Page 1

СІЗ не дейсіз? Табиєи кґздер пайдаланылуда Еліміз өркениетке ұмтылған сайын су, жел, күн арқылы тиімді электр қуатын беретін көздерді қажетінше електен өткізе өндіріске енгізіп, пайдалануға талпынуда. Бұл – дамушы елдерге тəн құбы лыс. Ең бастысы, таңдау бар. Əйткенмен, əр өңір мүмкіншілігі əрқалай. Күнделікті тұрмыс қажеттілігін өтеп, қалалар мен ауылдарды кешқұрым самаладай жарқыратып қана қоймай, өндіріс орындары сұранысын да өтеу – заман талабы. Бұл мəселе Жетісу жерінде қалай жүзеге асырылуда? «Егемен Қазақстанның» Алматы облысы бойынша тілшісі Нұрбол Əлдібаев облыстық энергетика жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының басшысы Бағлан Тəнекеновке:

– Сіз бұған не дейсіз? – «Гидропроект» институты Алматы облысындағы өзендер мүмкіндігін саралай келе, 2800 МВт жоғары əлеуеті бар шағын су-электр стансаларын салуға болатын 63 учаскені анықтаған еді. Сондай-ақ, 3000 МВт əлеуеті бар жел электр қуатын бере алатын құрылыстар салуға дəліздер де белгіленді. Аталған институттың мəліметтері негізінде шыққан Алматы облысы əкімінің №153 қаулысымен 2016 жылға дейін су жəне жел энергетикасын дамыту бағдарламасы бекітілді. Электр қуатына деген тапшылықты қысқарту мақсатында жүзеге асыру көзделген бұл жұмыстың бірінші кезеңінде қуаттылығы 326 МВт болатын 28 шағын ГЭС құрылысы өз нəтижесін көрсетуде. Бұл жерде айтайын деп отырғаным – табиғат-ана берген мүмкіншіліктерді замана ағымына сай ұтымды пайдалана білу керек. Ысырапқа жол бермеу арқылы, біріншіден, өз қажеттілігімізді өтесек, екіншіден, қоршаған ортаға еш зиян келтірмеу арқылы электр қуатын пайдаланып, келер ұрпақ өкілінің сол үрдісті жалғауына жол ашамыз. Олай дейтінім, Жетісу жерінде жылдан жылға электр қуатына деген сұраныс артуда. Сол қажеттілікті өтеу үшін 2008 жылы 19,3 МВт қуаттылығы бар 5 шағын ГЭС қосымша пайдалануға берілсе, 2012 жылы облыстағы электр қуатына деген сұраныс сағатына 2,5 млрд. кВт құрады. Соның ішінде өз өндірісіміз сағатына 1,525 млрд. кВт болса, ал қалған қажеттілік 39 пайыз сырттан сатып алынды. Реті келгенде айта кетер бір мəселе – бүгінгі таңда «КЕГОК» АҚ-пен алдын ала сату, сатып алу келісімшарты жасалған жоқ. Электр қуатын алатын нысандардың құрылысы инвесторлар мен жеке инвестиция есебінен жүргізіліп, өзіндік кедергілерін келтіруде. ТАЛДЫҚОРҒАН.

№174 (28113) 20 ШІЛДЕ СЕНБІ 2013 ЖЫЛ

Қазақстан Үкіметінің басшысы біздің еліміздің ҚХР-мен тату көршілік жəне достық қатынастарға үлкен мəн беретіндігін атап көрсетті жəне екі елдің арасындағы стратегиялық əріптестік аясындағы ынтымақтастықты одан əрі тереңдету ниетінде екендігін жеткізді. Фань Чанлун өз кезегінде екіжақты қарым-қатынасты нығайта түсуге мүдделі екендіктерін білдіріп, осы ретте əскери білім беру мен əскеритехникалық салалардағы ынтымақтастықтың келешегі бар екендігін атап өтті.

Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ, Қазақстан Республикасының Президенті.

 Міндеттер мен межелер

Жандану

Денсаулыќ саќтаудаєы жаѕа жїйе

«Аурудың алдын ал», делінген емес пе. Денсаулық сақтау саласының міндет-мақсатын осы бір аталы сөз айғақтап тұрғандай ғой. Қарағандыда «2013 жылғы бірінші жартыжылдықтағы Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесін /БҰДЖС/ енгізу қорытындылары жəне 2014 жылға арналған міндеттер» тақырыбында өткен республикалық кеңес бұл бағдардағы келелі шаралардың бірі болды.

Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауында үдемелі индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік бағдарламасын өнеркəсіптік қуаттарды импорттауға жəне технологиялар алмасуға бағыттау міндеттерін айқындап, отандық тауар өндірушілер алдына тың талаптар қойды. Солардың бірі – өміршең жобаларды жүзеге асыра отырып, өңдеу жəне қайта өңдеу салаларына инвестиция тарту, жаңа технологияларды енгізу, экспорттағы қазақстандық үлесті молайту. Президент тапсырмалары өңірлік даму бағдарламаларын бекіту барысында жан-жақты ескеріліп, экономикаға қаржы тарту жайы үлкен серпіліске ие болып келе жатқанын атай кеткен орынды. Əсіресе, мемлекеттік үдемелі индустриялық-инновациялық даму мемлекеттік бағдарламасы (МҮИИД) енгізілгелі сырттан тартылған қаражат мөлшерінің ұлғайғанын аңғаруға болады.Үш жылда өңір экономикасына 237 миллиард теңге мөлшерінде инвестиция құйылғанын айтсақ, жетіп жатыр. 19,9 миллиард теңге ұқсату кə сіпорындарына тартылған. Былтыр шетелден келген қаржы 70 миллиард теңгені құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда 1,5 есе өскен. Ал, биыл жалпы инвестиция көле мінің 2,7 есе көбейгені байқалады. Облыстың экспорты 648,4 миллион АҚШ долларына жетті. Өңір кəсіпорындары дəнекерленген болат құбырлар, мұнай сорғыларының қосалқы бөлшектерін, электр оқшаулағыш материалдар, теміржол кешені үшін электротехникалық

Айқын НЕСІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Жиын алдында облыстар дағы денсаулық сақтау басқармала рының басшылары, ғылымизерттеу орталықтары мен инсти туттардың директорлары, медициналық жоғары оқу орындарының ректорлары, жеке сектор өкілдері, халықаралық ұйымдардың Қазақстандағы мамандары профессор Хафиз Мақажанов

17 шілденің 17 сағат 45 минөтінде қырғыз-қазаққа ортақ «Быстроток» трансшекаралық каналынан Қазақ елі жағына су жіберіле бастады. Қазіргі уақытта «Қазақ су шаруашылығы» республикалық мемлекеттік кəсіпорнының Жамбыл облыстық филиалының жұмысшылары канал аяғына орналасқан шаруалардың апта бойы күткен суының кедергісіз жетуін бақылауға алған. тұрғындары Қазақстан аумағына қарай ағатын, қазақ-қырғыз шекарасын басып өтетін каналды жосықсыз себептермен жауып тастаған болатын. Бұл мəселе екі ел үкіметі деңгейінде

атындағы облыстық жарақат жəне ортопедия орталығы мен «Бірінші медициналық-санитарлық көмек қалалық орталық» ЖШС емханасында болып, жергілікті тұрғындарға медициналық қызмет көрсетудің үлгілі іс-тəжірибесімен танысты. Бұдан соң олар салаға қатысты ғылыми еңбектер, оқулықтар, зерттеулер көрмесін аралап көрді. (Соңы 2-бетте).

 Демократия – даму даңғылы

Басќару корпусы: бїгін жəне ертеѕ өнімдер, полиэтиленнен жасалған су айдағыш құбырлар, астық, ұн, макарон өнімдерін алысжақын шетелдерге жөнелтеді. Соңғы жылдары экономиканы белсенді əртараптандыруға басымдық бе ріле бастағаны қуантады. Олар дың арасында тау-кен, металлургия секілді тың салалар бар. «Индустрияландыру картасы шең берінде 3,5 жылда 25,8 миллиард теңгенің 26 жобасы іске қо сыл са, өткен жылы 8,7 миллиард теңгенің 7 жобасы пайдалануға беріліп, 400-дей адам жұмысқа орналасты. «Сүт өнімдері» ЖШСне Швецияның, Германияның, Францияның жоғары технологиялы жабдықтары қойылып, «Мумуня» сауда маркасындағы ультрапастерлеуден өтіп,

Су жетті, жўрт сабасына тїсті

Үстіміздегі жылдың 7 шілдесінде Қырғызстанның Талас облысы Қарабура ауданының

Премьер-Министр Серік Ахметов Үкімет үйінде Қазақстанға тұңғыш ресми сапармен келген ҚХР Орталық əскери кеңесі төрағасының орынбасары Фань Чанлунды қабылдады, деп хабарлады ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі.

«Үкімет индустрияландыру бағдарламасының келесі фазасының егжей-тегжейлі жоспарын əзірлеуі тиіс. Перспективалық технологиялық бағыттарды дамытудың сценарийі қажет. Нəтижесінде, экспорттың жалпы көлеміндегі шикізаттық емес экспорттың үлесі 2025 жылға қарай екі есеге, ал 2040 жылға қарай үш есеге ұлғаюы тиіс».

 Мəселенің мəнісі

Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Їкімет їйіндегі ќабылдау

 Президент тапсырмасы қалай орындалуда?

