

117 26 10 -

Семестрлар бойынша бөлу

курстық жоба (жұмыс)

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

2 1

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 10 ай Т ж КБ базасында Циклдер жəне пəндердің индексі

КП. 00 КП. 01

5 + + + + + 9 + + +

1 1,2 1,2 1,2 1,2 2 1 1,2,3,4 1,2

96 38 32 28

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 147-қосымша

Факультативтік сабақтар Барлығы:

ӨО. 04 ӨО. 05

+

2 1 1

57 56 38 120 86 40 38 110 4 164 76 76 12 183 38 32 32 42 39 625

теориялық сабақтар

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 3 БҚ 5 КҚ 3.6.2 КҚ 3.6.5 КҚ 3.6.9 КҚ3.6.10 КҚ3.6.11 КҚ3.6.15 Іскерліктер: БҚ 1 Геофизикалық жұмыстардың БҚ 2 сəйкес түрлері үшін БҚ 3 аппаратураны іріктеу; БҚ 5 геофизикалық аспаптарды орнату; КҚ 3.6.27 геофизикалық құралдар мен жабдықтарды пайдалану, қызмет көрсету, тасымалдау жəне сақтау ережелерін басшылыққа алу, электрлік тізбектерді құрудың негізгі тəсілдерін орындау, құрастыру аспаптарымен жəне бақылау-өлшеу құралдарымен жұмыс істеу, сəйкес əдістер бойынша жұмыстарды жүргізудің нұсқаулықтарын орындау (жарылыс жұмыстары, жоғары кернеулік тоқтарымен, иондаушы сəулелермен жұмыс істеу). Дағдылар: -нақты жұмыс мамандығының талаптарына сəйкес жұмыстарды жүргізу. Іскерліктер: БҚ 1 Аппаратура мен жабдықтарға БҚ 2 қызмет көрсету, пайдалану, күту, БҚ 3 сақтау жəне тасымалдау, негізгі БҚ 5 ақаулықтарды анықтау, оларды КҚ 3.6.3 жоюдың тəсілдері, жұмыстарды КҚ 3.6.10 қауіпсіз жүргізуді ұйымдастыру, КҚ 3.6.12 аппаратураның құжаттамасы мен КҚ 3.6.17 тексерісін жүргізу, КИП қолдану. КҚ 3.6.19 Тоқтың əртүрлі көздерімен жұмыс КҚ 3.6.21 істеу, аккумуляторларды КҚ 3.6.26 зарядтауды жүргізу. Дағдылар: Геофизикалық аппаратураны іріктеуді, аппаратура мен жабдықтарды, қондырғылардың түрлі схемаларын құрастыруды жəне бөлектеуді жүргізу, олардың ақауларын тексеру, оларды жұмысқа дайындау, аспаптарды эталондауды жəне градустауды, баптауды жүргізу, аппаратураларды тексеру құжаттарын жүргізу, Іскерліктер: БҚ 1 - графикалық редактормен жұмыс БҚ 2 жасау, «AutoCad», «MapInfo», БҚ 3 «MicroMane» бағдарламаларын БҚ 5 сүйемелдеу БҚ 8 Дағдылар: КҚ 3.6.2 Геофизикалық зерттеу КҚ 3.6.6 нəтижелерін компьютерде өңдеу. КҚ 3.6.10 КҚ 3.6.23 Іскерліктер: БҚ 1 Аппаратураға алдын ала тексеру, БҚ 2 тексеру, далалық жұмыстарға БҚ 3 дайындауды, пайдалану бойынша БҚ 5 техникалық нұсқауларға сəйкес КҚ 3.6.3 жұмыстарды регламенттеуді КҚ 3.6.12 жүргізу. Аппаратураны тестілеуді, КҚ 3.6.20 жеке блоктарды (тораптарды), КҚ 3.6.21 аппаратураны диагностикалауды, КҚ 3.6.26 баптауды жүргізу. Аппаратураны КҚ 3.6.27 тексеру, баптау жəне реттеу үрдісінде БӨА пайдалану. Аппаратураны жəне оның жеке тораптарын құрастыруды, (бөлектеуді), жинақтауды жүргізу. Аппаратураны тексеру, жөндеу жəне баптау нəтижелері бойынша құжаттарды құру. Дағдылар: Далалық өлшеулерді жүргізу, олардың сапасын бағалау, далалық құжаттарды жүргізу. Аспаптарды қоректендіру көздерімен толтыру, аккумуляторларды зарядтауды жүргізу. Жұмыстарды қауіпсіз жүргізу ережелеріне сəйкес аппаратураны жəне жабдықтарды пайдалану. Іскерліктер: БҚ 1 Далалық жұмыстарға түрлі БҚ 2 аппаратура мен жабдықтарды БҚ 3 (электробарлау қондырғыларын, БҚ 8 сейсмикалық шалғыларды, ГАЖ КҚ 3.6.2 КҚ 3.6.10 жүргізуге арналған КҚ 3.6.11 қондырғыларды, жеке КҚ 3.6.13 аспаптарды) дайындау жəне КҚ 3.6.14 жинақтауды. Учаскені суретке түсіруге дайындауды – КҚ 3.6.15 геофизикалық бақылаулар желісін КҚ 3.6.16 бөлу, оларды байланыстыру, КҚ 3.6.17 жергілікті жерде бекіту. Түрлі КҚ 3.6.18 əдістер бойынша далалық КҚ 3.6.19 жұмыстарды орындау, КҚ 3.6.20 электрқауіпсіздік ережелерін КҚ 3.6.25 сақтап, тоқтың түрлі көздерімен КҚ 3.6.27 жұмыс жасау. Дағдылар: Таңдалған əдістер бойынша аппаратурамен жұмыс.

Ф

1 1 1 1 2

АП. 05 БҰАП. 00 ӨО жəне КП ӨО. 00 ӨО. 01 ӨО. 02 ӨО. 03

1

57 152 76 152 114 40 38 140 152 405 76 76 253 183 38 32 32 42 39 1095 86 112 64

Барлығы

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 3 БҚ 5 КҚ 3.6.4 КҚ 3.6.5 КҚ3.6.11

3.1. 070406 3 КҚ 3.6.1.Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету, еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі жəне Техник-геоқоршаған ортаны қорғау ережелерін сақтауға бақылау жүргізу. физик: КҚ 3.6.2.Жердің, табиғи жəне техногенді өрістердің физикалық үлгілерін білу; КҚ 3.6.3.Тəжірибелік міндеттерді шешу үшін, математика, физика, электроника жəне электротехника бойынша білімдерді қолдану. КҚ 3.6.4. Топографиялық жұмыстардың қарапайым түрлерін жүргізу. КҚ 3.6.5. Схемалық геологиялық қималарды, стратиграфиялық бағаналарды құру, тау жыныстары мен пайдалы қазбаларды анықтау жəне сипаттау. КҚ 3.6.6. Персоналды компьютерде жұмыс жасау. КҚ 3.6.7 Кəсіптік терминологияны сауатты пайдалану, тəжірибелік жұмыста көзқарасты қалыптастыру үшін геологиялық ақпаратты жинау жəне жүйелеу. КҚ 3.6.8. Іс-əрекеттің экономикалық көрсеткіштерін есептеу, өндіріс тиімділігін арттыру тəсілін меңгеру. КҚ 3.6.9. Геологиялық міндеттегі картографиялық материалмен жұмыс жасау, басты тау жыныстары мен далалық əдістерді анықтау. КҚ 3.6.10.Зерттеулердің түрлі геофизикалық əдістерін қолданудың физикалық негіздерін жəне геологиялық-геофизикалық алғышарттарын білу. КҚ 3.6.11. Анықтамалық, арнайы, қор əдебиеттерімен жəне нұсқаулық материалдармен жұмыс жасау. КҚ 3.6.12. Геофизикалық аспаптардың жəне жабдықтардың жұмыс жоспарларын, пайдалану жəне жөндеу графиктерін құру. КҚ 3.6.13 Қалыпты жəне аномальді геофизикалық өрістердің карталарымен жұмыс жасау. КҚ 3.6.14 Түзетулерді есептеу жəне өлшенген шамалардың параметрлерін анықтау. КҚ 3.6.15 Далалық құжаттарды жүргізу, рəсімдеу жəне өңдеу. КҚ 3.6.16 Далалық жұмыстарға техникалық басшылық жүргізу. КҚ 3.6.17 Геофизикалық жұмыстарды жүргізу кезінде аппаратурамен бақылаулар жəне өлшеулер жүргізу. КҚ 3.6.18 Аномалияларды есептеу, карта-графиктерді, изодинама жəне изосызық карталарын жасау. КҚ 3.6.19 Қойылған міндеттерді шешу үшін, құрастыру схемаларын жəне жинақтауларды құру. КҚ 3.6.20 Аспаптарды негізгі реттеулерді орындау жəне сипаттамаларын анықтау. КҚ 3.6.21 Аспаптардағы ақауларды анықтау, оларды жою жəне аспаптарды жұмысқа дайындау. КҚ 3.6.22 Нақты геологиялық немесе техникалық міндетті тиімді шешетін, геофизикалық əдістердің кешенін жобалау. КҚ 3.6.23 Компьютерлік өңдеуге материалдарды дайындау. КҚ 3.6.24 Геофизикалық зерттеулердің материалдарын сапалық жəне сандық түсіндіруді жүргізу. КҚ 3.6.25 Жұмыстарды жүргізу технологиясын бақылау. КҚ 3.6.26 Геофизикалық аспаптарға ақау актілерін құрастыру. КҚ 3.6.27 Жұмыс бағдарламаларының бірімен көзделген құзыреттіліктерге ие болу.

1 1 1

АП. 04

2 2

+ + + + 2 + +

курстық жоба (жұмыс)

3.Орта буын маманы

Оқу практикасы

1,2 1,2 1,2 1,2

+

бақылау жұмыстарының саны

2.5. 070405 2 Зертханашырадиометрист

11

АП. 03

2

+ +

емтихан

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 5 БҚ 8 КҚ 3.6.2 КҚ 3.6.5 КҚ 3.6.10 КҚ 3.6.11 КҚ 3.6.13 КҚ 3.6.14 КҚ 3.6.15 КҚ 3.6.18 КҚ 3.6.23 КҚ 3.6.24 КҚ 3.6.27

АП. 02

+

+

сынақ

Білімдер: Геофизикалық жұмыстарды жүргізу жəне геофизикалық зерттеулердің нəтижелерін математикалық өңдеу кезінде есептеуіш техника мен ЭЕМ қолдану негіздерін; қолданбалы бағдарламалардың пакеттерін, мəліметтерді өңдеудің автоматтандырылған жүйелерін. Іскерліктер: Геофизикалық зерттеулердің мəліметтерін өңдеу үшін қолданбалы бағдарламалардың пакеттерін, автоматтандырылған жүйелерді қолдану.

2.4 070404 2 Геофизикалық жұмыстар жұмысшысы*

ЖКП. 11 ЖКП. 12 АП. 00 АП. 01

курстық жоба (жұмыс)

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 5 КҚ3.6.2 КҚ3.6.10 КҚ3.6.11 КҚ3.6.13 КҚ3.6.15 КҚ3.6.16 КҚ3.6.18 КҚ3.6.19 КҚ3.6.22 КҚ3.6.25 КҚ3.6.27

2.3. 070403 2 Каротаждық стансаның машинисі *

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

Білімдер: Геофизикалық зерттеу əдістерінің теориялық негіздерін; геофизикалық зерттеулердің барлық түрлерін жүргізудің əдістемесі мен техникасын; далалық зерттеулердің нəтижелерін геологиялық түсіндірудің негізгі тəсілдерін; Іскерліктер: Геофизикалық зерттеулердің түрлі əдістерімен өлшеулерді жүргізуге арналған құрастыру схемалары мен қондырғыларын құру;

2.2. 070402 2 Каротаждық стансаның машинисі *

теориялық сабақтар

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 5 КҚ3.6.2 КҚ 3.6.3 КҚ3.6.10 КҚ3.6.13 КҚ3.6.18

курстық жоба (жұмыс)

10

1 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ЖГП. 04 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03

бақылау жұмыстарының саны

Білімдер: Магниттібарлауды, гравибарлауды, электробарлауды, сейсмобарлауды, радиометрлік жəне ядролық-физикалық əдістерді қолданудың физикалық негіздерін жəне геологиялық-геофизикалық алғышарттарын; тұрақты, айнымалы жəне стационарлық емес электромагнитті өрістердің əдістерін; электробарлаудың тура жəне кері міндеттерін шешуді; ұңғымаларды геофизикалық зерттеуді – электрлі каротаждың, радиоактивті каротаждың жəне каротаждың басқа түрлерінің физикалық негіздерін, ұңғымаларды каротаждау кезіндегі өлшеу əдістерін. Іскерліктер: Электрлі тəжірибеде электрлі жəне магнитті құбылыстарды пайдалану; олардың құрылысы мен əрекет ету принциптерін геофизикалық аспаптарда жəне аппаратураларда қолдану;

КҚ 2.1.1. Бұрғылау ұңғымасында каротажды жабдықтарды құрастыруға, бөлектеуге жəне жөндеуге қатысу. КҚ 2.1.2. Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету. КҚ 2.1.3. Каротажды жабдықтардың дұрыстығын тексеру. КҚ 2.1.4. Электротехника негіздерінің білімдерін қолдану КҚ 2.1.5 Техникалық құжаттармен жұмыс жасау. КҚ 2.1.6 Жабдықтарды тасымалдауға, сақтауға, құрастыруға, жөндеуге дайындау. КҚ 2.1.7 Кабельдерді, жетектерді, қоректену көздерін іріктеу. КҚ 2.1.8 Жарылғыш жəне радиоактивті материалдармен жұмыс жасау ережелерін орындау. КҚ 2.1.9 Электрқұрастыру жұмыстарын жүргізу КҚ 2.1.10. Аппаратураны, жабдықтарды жəне жұмыс схемаларын құрастыруды, бөлектедуі жəне тексеруді жүргізу. КҚ 2.1.11. Жұмыс схемаларын жерге қосуды жүргізу. КҚ 2.1.12. Қолданылатын инструменттің жəне жабдықтардың ақауларын жою. КҚ 2.1.13. Оралған жəне брондалған кабельдерді оқушаулаудың зақымдарын жою. КҚ 2.1.14 Ұңғымада көтергішті, зертхананы жəне блок-балансты орнату. КҚ 2.1.15 Ұңғымалық аспаптарды қосуды жəне ажыратуды жүргізу. КҚ 2.1.16 Аспаптарды, атқыш аппараттар мен торпедаларды түсіруді жəне көтеруді жүргізу. КҚ 2.2.1. Бұрғылау ұңғымасында каротажды жабдықтарды құрастыруға, бөлектеуге жəне жөндеуге қатысу. КҚ 2.2.2. Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету. КҚ 2.2.3. Каротажды жабдықтардың дұрыстығын тексеру. КҚ 2. 2.4. Тəжірибелік міндеттерді шешу үшін электротехника негіздерінің білімдерін қолдану КҚ 2. 2.5. Ұңғымада геофизикалық зерттеулер жүргізудің тəртібін білу КҚ 2.2.6. Газокаротажды, перфораторлы жəне каротажды станцияларға, генераторлық топтарға жəне көтергішке ай сайынғы жəне жоспарлы техникалық қызмет көрсетуді жəне жөндеуді жүргізу КҚ 2.2.7. Электролитті, аккумулятордың зарядкасын ауыстыруды, жабдықтарды, аппаратураны жəне инструментті тиеуді, түсіруді жүргізу. КҚ 2.2.8. Ұңғымалардың конструкцияларын білу. КҚ 2.2.9. Станцияны күш беретін жəне жарықтандырғыш желіге қосу. 2.2.10. Белгіленген режимдерде аппаратураны (аспаптарды) ұңғымаға түсіру жəне көтеру. КҚ 2.2.11. Ұңғымаларда геофизикалық зерттеулерді жəне ату-қопару жұмыстарын жүргізу кезінде газокаротажды, өздігінен жүретін каротажды жəне перфораторлары станцияларды, каротажды көтергіштерді басқару. КҚ 2.2.12. Станцияны жəне көтергіштерді тасымалдауға жəне жұмысқа дайындау. КҚ 2.3.1.Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету КҚ 2.3.2.Тəжірибелік міндеттерді шешу үшін электротехника жəне радиотехника бойынша білімдерді қолдану. КҚ 2.3.3 Дəнекерлейтін жұмыстарды орындау КҚ 2.3.4.Геофизикалық жабдықтарды, аппаратураны жəне аспаптарды құрастыруды, бөлектеуді, жинақтауды жүргізу КҚ 2.3.5. Геофизикалық аппаратураға техникалық қызмет көрсету ережелері мен технологиясын білу. КҚ 2.3.6 Аспаптарды жəне жеке тораптарды баптаудың жəне реттеудің тəртібі мен тəсілдерін білу. КҚ 2.3.7 Жұмыстарды жүргізу орнында немесе ұйымдардың далалық базаларында геофизикалық жабдықтарға, аппаратураға, аспаптарға жəне жеке тораптарға жоспарлы қызмет көрсетуді, ағымдағы жоспарсыз жөндеуді жүргізу. КҚ 2.3.8 Жеке тораптар мен бөлшектерді ауыстыру қажеттілігін анықтау. КҚ 2.3.9 Аспаптарлы стационарлық жағдайда жөндеуге жолдау КҚ 2.3.10 Ұсақ геофизикалық жабдықтарды, аппаратураны жəне аспаптарды жинақтауды, баптауды, реттеуді жəне сынауды жүргізу. КҚ 2.4.1. Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету. КҚ 2.4.2. Аппаратураны жəне жабдықтарды орнату кезінде тиеу-түсіру жұмыстарын орындау КҚ 2.4.3 Энергиямен қамту жүйелеріне қызмет көрсету. КҚ 2.4.4. Жарылғыш заттарды тиеу (түсіру) жəне тасымалдау. КҚ 2.4.5. Жерге қосулардың құрылысы жəне олардың қасиеттерін тексеру КҚ 2.4.6 Бақылау пункттерінде аспаптарды жəне жабдықтарды орнату. КҚ 2.4.7 Сейсмикалық шалғыларды қосу (ажырату). КҚ 2.4.8 . Жару пунктінің станциясында, электрбарлау станциясында геофизикалық жұмыстарды орындау. КҚ 2.4.9 Ұңғымалардың жағдайын жəне шаблондалуын тексеру. КҚ 2.4.10 Бұрғылау-жару жұмыстарының салдарын жою. КҚ 2.4.11 (Шурфтарда, ұңғымаларда) зарядтарды жəне пілтелі бауларды салу. КҚ 2.4.12 Ұңғымалық аппаратураға алдын ала жөндеу жүргізу КҚ 2.5.1. Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету КҚ 2.5.2. Радиометрлерді, эманометрлерді, бақылау-басым аспаптарды пайдалану жəнежұмыс жасау ережелерін: қарапайым ақауларды жəне оларды жою əдістерін білу. КҚ 2.5.3. ИСО 9000.2000 сапа жүйесі туралы жалпы түсінік қалыптастыру; КҚ 2.5.4. Уранды жерасты шаймалау туралы жалпы мəліметтерді білу; КҚ 2.5.5. Ядролық физика, радиоактивті сəулеленулердің затпен əрекеттесуі, белсенділікті салыстырмалы өлшеу бойынша білімдерді жүйелеу. КҚ 2.5.6 Радиактивті сəулеленулерді кешенді радиометрлік өлшеулерді жүргізу. КҚ 2.5.7 Бақылау өлшеулерінің нəтижелерін өңдеу. КҚ 2.5.8 Сипаттамаларды алу жəне сіңіру жəне ыдырау қисықтары құру. КҚ 2.5.9 Радиоактивті сəулеленулердің спектрлерін алу. КҚ 2.5.10 Журналда жазбаларды жүргізу, радиоактивті сəулеленулердің амплитудалы спектрлерін шешумен байланысты есептеулерді жүргізу. КҚ 2.5.11 Спектрды графикалық құруды жүргізу.

Семестрлер бойынша бөлу

2 3 4 5 6 7 8 9 Жалпы гуманитарлық пəндер 2 2 2 294 210 84 Кəсіби қазақ (орыс) тілі + 1 66 66 Кəсіби шетел тілі + 1 66 66 Қазақстан тарихы + 74 74 Дене тəрбиесі + 88 4 84 Жалпы кəсіптік пəндер 10 4 286 212 74 Сызу + 42 42 Техникалық механика негіздері + 28 20 8 Электрониканың негіздері мен + 1 28 20 8 электротехника ЖКП. 04 Процестер мен аппараттар + 1 42 42 ЖКП. 05 Аналитикалық химия негіздері + 28 28 ЖКП. 06 Материалтану + 16 16 ЖКП. 07 Жалпы химиялық технологиясы + 1 28 28 ЖКП. 08 Стандарттау, метрология жəне өнім + 42 42 сапасын басқару негіздері ЖКП. 09 Нарықтық экономика негіздері + 16 16 ЖКП. 10 Қолданбалы информатика + 1 16 0 16 АП. 00 Арнайы пəндер 2 2 2 182 176 6 АП. 01 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп + 24 18 6 экологиясының негіздері АП. 02 Химиялық талшықтар өндірісінің + 74 74 технологиясы АП. 03 Технологиялық процестерді + 1 16 16 автоматтандыру Біліктілік: «Жіпті созу аппаратшысы» АП. 04 Жіп созу технологиясы жəне + 1 68 68 жабдықтар Біліктіліктер: Жіпораушы, «Химиялық талшықтарды ширату жəне орау операторы» АП. 04 Тоқыма химиялық талшықтарын + 1 68 68 қайта өндеу Біліктілік: «Жіпқоңдыруші» АП. 04 Тоқымашылық технологиясы жəне + 1 68 68 жабдықтар Біліктілік: «Химиялык талшықтарды өңдеуші» АП. 04 Химиялық талшықтар өңдеудің + 1 68 68 технологиясы жəне жабдықтар БҰАП. 00 Білім беру ұйымы анықтайтын 30 30 пəндер ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік 540 КП практика ӨО. 00 Өндірістік оқыту 144 ӨО. 01 Танысу практикасы 6 ӨО. 02 Слесарлық практикасы 24 ӨО. 03 Процестер мен аппараттарды 18 зертханасында оқыту ӨО. 04 Химия талшықтар өндірісінің 48 машиналар мен жабдықтар зертханасында оқыту ӨО. 05 Химиялық талшықтарды 24 зертханалық бақылау ӨО. 06 БӨАжА зертханасында оқыту 24 КП. 00 Кəсіптік практика 396 КП. 01 Алғашқы кəсіптік дағдылар 144 қалыптастыру практикасы КП. 02 Бітіру алдындағы өндірістік практика 252 сонын ішінде дипломдық жұмысты орындау жəне/немесе комплексті емтиханға дайындық АА. 00 Аралық аттестаттау (емтихан) 72 ҚА. 00 Қорытынды аттестаттау: 36 ҚА. 01 Қорытынды аттестаттау 24 ҚА. 02 Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау 12 (КДДБ) жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы 1440 К Консультациялар Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек

Кəсіптік құзыреттіліктер (КҚ)

сынақ

ТжКБ Біліктілік деңгейі 2.Жоғары 2.1. 070401 2 деңгей Каротажшы*

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде:

ЖКП. 06 ЖКП. 07 ЖКП. 08 ЖКП. 09 ЖКП. 10

Қоғамтану Математика Информатика Физика Химия Биология География Алғашқы əскери дайындық Дене тəрбиесі Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіптік қазақ (орыс) тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Экономика негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика негіздері Электрониканың негіздерімен электротехника Үлкен молекулалы қосылыстар химиясы Полимерлердің физикалық жəне коллоидті химиясы Аналитикалық химия Процестер мен аппараттар Материалтану Жалпы химия технологиясы Стандарттау, метрология жəне өнім сапасын басқару негіздері Қолданбалы информатика Менеджмент негіздері Арнайы пəндер Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері Технологиялық процестерді автоматтандыру Химиялық талшықтар өндірісі технологиясы мен жабдықтары Техникалық талдау жəне өндірісті бақылау Кəсіпорын саласының экономикасы Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика Өндірістік оқыту Зертханалық жұмыстар техникасы Слесарлық практикасы ҮМҚ талшыққұрау синтезі практикумы Танысу практикасы Арнайы технология бойынша практикум Кəсіптік практика Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы Өндірістік технологиялық практикасы Диплом алды практикасы, соның ішінде дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: дипломдық жобаны қорғау Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақтар Барлығы:

емтихан

Бақылау нысаны

курстық жоба (жұмыс)

Циклдер жəне пəндердің атаулары

ЖКП. 05

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

Циклдер жəне пəндердің индексі

ЖБП. 06 ЖБП. 07 ЖБП. 08 ЖБП. 09 ЖБП. 10 ЖБП. 11 ЖБП. 12 ЖБП. 13 ЖБП. 14 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03 ƏЭП. 04 ƏЭП. 05 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03 ЖКП. 04

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 10 ай жалпы орта білім базасында

курстық жоба (жұмыс)

Геофизикалық аппаратураны жөндеу жəне баптау. Жөндеу жұмыстарын жүргізудің негізгі тəсілдері мен əдістері; геофизикалық аппаратура мен жабдықтарды жөндеу кезінде қолданылатын, бақылау-өлшеу аспаптарымен жұмыс жасау дағдыларын меңгеру; геофизикалық жабдықтардың номенклатурасы мен метрологиялық сипаттамасы; қажетті құжаттарды (ақау ведомостары, аппаратуралық журналдар, техникалық пайдалану төлқұжаттары жəне т.б.) құрастыруға қойылатын талаптар;

4320 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 10 21 16 4960

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

КП 01.5

Геофизикада ақпараттық технологияларды қолдану бойынша Ақпарат, оны жинау, жеткізу, өңдеу жəне жинақтау, геофизикалық міндеттерді шешудің үлгілері, математикалық қамтамасыз ету, бағдарламалық өнімді пайдалану, геофизикалық ақпаратты компьютерлік өңдеуге ұсыну, компьютерлік графиканың негіздері, есепті рəсімдеу.

12

теориялық сабақтар

КП. 01.4

Геофизикалық аппаратураны оқып білу бойынша Далалық жұмыстарды жүргізуге аппаратураны жəне жабдықтарды дайындау; жергілікті жерде бақылау желілерін шоғырландыру жəне бақылау нүктелерін картада байланыстыру; геофизикалық жұмыстардың əр түрлерін орындау; далалық бақылауларды камералды өңдеуді жүргізу; тəжірибе бойынша есепті құру жəне сызу-безендіру жұмыстарын орындау; жұмыс мамандығын алуға біліктілік сынақтарының қоятын талаптары.

162 36 24

Барлығы

КП 01.3

720

Кесте 2 Кəсіптік құзыреттіліктер

Іскерліктер: - өлшеу жұмыстарын жүргізе алу, барлық жұмыстардың түрлері бойынша дала журналын өңдей жəне толтыра алу керек. Дағдылар: - геодезиялық аспаптарды жұмысқа дайындау жəне кескіндерді бөлуді өткізу. Жалпы геологиялық Іскерліктер: Тəжірибе ауданының геологиялық құрылысын жəне - төрттік жəне жартасты тірек ққималарын зерттеу; тау жыныстарының, жыныстардың негізгі қасиеттерін, минералдардың, фауна мен флораның эталонды оларды құжаттау ережелерін. коллекцияларын зерттеу; бағытжолдық түсірімдерді Дағдылар: жүргізуге арналған аспаптар, жабдықтар мен - жергілікті жерде жəне карта керек-жарақтар; далалық зерттеулер; далалық бойынша бағдарлану бақылаулардың материалдарын ағымдағы камералды өңдеу; камералды кезең. Жұмыс мамандығын меңгеру бойынша Аппаратура мен жабдықтарды далалық жұмыстарды дайындау, жергілікті жерде бақылаулардың желісін бөлу жəне картада бақылау нүктелерін байланыстыру, геофизикалық жұмыстардың əр түрлерін орындау, далалық бақылауларға камералды өңдеу жүргізу, тəжірибе бойынша есепті құрастыру, сызу-рəсімдеу жұмыстарын жəне жұмыс мамандығын алуға біліктілік сынақтарының талаптарын орындау.

108 72 1062 342

сынақ

КП 01.2

АА. 00 ҚА. 00 ҚА. 01

180

емтихан

КП 02

КП. 02

Химия талшықтар өндірісінің машиналар мен жабдықтар зертханасында оқыту Химиялық талшықтарды зертханалық бақылау БӨАжА зертханасында оқыту Кəсіптік практика Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы Бітіру алдындағы өндірістік практика сонын ішінде дипломдық жұмысты орындау жəне/немесе комплексті емтиханға дайындық Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: дипломдық жұмысты қорғау немесе кешенді емтихан Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақтар Барлығы:

емтихан

Геодезиялық. Теодолиттік жұмыстар, ниверлі жұмыстар, тахеометриялық суретке түсіру, есептерді рəсімдеу.

Базалық құзыреттіліктер Өмір бойы өзінің білімдері мен дағдыларын жаңарту; Нəтижесіне қарай сапалы жұмыс істеу; Жұмыс уақытын жоспарлау; Рухани жəне адамгершілік нормаларын сақтау; Қажетті ақпаратты жинау жəне жүйелеу; Коммуникативті қабылеттерге ие болу; Адамның, қоғам мен қоршаған ортаның қарым-қатынастық саяси жəне əлеуметтік аспектерін түсіну; Материалдарды рəсімдеу кезінде компьютерді, стандарттарды, нұсқауларды пайдалану;

курстық жоба (жұмыс)

КП 01.2

Құзыреттілік коды БҚ 1 БҚ 2 БҚ 3 БҚ 4 БҚ 5 БҚ 6 БҚ 7 БҚ 8

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика

Ескерту: Кесте 1 Базалық құзыреттіліктер

теориялық сабақтар

ӨО ж КП КП 00

БҚ 2 БҚ 3 БҚ 8 КҚ 3.6.6 КҚ 3.6.7 КҚ 3.6.8 КҚ 3.6.9 КҚ 3.6.11 КҚ 3.6.23

К Ф

Барлығы

Геофизикалық материалдарды ЭЕМ өңдеу жəне түсіндіру Түрлі геофизикалық əдістермен жұмыстарды жүргізу кезінде журналдарды рəсімдеуге жəне жүргізуге қойылатын жалпы талаптар. Камералды геофизикалық жұмыстардың негізгі кезеңдері мен мазмұны; далалық геофизикалық партияларда жəне экспедицияларда геофизикалық ақпаратты өңдеуді ұйымдастыру; геофизикалық ақпаратты өңдеу тəжірибесінде ЭЕМ қолдану жағдайы мен перспктивалары; нəтижелерді өңдеу технологиясының жəне геофизикалық аномалияларды түсіндірудің негіздері, геофизикалық аномалияларды геологиялық талқылау; компьютерде геофизикалық мəліметтерді өңдеу принциптері, геологиялық міндеттерді алгоритмдеудің негіздері; бағдарламалау тілдері жəне бағдарламаларды пайдалану, бағдарламалаудың осы заманғы технологиясының негіздері, компьютерлерді бағдарламалық қамсыздандырудың жүйелері, қолданбалы бағдарламалардың пакеттері, мəліметтерді өңдеудің автоматтандырылған жүйелері.

ӨО. 05 ӨО. 06 КП. 00 КП. 01

ҚА. 02 (КДДБ)

курстық жоба (жұмыс)

АП 05

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 5 КҚ3.6.10 КҚ3.6.11 КҚ3.6.12 КҚ3.6.14 КҚ3.6.17 КҚ3.6.19 КҚ3.6.20 КҚ3.6.26 КҚ3.6.27

Іскерліктер: - Бөлімдердің жұмыс жоспарын жасау; - геофизикалық аспаптарға дефектілік актілер құру. Дағдылар: - геологиялық барлау ұйымдарының қор материалдарымен жұмыс.

бақылау жұмыстарының саны

АП 04

Білімдер: Оқытылатын маманданудың əдістері бойынша бақылау-өлшеу геофизикалық аппаратурасының құрылысын, тексеруді, баптауды жəне пайдалану ережелерін; геофизикалық əдістердің аппаратурасы мен жабдықтары туралы негізгі мəліметтерді; Іскерліктер: Геофизикалық жұмыстарды жүргізу кезінде бақылаулар мен өлшеулерді жүргізу;

сынақ

АП 02

Аппаратура жəне жабдықтар Гравибарлау аппаратурасы мен жабдықтары – ауырлық күшінің үдеуін өлшеудің əдістері; жерүсті кварцты оптикалық-механикалық гравиметрлердің құрылысы мен жұмыс істеу принципі: жерүсті кварц гравиметрлерімен өлшеудің техникасы; магнитті барлау аппаратурасы мен жабдықтары, тау жыныстарының магнитті өрісі мен магнитті қасиеттерін өлшеудің əдістері; оптикалықмеханикалық магнитометрлер; протонды жəне квантты магнитометрлер; жерүсті магнитометрлерінің құрылысы мен жұмыс істеу принциптері; техникалық қызмет көрсету, жұмысқа дайындау жəне өлшеу техникасы; электрбарлау аппаратурасы мен жабдықтары – электр жəне электрмагнитті өрістерді қоздыру жəне тіркеу туралы негізгі мəліметтер; электрбарлау аппаратурасының негізгі тораптары мен блоктары; кедергі, электрохимиялық поляризация, айнымалы электрмагнитті өрістер əдістерінің аппаратурасы; техникалық қызмет көрсету жəне электрбарлау аппаратурасын жөндеу; сейсмобарлау аппаратурасы мен жабдықтар – геологиялық ортада серпімді толқындарды қоздыру жəне қабылдау əдістері туралы негізгі мəліметтер; сейсмостанцияның негізгі тораптары мен блоктары; сейсмобарлау аппаратурасы мен жабдықтарға техникалық қызсет көрсету жəне жөндеу; радиометриялық жəне ядролық-физикалық зерттеулерге арналған жабдықтар жəне радиоактивті сəулеленулерді өлшеу əдістері туралы негізгі мəліметтер; далалық жаяу жүрісті гамма-түсірудің, эманациялық түсірудің жəне зертханалық зерттеулердің аппаратурасы; радиометрлердің, спектрметрлердің, эманометрлердің негізгі тораптары мен блоктары; радиометрлік аппаратураға техникалық қызмет көрсету жəне жөндеу. Ұңғымаларды геофизикалық зерттеуге арналған аппаратура мен жабдықтар – ұңғымалық дабылдарды тіркеу əдістері туралы негізгі мəліметтер; кешенді автоматты каротажды станциялар; көтерме-түсірме құрылғылары мен жабдықтар; каротажды станциялардың өлшеулерді жүргізу техникасы, жөндеу жəне қызмет көрсету. Əдістердің теориялық негіздері Гравибарлаудың физикалық-геологиялық негіздерінің негізгі қағидалары – тарту күші, гравитациялық потенциал жəне оның туындылары, қалыпты гравитациялық өріс жəне ауырлық күшінің аномалиялары, өрістерді өлшеудің əдістері; магниттібарлаудың – жердің магнитті өрісі жəне оның ерекшеліктері, геомагнитті өрістің элементтері, магниттібарлаудың тура жəне кері міндеттерін шешу, магнитті өрісті өлшеудің əдістері; электробарлаудың – электромагнитті өрістің үлгілері, геоэлектрлі қима туралы түсінік, тұрақты, айнымалы жəне стационарлы емес электромагнитті өрістердің əдістері; электробарлаудың тура жəне кері міндеттірн шешу; сейсмобарлаудың – серпімді толқындардың ториясы, гармониялық тербелістер, серпімді ортада толқындардың таралу ерекшеліктері, сейсмобарлаудың; радиометрияның ядролық геофизиканың əдістері – радиоактивті өзгерістердің егізгі заңдары, Радиоактивті сəулеленулердің затпен əрекеттесуі; радиоактивті сəулеленулердің көздері мен детекторлары, радиометрияның əдістері; ұңғымаларды геофизикалық зерттеулер – электрлі каротаждың, радиоактивті каротаждың жəне каротаждың басқа түрлерінің физикалық негіздері, ұңғымаларды каротаждау кезінде өлшеу. Далалық жұмыстардың əдістемесі мен техникасы Суретке түсіру туралы түсінік, далалық жұмыстардың əдістемесі мен техникасы; далалық геофизикалық əдістердің əдістемесі мен техникасының жалпы қағидалары; түсірулердің негізгі техникалық сипаттамалары; түсірулердің технологиясы жəне оларды жүргізуді негіздеу, жүргізу жағдайлары, геологиялық міндеті, масштабы, дəлдігі бойынша түсірулердің жіктелуі; түрлі тəсілдермен жəне əдістермен далалық геофизикалық зерттеулердің жүргізудің əдістемесі мен техникасы; түсірулерді метрологиялық қамсыздандыру.