қаралып, бұрнағы күні ол өз шешімін тапты. ҚР ПремьерМинистрі Серік Ахметов Қырғыз елінің Премьер-Министрі Жантөрө Сатыбалдиевпен телефон арқылы сөйлесіп, əңгіме барысында қырғыздар тарапын трансшекаралық канал арқылы ағатын суды қалпына келтіруге шақырды. Суды қарабуралықтардың өзімбілермендікпен жөнсіз байлап тастауының салдарынан шекаралық аудандардағы қырғыз-қазақ диқандарының егіс

стерилденген сүт жəне «Наше молоко», йогурттың 4-5 түрін, «Колибри» шырынды сусынның 8 түрін шығарады. «Петропавл құрылыс материалдары» ЖШС полиэтиленнен диаметрі 20-дан 1200- мм-ге дейін құбыр шығаруға арналған төрт жаңа технологиялық желіні іске қосты. Бір атап өтерлігі, полиэтилен құбырларын жерастымен тарту жəне жылу сақтау үшін арнайы полиуретан көбігімен қап тала ды. Тұтастай алғанда, 2014 жылға таман 40,8 миллиард теңгенің 30 инвестициялық жобасы енгізіліп, 4 мыңға жуық адам жұмыспен қамтылатын болады. Мемлекет басшысының «жасыл эко номикаға» көшу жөніндегі тапсырмасына орай Қызылжар ауда нындағы Новоникольское

алқаптары апта бойы сусыз қалып отырғанын жеткізді. Айта кетейік, «Быстроток» каналы арқылы Жамбыл облысының Жуалы ауданындағы диқандардың 4 мың гектардан астам жері суғарылады. Соңғы ақпараттарға қарағанда, Қырғызстан ІІМ тергеу басқармасының бастығы Рустам Махмудов каналды жөнсіз байлап тастауға себепші болған жəне оған қатысқандарға байланысты Қырғыз Республикасы ҚК 353-бабы бойынша (озбырлық) қылмыстық іс қозғалғанын жеткізген. Жамбыл облысы, Жуалы ауданы.

 Суыт хабар

Жолымбеттегі жарылыс Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Шортанды аудандық ішкі істер бөлімінің кезекші бөліміне 17 шілде күні Жолымбет поселкесінің тұрғыны телефон арқылы хабарласып, оның 45 жастағы ері беймəлім заттың жарылуы салдарынан қайтыс болғанын жеткізген. Төтенше жағдай жекеменшік үйдің ауласында орын алған. Оқиға болған жерді, яғни тұрғын үй аумағын

тексеру барысында үйдің шатырынан жарылғыш аммониттің қалдықтары табылды. Бүгінгі күні сот-медицина сараптамасы тағайындалды. Марқұм 2001-2012 жылдар аралығында поселкедегі «Қазақ алтын» тау-металлургия комбинаты АҚ кен-шахта жабдықтарының слесары болып жұмыс істеген екен. Соңғы уақытта ол ешқайда жұмыс істемеген. Қауіп аймағының жауынгері ретінде зейнетақы алып келіпті. Ақмола облысы, Шортанды ауданы.

ауылында «Зенченко жəне К» КС германиялық екі жел энергиясы қондырғысын орнатты. Оның жобалық қуаты 1,5 Мвт, жылына 8 миллион квВт/сағат электр қуатын өндіре алады. Ол ауылдағы əлеуметтік жəне шаруашылық нысандарды электр қуатымен қамтамасыз ететін болады. Қытай, Ресей, Түркия, Швейцария, Кореяның қалталы азаматтары, алпауыт инвесторлары тарапынан инвестициялық жобалар ұсынылып, қолдау тапты. Оларға барынша қолайлы ахуал туғыза отырып, ең бастысы, өңір экономикасының тұрлаулы дамуына оң ықпал ететін озық технологиялардың орнығуына барынша басымдық берілген. Солтүстік Қазақстан облысы.

Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасы Əлихан Байменов бастаған мемлекеттік қызметкерлер өкілдері Ұлыбритания мен Нидерланд мемлекеттерінде арнайы жұмыс сапарымен болып қайтты. Қазақстандық делегация мүшелері еуропалық əріптестерімен пікір алмасулары барысында мемлекеттік қызметтің жоғарғы басқару корпусын қалыптастыру мəселелерін талқылады. Бұл сапар Еуропа одағының «Қазақстан үкіметі мемлекеттік қызметі реформасы жəне жаңғырулары» жобасы аясында жүзеге асты. Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Мемлекеттік қызмет істері агенттігі өкілдері Ұлыбританияның мемлекеттік басқару саласын үйлестіретін құзырлы органдар жетекшілігімен жəне бір қа тар жоғары лауазым иелерімен кездесті. Солардың арасында Ұлыбританияның мемлекеттік қызмет жетекшісі сэр Боб Керслейкпен,

АҚПАРАТТАР аєыны  Астанада сулы-жасыл желек жолы жаңартылады. Осыған орай 32,9 гектар алқапқа жаңа көгалдар мен гүл клумбалары, шыршалар мен ақ қайыңдар, қарағайлар мен жас теректер отырғызылады.  Павлодар облысында биыл 600 мың тонна астық жиналады деп күтіліп отыр. Мамандардың болжамы бойынша, дəнді дақылдар сіңірілген алқаптың 93 пайызының, майлы дақылдардың 87 пайызының жағдайлары тəуір, қалғаны қанағаттанарлық.  Қостанай облысында ауыл əкімдерінің сайлауын өткізуге 48 млн. теңге бөлінді. Облыста 7 тамызда 245 ауылдық əкім сайланады. Оған 492 кандидат ұсынылды.  Петропавлда мемлекеттік тілді меңгерген өзге ұлт өкілдері арасында байқау өткізілді. Ішкі əскерлерінің Əскери институтында «Мемлекеттік тіл – менің тілім» деген атпен өткен конкурста қатардағы жауынгер Шахрух Хамутов жеңімпаз атанды.  Қызылорда қаласында 291 млн. теңгеге

Мемлекеттік қызмет бойынша бірінші комиссар сэр Дэвид Нормингтонмен, қауым палатасы ның мемлекеттік əкімшілік бойынша арнайы комитет төрағасы Бернард Дженкинмен, қоғамдық өмір стандарттары жөніндегі комитет төрағасы Дэвид Принспен кездесулер болды. (Соңы 2-бетте).

жылу магистральдары жөнделіп жатыр. Қала əкімі Нұрлыбек Нəлібаев сала басшыларына атқарылып жатқан жұмыстар жөнінде апта сайын ақпараттар ұсынып отыруды жүктеді.  Атыраудағы газ-химиялық кешеннің өнімі экспортқа бағытталады. Бұл кəсіпорын жылына 1 млн. 300 мың тонна полиэтилен мен полипропилен шығаратын болады. Алайда, оның негізгі тұтынушылары Қытай мен АҚШ болмақ.  Жамбыл облысында екі кісіден 1 тоннадан астам есірткі тəркіленді. Солардың бірі – Меркі ауданының 54 жастағы тұрғыны болса, екіншісі Тараз қаласының бұрын сотталған 41 жастағы тұрғыны болып шықты.  Ақмола облысында 1 млн. теңгеден астам ақша ұрлаған ұры Алматыда қолға түсті. Тергеу амалдары нəтижесінде Семей қаласының 36 жастағы тұрғынының бұрыннан өзі ойластырған схема бойынша «жұмыс істеп жүргені» анықталды. Ол осылайша банк мекемелері, қаржы ұйымдары мен ірі кəсіпорындарды жағалап, ақша ұстаған адамдардың ізінен аңдып, айласын асырып жүрген. «ҚазАқпарат», «Қазақстан жаңалықтары», Bnews.kz, TengriNews, EgemenNews хабарлары бойынша дайындалды.

Бїгінгі нґмірде: Жайылым мəселесі заѕнамалыќ тўрєыда реттелуі тиіс 2-бет

Тарих жылыныѕ таєылымдары 3-бет

Ќазаќтыѕ ќанаты 4-бет


2

www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

Денсаулыќ саќтаудаєы жаѕа жїйе

 Толғандырар тақырып Қазіргі таңда, еліміздің жер ресурстарының 80 пайызы ауыл шаруашылығына жарамды жерлер, ал оның 70 пайызы жайылымдық жерлер болып табылады, яғни бір малдың шартты басына шаққанда 20 гектар жайылымдық жер бар. Сондықтан бізде болашақта индустриялық-инновациялық дамыған алдыңғы қатардағы аграрлық мемлекет болуға мүмкіндік жеткілікті.

Тəжірибе көрсетіп отырғанындай, жайылымдарды суландыру үшін ең тиімді нұсқа – шахталы жəне құбырлы құдықтар салу. Жалпы, 2013-2020 жылдар аралығында бағдарлама аясында 4 мың құдық салу арқылы 32 миллион гектар жердегі жайылым

жайылымдық көлем 10-13 гектардан кем болмауы керек. Экономикалық реформа жылдарында мемлекеттік секторда мал басы төмендеп кеткенімен, жеке қосалқы шаруашылықтар мен елді мекендер ге жəне су бекеттеріне жақын орналасқан ауыл шаруашылығы құрылымдарында олардың үлесінің өсуі байқалды. Елді мекендер ден қашық орналасқан жайы лымдардың бір бөлігі инфрақұрылымның бұзылуынан жəне маусымдық жайылым айналымын ұйымдастыру үшін мал иелерінде қаражаттың жеткіліксіздігінен толық негізде қолданылмады. Əрине, қазіргі урбанизация заманында өз бизнесін алыс жатқан шалғай жерлерде ұйымдастыруға екінің бірінің тəуекелі жете бермейді. Сондықтан олардың қатарын көбейту үшін мемлекет тарапынан қолдау көрсету керек. Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында əлемдегі азық-түлік өнімдеріне деген сұраныстың күрт өсуімен байланысты аграрлық саланы дамыту қажеттігі ерекше аталды. Мемлекет басшысының: «Бізге 5 тонна бидай сатқаннан, 1 тонна ет сатқан анағұрлым тиімді», дегенін білеміз. Қазіргі таңда көтерме саудада əр тонна еттен түсетін табыс 1,5 миллион теңге төңірегінде болады, ал 5 тонна астық сатқан шаруаның табысы 100 мың теңгеден сəл-ақ асады. Сондықтан ет өндіру барысында қаншама ауыл тұрғындарына қосымша жұмыс орны ашылады, олардың табысы артады жəне тұрмысы жақсарады. Сондықтан, ендігі жерде ел көлемінде іске асырылып жатқан мал тұқымын асылдандыру, еттің экспорттық əлеуетін 2016 жылға қарай 60 мың тоннаға жеткізу, оның ішінде қой шаруашылығын дамыту, берік жемшөп қорын жасақтау жəне жайылым инфрақұрылымдарын қалпына келтіру, сондай-ақ алыстағы шұрайлы жайылымдарды пайдалану үшін мемлекеттік бағдарламалар бекітіліп, оны реттейтін механизмдер құру жəне инновацияларды пайдалану əлеуетін арттыру қажет. Жайылымдарды дамытудың тағы бір жолы, оларды жер асты сулары арқылы суландыру болып табылады. Шалғайдағы жайылымдардың болжамдық ресурстары тəулігіне 450 текше метр, ал бүгінгі таңда тек оның 55 текше метрі ғана қолданылып отыр. Ол – 10 пайыздан аспайды деген сөз.