емтихан

АП 03

КП 03 КП 03

ӨО. 04

Барлығы

(Жалғасы. Басы 2013 жылғы 252, 255, 257, 272, 275, 277, 279, 282, 284, 285 2014 жылғы 4, 11, 14, 20, 22, 27, 29, 32-нөмірлерде).

жəне жөндеу кестелерін құру. Дағдылар: Геофизикалық жабдықтарды далалық жұмыстарға дайындау, геофизикалық жұмыстардың есеп құжаттарын құру.

курстық жоба (жұмыс)

Техникалық жəне кəсіптік білім беру мамандықтары бойынша үлгілік оқу жоспарлары мен үлгілік білім беретін оқу бағдарламаларын бекіту туралы

бойынша далалық жұмыстарды жүргізу, жергілікті жерде бақылау нүктелерін бөлу, тұрақ нүктесінде өлшеулерді жүргізу, аппаратурамен жұмыс жасау, далалық журналды жүргізу, камералды жұмыстарды жүргізу, далалық материалдарды қабылдау, далалық құжаттарды тіркеу, есепке алу жəне сақтау ережелері. Диплом алдындағы практика Диплом алдындағы практика Негізгі жəне көмекші бөлімдердің байланысымен жəне өзара қатынасымен, экспедициямен немесе тау-кен кəсіпорындарымен танысу. Жұмыс тəртібімен жəне ішкі тəртіп ережелерімен танысу. Аппаратура мен жабдықтардың ең жаңа жəне аз сериялы типтерін зерттеу үшін тəжірибелік, тəжірибелік-əдістемелік, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізетін басқа суретке түсіру-іздеу жəне барлау экспедицияларына, тау-кен кəсіпорындарына, партияларға өндірістік экскурсиялар, қазіргі еңбекті ұйымдастыру жəне жаңа технологиялармен танысу. Дипломдық жобаны орындау үшін материалдарды жинау. Далалық материалдарды камералды өңдеуге беру ережелерімен танысу, далалық материалдарды қабылдау. Мəліметтерді далалық жəне камералды өңдеулерді іске асыру. Графикалық материалдарды құру жəне рəсімдеу. Іс-тəжірибе бойынша есеп жасау.

бақылау жұмыстарының саны

Астана қаласы

курстық жоба (жұмыс)

№150

бақылау жұмыстарының саны

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы 2013 жылғы 24 сəуір

13

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

10

11 1,2 1 1 1

30 -

2 1 1 -

+

1

52

40

12

1

+

1

65

57

8

1

1

39 78

19 38

20 10

31 18 207 27

18 118 27

31

27

21

6

72

42

45

10

35

36 18

18 18

6

+ +

3 +

1 + + 2

1

+

1

+

1

2

+

+

2

2

2

47

30

1 1 1,2 2

42 2 2 30

2 2

12

2 2

486 72 36

2

36 414

2

162

2

252 126 36 24

2

1440 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 7 11 11 3 1656

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

(Жалғасы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 13-бетте). Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 149-қосымша 0811000 -Химиялық талшықтар өндірісі мамандығы бойынша техникалық жəне кəсіптік білім берудің үлгілік білім беретін оқу бағдарламалары Пəндер циклдері жəне кəсіптік практика бойынша білім беру бағдарламаларының мазмұны (жоғары деңгей) Циклдің, индексі ЖБП. 00 ЖГП. 00 ЖГП. 01

ЖГП. 02

ЖГП. 03

ЖГП. 04

ЖКП. 00 ЖКП. 01

ЖКП. 02

ЖКП. 03

ЖКП. 04

ЖКП. 05

ЖКП. 06

ЖКП. 07

ЖКП. 08

ЖКП. 09

ЖКП. 10

АП. 00 АП. 01

Пəннің, практиканың атаулары жəне негізгі бөлімдері Жалпы білім беретін пəндер Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби қазақ (орыс) тілі Кəсіби тілдің рөлі. Мамандық бойынша терминология. Кəсіби бағдардағы мəтіндердің оқу техникасы жəне аудармасы (сөздікпен). Мамандық бойынша бағытталған тақырыпқа диалог құру, əңгіме құрастыру.

Қалыптасатын білім, іскерліктер жəне дағдылар

Қалыптасатын құзыреттердің коды

Білімдер: мемлекеттік жəне орыс тілдері, БҚ 1 кəсіби бағыттағы мəтіндерді оқу жəне аудару (сөздікпен) үшін қажетті лексикалық жəне грамматикалық минимумдарды білу. Іскерліктер: кəсіптік лексиканы сауатты қолдануды, өзінің кəсіптік қызметінде қазақ, орыс тілдерінен алған білімдерін пайдалана алуды. Кəсіби шетел тілі Білімдер: кəсіби қатынастар үшін БҚ 1 Мамандық бойынша іскерлік тілдердің мамандық бойынша лексиканегіздері: кəсіби лексика, фразеологиялық грамматикалық материалды. тіркестер жəне терминдер. Іскерліктер: кəсіби бағыттағы қатынасқа Кəсіби бағыттағы мəтінді аудару жəне мəтінді оқу, аудару (сөздікпен) үшін (сөздікпен) техникасы. Кəсіби қажетті грамматикалық минимумдарды қарым-қатынас. қолдануды. БҚ 2 Білімдер: қазіргі заманда Қазақстан Қазақстан тарихы Республикасының алатын орны мен рөлін; Қазақстан Республикасының қазіргі қазақ халқының құрылуын; көшпелі замандағы рөлі мен алатын орны. Ежелгі өркениеттіліктің көрінуін; Ұлы жібек Қазақстан. Аркаим-дүниежүзілік жолын жəне оның тарихи мағынасын; өркендеудің ошағы. ХVІІІ-ХІІ ерте орта Қазақстанның Ресейдің құрамына енуін; ғасырлардың басындағы Қазақстан. XVII – XVIII ғ.ғ Тəуелсіздік үшін Жоңғар Қазақстан тарихындағы Монғол кезеңі. басып алушыларына қарсы ұлт-азаттық Қазақ халықтарының білімі. Орта қозғалысн; XX ғ.ғ 20-80 жылдардағы ХVІІІ-ХХ ғасырдағы Қазақстанның қозғалыстарды жəне көтерілістерді; XX ғғ. Ресейге қосылуының басы; Қазақ 20-30 жылдардағы Қазақстан мəдениетін; хандығының ХVІІІ ғасырдағы ішкі жəне сыртқы жағдайлары. Қазақстандағы қазақ Қазақтардың дүниежүзілік құрылтайын; Алматыдағы 1986 жылғы Желтоқсан халқы колониалдық патшалық қоршауға оқиғасын; тамыз төңкерісін жəне оның қарсы күресі. ХІХ ғасырдың екінші құлауын, Қазақстан Республикасының жартысында Қазақстандағы ұлт-азаттық Мемлекеттік тəуелсіздігін. көтеріліс. Қазақстан ХХ –ші ғасырдың басында. Бірінші дүниежүзілік соғыс жəне Іскерліктер: шағын тарихи-археологиялық Қазақстан. Ұлт-азаттық қозғалысы. Қазан баяндау құруды, картамен жұмысты; төңкерілісі, азамат соғысы жəне шетелдік көшпелі мал шаруашылығы пайда болудың себептерін ашуды; бірінші əскери инвервенция кезінде. Қазақстанға мемлекеттік бірлестікті бейнелеуді; Совет үкіметінің орнауы. Қазақстандағы қыстақтық саясаттың негізгі мақсаттарын жаңа экономикалық саястаттың (ЖЭС) орнауы жəне оның ұйытқуы. Ұжымдастыру анықтауды; көтерілістердің тигізу себептеріне талдау жасауды; ЖЭС-тың мен индустрияландыру. Қазақстан тарихы - бүкіл əлемдік тарихтың мəнін ашуды, коллективтентіруді; 20-30 жылдардағы этнодемографиялық бөлігі, Қазақстанның ежелгі тарихы. ХХ жағдайды, жазалаулар мен –ші ғасырдың басындағы Қазақстан қуғындауларды; қазақ диаспорасының мəдениеті. Голощекиннің геноциді. пайда болу себептерін ашып көрсетуді; «Кіші-Қазан» жəне оның салдары. Қазақстандағы шаруалар көтерілісі. Саяси Ұлы Отан соғысы жəне соғыстан кейінгі кезеңдегі Қазақстанның рөлін ашып репрессия. Казармалық социализм құрылысы. Соғысқа дейінгі Қазақстанның көрсетуді. əлеуметтік-экономикалық жағдайы. Қазақстанның Ұлы отан соғысы кезіндегі фашизмді жеңу үшін қосқан үлесі. Соғыстан кейінгі кезең жəне халықтың əл- ауқатын көтеру. Елдің қоғамдық – саяси өмірі. Тың игеру. Республиканың интенсификациялық дамуы. Қазақстанның (1969, 1979, 1986 ж.ж) саясатқа қарсы тұруы. Қоғамдық демократияның басталуы. Тəуелсіздік пен Егемендіктің орнауы. Қазақстан Республикасының алғашқы конституциясы. Президенттік сайлаулар. БҚ 7 Дене тəрбиесі Білімдер: саламатты өмір салтының Маманды дайындаудағы Дене тəрбиесінің негіздерін, ұйықтау тəртібін жəне рөлі, оның саламатты өмір салтындағы физикалық жүктемені, дұрыс маңызы. Дене тəрбиесінің əлеуметтік – тамақтануды. Іскерліктер: денсаулықты нығайту үшін, биологиялық жəне психофизиологиялық негіздері. Өзін-өзі жетілдірудің физикалық өмірлік жəне кəсіби табыстарға жету үшін дене тəрбиесі-спорттық қызметті жəне спорттық негіздері: ақыл-ой жəне пайдалануды, жəне дене тəрбиесін өзіндік физикалық жұмысқа қабілеттілігін жетілдіруді. қамтамасыз ететін дене тəрбиесінің құралдары. Жалпы кəсіптік пəндер КҚ 2.1.2 Білімдер: конструкторлық құжаттардың Сызу бірыңғай жүйесін (БЖҚҚ), сызбалар мен КҚ 2.2.2 БЖҚҚ-ға сай сызуларды графикалық нобайларды орындаудың əдістерін жəне КҚ 2.3.2 рəсімдеу. Сызудың пішіні мен бағыты. тəсілдерін; сызбалы геометрия мен КҚ 2.4.2 Сызуға жазуларды орындау. Масштабтар. жобалық сызу негіздерін. КҚ 2.5.2 Өлшемін салу. Бөлшектердің жобаларын Іскерліктер: мамандық бойынша орындау əдістері. Техникалық сурет. сызуларды, нобайларды жəне сызбаларды Сызбалы геометрия мен жобалық сызу орындау мен оқуды. негіздері. Техникалық сызу. Сызбаларды орындаудың жалпы ережелері; түрлері, тіліктер, қималар, бұранданың кескіні мен белгілері. Ажырайтын жəне ажырамайтын қосылыстар. Бөлшектердің сызбалары мен нобайлары. Мамандықтар бойынша сызбалар. Құрастырма сызбаларды оқу мен бөлшектеу. КҚ 2.1.2 Білімдер: тепе-теңдіктің жалпы Техникалық механика негіздері КҚ 2.2.2 заңдылықтарын, дене қозғалысы мен Статика. Статика аксиомалары. Күш нүкте қозғалысын; беріктікке есептеулер КҚ 2.3.2 жөнінде түсінік. Күшті анықтайтын КҚ 2.4.2 элементтер. Күштің шамасын өлшеу. Күш негізін; қатаңдықты, орнықтылықты; КҚ 2.5.2 дененің айналмалы қозғалысы кезінде жүйесі. Ауырлық центрі. Ауырлық центр жолдың түзу бөлігіндегі жұмыс пен қималарының ережесі. Қиманың қуатты анықтауды; механизмдер ПƏК-ін, геометриялық сипаттамасы. Тепе-теңдік машина тетіктері негіздерін, олардың орнықтылығы. Күш моменті. Ортадан қосылысы мен берілісін; жай тепкіш жəне ортадан тартқыш күштер. механизмдерді. Материалдар кедергісі. Деформациялану Іскерліктер: механика заңдылықтарын жағдайының түрлері: созылу (сығылу), қозғалту, ширату, иілу, күрделі деформация. есептер шығаруда қолдануды, беріктікке қатаңдыққа жəне орнықтыққа есептеулер Беріктігіне есептеу, қаттылығы жəне орнықтылығы. Динамика жəне кинематика жүргізуді; кинематикалық сызба нұсқа элементтері. Нүкте қозғалысы түрлері. Жай құруды жəне оқуды, олардың құрылым дене қозғалысы. Ілгермелі жəне айналмалы ерекшеліктерін талдауды. қозғалыстың кинематикалық сипаттамасы. Жұмыс жəне күш. Пайдалы əрекет коэффициенті. Үйкеліс. Үйкелістің техникадағы рөлі. Аксиомалар жəне динамика заңдары. Механизмдер мен машинаның тетіктері. Жай механизмдерді техникада қолдану. Беріліс түрлері. Беріліс қатынасы. Қозғалыстың қайта жаңару механизмдері: қосиінді-бұлғақ механизмі, бағдартқыш механизмі; олардың құрылысы мен қолданысы. Электрониканың негіздері мен Білімдер: Ом заңын, Кирхгоф заңын, КҚ 2.1.2 электротехника тұрақты жəне айналмалы тоқтарды КҚ 2.2.2 Тұрақты жəне айналмалы тоқтың электр анықтауды, негізгі тізбек элементтерін, КҚ 2.3.2 тізбектері. Электрмагнетизм, электрлік трансформаторлардың, тұрақты жəне КҚ 2.4.2 өлшемдер, тұрақты жəне айналмалы айналмалы тоқтың машиналарының КҚ 2.5.2 тоқтарының электрлік машиналары. құрылысын жəне əрекет принципін; өлшеу Трансформаторлар. Электржетек негіздері. аспаптарының жіктелуін жəне əрекет Электр энергияларын беру жəне тарату. принципін. Электроника: электрониканың физикалық Іскерліктер: аспаптардың көрсеткішін негіздері. Электронды аспаптар. алуды, электржабдықтарының принциптік Электронды генераторлар жəне өлшеу электр сызбаларын оқуды; Ом, Кирхгоф аспаптары. заңдарын пайдалана отырып тоқтың, кернеудің, кедергінің маңызды есептеулерін жүргізуді. Процестер мен аппараттар Білімдер: химиялық талшықтар өндірісі КҚ 2.1.2 Негізгі процестер жіктеу: механикалық, технологиясында қолданылатын негізгі КҚ 2.2.2 гидромеханикалық, жылуылық, жəне масса процестердің жіктелуін жəне физикалық КҚ 2.3.2 айырбастау, химиялық процестер, мəнін; олардың өту жағдайларын; КҚ 2.4.2 мерзімділік жəне үзіліссіз. Гидравлика жылулық, масса айырбастық жəне КҚ 2.5. 2 негіздері. Сұйық заттар мен газдарды механикалық аспаптардың қызмет араластыру. Сұйық жəне газды гетерогенді көрсетуін, қолданысын, құрылымын. жүйелерді бөлу. Сұйық ортада араластыру. Іскерліктер: мəні бойынша процестерді Жылу процестері мен аспаптары. Жылу айыра білуді, химиялық талшықтас беру негіздері. Жылу алмасу аспабы. өндірісіндегі процестердің түріне Қыздыру жəне салқындату. Энергияның байланысты негізгі технологиялық көздері, жылудың химиялық аспаптарға сатыларды сипаттауды; процестердің келіп жəне кетудің өндірістік əдістері. материалдық жəне жылулық балансының Буландыру. Кристалдандыру. Жасанды есебін құруды. салқындатқыш. Масса айырбас процестері жəне аспаптар. Масса беріліс негіздері. Абсорбция. Айдау жəне ректификация. Шайғындау. Кептіру. Механикалық процестер жəне аспаптар. Қатты материалдарды үгіту, араластыру. Аналитикалық химия негіздері Білімдер: аналитикалық зерттеулерде КҚ 2.1.4 Заттардың құрамын сапалық жəне сандық қолданатын зертханалық жабдықтарды; КҚ 2.2.4 зерттеудің əдістері, зерттеу тəсілдері. гравиметриялық жəне титриметрлік КҚ 2.3.4 Сандық талдаудың əдісі: гравиметрлеу саралау əдістерінің мəнін; есептеулердің КҚ 2.4.4 жəне титриметрлеу. негізгі формулаларын; индикаторлардың КҚ 2.5.4 түрлерін. Іскерліктер: өлшемді есептеуді; гравиметриялық анықтауды, тікелей жəне кері титрлеудің нəтижелері бойынша есеп шығаруды. Материалтану Білімдер: тоқыма талшықтарының жəне КҚ 2.1.1 Тоқыма талшықтары жəне жіптер туралы материалдардың құрылысы мен қасиетін; КҚ 2.2.1 жалпы мағлұматтар. Табиғи талшықтардың жіктелуін; оларды сынау əдістерін; КҚ 2.3.1 қасиеттері, жіктелуі, алынуы, алғашқы талшықтарды айыра білу əдістерін; КҚ 2.4.1 өңделуі; оларды сынау əдістері. Жасанды, талшықтардың, жіптер мен тоқыма КҚ 2.5.1 синтетикалық талшықтардың түржиыны, материалдарының сапасына қойылатын жіктелуі, алынуы, қолдану аймақтары. талаптарды; химиялық талшықтардың Əртүрлі талшықтардың жəне жіптердің қасиетіне байланысты технологиялық құрылысын салыстыруды талдау. процестердің режимін. Талшықтардың түрлерін айыра білу Іскерліктер: химиялық жəне табиғи əдістері. Талшықтар мен жіптер талшықтарды сыртқы белгілері мен қасиеттерінің технологиялық процестердің қасиеттері бойынша айыруды; олардың режимдеріне əсері. Тоқыма қасиеттеріне салыстырмалы талдау материалдарының түржиыны, құрылысы жасауды. жəне қасиеті. Тоқыма материалдарының, аспаптардың қасиетін сынау əдістерін, сапасын бағалау. Жалпы химиялық технологиясы Білімдер: процестер түрлерін; КҚ 2.1.1 Химиялық процестердің жалпы химия-технологиялық процестердің КҚ 2.2.1 заңдылықтары. Судың технологиясы. техника-экономикалық көрсеткіштерін; КҚ 2.3.1 Күкірт қышқылы өндірісі. Кальциленген өндірістік мақсаттағы суға қойылатын КҚ 2.4.1 сода өндірісі. Тұз қышқылы, хлор, талаптарды; күкірт қышқылын, күйдіргіш КҚ 2.5.1 күйдіргіш натрий. Қаты отын натрий, хлор жəне тұз қышқылдарын технологиясы. Мұнай технологиясы. химия талшықтар өндірісінде қолдануды, Органикалық синтез өнімдерін өндіру. олардың қасиеттері жəне алынуы; ағашты Химиялық талшықтар өндірісінде өңдеу əдістері, синтетикалық талшықтар қолданылатын полимерлердің өндірісінде қолданылатын цилиллозаны, технологиясы. Ағынды суды жəне метанолды, ацетиленді, стиролды, атмосферадағы өндірістік қалдықтарды этанолды, сірке қышқылын жəне көмір тазарту. мен мұнай өндіру өнімдерін алудың технологиясын; ағынды суды тазарту тəсілдері; атмосферадағы ауаның ластануын болдырмауды. Іскерліктер: технологиялық сызба-нұсқаларды оқуда, шикізат пен дайын өнімге сипаттама беруді. Стандарттау, метрология жəне өнім Білімдер: метрология, стандарттау КҚ 2.1.3 сапасын басқару негіздері сертификация жəне өнімнің сапасын КҚ 2.2.3 Стандарттау мен метрологияның өнім сапа- басқарудың негізгі түсініктерін, сапа КҚ 2.3.3 сын жоғарлатудағы рөлі. Құқықтық көрсеткіштерін жəне оларды бағалау КҚ 2.4.3 негіздері, мақсаттары, міндеттері, тəсілдерін. КҚ 2.5.3 принциптері, сиандарттау құралдары мен Іскерліктер: кəсіптік қызыметте сапа объектілері. Халықаралық жəне аймақтық жүйесінің негізгі принциптерін жəне стандарттау. ТМД-ғы Мемлекет аралық құжаттарын қолдануды. стандарттар. Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттау жүйесі. Метрологияның құқықтық негіздері, мақсаттары, объектілері мен құралдары. Метрологияның негізгі түсінігі мен анықтаулары. Өлшеудің бірлігін қамтамасыз ететін метрологиялық қызметтер. Мемлекеттік метрологиялық бақылау мен байқау. Өнімнің сапасы, сапаның көрсеткіші жəне оларды бағалау тəсілі; сынақ жəне өнімді бақылау. Нарықтық экономика негіздері Білімдер: кəсіпорынның жұмысын БҚ 6 Нарықтық экономиканың негізгі түсінігі ұйымдастыру мен құрылысын; əрекеттегі мен принциптері. Талап жəне ұсыныс. өндіріс жағдайындағы кəсіпорын Нарықтық жүйе, монополия жəне учаскесіндегі аралас мамандықтардың бəсекелестік. Кəсіпкерлікті дамыту жəне жұмысын; еңбекақы төлеуді ұйымдастыру нарықтық жағдай субъектісі. мен формаларын; бағаның құрылу Экономикалық шығындар жəне кəсіпорын механизмдерін жəне кəсіпорын қызыметінің нəтижелері. Ұжым жəне табыстарын алуды. еңбекақы төлеу. Өзіндік құн, бағаның Іскерліктер: еңбек өнімділігін жəне құрылуы жəне өндірістік-шаруашылық еңбекақыны есептеуді; өнімнің өзіндік қызметінің тиімділігі. Салық жəне салық құнын анықтауды (жұмыс, қызмет); салу. Экономикалық даму мəселелері. ұйымның қызметін тиімді бағалауды. Еңбектің халықаралық бөлінуі. Қолданбалы информатика Білімдер: алгоритімдеуді жəне БҚ 3 Алгоритімдер жөніндегі негізгі түсініктер, бағдарламалау негіздерін, технологтялық алгоритімнің негізгі құрылысы. есептер шығару үшін қолданбалы Бағдарламалау негізін оқу, файлдар. бағдарламамен қамтамасыз етуді, Файлдармен жұмыс. Графика. сызбалар мен сызба-нұсқаларды құруды. Бағдарламаны жалпы кəсіптік, арнайы Іскерліктер: үлгідегі технологиялық жəне пəндер жəне курстық жұмыстарды техникалық есептеулерді жүргізуді, орындауда есептер шығару үшін қолдану. компьютерде сызбаларды жасауды. Арнайы пəндер Білімдер: ағзаға улы заттардың əсерін; БҚ 8 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп жеке қорғану құралдарының шекті БҚ 9 экологиясының негіздері Заңдылықтар жəне еңбекті қорғау бойынша белгіленген концентрациясын; өрт жəне бақылау органдары. Қауіпсіздік техникасы. жарылыстарды ескерту шараларын; ластанудың көздерін; газтəрізді өндірістік Қауіпсіздік техникасының міндеттері. қалдықтарды тазарту əдістерін. Өндірістік жарақат жағдайларын тіркеу тəртібі жəне ережелері. Өндіріс алаңдары Іскерліктер: жеке қорғану құралдарын қолдануды; улы заттармен жұмыс істеуді; мен цехтарындағы еңбек қауіпсіздігі бойынша шаралар. Химиялық талшықтар тазарту əдістеріне сипаттама беруді; екіншілік ресурстарды жіктеуді. өндірісіндегі техникалық жəне аспаптық қауіптілік бедері. Негізгі шикізаттар, жартылай өнімдер, дайын өнімдер, қалдықтар мен қоқыстардың уландырғыш, өрт жəне жарылғыш қауіпті заттардың сипаттамасы. Өндірістік санитария жəне

еңбек гигиенасы. Негізгі профилактикалық жəне қорғаныс шаралары. Өртқауіпсіздік шаралары. Өртқауіпсіздік құрылғылары, аспаптар мен сигнал беру, өрт сөндіру құралдары. ҚР экологиялық кодексі. Химиялық талшықтар өндірісіндегі ластанудың негізгі көздері ағынды су, газды ауа ортасы. Химиялық талшықтар өндірісіндегі экологиялық проблемаларды шешудің жолдары жəне əдістері. Қалдықтарды қайта өңдеу жəне пайдалану. Кəсіпорында табиғатты қорғау қызметін ұйымдастыру. АП. 02 Химиялық талшықтар өндірісінің технологиясы Үлкен молекулалы қосылыстар химиясы туралы негізгі түсініктер (ҮМҚ). Талшық түзетін ҮМҚ. Химиялық талшықтардың құрылысы, физика-механикалық, химиялық жəне тұтынушылық қасиеттері. Жасанды жəне синтетикалық талшықтар шикізаты өндірісінің негізгі түрлері. Полимерлер технологиясы. Химиялық талшықтарды алу əдістері. Талшық қалыптаудағы полимерлердің дайындығы. Химиялық талшықтарды қалыптау. Жіптерді ширату, орау жəне қайта төгу. Химиялық талшықтарды өндеу. Жіптерді текстуралау. Талшықтар мен жіптердің ақаулары. Химиялық талшықтарды сапасын анықтау əдістері. Химиялық талшықтар өндірісінің негізгі жəне қосымша жабдықтары. Жасанды жəне синтетикалық талшықтарды алу мысалдары. АП. 03 Технологиялық процестерді автоматтандыру Өндірістік процестерді автоматтандыру туралы негізгі түсініктер. Химиялық талшықтар өндірісінің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау жəне бақылау-өлшеу аспаптары. Блокировкалау жүйелері, дыбысты жəне жарықты сигнал берулер. Технологиялық процестерді басқару кезіндегі микропроцесорлық техникасы. Технологиялық процестерді автоматты басқарудың үлгідегі жүйелері. Біліктілік: «Жіпті созу аппаратшысы» АП. 04 Жіп созу технологиясы жəне жабдықтар Өнім, шикізат, химиялық талшықтарды созу процесінің технологиялық сызба-нұсқасы. Жіптерді созу процесінің негізгі жəне қосымша операциялары. Химиялық талшықтарды созу үшін қолданылатын жабдықтарды жіктеу, құрылысы, қызмет принципі жəне пайдалану ережесі. Технологиялық процесті бақылау жəне заттардың сапасы.

22 ақпан 2014 жыл

ӨО. 05

Білімдер: полимерлену жəне поликонденсациялану процестерінің химизмі мен мəнін; процесс жылдамдығына əсер ететін факторларды; негізгі талшықтүзгіш ЖМҚ жіктелуі мен номенклатурасын; химиялық талшықтардың қасиетін, химиялық талшықтар өндірісінің негізгі кезеңдері мен жабдықтарын; технологиялық параметрлерді; сапа көрсеткіштерін жəне химиялық талшықтардың қолдану аймағын. Іскерліктер: технологиялық сызбаларды оқуды; технологиялық процестердің бірізділігін құруды; шикізат пен дайын өнімге сипаттама беруді.

КҚ 2.1.1 КҚ 2.2.1 КҚ 2.3.1 КҚ 2.4.1 КҚ 2.5.1

Білімдер: бақылаудың автоматтық жабдықтарының құрылғысын, реттеуді, қорғауды жəне тоқтатуды, жеке аспаптардың жəне жалпы процестердің автоматтандырылған сызба-нұсқасын; технологиялық процестердің параметрлерін жəне оларды бақылау құралдарын. Іскерліктер: аспаптардың көрсіткіштерін алуды жəне ақпарат анықтығын бағалауды; технологиялық параметрлерді аспаптардың көрсеткішінен салыстыруды.

КҚ 2.1.2 КҚ 2.2.2 КҚ 2.3.2 КҚ 2.4.2 КҚ 2.5.2

Білімдер: шикізат пен дайын өнімге қойылатын техникалық талаптарды; əртүрлі жабдықтарда жіпті созу процесінің технологиялық сызбасын; технолгиялық процестің параметрлерін жəне олардың нормадан ауытқу себептерін; технологиялық процесті бақылау əдістерін; жабдықтарды пайдаланудың қауіпсіздік ережелерін; жіп созу процесінің мəнін, қармақ жібі мен қылшықтар өндірісі үшін шикізат түрлерін, жіп созу машиналарының негізгі құрылымдық түйіндерін, жіп созуды реттеу əдістері мен еселігін; жіптер мен талшықтардың түржиынын; жіптің физика-химиялық қасиетін; жіпті созу сапасына қойылатын нормативті құжаттардың талаптарын; ақаулар мен үзілу түрлерін; технологиялық процестің параметрлерін. Іскерліктер: жіп созу машинасының құрылысын түсіндіруді, технологиялық режімдегі бұзушылықтардың себебін табуды, жіптің үзілу себептерін, жіп созу жылдамдығы мен еселілігіне əсер ететін факторларды; жіп созудың технологиялық сызбасын оқуды; МС пен ТЖ негізінде талшықтар мен жіптерді жіктеуді. Біліктіліктер: «Химиялык талшықтарды ширату жəне орау операторы», Жіпораушы Білімдер: қайта өңдейтін талшықтардың АП. 04 Тоқыма химиялық талшықтарын қайта өндеу түрлерін, қасиетін жəне нөмірлерін; ширатудың, ораудың жəне қайта ораудың Химиялық жіптерді ширату жəне орау сапасына қойылатын техникалық жөніндегі жалпы мағлұматтар. Ширату жəне орау процестерінің жабдықтары жəне талаптарды; ширатудың, орау мен қайта ораудың технологиялық процесін; технологиясы. Химиялық жіптерді орау процесі жөнінде негізгі мағлуматтар. Қайта жіптерді ширату, орау, қайта орау жабдықтарын жіктеуді, қолданысын, орау процесінің жабдықтары мен құрылымын, қызмет принципін жəне технологиясы. Технологиялық процестер пайдалану ережесін; технологиялық мен заттардың сапасын бақылау. Қызмет режімнің шартын; сабақтаудың көрсететін жабдықтарды пайдаланудағы технологиялық сызбасын, тікиіршікті еңбек қауіпсіздігі. ажырату тəртібі мен ережесін; технологиялық процесті бақылау əдістерін; жіптің ақауларын табу мен оларды жоюдың əдістерін; өндірістің шикізаты мен дайын өнімінің қасиетін; өндірістің технологиялық сызбасын; қайта орау жабдықтарының құрылымы мен қызмет принципін; кездесетін кемшіліктерді жəне оларды болдырмау əдістерін; жіпті керу механизмдерінің, майлау механизмдерінің, түйіндегіш, орау механизмдерінің құрылғысын; технологиялық процестің параметрлерін; бақылау əдістерін; ширату мен орау үшін қолданылатын жабдықтардың құрылымы мен қызмет принципін; ширату мен ораудың негізгі жəне қосымша операцияларын; ақаулардың түрлерін; жабдықтарды қауіпсіз пайдалану əдістерін. Іскерліктер: технологиялық режімнің жəне жабдықтардың жұмысындағы бұзылу себептерін түсіндіруді; химиялық жіптердің ақаулары мен үзілу себептерін табуды; өндірістің технологиялық сызбасын оқуды; жабдықтардың бұзылу себептерін түсіндіруді. Біліктілік: «Жіпқоңдырушы» АП. 04 Тоқымашылық технологиясы жəне Білімдер: қайта өңделетін талшықтардың жабдықтар түрлерін, қасиетін жəне нөмірлерін; Химиялық жіптердің түржиынтығы. маталарға жіптерді өрімдеу түрлерін; Ақаулар түрлері. Жіптің сапасына тоқымашылық өнеркəсібінің қойылатын талаптар. Маталар құрылысы, технологиялық процестері мен талдау жəне техникалық есебі. режімдерін; өнім ақауының пайда болу Түржиынтық жəне матаны сынау. Тоқыма себептерін жəне оларды болдырмау өрімдерін жіктеу. Жіптер мен иірімжіпті əдістерін; тоқымашылық өнеркəсібінің тоқуға дайындау. Жіптер мен иірімжіпті техникалық сипаттамасын, құрылымдық тоқу үшін жабдықтар. Тоқыма станоктарын ерекшеліктерін, қолданысын, қызмет жіктеу. Тоқыма станоктарында матаның принципін жəне технологиялық пайда болу процесінің технологиясы. Тоқу жабдықтарды қауіпсіз пайдалану станогының негізгі механизмдерінің ережесін; технологиялық процесті жіктеу: құрылысы, жұмыс принципі, бақылаудың құралдары мен түрлерін; қызмет көрсетуі жəне баптау. шөлмекті, тоқу агрегаттарындағы иіршік Технологиялық процес пен бұйымның орнатпасына иіршікті жіппен орналастыру сапасын бақылау. тəртібін; иіршік орнатпасының құрылымын; жіпөткізгіш жүйесінің күйіне қойылатын талаптарды; жіптің түржиынын жəне жіп пен матаның ақауларының түрлерін; станокты қайта сабақтау ережесін; жабдықтарды күту ережесін; жіпжинағышта жіп сабақтауды есептеудің əдісін. Іскерліктер: технологиялық режімнің бұзылу себептері мен жабдықтардың жұмысындағы кемшіліктерді түсіндіруді; ақауларды табуды жəне химиялық жіптің үзілуінің себептерін; тоқымашылық процесінің технологиялық бірізділігін жоспарлауда; сабақтау көрсеткіштерімен жұмыс істеуде. Біліктілік: «Химиялык талшықтарды өңдеуші» АП. 04 Химиялық талшықтар өңдеудің Білімдер: вискозаның, синтездік технологиясы жəне жабдықтар штапельдік талшықтар мен жіптердің, Химиялық талшықтарды өңдеу қармақ жіптердің жəне қылшықтардың, процестерінің физика-химиялық негіздері. кордты талшықтың, өңдеу ерітінділердің Химиялық талшықтарды өңдеу процесінің жəне т.б. компоненттердің қасиетін; сызба-нұсқалары мен параметрлері. технологиялық операциялардың Химиялық талшықтарды өңдеу кезінде физика-химиялық негіздерін; химиялық қолданылатын химиялық реактивтер мен талшықты өңдеудің технологиялық заттар. Су жұмсарту процессі үшін процесін; сабақтаудың технологиялық жабдықтар. Күңгірт жəне өңдеу сызбаларын; өңдеу агрегаттарының, жуу ертінділерін дайындау үшін жабдықтар. машиналарының жіктелуін, қолданысын, Вискозды талшықтарды жəне штапельді құрылысын, қызмет принципі мен талшықтар өндірісіндегі өңдеуды, сығуды пайдалану ережесін; бақылау-өлшеу дайындау үшін жабдықтар. Химиялық аспаптарының құрылымын; талшықтарды өңдеудің негізгі жəне технологиялық процесті бақылаудың қосымша операциялары. Жіптерді параметрлері мен əдістерін; иіршіктерде жəне куличтерде өңдеу технологиялық жабдықтарда қауіпсіз технологиясы. Жіптерді үздіксіз процесс жұмыс істеу жəне өндірістік санитария машинасында өңдеу технологиясы. Корд ережесін; өңдеу процесінің технологиялық жіптерін өңдеу технологиясы. Ширақ жіпте операцияларын бақылаудың параметрлері жəне кесілген түрдегі штапель мен құралдарын; талшықтарын өңдеудің технологиясы жəне Іскерліктер: технологиялық режімнің жабдықтары. Химиялық талшықтарды бұзылу себептерін жəне жабдықтардың өңдеудің технологиялық процестерін жұмысындағы ақауларды түсіндіруді; талдау. Жабдықтарға қызмет көрсету иіру-өңдеу агрегатының құрылысын кезіндегі еңбек қауіпсіздігі. түсіндіруді, өңдеу процесінің технологиялық операцияларының оптималды парметрлерін. ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика КП ӨО. 00 Өндірістік оқыту ӨО. 01 Танысу практикасы Іскерліктер: өндіріспен цех орындарында Кəсіпорынның жұмыс тəртібі. қауіпсіз қозғалыс жəне жұмыс істеуді; Кəсіпорынның негізгі жəне көмекші технологиялық процесті талдау үшін цехтары, олардың қолданысы жəне химия ғылымдарының терең білімін технологиялық процесі. Негізгі цехтардың қолдануды; техникалық құжаттамалармен шикізаты мен өнімдерінің сипаттамасы. жұмысты; өндірістің цехтары арасындағы Кəсіпорындағы негізгі зиянды жəне кауіпті байланыстарды. факторлар. Кəсіпорынның технологиялық Дағдылар: кəсіпорын жəне цех тізбегі (цехтардың өзара байланысы). орындарында қауіпсіз тəртіпті, жұмыс орындарындағы қауіпсіздік техникасы мен өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтауда, технологиялық процестің негізгі қауіпсіз ережесін енгізуде, цехтің құжаттамаларын жүргізгендегі алғашқы дағдыны қалыптастыруда. ӨО. 02 Слесарлық практикасы Іскерліктер: слесарлық жұмысты орындау Слесарлық жұмыстарды ұйымдастыру. үшін аспаптар мен жабдықтарды Технологиялық жабдықтарды пайдалану пайдалануды; белгілеуді; металды шабуды, үшін қажетті слесарлық аспаптардың түзетуді, июды, металды кесуді, металды тізімін оқып білу. Тетік арматурасы: егеулеуді, тетіктерді бұрғылауды жəне құрылысы, пайдалану ережесі, ақауларын тетіктердегі бұранданы қиюды; тетіктер анықтау. Слесарлық-құрастыру мен механизмдерді өңдеудің оптималды жұмыстары: ажырамайтын қосылыстарды режімін қолдануды. құрастыру; ажырайтын қосылыстарды Дағдылар: технологиялық аппараттар, бөлшектеу мен құрастыру. Химиялық тетік арматурасы, коммуникацияға қызмет өндірістің техникалық қызмет көрсетуі мен көрсету кезіндегі қажетті слесарлық жəне негізгі жəне қосымша жабдықтарын слесарлық-жөндеу жұмыстарын жөндеу кезіндегі слесарлық жұмыстар. орындауда. Жабдықтарды пайдалану қасиеті: сапасы, беріктігі жұмысқа қабілеттілігі, жөндеуге жарамдығы. ӨО. 03 Процестер мен аппараттарды Іскерліктер: қондырғылар мен зертханасында оқыту жабдықтардың жұмыс параметрлерін Механикалық жəне гидромеханикалық анықтауды; жабдықтардың процестер жабдықтарына қызмет көрсету. профилактикалық тексеру алгоритімін Құбыр сымдары мен тиек құруды. арматураларының құрылысын практикалық Дағдылар: жабдықтардың қызмет көрсету таныстыру. Құбыр сымдарының қызмет əдістерінде. көрсетуі. Сұйық заттарды араластыру үшін машиналар. Сорғылар мен вакуумды сорғылардың құрылысымен, қызмет көрсету ережесімен танысу. Сүзгілер мен центрофугалар. Сүзгілер мен центрофугалардың құрылысын жəне қызмет көрсету тəсілдері мен танысу. Жылу процестері жабдықтарының қызмет көрсетуі. Масса айырбас процестері жабдықтарының қызмет көрсетуі. Кептіргіштер. Кептіру қондырғылары мен кептіру құрылымын сызба-нұсқасын оқып білу. Кептіргіштердің қызмет көрсетуі. Тоңазытқыштар. Тоңазытқыш машиналарының құрылымын оқып білу. Тоңазытқыш қондырғыларының қызмет көрсетуі. ӨО. 04 Химия талшықтар өндірісінің машиналар Іскерліктер: химиялық талшықтар өндірісі бойынша кəсіпорынның негізгі жəне мен жабдықтар зертханасында оқыту қосымша жабдықтарының жұмысындағы Химиялық өндірістер технологиясының ақауларды анықтау мен болдырмауды; сызба-нұсқасымен танысу. Химиялық талшықтар жабдықтарының машиналардың жұмысы кезіндегі қысымға, шығындарға, температураларға гидравликалық жұмыстары принципін жəне басқа да параметрлерге өлшеулер жəне құрылысымен танысу. Химиялық жүргізуді жəне көрсеткіштер алуды; талшықтарды созу, ширату жəне орау жабдықтардың жиынтық жəне жұмыс жабдықтарының жұмыс принциптері мен сызбаларын оқуды. құрылысын оқыту. Химиялық талшықтарды қайта төгу жабдықтарының Дағдылар: механикалық жəне жұмыс принциптері мен құрылысын оқып жылутехникалық жабдықтарды пайдалануда; ұсақ ақауларды білу. Тоқыма өндірісі жабдықтарының жұмыс принциптері мен құрылысын болдырмауда; жабдықтарды іске қосу мен тоқтатуда; жабдықтар мен аспаптардың практикалық оқып білу. Химиялық талшықтардың қосымша жабдықтарының жұмысын бағалауда; жабдықтардың сызбаларымен жұмыста. жұмыс принципі мен құрылысын практикалық оқып білу. Машина мен жабдықтардың техникалық жəне пайдалану сипаттамасы, қызмет көрсетуі (жартылай өндірістік қоңдырғыларда процестерге кіріспе жəне қызмет көрсету əдістері арқылы оқыту). Негізгі жəне қосымша жабдықтардың жұмысында кездесетін ақаулар жəне олармен байланыстағы механизмдер. Еңбек қауіпсіздігі ережесі.