алқапты суландыру көзделген. Сондай-ақ, жалпы мал азығы өнімдерін, шалғайдағы жайылымдарды жəне жайылым инфрақұрылымдарын дамыту үшін осы бағдарлама аясында 22,6 млрд. теңге қарастырылған. Бұл шараларды уақытында іске асыру Қазақстанның жақын жылдарда табысы мол, экономикасы нығайған, халқының тұрмысы жақсарған, əлемдік нарықта бəсекеге қабілеттілігі жоғары əлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосылуына өзінің оң əсерін тигізері сөзсіз. Ел халқының 47 пайызын құрап отырған ауыл тұрғындарының негізгі табыс көзі болып табылатын қосалқы шаруашылықтарындағы жеке меншік малдарын жайылымдармен қамтамасыз ету – қазіргі кездегі аса өзекті мəселе. Себебі, ірі қара малдың – 82,4, қой мен ешкінің – 70,2, жылқы малының 72%-ы ауыл тұрғындарының меншігінде. Осы себепті, ауыл тұрғындарының жеке меншігіндегі малдарын ұстау жəне оларды жемшөппен қамтамасыз ету мəселесі жыл өткен сайын күрделене түсуде. Аталған мəселенің өткірлігіне байланысты жəне де оның келеңсіз əлеуметтік салдарларға соқтыру ықтималдығының алдын алу мақсатында жайылым пайдалануды құқықтық реттеуді қамтамасыз ету бүгінгі күннің ең басты шарттарының бірі. Осыған орай, жайылымдарды мемлекеттік қолдау ба ғыттарын кеңейту, оларды пай даланушылардың қоғамдық бірлестіктерінің функциялары мен шекарасын анықтау механизмін реттеу жəне жайылым айналымын енгізу мақсатында өзгерістер мен толықтырулар арқылы республика заңнамасын жетілдіру қажеттігі туындап отыр. Əлемдегі экономикасы дамыған АҚШ, Канада, Швейцария, Австралия, дамып келе жатқан Бразилия, Аргентина, Моңғолия жəне де көршілеріміз Ресей мен Қырғызстанда жайылымды басқару жүйесі «Жайылым туралы» заңның негізінде жүргізіледі жəне мемлекет тарапынан қолдау көрсетіледі əрі қатаң бақыланады. Мысалы, Моңғолияда жайылымды жетілдіру үшін жыл сайын үкіметтен 3 миллион АҚШ долларына дейін қаржы бөлініп тұрады. Парламент Мəжілісінің Аграрлық мəселелер комитетінің бір топ депутаты əзірлеген заң жобасы жайылымдарды тиімді, ұтымды пайдалануға байланысты қатынастарды реттеуге арналып, жайылымдар инфрақұрылымының жай-күйін

Жайылым мəселесі заѕнамалыќ тўрєыда реттелуі тиіс Жексенбай ДҮЙСЕБАЕВ, Парламент Мəжілісінің депутаты.

(Соңы. Басы 1-бетте). Кеңесте Премьер-Министрдің орынбасары Ербол Орынбаев сөз алып, БҰДЖС енгізудің нəтижелері туралы мəлімет берді. Оның айтуынша, аталған тəсілді қолданысқа асыру медициналық қызметті жеткізушілер арасында бəсекелестік ортаны дамытуға жаңа екпін берген. Мəселен, жеке жеткізушілердің үлесі 71 пайызға дейін артуы соның жарқын дəлелі болып табылады. Емделу үшін төлемақы көрсетілген көмектің көлемі мен сапасына сəйкес тағайындалуы дəрігерлердің өз міндетіне ыждағаттылығын күшейтумен бірге, жауапкершілікті биіктете түскені байқалады. Мемлекеттік медициналық ұйымдарға дербестік беру, оларды жекешелендіру мүмкіндіктерін қарастыру, құны 50 миллион теңгеге дейінгі тиіс ті құрылғыларды лизингке сатып алуға жеңілдік жасау, барлық деңгейдегі жеткізу шілер дің менеджментін көтеру жəне бизнес-жоспарлауды жақсарту, стационарлардағы қызметкерлердің сараланған еңбекақы жүйесін енгізу, медициналық көмектің сапасы мен көлеміне бақылауды күшейту арқылы БҰЖДС міндеттерін іске асырудың медициналық жəне экономикалық тиімділігін қамтамасыз ету қажет, – деді Орынбаев. Ол, сондайақ, 2014 жылға арналған басым бағыттар ретінде БҰДЖС база лық қағидаларына амбула ториялық-емханалық сектор қызме тін енгізу жəне алғашқы

медициналық-санитарлық көмек ұйымдарын жан басына шаққандағы қаржыландыруға көшу бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізу, қызметкерлердің кəсіби жауапкершілігін сақтандыруды қамтамасыз ету, ЮНИСЕФ халықаралық ұйымымен бірлескен іс-қимылды ширатып, ана мен нəресте өлім-жітімін төмендету бағытындағы кешенді шараларды жетілдіру керектігін атады. Вицепремьер дəрігерлердің біліктілік сапасын барынша көтерудің маңыздылығына тоқтала келіп, оларды оқыту бағдарламаларын озық стандарттарға бағыттайтын Назарбаев Университетімен қатар тағы бір жоғары оқу орнын анықтауға ой тастады. Күн тəртібіндегі мəселе жөніндегі əңгімені Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбекова жалғастырды. Осы орайда ортаға салынғандай биылғы бірінші жартыжылдықта халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы 69,61 жасқа артуы, аталған мерзімде ана өлім-жітімі көрсеткіші 2,6 есеге төмендеуі көңіл қуантар лық жағымды құбылыс екен. Стационарды алмастырушы технологияларды қолдануды кеңейту, емдеу-диагностикалық үрдісті жетілдіру, науқастардың өз таңдауы бойынша жоспарлы емдеуге тартылуын ұлғайту саладағы оң өзгерістерді өрістете түсуде делінді. Нəтижесінде шетелдерге емдеуге жіберілетіндер саны азаюда. Ісіктерді транасоральды жолмен алып тастау, қан жолдарын мальформациясы кезінде эндоваскулярлы емдеу, бауыр, ұйқы безі, кемік майы, сүйек, көмей

Басќару корпусы: бїгін жəне ертеѕ (Соңы. Басы 1-бетте). Кездесулер барысында мемлекеттік қызметтің жоғарғы буынын, яғни «А» басқару корпусының баламасын қалыптастыру, мемлекеттік қызметкерлердің əдеп нормалары, кадрлардың кəсіби дамуы мен оқытылуы, мемлекеттік қызмет көрсету мəселелеріне айрықша көңіл бөлінді. Тараптар мемлекеттік қызмет жүйесін жетілдіру жөніндегі білімдері мен тəжірибелерін ортаға салып, бұдан былай да диалогты жалғастыруға əзір екендерін білдірді. Осы əңгімелер кезінде

Əлихан Байменов Қазақстанның мемлекеттік қызмет реформалары дамыған елдердің мемлекеттік қызмет дамуы үрдістеріне сəйкес бағытта екендігін осы сапар тағы бір рет дəлелдегенін атап өтті. Бұл кадрларды іріктеу мен өсіру механизмдеріне де, мемлекеттік қызметкерлерді бағалау жүйесіне де қатысты. Одан өзге, британдық тарап мемлекеттік қызметтің қазақстандық моделімен танысып, оның алдыңғы қатарлы елдердің реформаларына сай екендігіне тоқталды. Қазақстандық делегация мемлекеттік қызмет мəселелерін зерделейтін бірқатар еуропалық

Ќазаќстанныѕ ќўрметті консулдыєы

Румынияның Галация қаласында Қазақстан Республикасы Құрметті консулдығының салтанатты ашылу рəсімі мен Қазақстанның Румыниядағы Құрметті консулы қызметіне Петро Лифичиудің ресми кірісу рəсімі өтті.

Салтанатқа Консулдық округке кіретін қалалар мен өңірлер əкімшіліктерінің өкілдері, атап айтқанда, Брэила, Бузэу, Констанца, Галац, Тулча, Вранча өкілдері, Румыния Сыртқы істер министрлігінің ресми адамдары, іскер топтардың, рухани ортаның өкілдері, сондай-ақ осында оқып жүрген Қазақстан студенттері қатысты. Ашылу салтанатында сөз сөйлеген Қазақстанның Румыния істеріндегі Уақытша сенімді өкілі Талғат Қалиев Румынияның шығысында Қазақстанның Құрметті консулдығы ашылуы Қазақстан мен Румыния арасындағы өзара іс-қимылды

одан əрі дамытуға, іскерлік өзара тиімді байланыстарды кеңейтуге жəне екі ел өңірлері арасындағы қарым-қатынасты тереңдетуге бағытталып отырғанын атап өтті. Аталған Консулдықтың ашылуы жақында өткен Румыния Премьерминистрі Виктор Понтаның Қазақстанға сапары аясындағы жоғары деңгейдегі келіссөздерді іс жүзіне асырудың, яғни екі ел арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың жаңа кезеңінің басы екендігі көлденең тартылды. Румыния сыртқы саясат ведомствосының өкілі Румыния Сыртқы істер министрі Титус Корлэцянның Қа зақстанның