КҚ 2.1.1 КҚ 2.1.8

ӨО. 06

КП. 00 КП. 01

КП. 02

Химиялық талшықтарды зертханалық бақылау Химиялық талшықтардың сапасын зертханалық бақылауды ұйымдастыру. Зертханалық жабдықтар жəне аспаптар. МС бойынша химиялық талшықтар сапасын зертханалық бақылаудың əдістерін оқып білу. Талшықтың геометриялық қасиетін анықтау: ұзындығы, қалыңдығы, иірілуі. Талшықтарды физика-механикалық қасиеттерін анықтау: үзілуі, созылуы, деформациялау, эластикалығы, гигроскопиялығы, жылу тұрақтылығы, термо тұрақтылығы, жарыққа тұрақтылығы. Талшықтардың химиялық қасиетін анықтау. Химиялық талшықтарға минералды жəне органикалық қышқылдардың, сілтілердің жəне соданың, натрий гипохлоридінің əсері. Гидратцеллюлозалы жəне ацетатті талшықтарға мысты-аммиак ертіндісінің əсері. Салыстырмалы термо тұрақтылық. Химиялық талшықтарды ажырата білу. Құрғақ айдау əдісі жəне жану сипаты бойынша талшықтарға сипаттама. Түсті реакциялар көмегі бойынша химиялық талшықтарды ажырата білу. Бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматтық зертханасындағы оқыту (БӨАжА) Жұмыс орнын ұйымдастыру. Автоматтық реттеу жүйелер элементтері мен технологиялық процестерді басқару жүйелері элементтермен танысу. Аралық түрлендіргіштерді оқып білу, екіншілік өлшеу аспаптарын жəне алғашқы түрлендіргіштерді оқып-үйрену.

Кəсіптік практика Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы Жұмыс орнында еңбек қауіпсіздігі, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі бойынша нұсқалар. Өндірістік регламентті оқып білу. Процестің оптималды тəртіп параметрлері. Жабдықтарға қызмет көрсету бойынша нұсқа жəне процестің жүргізілуі. Технологиялық процестің қызмет көрсету жабдықтарының практикалық тəсілдерін меңгеру. Техникалық процестерді бақылау əдістерімен танысу.

Іскерліктер: түрлі химиялық операцияларды орындау кезінде химиялық ыдыстарды қолдануды; сынама іріктемесін жүргізуді; жай титриметрлік талдаулар орындауды; нəтижелерді өңдеуді; химиялық талшықтардың физика-механикалық сапа көрсеткіштерін анықтауды. Дағдылар: химиялық талдауларды орындау үшін жұмыс орындарын ұйымдастыруда; түрлі химиялық операцияларды орындау тəсілдерінде жəне талдау үшін сынаманы дайындауда; зертханалық жабдықтармен жəне химиялық ыдыстармен жұмыста.

Іскерліктер: аспаптардан көрсеткіштерді алуды; аспаптардың жұмысқа жарамдылығына тексеру жүргізуді, аспаптардағы ұсақ ақауларды табуды жəне оларды жоюды, технологиялық журналға аспаптардың нəтиже көрсеткіштерін рəсімдеуді. Дағдылар: аспаптарды пайдалануда, аспаптардан көрсеткіш алуда, ұсақ ақауларды жоюда, бақылау-өлшеу аспаптарының нəтиже көрсеткіштері бойынша технологиялық процестің жүрісін бағалауда.

Іскерліктер: белгіліенген технологиялық регламент негізінде технологиялық процестерді жүргізу бойынша жұмыстар орындауды; учаскенің жабдықтары мен аппараттарын іске қосу мен тоқтатуды; учаскенің технологиялық процестерінің қызмет көрсетуін; берілген технологиялық регламенттен аутқуды ескертуді жəне жоюды. Дағдылар: бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері жəне аналитикалық бақылау нəтижелері бойынша технологиялық процестің қауіпсіз қызмет көрсету əдістерінде. Іскерліктер: өндірістің техникалық Бітіру алдындағы өндірістік практика сонын ішінде дипломдық жұмысты құжаттамасы негізінде аппаратшыға орындау жəне/немесе комплексті емтиханға разряд беру негізіндегі жұмыстарды дайындық орындауды. Біліктілік пен дағдыны тығыз меңгеру, Дағдылар: 3 разрядты аппаратшының кəсіптік-біліктілік сипаттамалары (оператордың) кəсіптік-біліктілік талаптары көлемінде жұмыстың барлық сипатының көлемінде. түрлерін өздігінен орындау. Дипломдық жұмыс жəне/немесе комплексті емтиханға дайындыққа материалдар жинау.

КҚ 2.1.4 КҚ 2.2.4 КҚ 2.3.4 КҚ 2.4.4 КҚ 2.5.4

КҚ 2.2.1 КҚ 2.2.8 КҚ 2.5.1 КҚ 2.5.8

Кəсіби шетел тілі Мамандық бойынша іскерлік тілдердің негіздері: кəсіби лексика, фразеологиялық тіркестер мен терминдер. Кəсіби бағыттағы мəтінді аудару (сөздікпен) техникасы. Кəсіби қарым-қатынас.

ЖГП. 03

Дене тəрбиесі Маманды дайындаудағы Дене тəрбиесіндең рөлі, оның саламатты өмір салтындағы маңызы. Дене тəрбиесіндең əлеуметтік – биологиялық жəне психо-физиологиялық негіздері. Өзін-өзі жетілдірудің физикалық жəне спорттық негіздері: ақыл-ой жəне физикалық жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз ететін дене тəрбиесінің құралдары.

ЖГП. 04

Қазақстан тарихы Қазақстан Республикасының қазіргі замандағы рөлі мен алатын орны. Ежелгі Қазақстан. Аркаим-дүниежүзілік өркендеудің ошағы. ХVІІІ-ХІІ ерте орта ғасырлардың басындағы Қазақстан. Қазақстан тарихындағы Моңғол кезеңі. Қазақ халықтарының білімі. Орта ХVІІІ-ХХ ғасырдағы Қазақстанның Ресейге қосылуының басы; Қазақ хандығының ХVІІІ ғасырдағы ішкі жəне сыртқы жағдайлары. Қазақстандағы қазақ халқы колониалдық патшалық қоршауға қарсы күресі. ХІХ ғасырдың екінші жартысында Қазақстандағы ұлт-азаттық көтеріліс. Қазақстан ХХ –ші ғасырдың басында. Бірінші дүниежүзілік соғыс жəне Қазақстан. Ұлт-азаттық қозғалысы. Қазан төңкерілісі, азамат соғысы жəне шетелдік əскери инвервенция кезінде. Қазақстанға Совет үкіметінің орнауы. Қазақстандағы жаңа экономикалық саястаттың (ЖЭС) орнауы жəне оның ұйытқуы. Ұжымдастыру мен индустрияландыру. Қазақстан тарихы - бүкіл əлемдік тарихтың бөлігі, Қазақстанның ежелгі тарихы. ХХ-ші ғасырдың басындағы Қазақстан мəдениеті. Голощекиннің геноциді. «Кіші-Қазан» жəне оның салдары. Қазақстандағы шаруалар көтерілісі. Саяси репрессия. Казармалық социализм құрылысы. Соғысқа дейінгі Қазақстанның əлеуметтік-экономикалық жағдайы. Қазақстанның Ұлы отан соғысы кезіндегі

ƏЭП. 00 ƏЭП. 01

КҚ 2.4.1 КҚ 2.4.8 ƏЭП. 02

ƏЭП. 03

КҚ 2.1.5 КҚ 2.2.5 КҚ 2.3.5 КҚ 2.4.5 КҚ 2.5.5

Жалпы білім беретін пəндер Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби қазақ (орыс) тілі Кəсіби тілдің рөлі. Мамандық бойынша терминология. Кəсіби бағдардағы мəтіндерді оқу техникасы жəне аудармасы (сөздікпен), мамандық бойынша бағытталған тақырыпта диалог құру, əңгіме құрастыру.

ЖГП. 02

КҚ 2.3.1КҚ 2.3.9

БҚ 8 КҚ 2.1.1 КҚ 2.5.1 КҚ 2.1.2 КҚ 2.5.2

Пəннің, практикалардың атаулары жəне негізгі бөлімдері

ƏЭП. 04

ƏЭП. 05

ЖКП. 00 ЖКП. 01

КҚ 2.1.1 - 2.5.1 КҚ 2.1.2 - 2.5.2 КҚ 2.1.3 - 2.5.3 КҚ 2.1.4 - 2.5.4 КҚ 2.1.5 - 2.5.5 КҚ 2.1.6 – 2.5.6 КҚ 2.1.7 - 2.5.7 КҚ 2.1.8 – 2.5.8

ЖКП. 02

КҚ 2.1.1 - 2.5.1 КҚ 2.1.2 - 2.5.2 КҚ 2.1.3 - 2.5.3 КҚ 2.1.4 - 2.5.4 КҚ 2.1.5 - 2.5.5 КҚ 2.1.6 – 2.5.6 КҚ 2.1.7 - 2.5.7 КҚ 2.1.8 – 2.5.8

ЖКП. 03

фашизмді жеңу үшін қосқан үлесі. Соғыстан кейінгі кезең жəне халықтың əл-ауқатын көтеру. Елдің қоғамдық – саяси өмірі. Тың игеру. Республиканың интенсификациялық дамуы. Қазақстаннның (1969, 1979, 1986 ж.ж) саясатқа қарсы тұруы. Қоғамдық демокротияның басталуы. Тəуелсіздік пен Егемендіктің орнауы. Қазақстан Республикасының алғашқы конституциясы. Президенттік сайлаулар. Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Мəдениет түсінігі. Мəдениет жəне өркениет. Мəдениеттің формасы мен түрлері. Əлемнің негізгі тарихи мəдени орталықтары. Қазақстан аумағындағы мəдениеттер мен өркениет. Түрлі тарихи кезендердегі Қазақстанның тарихи мəдениеті. Қазіргі кезеңдегі Қазақстанның ғылымы мен мəдениеті. Діннің мазмұны жəне оның рөлі. Дiннiң тегi жəне оның түрлері. Ислам мен христианның негізгі жағдайы. Философия негіздері Философия жəне оның қоғамдағы рөлі. Философияның тарихи түрлері. Болмыс. Материя. Диалектика оның альтернативасы. Қоғамдағы филисофиялық түсінік. Қоғам өздігінен дамитын жүйе. Адам болмысы философия мəселелері ретінде: жеке тұлға, бостандық жəне жауапкершілік. Сана сезім бұл шағылысу жəне қызмет, таным жəне шығармашылық. Философияның өнегелі мəселелері.

ЖКП. 05

Полимерлердің физикалық жəне коллоидті химиясы Заттардың агрегаттің күйі. Полимерлердің фазалық жəне агрегаттық жағдайлары, олардың қасиеттері. Полимерлердің физикалық қасиеті. Химиялық жəне фазалық тепе-теңдік принциптері. Ертінділердің қасиеттері жəне оларға байланысты заңдылықтары. Шынайы ертінділер жəне коллоидты жүйелер. Полимерлер ертінділерінің қасиеті. Полимерлердің еру кинетикасы. Полимерлердің фазалық көшу спецификасы. Химиялық процестердің негізгі өту заңдылықтары. Химиялық термодинамика жəне химиялық кинетика. Полимеризация процестері кинетикасы. Полимеризацияның каталитикалық процестері.

ЖКП. 06

БҚ 1-10 КҚ 2.1.1-2.1.8 КҚ 2.2.1-2.2.8 КҚ 2.3.1-2.3.8 КҚ 2.4.1-2.4.8 КҚ 2.5.1-2.5.8 ЖКП. 07

БҚ 1-10 КҚ 2.1.1-2.1.8 КҚ 2.2.1-2.2.8 КҚ 2.3.1-2.3.8 КҚ 2.4.1-2.4.8 КҚ 2.5.1-2.5.8

Қалыптасатын білім, іскерліктер жəне дағдылар

Қалыптасатын құзыреттердің коды

Білімдер: мемлекеттік жəне орыс тілдерін, кəсіби бағыттағы мəтінді оқуды жəне аудару (сөздікпен) үшін қажетті лексикалық жəне грамматикалық минимумдарды білуді. Іскерліктер: кəсіптік лексиканы сауатты қолдануды, өзінің кəсіптік қызметінде қазақ жəне орыс тілдерінен алған білімдерін пайдалана алуды. Білімдер: кəсіби қатынастар үшін қажетті мамандық бойынша лексикаграмматикалық материалды. Іскерліктер: кəсіби бағыттағы қатынасқа жəне мəтінді оқу, аудару (сөздікпен) үшін қажетті грамматикалық минимумдарды қолдануды. Білімдер: саламатты өмір салтының негіздерін, ұйықтау тəртібін жəне физикалық жүктемені, дұрыс тамақтануды. Іскерліктер: денсаулықты нығайту үшін, өмірлік жəне кəсіби табыстарға жету үшін дене тəрбиесі-спорттық қызметті пайдалануды, жəне дене тəрбиесін өзіндік жетілдіруді. Білімдер: қазіргі замандағы Қазақстан Республикасының алатын орны мен рөлін; қазақ халқының құрылуын; көшпелі өркениеттіліктің көрінуін; Ұлы жібек жолын жəне оның тарихи мағынасын; Қазақстанның Ресейдің құрамына енуін; XVII – XVIII ғ.ғ Тəуелсіздік үшін Жоңғар басып алушыларына қарсы ұлт-азаттық қозғалысн; XX ғ.ғ 20-80 жылдардағы қозғалыстарды жəне көтерілістерді; XX ғғ. 20-30 жылдардағы Қазақстан мəдениетін; Қазақтардың дүниежүзілік құрылтайын; Алматыдағы 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасын; тамыз төңкерісін жəне оның құлауын, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тəуелсіздігін. Іскерліктер: шағын тарихи-археологиялық баяндау құруды, картамен жұмысты; көшпелі мал шаруашылығы пайда болудың себептерін ашуды; бірінші мемлекеттік бірлестікті бейнелеуді; көшпелі саясаттың негізгі мақсаттарын анықтауды; көтерілістердің тигізу себептеріне талдау жасауды; ЖЭС-тың мəнін ашуды, коллективтентіруді; 20-30

БҚ 1

ЖКП. 08

ЖКП. 09

БҚ 1

БҚ 7

БҚ 2

жылдардағы этнодемографиялық жағдайды, жазалаулар мен қуғындауларды; қазақ диаспорасының пайда болу себептерін ашып көрсетуді; Ұлы Отан соғысы жəне соғыстан кейінгі кезеңдегі Қазақстанның рөлін ашып көрсетуді.

Білімдер: түсінігін, мəдениеттің формасы мен атқаратын қызметін, негізгі дүниежүзілік өркениеті, əлемдік діндердің, Қазақстан халықтарының мəдениетін жəне олардың одан əрі даму болашағын. Іскерліктер: мəдениет дамуының негізгі кезеңдерін қазіргі заманғы мəдениет процестерімен салыстыруды. Білімдер: ғылыми түсінудің негізгі əдістерін; диалектика заңдары мен дəрежелерін; болмыстың түрлерін; сананың құрылымы мен қасиеттерін. Іскерліктер: əлеуметтік жəне кəсіптік жағдайларды диалектиканың заңдары мен дəрежелері көзқарасында талдауды; арнайы пəндерді оқу кезінде жəне практикалық оқуда ғылыми таным əдістерін қолдануды; жаратылыстану ғылымдарын жəне арнай пəндерді оқыған кезде салыстырмалық теорияны қолдануды; өз тiршiлiк əрекетiнде əдеп пен болмыс ұғымдарын қолдануды. Білімдер: саясаттану мен Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Əлеуметтану түсінігі мен дəрежесінің негіздері. əлеуметтанудың негізгі түсінігі мен Əлеуметтік жəне этноұлттық қатынастар. Жеке дəрежесін, саяси режимдерін, тұлға субъектілерімен объектілердің қоғамдық Қазақстандағы негізгі саяси қатынасы. Қоғамның əлеуметтік құрылымы. партияларды жəне əлемдік Əлеуметтік дау - жанжалдарды шешу механизмі. қауымдастық; əлеуметтік Саясаттанудың түсінігі мен дəрежесінің дау-жанжалдардың себептерін. негіздері. Саясат жəне саяси билік. Саясат Іскерліктер: қоғамдық қарым жүйесі. Мемлекет - саясат жүйесінің негізгі қатынастарды салыстыру мен түйіні. Саяси партиялар жəне қозғалыс. талдаудың, олардың дамуына Халықаралық сыртқы саяси қызмет жəне субъектік жəне объектік көзқарасында қарауды. дүниелік саяси процесс. Экономика негіздері Білімдер: экономикалық теорияның Қазақстан Республикасындағы экономикалық жалпы ережелерін, Қазақстандағы жағдай. Экономика жəне оның негізгі экономикалық жағдайлардың негізгі проблемалары. Микроэкономика. Ресурстар. кезеңдерін; елдің экономикалық Нарықтық бағаның құрылу механизмі. құрылымын, əлеуметтікБəсекелестік. Фирма қызметінің экономикалық экономикалық мəселелерін реттеудің негіздері. Монополияға қарсы реттеушілік. кезеңдерін. Халық табысы. Əлеуметтік-экономикалық Іскерліктер: аймақ пен ел проблемаларды реттеу. Макроэкономика. Ел масштабындағы ағымдағы экономикасының кұрылымы. Қаржы. Несие-ақша əлеуметтік экономикалық жəне салық жүйесі. Инфляциялық процестер. жағдайларды бағалауды; саладағы Жұмыссыздық. Экономикалық өсімнің экономикалық жағдайларды талдау жағдайлары. Қазақстан экономикасындағы микро үшін қажетті ақпараттарды іздеп жəне макроэкономикалық мəселелер. Еңбектегі табуды жəне пайдалануды. халықаралық бөлу. Сауданың əлемдік нарығы, қызмет көрсетуі жəне валюта. Бизнес негіздері. Құқық негіздері Білімдер: адамдар мен азаматтардың Құқық: үғымы, жүйесі, қайнар көздері. Қазақстан құқығы жəне бостандығын; кəсіптік Республикасының Конституциясы - құқық қызмет шеңберінде жүйесінің ядросы. Адам құқығының жалпыға құқықтық-этикалық жəне өнегелі бірдей декларациясы. Жеке тұлға, құқық, нормаларды білуды. құқықтық мемлекет. Заң жауапкершілігі жəне Іскерліктер: маманның кəсіби оның түрлері. Негізгі құқық салалары. Қазақстан қызметі регламентіндегі нормативтік Республикасының сот жүйесі. Құқық қорғау құқықтық құжаттарды пайдалануды. органдары. Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Білімдер: конструкторлық БЖҚҚ түсінігі, БЖҚҚ жəне МС талабына сай құжаттардың бірыңғай жүйесін сызуларды графикалық безендіру. Сызудың (БЖҚҚ), сызулармен эскиздерді пішіні мен бағыты. Масштабы. Көлемін ендіру. орындаудың дағдысы мен ережесін, Бөлшектерді жобалаудың орындалуын қабылдау. проекциялық сызулар мен сызбалық Проекциялық сызу жəне техникалық суреттеу. геометрияның негізін. Техникалық бөлшектерді жобалау. Сызу Іскерліктер: қазіргі кездегі геометриясының негізі: нүкте жəне түзу, беттік компьютерлік кестелік əдістермен жəне дене, аксонометриялық проекциялар; мамандық бойынша сызбаларды өзгеріс проекциясының амалы, геометриялық оқуды, орындауды жəне формаға денелердің кескіні, жоғары геометриялық келтіруді. денелерді өзара кескіндеу. Сызу, геометриялық жəне жобамен сызудың негіздері. Сызуларды орындаудың жалпы ережелері, түрлері, кесігі, кескіні, бөлшектерді белгілеумен кескіндеу, эскизі, мамандық бойынша сызулар, нормативті техникалық құжаттар, машина графиктердің əдістері мен құралдары. Техникалық механика негіздері Білімдер: Статика. Статика аксиомалары. Күш жөнінде заңдылықтарын, дене қозғалысы түсінік. Күшті анықтайтын элементтер. Күштің мен нүкте қозғалысын; беріктікке шамасын өлшеу. Күш жүйесі. Ауырлық центрі. есептеулер негізін; қатаңдықты, Ауырлық центр қималарының ережесі. Қиманың орнықтылықты; дененің айналмалы геометриялық сипаттамасы. Тепе-теңдік қозғалысы кезінде жолдың түзу орнықтылығы. Күш моменті. Ортадан тепкіш бөлігіндегі жұмыс пен қуатты жəне ортадан тартқыш күштер. Материалдар анықтауды; механизмдер ПƏК-ін, кедергісі. Деформациялану жағдайының түрлері: машина тетіктері негіздерін, созылу (сығылу), қозғалту, ширату, иілу, күрделі олардың қосылысы мен берілісін; деформация. Беріктігіне есептеу, қаттылығы жай механизмдерді. жəне орнықтылығы. Динамика жəне кинематика Іскерліктер: элементтері. Нүкте қозғалысы түрлері. Жай дене механика заңдылықтарын есептер қозғалысы. Ілгермелі жəне айналмалы шығаруда қолдануды, беріктікке қозғалыстың кинематикалық сипаттамасы. қатаңдыққа жəне орнықтықты Жұмыс жəне күш. Пайдалы əрекет коэффициенті. есептеулер жүргізуді; Үйкеліс. Үйкелістің техникадағы рөлі. кинематикалық сызба нұсқа құруды Аксиомалар жəне динамика заңдары. жəне оқуды, олардың құрылым Механизмдер мен машинаның тетіктері. Жай ерекшеліктерін талдауды. механизмдерді техникада қолдану. Беріліс түрлері. Беріліс қатынасы. Қозғалыстың қайта жаңару механизмдері: қосиінді-бұлғақ механизмі, бағдартқыш механизмі; олардың құрылысы мен қолданысы. Электрониканың негіздерімен электротехника Білімдер: Тұрақты жəне айнымалы тоқтын электр Ом заңын, Кирхгоф заңдарын, тізбектері. Электрмагнитизм, электр өлшемдері, тұрақты жəне айнымалы тоқтарды тұрақты жəне айнымалы тоқтың электр анықтауды, тізбектердің негізгі машиналары. Трансформаторлар. Электр жетек элементін, трансформаторлардың негіздері. Электр энергиясын беру жəне бөлу. құрылысын жəне қызмет принципін, Электроника: электрониканың физикалық тұрақты жəне айнымалы тоқтың негіздері. Электронды аспаптар. Электронды машиналарын, өлшеуіш аспаптарын генераторлар жəне өлшегіш аспаптары. жіктеуді жəне қызмет принципін. Іскерліктер: аспаптардың көрсеткішін алуды, электржабдықтарының принципті электр сызба-нұсқасын оқуды; Ом, Кирхгоф заңдарын пайдалана отырып тоқтың маңызын есептеуді, кернеуін, кедергісін есептеуді.

Үлкен молекулалы қосылыстар (ҮМҚ) химиясы ҮМҚ туралы негізгі түсініктер: полимер, олигомер, үлкен молекула, мономерлі буын, полимеризация сатысы жəне басқалар. Полимерлердің тірі табиғаттағы рөлі жəне олардың өндірістік материалдар ретіндегі маңызы. ҮМҚ жіктеу жəне номенклатурасы. ҮМҚ алу əдістері: полимеризация жəне поликонденсация реакциялары. Полимеризация жəне поликонденсация процестерінің механизмдері жəне олардың өту жағдайлары. Полимерлердің химиялық қасиеттері жəне құрылысы. Талшыққұрау ҮМҚ.

КҚ 2.1.2 КҚ 2.2.2 КҚ 2.3.2 КҚ 2.4.2 КҚ 2.5.2

Пəндер циклдері жəне кəсіптік практика бойынша білім беру бағдарламасының мазмұны (орта буын маманы) Циклдің, пəннің индексі ЖБП. 00 ЖГП. 00 ЖГП. 01

ЖКП. 04

ЖКП. 10

Стандарттау, метрология жəне өнім сапасын басқару негіздері Өнімнің сапасын жоғарлатудағы стандарттау мен метрологияның рөлі. Стандарттаудың құқықтық негіздері, мақсаттары, міндеттері, принциптері, құралдары мен объектілері. ТМД-ғы Мемлекет аралық стандарттар. Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарттау жүйесі. Метрологияның негізгі түсініктері мен анықтамалары. Мемлекеттік метрологиялық бақылау мен байқау. Өнімнің сапасы, сапа көрсеткіштері жəне оларды бағалау тəсілдер; өнімді сынау мен бақылау. Сертификаттаудың мəні мен мазмұны. Халықаралық сертификаттау.

КҚ 3.6.5 Білімдер: КҚ 3.6.10 метрологияның, стандарттаудың сертификаттау мен өнімнің сапасын басқарудың негізгі түсініктерін; сапа көрсеткіштерін жəне оларды бағалау тəсілдерін. Іскерліктер: кəсіби қызметте сапа жүйесінің негізгі принциптері мен құжаттарын қолдануды;өлшеу қателіктерін есептеуді жəне өлшеу құралдарын таңдауды.

ЖКП. 11

Қолданбалы информатика Алгоритімдер жөніндегі негізгі түсініктер, алгоритімнің негізгі құрылысы. Бағдарламалау негізін оқу, файлдар. Файлдармен жұмыс. Графика. Бағдарламаны жалпы кəсіптік жəне арнайы пəндер бойынша міндеттерді шешу үшін жəне курстық жұмыстарды орындау үшін қолдану.

Білімдер: алгоритмдеуді жəне бағдарламалау негіздерін, технологиялық есептер шығару үшін қолданбалы бағдарламамен қамтамасыз етуді, сызбалар мен сызба-нұсқаларды құруды. Іскерліктер: үлгідегі технологиялық жəне техникалық есептеулерді жүргізуді, компьютерде сызбаларды жасауды.

БҚ 3 КҚ 3.6.8 КҚ 3.6.3

ЖКП. 12

Менеджмент негіздері Əртүрлі ұйымдастырушылық-құқықтық формалардағы ұйымдарды басқарудың мақсаты жəне міндеттері. Менеджмент қызметі. Қызметкерлерді басқару. Ұйымның ішкі жəне сыртқы ортасы. Еңбектің мотивациялар жүйесі. Іскерлік қарым-қатынас этикасы. Менеджмент психологиясы. Менеджмент жүйесіндегі маркетинг.

БҚ 4 БҚ 5 БҚ10 КҚ3.61.6

АП. 00 АП. 01

Арнайы пəндер Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері Заңдылықтар жəне еңбекті қорғау бойынша бақылау органдары. Қауіпсіздік техникасы. Қауіпсіздік техникасының міндеттері. Өндірістік жарақат жағдайларын тіркеу тəртібі жəне ережелері. Өндіріс алаңдары мен цехтарындағы еңбек қауіпсіздігі бойынша шаралар. Химиялық талшықтар өндірісіндегі техникалық жəне аспаптық қауіптілік мөдері. Негізгі шикізаттар, жартылай өнімдер, дайын өнімдер, қалдықтар мен қоқыстардың уландырғыш, өрт жəне жарылғыш қауіпті заттардың сипаттамасы. Өндірістік санитария жəне еңбек гигиенасы. Негізгі профилактикалық жəне қорғаныс шаралары. Өртқауіпсіздік шаралары. Өртқауіпсіздік құрылғылары, аспаптар мен сигнал беру, өрт сөндіру құралдары. ҚР экологиялық кодексі. Химиялық талшықтар өндірісіндегі ластанудын негізгі көздері ағынды су, газды ауа ортасы. Химиялық талшықтар өндірісіндегі экологиялық проблемаларды шешудің жолдары жəне əдістері. Қалдықтарды қайта өңдеу жəне пайдалану. Кəсіпорында табиғатты қорғау қызметін ұйымдастыру. Технологиялық процестерді автоматтандыру Өндірістік процестерді автаматтандыру туралы негізгі түсініктер. Химиялық талшықтар өндірісінің негізгі технологиялық параметрлерін бақылау жəне бақылау-өлшеу аспаптары. Блокировкалау жүйелері, дыбысты жəне жарықты сигнал берулер. Технологиялық поцестерді басқару кезіндегі микропроцесорлық техникасы. Технологиялық процестерді автоматты басқарудың үлгідегі жүйелері.

Білімдер: кəсіпорынның ішкі жəне сыртқы орта сипаттарын; басқару қызметін, басқару принциптерін, кəсіпорынның ұйымдастырушылық құрылымдық моделдерін; басқару стилін, жанжалды жағдайларды шешу тəсілдерін; топтардың жұмыс қарқындылығына əсер ететін факторларды; құқықтық реттеуді; маркетингтің қызметі мен принциптерін. Іскерліктер: басқарудың əдістері мен принциптерін практикада қолдануды, кəсіпорын құрылымын жобалауды; басқару стилін таңдау моделдерін анықтауды; жұмыс уақытын тиімді пайдалануды анықтауды; ұжымдағы іскерлік жəне жеке өз басылық қатынастарға баға беруді.