трансплантациясы бойынша 4 технология енгізілуі отандық медицина шапағаты тиюшілерді көбейтті. Министр сөз кезегінде БҰДСЖ енгізу барлық өңірлерде бірдей еместігін сынға алды. Кеңеске қатысушылар арасынан сөз тиген Қарағанды облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Төлеген Сəдуақасов, Астанадағы №2 қалалық аурухананың бас дəрігері Мақсат Жантұрғанов, Жезқазғандағы «Байменов» ЖШС аға дəрігері Диллахан Байменова жəне басқалары күн тəртібіндегі мəселеге қатысты өз пікір-ұсыныстарын ортаға салды. Сөйлеушілердің ортақ ойынша жаңа жүйенің игі ықпалы күннен-күнге анық білініп келеді. Соның арқасында стационарлықмедициналық қызметтер сапасы елеулі түрде жақсара түскен. Бірқатар сырқаттар бойынша озық стационарлық технологияларды қолдануға мүмкіндік өсуі, жоғары инновациялық-медициналық жобаларды дамытуға жол ке ңе юі жақсы жетістіктер бастап отырғандығына ризалық білдірілді. Кеңесті қорытындылаған Үкімет басшысының орынбасары Е.Орынбаев денсаулық сақтау жүйесін дамытуға бағытталған іс-шаралардың тиянақты орындалуын қамтамасыз ету əрбір басшының жауапты міндеті екенін, сол талап үдесінен шыға білуге кəсіби белсенділік пен біліктілікті барынша жұмылдыру қажеттігін тағы бір еске салды. ҚАРАҒАНДЫ. институттар мен жоғары оқу орындарында болды. Олар Эдинбург университеті мен Лейден университеті жетекшілігімен кездесіп, «Болашақ» бағдарламасы бойынша білім алып жатқан қазақстандық студенттер жəне стажерлармен əңгімелесті. Нидерландта да жоғарғы басқару корпусы мəселелері тағы талқыға салынды. Бұл ел мемлекеттік қызметкерлердің жоғарғы корпусы персоналын басқару бойынша озық тəжірибе жинақтаған, таланттарды басқару бойынша тиімді жүйе енгізген. Қазақстандық делегация мүшелері Нидерландтың Ішкі істер министрлігі, мемлекеттік қызметтің жоғарғы офисы, Қаржы министрлігі, Сыртқы істер министрлігі өкілдерімен кездесіп, өзара пікір алмасты. Құрметті консулдығы ашылуы екі ел арасындағы қарым-қатынастың жоғары деңгейін айғақтайды деген жолдауын оқып берді. Сондайақ, ол жақында өткен Румыния үкіметі басшысының Астанаға сапары Қазақстанның Румынияның Орталық Азиядағы шешуші жəне сенімді əріптесі болып табылатынын қуаттағанын көлденең тартты. Қазақстанның Румыниядағы Құрметті консулы П.Лифичиу көрсетілген сенімге ризашылығын білдіріп, екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан əрі дамыту үшін барлық күш-жігерін жұмсайтынына сендірді. Галац қаласының əкімшілігі қала үшін осы маңызды оқиғаны үлкен қанағат сезімімен қабылдап, өңірлік ынтымақтастықтың дамуына үлкен үміт артып отыр. Галац қаласы – Румынияның Дунай өзеніндегі аса ірі порты болып табылады жəне үлкен экономикалық əрі көліктіктранзиттік əлеуетке ие. «Егемен-ақпарат».

Алайда, бүгінде ауыл шаруашы лығына жарамды 188 млн. гектар жердің 48 млн. гектары куаңшылыққа жəне 27 млн. гектары деградацияға ұшыраған. Оның үстіне, жайылымдық жер көлеміміз бойын ша Австралия, Аргентина, АҚШ жəне Бразилиядан кейін бесінші орында тұрсақ та Бүкілəлем дік экономикалық форум сарапшыларының жасаған тал дауы бойынша Қазақстан ауыл шаруашылығының дамуы жөнінен 142 елдің ішінде 72-орында қалып отыр. Ал бұрынғы кеңестік республикалар: Эстония – 33, Литва – 44, Əзербайжан – 55, Латвия – 64, Ресей 66-орында. Мəлімет бойынша, бүгінде елімізде орташа есеппен жылына 11 миллионға жуық ірі қара мал жайылымға шығарады. Ал бір мал басының тəуліктік азығы 35 килограмды құраса, жайылым уақыты 180 күнге тең болған жағдайда, бір мал басына шаққанда 6,3 тонна шөп азығы керек болады. Біздердің бүгінгі көрсеткіштеріміз 4,6 тоннадан аспайды немесе бір мал басына шаққандағы шөп азығының тапшылығы 30 пайызды құрайды. Бұдан шығатын қорытынды – бүгінде еліміздегі ірі қара малдың орташа тірі салмағы 300 килограмм болса, бұл – АҚШ-тан 1,9 есе жəне Канададан 1,7 есе аз деген сөз. Мұның себебі, бірінші ден, жайылымдардың құнарсыз дығынан десек, екіншіден, орта есеппен əр гектардан 1,5-3 центнерден ғана өнім алынады жəне мал басына шаққандағы жайылымдық көлем 7,7 гектардан аспай отыр, сондай-ақ сапалы мал азығы жетіспейді. Бұл, əлбетте, 26 миллионнан астам төрт түлік малы бар отандық мал шаруашылығын дамытуға, олардан алынатын өнімдерге кері əсерін тигізуде. Оған дəлел, жыл сайынғы ауыл шаруашылығының жалпы экономикалық шығыны шамамен 1 млрд. АҚШ долларын құрайды. Жоғарыда айтылғанның бəрі үлкен экономикалық шығындарға, ауыл тұрғындарының денсаулығы деңгейінің төмендеуіне алып келеді жəне экологиялық тұрғыдан таза мал шаруашылығы өнімі өндірісінің дамуына қолбайлау болып отырған жайттар. Ал мал өнімділігін жоғары нəтижеге жеткізу үшін жайылымдардағы өсімдіктердің өнімділігі əр гектардан 7,5 центнерден жəне мал басына шаққандағы

жақсартуға, жайылымдық жерлердің тозу процес те рін болдырмауға жəне қор шаған ортадағы жайылым экожүйелерінің экологиялық тұтастығын сақтауға бағытталған. Бұл заң жобасына енгізілген негізгі жаңашыл норманың қатарына Жайылымдар кеңесін жатқызуға болады. Бұл аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ аумағының шегінде жергілікті халықтың жиналысында құрылатын, жайылымдықтарды пайдалануда өзін өзі басқару принциптерімен жұмыс жасайтын қоғамдық-үйлестіруші орган болып табылады. Жайылымдар кеңесіне жалпы басшылықты тиісті аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің аумағында тұратын жергілікті халықтың жиналысында Кеңес мүшелерінің арасынан ашық дауыс беру жолымен сайланатын төраға жүзеге асырады. Ал жергілікті атқарушы органдардың өкілдері, жергілікті өкілді органдардың депутаттары, жайылымды пайдаланушылардың, сондай-ақ, осы аудандық маңызы бар қаланың, кенттің, ауылдың, ауылдық округтің аумағында орналасқан фермер жəне шаруа қожалықтарының, ауыл шаруашылығы ұйымдарының өкілдері Жайылымдар кеңесіне міндетті түрде мүше болып сайланады. Жəне де заң жобасында жайылымдарды басқару мен пайдалану, жайылымды пайдаланушының құқықтары мен міндеттері, жайылымдарды ұтымды пайдалану саласындағы мемлекеттік қолдау бағыттары, Қазақстан Республикасы Үкіметінің, уəкілетті органның, жергілікті өкілді органдардың жəне жергілікті атқарушы органдардың құзыреттері толық қарастырылған. Соның ішінде, жайылымға жер учаскелерін беру тəртібі, жайылымдардың шекараларын белгілеу, оларды пайдалану мен басқарудың ережелері туралы нормалар толық енгізілген. Егер де қандай да бір себептермен игерілмеген жайылымдар болса, оларды резерв ретінде қалдыру көзделген. Жайылымдардың шекараларын жергілікті атқарушы органдар өз құзыреттеріне сəйкес ведомствоаралық комиссияның шешімі негізінде айқындайды. Сонымен қатар, заң жобасында жайылымдарды басқару, оларды жақсарту мен пайдалану саласындағы мемлекеттік реттеудің мақсаттары мен негізгі қағидалары, сондай-ақ жайылымдарды басқару, оларды жақсарту мен пайдалану саласындағы мемлекеттік қолдау қарастырылған. Заң жобасының ең басты мақсаты халықты сапалы əрі арзан мал өнімдерімен қамтамасыз етуге, ет экспортының əлеуетін арттырып, жеке қосал қы шаруашылықтар мен шалғайдағы мал шаруашылығын дамытуға, мал басын арттыруға, жемшөп қорын құруға, сондайақ, экологиялық тұрғыдан таза мал шаруашылығы өнімдерінің өзіндік құнын төмендетуге жағдай жасау болып табылады. Сонымен қатар, жайылымдарды қалпына келтіру мен оларды ауыл шаруашылығы айналымына қосу, мал шаруашылығы саласын тиімді дамыту үшін қолайлы жағдай туғызу, сондай-ақ қосалқы шаруашылық жүргізуші субъектілерді ірілендіріп, кооперативтер құру ісінде ынталандырушы фактор қызметін атқармақ.


20 шілде 2013 жыл

Шілде айының басында өткен Қазақстан Республикасының ұлттық тарихын зерделеу жөніндегі ведомствоаралық жұмыс тобының кеңейтілген отырысы ел өміріндегі аса елеулі оқиға болды. Онда терең де мағыналы, бағдарламалық сипаттағы баяндама жасаған Мемлекеттік хатшы Марат Тəжиннің: «Нағыз ұлттық қадірқасиет нағыз ұлттық тарихтан басталады», деген сөзі бүкіл зиялы қауымды, жалпы қоғамдық сананы дүр сілкіндірді десек, артық айтқандық емес.

«XV-XVII ғасырлардағы Қазақстан жəне Орталық Азия: тарих, саясат, дипломатия», «Традиционная культура жизнеобеспечения казахов. Очерки теории и истории» сияқты еңбектерді ерекше атаған жөн. Елбасының тікелей қолдауымен Ə.Марғұланның 12 томдық толық академиялық жинағын шығару басталды. «Отан тарихы – Отечественная история» деген жаңа ғылыми журнал оқырманға жол тартты. Сол жылдың ең елеулі оқиғаларының бірі – Италияда «Алтын адам. Қола дəуірден халықтардың Ұлы қоныс аударуына дейінгі дала мəдениеті» атты көрменің

Тарих жылыныѕ таєылымдары Ғосман ТӨЛЕҒҰЛ,

Ақмола облыстық тілдерді дамыту басқармасының басшысы.

Осынау салиқалы мəжілісте болған əңгімеден Президентіміздің «Тарих – кімкімнен де жоғары ұғым» деген пайымының тағы бір дəлелденгенінің куəсі болдық. Егемендік алғаннан бері Нұрсұлтан Əбішұлы ұлттық тарих мəселесіне, оны үздіксіз зерттеу мен халық игілігіне айналдыру ісіне ұдайы мəн беріп келеді. Мəселен, еліміз тəуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай «Халық бірлігі мен ұлттық тарих жылы» жарияланғаны белгілі. Оған да, міне, биыл 15 жыл толып отыр. «Халық бірлігі мен ұлттық тарих жылын» жариялау туралы Елбасының Жарлығына сəйкес республика Үкіметі 1997 жылғы 30 желтоқсанда тиісті қаулы қабылдап, Жылды өткізу жөніндегі 83 адамнан тұратын Мемлекеттік комиссияның құрамын, негізгі ісшаралардың жоспарын бекіткен-ді. Мемлекеттік комиссияның төрағасы сол кездегі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы Əбіш Кекілбаев болды. Үкімет қаулысы шыққаннан кейін бір аптаның ішінде Мемлекеттік комиссия өзінің алғашқы отырысында Жылды жүйелі, жан-жақты да терең мағыналы, нəтижелі өткізу мақсатында төрт секция құрды, олар – ақпараттық қамтамасыз ету секциясы, ғылыми-əдістемелік қамтамасыз ету секциясы, білім һəм мəдениет мəселелері бойынша секция жəне құқықтық қамтамасыз ету секциясы. Сол кезде біз Ақпарат жəне қоғамдық келісім министрлігінде, Мемлекеттік баспалар бағдарламаларын қалыптастыру департаментінің директоры, жоғарыда аталған комиссияның хатшысы Əлібек Асқаровтың қарамағында (қазір Астанадағы Ұлттық кітапхананың бас директоры) қызмет істеген едік. Аталмыш жылға байланысты осынау үлкен шаруаның басы-қасында болып, қал-қадерімізше атсалысқандықтан, оның ел өмірінде ерекше орын алғандығына оқырмандардың назарын тағы бір аударып, халықтың тарихи санасын қалыптастырудағы маңызын, бүгінгі рухани жетістіктерімізге нық баспалдақ, берік тұғыр бола алғандығын ой елегінен өткізуді жөн көрдік. Бұрындары ұлттық тарихымыздың тұңғиық қатпар-қабаттары үзіп-жұлып қана зерттеліп, оның өзінде шынайы тарихи даму процесі тек тап күресімен шектеліп, тым қарадүрсін қарастырылғаны, Қазақстанның Ресей құрамына кіруінің себеп-салдарлары əсіре дəріптеліп, керісінше, қазақ халқының тəуелділік езгісіне түскені мейлінше бүркемеленіп, оның содан бергі азаттық үшін жүргізген ғасырлар бойғы күресі «ақтаңдаққа» айналдырылғаны, халқымыздың өзіндік ғажап ерекшелігі бар бай мəдениетіне менсінбеушілік, жоғарыдан қараушылық көзқарастың үстем болғаны белгілі. Сондықтан, Тарих жылының Ғылым министрлігіне-Ғылым академиясына (ол кезде осындай біріккен ведомство болатын) артқан үміті зор еді. Бұл түсінікті де: 47 тармақтан тұратын негізгі іс-шаралар жоспарының көбінің орындалуы тек осынау ғылым штабының құзырындағы дүние болды жəне ол бұл күрделі де абыройлы міндетті негізінен ойдағыдай атқарып шықты. Жалпы, сол жылы ірі-ірі 23 ғылыми форум, оның ішінде 15 халықаралық жəне республикалық конференция өткізілді. Олардың ішінде ерекше аталуға тиістісі – 4 шілде күні Ғылым академиясының тарихында тұңғыш рет Отан тарихының проблемаларына арналған сессияның өтуі. Оның жұмысына АҚШ, Ресей, Қытай, Өзбекстан, Қырғызстан, Түркия, Жапония ғалымдары кеңінен қатысты. Сессия аясында «Əлемдік өркениет тарихындағы Қазақстанның рөлі мен орны» атты дөңгелек үстел өтті. Уəлиханов, Марғұлан, Бекмаханов оқулары һəм Дулати шығармашылығы бойынша конференция тартымдылығымен есте қалды. Сондай-ақ, «Жібек жолы жəне Қазақстан», «А.Байтұрсынов – ғалым, ағартушы, қоғам қайраткері», «Құрманғазы жəне мыңжылдықтар тоғысындағы дəстүрлі музыка», «Қазақстан-Ресей: XIX-XX ғ.ғ. саясат, экономика жəне мəдениет», «Қазақстан мен іргелес аумақтардың тас ғасыры» атты халықаралық, «Шал Құлекеұлы жəне ақындық дəстүр», «Қоғамдықгуманитарлық ғылымдардағы қыпшақтану» атты республикалық конференциялар аса жоғары ғылыми жəне танымдық деңгейде өтті. Ғалымдар қауымы Түркістан мен Тараз қалаларының, Мұхаммед Хайдар

3

www.egemen.kz

Дулатидың, Қорқыт атаның, Ахмет Байтұрсыновтың, Амангелді Имановтың мерейтойларын, Аңырақай шайқасының 270 жылдығын, Қазақ хандығының 550 жылдығын дайындап, өткізілуіне орасан зор үлес қосты. Жыл бойы 24 ғылыми экспедиция ұйымдастырылды. Əсіресе, қазақ халқының əдетғұрпын, дəстүрін, ділін зерделеуге қосылған қомақты үлес ретінде республиканың барлық облыстарын, 74 ауданды қамтыған жалпы этномəдени зерттеу жұмыстарын айту керек. Сол жылғы 15 желтоқсанда Тəу елсіздік күніне арналған салтанатты жиналыстағы баяндамасында Елбасы мұны «қазақ халқының бүкіл тарихындағы ең ірі масштабты этномəдени зерттеу» деп атап көрсетті. Экспедициялар жинаған ұлан-ғайыр материалдар негізінде Ғылым академиясы институттарының, Ұлттық университеттің, Қарағанды университетінің мамандары «Қазіргі заман қазақтарының салт-дəстүрлері», «Қазақтардың мақалмəтелдері», «Қазақ даласының топонимикасы» атты кітаптарды дайындап шығаруға іле кірісіп кетті. Тарихты жаңғыртуда, əрине, археология ғылымының берері мол еді. Сондықтан бұл мəселе де басты назарда тұрып, жоспарланған бес экспедиция Алматы, Ақмола, Оңтүстік Қазақстан жəне Жамбыл облыстарында жұмыс істеді. Олардың негізгі объектілері – Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудағы алғашқы мемлекеттер ескерткіштері, Ордабасы тарихи-мəдени аймағындағы археологиялық нысандар, Орталық Қазақстан аумағындағы отырықшылдықтың, қала мəдениеті мен мемлекеттіктің ортағасырлық орталықтары, сондай-ақ, «Көне Ақмола мен Есіл өңірі: тарихтың өркендеуі жəне мəдениет генезисі» атты бағдарлама болды. Мемлекеттік комиссияның қорытынды отырысында Ə.Марғұлан атындағы Археология институтының директоры К.Байпақов атап өткеніндей, Тарих жылында қазақстандық археологтар өте құнды дүниелер ашты. Олар жүргізген қазба жұмыстарының нəтижесі бойынша бұдан үш жарым мың жыл бұрын үндіарийлықтардың қазақ жері арқылы Еуропаға өтуін жəне кейін қайтуын бажайлауға мүмкіндік туды. Түркістан қаласының іргесі бұдан 2000 жыл бұрын қаланғаны ғылыми дəлелденіп, негізделді. Астана маңынан көне Бозоқ қаласының қирандысы табылып, ол Есіл өңірінде ықылым замандарда отырықшылдық мəдениеттің дамығанын көрсетті. Бүгінгі Алматының аумағында XIII ғасырдың өзінде теңге шығарылғаны анықталып, металл қорытудың орталығы болған Талғардан аса жоғары сапалы болат табылды. Мұның бəрі бабаларымыздың биік өркениет иесі болғанын паш етеді. 1998 жылы жалпы Қазақстанның, жекелеген облыстардың Тарих жəне мəдениет ескерткіштерінің жинағын құрастыру жөніндегі ғылыми-зерттеу жұмыстарының қайта жанданып, кең тыныс алғанын баса айту керек. Өйткені, бұлардың қайсы болмасын – мəдени, рухани өмірде аса қажет іргелі энциклопедиялық еңбек еді. Ғылыми жəне ғылыми-ұйымдастыру жұмыстарының келесі бір ауқымды бағыты ғылыми еңбектерді басып шығарумен байланысты екендігі белгілі. Бұл тұрғыдан да Тарих жылының еншісі сүбелі болды. Жалпы алғанда, 17 монография, 4 мақалалар жинағы, 8 конференция материалдары, 13 буклет, альбом жəне каталог, 6 оқу-əдістемелік кітап пен құрал жарық көрді. Солардың ішінде қазақ тіліндегі академиялық Қазақстан тарихының кезекті томдарын, ағылшын тіліндегі «Қазақстан тарихы», «Ұлы Жібек жолы бойындағы ортағасырлық қалалар»,