БҚ 2

БҚ 2

АП. 02

АП. 03

БҚ 4

КҚ 3.6.3

КҚ 3.6.4 КҚ 3.6.5

АП. 04

АП

КҚ 3.6.2

КҚ 3.6.1

КҚ 3.6.1 Білімдер: химиялық процестердің негізгі өту заңдарын; термодинамика заңдарын; заттардың агрегаттық жəне фазалық жағдайдағы қасиеттерін, сонымен қатар полимерлердің; полимер ертінділерінің спецификалық қасиеттерін; коллоидты жүйелердің түрлері мен қасиеттерін. Іскерліктер: химиялық процестердің өту мүмкіндіктері туралы қортынды жасауды; полимеризация жəне поликонденсация процестері жүйесінің оптималды термодинамикалық параметрлерін табуды жəне есебін жүргізуді. КҚ 3.6.2 Аналитикалық химия Білімдер: Заттардың сапалық жəне сандық құрамын иондарды жіктеуді, топтық зерттеу əдістері. Сапалық аналитикалық реагенттерді, ертінді реакцияларды орындаудың əдістері мен концентрацияларын белгілеу тəсілдері. Катиондар мен аниондарды жіктеу, əдістерін, ертінділер түрлерін, оларға тəн реакциялар. Топтық реагенттердің титриметриялық əдістің мəнін əсері. Бөлшекті жəне систематикалық талдау. рН салмақтық талдауларды. ортасы, буферлі жүйелер, олардың қолданысы. Іскерліктер: Тотығу-тотықсыздану реакциялары. Комплексті заттарды бөлшектік жəне тұздар, оларды сапалық сараптауда пайдалану. систематикалық əдіс арқылы Сандық сараптау əдістері: гравиметрия жəне талдаудың сапалық сараптамасын титреметрия. Өндірісті бақылауда аналитикалық жүргізуді; берілген əдіс бойынша химия əдістерін пайдалану жəне қоршаған заттарды көлемдік жəне өлшемдік ортаны қорғау. əдістері арқылы анықтауды; экспериментік заттарды өңдеуді. КҚ 3.6.1 Процестер мен аппараттар Білімдер: КҚ 3.6.8 Негізгі процестерді жіктеу: механикалық, химиялық талшықтар өндірісінде гидромеханикалық, жылулық жəне масса қолданылатын негізгі процестердің айырбастық, химия процестер, периодтік жəне физикалық мəнін жəне жіктелуін; үздіксіз. Гидравлика негіздері. Сұйықтықтар мен олардың өту жағдайларын; газдарды араластыру. Сұйық жəне гетерогенді жылулық, масса айырбасты, жүйені бөлу. Сұйық ортада араластыру. Жылу механикалық жəне процестері мен аспаптар. Жылу берудің гидромеханикалық аспаптардың негіздері. Жылу алмасу аспаптары. Қыздыру қолданысын, құрылымын, қызмет жəне суылту. Энергия көздері, химиялық принциптерін. аспаптарға жылу беру жəне шығарудың Іскерліктер: өндірістік əдістері. Буландыру. Кристаллизация. критерийлер бойынша сипатын Жасанды суылту. Масса айырбас процестері талдауды, химиялық процестер мен жəне аспаптар. Масса беру негіздері. Абсорбция. аспаптардың жылу балансы мен Айдау жəне ректификация. Кептіру. материалдық есебін жүргізуді; Механикалық процестер жəне аспаптар. Үгіту, аспаптардың құрылым есебін. араластыру жəне қатты материалдарды араластыру. КҚ 3.6.2 Материалтану Білімдер: Тоқыма талшықтары жəне жіптер жөніндегі тоқыма талшықтары мен жалпы мағлұматтар. Табиғи талшықтарды материалдар жіктелуін, құрлысын жіктеу, алу, алғашқы өңдеу, қасиеті. Оларды жəне қасиетін, оларды сынау сынау əдістері. Түржиынтық, жіктеу, алу, əдістерін, талшықтарды ажырата жасанды жəне синтетикалық талшықтардың білу тəсілдерін; талшықтар мен қолданыс аймағы. Əртүрлі талшықтар мен жіптердің сапасына қойылатын жіптердің қасиетін салыстырмалы талдау. Түрлі талаптарды; химиялық талшықтарды ажырата білу əдістері. талшықтардың қасиеттеріне тəуелді Технологиялық процестердің режиміне технологиялық процестердің талшықтар мен жіптердің қасиетінің əсері. режимін. Түржиынтық, тоқыма материалдарының қасиеті Іскерліктер: жəне құрылысы. Тоқыма материалдарының талшықтарды сыртқы түріне жəне қасиетін сынау əдістері, аспаптар, сапаны қасиеттері бойынша ажырата білуді, бағалау. талшықты өңдеу режімін анықтауды. КҚ 3.6.2 Жалпы химиялық технология Білімдер: Химиялық процестердің жалпы заңдылықтары. процестер түрлерін; Су технологиясы. Күкірт қышқылы өндірісі. химия-технологиялық процестердің Аммияк өндірісі. Кальцилендірілген сода техника-экономикалық өндірісі. Күдіргіш натрий жəне тұз қышқылы, көрсеткіштері; өндірістік мақсатта хлор өндірісі. Қатты отын технологиясы. Мұнай суға қойылатын талаптарды; қүқірт технологиясы. Органикалық синтез өнімдері қышқылын, күйдіргіш натр, хлор өндірісі. Химиялық талшықтар өндірісінде жəне тұз қышқылының химиялық қолданылатын полимерлер технологиясы. талшықтар өндірісіндегі Ағынды су жəне атмосферадағы өндірістік қолданысын, олардың қасиетін жəне қалдықтарды тазалау. алынуын; ағаштың қайта өңдеу əдістерін, целлюлизияны алуды жəне қолдануды; синтетикалық талшықтар өндірісінде қолданылатын метанол, ацетилен, стирол, этанол, сірке қышқылы жəне басқа да өнімдерді, көмір мен мұнай өндеу технологияларын; ағынды су тазартуды; атмосфералық ауа ластануын болдырмау бойынша іс-шараларды. Іскерліктер: технологиялық сызба-нұсқаларды; шикізат пен дайын өнімге сипаттама беруді.

БҚ 2

БҚ 6

Білімдер: ҮМҚ жіктеуді жəне номенклатурасын; полимеризация жəне поликонденсация реакцияларының ерекшеліктерін; ҮМҚ алу механизмдерін; химиялық қасиеттерін жəне полимерлерді қолдану саласын. Іскерліктер: ҮМҚ формулаларын құруды; олардың аталуын, ҮМҚ алу процесінің есебін құруды; қолдану саласы жəне технологиялық қасиеттері бойынша ҮМҚ негізгі түрлерін сипаттауды.

Білімдер: БҚ 8 нормативті – құқықтық еңбек КҚ 3.6.5 қауіпсіздігін қамтамасыз етуді; улы заттардың адам ағзасына əсерін; шекті - мүмкімдік концентрациясын, жеке қорғану құралдарын; өрт пен жарылысты ескерту шараларын; экология міндеттерін; қоршаған ортаның сапа критерийлерін; ластанудың көздерін; газ тəрізді өндірістік қалдықтарда тазарту əдістерін; өндірістік сумен қамтамасыз ету сызбасының түрлерін; аз қалдықты жəне қалдықсыз технологияның негізгі бағыттарын. Іскерліктер: жеке қорғану құралдарын; тазарту əдістеріне сипаттама беруді; екінші реттік ресурстарды жіктеуді.

Білімдер: бақылаудың автоматтық жабдықтарының құрылғысын, реттеу, қорғау жəне тоқтатуды, жеке аспаптардың жəне жалпы процестердің автоматтандырылған сызбасын. Іскерліктер: аспапты, технологиялық сызба учаскесін немесе жалпы сызбаны автоматтандыруды, аспаптардың көрсіткіштерін алуды жəне ақпарат анықтығын бағалауды. Химия талшықтар өндірісі технологиясы мен Білімдер: жабдықтары талшық түзгіш полимерлердің жəне Синтездің негізгі заңдылықтары жəне талшық тоқыма талшықтарының құрылысы түзету полимерлердің, эфирлердің, мен қасиетін; басты технологиялық целлюлозаларды алудың технологиясы. операциялардың физика-химиялық Синтетикалық жəне жасанды талшықтар негіздерін; шикізатқа, материалдарға өндірісінің негізгі шикізат түрлері. Полимерлер жəне дайын өнімге қойылатын технологиясы. Химиялық талшықтарды алу техникалық талаптарды; негізгі əдістері. Полимерлерді талшық құруға дайындау. технологиялық жабдықтардың Химиялық талшықтарды қалыптастыру. Жіптерді қызымет принципін, құрылым орау, ширату жəне қайта төгу. Химиялық ерекшеліктерін, техникалық сипаттаталшықтарды өңдеу. Жіптерді текстуралау. малары мен даму əдістерін; Талшықтар мен жіптердегі ақаулар. Химиялық химиялық талшықтардың сапа талшықтардың сапасын анықтау əдістері. көрсеткіштерін; өндірісті Химиялық талшықтар өндірісінің негізгі жəне бақылаудың зертханалық жəне қосымша жабдықтары. Жасанды жəне автоматтандырылған əдістерін; синтетикалық талшықтарды алу мысалдары. өндірістің технологиялық параметрлерін, жабдықтардың құрылым сипаттамасын. Іскерліктер: технологиялық сызбаларды оқуды; технологиялық процестердің бірізділігін құруды; шикізат пен дайын өнімге сипаттама беруді; шикізат, қосымша материалдар, технологиялық жабдықтар өнімділігіне, материалды жəне жылу баланстарына технологиялық есептеулер жүргізуді; технологиялық сызбаларды жəне компьютерлік бағдарламаларды пайдаланып қажетті есептеулер жүргізуді. Өндірісті техникалық талдау мен бақылау м ш ж ы м ы м Өндірістегі техникалық талдаудың рөлі. ы ы Талдаудың түрлері: таңбаланған, экспрессті, ы м бақылаулық жəне арбитражды. Стандарттау ж ы ы ы ымы м үлгілері. МС рөлі жəне техникалық талдау ж мы ы стандарттары. Химиялық талшықтар м МС ы ф м ы ы ы ш ж ы м ы ж ы М м мм ы м ы м ж ы м м ы м А ы ы ы ж ы ы ы ы ы ы ы м м ж МС ж мы ы м м ж ы ы м ы шы ш ы м ж ж м К ы ы ы м ы м ы К ы ы ым ы ы м ы м ым ы шы ы ж ым м ым ы ы ы ым ы Ө ы ж мы ы ым ы ы ы ж м ы Н ж ы ы ы ы ж мы ы Н ж ж ж ы ы м ы ж ы Е ы ы ы Ұ ым ы м ж м ы ж мы ы ым ы ы Ө м ы ы ы ы м ы ы м м Ұ ым ы м ым Ө м ж ж ы ым м ы

м ж

ы ы ш ж ыж м

Жалғасы 15 бетте

м

м

ы

ы ы ы ы

ы ы ш

ым

ы

КҚ 3.6.2

КҚ 3.6.1 КҚ 3.6.2 КҚ 3.6.3 КҚ 3.6.4 КҚ 3.6.8 КҚ 3.6.10

КҚ КҚ

КҚ


Құзыреттер коды

Базалық құзыреттер

БҚ 1 БҚ 2 БҚ 3 БҚ 4 БҚ 5 БҚ 6 БҚ 7 БҚ 8 БҚ 9

тұлға аралық жəне кəсіби бағыттағы қажетті ақпаратпен алмасу үшін мемлекеттік, орыс жəне шетел тілдері бойынша лингвистикалық дағдыларын қолдана біледі; көпмəдениетті, көпэтникалық жəне көпконфессионалдық қоғамда адамдармен қарым-қатынас жасауда позитивтік əдеттердің болуы; кəсіби міндеттерді тиімді орындау үшін қажетті ізденулерді, ақпараттарды қолдана білу; Қазақстан Республикасының еңбек кодексімен жəне бекітілген салалық нормативті құжаттарға сəйкес өндіріс орындарында (жеке жəне ұжымдық) жұмысты ұйымдастырады жəне жоспарлайды; өзінің жəне жалпы ұжым жұмысының нəтижелерін объективті түрде бағалайды; жеке өз басының жəне кəсіби дамуын басқарады, нарықтық экономика жағдайындағы өзгерістерге бейімделеді; денсаулық сақтау дағдырларын біледі; өндірістік қызметте еңбек қауіпсіздігі, өндірістік санитария, өрт жəне экологиялық қауіпсіздікті сақтау ережелерін қолданады; зардап шеккен адамға алғашқы дəрігерге дейінгі көмек көрсету дағдарларын меңгереді; қалыпты жəне қалыптан тыс жағдайларда шешім қабылдау белсінділігін танытады.

БҚ 10

2-кесте Кəсіптік құзыреттер ТжКБ деңгейі 2. Жоғары деңгей

Біліктілік

Кəсіптік құзыреттер (КҚ)

2.1. 081101 2 Жіпті созу аппаратшы

КҚ 2.1.1 жалпы технологиялық процестің жəне қызмет көрсету орындарының принциптік сызба нұсқасын; қызмет көрсету орындары процесінің технологиясын; шикізат, дайын өнім жəне қосымша материалдардың физика-механикалық жəне физика-химиялық қасиеттерін білу; КҚ 2.1.2 қызмет көрсететін жабдықтардың құрылыс ерекшеліктерін; негізгі техникалық жəне пайдалану сипаттамасын; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысын жəне əрекет принциптерін білу; КҚ 2.1.3 технологиялық процестің параметрлері нормасынан ауытқулар себептерін жою; КҚ 2.1.4 МС жəне ТЖ-ға сай өндірілетін талшықтардың, жіптердің сапасын бақылауды іске асыру; КҚ 2.1.5 жабдықтарды күту, тазарту жəне майлау жұмыстарын іске асырады; жабдықтардың жұмыс кезінде болатын ақауларын тауып, оларды болдырмауды іске асыру; КҚ 2.1.6 штапель агрегатының шектес бөлімдерінің өзара байланысын қамтамасыз ету; КҚ 2.1.7 иіру машиналарының ілгек- созынды механизмдерінде талшықтарды созу жəне кесу технологиялық процесін жүргізу; КҚ 2.1.8 судың жəне жылутасымалдағыштардың температурасын, жылыту жүйесіндегі қысылған ауаның қысымын, майлағыш айналымды, талшықты есудің жылдамдығы мен ұзындығын бақылайды жəне реттейді. КҚ 2.2.1 жалпы технологиялық процестің жəне қызмет көрсету орындарының принциптік сызба нұсқасын біледі; қызмет көрсету орындары процесінің технологиясын; шикізат, дайын өнім жəне қосымша материалдардың физика-механикалық жəне физика-химиялық қасиеттерін білу; КҚ 2.2.2 қызмет көрсететін жабдықтардың құрылыс ерекшеліктерін; негізгі техникалық жəне пайдалану сипаттамасын; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысын жəне əрекет принциптерін біледі; КҚ 2.2.3 технологиялық процестің параметрлер нормасынан ауытқулар себептерін болдырмайды жəне ескертеді; КҚ 2.2.4 МС жəне ТЖ-ға сай өндірілетін талшықтардың, жіптердің сапасын бақылауды іске асырады; КҚ 2.2.5 жабдықтарды күту, тазарту жəне майлау жұмыстарын; жабдықтардың жұмыс кезінде болатын ақаулдарды тауып, оларды болдырмауды іске асырады; КҚ 2.2.6 оралып жатқан жəне оралған тікиіршіктерді бір қалыпты алуды қамтамасыз етеді; КҚ 2.2.7 майлағыш білікшелердің жіпжүргіш тетіктерінің жағдайын бакылайды; КҚ 2.2.8 МС-қа сай майлағыш жүйесінде жіп оралу тығыздықты алу үшін майлағыш денгейін реттейді жəне бақылайды. КҚ 2.3.1 жалпы технологиялық процестің жəне қызмет көрсету орындарының принциптік сызба нұсқасын біледі; қызмет көрсету орындары процесінің технологиясын; шикізат, дайын өнім жəне қосымша материалдардың физика-механикалық жəне физика-химиялық қасиеттерін білу; КҚ 2.3.2 қызмет көрсететін жабдықтардың құрылыс ерекшеліктерін; негізгі техникалық жəне пайдалану сипаттамасын; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысын жəне əрекет принциптерін білу; КҚ 2.3.3 технологиялық процестің параметрлер нормасынан ауытқулар себептерін болдырмайды жəне ескертеді; КҚ 2.3.4 МС жəне ТЖ-ға сай өндірілетін талшықтардың, жіптердің сапасын бақылауды іске асырады; КҚ 2.3.5 жабдықтарды күту, тазарту жəне майлау жұмыстарын; жабдықтардың жұмыс кезінде болатын ақаулдарды тауып, оларды болдырмады іске асырады; КҚ 2.3.6 физика-механикалық көрсіткіштер бойынша білдектерге иірімжіпті таратады; КҚ 2.3.7 біліктілігі төмен жіпқондырушыларды сапалы жібекпен қамтамасыз етеді; КҚ 2.3.8 жіпқондырушыларды участкелерге бөлу; КҚ 2.3.9 білдекті қайта қуаттау кезінде орауыштарды иіршік орнатпасына қондыру дұрыстығын бақылайды. КҚ 2.4.1 жалпы технологиялық процестің жəне қызмет көрсету орындарының принциптік сызба нұсқасын біледі; қызмет көрсету орындары процесінің технологиясын; шикізат, дайын өнім жəне қосымша материалдардың физика-механикалық жəне физика-химиялық қасиеттерін білу; КҚ 2.4.2 қызмет көрсететін жабдықтардың құрылыс ерекшеліктерін; негізгі техникалық жəне пайдалану сипаттамасын; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысын жəне əрекет принциптерін білу; КҚ 2.4.3 технологиялық процестің параметрлер нормасынан ауытқулар себептерін болдырмайды жəне ескертеді; КҚ 2.4.4 МС жəне ТЖ-ға сай өндірілетін талшықтардың, жіптердің сапасын бақылауды іске асырады;

2.2. 081102 2 Жіпораушы

2.3. 081103 2 Жіпқондырушы

2.4. 081104 2 Химиялық талшықтарды өңдеуші

АП.02

АП.03

+

+ + +

1 1 3

+ + +

+ + 2

1

1

40 61 86

40 41 56

1 +

1 3 1

72 32 423 92

72 32 373 92

1

198

178

+

1

133

103

1,2,3,4 2,3,4 4 2,3,4 2 1 2 1,2,3,4 1 1,2,3,4 2,3,4 2 1,2,3,4 1,2,3

34

38 32 28 30 156

3,4 3,4 4,5

106 12 34 10

1,2 1 5 2 1,2,3 3,4

20 30

1,2 5

50

4,5

20

2,3,4,5

30

081401 2 Біліктілігі «Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы», 081402 2 Біліктілігі «Парақ материалдарын нығыздаушы», 081403 2 Біліктілігі «Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы», 081404 2 Біліктілігі «Құбырлар мен бейіндерді қысушы» АП.03.1 Пластмастан жасалған өнімдерді 1 33 33 2,3 нығыздау технологиясы АП.03.2 Парақ материалдарды нығыздау 1 35 35 4,5 технологиясы АП. 03.3 Көп қабатты қабыршық материалдарды 1 35 35 5 нығыздау технологиясы АП. 03.4 Тұрбалар мен бейінді нығыздау 1 30 30 5 технологиясы 081405 2 Біліктілігі «Пластмассалар құюшы», 081406 2 Біліктілігі «Пластмассалардан бұйымдар өндіру ротор жүйесінің операторы», 081407 2 Біліктілігі «Поливинилхлорид үлдірін өндірудің үгітетін-каландралық желі операторы» АП.03.1 Пластмасс өнімдерін қысымда құю 1 24 24 2,3,4 əдісімен өндіру технологиясы АП.03.2 Автоматтандырылған роторлық 1 24 24 4,5 желілерде пластмассалардан өнім өндіру технологиясы АП.03.3 Тездеу жəне каландрлау əдісімен 1 24 24 5 пластмассалардан өнімдер өндіру технологиясы 081408 2 Біліктілігі «Экструдер жүргізушісі», 081409 2 Біліктілігі «Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісі», 081410 2 Біліктілігі «Микструдер жүргізушісі», 081411 2 Біліктілігі «Өздігінен желімделетін үлдірлерді орнату машинисі» АП.03.1 Пластмассадан экструзия əдісімен 1 33 33 2,3 өнімдер өндіру технологиясы АП.03.2 Пластмассаларды түйіршіктеу 1 35 35 4,5 технологиясы АП.03.3 Пластмассалардан түздеу жəне 1 35 35 5 каландрлау əдісімен өнімдер өндіру технологиясы АП.03.4 Желім жағу технологиясы 1 30 30 5 БҰАП. Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер 72 72 1,5 ӨО жəне КП ӨО.00 ӨО.01

Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика

1584

Өндірістік оқу Техникалық білім негіздері мен слесарлық жұмыс Зертханалық жұмыстардың техникасы Арнайы технологиялар бойынша зертханалық практика (біліктілік бойынша) Кəсіптік практика Таныстыру практикасы Алғашқы кəсіптік біліктілік алуға арналған практика Өндірістік технологиялық практика

468 252

3

72 144

1 6

1116 216 252

3 5

648

6

72 36 24 12

К

Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: Қорытынды аттестаттау Кəсіптік дайындық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру Міндетті оқытудың қортындысы Консультация

Ф

Факультативтік сабақ

ӨО.02 ӨО.03 КП 00 КП.01 КП.02 КП.03 АА.00 ҚА.00 ҚА.01 ҚА . 02(КДДБ)

Циклдер жəне пəндердің атаулары

1 ЖБП.00 ЖБП.01 ЖБП.02 ЖБП.03 ЖБП.04 ЖБП.05 ЖБП.06 ЖБП.07 ЖБП.08 ЖБП.09 ЖБП.10 ЖБП.11 ЖБП.12 ЖБП.13 ЖБП.14 ЖГП.00 ЖГП.01 ЖГП.02 ЖГП.03 ƏЭП00 ƏЭП01 ƏЭП02 ƏЭП03 ƏЭП04

2 Жалпы білім беретін пəндер Қазақ тілі жəне əдебиеті Орыс тілі жəне əдебиеті Дүниежүзі тарихы Шетел тілі Қазақстан тарихы Қоғамтану География Математика Информатика Физика Химия Биология Алғашқы əскери дайындық Дене тəрбиесі Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Экономика негіздері Саясаттану жəне əлеуметтану негіздері

ƏЭП05 ЖКП.00 ЖКП.01 ЖКП.02 ЖКП.03

Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу Сызу Техникалық механика негіздері жəне конструкциялық материалдар Электротехника электроника негіздерімен Өнімнің сапасын стандарттау, метрологиялау жəне басқару негіздері Органикалық химия Аналитикалық химия Химиялық технологияның теориялық негіздері Физикалық жəне коллоидтық химия Химия өнеркəсібінің процестері мен аппараттары Менеджмент Салалар экономикасы Еңбекті қорғау Табиғатты пайдаланудың экологиялық негіздері Арнайы пəндер Полимерлердің физикасы мен химиясының негіздері Полимер материалдарын қайта өңдейтін кəсіпорындардың жабдықтары Полимер материалдарын қайта өңдеу технологиясы Технологиялық процестерді автоматтандыру Кəсіптік қызметтегі ақпараттық технологиялар Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика

ЖКП.04 ЖКП.05 ЖКП.06 ЖКП.07 ЖКП.08 ЖКП.09 ЖКП.10 ЖКП.11 ЖКП.12 ЖКП.13 ЖКП.14 АП.00 АП.01 АП.02 АП.03 АП.04 АП.05 БҰАП. ӨӨ жəне КП00 ӨО.00 ӨО.01 ӨО.02 ӨО.03

КП.03 КП.04 КП.05 АА.00 ҚА.00 ҚА.01 ҚА .02 (КДДБ)

Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 11 14 17 4960

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

Циклдер жəне пəндердің индексі

КП 00 КП.01 КП.02

4320 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек

Барлығы

Оқу процесінің жоспары

К Ф

Өндірістік оқу Зертханалық жұмыстардың техникасы Слесарлық практика Арнайы технологиялар бойынша практика Кəсіптік практика Таныстыру практикасы Алғашқы кəсіптік біліктілік алуға арналған практика Өндірістік технологиялық практика Диплом алдындағы практика Дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: Қорытынды аттестаттау Кəсіптік дайындық деңгейін бағалау жəне біліктілік тағайындау Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақ БАРЛЫҒЫ

3 5 + +

1 ЖГП. 00 ЖГП.01 ЖГП.02 ЖГП.03 ЖГП.04 ЖКП.00 ЖКП.01 ЖКП.02 ЖКП.03 ЖКП.04 ЖКП.05 ЖКП.06 ЖКП.07

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Қазақстан тарихы Дене тəрбиесі Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу Сызу Электротехника электроника негіздерімен Материалтану Полимер материалдарын қайта өңдеу технологиясы Еңбекті қорғау Нарықтық экономика негіздері

3 1

4 1

+ 1

+

+ 4 + + + +

5 3 1 1 1

1

7 308 72 64 80 92 280 30 30 15 30 90

8 154 32 32 80 10 280 30 30 15 30 90

1

30 55

30 55

2

6

Оқу уақытының көлемі Оның ішінде

9 154 40 32 82

Семестрлер бойынша бөлу*

10

11 1,2 1,2 1,2 1,2 1 1 1 1 1 1 1

2

+ + + + + + 3 + + + 5 + + + +

1 +

4

+

+

2 2

3 2 1 3 1 1

8 1086 112 156 40 44 80 76 40 156 40 104 88 40 110 0 352 51 44 257 180 40 30 39 39

32 1051 40 84 64

32 575 10

9 362 44

10

34

38 32 28 30 156 80 40 40

44 42

20

4

+

1

32

18

14

8

+ +

2 2 1

108 124 56

60 34 36

48 90 20

3,4 3,4 4,5

+

2 2

122 106

80 56

42 20

32 108 75 38

32 58 67 38

20 8

30

40

60

30

3 +

8 1

621 54

445 44

136 10

+

2

138

118

20

215

145

30

3

БҰАП. ӨӨ жəне КП ӨО.00 ӨО.01 ӨО.02 ӨО.03 КП.00 КП.01 КП.02 КП. 03 КП. 04 КП.05 АА.00 ҚА.00 ҚА.01 ҚА 02 (КДДБ) К Ф

3 6,8 6 1

Циклдің, пəннің индексі ЖБП 01 ЖГП 02 ЖГП 2.1

ЖГП 2.3

2

143

107

36

5,6

1

71

31

40

5,6

48 1692

1332 144 252

6 6

504 144 288 216 72 60 12

ЖКП.02

ЖКП.03

ЖКП.04

ЖКП.05

5760 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 12 30 42 3 6588

ЖКП.06

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім Білім коды мен бейіні: 0800000 - Мұнай-газ жəне химия өндірісі Мамандығы: 0814000 - Полимерлік өндіріс технологиясы Біліктілігі: 081412 3-Техник-технолог

Циклдер жəне пəндердің атаулары

Бақылау түрі

1 ЖГП.00 ЖГП.01 ЖГП.02 ЖГП.03 ЖГП.04 ƏЭП00 ƏЭП01 ƏЭП02 ƏЭП032 ƏЭП04 ƏЭП05 ЖКП.00 ЖКП.01 ЖКП.02 ЖКП.03 ЖКП.04 ЖКП.05 ЖКП.06 ЖКП.07 ЖКП.08

Оқу уақытының көлемі Оның ішінде

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Қазақстан тарихы Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Экономика негіздері Саясаттану жəне əлеуметтану негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу Сызу Техникалық механика негіздері жəне конструкциялық материалдар Электротехника электроника негіздерімен Өнімнің сапасын стандарттау, метрологиялау жəне басқару негіздері Органикалық химия Аналитикалық химия Химиялық технологияның теориялық негіздері

3 3 + + +

4

+

4 1 +

5 3 2 1

6

7 480 72 64 80 264 180 40 32 40 36 32 1202 64 64 64

8 400 32 24 80 264 180 40 32 40 36 32 744 44 4 44

9 80 40 40

10

ЖКП.08

11

5 + + + + + 10 + + +

3 1

+ +

1 1

74 50

54 30

20 20

2 6

+ +

2 2 1

128 128 68

80 38 38

48 90 30

1,2 1 2,3

1 1 18 1 2 2

2

398 20 60 20

60

ЖКП.07

Семестр бойынша таралуы

3 1,2 1 1-6 3 1 3 3 3 1,2 1,2 1,2

1

+

2

20 8

30

610 64

434 54

136 10

40

150

130

20

220

150

30

1 3,4,6 4 1 4 3,4,6

104

68

36

3,4

1

72

32

40

2,3

+

8

62 52 66 42

1,2 2,3

2

48 1620

40

3,4,6

6

Өндірістік оқу 360 Зертханалық жұмыстардың техникасы 72 1 Слесарлық практика 144 2 Арнайы технологиялар бойынша практика 144 6 Кəсіптік практика 1260 Таныстыру практикасы 108 3 Алғашқы кəсіптік біліктілік алуға арналған 216 4 практика Өндірістік технологиялық практика 504 5 Диплом алдындағы практика 144 6 Дипломдық жобаны орындау 288 6 Аралық аттестаттау 108 Қорытынды аттестаттау: 72 Қорытынды аттестаттау 60 Кəсіптік дайындық деңгейін бағалау жəне 12 біліктілік беру Міндетті оқытудың қорытындысы 4320 Консультация Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Факультативтік сабақтар Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек Барлығы 9 19 32 3 4960

Пəннің, практиканың атаулары жəне негізгі бөлімдері Жалпы білім беретін пəндер Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби тілдің рөлін. Мамандықтың терминдік сөздерін. Орыс тілінің синтаксисін. Кəсіби бағдарланған мəтіндерді оқу жəне аудару «сөздікпен) техникасын. Болашақ мамандыққа бағытталған мəтіндер бойынша əңгімелер мен диалогтар құрастыру Кəсіби шетел тілі Мамандығы бойынша іскерлік тілдің негіздерін, лексика-фразеологиялық сөзтіркестері мен терминдерді. Кəсіби бағдардағы мəтіндерді аудару (сөздікпен) техникасын. Кəсіби қарым-қатынас, тілдамытуды. Қазақстан тарихы: Қазақстан Республикасының жаңа əлемдегі орны мен рөлі. Көне кезеңдегі Қазақстан. Орта ғасырдағы Қазақстан. Қазақ халқының білімі. Қазақстанның Ресей империясына қосылу процесі; Қазақстанның Ресейге қосылуында жəне ресей империясы құрамына енгеннен кейінгі ішкі саяси жағдайы; Ұлттық азаттық қозғалыстар мен көтерілістер, XX ғғ басындағы саяси партиялардың мəні; Қазан төңкерілісі, Қазақстандағы ұжымдастыру мен ЭС; 20-30 жылдардағы XX ғ Қазақстанның қоғамдық саяси, əлеуметтік қоғамдық жағдайы; Қеңес үкіметінің алғашқы жылдарындағы этнодемографиялық жағдайы; Қазақ диаспорында құрылуы; Ұлы Отан Соғысы жылдардағы Қазақстан; Қазақстанның 50-80 жылдардағы саяси жағдайы; ҰОС жəне Қазақстанның фашизмке қарсы күрес жеңісіне қосқан үлесі; Қазақстанның соғыстан кейінгі жылдардағы жағдайы; Тың игеру; демократиялық қоғамның басталуы. Егемендік пен туелсіздіктің қалыптасуы. Қазақстанның КСРО дағдарыстық құлдырау кезіндегі жағдайы; Қазақстан республикасының тəуелсіздік алғаннан кейінгі саяси жəне қоғамдық өзгерістер;

Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу: Құжаттар, олардың қолданыс аясы мен құжаттандыру тəсілдері; құжаттандыру жүйесі, құжаттардың құрылымы; іс жүргізуді ұйымдастыру жəне технологиясы; істерді ұйымдастыру жəне қалыптастыру тəртібі; кеңселік жəне құжаттамалық жұмыстардың негіздері. Мемлекеттік стандарттау жəне бір қалыпқа келтіру жүйелері. Құжат айналымын ұйымдастырудың жалпы принциптері.

7 8 8

Оқыту нысаны: күндізгі. Оқытудың нормативтік мерзімі: 2 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

8 1

62 102 74 42

30

+

ЖКП.00 ЖКП.01

3,8

3 4 8

3 +

+

42 20

2

Дене тəрбиесі Дене тəрбиесінің мамандарды дайындаудағы рөлі. Салауатты өмір салтын қалыптастыру. Дене тəрбиесінің əлеуметтік-биологиялық жəне психофизикалық негіздері. Күш-қуат жəне спорттық негіздерді жетілдіру. Кəсіптік қолданбалы дене тəрбиесі.

5,6,8

360 72 144 144

8

86 104

+

ЖГП 2.4

5,6

+

1 1

128 154

Пəндердің циклдары жəне кəсіптік практика бойынша білім беру бағдарламаларының мазмұны (жоғары деңгей)

5,6,8 40

6

0814000 - Полимерлік өндіріс технологиясы мамандығы бойынша техникалық жəне кəсіптік білім берудің үлгілік білім беретін оқу бағдарламалары

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 153-қосымша

Циклдер жəне пəндердің индексі

2

+

2 2

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 154-қосымша

3,4 4,5,6

2

Оқу процесінің жоспары

+ +

+

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

8 2,3 3

+

+

8

АП.05

+

2 4 5 5

62

8

АП.04

Физикалық жəне коллоидтық химия Химия өнеркəсібінің процестері мен аппараттары Менеджмент Салалар экономикасы Еңбекті қорғау Табиғатты пайдаланудың экологиялық негіздері Арнайы пəндер Полимерлердің физикасы мен химиясының негіздері Полимер материалдарын қайта өңдейтін кəсіпорындардың жабдықтары Полимер материалдарын қайта өңдеу технологиясы Технологиялық процестерді автоматтандыру Кəсіптік қызметтегі ақпараттық технологиялар Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика

3,4,5 4,5,6 3,4,5,6,8

1

1 1

АП.03

1,2 1,2 2 1,2 3 1 2 1,2 1,2 1,2 1,2 2 1,2,3,4 1,2

+

6

АП.02

11

416 30 84 20

+

2

7 1448 156 156 40 78 80 76 40 156 78 136 116 40 140 156 432 91 84 257 180 40 30 39 39

1 18 1 2 2

2

АП.00 АП.01

Семестр бойынша таралуы*

+ 10 + + +

+

+ +

6

1

+ +

+

Оқу процесінің жоспары Бақылау түрі

5 10 2 1

+ +

+

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 10 ай жалпы орта білім базасында Циклдер Циклдер жəне пəндердің атаулары жəне пəндердің индексі

4 9

+

Оқу уақытының көлемі Оның ішінде

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 151-қосымша

Білім коды мен бейіні: 0800000 - Мұнай-газ жəне химия өндірісі Мамандығы: 0814000 - Полимерлік өндіріс технологиясы Біліктілігі: 081401 2- Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы 081402 2- Парақ материалдарын нығыздаушы 081403 2 -Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы 081404 2 -Құбырлар мен бейіндерді қысушы 081405 2 -Пластмассалар құюшы 081406 2 -Пластмассалардан бұйымдар өндіру жөніндегі ротор жүйесінің операторы 081407 2 -Поливинилхлорид үлдірін өндірудің үгітетін-каландралық желі операторы 081408 2 -Экструдер жүргізушісі 081409 2- Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісі 081410 2 -Микструдер жүргізушісі 081411 2 -Өздігінен желімделетін үлдірлерді орнату машинисі

Бақылау түрі

ЖКП.11 ЖКП.12 ЖКП.13 ЖКП.14

курстық жоба (жұмыс)

11

зертхангалықпрактикалық сабақ

курстық жоба (жұмыс)

зертханалықпрактикалық сабақ

теориялық сабақ

+ + +

10

теориялық сабақ

2 2

+ +

+

Барлығы

2

+ +

9 362 44

барлығы

+

8 1086 112 156 40 44 80 76 40 156 40 104 88 40 110 0 264 72 72 120 315 34 10 30

курстық жоба (жұмыс)

+ +

7 1448 156 156 40 78 80 76 40 156 78 136 116 40 140 156 264 72 72 120 421 46 44 40

ЖКП.09 ЖКП.10

ЖГП 2.2

Оқыту нысаны: күндізгі. Оқытудың нормативтік мерзімі: 3 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

бақылау жұмысынның саны

+

курстық жоба (жұмыс)

бақылау жұмысынның саны

сынақ + +

6

0800000 - Мұнай-газ жəне химия өндірісі 0814000 - Полимерлік өндіріс технологиясы 081412 3- Техник-технолог

сынақ

+

5 9 2 1

Білім коды мен бейіні: Мамандығы: Біліктілігі:

емтихан

Арнайы технологиялар (біліктіліктер бойынша)

4 13

Үлгілік оқу жоспары. техникалық жəне кəсіптік білім

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 152-қосымша

курстық жоба (жұмыс)

Ескерту: Базалық құзыреттер

ЖКП.07 ЖКП.08 АП.00 АП.01

3 9 + +

154

зертхангалықпрактикалық сабақ

БҚ 1-10 КҚ 3.6.1 - 3.6.10

ЖКП.04 ЖКП.05 ЖКП.06

2 Жалпы білім беретін пəндер Қазақ тілі жəне əдебиеті Орыс тілі жəне əдебиеті Дүниежүзі тарихы Шетел тілі Қазақстан тарихы Қоғамтану География Математика Информатика Физика Химия Биология Алғашқы əскери дайындық Дене тəрбиесі Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу Сызу Электротехника электроника негіздерімен Материалтану Жалпы химиялық технология Полимер материалдарын қайта өңдеу технологиясы Еңбекті қорғау Нарықтық экономика негіздері Арнайы пəндер Технологиялық процестерді автоматтандыру негіздері Полимер материалдарын қайта өңдейтін кəсіпорындардың жабдықтары

Семестрлер бойынша бөлу*

2 2

теориялық сабақ

БҚ 1-10 КҚ 3.6.1 - 3.6.10

1 ЖБП. 00 ЖБП. 01 ЖБП. 02 ЖБП.03 ЖБП.04 ЖБП.05 ЖБП.06 ЖБП.07 ЖБП.08 ЖБП.09 ЖБП.10 ЖБП.11 ЖБП.12 ЖБП.13 ЖБП.14 ЖГП. 00 ЖГП.01 ЖГП.02 ЖГП.03 ЖКП.00 ЖКП.01 ЖКП.02 ЖКП.03

Оқу уақытының көлемі Оның ішінде

2

18 36 674

барлығы

БҚ 1-10 КҚ 3.6.1 - 3.6.10

Бақылау түрі

18

18 36 828 576

Ескерту: ЖБП – жалпы білім беретін пəндер; ЖГП – жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП – əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – білім беру ұйымының таңдауы бойынша пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ - кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультациялар; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқа байланысты өзгертіледі.