ұйымдастырылуы. Ол 24 сəуірде Мантуя қаласында ашылып, кейін өз жұмысын Венецияда жалғастырды да, 23 қыркүйекте Римде Елбасымыз Н.Назарбаевтың осы елге ресми сапарына орайластырылды. Көрмеге Қазақстанның ертедегі қалалары, оба-қорғандары қазбаларынан табылған өте сирек кездесетін, дүниежүзілік тарихи жəне ғылыми маңызы зор жəдігерлер қойылды. Оны тамашалауға 65 мыңнан аса италиялықтар келген екен. Ғасырлардың түп-тұқиянынан желі тартатын өзгеге ұқсамас мəдениетімізді, атабабаларымыздан бүгінгі ұрпаққа аманат боп жеткен рухани құндылықтарымызды кеңінен насихаттау да, мұны ұлтымызды ілгеріге бастар пəрменді тетік ретінде дəріптеу де жəне бұл орайда барынша тарихи əділеттілікке, объективтілікке қол жеткізу де Тарих жылына жүктелген бірден-бір маңызды шаруа еді. Оны жүзеге асыру негізінен үш бағытта жүргізілді: тарихи-мəдени мұраны қалпына келтіру жəне сақтау; ұлттық мəдениетті дамыту; өскелең ұрпақты мəдениетіміздің озық үлгілері негізінде азаматтық пен отансүйгіштік рухта тəрбиелеу. Əрине, бұл жерде де істелген жұмыстардың бəрін тізіп шығу мүмкін емес. Қадау-қадау дүниелерге ғана тоқталар болсақ, бірінші бағыт бойынша Түркістандағы XVI ғасырда салынған мешіт, жер асты мешіттері, Арыстан баб мавзолейінің қорған қабырғалары, «Ұлытау» мұражай-қорығындағы Алаша хан мен Жошы ханның мазарлары, Қызылорда облысындағы Балтық мешіті, Марал ишан мазары жəне Қазалының бұрынғы шіркеуі, басқа да бірқатар тарихи нысандар қалпына келтірілді. Қызылорда облысында «Түркістаннан Қорқытқа дейін» жаңа туристік маршрут іске қосылды. Астананың тұсаукесер рəсіміне орай сəулет ескерткіштері болып табылатын облыстық мұражай мен С.Сейфуллин атындағы облыстық кітапхана ғимараттары жаңа əсем бейнеге ие болды. Көкшетауда Шоқан Уəлихановқа, Таразда М.Х.Дулатиға, Ақтөбеде Құдайберген Жұбановқа, Алматыда Абай мен Шəкен Аймановқа ескерткіштер орнатылып, Атырауда Құрманғазының, Қызылордада Қорқыт атаның, Алматыда Темірбек Жүргеновтің, Қостанайда Ахмет Байтұрсыновтың ескерткіштерін салу жұмыстары басталып кетті. Ұлт мақтанышы болып табылатын ұлы тұлғаларды мəңгі есте қалдыру мақсатында Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынас жəне əлем тілдері университетіне Абылай ханның, Тараз мемлекеттік университетіне М.Х.Дулатидың аттары берілді. Тарих жылының идеяларын насихаттауда мəдениетіміздің, өнеріміздің, ғылымымыздың көрнекті өкілдеріне байланысты айтулы оқиғалар ерекше орын алды. Мəселен, Құрманғазының 175 жылдығына орай Атырауда ұлт аспаптарында орындаушылардың IV Халықаралық конкурсы ұйымдастырылды. Мəскеуде қойылған концертке республика өнер шеберлерімен бірге ресейлік сазгерлер де қатысты. Құрманғазы мерекесі аясында Қырғызстанда, Түркіменстанда, Түркияда мəдениет күндері өткізілді. Ахмет Байтұрсыновтың 125 жылдығына орай Алматыда оның мұражай үйі жəне ескерткіші салтанатты түрде ашылды. Қостанай облысында кемеңгер ғалымның жүрген жерлері мен шығармашылығы негізінде «Ақ жол» экспедициясы ұйымдастырылып, жинақталған материалдар Ахаң атындағы университетте ашылған мұражай-зертхананың негізін қалады. Халықтық дəстүрлі музыка жəне қазіргі орындаушылардың жетістіктерін

насихаттау мақсатында көптеген лазер күйтабақтар топтамасы шығарылды. Шəмші Қалдаяқов атындағы дəстүрлі халықаралық конкурс, Еуропа елдерінің классикалық өнері фестивалі, «Дəстүрлі жүлде» балеті сияқты көптеген өнер додалары елімізде де, сыртқы əлемде де жылы əсер қалдырды. Сол сияқты, жыршы-термешілердің республикалық байқауы, Атырау, Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстары жас ақындарының айтыстары халық дəстүрлерін жалғастыру ісі берік қолда екендігін айғақтады. Бұған республика театрларының да өздерінің тың қойылымдарымен тиісті үлес қосқандығын айту лəзім. Киногерлер де қалыс қалған жоқ: «Қазақстан Республикасы» жəне «Мұстафа Шоқай» деректі фильмдерінің өндірісі аяқталып, «Заман-ай» көркем фильмі прокатқа шығарылды. Ал «Еуразия-98» Халықаралық кинофестивалі халық бірлігінің нағыз мерекесіне айналды. Республика кітапхана қызметкерлерінің құрылтайы да Тарих жылының рухани қоржынын толтырған олжалардың бірі болды. Құрылтай жалпы XXI ғасырдағы кітапхана ісінің стратегиялық даму жолдарын белгілеп берді. Тағы бір баса айтатын мəселе – бұл съездің араға 30 жыл салып өтізілгендігі. Ұлттық кітапхана «1917 жылға дейінгі Қазақстан кітаптары» халықаралық бірыңғай каталогы, «Деректі жазба мұраларының сақталуы» атты бірінші қазақстандық конференция материалдарының үш тілде жасалған жинағы, «Тарихи қалалар – Қазақстан астаналары» библиографиялық көрсеткіші сияқты көптеген құнды дүниелерді жарыққа шығарды. Сол жылдың өзінде ғана «Қазақстанның тарихи-мəдени мұралары» электрондық каталогына еліміз туралы 12,5 мың жазба енгізілген екен. Осы саладағы үшінші бағыт туралы сөз қозғағанда, өскелең ұрпақты тарихымыздың жарқын беттері мен халықтық мəдениетіміздің ең озық үлгілері негізінде патриоттық рухта тəрбиелеу – қоғамымыздың түпкі мақсаты болу керектігі айқындалды. Осы мəселеге зор үлес қосқан дүниелер ретінде қазақ жəне орыс тілдерінде 9 том болып шыққан «Қазақтар-Казахи», үш томдық «Қазақ мəдениеті» энциклопедиясын, «Қазақ халқының заттық мəдени ескерткіштері» атты 10 томдық көркем безендірілген альбомын, Қожа Ахмет Ясауидің қазақ тілінде шыққан «Хикметтерін», т.б. бірқатар еңбектерді атауға болады. Ерте заманнан бүгінге дейін сыр шертетін «Саяси портреттер», Қазақстан халықтарының жəне спорт тарихының энциклопедиялары баспаға дайындалды. Жалпы, жыл тақырыбына байланысты 15 халықаралық ғылыми-практикалық конференция өткізілді. Олардың маңыздылығын аттарынанақ байқауға болатындай: «Бекмаханов оқулары – Түркі өркениеті: тарих, бүгіні мен болашағы», «Уəлиханов оқулары – еуразиятанудың əлеуметтік-мəдени жəне əлеуметтік-саяси феномен ретіндегі тарихи тамырластығы мен перспективалары», «ХХ ғасырдағы Қазақстан жəне оған іргелес жатқан аумақтардағы этнодемографиялық процестер», т.с.с. Тəуелсіздік алғаннан бері бұқаралық ақпарат құралдарында, баспалардан шығып жатқан көптеген кітаптарда, əрине, ұлтымыздың, еліміздің өткеніне қатысты аз жазылған жоқ еді. Бірақ, сол дүниелерді шындап саралайтын болсақ, тарихты жүйелі, дəйекті, толыққанды, кезеңдерді түгел қамту жағы кемшін түсіп жататынына көз жеткізу қиын болмайтын. Кей-кейде терең ғылыми, объективті тұжырымдама жасаудан гөрі сезім жетегінде кету де, əсіреқызыл пайымдауға ұрыну да кездесіп қалатын. Бұл, бəлкім, тəуелсіздік эйфориясынан туындаған шығар. Сондықтан, тарихымызға нақты бет бұрғызған айшықты жыл бұл мəселеге мүлде жаңаша көзқарас қажеттігін алға тартты. Рас, алғашқы айларда Тарих жылының тақырыптарын ашып көрсету бұрынғы таптаурын жолдан шыға қоймады, жүйесіздік орын алды. Мемлекеттік комиссияның кезекті бір отырысында бұл жөнінде қатаң сын-ескертпелер айтылды, жарияланымдардың сапасын көтеру жолдары нақтылы көрсетілді. Кітап шығару ісі Мемлекеттік комиссия бекіткен тұжырымдама бойынша жүргізілді. Тұжырымдамаға сəйкес «Қазақстан – қара шаңырағым», «Қазақстан тарихы: зерттеулер мен құжаттар», «Қазақстан тарихы: əдеби хроника», «Қазақстан этностары» атты төрт серия ашылып, солардың аясында қырыққа тарта тамаша кітаптар жарық көрді. Жаңа ұлттық энциклопедия шығаруды қолға алу да Тарих жылына дөп келді. Мемлекеттік маңызы зор, орындалуы күрделі шаруаға көп дайындық жүргізілді. 2 томдық сөздік тізбесі құрылып, жұртшылықтың, мамандардың талқысына салынды. Бас редакция компьютерлермен, басқа да қажет дүниелермен жабдықталды, соның нəтижесінде мəтін теру, көрсеткіш карталар жасау өзімізде орындалатын болды (бұрын Украинада басылатын). Сөйтіп, 1998 жылы бірінші томы жарық көрген ғаламат еңбектің он жыл өткеннен кейін соңғы оныншы томы қолымызға тиіп, бөркімізді аспанға аттық. Мұндай оқиға, əрине, жер бетіндегі өзін өркениеттімін деп есептейтін кез келген халық үшін бірден-бір елеулі мəдени көрсеткіш, рухани жеңіс. Елбасының: «Қазақ тарихында қазақ ұялатын ештеңе жоқ», дегені бар жəне де бұл сөз əр қазаққа жеке арналғандай. Осыны еске ала отырып, Мемлекет басшысының бұдан он бес жыл бұрын елімізде арнайы Тарих жылын жариялауы – аса көрегенділікпен жасалған дүние екендігіне, ол кісіні байтақ даламыздың өткені, соның барлық игі тұстары мен оң қырларына сүйене отырып, халқымызды əлемдік өркениет сапынан алуға тиіс лайықты орнына қайткенде жеткізу мəселелері тəуелсіздік алғаннан бері ұдайы толғандырып келе жатқанына көз жеткіземіз. КӨКШЕТАУ.