курстық жоба (жұмыс)

Іскерліктер: белгіленген технологиялық регламент негізінде технологиялық процестерді жүргізу бойынша жұмыстар орындауды; учаскенің жабдықтары мен аппараттарын іске қосу мен тоқтатуды; учаскенің технологиялық процестерінің қызмет көрсетуін; берілген технологиялық регламенттен аутқуды ескертуді жəне жоюды. Дағдылар: бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері жəне аналитикалық бақылау нəтижелері бойынша технологиялық процестің қауіпсіз қызмет көрсету əдістерінде. Өндірістік технологиялық практикасы Іскерліктер: Цехтағы (бөлімшелер) технологиялық процесті аппаратшы (3-4 разрядты) жəне үйрену, біліктілікке сəйкес мамандықтар линиядағы жетекшінің жұмысын бойынша дублер ретінде жұмыс, бағытшы қайталаушы есебінде технологиялық жетекшiнiң жұмысын қоса атқару (ауысым процестерді жүргізуді. басшысы, шеберлер), қурстық жоба үшін Дағдылар: материал жинау. процестегі ақауларды ескерту жəне болдырмауда. Диплом алды практика, соның ішінде дипломдық Іскерліктер: жобаны орындау цехтың линейлік жетекшісінің Дипломдық жобаны орындау үшін ақпараттар міндеттерін орындауды; жинау, бағытшы жетекшiнiң жұмысын қоса нормативтік-техникалық атқару. құжаттамалармен жұмысты; талдау нəтижелерін рəсімдеуді; іскерлік құжаттамаларды; жоспарлау құжаттамасында хабарлар болуды; еңбек төлем ақысына есептеу жүргізуді; цехтың шығындар сметасын талдауды. Дағдылар: линиядағы жетекші; өндірістік учаске ұжымының жұмыстарын ұйымдастыруда жəне нормативтік-техникалық құжаттамалармен жұмыста.

Циклдер жəне пəндердің атаулары

К Ф

18

Өндірістік оқу 108 Техникалық талдау 48 2 Арнайы технологиялар бойынша 60 2 зертханалық практика Кəсіптік практика 468 Алғашқы кəсіптік біліктілік алуға 108 2 арналған практика Өндірістік технологиялық практика 360 2 Қорытынды аттестаттау: 36 Қорытынды аттестаттау 24 2 Кəсіптік дайындық деңгейін бағалау жəне 12 2 біліктілік тағайындау Міндетті оқудың барлық сағаты 1440 Консультация Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы керек Факультативтік сабақ Теориялық оқыту кезінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек БАРЛЫҒЫ 4 5 7 1656

бақылау жұмасын-ның саны

КҚ 3.6.1 Іскерліктер: химиялық талшықтардың сапасына КҚ 3.6.2 шикізат қасиетінің əсерін талдауды; КҚ 3.6.10 целлюлоза құрамы мен оның қайта өңдеу өнімдерін анықтау бойынша эксперименттер орындауды. Дағдылар: целлюлозаның сапалық сипаттамасын анықтау мен целлюлозаның жартылай өнімдерін қайта өңдеу бойынша эксперименттік қойылымда.

ӨОжəне КП ӨО.00 ӨО.01 ӨО.02

Пластмассалардан түздеу жəне каландрлау + əдісімен өнімдер өндіру технологиясы Желім жағу технологиясы + Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Теориялық оқудың барлық сағат саны Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика

емтихан

Кəсіптік практика Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы Жұмыс орнындағы еңбек қауіпсіздігі, өндірістік санитария, өрт қауіпсіздігі ережелері бойынша нұсқаулар. Өндірістік регламенті оқу. Процестің оптималды режім параметрлері. Жабдықтардың қызмет көрсетуі мен процесті жүргізу бойынша жұмыс нұсқауын оқу. Технологиялық процесс жабдықтарының қызмет көрсетуінің практикалық амалдарын меңгеру. Технологиялық процестің бақылау əдістерімен танысу.

Циклдер жəне пəндердің индексі

курстық жоба (жұмыс)

Арнайы технология бойынша практикум Жұмыс орнын ұйымдастыру. Бастапқы шикізатты тазалау жəне талдау əдістері. Талшық құру полимерлердің қасиетін зерттеу жəне алу: целлюлозаның сірке қышқылы эфирлерін, поликапроамидті, полиэтиленкапролактамды жəне т.б. Синтезді жүргізу параметрлерді бақылау.

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 2 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

Оқу процесінің жоспары

КҚ 3.6.1 Іскерліктер: КҚ 3.6.2 өндіріспен цех орындарында КҚ 3.6.3 қауіпсіз қозғалыс жəне жұмыс істеуді; технологиялық процесті талдау үшін химия ғылымдарының терең білімін қолдануды; техникалық құжаттамалармен жұмысты; өндірістің цехтары арасындағы байланыстарды. Дағдылар: кəсіпорын жəне цех орындарында қауіпсіз тəртіпті, жұмыс орындарындағы қауіпсіздік техникасы мен өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтауда, технологиялық процестің негізгі қауіпсіз ережесін енгізуде, цехтің құжаттамаларын жүргізгендегі алғашқы дағдыны қалыптастыруда.

АП.03.4 БҰАП.

КП 02.2 ҚА.00 ҚА.01 ҚА .02 (КДДБ)

зертхангалықпрактикалық сабақ

Танысу практикасы Кəсіпорынның жұмыс тəртібі. Кəсіпорынның негізгі жəне қосымша цехтары, олардың қолданысы жəне технологиялық процесі. Негізгі цехтардың шикізаты мен өнімдерінің сипаттамасы. Кəсіпорындағы негізгі зиянды жəне кауіпті факторлар. Кəсіпорынның технологиялық тізбегі (цехтардың өзара байланысы).

АП.03.3

Білім коды мен бейіні: 0800000 - Мұнай-газ жəне химия өндірісі Мамандығы: 0814000 - Полимерлік өндіріс технологиясы Біліктілігі: 081401 2 -Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы 081402 2 -Парақ материалдарын нығыздаушы 081403 2- Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы 081404 2 -Құбырлар мен бейіндерді қысушы 081405 2 -Пластмассалар құюшы 081406 2- Пластмассалардан бұйымдар өндіру жөніндегі ротор жүйесінің операторы 081407 2- Поливинилхлорид үлдірін өндірудің үгітетін-каландралық желі операторы 081408 2 -Экструдер жүргізушісі 081409 2- Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісі 081410 2-Микструдер жүргізушісі 081411 2 -Өздігінен желімделетін үлдірлерді орнату машинисі

теориялық сабақ

КП. 03

КҚ 3.6.1 Іскерліктер: КҚ 3.6.2 бастапқы заттар мен синтез өнімдеріне тазарту жүргізуді; əртүрлі əдістермен жоғарғы молекулалы қосылыстар алуды; полимерлердің физикалық сипаттамалары мен химиялық құрамын анықтауды. Дағдылар: жалпы жəне арнайы қолданыстағы ыдыстарды пайдалана білуде; синтез бен ЖМҚ талдау үшін қолданылатын аспаптар мен жабдықтарда; ЖМҚ синтезі үшін технологиялық зертханалық қондырғыларды құруда; қауіпсіздік техникасы ережесін сақтауда, алғашқы дəрігерге дейінгі көмекті көрсете білуде.

Арнайы пəндер 2 2 204 204 Технологиялық процестерді 1 52 52 2 автоматтандыру негіздері АП.02 Полимер материалдарын қайта өңдейтін + 1 80 80 1,2 кəсіпорындардың жабдықтары АП.03 Арнайы технологиялар (біліктіліктер + 72 72 2 бойынша) 081401 2 Біліктілігі «Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы», 081402 2 Біліктілігі «Парақ материалдарын нығыздаушы», 081403 2 Біліктілігі «Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы», 081404 2 Біліктілігі «Құбырлар мен бейіндерді қысушы» АП.03.1 Пластмасстан жасалған өнімдерді + 18 18 2 нығыздау технологиясы АП.03.2 Парақ материалдарды нығыздау + 18 18 2 технологиясы АП.03.3 Көп қабатты қабыршық материалдарды + 18 18 2 нығыздау технологиясы АП.03.4 Тұрбалар мен бейінді нығыздау + 18 18 2 технологиясы 081405 2 Біліктілігі «Пластмассалар құюшы», 081406 2 Біліктілігі «Пластмассалардан бұйымдар өндіру ротор жүйесінің операторы», 081407 2 Біліктілігі «Поливинилхлорид үлдірін өндірудің үгітетін-каландралық желі операторы» АП.03.1 Пластмасс өнімдерін қысымда құю + 24 24 2 əдісімен өндіру технологиясы АП.03.2 Автоматтандырылған роторлық желілерде + 24 24 2 пластмассалардан өнім өндіру технологиясы АП.03.3 Тездеу жəне каландрлау əдісімен + 24 24 2 пластмассалардан өнімдер өндіру технологиясы 081408 2 Біліктілігі «Экструдер жүргізушісі», 081409 2 Біліктілігі «Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісі», 081410 2 Біліктілігі «Микструдер жүргізушісі», 081411 2 Біліктілігі «Өзідігінен желімделетін үлдірлерді орнату машинисі» АП.03.1 Пластмассадан экструзия əдісімен + 18 18 2 өнімдер өндіру технологиясы АП.03.2 Пластмассаларды түйіршіктеу + 18 18 2 технологиясы

КП 02 КП 02.1

Барлығы

КП. 02

ҮМҚ талшыққұрау синтезі прктикумы Жұмыс орнын ұйымдастыру. Бастапқы өнімнің қасиеті, тазарту жəне талдау. Мономерлерді алу. Радикалды полимеризация əдісі бойынша талшыққұрау ҮМҚ синтезі. Иондық полимеризация əдісі бойынша талшыққұрау ҮМҚ синтезі. Поликонденсация əдісі бойынша талшыққұрау ҮМҚ синтезі. Полимерлерді зерттеудің физикалық əдістері.

АП.00 АП.01

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

курстық жоба (жұмыс)

КП. 00 КП. 01

Іскерліктер: слесарлық жұмысты орындау үшін аспаптар мен жабдықтарды пайдалануды; белгілеуді; металды шабуды, түзетуді, июды, металды кесуді, металды егеулеуді, тетіктерді бұрғылауды жəне тетіктердегі бұранданы қиюды; тетіктер мен механизмдерді өңдеудің оптималды режімін қолдануды. Дағдылар: слесарлық-жөндеу технологиялық аппараттар, тетік арматурасы, коммуникацияға қызмет көрсету кезіндегі қажетті слесарлық жəне слесарлық-жөндеу жұмыстарын орындауда.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі № 150 бұйрығына 150-қосымша

бақылау жұмысынның саны

ӨО. 05

КҚ 3.6.1 КҚ 3.6.5 КҚ 3.6.6 КҚ 3.6.7

Слесарлық практикасы Слесарлық жұмыстарды ұйымдастыру. Технологиялық жабдықтарды пайдалану үшін қажетті слесарлық аспаптардың тізімін оқып білу. Тетік арматурасы: құрылысы, пайдалану ережесі, ақауларын анықтау. Слесарлыққұрастыру жұмыстары: ажырамайтын қосылыстарды құрастыру; ажырайтын қосылыстарды бөлшектеу мен құрастыру. Химиялық өндірістің техникалық қызмет көрсету мен негізгі жəне қосымша жабдықтарды жөндеу кезіндегі слесарлық жұмыстар. Жабдықтарды пайдалану қасиеті: түсінігі, беріктігі, тоқыраусыздық, жұмысқа қабілеттілігі, жөндеуге жарамдығы.

3. Орта буын маманы

сынақ

ӨО. 04

Іскерліктер: КҚ 3.6.2 түрлі қолданыстағы ыдыстарды айыра білуді жəне оларды пайдалануды; теңдестіру, техно-химиялық жəне аналитикалық таразыларда жұмыс істеуді; түрлі концентрациялы ерітінділер дайындауды жəне есептеуді; электр қыздырғыш аспаптарды пайдалануды; қыздыру, салқындату, суалту, қатты қыздыру, кристалдау жəне кептіру процестерін жүргізуді; сүзуді жүргізуді; тұнбаларды үйірткілеуді, жууды; балқу жəне қайнау температурасын анықтау үшін аспаптарды пайдалануды,термостаттарды жəне термореттегіштерді пайдалана білуді; қатты жəне сұйық заттардың тығыздығын анықтау үшін аспаптарды пайдалануды, анықтамалық кестелерді пайдалануды; жай зертханалық қондырғыларға монтаж жəне құрастыру жүргізуді. Дағдылар: зертханалық жабдықтар жəне химиялық ыдыстармен жұмыс істеуде; ыдыстарды түрлі əдістермен жууды; ыдыстарды ыстық жəне суық кептіруде, кептіргіш шкафтарды, эксикаторды пайдаланып ыдыстарды кептіруде; тығындар таңдауда, оларды шыны түтіктерге кигізуде, тығындарды бұрғылап тесуде; сутегін, оттегін, көмір қышқыл газын алу, оларды шаюда, кептіруде жəне сақтауда; əртүрлі таразыларда түрлі заттарды өлшеуде; өлшем ыдыстарымен жұмыс істеуде; өлшеулерді толтыруда, тамшуырда жұмыс істегенде; өлшеу құтыларында ерітінділер дайындауда; электрқыздырғыш жəне басқа аспаптарды, кептіру шкафтарын, муфелді пештерді пайдалануда; сүзу процестерін жүргізгенде, тұнбаны сүзгіште шаюда; Комовскийдің сорғысында жұмыс істегенде; қайнау жəне балқу температурасын анықтауда; заттардың салыстырмалы тығыздығын жəне үлес салмағын анықтауда; кемергіштер жəне ареометрлермен жұмыс істегенде.

емтихан

ӨО. 03

Өндірістік оқыту Зертханалық жұмыстар техникасы Химиялық зертханаларды ұйымдастыру. Зертханалық жабдықтар, аспаптар, химиялық ыдыстар. Техникалық жəне аналитикалық таразылар; химиялық ыдыстарды жуу жəне құрғату; химиялық зертханаларда қолданылатын негізгі операциялар мен тəсілдер; өлшеу, сүзу, құрғату, ерітінділер дайындау. Улы зиянды заттармен жұмыс істеу.

емтихан

ӨО. 02

Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика

КҚ 2.4.5 жабдықтарды күту, тазарту жəне майлау жұмыстарын; жабдықтардың жұмыс кезінде болатын ақаулдарды тауып, оларды болдырмауды іске асырады; КҚ 2.4.6 үздіксіз процесс машиналарында вискозалық корд талшықтарын өңдеудің технологиялық процесін жүргізеді; КҚ 2.4.7 машинаның өңдеу бөлімін иіру жəне кептіру-ширату бөлімімен өзара байланысын қамтамасыз етеді; КҚ 2.4.8 өңдеу ерітінділерінің температурасы мен берілуін, жіптердің дұрыс сабақталуы мен жіктелуін бақылайды. 2.5. 081105 2 КҚ 2.5.1 жалпы технологиялық процестің жəне қызмет көрсету орындарының принциптік Химиялық сызба нұсқасын білу; қызмет көрсету орындары процесінің технологиясын; шикізат, дайын талшықтарды өнім жəне қосымша материалдардың физика-механикалық жəне физика-химиялық ширату жəне қасиеттерін білу; орау операторы КҚ 2.5.2 қызмет көрсететін жабдықтардың құрылыс ерекшеліктерін; негізгі техникалық жəне пайдалану сипаттамасын; бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысын жəне əрекет принциптерін білу; КҚ 2.5.3 технологиялық процестің параметрлер нормасынан ауытқулар себептерін болдырмайды жəне ескертеді; КҚ 2.5.4 МС жəне ТЖ-ға сай өндірілетін талшықтардың, жіптердің сапасын бақылауды іске асырады; КҚ 2.5.5 жабдықтарды күту, тазарту жəне майлау жұмыстарын; жабдықтардың жұмыс кезінде болатын ақауларды тауып, оларды болдырмауды іске асырады; КҚ 2.5.6 машинаның жіп орау бөлімі мен иіру бөлімінің жұмысының өзара байланысын қамтамасыз етеді; КҚ 2.5.7 машинаның жіп орау бөлімінің жіп жүргіш тетіктерінің, температурасының жəне ауа ылғалдылығының жағдайына бақылау жасайды; КҚ 2.5.8 майлағыш айналымын, иіршікке жіптің қабылдануының жылдамдығын реттейді жəне бақылайды. 3.1. 081106 3 КҚ 3.6.1 химиялық талшықтар өндірісінің технологиясын, технологиялық жабдықтардың Техник-техно- құрамын жəне пайдалану сипаттамасын білу ; лог КҚ 3.6.2 МС жəне ТЖ-ға сай шикізат пен дайын өнімнің сипаттамасын, технологиялық процестерді бақылау əдістерін, шикізат пен дайын өнімнің сапасын білу; КҚ 3.6.3 компьютерлік бағдарламаны қолдану барсында технологиялық аппараттар мен жабдықтардың сызбаларын оқиды жəне графикалық орындайды; КҚ 3.6.4 техникалық құжаттармен: технологиялық жабдықтардың төлқұжатымен, анықтамалық əдебиетпен, технологиялық регламентпен, өндірістік нұсқаулармен жұмыс істейді; КҚ 3.6.5 мəселені шешуде пəнаралық қатынасты біледі; КҚ 3.6.6 технологиялық процестерді жүргізу жəне жабдықтарды пайдалану кезіндегі атқарушы кіші қызметкердің жұмысын ұйымдастырады; КҚ 3.6.7 технологиялық жабдықтардың іске қосу, баптау жұмыстарына қатысады; КҚ 3.6.8 қажетті технологиялық есептеулер жүргізеді, соның ішінде компьютерлік бағдарламаларды қолдану; КҚ 3.6.9 техникалық құжаттарды рəсімдейді; КҚ 3.6.10 өнімнің жарамсыздық себебін анықтайды, оның алдын-алу мен жою шараларын жасайды.

сынақ

(Жалғасы. Басы 13-14-беттерде). ӨО жəне КП ӨО. 00 ӨО. 01

15

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

АП.00 АП.01

Қалыптасатын білім, іскерліктер жəне дағдылар

Қалыптасатын құзыреттердің коды

білімдер: кəсіби бағыттағы мəтіндерді оқу жəне аудару (сөздікпен) үшін мемлекеттік жəне орыс тілдерін, лексикалық, грамматикалық минимумды меңгеруі; іскерліктер: кəсіби лексиканы сауатты қолану; кəсіби қызметінде қазақ жəне орыс тілі бойынша білімін қолдану; білімдер: мамандығы бойынша кəсіби қарым-қатынасқа қажетті лексико-грамматикалық материалды іскерліктер: кəсіптік бағыттағы мəтіндерді оқып, аудару «сөздікпен), грамматикалық минимумды кəсіби қарым-қатынаста қолану. білімдер: - Қазақстанның негізгі тарихи кезеңдерінің хранологиялық аумағын; көшпелі өркениетінің тарихтағы рөлі жəне оның əлем тарихына қосқан үлесі; Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда болуы, қалыптасуы мен дамуы туралы; Ресей патшалығының Қазақстан жері кіруі, жаулау жəне ортарлауы; ұлтазаттық көтеріліс пен қозғалыстардың себептері; ХХ ғасыр басында Қазақстанның саяси партияларының ұстанған бағдарламаларының мəні; 20-30 жылдардағы ауыл шаруашылығы мен өнеркəсіптің қалыптасуы туралы; КСРО дағдарысы мен күйреуінің себептері; тəуелсіз Қазақстанның экономикалық жəне саяси реформалары жəне олардың нəтижесі туралы; «Қазақстан – 2030» Стратегиялық даму бағдарламасы. іскерліктер: қысқаша тарихи əңгіме құрастыруды; картамен жұмыс жасай білу; көшпелі мал шаруашылығының пайда болу себебін ашуды; Қазақстан аумағындағы алғашқы мемлекеттік бірігудің сипатын ашу; қазақ халқының этникалық тарихының қалыптасу, даму сипатын ашу; социалистік жəне капиталистік құрылыстың ерекшелігін дəлелдеу; - көшіру саясатының басты мақсатын анықтауды; материалдық жəне рухани мəдениеттің үлгісін сипаттау; тарихтың кезеңдерін белгілеп, дəуірлерге қысқаша сипаттама беру; көтерілістердің пайда болу себебін талдауды; ұжымдастыру мен ЭС мəнін ашуды; 20-30 жылдардағы этнодемографиялық жағдайларды талдауға; қазақ диаспорасының пайда болу себебін анықтауды Қазақстаннның Ұлы Отан Соғысы жылдарында жəне соғыстан кейінгі жылдардағы рөлі мен қосқан үлесі; ХХ ғасыр басында Қазақстанның саяси партияларының ұстанған бағдарламаларының мəні.

БҚ2.5 БҚ2.6

БҚ2.4 БҚ2.6

БҚ2.4 БҚ2.7

БҚ2.1 білімдер: саламатты өмір салтының БҚ2.2 негіздерін; адамның кəсіби жəне əлеуметтік дамуында дене тəрбиесінің рөлі туралы түсінігі болуы; іскерліктер: алған білімін денсаулықты нығайтуға, өмірлік жəне кəсіби мақсаттарға жету үшін, күш-қуатты жетілдіруге қолдану.

білімдер: құжаттардың қолданыс аясын, құрамдық бөліктерін, рəсімдеу ережелерін; құжаттарды əзірлеу жəне олардың міндеттерін; ұйымдастыру техникаларының жалпы сипаттамасын, олардың қолданыс аясын жəне ұйымдастыру , басқару процестерін кəсіпорындарға ендіру жолдарын іскерліктер: іскерлік құжаттарды: бұйрық, қызметтік хаттар жəне басқа құрастыра білуі; құжаттармен жұмысты, оларды тіркеу, есепке алуын ұйымдастыру, заманауи техникаларды қолдана білу. білімдер: конструкторлық құжаттардың Сызу бірыңғай жүйесін (КҚБЖ); сызбалар мен Сызбаларды КҚБЖ сəйкес графикалық эскиздерді орындаудың ережелері мен толтыру. Проекциялық сызбалар мен тəсілдері; сызбалық геометрия мен техникалық сурет салу. Машиналық графиканың əдістері мен құралдары. Машина проекциялық сызудың негіздері. құрылысының сызуы. Сызбалар. Құрылыс іскерліктер: мамандық бойынша сызуы. сызбаларды оқу, орындау жəне рəсімдей білу, сонымен қатар компьютерлік графика арқылы орындай білу. білімдер: электротехника жəне Электротехника электроника негіздерімен электрожелісінің негіздерін; электроника Электротехника: электрлық өріс, күнделікті жəне микро процессорлық техника жəне ауытқымалы тоқтың электрлық тізбек, негіздерін; электрлық өрістің жəне электроэлектромагнетизм, электрлық өлшемдер, күнделікті жəне ауытқымалы тоқтың электрлық магнетизм параметрлері; электрлық жəне магниттік желіде болатын құбылыстардың машиналары, трансформаторлар, мəні; электро өлшеуіш құрал электрожелінің негіздері; электрлық қондырғыларының элементтері мен негізгі энергияның берілісі мен таратылуы. сипаттамалары Электроника: электрониканың физикалық іскерліктер: электрожелісінің параметрін негіздері; электрлық құралдар; электрондық түзеткіштер мен стабилизаторлар; электрондық есептеу; қарапайым электрлық тізбектерді есептеуін орындау; қарапайым электрлық күшейткіштер; автоматика жəне есептеу техникасының электрондық генераторлар мен тізбектерді оқу жəне құрастыру; өлшеуіш құралдары; микропроцессорлар мен электроөлшеуіш құралдарын қолдану. микро-ЭЕМ. Материалтану білімдер: материалдардың физикалық Материалтанудың физика-химиялық негіздері; қасиеттерін; материалдар мен заттардың материалдардың құрылымы мен қасиеттері; құрылымын; технологиялық жəне параметрлерді өлшеу əдістері мен механикалық қасиеттерін; материалдарды материалдардың қасиеттері; материалдардың сынау əдістері қолдану салалары; шойын, болат, пластмасса, іскерліктер: қолданыстағы материалдарға силикаттық материалдар; текстильдік жəне сипаттама беру; материалдарды олардың сырлау материалдары; конструкциялық қасиеттеріне сəйкес таңдау материалдар, олардың қасиеттері, түрлері, өңдеу тəсілдері мен химия өнеркəсібінде қолданылуы. Жалпы химиялық технология білімдер: негізгі химиялық өндірістің Шикізаттарды қолданыс заттары мен өндіру шикізаттары мен өнімдері; химиялық құралдарымен жалпы қайта өндірудің əдістері реациялардың классификациясы; мен құралдары. Химия өнеркəсібінің гетерогендік процестер; Каталитикалық шикізаттары. Шикізатты қайта өңдеуге жіберу. процестер; материалдық жəне Химия өнеркəсібіндегі су. Химия өнеркəсібінің энергетикалық баланстар; қалдықтарды энергетикасы; қайта өңдеу əдістері; Техникалық процесті ұйымдастырудың типтік іскерліктер: техникалық-экономикалық əдістері; органикалық синтездің технологиясы; көрсеткіштерді есептеу; берілген жоғарғымолекулярлық қосылыстар. Пластмасс шикізатты өндірудің технологиялық циклін технологиясы. Химиялық талшықтар талдау сызбасы; технологиялық цикл технологиясы. Каучук пен резеңке операциясын өткізудің шарттарын анықтау технологиясы жəне олардың техникалық тиімділіктерін бағалау. Полимер материалдарын қайта өңдеу білімдер: негізгі химиялық өндірістің технологиясы шикізаттары мен өнімдері; химизм жəне Пластмасса, эластометрлер мен полимерлік процесті өткізу шарттары; өнімнің қолдану композиттерді алудың ғылыми негіздері. саласы; қалдықтарды өңдеу əдістері; Полмер материалдарын өңдеудің жылу, іскерліктер: технологиялық сызбаларды физикалық жəне реологиялық негіздері. құрастыру жəне оқу; шикізат пен дайын Технологиялық параметрлердің жартылай өнімнің сипаттамасын беру; дайын жəне дайын өнімдердің сапасына əсері; берілген бұйыдарды (материалдардан, өнімнің брак түрлері, өнімнің сапасын реттеу. жартылай дайындалған өнімдерден, Полимер өнімдер өндірісін таңдау жəне əдістің бөлшектерден) жəне таңдалған дəлелденуі. материалдардан жабулар өндірудің Технологиялық сызбаны дайындау. технологиялық процесінің сызбасын Қалдықтарды рекуперациялау жəне қайта таңдауға; технологиялық процесс пайдаланылуығ қалдықсыз технологиялық операциясын өткізудің шарттарын анықтау процесті құру принципі. Саланың даму жəне олардың техникалық тиімділігін болашағы. бағалау. Еңбекті қорғау: білімдер: еңбектің қауіпсіз жағдайын Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау қамтамасыз ету ережелерін; еңбекті бойынша негізгі заңдарын: еңбекті қорңау жəне қорғаудың құқықтық, нормативтік жəне демалыс туралы заңдар; өндірістік ұйымдастырушылық негіздерді; улы зияндылықтың өтемақысын; еңбекті қорғау заттардың адамға əсерін; қорғаныстық бойынша жұмыстар ұйымдастыру. Химиялық жеке құралдары, жарылыстар мен өрттерді өнеркəсіптегі еңбекті қорғаудың құқықтық, ескерту шаралары; нормативтік жəне ұйымдастырушылық, өрттің іскерліктер: өндірістік жағдайдың алдын алу, сала кəсіпорындарындағы еңбекті жұмыскерлер мен қоршаған ортаға қорғаудың техникалық негіздері. өндіріс қауіптілік дəрежесін бағалай білу; жеке технологиясының қауіпсіздігін ұйымдастыру қорғану құралдарын қолдану; дəрігер жəне жүзеге асыру. келгенге дейінгі алғашқы көмек көрсетуді. Нарықтық экономика негіздері білімдер: салаларды дамытудың Қазақстан экономикасының жүйесін. экономикалық көрсеткіштерін; Шаруашылықтанудың нарықтық механизмі кəсіпорындарды ұйымдастыру формалары; мен оны қолданудың принциптері. Нарықтың еңбекті төлеу түрлері; өнімнің сапасына түрлері. Кəсіпорын, оның жарғысы туралы жəне бəсекеге қабілеттілігіне ықпал ететін түсінік. Кəсіпорынның өндірістік құрылымы. факторлар; өндірістік есеп бойынша Нарықтық экономика жүйесіндегі кəсіпорын. мəліметтерді талдау сызбасы; Негізгі жəне қосымша өндірісті ұйымдастыру іскерліктер: экономикалық көрсеткіштерді принципі. Өндірісті жоспарлау. Басқарудың өздігімен есептеу; кəсіби қызметте негіздері, принциптері мен əдістері. экономикалық ақпараттарды қолдану Арнайы пəндер Технологиялық процестерді автоматтандыру білімдер: негіздері бақылау, реттеу, қорғау жəне бөгеттеудің Технологиялық процестерді басқарудың негізгі автоматтандырылған құралдары жекелеген түсініктері. Басқару туралы жалпы мəлімет аппараттарды жəне процестерді бүтіндей жəне басқару объектілерінің негізгі қасиеттері. автоматтандыру негіздері; құралдарды Автоматтандырылған реттеуіштер, орындаушы пайдалану тəртібі мен оларды қондырғылар мен екінші құралдар. технологиялық процесті басқаруда Технологиялық процестердің қауіпсіздігін қолдану; қамтамасыз ету. Автоматтандыру жүйесін іскерліктер: жобалау туралы негізгі түсінік. Негізгі технология процесін, цехты, участкені технологиялық процестерді автоматтандыру. автоматтандыру сызбасын оқу жəне құрастыру; анықтамалық əдебиеттер мен катологтардан технологиялық регламентте көрсетілген шарттарға арналған құралдарды таңдау

(Жалғасы 16-бетте).

БҚ2.1 БҚ2.6

КҚ2.1.1 КҚ2.2.5 КҚ2.5.4 КҚ2.6.1 КҚ2.7.1 КҚ2.8.9 КҚ2.10.1 КҚ2.1.1 КҚ2.3.1 КҚ2.7.4 КҚ2.7.10 КҚ2.8.9

КҚ2.1.2 КҚ2.2.1 КҚ2.6.4 КҚ2.7.4 КҚ2.8.4 КҚ2.8.5 КҚ2.9.4 КҚ2.10.4 КҚ2.11.4 КҚ2.1.2 КҚ2.2.1 КҚ2.4.1 КҚ2.5.1 КҚ2.6.5 КҚ2.7.5 КҚ2.8.6

КҚ2.1.3 КҚ2.2.2 КҚ2.3.3 КҚ2.4.2 КҚ2.5.2 КҚ2.8.5 КҚ2.6.6 КҚ2.7.6 КҚ2.8.6 КҚ2.9.6 КҚ2.10.6 КҚ2.11.5

БҚ2.2 КҚ2.1.10 КҚ2.2.9 КҚ2.3.10 КҚ2.4.10 КҚ2.5.7 КҚ2.5.8 КҚ2.6.12 КҚ2.7.11 КҚ2.8.10 КҚ2.9.10 БҚ2.2 БҚ2.5

КҚ2.1.1 КҚ2.2.4 КҚ2.2.5 КҚ2.3.4 КҚ2.4.3 КҚ2.5.3 КҚ2.6.7 КҚ2.7.7 КҚ2.8.7 КҚ2.9.7 КҚ2.10.7 КҚ2.11.6


16

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 13-15-беттерде). АП.02

Полимер материалдарын қайта өңдеу кəсіпорындарының жабдықтары Полимер материалдарын қайта өңдеуге арналған жабдықтардың топтамасы, сипаттамасы мен құрылымдық ерекшелігі. Нығыздауға арналған жабдықтар. Экструдерлердің қондырғылары. Табақты жəне қабатты материалдарды штамптауға арналған жабдық. Жабдықты процестің технологиялық сызбасын есепке алу арқылы таңдау. Жабдықтардың технологиялық есептеулерінің негіздері. Жабдықтың қауіпсіз жұмыс істеу ережесі. өндірісті ынталандырудың талаптары.