ДҮБІРГЕ

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Тїркия: ел парламенттік бола ма, жоќ президенттік бола ма? Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Егер бұл елде дайындалып жатқан конституция жобасы бүкілхалықтық референдумда мақұлданар болса, Түркия парламенттік республикадан президенттік республикаға айналады.

Соңғы кезде бұл елден шыққан хабарға құлағымыз елең ете қалатын болды. Үлкен қаладағы алаңды жөндеу үшін саябақтағы бірнеше ағашты кеспек туралы шешім қандай дауға соқтырғаны белгілі: түркі əлемі бас елінің қабырғасын теңселтіп жіберді. Ал конституция сияқты елдің ата заңын қабылдау дауға айналса, оның немен тынарын ойлаудың өзі қорқынышты. Иə, елде жаңа конституцияны дайындау жəне қабылдауға əзірлік шаралары жүріп жатыр. Оны дайындау жұмысымен парламент бекіткен комиссия айналысуда. Бұл комиссияның құрамында парламенттегі үш партияның 12 өкілі бар, əрқайсысынан – 4 депутаттан. Əрине, аса маңызды құжатты əзірлеуге елдегі жетекші заңгер ғалымдар, мамандар қатысады ғой, ал депутаттар негізінен бағалаушылар, өз партияларының ұстанымдарын қорғайды. Жаңа конституция қабылдауда бастамашы да, оны əзірлеуге белсенділік көрсетуші де негізінен қазіргі биліктегі Əділеттілік жəне даму партиясы (ƏДП), премьер-министр Реджеп Тайып Ердоғанның партиясы. Бұл партия парламентте көпшілік дауысы барлығы өз алдына (550 мандаттың 327-сі – солардыкі), шын мəнінде өз көсемінің бағытын қатты ұстанады, оның заңдық бастамаларын жүзеге тез асыруға ұмтылады. Бұл жағдай түрік парламентінің премьер Ердоғанның ықпалында екенінің айқын айғағы. Парламентте ауызбірліктің жоқтығы осы жаңа конституция мəселесіне байланысты анық көрініп отыр. Конституция жобасындағы елдің парламенттік биліктен президенттік билікке

көшуі жөніндегі идеяны премьер Ердоған, оның партиясы ұсынған. Бұған оппозициядағы Халықтықреспубликалық партия мен Ұлттық іс-əрекет партиясы қарсы. Олардың пікірінше, конституция жобасы əлі пісіп-жетілмеген. Оны əлі де талқылап, жетілдіру керек. Сол билік партиясының, Ердоғанның жоспары бойынша, конституция жобасы осыдан жарты жыл бұрын-ақ дайын болуы тиіс еді. Қанша асықтырғанмен, парламент оны əзірлеп үлгермеді. Парламент спикері Жеміл Чичек енді оны кейінге қалдыруға болмайды дегенді айтады. Өйткені, алдағы жылда – президенттік сайлау. Сол сайлауға Ердоғанның да түскісі бар жəне онда жеңетініне де күмəн келтірмейді. Соған орай президенттік қызметтің өкілеттілігін де күшейтпек. Осыған қарап-ақ жаңа конституцияның қабылдануы, оның негізгі қағидаларының өзгертілуі қазіргі премьер Ердоғанның мүддесіне бағындырылғанын аңғару қиын емес. Қазір бар билік оның қолында. Бірақ енді ел заңы бойынша ол премьер-министрлікке сайлана алмайды. Содан барлық билік тізгінін өз қолында қалдыру үшін алдағы уақытта өзі баратын қызмет өкілеттілігін күшейтуді көздейді. Билік түрін өзгерту түрік ағайындарға не береді? Бұл оларға қажет пе? Əрине, əртүрлі пікір айтылады. Бір шындық – парламенттік билік түрін ұстанған Түркия елі соңғы 10 жылда экономикалық өрлеуді бастан кешті. Оны парламенттік билік түрінің бұл елге қолайлылығы деуге де болар еді. Енді одан неге бас тартады? Конституцияны өзгерткенді халық қалай ма? Тіпті, биліктің белсенділігі арқасында жаңа конституция қабылданғанмен, бүкіл қауым онымен келісе ме? Египетте де көпшілік дауыспен жаңа конституция қабылданып еді, ал аяғы неге соқтырды? Мемлекеттік төңкеріс болды. Міне, содан да Түркиядағы жағдайға, оның қалай бітетіндігіне көңіл қобалжи береді.

Египет: уаќытша мен тўраќтыныѕ арасы Мысырда қазір бəрі уақытша: президент те, оның орынбасарлары да, үкімет басшысы да, министрлер де. Елдегі қазіргі жағдайға қарап, олардың тұрақтылыққа жетуі үшін əлі де біраз тер төгілетінін аңғарасың.

Осы айдың басында əскери лер дің президент Мұхам мед Мурсиді тағынан тайдырып, биліктегі «Мұсылман бауыр лар» қозғалысының басшыларын тұтқын дағаннан кейін исламистер біршама абдырап қалғанымен, енді естерін жиып, елдің барлық же рінде қарсылық əрекеттерін жүргізіп жатыр. Қарулы күштердің ескертпесіне қарамай, олар жай шеруге шығып қана қоймай, қарулы қақтығысқа да баруда. Одан 100ге жуық адам қазасы да бар, жараланғандар саны күн сайын кейде жүздеп саналады. «Мұсылман бауырлар» қозғалысының қарсылық əре кеттері алғашқы күндегідей емес, енді жүйелі сипат алды. Олар демократиялық сайлау жолымен сайланған Мурсиді қайта орнына отырғызыңдар, əйтпесе, бүкіл ел өмірін құрсаулаймыз деп қорқытады. Бұл əрекетті заңды санайсың. Қайта күні кеше халықтың басым көпшілігінің қолдауына жеткен исламистердің биліктен оңай айырылғанына таңданасың. Бұл жерде оған сол президент Мурсидің тактикалық ой-өрісінің шектеулілігі əсер еткені анық. Халықтың барлық қауымы қолдай қоймайтын конституцияны жұртқа таңып, олардың қарсылығына ұшырады. Бұл сəтті əскерилер жəне радикалды исламистерге қарсылар тиімді пайдаланды. Сонымен бірге, əскерилердің жаңа билікке қатысуға елдің барлық саяси күштерін шақыруы да, басқасын былай қойғанда, тактикалық тұрғыдан да парасатты шешім болды. Сондай-ақ, бұрын мүлде азайған бензиннің пайда болғаны, жарықтың жанғаны,

полицияның тəртіпті талап етіп көшеге шыққаны жалпы жұртқа жақсы əсер қалдырды. Уақытша биліктің тұлғалары да көптің көңілінен шығып отыр. Əрине, уақытша президент Адли Мансұр бұрын айрықша көзге түскен қайраткер емес. Оны да түсіндіруге болады. Бұл – уақытша қызмет. Оның негізгі міндеті – елдің тұрақты билігінің тізгінін ұстауға лайық тұлғаларды іздестіріп, табу. Сондай тұлғаның бірі деп белгілі қайраткер, саясаткер, дипломат Мұхаммед əл-Барадеиді айтуға болар еді. Ол – МАГАТЭ-ні басқарған, əлемге танымал тұлға. Күні кеше президенттік сайлауға да қатыспақ болған. Бірақ бұл сайлаудың сипатын аңғарып, одан ресми мəлімдеме жасап, бас тартты. Енді ол уақытша вице-президенттік қызметті атқаруға ант беріп, алдағы президенттік сайлауға қатысуға да жол ашып отыр. Барадеидің уақытша үкіметке кіруі оған халық сенімін арттыратыны сөзсіз. Үкіметті басқару халықаралық қаржылық жəне экономикалық құрылымдарда қызмет етіп танылған экономист Хазем əл-Баблауиге жүктелді. Бедел де, тəжірибе де бар. Саяси ойындардан аулақ адам. Ал Мурсиді қамауды, оның билігін тоқтатуды ұйымдастырған қорғаныс министрі Əбдел Фаттах ас-Сисидің жаңа үкіметке премьерминистрдің орынбасары болып кіруі де үкіметтің беделін арттырып отыр. Сыртқы істер министрі Нəбіл Фахмидің бұрын елдің АҚШтағы елшісі болғаны да ай рықша маңызды. Басқаларын айтпағанда, осы аталған бес тұлғаның өзі уақытша үкіметтің келбетін аңғартады. Қазір де күн сайын Мысырдан жайсыз хабарлар түсіп жатады. Кейде телеарналардан бұл елдегі атыстартысты көресің. Сөйтсе де, ол кешегі Мурсидің кезіндегі жүгенсіз арпалыстай емес сияқты. Ел уақытша кезеңде тұрса да, тұрақтылыққа қарай бет бұрғанға ұқсайды.