білімдер: полимерлерді өңдеудеудің негізгі жəне қосымша жабдықтарының қолданысын; оның техникалық сипатын, құрылымдық қасиеттерін, жұмыс істеу принципі мен пайдалану ережесін; іскерліктер: жабдықтың негізгі типтерін, құрылымдық қасиеттері мен жұмыс істеу принципін; техникалық сызбаларға арналған жабдықтарды сипаттамалары мен қолданысына қарай таңдап алу, негізгі параметрлерді есептеуді орындау

КП.01

КҚ2.1.2 КҚ2.1.3 КҚ2.2.1 КҚ2.2.2 КҚ2.3.3 КҚ2.4.1 КҚ2.4.2 КҚ2.5.1 КҚ2.5.2 КҚ2.6.2 КҚ2.6.3, КҚ2.7.2 КҚ2.7.3, КҚ2.8.2 КҚ2.8.3 КҚ2.9.2 КҚ2.9.3. КҚ2.10.2 КҚ2.11.5

АП.03 Арнайы технологиялар (біліктілік бойынша) 1 топ 081401 2 Біліктілік «Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы», 081402 2 Біліктілік «Парақ материалдарын нығыздаушы», 081403 2 Біліктілік «Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы», 081404 2 Біліктілік «Құбырлар мен бейіндерді қысушы» білімдер: пластмасстан жасалған КҚ2.1.2 АП.03.1.1 Пластмасстан жасалған өнімдерді нығыздау технологиясы өнімдерді түрлі тəсілмен əртүрлі КҚ2.1.3 Өндіріс туралы негізгі мəліметтер: КҚ2.1.4 жабдықтармен нығыздаудың өнім, шикізат, технологиялық технологиялық процесі; КҚ2.1.6 сызбалар, өндірісті бақылау. КҚ2.1.7 іскерліктер: нығыздауыш Нығыздауға арналған материалды материалдарды, композицияларды КҚ2.1.8 дайындау. Еңбек қауіпсіздігі. жəне жабдықтарды дайындауды жүзеге Материалдарды түрлі тəсілмен асыру; нығыздауыш материалдардан нығыздаудың негізгі операциялары, түрлі тəсілмен өнімдер нығыздау; технологиялық режимдер, болатын өндіріс жəне дайын өнімді қаптау бұзушылықтар жəне жою тəсілдері. процесінде өнімдердің сапасын Өнім сапасын бақылау. тексеру. білімдер: пакеттерді жинақтау ережесі, КҚ2.2.1 АП.03.1.2 Парақ материалдарды нығыздау технологиясы жинақталған пакеттерді дайындау, салу КҚ2.2.2 Өндіріс туралы негізгі мəліметтер: КҚ2.2.3 жəне нығыздалған табақтарды өнім, шикізат, технологиялық тасымалдау ережелері; КҚ2.2.6 сызбалар, өндірісті бақылау. көтерме-тасымалдауыш механизмдерді КҚ2.2.7 Жинақталған коэффицент бойынша КҚ2.2.8 пайдалану ережесі; нығыздаудың бекітілген қалыңдықтағы табақты нығыздалатын табақтардың нығыздауға арналған материалды номенклатурасына қатысты дайындау. Пакеттер жинақтауға, технологиялық режимдері; жоғарғы жинақталған пакеттерді жеткізуге, жəне төменгі қысымдағы насостардың салуға қойылатын талаптар. Табақты қондырғылары мен қызмет көрсету материалдарды қайта өңдеу. Табақты ережелері материалдарды түрлі тəсілмен іскерліктер: табақтарды нығыздауға нығыздаудың негізгі операциялары, арналған пакеттерді жинақтауды технологиялық режимдер, болатын жүзеге асыру; жинақталған пакеттерді бұзушылықтар жəне жою тəсілдері. жеткізу, салу жəне нығыздалған Табақты материалдардың сапасын табақтарды тасымалдау; қабатты бақылау. Еңбек қауіпсіздігін. нығыздауыштарда нығыздауды жүзеге асыру білімдер: қабыршақ материалдарды КҚ2.3.2 АП.03.1.3 Көп қабатты қабыршық материалдарды нығыздау нығыздап орау тəсілімен нығыздаудың КҚ2.3.3 технологиясы КҚ2.3.4 технологиялық режимдері; Өндіріс туралы негізгі мəліметтер: іскерліктер: нығыздауды жүзеге асыру, КҚ2.3.5 өнім, шикізат, технологиялық нығыздауды бақылау, режимнің КҚ2.3.6 сызбалар, өндірісті бақылау. Таспа бұзылуын анықтап, алдын ала ескеру; КҚ2.3.7 материалдары, олардың құрамы, сапаны бақылау, қауіпсіздік КҚ2.3.8 физика-химиялық жəне техникасының ережелерін сақтау. технологиялық қасиеттері, міндеттері мен қолдану аясы туралы негізгі мəліметтер. Қабыршық материалдарды нығыздап орау əдісімен нығыздау: технологиялық режимдер, болатын бұзушылықтар мен оларда жоюдың тəсілдері. Еңбек қауіпсіздігі. Қабыршық материалдардың сапасын бақылау. Ақаулар, олардың түрлері, туындау себептері мен оларды жою жолдары. КҚ2.4.2 АП.03.1.4 Тұрбалар мен бейінді нығыздау білімдер: тұрбалар мен қапталдарды технологиясы нығыздауышта нығыздаудың КҚ2.4.3 Өндіріс туралы негізгі мəліметтер: технологиялық режимдері жəне оларды КҚ2.4.5 өнім, шикізат, технологиялық реттеудің əдістері; операциялық КҚ2.4.6 сызбалар, өндірісті бақылау. Тұрбалар беттерді толтырудың тəртіптері; қиық мен қапталдарды штрангсалу, үгіндімен қаптау жəне нығыздағыштарда нығыздау; тұрбаларды салудың тəсілдері мен процестің негіздері, режим, оның орындау техникасы; бұзылу ықтималдылығы, себептері іскерліктер: нығыздауды жүзеге асыру, мен жою тəсілдері. Операциялық нығыздауды бақылау; режимнің беттерді толтыру тəртібі. Еңбек бұзылуын анықтап, алдын алу; сапаны қауіпсіздігі. Тұрбалар мен тексеру; қауіпсіздік техникасын сақтау. қапталдардың сапасын тексеру. Ақаулар жəне оның алдын алу. 2 топ 081405 2 Біліктілік «Пластмассалар құюшы», 081406 2 Біліктілік «Пластмассалардан бұйымдар өндіру жөніндегі ротор жүйесінің операторы», 081407 2 Біліктілік «Поливинилхлорид үлдірін өндірудің үгітетін-каландралық желі операторы» КҚ2.5.1 білімдер: қысыммен құюдың АП.03.2.1 Пластмасс өнімдерін қысымда құю КҚ2.5.2 технологиялық режимі жəне оны əдісімен өндіру технологиясы КҚ2.5.3 Қысыммен құю əдісімен пластмастан реттеудің əдістері; операциялық КҚ2.5.4 беттерді толтыру тəртібі; құю жасалған өнімдерді өндіру туралы проуестеріне арналған жабдықтардың КҚ2.5.5 негізгі мəліметтер. КҚ2.5.6 қондырғылары; Қысыммен құюдың технологиялық іскерліктер: термопластар мен режимі жəне оны реттеу тəсілдері. Құю машиналарын жұмыстың түрлі реактопластарды автоматты, жартылай автоматты жəне қолмен басқару режимдерінде басқару тəртібі. Құю режиіндегі құю машиналарда құю процесінің негізгі заңдылықтары. процесін жүзеге асыру; қауіпсіздік Қысыммен құюдың қасиеттері. техникасының ережесін сақтау Нығыздауыш формалар. Өнімдер өндірісі. Құю барысындағы ақау жəне оның алдын алу. Еңбекті қорғау бойынша атқарылатын шаралар. КҚ2.6.2 білімдер: пластмасстарды АП.03.2.2 Автоматтандырылған роторлық автоматтандырылған роторлық желіде КҚ2.6.3 желілерде пластмассалардан өнім КҚ2.6.6 нығыздау əдісімен дайындаудың өндіру технологиясы КҚ2.6.7 Пластмастардан жасалған өнімдерді технологиялық режимдері; КҚ2.6.8 іскерліктер: пластмасстан жасалған нығыздау əдісімен өндіру туралы КҚ2.6.9 өнімдерді роторлық желіде негізгі мəлімет: қолданылатын дайындауды жүзеге асыру, қауіпсіздік шикізат, өнім, қолдану саласы; технологиялық сызба. Пластмасстан техникасының ережесін сақтау жасалған өнімдерді компрестік нығыздау технологиясы. Процестің технологиялық барысы, технологиялық режим, оның бұзылуы. Сапаны бақылау. Еңбек қауіпсіздігі. КҚ2.7.2 білімдер: поливинилхлоридтік АП.03.2.3 Тездеу жəне каландрлау əдісімен КҚ2.7.3 қабыршақты тездеу-каландрлау пластмассалардан өнімдер өндіру желісінде дайындаудың технологиялық КҚ2.7.5 технологиясы Поливинилхлоридтік КҚ2.7.6 режимдері; қабыршақты тездеу-каландрлау КҚ2.7.7 іскерліктер: поливинилхлоридтік желісінде дайындаудың қабыршақты тездеу-каландрлау технологиялық режимдері, болу мүмкін бұзушылықтар, ескерту жəне желісінде дайындау процесін жүзеге жою тəсілдері. Жабдықты техникалық асыру; қауіпсіздік техникасының ережелерін тұрғыдан пайдалану. Қауіпсіздік сақтау. техникасы. 3 топ 081408 2 Біліктілік «Экструдер жүргізушісі», 081409 2 Біліктілік «Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісі», 081410 2 Біліктілік «Микструдер жүргізушісі», 081411 2 Біліктілік «Өзідігінен желімделетін үлдірлерді орнату машинисі » КҚ2.8.2 білімдер: пластмастан жасалған АП.03.3.1 Пластмассадан экструзия əдісімен КҚ2.8.3 өнімдерді экструзия əдісімен өнімдер өндіру технологиясы өндірудің технологиялық режимдері КҚ2.8.6 Пластмасстан жасалған өнімдерді жəне оны реттеудің жəне бақылаудың КҚ2.8.7 экструзия əдісімен өндіру туралы КҚ2.8.8 тəсілдері; экструдерлер мен негізгі мəлімі: қолданылатын шикізат, өнім, қолдану экструзиялық желілердің қондырғылары саласы; өндірістің технологиялық іскерліктер: түрлі синтетикалық сызба. Термопластардан экструзия полимерлерден, орташа күрделі əдісі арқылы тұрбалар мен қабыршықтар дайындау технологиясы. қапталдардан жəне күрделі қиықты қабыршықтардан, табақтардан, Процестің технологиялық барысы, технологиялық режим, оның бұзылуы. қабатты материалдардан, тұрбалардан, жасанды жіптер мен Сапаны бақылау. Еңбек қауіпсіздігі қылтаңдардан экструзия əдісімен пластмасстан жасалған өнімдер өндіру. КҚ2.9.2 білімдер: пластмасстарды АП.03.3.2 Пластмасстарды түйіршіктеу КҚ2.9.3 түйіршіктеудің технологиялық технологиясы КҚ2.9.5 режимдері жəне оны реттеудің Өндіріс туралы негізгі мəлімет: КҚ2.9.6 қолданылатын шикізат, өнім, қолдану əдістері; операциялардың орындалу КҚ2.9.7 ретімен ерекшеленетін түйіршіктеу саласы; өндірістің технологиялық сызбалары; сызба. Компонентерді түйіршіктеуге іскерліктер: пластикалық массаларды дайындау; компонентерді таңдап алу, экструзиялық шнек-машиналарда, дайындық операцияларын орындау түйіршіктегіштерде, кескіш техникасы. Термопластарды станоктарда түйіршіктеудің процесін түйіршіктеу, технологиялық режим, оның бұзылуы. Сапаны бақылау. Еңбек жүзеге асыру; процесті бақылау, басқару жəне реттеуді жүзеге асыру; қауіпсіздігі. КҚ2.10.2 білімдер: поливинилхлоридтік АП.03.3.3 Пластмассалардан түздеу жəне КҚ2.10.3 қабыршақты микструдер мен каландрлау əдісімен өнімдер өндіру КҚ2.10.5 тездеу-каландрлау желісінде технологиясы Поливинилхлоридтік КҚ2.10.6 дайындаудың технологиялық қабыршақты микструдер мен КҚ2.10.7 режимдері; тездеу-каландрлау желісінде КҚ2.10.8 іскерліктер: дайындаудың технологиялық поливинилхлоридтік қабыршақты режимдері, болу мүмкін микструдер мен тездеу-каландрлау бұзушылықтар, ескерту жəне жою желісінде дайындау процесін жүзеге тəсілдері. Жабдықты техникалық асыру; қауіпсіздік техникасының тұрғыдан пайдалану. Қауіпсіздік ережелерін сақтау техникасы. білімдер: АП.03.3.4 Желім жағу технологиясы КҚ2.11.1 КҚ2.11.2 желім қабатын жұмсақ Желім жағу технологиясы туралы КҚ2.11.3 поливинилхлоридтік қабыршыққа негізгі мəліметтер: өндіріс КҚ2.11.5 жағудың технологиялық режимдері, сипаттамасы, КҚ2.11.7 силикондау жəне қазазды қайталап Қолданылатын шикізаттар мен жабыстыру режимдері; материалдар, қолдану саласы; өндірістің технологиялық сызбасы. іскерліктер: Полимер желімдерін жағу желімді жағу процесін жүзеге асыру, технологиясы, қолданыс аясы, режимдерді сақтау режимдерді тəсілдері, барысы, технологиялық бақылауды жүзеге асырып, қауіпсіздік режим, оның бұзылуы, себептері мен техникасының ережесін сақтау жою тəсілдері ӨО жəне КП Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика ӨО.00 Өндірістік оқу О.01 Таныстыру практикасы білімдер: КҚ2.1.1 КҚ2.2.1 Кəсіпорынның құрылымы мен жұмыс базалық кəсіпорынның негізгі тəртібі; негізгі жəне қосымша цехтары, цехтары мен шығарылаиын өнімін, КҚ2.3.2 КҚ2.4.1 олардың қолданыс аясы; негізгі өнім сапасын бақылау жүйесін; КҚ2.5.1 цехтардың өнімдері мен негізгі қауіпті операциялар мен КҚ2.6.2 шикізаттарының сипаттамасы; жабдықтарды; қаіпсіз жұмыс КҚ2.7.2 кəсіпорынның технологиялық желісі ережесін; КҚ2.8.2 (цехтардың өзара байланысы), іскерліктер: КҚ2.9.2 кəсіпорынның негізгі қауіп-қатерлері өндіріс цехтарының арасындағы КҚ2.10.2 өзара байланысты анықтау, КҚ2.11.1 технологиялық циклді талдау ӨО.02

ӨО.03

ӨО.04

КП.00

Слесарлық жұмыстар Слесарлық жұмыстарды ұйымдастыру. Слесарлық жұмыстардың түрлері жəне оларды орындаудың технологиясы слесарлық жұмысты орындау барысында қолданылатын жабдықтар, саймандар мен бақылау-өлшеуіш құралдары. Пластмасс өндірісінде қолданылатын жабдықтарды техникалық қызмет көрсету жəне жөндеуде атқарылатын слесарлық жұмыстар. Слесарлық жұмыс барысындағы еңбек қауіпсіздігі.

іскерліктер: слесарлық жұмыстың негізгі түрлері; слесарлық жұмыстарды орындауға арналған жабдықтар; қауіпсіз жұмыс ережесі. дағдылар: слесарлық жұмыстарды орындаудың жоспарын құрастыру, қажетті жабдықтар мен құралдарды таңдау.

Зертханалық жұмыстардың техникасы Техникалық талдаудың өндірістегі рөлі. Шикізаттарды, жартылай дайындалған өнімдер мен дайындалған өнімдерді талдаудың негізгі əдістері. Анализдердің түрлері: маркерленген, экспресті, бақылау, арбитражды. Өнімнің сапасын басқару.

іскерліктер: анализдердің түрлерін, стандарттық үлгілер мен МЖБС-тардың қолданыс аясын. Шикізаттарды, жартылай дайындалған өнімдер мен дайындалған өнімдерді талдаудың негізгі əдістері. дағдылар: МЖБС-пен жұмыс істеу, орташа құралдарды таңдау жəне заттардың жеңіл талдауын жасау;

Арнайы технологиялар бойынша зертханалық машық (біліктілік бойынша) Термопластар мен реактопластардың негізінде полимер композицияларын құрастырудың негізгі принциптері. Эластомерлер негізінде полимер композицияларын құрастырудың негізгі принциптері. Құю машинасының технологиялық параметрлерін есептеу. Ирек машинасының технологиялық параметрлерін есептеу. Жиі қолданыстағы резеке араластырғыш жұмысының негізгі параметрлерін есептеу əдісі. Каучукті механикалық нығыздау. Резеке ерітінділерін көріктеу. Сіңіргіш құрамдағы рецептің өңдеу режимінің резеңке мен қатайтқыш материалмен тығыз байланысына əсері. Рецептік факторлар мен бекуту тəсілдерінің резеңке-металл байланысының беріктігіне əсері. Латекстік заттардың рецептурасы мен дайындау тəсілдерінің латекстік қабыршықтың қалыңдығына əсері. Резеңке ерітінділерін дайындау.

Кəсіби практика

іскерліктер: пластмасс жасау саласындағы эксперименталды зерттеу əдістері, оларды өнімде айналдыру əдістері мен тəсілдерін, полимер материалдарының физика-химиялық жəне технологиялық қасиеттері мен олардың компонентерін зерделеу; пластмасс, эластомерлер мен полимер композиттерін жəне оларды дайындауға арналған шикізаттардың физика-химиялық, физикалық жəне технологиялық қасиеттерін анықтау бойынша стандартты сынақтар өткізу əдістерін, заманауи автоматтандырылған құралдарды қолдану арқылы пластмасс, эластомерлер мен полимер композиттерін қайта өңдеудің технологиялық процесін бақылау тəсілдерін. дағдылар: зерхана жабдықтарында жұмыс істеу; əдістемелік нұсқаулықтарға сəйкес зертханалық жабдықтарда зертханалық анализдер орындау; құралдарда полимердің физика-химиялық көрсеткішін анықтау, алынған нəтижелерді зертхана журналына толтыру.

КҚ2.1.9 КҚ2.2.5 КҚ2.3.9 КҚ2.4.9 КҚ2.6.10 КҚ2.7.10 КҚ2.8.9 КҚ2.9.9 КҚ2.10.9 КҚ2.11.7

КП.02

Алғашқы кəсіби біліктілік алу практикасы Кəсіпорынның құрылымымен, оның негізгі бөлімдерімен, жұмыс тəртібімен, негізгі жəне қосымша цехтармен, олардың қолданыс аясымен танысу. Негізгі цехтардың шикізаттары мен өнімдері, кəсіпорынның технологиялық желісі. Жұмыс орнын ұйымдастыру. Процестің негізгі жəне қосымша жабдықтары. Жұмыс орнында регламентке сəйкес технологиялық процестерді жүргізудің негізгі əдістері мен машықтарын зерделеу жəне бекіту. Өндірістік практика Цехтың (бөлімшелердің) технологиялық процесін зерделеу, біліктілігіне сəйкес кəсібі бойынша орын алмастырушы (дублер) ретінде жұмыс.

іскерліктер: кəсіптік терминалогия; технологиялық процестердің топтамасын; кəсіпорынның құрылымы мен жұмысын ұйымдастыру; жұмыс істейтін өндіріс жағдайындағы кəсіпорын учаскесіндегі өзара жақын мамандықтардың жұмыс мазмұнын, учаскедегі еңбекті ұйымдастыру ережесі, цех (учаске) жабдықтарын пайдалану конструкциясы мен ережесін; дағдылар: технологиялық процесте қолданылатын жабдықтар мен аппаратураларда қызмет көрсету; процестің жалпы бақылауы мен реттеуін жүзеге асыру; іскерліктер: кəсіптік терминалогия; технологиялық процестердің топтамасын; кəсіпорынның құрылымы мен жұмысын ұйымдастыру; еңбек қауіпсіздігі техникасының ережелерін; дағдылар: біліктілікке сəйкес операцияларды орындау, жабдықтар мен аппаратураларда қызмет көрсету.

КҚ2.1.2 КҚ2.2.1 КҚ2.3.2 КҚ2.4.1 КҚ2.5.1 КҚ2.6.2 КҚ2.7.2 КҚ2.8.2 КҚ2.9.2 КҚ2.10.2 КҚ2.11.2

КҚ2.1.2 КҚ2.1.3 КҚ2.2.1 КҚ2.2.2 КҚ2.3.3 КҚ2.4.1 КҚ2.4.2 КҚ2.5.1 КҚ2.5.2 КҚ2.6.2 КҚ2.6.3 КҚ2.7.2 КҚ2.7.3 КҚ2.8.2 КҚ2.8.3 КҚ2.9.2 КҚ2.9.3 КҚ2.10.2 КҚ2.11.5

крекингтеу. Галаген өндірушілер. Кислоротты қосындылар жəне олардың мəні. Азотты. Гетерофункцияналдық бірігулер. Жоғарғы малекулярлық біругілер. ЖКП.07

ЖКП.08

ЖКП.09

Пəндердің циклдары жəне кəсіптік практика бойынша білім беру бағдарламаларының мазмұны (орта буын маманы) Циклдің, пəннің индексі

Пəннің, практиканың атаулары жəне негізгі бөлімдері

ЖБП 01 ЖГП 02 ЖГП 2.1

Жалпы білім беретін пəндер Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби қазақ (орыс) тілі Кəсіби тілдің рөлін. Мамандығының терминдік сөздерін. Қазақ (орыс) тілінің синтаксисін. Кəсіби бағдарланған мəтіндерді оқу жəне аудару «сөздікпен) техникасын. Болашақ мамандыққа бағытталған мəтіндер бойынша əңгімелер мен диалогтар құрастыру

ЖГП 2.2

ЖГП 2.

ЖГП 2.4

ƏЭП 00 ƏЭП 0.1

ƏЭП 0.2

ƏЭП 0.3

ƏЭП 0.4

ƏЭП 0.5

ЖКП.00 ЖКП.01

ЖКП.02

ЖКП.03

ЖКП.04

КҚ2.2.6 КҚ2.3.5 КҚ2.4.4 КҚ2.5.5 КҚ2.6.5 КҚ2.7.9 КҚ2.9.7 КҚ2.10.7

КҚ2.1.1 КҚ2.2.1 КҚ2.3.2 КҚ2.4.1 КҚ2.5.1 КҚ2.6.2

22 ақпан 2014 жыл

ЖКП.05

ЖКП.06

Қалыптасатын білім, іскерліктер жəне дағдылар

білімдер: кəсіби бағыттағы мəтіндерді оқу жəне аудару (сөздікпен) үшін мемлекеттік жəне орыс тілдерін, лексикалық, грамматикалық минимумды меңгеруі; іскерліктер: кəсіби лексиканы сауатты қолану; кəсіби қызметінде қазақ жəне орыс тілі бойынша білімін қолдану; Кəсіби шетел тілі білімдер: Мамандығы бойынша іскерлік тілдің негіздерін, мамандығы бойынша кəсіби лексика-фразеологиялық сөзтіркестері мен қарым-қатынасқа қажетті терминдерді. Кəсіби бағдардағы мəтіндерді лексико-грамматикалық материалды аудару (сөздікпен) техникасын. Кəсіби іскерліктер: қарым-қатынас, тілдамытуды. кəсіптік бағыттағы мəтіндерді оқып, аудару «сөздікпен), грамматикалық минимумды кəсіби қарым-қатынаста қолану. білімдер: Қазақстан тарихы: - Қазақстанның негізгі тарихи Қазақстан Республикасының жаңа əлемдегі кезеңдерінің хранологиялық аумағын; орны мен рөлі. Көне кезеңдегі Қазақстан. Орта көшпелі өркениетінің тарихтағы рөлі ғасырдағы Қазақстан. Қазақ халқының білімі. жəне оның əлем тарихына қосқан үлесі; Қазақстанның Ресей империясына қосылу Қазақстан аумағында мемлекеттің пайда процесі; Қазақстанның Ресейге қосылуында болуы, қалыптасуы мен дамуы туралы; жəне ресей империясы құрамына енгеннен Ресей патшалығының Қазақстан жері кейінгі ішкі саяси жағдайы; Ұлттық азаттық қозғалыстар мен көтерілістер, XX ғғ басындағы кіруі, жаулау жəне ортарлауы; ұлтазаттық көтеріліс пен қозғалыстардың себептері; саяси партиялардың мəні; Қазан төңкерілісі, ХХ ғасыр басында Қазақстанның саяси Қазақстандағы ұжымдастыру мен ЭС; 20-30 партияларының ұстанған жылдардағы XX ғ Қазақстанның қоғамдық бағдарламаларының мəні; 20-30 саяси, əлеуметтік қоғамдық жағдайы; жылдардағы ауыл шаруашылығы мен Қеңес үкіметінің алғашқы жылдарындағы өнеркəсіптің қалыптасуы туралы; этнодемографиялық жағдайы; КСРО дағдарысы мен күйреуінің Қазақ диаспорында құрылуы; себептері; тəуелсіз Қазақстанның Ұлы Отан Соғысы жылдардағы Қазақстан; экономикалық жəне саяси реформалары Қазақстанның 50-80 жылдардағы саяси жəне олардың нəтижесі туралы; жағдайы; ҰОС жəне Қазақстанның фашизмке «Қазақстан – 2030» стратегиялық даму қарсы күрес жеңісіне қосқан үлесі; бағдарламасы. Қазақстанның соғыстан кейінгі жылдардағы іскерліктер: жағдайы; Тың игеру; демократиялық қоғамның басталуы. қысқаша тарихи əңгіме құрастыруды; картамен жұмыс жасай білу; көшпелі Егемендік пен туелсіздіктің қалыптасуы. малшаруашылығының пайда болу Қазақстанның КСРО дағдарыстық құлдырау кезіндегі жағдайы; Қазақстан республикасының себебін ашуды; Қазақстан аумағындағы алғашқы мемелкеттік бірігудің сиаптын тəуелсіздік алғаннан кейінгі саяси жəне ашу; қазақ халқының этникалық қоғамдық өзгерістер; тарихының қалыптасу, даму сипатын ашу; социалистік жəне капиталистік құрылыстың ерекшелігін дəлелдеу; - көшіру саясатының басты мақсатын анықтауды; материалдық жəне рухани мəдениеттің үлгісін сипаттау; тарихтың кезеңдерін белгілеп, дəуірлерге қысқаша сипаттама беру; көтерілістердің пайда болу себебін талдауды; ұжымдастыру мен ЭС мəнін ашуды; 20-30 жылдардағы этнодемографиялық жағдайларды талдауға; қазақ диаспорасының пайда болу себебін анықтауды Қазақстаннның Ұлы Отан Соғысы жылдарында жəне соғыстан кейінгі жылдардағы рөлі мен қосқан үлесі; ХХ ғасыр басында Қазақстанның саяси партияларының ұстанған бағдарламаларының мəні. Дене тəрбиесі білімдер: саламатты өмір салтының негіздерін; адамның кəсіби жəне Дене тəрбиесінің мамандарды дайындаудағы əлеуметтік дамуында дене тəрбиесінің рөлі. Саламатты өмір салтын қалыптастыру. Дене тəрбиесінің əлеуметтік-биологиялық жəне рөлі туралы түсінігі болуы; іскерліктер: психофизикалық негіздері. Күш-қуат жəне алған білімін денсаулықты нығайтуға, спорттық негіздерді жетілдіру. Кəсіптік өмірлік жəне кəсіби мақсаттарға жету қолданбалы дене тəрбиесі. үшін, күш-қуатты жетілдіруге қолдану. Əлеуметтік-экономикалық пəндер білімдер: Мəдениеттану: мəдениттің формалары мен қызметтерін; Мəдениет туралы ұғым. Мəдениет жəне əлемдік өркениет, əлемдік дін негіздерін; өркениет. Мəдеиеттің түрлері мен типтері. Қазақстан халқының мəдениетін жəне Əлемнің негізгі мəдени-тарихи орталықтары. Қазақстан аумағындағы мəдениет пен өркениет. олардың даму перспективасын; Қазақстанның түрлі тарихи кезеңдегі мəдениет Қазақстан мəдениетінің алғашқы өнердің пайда болуынан бастап ерте қолау тарихы. Қазақстанның жаңа кезеңдегі ғылымы дəуіріне дейін даму кезеңдері; орта мен мəдениеті. Діннің мəні мен оның рөлі. Діннің шығу тарихы ғасырда Қазақстан аумағында өмір сүрген халықтардың көркем мəдениетін, жəне олардың түрлері. Христиан жəне ислам олардың əдет-ғұрыптары мен дінінің негізгі ережелері. салт-дəстүрлерін жəне халықтық өнерін; іскерліктер: мəдениетт дамуының негізгі кезеңдерін қазіргі мəдениеттің процестерімен салыстыру. білімдер: Философия негіздері: диалектиканың негізгі ұғымдары мен Философия жəне оның қоғамдағы рөлі. заңдары; əлемнің дамуында ғылым мен Философияның тарихи типтері. Тұрмыс. ғылыми танымның рөлу туралы Материя. Диалектика жəне оның түсініңктері болуы; жаңа заманда альтернативалары. Қоғамды философиялық тұрғыдан түсіну. Қоғам өздігімен дамушы жүйе. адамзат білімінің формалары мен оның Адам тұрмысы-философия мəселесі: тұлға, қасиеттері туралы іскерліктер: диалектика заңының көзқарасы еркіндік пен жауапкершілік. Сана таным мен шығармашылықтың бейнесі мен қызметі. Философияның адамгершілік мəселелері. Экономика негіздері Қазақстан Республикасындағы экономикалық жағдай. Экономика жəне оның негізгі мəселелері; микроэкономика; ресурстар; нарықтың бағаның механизмдері; бəсекелестік; фирма қызметінің экономикалық негіздері; макроэкономика; ел экономикасының құрылымы; қаржылар; ақшалай несие-салық жүйелері; инфляциялық процестер. Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері: əлеуметтанудың негізгі ұғымдары мен санаттары. Əлеуметтік жəне ұлттық қарым-қатынастар. Тұлға қоғамдық қарым-қатынастың субъектісі мен объектісі. Қоғамның əлеуметтік құрылымы. Əлеуметтік жан-жалдар, оларды шешудің механизмдері. Саясаттанудың негізгі ұғымдары мен санаттары. Саясат жəне саяси билік. Саяси жүйе. Мемлекет – саяси жүйенің негізгі буыны. Саяси партиялар мен қозғалыстар. Ішкі саясат қызмет жəне əлемдік саяси процесс. Құқық негіздері Құқық: ұғым, жүйе. ҚР Конституциясы-құқық жүйесінің негізі. Жалпыға ортақ адам құқығы туралы Декларация; жеке тұлға, құқық, құқықтық мемлекет. Заңдық жауапкершіліктер мен олардың түрлері. Құқықтық негізгі салалары. Қазақстан Республикасының сот жүйесі. Құқық қорғау органдары.

бойынша қоршаған ортаның процесін талдау. білімдер: Қазақстандағы экономикалық жағдайлардың жекелеген кездерін; ел экономикасының құрылымын, əлеуметтік-экономикалық мəселелерді реттеу барысы. іскерліктер: Əлеуметтік-экономикалық жағдайды аймақпен ел аумағында бағалау. білімдер: əлеуметтану жəне саясаттанудың негізгі ұғымдары мен санаттары; саяси режимдер, Қазақстан мен əлемдік қауымдастықтың негізгі саяси партиялары; əлеуметтік жанжалдардың себептері. іскерліктер: қоғамдық қарым-қатынасты, олардың дамуын субъект пен объекті нысанында талдау жəне салыстыру. білімдер: адам мен азаматтың құқығы мен бостандығы, оны үзеге асыру механизмі: кəсіби қызмет саласындағы құқықтық жəне адамгершілік этикалық нормалар. іскерліктер: маманның кəсіби қызметін басқаратын нормативтік құқықтық құжаттарын қолдану.

Жалпы кəсіптік пəндер Мемлекеттік тілде іс жүргізу: Құжаттар, олардың қолданыс аясы мен құжаттандыру тəсілдері; құжаттандыру жүйесі, құжаттардың құрылымы; іс жүргізуді ұйымдастыру жəне технологиясы; істерді ұйымдастыру жəне қалыптастыру тəртібі; кеңеселік жəне құжаттамалық жұмыстардың негіздері. Мемлекеттік стандарттау жəне бір қалыпқа келтіру жүйелері. Құжат айналымын ұйымдастырудың жалпы принциптері.

Қалыптаса тын құзыреттердің коды

БҚ3.1 БҚ3.3 КҚ3.12.1 КҚ3.12.5

БҚ3.1 БҚ3.3 КҚ3.12.1 КҚ3.12.5 ЖКП.11

БҚ3.1 БҚ3.2

ЖКП.12

ЖКП.13

ЖКП.14

БҚ3.7 БҚ3.8

АП.00 АП.01

БҚ3.1 БҚ3.2 БҚ3.3

АП.02

БҚ3.1 БҚ3.2 БҚ3.3

АП.03

БҚ3.2 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3

БҚ3.1 БҚ3.2 БҚ3.3

АП.04

БҚ3.1 БҚ3.2 БҚ3.3 АП.05

білімдер: құжаттардың қолданыс аясын, құрамдық бөліктерін, рəсімдеу ережелерін; құжаттарды əзірлеу жəне олардың міндеттерін; ұйымдастыру техникаларының жалпы сипаттамасын, олардың қолданыс аясын жəне ұйымдастыру жəне басқару процестерін кəсіпторындарға ендіру жолдарын іскерліктер: іскерлік құжаттарды: бұйрық, қызметтік басқа хаттарды құрастыра білуі; құжаттармен жұмысты, оларды тіркеу, есепке алуын ұйымдастыру, заманауи техникаларды қолдана білу. Сызу білімдер: конструкторлық құжаттардың Сызбаларды КҚБЖ сəйкес графикалық толтыру. бірыңғай жүйесін (КҚБЖ); сызбалар мен Проекциялық сызбалар мен техникалық сурет эскиздерді орындаудың ережелері мен салу. Машиналық графиканың əдістері мен тəсілдері; сызбалық геометрия мен құралдары. Машина құрылысының сызуы. проекциялық сызудың негіздері. Сызбалар. Құрылыс сызуы. іскерліктер: мамандық бойынша сызбаларды оқу, орындау жəне рəсімдей білу, сонымен қатар компьютерлік графика арқылы орындай білу. Техникалық механика негіздері жəне білімдер: техникалық механиканың конструкциялық материалдар негізгі анықтамалары, ұғымдары мен Статика. Материалдардың кері əсері. Динамика аксиомалары; машина бөлшектері мен мен кинематиканың элементері: негізгі ұғымдар механизмдерін есептеу жəне таңдау мен анықтамалар. Машина механизмдерінің əдістері; металдар мен олардың кинематикалық сызбаларын оқу жəне құру. ерітінділерін зерттеу мен сынаудың Беріліс жүйесінің негізгі өлшемдерін заманауи əдістері. геометриялық есептеу: цилиндрлік, иірімдік, іскерліктер: машина бөлшектері мен таспалық. Сырғанау мен тербетіліс механизмдерін есептеу жəне таңдау; подшипниктері. Тіреуіштер. Бұрандалы жəне шпондық түйістірулер. Конструкциялық материалдар.

БҚ3.1 БҚ3.2 БҚ3.3 БҚ3.5 КҚ3.12.1

Электротехника электроника негіздерімен Электротехника: электрлық өріс, күнделікті жəне ауытқымалы тоқтың электрлық тізбегісі, электромагнетизм, электрлық өлшемдер, күнделікті жəне ауытқымалы тоқтың электрлық машиналары, трансформаторлар, электрожелінің негіздері; электрлық энергияның берілісі мен таратылуы. Электроника: электрониканың физикалық негіздері; электрлік құралдар; электрондық түзеткіштер мен стабилизаторлар; электрондық күшейткіштер; автоматика жəне есептеу техникасының электрондық генераторлар мен өлшеуіш құралдары; микропроцессорлар мен микро-ЭЕМ. Өнімнің сапасын стандарттау, метрологиялау жəне басқару негіздері Метрология, стандарттау, сертификаттаудың құқықтық негіздері, мақсаттары, міндеттері, принциптері, нысандары мен құралдары; өлшем бірлігінн қамтамасыз ететін метрология: метрологиялық қызметтің негізгі түсініктері мен анықтамалары; мемлекеттік метрологиялық тексеру мен бақылау; стандарттау: стандартау жəне сапаны басқару саласындағы негізгі терминдер мен анықтамалар; өнімді халықаралық жəне аймақтық стандарттау, сапа көрсеткіштері мен оны бағалау; өнімді сынау мен бақылау; сапаны технологиялық қамтамасыз ету; сапа жүйесі; сертификаттау; сертификаттау саласындағы негізгі терминдер мен анықтамалар; сертификаттаудың ұйымдастыру құрылымы; сертификаттау жүйесі; сертификаттау жүргізудің тəртіптері мен ережелері; сертификаттау сызбасы. Органикалық химия Органикалық бірігулерді қарапайым талдау. А.М. Бутлер органикалық ерітіндісінің химиялық құрылысының теориясы. Органикалық химиядағы химиялық реакциялардың түрлері. Көмірсутегі атомының электрондық орбиталін гибридизациялау типтері. Көмірсутегі. Сіңірілген жəне сіңірілмеген көмірсутектер. Диендік көрсутектер. Ароматты көмірсутектер мұнай, оның пайда болуы мен қасиеті. Өндіру жəне тасымалдаудың экологиялық мəселелері. Мұнайды тасымалдау. Мұнай өнімдерін

КҚ3.12.4 КҚ 3.12.5 КҚ 3.12.6

білімдер: электротехника жəне электрожелісінің негіздерін; электроника жəне микропроцессорлық техника негіздерін; электрлық өрістің жəне электромагнетизм параметрлері; электрлық жəне магниттік желіде болатын құбылыстардың мəні; электроөлшеуіш құрал қондырғыларының элементтері мен негізгі сипаттамалары іскерліктер: электрожелісінің параметрін есептеу; қарапайым электрлық тізбектерді есептеуін орындау; қарапайым электрлық тізбектерді оқу жəне құрастыру; электроөлшеуіш құралдарын қолдану. білімдер: метрология, стандарттау, сертификаттау жəне өнімнің сапасын басқарудың негізгі түсініктерін; сапа көрсеткіштері мен бағалау əдістерін; іскерліктер: кəсіби қызметте сапа жүйесінің құжаттарын қолдану.

ЖКП.10

ӨО жəне КП ӨО.00 ӨО.01 КҚ3.12.5

КҚ3.12.4 КҚ 3.12.5 ӨО.02

ӨО.03

ӨО.04 КҚ3.12.4 КҚ 3.12.5 КҚ 3.12.6

білімдер: органикалық химияның КҚ3.12.5 теориялық негіздері, органикалық КҚ3.12.6 заттардың номенклатурасын, негізгі кластар мен гомологиялық қатарды; физикалық жəне химиялық қасиетін; дайындаудың негізгі тəсілдері мен қолданыс саласы; органикалық заттардың қолданылуының экологиялық аспектілерін. іскерліктер: заттардың молекулярлық жəне құрылымдық формулаларын құрастыру, ерітінділерге қазіргі заманғы номенклатураны қолдану арқылы ат қою;

КП.00

процестердің шарттарын көрсету арқылы химиялық реакцияның теңдеулері мен органикалық заттардың өзара алмасуының сызбасын құру, есептеу есептерін шешу; адам мен қоршаған ортаға келтіретін залалын болжау. Аналитикалық химия білімдер: катиондар мен аниондарды КҚ3.12.5 Сапалы талдау. Зерттеу əдістері. Реакцияның топтары бойынша топтастыру; сезімталдығы мен жасампаздығы. Бөлшектік рекциялар мен реактивтердің топтық жəне жүйелі талдау. Катиондар қоспаларының жəне арнайы сапалары; сапалы талдауын. Суда еритін тұздың талдаын. Сандық аналитикалық реакцияның орындаудың талдау. Сандық талдау əдістері. əдістері мен тəсілдері; сандық талдау Гравиметриялық талдаудың мəні. əдістері жəне оларды өткізудің Титриметриялық талдаудың мəні. шарттары.. Кешенді-метриялық талдау. Оксидиметрия. іскерліктер: түрлі канцентрациядағы Талдаудың физика-химиялық əдістері. дайын ерітінділер; гравиметриялық жəне Хроматография. Колориметрия. титриметриялық талдаудар жасау; түтіктегі заттың салмағын, титрін, ерітіндінің дұрыстығын жəне пайыздық мөлшерін. Химиялық технологияның теориялық негіздері білімдер: химиялық кинетиканың негізгі КҚ3.12.3 Химиялық кинетика: химиялық реакцияның заңдылықтарын, массалардың əрекет КҚ3.12.6 жылдамдығы, компонеттер концентрациясының заңын; химиялық тепе-теңдік əсері, олардың реакция жылдамдығына қатысты константтарының мəні; гомогендік жəне температуралары, қысымдары мен өнімдердің гетерогендік катализдің механизмі. шығуы. Активизация энергиясы, тізбектік іскерліктер: технологиялық процестердің реакция, гомогендік жəне гетерогендік материалдық жəне жылу баланстарын процестердің заңдылықтары. Катализ. құру; технологиялық процестің тиімді Материалдық жəне энергетикалық баланстар. шарттарын таңдау. Химиялық реакторлар жұмысының негізгі көрсеткіштері. Технологиялық процестің тиімді шарттарын таңдау. КҚ3.12.3 білімдер: Физикалық жəне коллоидтық химия КҚ3.12.6 химия процестері ағымының негізгі Заттардың агрегаттық жағдайының заңдылықтары; термодинамика заңдары, молекулярлы-кинетикалық теориясы. ерітінділердің негізгі қасиеттері, Термодинамиканың алғашқы бастамасы. концентрацияның түрлері; электрохимия Термохимия. Реакцияның жылу тиімділігі. мен коллоидтық химия негіздері; Термодинамиканың екінші бастамасы. іскерліктер: Карноның негізгі термодинамикалық тізбесі. процестердің ағу мүмкіндіктері туралы Химиялық жылдамдық. Сыртқы құбылыс. қорытынды жасау; реакцияның жылу Адсорбция. Катализ. Ерітінділер. Рауль жəне Коновалов заңдары. Осмос. Эбулиоскопия жəне тиімділігі есептеу; процестің бағыттарын анықтау; есептеу есептерін шешу; криоскопия. Азеотроптық қоспалар. электролиз бен гальваникалық Нернст-Шиловтың бөлу заңы. Электрохимия. элементтердің сызбаларын құру; ЭҚЖ Фарадей заңдары. Электролиз. Гальваникалық жəне концентрациялық элементтер. Коллоидтық есептеу химия. КҚ3.12.3 Химия өнеркəсібінің процестері мен білімдер: КҚ 3.12.4 аппараттары механикалық, гидромеханикалық, КҚ 3.12.5 Механикалық процестер мен аппараттар: қатты жылу жəне масса алмастыру материалдарды ауыстыру, үгіту, топтастыру. процестерінің теориялық негіздері; Гидромеханикалық процестер мен аппараттар: химия өнеркəсібінің негізгі жəне сұйықтықтар мен газдарды ауыстыру жəне бөлу, қосымша жабдықтарының араластыру. Жылу процестері мен аппараттары: қондырғылары мен жұмыс істеу принципі; энергия көзі, жылу берілісін, жылу балансын іскерліктер: жабдықтың өндірістік жəне теңестіру. Заттардың буын шығару жəне қуаттылығын есептеу, аппараттардың салқындату. Масса алмастыру процесі мен құрылымдық есептерін жүзеге асыру; аппараттар: масса беру теориясы, масса жылу балансын есептеу. алмастыру аппаратурасын есептеу əдістері. Есептеу есептерін шешу. білімдер: ұжымдағы іскерлік КҚ3.12.2 Менеджмент қарым-қатынас принциптерін, КҚ3.12.3 Түрлі ұйымдастыру-құқықтық формадағы орындаушылар ұжымының жұмысын ұйымдарды басқарудың мақсаттары мен ұйымдастыру негіздері, менеджменттің міндеттері. Менеджменттің қызметі, ұйымның ішкі жəне сыртқы ортасы, еңбекті ынталандыру кəсіби қызмет саласындағы ерекшеліктері; қызметті құқықтық жүйесі; іскерлік қарым-қатынас этикасы; басқару принциптері; менеджмент психологиясы. іскерліктер: ұжымдағы іскерлік жəне Кəсіби қызмет саласындағы құқықтық басқару ұғымы. тұлғалар арасындағы қарым-қатынасқа баға беру; нормативтік құқықтық құжаттарды қолдану КҚ3.12.3 білімдер: салалар дамуының негізгі Салалар экономикасы аспектілері; ұйым нарықтық Сала жəне нарықтық экономика. Слалар экономикадағы шаруашылық нысанын; дамуының ерекшеліктері мен перспективалар; өндірістік жəне технологиялық саланың материалдық-техникалық, еңбек жəне процестердің ұйымдастырылуын; қаржы ресурстары, еңбектің салалық нарығы; саланы басқару; сала дамуының экономикалық материалдық-техникалық, еңбек жəне көрсеткіштері. Ұйым (кəсіпорын) шаруашылық қаржы рсурстары; бағаның құру механизмі мен еңбекақы төлеу нысан; ұйым (кəсіпорын) ұйымдастыру формалары; формалары, олардың өндірістік жəне іскерліктер: бизнес-жоспар құру, ұйымдастырушылық құрылымы, өндіріс кəсіпорын қызметінің негізгі түрлері, олардың сипаттамасы. технико-экономикалық көрсеткішін Ұйымның капиталы мен мүлігі, негізгі жəне есепту айналым қаражаты, еңбек ресурстары. Кəсіпорын қызметі. Бағаның құрылуы. Инновациялық жəне инвестициялық саясат. КҚ3.12.5 білімдер: еңбектің қауіпсіз жағдайын Еңбекті қорғау: КҚ 3.12.6 қамтамасыз ету ережелерін; еңбекті Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау бойынша негізгі заңдарын: еңбекті қорғау жəне қорғаудың құқықтық, нормативтік жəне ұйымдастырушылық негіздерді; улы демалыс туралы заңдар; өндірістік заттардың адамға əсерін; қорғаныстық зияндылықтың өтемақысын; еңбекті қорғау бойынша жұмыстар ұйымдастыру. Химиялық жеке құралдары, жарылыстар мен өрттерді ескерту шаралары; өнеркəсіптегі еңбекті қорғаудың құқықтық, іскерліктер: өндірістік жағдайдың нормативтік жəне ұйымдастырушылық жұмыскерлер мен қоршаған ортаға негіздері. Өрттің алдын алу негіздері. Сала қауіптілік дəрежесін бағалай білу; жеке кəсіпорындарындағы еңбекті қорғаудың техникалық негіздері. Өндіріс технологиясының қорғану құралдарын қолдану; дəрігер келгенге дейінгі алғашқы көмек көрсетуді. қауіпсіздігін ұйымдастыру жəне жүзеге асыру. КҚ3.12.5 Табиғатты пайдаланудың экологиялық негіздері білімдер: табиғатты рационалды пайдаланудың принциптері мен əдістері; КҚ3.12.6 Қоғам мен табиғаттың өзара байланысының қасиеттері, табиғат ресурстарының потенциалы, табиғатты пайдаланудың құқықтық жəне əлеуметтік мəселелері; рационалдықтың принциптері мен əдістері; іскерліктер: технологиялық өндіріс пен қалдық мəселесін шешу. Қоршаған процестердің қоршаған ортаға кері əсер ортаны мониторингтеу; табиғатты беруін бағалау; қызметінің нəтижесін пайдаланудың экологиялық реттеу жəне оның аймақтың экологиялық жағдайы зардаптарын болжау. Табиғатты пайдаланудың аумағында анализдеу. құқықтық жəне əлеуметтік мəселелері. Халықаралық ынтымақтастық. Арнайы пəндер Полимерлердің физикасы мен химиясының білімдер: полимерлер синтезінің КҚ3.12.5 негіздері құрылымы, қасиеті мен тəсілдері, Полимерлердің молекулярлық құрылымының олардың модификациялары, параметрлері: полимерлерді алу. Полимерлеу полимерлердің қасиеттерін жəне жəне поликонденсациялау тəсілдерінің заттардың жоғарғы молекулярлық топтамасы. Талшықтардың құрылымы мен жағдайы физикасының негіздерін зерттеу қасиеттері. Полимерлер реакциясының əдістері; арнайы техникалық полимер ерекшеліктері: полимерлердің химиялық материалдарының негізгі қаситеттері мен белсенділіктері олардың құрылымы, қолданыс аясы; топтамасына тəуелділігі. Полимерлердің іскерліктер: өздігімен ғылымиқосылу, ауыстыру, қышқылдану реакциялары; техникалық жəне потенттік полимерлердің қышқылдану барысында айналу əдебиеттермен жұмыс жасау, полимерлеу құрылымы; полимерлердің фазалық жəне жəне поликанденсанттау əдісімен физикалық жағдайы, полимерлердің негізгі полимерлер синтезінің сызбасын құру; физикалық қасиеттері, полимерлердің полимерлердің химиялық айналуының ерітінділері; ісінуді анықтайтын факторлары; нəтижесін болжау; неорганикалық, полимерлер ерітіндісін дайындау органикалық, аналитикалық, физикалық жəне коллоидтық химияны оқу барысында алған білімдерін қолдану. Полимер материалдарын қайта өңдейтін білімдер: КҚ3.12.3 кəсіпорындардың жабдықтары Полимер полимерлерді өңдеудеудің негізгі жəне КҚ3.12.4 материалдарын қайта өңдеуге арналған қосымша жабдықтарының қолданысын; КҚ3.12.5 жабдықтардың топтамасы, сипаттамасы мен оның техникалық сипатын, құрылымдық құрылымдық ерекшелігі. қасиеттерін, жұмыс істеу принципі мен Нығыздауға арналған жабдықтар. пайдалану ережесін; Экструдерлердің қондырғылары. Табақты жəне іскерліктер: қабатты материалдарды штамптауға арналған жабдықтың негізгі типтерін, жабдық. Жабдықты процестің технологиялық құрылымдық қасиеттері мен жұмыс істеу сызбасын есепке алу арқылы таңдау. принципін; техникалық сызбаларға Жабдықтардың технологиялық есептеулерінің арналған жабдықтарды сипаттамалары негіздері. Жабдықтың қауіпсіз жұмыс істеу мен қолданысына қарай таңдап алу, ережесі өндірісті ынталандырудың талаптары. негізгі параметрлерді есептеуді орындау Полимер материалдарын қайта өңдеу білімдер: негізгі химиялық өндірістің КҚ 3.12.3 технологиясы шикізаттары мен өнімдері; химизм жəне КҚ 3.12.4 Пластмасса, эластометрлер мен полимерлік процесті өткізу шарттары; өнімнің КҚ3.12.5 композиттерді алудың ғылыми негіздері. қолдану саласы; қалдықтарды өңдеу Полмер материалдарын өңдеудің жылу, əдістері; физикалық жəне реологиялық негіздері. іскерліктер: технологиялық сызбаларды Технологиялық параметрлердің жартылай құрастыру жəне оқу; шикізат пен дайын дайын жəне дайын өнімдердің сапасына əсері; өнімнің сипаттамасын беру; өнімнің ақау түрлері, өнімнің сапасын реттеу. берілген бұйыдарды (материалдардан, Полимер өнімдер өндірісін таңдау жəне əдістің жартылай дайындалған өнімдерден, дəлелденуі. бөлшектерден) жəне таңдалған материалТехнологиялық сызбаны дайындау. дардан жабулар өндірудің технологиялық Қалдықтарды рекуперациялау жəне қайта процесінің сызбасын таңдауға; пайдаланылуы қалдықсыз технологиялық технологиялық процесс операциясын процесті құру принципі. Саланың даму өткізудің шарттарын анықтау жəне болашағы. олардың техникалық тиімділігін бағалау. Технологиялық процестерді автоматтандыру білімдер: бақылау, реттеу, қорғау жəне КҚ 3.12.3 Технологиялық процестерді басқарудың негізгі бөгеттеудің автоматтандырылған КҚ 3.12.4 түсініктері. Басқару туралы жалпы мəлімет құралдары жекелеген аппараттарды жəне КҚ 3.12.5 жəне басқару объектілерінің негізгі қасиеттері. процестерді бүтіндей автоматтандыру Автоматтандырылған реттеуіштер, орындаушы негіздері; құралдарды пайдалану тəртібі қондырғылар мен екінші құралдар. мен оларды технологиялық процесті Технологиялық процестердің қауіпсіздігін басқаруда қолдану ; қамтамасыз ету. Автоматтандыру жүйесін іскерліктер: технология процесін, цехты, жобалау туралы негізгі түсінік. Негізгі участкені автоматтандыру сызбасын оқу технологиялық процестерді автоматтандыру. жəне құрастыру; анықтамалық əдебиеттер мен катологтардан технологиялық регламенте көрсетілген шарттарға арналған құралдарды таңдау. Кəсіптік қызметтегі ақпараттық технологиялар білімдер: салалар бойынша қолданбалы КҚ3.12.7 Ақпараттық жəне телекоммуникациялық бағдарламалардың проблемалық технологиялардың негізгі принциптері, əдістері бағдарлық пакеттерін қолданбалы мен қасиеттері, олардың тиімділіктері; бағдарламамен қамтамасыз етуді;. автоматтандырылған жұмыс орындары, іскерліктер: жалпы қолданыстағы локалдық жəне салалық тораптар; салалардағы қолданбалы бағдарламалар пакеттерін қолданбалы бағдарламамен қамтамасыз ету қолдану; қолданбалы бағдарламаның жəне ақпараттық ресурстар; біріккен ақпараттық (САD-жүйелер, іс жүргізудің біріккен жүйелер; қызмет саласы мен аумағының пакеттері, Chem office Pro) қолданбалы бағдарламаларының проблемалық-бағдарлық пакеттерді проблемалық-бағдарлық пакеттері; шешім қолдану; шешім қабылдауда сараптама қабылдауда сараптама жүйесі мен қолдау жүйесі мен қолдау жүйелерін қолдану, жүйелерін қолдану, кəсіби қызметтегі кəсіби қызметтегі модельдеу мен болжау. модельдеу мен болжау Өндірістік оқу жəне кəсіптік практика Өндірістік оқу Зертханалық жұмыстардың техникасы іскерліктер: химиялық зертхананы Химиялық зертхананы ұйымдастыруды; ұйымдастыруды; химиялық ыдысты зертхана жабдығын, құралдары, химиялық жəне зертхана жабдығын, таразылардың ыдыстар. Техникалық жəне аналитикалық түрлері мен өлшеу тəртібін; ыдысты жуу таразылар; химиялық ыдыстарды жуу жəне тəсілдерін; химиялық ыдыстар, кептіру; химиялық зертханаларда қолданылатын реактивтермен жұмыс істеу негізгі операциялар мен тəсілдер: өлшеу, барысындағы қауіпсіздік техника фильтрлеу, кептіру, ерітінді дайындау жəне т.б. ережелерін; Химиялық зертханада жұмыс істеу кезіндегі дағдылар: қауіпсіздік техникасы. Химиялық улану мен ерітінділерді дайындауға арналған күйген жағдайда алғашқы көмек көрсету аспаларды есептеуді орындау; аспаларды ережесі. барлық түрлі типтерде өлшеу; түрлі концентраттағы ерітінділерді дайындау; заттарды фильтрлеу, кептіру, араластыру, тесу; химиялық анализдер жүргізуге арналған ыдыстар дайындау. Таныстыру практикасы іскерліктер: базалық кəсіпорынның Кəсіпорынның құрылымы мен жұмыс тəртібі; негізгі цехтары мен шығарылу өнімін, негізгі жəне қосымша цехтары, олардың өнім сапасын бақылау жүйесін; негізгі қолданыс аясы; негізгі цехтардың өнімдері мен қауіпті операциялар мен жабдықтарды; шикізаттарының сипаттамасы; кəсіпорынның қауіпсіз жұмыс ережесін; технрлогиялық желісі (цехтардың өзара дағдылар: өндіріс цехтарының байланысы), кəсіпорынның негізгі арасындағы өзара байланысты анықтау, қауіп-қатерлері технологиялық циклді талдау Слесарлық практика іскерліктер: Технологиялық жабдықтарды пайдалануға слесарлық-жөндеу жұмыстарын жүргізу қажетті слесарлық құралдардың тізімін кезінде жұмыс орнын жəне еңбек зерделеу. Бекіту апппаратура: қондырғы, қауіпсіздігін ұйымдастыру ережесі; қолдану ережесі, ақауларды анықтау. Су коммуникациялық желілердің, фланцтық құбырлары мен басқада коммуникациялардың қосылуын, тұрба жəне бітеу бағыттауыш бөлшектерін жинау, бұзу. Құбыр аппаратураларының қондырғылары желісін жəне бекіткіш арматураларын жөндеу. дағдылар: Жұмыс қауіпсіздік əдістері. су құбырларының фланцтарын, жалғауыштарын, бағыттауыштарын, бұрандамалар мен, бекіткіштерді, крандарын, сақтандыру клапондарын жинау, бұзу жəне ақауларын анықтау. іскерліктер: Арнайы технологиялар бойынша зертханалық практика (біліктілік бойынша) олигомерлер мен жоғарғы молекулярлық Термопластар мен реактопластардың негізінде бірігулер негізінде пластмасс, полимер композицияларын құрастырудың эластомерлер, жасау саласындағы негізгі принциптері (қолдану жəне қайта өңдеу теориялық жəне эксперименталдық шарттарын қарастыру арқылы полмерлерді, зерттеу əдістері, оларды өнімде толтырғыштарды, пластификаторды таңдау). айналдыру əдістері мен тəсілдерін, Құю машинасының технологиялық полимер материалдарының параметрлерін есептеу. Ирек машинасының физика-химиялық жəне технологиялық технологиялық параметрлерін есептеу. Жиі қасиеттері мен олардың компоненттерін қолданыстағы резеке араластырғыш зерделеу; жұмысының негізгі параметрлерін есептеу əдісі. пластмасс, эластомерлер мен полимер Каучукті механикалық нығыздау. Резеңке композиттерін жəне оларды дайындауға ерітінділерін көріктеу. Сіңіргіш құрамдағы арналған шикізаттардың рецептің өңдеу режимінің резеңке мен физика-химиялық, физикалық жəне қатайтқыш материалмен тығыз байланысына технологиялық қасиеттерін анықтау əсері. Рецептік факторлар мен бекуту бойынша стандарты сынақтар өткізу тəсілдерінің резеңке-металл байланысының əдістерін, заманауи автоматтандырылған беріктігіне əсері. Латекстік заттардың құралдарды қолдану арқылы пластмасс, рецептурасы мен дайындау тəсілдерінің эластомерлер мен полимер латекстік қабыршықтың қалыңдығына əсері. композиттерін қайта өңдеудің Резеңке ерітінділерін дайындау. технологиялық процесін бақылау тəсілдерін. дағдылар: зерхана жабдықтарының қондырғылары мен жұмыс істеуін; əдістемелік нұсқаулықтарға сəйкес зертханалық жабдықтарда зертханалық анализдер орындау; құралдарда полимердің физика-химиялық көрсеткішін анықтау, алынған нəтижелерді зертхана журналына толтыру. Кəсіби практика

КП. 01

КП.02

КП.03

КП.04

Алғашқы кəсіби біліктілік алу практикасы Шікізаттарды дайындау жəне технологиялық операцияларды орындау бойынша алғашқы кəсіптік білімдерін алу; Жұмыс орнында технологиялық процестерді жүргізудің негізгі əдістері мен машықтарын регламентке сəйкес зерделеу жəне бекіту.

іскерліктер: кəсіптік терминалогия; технологиялық процестердің топтамасын; кəсіпорынның құрылымы мен жұмысын ұйымдастыру; жұмыс істейтін өндіріс жағдайындағы кəсіпорын учаскесіндегі өзара жақын мамандықтардың жұмыс мазмұнын, учаскедегі еңбекті ұйымдастыру ережесі, цех (учаске) жабдықтарын пайдалану конструкциясы мен ережесін; еңбек қауіпсіздігі техникасының ережелерін; дағдылар: технологиялық процесте қолданылатын жабдықтар мен аппаратураларда қызмет көрсету; процестің жалпы бақылауы мен реттеуін жүзеге асыру; Өндірістік технологиялық іскерліктер: кəсіпорынның құрылымын; Цехтың (бөлімшелердің) технологиялық негізгі жəне қосымша цехтың шикізаттары процесін, зауыттың құрылымын зерделеу; мен өнімдерінің сипаттамасын, біліктілігіне сəйкес кəсібі бойынша орын жабдықтардың конструкциясы мен алмастырушы (дублер) ретінде жұмыс. пайдалану ережесі; цехтағы жұмыс қауіпсіздігінің ережелері; дағдылар: технологиялық параметрлерді талдау; технологиялық процестің барысын болжау; технологиялық регламенттен ауытқудың нəтижелері; өндірістік техникалық құжаттарды толтыру Диплом алдындағы практика іскерліктер: негізгі жəне қосымша Оқу процесінде алған білімдері мен жабдықты жəне өндіріс технологиясын; практикалық білімдерін жалпылау жəне шикізат пен дайын өнімнің қасиеттерін; жетілдіру. Өндірістің алдыңғы қатар цехта (учаскеде) еңбекті қорғауды технологияларымен жəне экономикасымен ұйымдастыру жүйесін; кəсіпорынның танысу. Дипломдық жобаны орындауға арналған жекелеген бөлімшелер, цехтар мен бөлімдерінің жұмысын ақпараттар мен материалдар жинау, жұмыс дағдылар: өндірістік көрсеткіштердің орындарында орта буын маманы ретінде технологиялық жəне экономикалық есебін тəірибеден өту жасау; технологиялық сызбаларды оқу. Дипломдық жобаны орындау іскерліктер: өндірістің технологиясы мен Білім алушылардың теориялық жəне жабдығын, оның автоматтандырылу практикалық білімдерін жүйелеу, бекіту жəне негіздерін; даму перспективаларын; өнім кеңейту; арнайы технологиялар мəселелерінің сапасын бақылау əдісін; қауіпсіздік техникасы мен қоршаған ортаны қорғау кешенін зерделеу; техникалық жəне негіздерін; техно-экономикалық есептің практикаларын дағдылар: жабдықтарды технологиялық бекіту. желіде жобалау жəне құрастыру, автоматтандыру мəселесін өздігімен шешу; техникалық жəне техно-экологиялық есептерді орындау; дипломдық жобаның графикалық бөлімін.

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6 КҚ3.12.7

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6 КҚ3.12.7

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6 КҚ3.12.7

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.124 КҚ3.12.5 КҚ3.12.7

Ескерту:1 кесте Базалық құзыреттер Құзыреттердің коды

Базазалық құзыреттер

Жоғары деңгей БҚ 2.1

Жұмыс орнын ұйымдастыру;

БҚ 2.2

Қауіпсіздік техникасының ережелерін орындау;

БҚ 2.3

Кəсіптік қызметті жүзеге асырудың тиімді əдістері мен түрлерін таңдау;

БҚ 2.4

Өздігімен үзіліссіз білім алуға дайын болу;

БҚ 2. 5

Қызметінің қаражаттары мен тəсілдерін жоспарлай білу;

БҚ 2.6

Техникалық құжаттармен, анықтамалық əдебиеттермен жұмыс атқару дағдысы болу;

БҚ 2.7

Тұлға аралық қарым-қатынас психологиясын білу;

Орта буын маманы БҚ 3.1

Қазақстан Республикасы Конституциясының негіздерін, адамның басқа адамға, қоғамға жəне қоршаған табиғи ортаға деген қарым-қатынасын реттейтін этикалық жəне құқықтық нормаларды білу;

БҚ 3.2

Гуманитарлық жəне əлеуметтік-экономикалық ғылымдардың негізін меңгеру; алған білімін кəсіптік жəне басқада қызметтерде қолдана білу;

БҚ 3.3

Ойлау мəдениетін, Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілін білу. Кəсіби лексиканы сауатты пайдалану;

БҚ 3.4

Іскерлік қарым-қатынастың этика бойынша білімін қолдану;

БҚ3. 5

Маманның кəсіби қызметін реттейтін нормативтік құқықтық құжаттарды пайдалана білу;

БҚ 3.6

Кəсіби қызметін жүзеге асыруға қажетті ақпаратты өздігімен тауып, қолдану;

БҚ 3.7

Ресми жəне бейресми деңгейде қарым-қатынас жасау, командада жұмыс істеу дағдыларын меңгеру;

БҚ 3.8

Салауатты өмір салты туралы түсінігі, күш-қуатын өздігімен жетілдірудің практикалары мен шеберлігін меңгеру;

2 кесте Кəсіптік құзыреттер Т жəне КБ Біліктіліктер деңгейі 2. Жоғары 2.1 081401 2 деңгей Пластмассалардан жасалған заттарды нығыздаушы

2.2 081402 2- Парақ материалдарын нығыздаушы

Кəсіптік құзыреттер(КҚ) КҚ 2.1.1 Электротехника жəне өндірісті автоматтандыру негіздерінің білімін қолдану; КҚ 2.1.2 Пластмассадан өнімдер алудың өндірістік процесіне жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы шикізатты дайындау; КҚ 2.1.3 Пластмассадан жасалған өнімдерді нығыздау; КҚ 2.1.4 Бақылау-аспалық құралдарының көрсеткіштері бойынша нығыздау технологиялық процесінің параметрлерін басқару; КҚ 2.1.5. Стандарттау негіздері мен дайын өнімдердің сапасын тексеру білімін қолдану; КҚ 2.1.6 . Дайын өнімдерді өңдеуден өткізуді жүзеге асыру; КҚ 2.1.7. Пластмассадан жасалған өнімдерді нығыздау ақауларын жою; КҚ 2.1.8. Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдауды орындау; КҚ 2.1.9. Слесарлық жұмыстың негіздері бойынша білімін қолдану; КҚ 2.1.10. Еңбек қауіпсіздігі техникасының, өнеркəсіп санитариясының жəне өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау; КҚ 2.2.1 Гетинакс пен лигнофолиден əзірленген табақтарды қабатты нығыздауыштарда нығыздауға арналған жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы шикізатты дайындау; КҚ 2.2.2 Табақтарды қабатты нығыздауды орындау; КҚ2.2.3 Бақылау-өлшеуіш құралдарының көрсеткіштері бойынша технологиялық процесті реттеу; КҚ2.2.4 Стандарттау негіздері мен дайын өнімдердің сапасын тексеру білімін қолдану; КҚ2.2.5 Электротехника жəне өндірісті автоматтандыру негіздерінің білімін қолдану; КҚ 2.2.6 Пластмастан дайындалған табақты материалдардың сапасын тексеруді жүзеге асыру; КҚ 2.2.7 Ақаусыз жұмыс істеу дағдысын меңгеру; КҚ2.2.8 Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдауды орындау; КҚ 2.2.9 Еңбек қауіпсіздігі техникасының, өнеркəсіп санитариясының жəне өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау;

2.3 081403-2 Қысу-орам əдісімен үлдір материалдарын нығыздаушы

КҚ 2.3.1. Көп қабатты қабыршақты материал өндірісінің электротехникасы мен автоматтандыру негіздерінің білімін қолдану; КҚ 2.3.2. Жұмысқа арналған шикізаттарды, құрал-саймандар мен жабдықтарды дайындау; КҚ 2.3.3. Көп қабатты қабыршақты материалды нығыздау; КҚ2.3.4. Бақылау-аспалық құралдарының көрсеткіштері бойынша нығыздау технологиялық процесінің параметрлерін басқару; КҚ2.3.5. Стандарттау негіздері мен дайын өнімдердің сапасын тексеру білімін қолдану; КҚ2.3.6. Дайын өнімдерді өңдеуден өткізуді жүзеге асыру; КҚ 2.3.7. Нығыздау ақауларын жою; КҚ 2.3.8. Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдауды орындау; КҚ 2.3.9. Слесарлық жұмыстың негіздері бойынша білімін қолдану; КҚ 2.3.10. Еңбек қауіпсіздігі техникасының, өнеркəсіп санитариясының жəне өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау;

2.4 081404 2 - Құбырлар мен бейіндерді қысушы

КҚ 2.4.1. Тұрбалар мен бейінді штранг-нығыздауышта нығыздауға арналған шикізаттарды, құрал-саймандар мен жабдықтарды дайындау; КҚ 2.4.2. Тұрбалар мен бейіндерді нығыздаудың негізгі операцияларын орындау дағдысын меңгеру; КҚ 2.4.3. Бақылау-аспалық құралдарының көрсеткіштері бойынша нығыздау технологиялық процесінің параметрлерін басқару; КҚ 2.4.4. Стандарттау негіздері мен дайын өнімдердің сапасын тексеру білімін қолдану; КҚ 2.4.5. Дайын тұрбалар мен бейіндерді өңдеуден өткізуді жүзеге асыру; КҚ 2.4.6. Пластмассадан жасалған өнімдерді нығыздау ақауларын жою; КҚ 2.4.7. Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдауды орындау; КҚ 2.4.8 Слесарлық жұмыстың негіздері бойынша білімін қолдану; КҚ 2.4.9. Еңбек қауіпсіздігі техникасының, өнеркəсіп санитариясының жəне өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау;

2.5 081405 2 - Пластмассалар құюшы

КҚ 2.5.1 Термопластарды құю өндірістік процесінің жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы шикізатты дайындау; КҚ 2.5.2. Экструзиялау, үрлеу, нығыздау, қысыма құю, каландрлау əдістерінің бірін қолдану арқылы пластмасс өнімдерін дайындаудың негізгі жəне қосымша операцияларын орындау; КҚ 2.5.3. Бақылау-өлшеуіш құралдарының көрсеткіштері бойынша құю технологиялық процесін реттеу; КҚ2.5.4. Жабдықтардың техникалық қызметін жүзеге асыру; КҚ2.5.5. Дайындалған өнімдердің сапасын тексеру; КҚ2.5.6. Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдауды орындау; КҚ2.5.7. Еңбек қауіпсіздігі техникасының, өнеркəсіп санитариясының жəне өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтау; КҚ 2.5.8. Жарақаттанған адамға дəрігер келгенге дейінгі көмек көрсету машықтарын меңгеру. 2.6 081406 КҚ2.6.1. Роторлық желі операторының қызметін реттейтін негізгі құжаттарын меңгеру 2-ПластмассаларКҚ2.6.2. Пластмассадан дайындалған өнімдерді өндеу, түйіршіктеу жəне нығыздау дан бұйымдар өндірістік процесіне жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы шикізатты дайындау; КҚ 2.6.3. Түйіршіктеу жəне нығыздауға арналған жабдық, құралдар-саймандардың өндіру жөніндегі құрылысы бойынша білімін қолдану; ротор жүйесінің КҚ2.6.4. Материалтану білімін қолдану; операторы КҚ 2.6.5. Шикізаттар мен материалдарды өндіріске дайындау дағдысын меңгеру; КҚ2.6.6. Нығыздаудың негізгі жəне қосалқы операциясын орындау; КҚ2.6.7. Полимерлерді қайта өңдеудің параметрлерін қолдану; КҚ2.6.8. Материалдарды өңдеу барысының техникалық жəне технологиялық өлшемдерді жүзеге асыру; КҚ2.6.9. Өнімдердің негізгі ақауларын, олардың пайда болу себептерін, алдын алу жəне жою тəсілдерін білу; КҚ2.6.10. Негізгі слесарлық жұмыстарды меңгеру; КҚ2.6.11. Дайын өнімді маркалауды, сұрыптауды, жинақтауды, қаптауды жəне тасымалдау технологиясын қолдану; КҚ2.6.12. Қоршаған ортаны қорғау талаптарын орындау; 2.7 КҚ2.7.1. Тездеу-каландрлау желісі операторының қызметін реттейтін негізгі 081407 құжаттарын меңгеру; 2 КҚ2.7.2. Поливинилхлоридтік қабыршақ өндіру процесіне жабдықтар, құрал-саймандар - Поливинилхлорид мен бастапқы шикізатты дайындау; КҚ2.7.3. Жабдықтар, құрал-саймандардың жабдықтарын қолдану тəртібін орындау; үлдірін өндірудің КҚ2.7.4. Өндірісте қолданылатын шикізаттардың түрлерін ажырата білу; үгітетінкаландралық желі КҚ 2.7.5. Қабыршақтарды өндіруге арналған шикізаттарды дайындау дағдысын операторы меңгеру; КҚ2.7.6.Тездеу мен каландрлаудың негізгі жəне қосалқы операциясын орындау; КҚ2.7.7. Полимерлерді қайта өңдеудің параметрлерін қолдану; КҚ 2.7.8. Техникалық жəне технологиялық өлшемдерді жүзеге асыру; КҚ 2.7.9. Өнімдердің ақауларын анықтау жəне жою; КҚ 2.7.10. Слесарлық жұмыстарды орындау; КҚ 2.7.11. Қоршаған ортаны қорғау талаптарын орындау; КҚ2.8.1. Экструдер жүргізушісінің кəсіптік қызметін реттейтін негізгі құжаттарын 2.8. 081408 меңгеру; 2 - Экструдер КҚ2.8.2. Экструзиялар өндіру процесіне жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы жүргізушісі шикізатты дайындау; КҚ2.8.3. Жабдықтар, құрал-саймандардың жабдықтарын қолдану дағдысын меңгеру; КҚ2.8.4. Материалтану білімін қолдану; КҚ2.8.5. Шикізаттар мен материалдарды айыру дағдысын меңгеру; КҚ2.8.6. Тездеу мен каландрлаудың негізгі жəне қосалқы операциясын орындау; КҚ2.8.7. Тездеу мен каландрлаудың параметрлерін бақылау үшін техникалық жəне технологиялық өлшемдерді орындау; КҚ 2.8.8. Өнімдердің негізгі ақауларын, олардың пайда болу себептерін, алдын алу жəне жою тəсілдерін білу; КҚ 2.8.9. Слесарлық жұмыстарды орындау; КҚ 2.8.10. Қоршаған ортаны қорғау талаптарын орындау; 2.9 081409 2 КҚ 2.9.1. Пластмассаларды түйіршіктеу жүргізушісінің кəсіптік қызметін реттейтін -Пластмассаларды негізгі құжаттарын меңгеру; түйіршіктеу КҚ2.9.2. Экструзиялар өндіру процесіне жабдықтар, құрал-саймандар мен бастапқы жүргізушісі шикізатты дайындау; КҚ 2.9.3. Экструзиялауға арналған жабдықтар, құрал-саймандардың жабдықтарын қолдану дағдысын меңгеру; КҚ2.9.4. Материалтану білімін қолдану; КҚ 2.9.5. Шикізаттар мен материалдарды экструзиялауға дайындау дағдысын меңгеру; КҚ2.9.6. Түйіршіктеу процесінің негізгі ж ы ы ы КҚ П м ш ы ш ы м ы КҚ М ы ы ы ы ж ы ш м ы КҚ С ы ж мы ы м КҚ Қ ш ы ы ы КҚ М ж ш ым ж ы м М КҚ Ө ж ы м м ыш ы ж ш ы КҚ Ж ы м ы ж ы ы ж

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6 КҚ3.12.7

КҚ3.12.1 КҚ3.12.2 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6 КҚ3.12.7 КҚ3.12.9

КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ ж КҚ КҚ ж КҚ КҚ

КҚ3.12.1 КҚ3.12.3 КҚ3.12.4 КҚ3.12.5 КҚ3.12.6

Ө ж м м ш

О ы м м ы

Т

КҚ КҚ

ы

КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ КҚ

ы КҚ

Ө ы ы ш Ш ы ы М ж Қ ы шы ы ы ы Ө м ы ж ю С ы ж мы ы П м ж м ым ы ы Қ ш ы Ө ж м ж ы м Ө ж ы Ө м М Ж Т С Қ Қ

ж мж ш ж

м ы ж

ы ш

ы ы

ы ы ы м ы ы

м ы

м шы ы ы м ы ж

ж ж

ы

(Жалғасы 17-бетте).

ы

ы ы

ыж

ым м м

ы

ы

ы

ж

м ш

м

ы ы ы ыж

ы м ы ж ы ы м ы ж мы ы м ы ы ы ж ыж ж

М жм м Ш м м Ө ш ым К ым ы ы Қ ш ы ж ы К м ю

ы

ы

ыш ж

ы

ы ы

ы

ы ш м ы м ж мы ы ж

ж

м ы

м

ы


(Жалғасы. Басы 13-16-беттерде).

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі №150 бұйрығына 156-қосымша

Факультативтік сабақтар

Теориялық оқыту кезеңінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек

Барлығы:

4

14

7

1656

Ескерту: ЖБП– Жалпы білім беретін пəндер; ЖГП– Жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП Əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – Жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – жұмыс берушілердің талаптары бойынша білім беру ұйымдары анықтайтын пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ – кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультация; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу оқыту формасына, мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқаларға байланысты өзгертіледі.

Е

Е

20

2,3

С

76

62

14

4,5

104

76

28

4,5

С

81

61

20

5,6

С

76

58

18

4,5

96

86

10

3,4

90

68

22

4,5

52 30 724 82

16 30 564 72

36

1 4

Е

Е

1

Е С С 2

Е

курстық жоба (жұмыс)

66

4 1 1 1

С

4 Е

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

86

2 1 1

5 С С С С С 8 С

4

теориялық сабақтар

С

С С С С С 2 С С

1

Барлығы

334 118 28 20

2 2

4 1

2

30 148 220

1

60

50

10

С

1

82 204

66 138

16 36

214

196

18

Е Е

1

7

4,5 4,5 3,4,5,6,7

220

110 10

82 42 53 53 1602

20

11 1,2,3 1,2 1,2 3 1 1 1,2 1,2 1,2 1,2 2 1 1,2,3,4 1,2

96 38 32 28

С

7

10

30 30

50

1 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ЖГП. 04 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03 ƏЭП. 04 ƏЭП. 05 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03 ЖКП. 04 ЖКП. 05 ЖКП. 06 ЖКП. 07 ЖКП. 08 ЖКП. 09 ЖКП. 10 ЖКП. 11 ЖКП. 12 АП. 00 АП. 01 АП. 02 АП. 03 АП. 04 АП. 05

АП. 06 БҰАП. 00 ӨО жəне КП ӨО 00 ӨО. 01 ӨО. 02 ӨО. 03 КП. 00 КП. 01 КП. 02 КП. 03 АА. 00 ҚА. 00 ҚА. 01 ҚА. 02 (КДДБ) К Ф

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Қазақстан тарихы Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Экономика негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика Электрониканың негіздері мен электротехника Металдар технологиясы жəне құрылымдық материалдар Стандарттау негіздері, шақтамалар, қондырмалар жəне техникалық өлшемдері Кесумен өңдеу, метал кесу құралдары жəне білдектер Жылутехника негіздері жəне жылутехника жабдықтары Гидравликалық жəне пневматикалық жетіктер Тұтқыр жəне сусымалы материалдар технология негіздері Жүк көтеру жəне тасымалдау құрылғылары Қолданбалы информатика Менеджмент негіздері Арнайы пəндер Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері Технологиялық процестерді автоматтандыру Электржабдықтар Кəсіпорынның тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің механикалық жабдықтары Тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің жабдықтарын пайдалану, жөндеу жəне құрастыру Кəсіпорын саласының экономикасы Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика Өндірістік оқыту Слесарлық практикасы Механикалық практикасы Танысу практикасы Кəсіптік практика Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы Өндірістік технологиялық практикасы Диплом алды практикасы, соның ішінде дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: Қорытынды аттестаттау Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақтар Барлығы:

АП. 03 АП. 04 АП. 05

2 4 3 5 6 2,3 3,4 3

КП. 03 АА. 00 ҚА. 00 ҚА. 01 ҚА. 02 (КДДБ) К Ф

Циклдің белгіленуі ЖБП. 00 ЖГП. 00 ЖГП. 01

ЖГП. 02

ЖГП. 03

6,7 5,6,7

6,7 6,7

324 108 144 72 1278 324

6

468 486

7 8

2,3 4 6

5760 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы крек Теориялық оқыту кезеңінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 15 27 18 3 6588

3 2 Е Е

4 Е

4 2 С С

5 2 1 1

Курстық жоба (жұмыс)

42 38 1034 96 173 80

42 38 692 115 60

312 96 28 20

С

80

60

20

1

С

76

62

14

2,3

11 2,3 2,3 1,2,3,4,5 1

220

1 2 1

30 30

3 4 1 1,2 1

104

76

28

2,3

С

81

61

20

3,4

С

76

58

18

2,3

96

86

10

1,2

90

68

22

2,3

52 30 723 81

16 30 563 71

36

Е

1

Е

Е

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

С С 8 С С С

Е

4 Е

теориялық сабақтар

5 С С С

2

10

С С 2

4 1

2

110 10

С

1

60

50

10

С

1

82 204

66 138

16 36

214

196

18

82 85

42 85

20

5

Е

Е

1

5

ЖГП. 04

ЖКП. 00 ЖКП. 01

8 242 76 76 10 80 180 36 32 32

1

9 220

Семестрлер бойынша бөлу*

7 462 76 76 230 80 180 36 32 32

4 1 1 1

6

Барлығы

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде: курстық жоба (жұмыс)

Бақылау нысаны

50

ЖКП. 02

4 5 3,4 5

30

4,5 3,4,5

ЖКП. 03

3,4,5

20

4,5 2,4,5

1584 306 90 144 72 1278 324

1 2 4

ЖКП. 04

4

468

5

486

6

180 72 60 12 4320 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы крек Теориялық оқыту кезеңінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 10 17 7 3 4960

ЖКП. 05

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі 10 ай Т ж КО базасында Циклдер жəне пəндердің атаулары

Бақылау нысаны

1 ЖГП. 00 ЖГП. 03 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03 ƏЭП. 04 ƏЭП. 05 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03 ЖКП. 04 ЖКП. 05 ЖКП. 06 ЖКП. 07

2 Жалпы гуманитарлық пəндер Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Экономика негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика Электрониканың негіздері мен электротехника Металдар технологиясы жəне құрылымдық материалдар Стандарттау негіздері, шақтамалар, қондырмалар жəне техникалық өлшемдері Кесумен өңдеу, метал кесу құралдары жəне білдектер Жылутехника негіздері жəне жылутехника жабдықтары

3 1 Е

2 Е

4 -

5 -

6

4 С С С С 9 С

3

С

1

1 1

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде:

7 66 66 144 39 39 39

8 4 4 144 39 39 39

27 270 26 52 -

27 184 26 -

9 62 62

Семестрлер бойынша бөлу*

курстық жоба (жұмыс)

Циклдер жəне пəндердің индексі

10

11

ЖКП. 06

1,2 1 1 1

66 26 6

20 20

2 1 1

26

26

С

26

18

8

1 1

С

26

20

6

1

С

26

26

1

Е

3

С С 3 С

1 4

2

С Е

С

Е

1

2

1

Е

2

26

22

-

-

4

26

20

6

18 18 285 27

8 18 221 27

10

27

21

6

36 88

36 58

71

63

8

36

16

8

27

27

1

ЖКП. 07

Қолданбалы информатика Алгоритімдер жөніндегі негізгі түсініктер, алгоритімнің негізгі құрылысы. Бағдарламалау негізін оқу, файлдар. Файлдармен жұмыс. Графика. Бағдарламаны жалпы кəсіптік, арнайы пəндер жəне курстық жұмыстарды орындауда есептер шығару үшін қолдану.

22

АП. 00 АП. 01

Арнайы пəндер Тұтқыр жəне сусымалы материалдар технологиясының негіздері Тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінде қолданылатын негізгі шикізат материалдары. Минералды тұтқыр жəне сусымалы материалдарды жіктеу. Гипсті тұтқыр материалдар. Магнезиалды тұтқыр заттар. Құрылыс əкі. Портланд цемент жəне оны алу үшін соңғы материалдар. Портландцемент клинкер өндірісінің технологиясы. Портландцемент алу жəне оның қасиеті. Талшықтас жөніндегі жалпы мағлұматтар жəне талшықтасцемент бұйымдары.

ӨО жəне КП ӨО. 00

Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика

ӨО. 01

Танысу практикасы Кəсіпорынның жұмыс тəртібі. Кəсіпорынның негізгі жəне көмекші цехтары, олардың қолданысы жəне технологиялық процесі. Негізгі цехтардың шикізат пен өнімдерінің сипаттамасы. Кəсіпорындағы негізгі зиянды жəне кауіпті факторлар. Кəсіпорынның технологиялық тізбегі (цехтардың өзара байланысы).

Іскерліктер: өндіріс пен цех ауласында БҚ8 КҚ 2.1.1-2.8.1 қауіпсіз қозғалыс пен жұмыс істеуді; КҚ 2.1.2-2.8.2 техникалық құжаттамалармен жұмысты; өндірістің цехтары арасындағы байланыстарды. Дағдылар: кəсіпорын жəне цех орындарында қауіпсіз тəртіпті, жұмыс орындарындағы қауіпсіздік техникасы мен өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтауда, технологиялық процестің негізгі қауіпсіз ережесін еңгізуде, цехтың құжаттамаларын жүргізгендегі алғашқы дағдыны қалыптастыруда.

ӨО. 02

Слесарлық механикалық практикасы Жалпы ұсталық жұмыстарға үйрету: белгілеу, металды шабуға, металды түзету жəне ию, кесу жəне егеу, бұрғылау жəне үңгіштеу, бұрандау беттерін өңдеу, қыру жəне ысқылау. Жай бөлшектерді дайындау. Механизімдерді сұрыптау жəне құрастыру. Жоңғыш станоктары топтарында бөлшектерді өңдеуге оқыту: ішкі цилиндрлі жəне шетжақты беттерді өңдеу, бунақтарды жону жəне кесу, ажарлау, сүргілеу, жоңғылау.

Іскерліктер: слесарлық - механикалық жұмыстарды орындау үшін аспаптар мен жабдықтарды пайдалануды; тетіктердің əдістерін жəне өлшемдерін қолдануды, білдектерге баптау жүргізуді жəне кескіш аспаптарын таңдауды; Дағдылар: слесарлық жəне механикалық жұмыстарды орындауда, кескіш аспаптарын қайрауда;

1

42

2 2 2 2

30

2 1,2 1,2

12

2 2

486 486 162

2

324

2

126 36 24 12 1440 Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы крек Теориялық оқыту кезеңінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек 7 18 9 3 1656

Пəннің, практиканың атауы жəне негізгі бөлімдері Жалпы білім беретін пəндер Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби қазақ (орыс) тілі Кəсіби тілдің рөлі. Мамандық бойынша терминология. Кəсіби бағдардағы мəтіндердің оқу техникасы жəне аудармасы (сөздікпен). Мамандық бойынша бағытталған тақырыпқа диалог құру, əңгіме құрастыру.

ЖКП. 08

-

Пəндер циклдері жəне кəсіптік практика бойынша білім беру бағдарламасының мазмұны (жоғары деңгей)

5,6,7 20

1

-

0815000 Тұтқыр жəне сусымалы материалдарды химиялық өндіретін машиналар мен жабдықтарды пайдалану мамандығы бойынша техникалық жəне кəсіптік білім берудің үлгілік білім беретін оқу бағдарламалары

7 30

С

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі №150 бұйрығына 157-қосымша

6 7 5,6

Гидравликалық жəне пневматикалық жетіктер Тұтқыр жəне сусымалы материалдар технология негіздері Жүк көтеру жəне тасымалдау құрылғылары Қолданбалы информатика Менеджмент негіздері Арнайы пəндер Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері Технологиялық процестерді автоматтандыру Электржабдықтар Кəсіпорынның тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің механикалық жабдықтары Тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің жабдықтарын пайдалану, жөндеу жəне құрастыру Кəсіпорын саласының экономикасы Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практика Кəсіптік практика Өндірістік технологиялық практикасы Диплом алды практикасы, соның ішінде дипломдық жобаны орындау Аралық аттестаттау Қорытынды аттестаттау: Қорытынды аттестаттау Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы Консультациялар Факультативтік сабақтар Барлығы:

Ескерту: ЖБП– Жалпы білім беретін пəндер; ЖГП– Жалпы гуманитарлық пəндер; ƏЭП Əлеуметтік-экономикалық пəндер; ЖКП – Жалпы кəсіптік пəндер; АП – арнайы пəндер; БҰАП – жұмыс берушілердің талаптары бойынша білім беру ұйымдары анықтайтын пəндер; ӨО – өндірістік оқыту; КП – кəсіптік практика; АА – аралық аттестаттау; ҚА – қорытынды аттестаттау; КДДБ – кəсіптік даярлық деңгейін бағалау жəне біліктілік беру; К – консультация; Ф – факультативтік сабақтар. *Семестр бойынша бөлу оқыту формасына, мамандықтың өзгешелігіне, аймақтық ерекшеліктеріне жəне тағы басқаларға байланысты өзгертіледі.

234 72 60 12

бақылау жұмыстарының саны

Циклдер жəне пəндердің атаулары

АП. 02

ӨО жəне КП КП. 00 КП. 02

118 60

2

С

Е

9 372

ЖКП. 11 ЖКП. 12 АП. 00 АП. 01

БҰАП. 00

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі 2 жыл 10 ай жалпы орта білім базасында Циклдер жəне пəндердің индексі

ЖКП. 09

АП. 06

8 1076 162 154 76 80 57 57 56 38 120 86 38 38 110 4 162 76 76 10 180 36 32 32 42 38 701

С С

Е

6

Семестрлер бойынша бөлу*

7 1448 162 154 76 80 57 57 152 76 152 114 38 38 140 152 382 76 76 230 180 36 32 32 42 38 1065 118 176 80

С С

Е

курстық жоба (жұмыс)

бақылау жұмыстарының саны

емтихан

сынақ

5 8 1 1

практикалық (зертханалықпрактикалық сабақтар)

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Жалпы гуманитарлық пəндер 2 2 1 294 210 84 Кəсіби орыс тілі С 1 66 66 1,2 Кəсіби шетел тілі С 66 66 1,2 Қазақстан тарихы Е 74 74 1,2 Дене тəрбиесі Е 88 4 84 1,2 Жалпы кəсіптік пəндер 8 3 216 140 76 Сызу С 42 42 1 Техникалық механика негіздері С 42 32 10 1 Электрониканың негіздері мен С 1 28 20 8 1 электротехника ЖКП 04 Стандарттау, метрология жəне өнім С 16 16 2 сапасын басқару негіздері ЖКП 05 Құрылымдық материалдар С 1 28 28 1 ЖКП 06 Жылутехника негіздері жəне С 1 28 28 1 жылутехника жабдықтары ЖКП 07 Нарықтық экономика негіздері С 16 16 2 ЖКП 08 Қолданбалы информатика С 16 16 2 АП 00 Арнайы пəндер 2 4 3 246 240 6 АП 01 Тұтқыр жəне сусымалы материалдар С 1 42 42 1 технологиясының негіздері АП 02 Технологиялық процестерді С 16 16 2 автоматтандыру АП 03 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп С 24 18 6 2 экологиясының негіздері Е 1 52 52 1,2 АП 04 Кəсіпорынның тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің механикалық жабдықтары Біліктіліктер: 081501 2-Цемент диірмені жүргізушісі*, 081502 2-Айналмалы пештердің жүргізушісінің (күйдірушінің) көмекшісі* АП 05 Цемент өндірісі технологиясының Е 1 44 44 1,2 негіздері АП 06 Клинкер күйдіру мен ұнтақтау С 1 68 68 1,2 жабдықтарын пайдалану жəне жөндеу Біліктіліктер: 081503 2-Парақ қалыптаушы машинаның жүргізушісі*, 081504 2-Құбыр машинасының жүргізушісі* АП 05 Талшықтасцемент бұйымдарының Е 1 44 44 1,2 өндірісі С 1 68 68 1,2 АП 06 Талшықтасцемент бұйымдарының өндірісіндегі жабдықтарды пайдалану жəне жөндеу Біліктіліктер: 081505 2-Сығымдағыш қондырғылардың жүргізушісі*, 081506 2-Шаң-тозаң сорғылардың жүргізушісі*, 081507 2-Технологиялық сығымдағыштардың жүргізушісі*, 081508 2-Технологиялық сорғырлардың жүргізушісі* АП 05 Компрессорлар жəне сорғылар Е 1 112 112 1,2 БҰАП. 00 Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер 36 36 1,2 ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік 540 КП практика ӨО 00 Өндірістік оқыту 144 ӨО. 01 Танысу практикасы 6 ӨО. 02 Слесарлық-механика практикасы 24 ӨО. 03 Механика жəне жылутехникалық 24 жабдықтардың зертханасында оқыту ӨО. 04 Гидравлика жəне пневматикалық 24 жабдықтар зертханасында оқыту ӨО. 05 Тұтқыр жəне сусымалы 24 материалдарды зертханалық бақылау ӨО. 06 БӨАжА зертханасында оқыту 18 КП. 00 Кəсіптік практика 396 КП. 01 Алғашқы кəсіптік дағдылар 144 қалыптастыру практикасы 252 КП. 02 Бітіру алдындағы өндірістік практика сонын ішінде дипломдық жұмысты орындау жəне/немесе комлесті емтиханға дайындық АА. 00 Аралық аттестаттау 72 ҚА. 00 Қорытынды аттестаттау: 36 ҚА. 01 Қорытынды аттестаттау 24 ҚА. 02 Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау 12 (КДДБ) жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы 1440 К Консультациялар Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы крек

4 10

теориялық сабақтар

1 ЖГП 00 ЖГП 01 ЖГП 02 ЖГП 03 ЖГП 04 ЖКП 00 ЖКП 01 ЖКП 02 ЖКП 03

Барлығы:

3 6 Е

Барлығы

Семестрлар бойынша бөлу*

курстық жоба (жұмыс)

практикалық (зертханалық-практикалық сабақтар)

теориялық сабақтар

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде:

Барлығы

курстық жоба (жұмыс)

бақылау жұмыстарының саны

сынақ

емтихан

Бақылау нысаны

2 Жалпы білім беретін пəндер Қазақ тілі жəне əдебиеті Орыс тілі жəне əдебиеті Шетел тілі Қазақстан тарихы Дүниежүзілік тарихы Қоғамтану Математика Информатика Физика Химия Биология География Алғашқы əскери дайындық Дене тəрбиесі Жалпы гуманитарлық пəндер Кəсіби орыс тілі Кəсіби шетел тілі Дене тəрбиесі Əлеуметтік-экономикалық пəндер Мəдениеттану Философия негіздері Əлеуметтану жəне саясаттану негіздері Экономика негіздері Құқық негіздері Жалпы кəсіптік пəндер Сызу Техникалық механика Электрониканың негіздері мен электротехника ЖКП. 04 Металдар технологиясы жəне құрылымдық материалдар ЖКП. 05 Стандарттау негіздері, шақтамалар, қондырмалар жəне техникалық өлшемдері ЖКП. 06 Кесумен өңдеу, метал кесу құралдары жəне білдектер ЖКП. 07 Жылутехника негіздері жəне жылутехника жабдықтары ЖКП. 08 Гидравликалық жəне пневматикалық жетіктер ЖКП. 09 Тұтқыр жəне сусымалы материалдар технология негіздері ЖКП. 10 Жүк көтеру жəне тасымалдау құрылғылары ЖКП. 11 Қолданбалы информатика ЖКП. 12 Менеджмент негіздері АП. 00 Арнайы пəндер АП. 01 Еңбекті қорғау жəне өнеркəсіп экологиясының негіздері АП. 02 Технологиялық процестерді автоматтандыру АП. 03 Электржабдықтар АП. 04 Кəсіпорынның тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің механикалық жабдықтары АП. 05 Тұтқыр жəне сусымалы материалдар өндірісінің жабдықтарын пайдалану, жөндеу жəне құрастыру АП. 06 Кəсіпорын саласының экономикасы БҰАП. 00 Білім беру ұйымы анықтайтын пəндер ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне кəсіптік практиКП ка ӨО 00 Өндірістік оқыту ӨО. 01 Слесарлық практикасы ӨО. 02 Механикалық практикасы ӨО. 03 Танысу практикасы КП. 00 Кəсіптік практика КП. 01 Алғашқы кəсіптік дағдылар қалыптастыру практикасы КП. 02 Өндірістік технологиялық практикасы КП. 03 Диплом алды практикасы, соның ішінде дипломдық жобаны орындау АА. 00 Аралық аттестаттау ҚА. 00 Қорытынды аттестаттау: ҚА. 01 Қорытынды аттестаттау ҚА. 02 Кəсіптік даярлық деңгейін бағалау (КДДБ) жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың қорытындысы К Консультациялар Ф Факультативтік сабақтар

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде:

курстық жоба (жұмыс)

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі 10 ай жалпы орта білім базасында

1 ЖБП. 00 ЖБП. 01 ЖБП. 02 ЖБП. 03 ЖБП. 04 ЖБП. 05 ЖБП. 06 ЖБП. 07 ЖБП. 08 ЖБП. 09 ЖБП. 10 ЖБП. 11 ЖБП. 12 ЖБП. 13 ЖБП. 14 ЖГП. 00 ЖГП. 01 ЖГП. 02 ЖГП. 03 ƏЭП. 00 ƏЭП. 01 ƏЭП. 02 ƏЭП. 03 ƏЭП. 04 ƏЭП. 05 ЖКП. 00 ЖКП. 01 ЖКП. 02 ЖКП. 03

бақылау жұмыстарының саны

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Жалпы білім беретін пəндер 4 10 8 1448 1076 372 Қазақ тілі жəне əдебиеті Е 1 162 162 1,2,3 Орыс тілі жəне əдебиеті С 1 154 154 1,2 Шетел тілі С 76 76 1,2 Қазақстан тарихы Е 80 80 3 Дүниежүзілік тарихы С 57 57 1 Қоғамтану С 57 57 1 Математика Е 2 152 56 96 1,2 Информатика С 76 38 38 1,2 Физика Е 2 152 120 32 1,2 Химия С 2 114 86 28 1,2 Биология С 38 38 2 География С 38 38 1 Алғашқы əскери дайындық С 140 110 30 1,2,3,4 Дене тəрбиесі С 152 4 148 1,2 Жалпы гуманитарлық пəндер 1 2 2 248 142 106 Кəсіби орыс тілі С 1 72 72 4,5 Кəсіби шетел тілі С 1 64 64 3 Дене тəрбиесі Е 112 6 106 3,4,5 Жалпы кəсіптік пəндер 1 6 3 380 280 100 Сызу С 1 76 76 2 Техникалық механика С 64 50 14 3 негіздері ЖКП 03 Электрониканың негіздері С 1 64 54 10 3 мен электротехника ЖКП 04 Стандарттау, метрология С 24 24 5 жəне өнім сапасын басқару негіздері ЖКП 05 Құрылымдық материалдар С 48 48 3 ЖКП 06 Жылутехника негіздері жəне Е 1 72 72 3,4 жылутехника жабдықтары ЖКП 07 Нарықтық экономика С 32 32 4 негіздері АП 00 Арнайы пəндер 4 3 5 414 390 24 АП 01 Тұтқыр жəне сусымалы С 1 70 56 14 2,3 материалдар технологиясының негіздері АП 02 Технологиялық процестерді С 24 24 5 автоматтандыру АП 03 Еңбекті қорғау жəне С 1 40 30 10 4,5 өнеркəсіп экологиясының негіздері АП 04 Кəсіпорынның тұтқыр жəне Е* 1 120 120 3,4,5 сусымалы материалдар өндірісінің механикалық жабдықтары Біліктіліктер: 081501 2-Цемент диірмені жүргізушісі*, 081504 2-Айналмалы пештердің жүргізушісінің (күйдірушінің) көмекшісі* АП 05 Цемент өндірісі Е 1 64 64 4,5 технологиясының негіздері АП 06 Клинкер күйдіру мен Е 1 96 96 4,5 ұнтақтау жабдықтарын пайдалану жəне жөндеу Біліктіліктер: 081502 2-Парақ қалыптаушы машинаның жүргізушісі*, 081503 2-Құбыр машинасының жүргізушісі* АП 05 Талшықтасцемент Е 1 64 64 4,5 бұйымдарының өндірісі АП 06 Талшықтасцемент Е 1 96 96 4,5 бұйымдарының өндірісіндегі жабдықтарды пайдалану жəне жөндеу Біліктіліктер: 081505 2-Сығымдағыш қондырғылардың жүргізушісі*, 081506 2-Шаң-тозаң сорғылардың жүргізушісі*, 081507 2-Технологиялық сығымдағыштардың жүргізушісі*, 081508 2-Технологиялық сорғырлардың жүргізушісі* АП 05 Компрессорлар жəне Е 1 160 160 4,5 сорғылар БҰАП. 00 Білім беру ұйымы 32 32 5 анықтайтын пəндер ӨО жəне Өндірістік оқыту жəне 1584 КП кəсіптік практика ӨО 00 Өндірістік оқыту 540 ӨО. 01 Танысу практикасы 36 ӨО. 02 Слесарлық-механика 108 практикасы ӨО. 03 Механика жəне 144 жылутехникалық жабдықтардың зертханасында оқыту ӨО. 04 Гидравлика жəне 126 пневматикалық жабдықтар зертханасында оқыту ӨО. 05 Тұтқыр жəне сусымалы 72 материалдарды зертханалық бақылау ӨО. 06 БӨАжА зертханасында оқыту 54 КП. 00 Кəсіптік практика 1044 КП. 01 Алғашқы кəсіптік дағдылар 324 қалыптастыру практикасы КП. 02 Бітіру алдындағы өндірістік 720 практика сонын ішінде дипломдық жұмысты орындау жəне/немесе комлесті емтиханға дайындық АА. 00 Аралық аттестаттау 180 ҚА. 00 Қорытынды аттестаттау: 36 ҚА. 01 Қорытынды аттестаттау 24 ҚА. 02 Кəсіптік даярлық деңгейін 12 (КДДБ) бағалау жəне біліктілікті беру Міндетті оқытудың 4320 қорытындысы К Консультациялар Оқу жылына 100 сағаттан артық болмауы крек Ф Факультативтік сабақтар Теориялық оқыту кезеңінде аптасына 4 сағаттан артық болмауы керек Барлығы: 10 21 18 4960

Ф

Бақылау нысаны

емтихан

1 ЖБП. 00 ЖБП 01 ЖБП 02 ЖБП 03 ЖБП 04 ЖБП 05 ЖБП 06 ЖБП 07 ЖБП 08 ЖБП 09 ЖБП 10 ЖБП 11 ЖБП 12 ЖБП 13 ЖБП 14 ЖГП 00 ЖГП 01 ЖГП 02 ЖГП 03 ЖКП 00 ЖКП 01 ЖКП 02

Циклдер Циклдер жəне пəндердің атаулары жəне пəндердің индексі

Циклдер Циклдер жəне пəндердің атаулары жəне пəндердің индексі

емтихан

Барлығы

Семестр лер бойынша теория- практика- курстық бөлу* лық лық жоба сабақ- (зертха(жұмыс) тар налықпрактикалық сабақтар)

Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 3 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында

Оқу уақытының көлемі (сағ.) оның ішінде: курстық жоба (жұмыс)

бақылау жұмыстарының саны

сынақ

емтихан

Бақылау нысаны

Білім коды мен бейіні: 0800000 - Мұнай газ жəне химия өндірісі Мамандығы 0815000 -Тұтқыр жəне сусымалы материалдарды химиялық өңдіретін машиналар мен жабдықтарды пайдалану Біліктілігі: 081509 3 -Техник – механик

Оқу процесінің жоспары

ЖКП. 08

ЖКП. 10

сынақ

Білім коды мен бейіні 0800000 - Мұнай газ жəне химия өндірісі Мамандығы 0815000 -Тұтқыр жəне сусымалы материалдарды химиялық өңдіретін машиналар мен жабдықтарды пайдалану Біліктілігі:081501 2- Цемент диірмені жүргізушісі* 081502 2 -Парақ қалыптаушы машинаның жүргізушісі* 081503 2 -Құбыр машинасының жүргізушісі* 081504 2 -Айналмалы пештердің жүргізушісінің (күйдірушінің) көмекшісі* 081505 2- Сығымдағыш қондырғылардың жүргізушісі* 081506 2- Шаң-тозаң сорғыларының жүргізушісі* 081507 2 -Технологиялық сығымдағыштардың жүргізушісі* 081508 2 -Технологиялық сорғырлардың жүргізушісі* Оқыту нысаны: күндізгі Оқытудың нормативтік мерзімі: 2 жыл 10 ай негізгі орта білім базасында Оқу процесінің жоспары

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

сынақ

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 24 сəуірдегі №150 бұйрығына 155-қосымша

Үлгілік оқу жоспары техникалық жəне кəсіптік білім

Циклдер Циклдер жəне пəндердің жəне атаулары пəндердің индексі

17

www.egemen.kz

22 ақпан 2014 жыл

Қалыптасатын білім, іскерліктер мен дағдылар

Қалыптасатын құзырет коды

Білімдер: мемлекеттік, орыс тілдерін, БҚ 1 кəсіби бағыттағы мəтінді оқуды жəне аудару (сөздікпен) үшін қажетті лексикалық жəне грамматикалық минимумдарды білу. Іскерліктер: кəсіптік лексиканы сауатты қолдануды, өзінің кəсіптік қызметінде қазақ, орыс тілдерінен алған білімдерін пайдалана алуды. Кəсіби шетел тілі Білімдер: кəсіби қатынастар үшін БҚ 1 Мамандық бойынша іскерлік тілдердің мамандық бойынша лексика-грамматинегіздері: кəсіби лексика, фразеологиялық калық материалды. тіркестер жəне терминдер. Іскерліктер: кəсіби бағыттағы қатынасқа Кəсіби бағыттағы мəтінді аудару (сөздікпен) жəне мəтінді оқу, аудару (сөздікпен) үшін техникасы. Кəсіби қарым-қатынас. қажетті грамматикалық минимумдарды қолдануды. БҚ 2 Білімдер: қазіргі замандағы Қазақстан Қазақстан тарихы Республикасының алатын орны мен рөлін; Қазақстан Республикасының қазіргі қазақ халқының құрылуын; көшпелі замандағы рөлі мен алатын орны. Ежелгі Қазақстан. Аркаим-дүниежүзілік өркендеудің өркениеттіліктің көрінуін; Ұлы жібек жолын жəне оның тарихи мағынасын; ошағы. ХVІІІ-ХІІ ерте орта ғасырлардың Қазақстанның Ресейдің құрамына енуін; басындағы Қазақстан. Қазақстан XVII – XVIII ғ.ғ Тəуелсіздік үшін Жоңғар тарихындағы Моңғол кезеңі. Қазақ басып алушыларына қарсы ұлт-азаттық халықтарының білімі. Орта ХVІІІ-ХХ қозғалысн; XX ғ.ғ 20-80 жылдардағы ғасырдағы Қазақстанның Ресейге қосылуының басы; Қазақ хандығының ХVІІІ қозғалыстарды жəне көтерілістерді; XX ғғ. 20-30 жылдардағы Қазақстан мəдениетін; ғасырдағы ішкі жəне сыртқы жағдайлары. Қазақтардың дүниежүзілік құрылтайын; Қазақстандағы қазақ халқы колониалдық Алматыдағы 1986 жылғы Желтоқсан патшалық қоршауға қарсы күресі. ХІХ ғасырдың екінші жартысында Қазақстандағы оқиғасын; тамыз төңкерісін жəне оның құлауын, Қазақстан Республикасының ұлт-азаттық көтеріліс. Қазақстан ХХ –ші Мемлекеттік тəуелсіздігін. ғасырдың басында. Бірінші дүниежүзілік Іскерліктер: шағын тарихи-археологиялық соғыс жəне Қазақстан. Ұлт-азаттық қозғалысы. Қазан төңкерілісі, азамат соғысы баяндау құруды, картамен жұмысты; көшпелі мал шаруашылығы пайда болудың жəне шетелдік əскери инвервенция кезінде. себептерін ашуды; бірінші мемлекеттік Қазақстанға Совет үкіметінің орнауы. бірлестікті бейнелеуді; қыстақтық Қазақстандағы жаңа экономикалық саясаттың негізгі мақсаттарын анықтауды; саястаттың (ЖЭС) орнауы жəне оның көтерілістердің тигізу себептеріне талдау ұйытқуы. Ұжымдастыру мен жасауды; ЖЭСтың мəнін ашуды, индустрияландыру. коллективтентіруді; 20-30 жылдардағы Қазақстан тарихы - бүкіл əлемдік тарихтың бөлігі, Қазақстанның ежелгі тарихы. ХХ –ші этнодемографиялық жағдайды, жазалаулар мен қуғындауларды; қазақ диаспорасының ғасырдың басындағы Қазақстан мəдениеті. пайда болу себептерін ашып көрсетуді; Голощекиннің геноциді. «Кіші-Қазан» жəне Ұлы Отан соғысы жəне соғыстан кейінгі оның салдары. Қазақстандағы шаруалар кезеңдегі Қазақстанның рөлін ашып көтерілісі. Саяси репрессия. Казармалық көрсетуді. социализм құрылысы. Соғысқа дейінгі Қазақстанның əлеуметтік-экономикалық жағдайы. Қазақстанның Ұлы отан соғысы кезіндегі фашизмді жеңу үшін қосқан үлесі. Соғыстан кейінгі кезең жəне халықтың əл-ауқатын көтеру. Елдің қоғамдық – саяси өмірі. Тың игеру. Республиканың интенсификациялық дамуы. Қазақстаннның (1969, 1979, 1986 ж.ж) саясатқа қарсы тұруы. Қоғамдық демокротияның басталуы. Тəуелсіздік пен Егемендіктің орнауы. Қазақстан Республикасының алғашқы конституциясы. Президенттік сайлаулар. БҚ 7 Білімдер: Дене тəрбиесі Маманды дайындаудағы Дене тəрбиесіндең саламатты өмір салтының негіздерін, ұйықтау тəртібін жəне физикалық рөлі, оның саламатты өмір салтындағы жүктемені, дұрыс тамақтануды. маңызы. Дене тəрбиесіндең əлеуметтік – Іскерліктер: денсаулықты нығайту үшін, биологиялық жəне психофизиологиялық өмірлік жəне кəсіби табыстарға жету үшін негіздері. Өзін-өзі жетілдірудің физикалық Дене тəрбиесі-спорттық қызметті жəне спорттық негіздері: ақыл-ой жəне физикалық жұмысқа қабілеттілігін қамтамасыз пайдалануды, жəне Дене тəрбиесі өзіндік жетілдіруді. ететін дене тəрбиесінің құралдары. Жалпы кəсіптік пəндер КҚ 2.1.4 - 2.8.4 Білімдер: конструкторлық құжаттардың Сызу бірыңғай жүйесін (БЖҚҚ), сызулармен БЖҚҚ, МС түсінігі. БЖҚҚ талабына сай эскиздерді орындаудың ережесі мен сызуларды графикалық безендіру. Сызудың пішіні мен бағыты. Сызудағы жазуларды оқу. əдістерін, проекциялық сызулар мен Масштабы. Көлемін ендіру. Бөлшектерді сызбалық геометрияның негізін. Іскерліктер: мамандық бойынша жобалаудың орындалуын қабылдау. Проекциялық сызу жəне техникалық суреттеу. сызбаларды оқуды, орындауды жəне рəсімдеуді, соның ішінде компьютерлік Техникалық бөлшектерді жобалау. Сызу графиканы. геометриясының негізі: нүкте жəне түзу, беттік жəне дене, аксонометриялық проекциялар; өзгеріс проекциясының амалы, геометриялық денелердің кескіні, жоғары геометриялық денелерді өзара кескіндеу. Сызу, геометриялық жəне жобамен сызудың негіздері. Сызуларды орындаудың жалпы ережелері, түрлері, кесігі, кескіні, бөлшектерді белгілеумен кескіндеу, эскизі, мамандық бойынша сызулар, нормативті техникалық құжаттар, машина графиктердің əдістері мен құралдары. КҚ 2.1.3 - 2.8.3 Білімдер: Техникалық механика негіздері тепе-теңдіктің жалпы заңдылықтарын, Статика. Статика аксиомалары. дене қозғалысы мен нүкте қозғалысын; Күш жөнінде түсінік. Күшті анықтайтын беріктікке есептеулер негізін; қатаңдықты, элементтер. Күштің шамасын өлшеу. Күш орнықтылықты; дененің айналмалы жүйесі. Ауырлық центрі. Ауырлық центр қималарының қозғалысы кезінде жолдың түзу бөлігіндегі ережесі. Қиманың геометриялық сипаттамасы. жұмыс пен қуатты анықтауды; механизімдер ПƏК-ін, машина тетіктері Тепе-теңдік орнықтылығы. негіздерін, олардың қосылысы мен Күш моменті. Ортадан тепкіш жəне ортадан берілісін; жай механизімдерді. тартқыш күштер. Іскерліктер: кəсіптік тапсырмаларды Материалдар кедергісі. Деформациялану шешуде механика заңдылықтарын жағдайының түрлері: созылу (сығылу), қолдануды, механизмдердің кинем