4

www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

Мемлекеттік сыйлыққа ұсынылған Қазақ жылқысы туралы осы уақытқа дейін біраз дүниелер жарық көрді десек те, бұл тақырыпты кешенді түрде алып қарастырған, терең зерттеген бір де бір іргелі еңбек жарық көрмегені шындық. Осы тақырыпты көп жылдар бойы тұрақты зерттеп жүрген тарих ғылымдарының докторы Ахмет Тоқтабайдың «Алматыкітап» баспасынан шыққан «Қазақ жылқысының тарихы» атты кітабы осы олқылықтың орнын толтырды десек қателеспейміз. Бұл кітапта қазақ жылқысының тарихы кешенді түрде, тарихи даму барысында қарастырылып, кеңінен, терең зерттелген. Кітап жылқы малының қазақ мəдениетіндегі алар орнын, оның қазақтың

тұқымдары айтылып, олардың ерекшеліктері сипатталған. Қазақтың жекелеген руларының (шекті, адай, найман) жылқы тұқымдары туралы да сөз болады. Қазақ жылқыларының асыл

этнографиялық тұрмысының əртүрлі салаларымен байланысын, жылқы тарихының əртүрлі аспектілерін жан-жақты ашып көрсететін «Қазақ жері – жылқының отаны», «Қазақтың байырғы жылқы тұқымдары», «Ертұрман», «Жылқыдан алынатын өнімдер», «Аттың бабы мен сыны», «Жылқы жəне халықтық мерекелер», «Жылқы жəне əскери іс», «Қазақтың əдеттік құқығындағы жылқының орны мен рөлі», «Жылқы жəне рухани əлем» сияқты аталатын бірнеше бөлімдерден тұрады. Өз еңбегінде автор археологиялық, этнографиялық материалдарды, көне жазбаша жəне ауызша деректемелерді, түрлі архив құжаттарының мəліметтерін өте мол пайдаланған. Қазақстанның ғана емес, Ресейдің, Өзбекстанның, Қытай Халық Республикасының, Моңғолияның мұрағаттарынан көптеген тың мəліметтер жинаған, этнографиялық ғылыми-зерттеу талаптарына сай жазба, құжаттық, ауызша деректермен қоса көптеген ақпарат берушілермен тікелей жұмыс істеген. Зерттеушінің Қытайға, Моңғолияға, Өзбекстанға, Түркіменстанға, Ресейге жəне Қазақстанның əр облыстарына арнайы сапарларында тікелей мəлімет алынған адамдар санының өзі 200ден асады. Осы мəліметтерді автор сыни тұрғыдан талдап, електен өткізіп, жүйелеп, өзара салыстыра отырып, салмақты ой қорытады. Кітапта жылқының ең алғашқы рет Қазақстан жерінде қолға үйретілгені мақтанышпен баяндалып, оған энолит дəуіріне (б.д. дейінгі IV-III мыңжылдық) жататын Ботай қонысының материалдары арқылы көз жеткізіледі. Жылқының арғы тегі саналатын далалық жабайы жылқы тұқымының бірі, қазақ ауыз əдебиетінде айтылатын құлан төңірегіндегі пікірталас күні бүгінге толастамай келе жатқаны белгілі. А.Тоқтабай өз еңбегінде құлан туралы жазба жəне ауызша деректерді, қазақтардың өздерінен алынған мəліметтерді бірбірімен салыстыра отырып, осы күні ғылымда Прежевальский жылқысы аталып жүрген жабайы жылқы түрі

тұқымдары туралы ғылымизерттеулер көп емес. А.Тоқтабайдың еңбегінде түркімен-араб жылқы тұқымдарын қазақ жерінің табиғи ерекшеліктеріне, далалық жағдайда өсіруге бейімдеп шығарған қазақ жылқысының асыл тұқымына – арғымақтарға жəне арғымақтар мен қазақы биелерді будандастырудан алынған асыл жылқы тұқымы – оңтүстіктегі «қарабайыр», батыстағы «қазанат» тұқымдарының ерекшеліктеріне көп көңіл бөлінеді. Сондай-ақ, ғалым осы еңбегінде климаттың өзгеруіне төзімділігіне, ұзақ жолға шыдамдылығына байланысты қазақ жылқысы өткен ғасырларда орыс əскерінде көптеп қолданылғанын, орыстардың жылқы тұқымдарын қалыптастыруда қазақ жылқысы пайдаланылғанын нақты деректер келтіре отырып нанымды əңгімелейді. Бүгінге дейін жылқының түсі туралы ғылыми да, тұрмыстық та түсініктеріміз тек жылқының түстерін айыру мəселесімен шектеліп келді. А.Тоқтабай өз еңбегінде бұл мəселені де тереңдеп, кеңінен қарастырып, жылқы түсінің жылқының биологиясына, физиологиясына жəне психологиясына əсерін, қазақтарда жылқы түсінің ырымдық мəнін, түстерді таңдау ерекшеліктерін де зерттеген. Кейбір жылқы түсінің жылқының жасына қарай өзгеріп отыруы, жылқының төзімділігінің, мықтылығының, мінезінің оның түсіне байланысты екені айтылады. Жылқының түсінің бүгінге дейін зерттелмей жүрген бұл қырларының қарастырылуы соны ғылыми жаңалық деуге болады. Қазақтарда жылқы етін тамаққа, емге қолданғанда да оның түсінің ерекшелігі ескерілген, себебі, оның етінің дəмдік жəне емдік қасиеттері жылқының түсіне де байланысты. Көп жылдық тəжірибенің негізінде пайда болған қазақтардың бұл халықтық білімінің маңызы қазіргі заманда да өз құндылығын жойған жоқ. Автор өз еңбегінде тіліміздегі жылқы түсінің жасына, шығу тегіне жəне т.б. байланысты қалыптасқан 350-ге тарта халықтық атауларды келтіреді. Қазір əлемнің

шебер меңгеруге, ат үстінде қару қолдануға, бұғалық тастауға машықтанды. Мұның бəрі жауынгер үшін де өте қажетті машықтар мен өнер болатын. Бұл жылқышылық кəсіптің əскери тəжірибе үшін де маңыздылығын көрсетеді. Кітапта қазақ қоғамындағы жылқышылықпен байланысты барымтаның маңызы, мəні де қарастырылған. Барымта өткен ғасырлардағы орыс жазба деректерінде айтылып жүргендей жылқы ұрлығы емес, даулы мəселе бойынша кесілген билер шешімі орындалмаған жағдайда жəбір

Ќазаќтыѕ ќанаты

көрген жақтың өз есесін, кегін қайтару жолы болғаны көрсетіледі. Сондықтан да барымтаға ел намысы үшін аты белгілі болған батырлар да қатысып отырды. Автор барымта туралы: бұл – қазақтың əдептік салты жолымен өз құқығын қорғау үшін жасалатын əрекет қана емес, батырлар институты үшін əскери тəжірибе жинаудың бір жолы да болған дейді. Қазақтың ат жабдықтары, ертұрман түрлері, ер қосу өнері туралы біршама жазылған еңбектер бар, бірақ олардың көпшілігі бірбірін қайталаудан он ша аспайды. А.Тоқтабайдың еңбегінде бұл тақырып та əрі қарай дамытылып, көшпелілердің ер-тұрманының шығу тарихымен бірге қарастырылып, қазақтың ат жабдықтарының аймақтық (Қазақстанның əр облыстарын дағы, Шыңжаң, Баян-Өлгий қазақтарындағы), рулық ерекшеліктер мен айырмашылықтар зерттелген. Моңғолиядағы керей ершілерінде сақталған, ер жасауда ердің бөліктерінің ұзын дықтарын анықтауда адамның дене мүшелерінің (елі, тұтам, қарыс, сүйем, шынтақ сияқты) өлшеміне негізделген халықтық өлшем жүйесінің қолданылуы ту ралы деректердің ғылыми ай на лысқа енгізілуі де өте маңызды жаңалық. Бұл – қазақтың өзіне тəн, тұрмыстың бар саласында қолданылған, көнеден келе жатқан дəстүрлі өлшем жүйесі. Қазақ ерлерінің оннан аса түрі, ат жабдықтарының жүзге жуық атаулары мен терминдері қарастырылып, жүйе-жүйеге бөлініп түсіндірілген. Күнделікті ауызекі тілде айтылып

Суретті түсірген Алмас МАНАП.

қазақтар айтып жүрген «керқұлан» («жылқы құлан») екенін дəлелдеп көрсетеді. Қазақтар өз жылқысының тұқымын азып кетуден сақтау үшін кейде керқұланмен будандастырып отырғанын, оларды аулап, етін жегенін, ал қазіргі құлан аталып жүрген жануарды қазақтар «есек құлан» деп атап жылқы тұқымына жатқызбайтынын жазады. Кітапта тарихи деректерді негізге ала отырып сақ-скифтердің, ғұндардың, түркі-қыпшақтардың жылқыларына, олардың ерекшелік теріне, олардың əскери істе жəне тұрмыста қолданылуына талдау жасалады. Табынды жылқы шаруашылығын дамыту, жылқыны айғырмен үйірлеп өсіру əдісіне көшіру көшпенділердің жылқы өсіру ісіне енгізген маңызды жаңалығы екені, бұл əдістің жылқы шаруашылығын жаңа деңгейге көтергені туралы тың тұжырым айтылады. Бұл ғылыми еңбекте тиянақты қарастырылған мəселелердің бірі – қазақтың байырғы жылқы тұқымдары. Кітапта Қазақстанның əр аймақтарының, Алтай, Қытай, Моңғолия қазақтарының жылқы

жылқытанушы ғалымдары қазақ тіліндегі жылқы түсіне байланысты сөздердің көптігіне ерекше таңғалады. XIX ғасырда испан, француз жазушылары роман – герман тілдеріндегі жылқы түсіне байланысты сөздерді жинап 60-қа жеткізіпті, орыс тілінде 20-дан астам. Автор өзінің ғылыми конференциялардағы баяндамаларында, шетелде шыққан мақалаларында бұл тұжырымын үнемі насихаттап, шетелдіктерді мойындатуға мəжбүр етіп жүр. Бұл еңбекте алғашқы рет қазақтың дəстүрлі мəдениетіндегі жылқышының əлеуметтік дəрежесінің, статусының қарастырылуы да тың ғылыми жаңалық де сек қателеспейміз. Автор бұл кəсіптің қиындығы мен күрделі лігіне байланысты жəне адамнан ерлікті, табандылықты, төзімділікті талап еткендіктен қазақ қоғамында жылқышының əлеуметтік беделі жоғары болғанын жазады. Бұл кəсіппен айналысқан адам ержүректілікке, ептілікке жаттықты, жолда аз ғана азықпен күн көріп, жердің ерекшелігін айырып, аттың бабын білуге үйренді, атта отыруды

жүрген «төрт тұрман», «бес тұрман» деген сөз тіркестерінің мəні фольклор деректері арқылы ашылған. Еуропа ғұндар арқылы қатты сүйекті ер-тұрманға, көне түріктер арқылы үзеңгіге қолы жетті деп сол елдердің өзінің тарихшылары мойындаған пікірлерін орынды келтірген. Алғашқы рет бұл кітапта өткен ғасырлардағы қазақтардың жылқы саудасы, Қазан төңкерісіне дейінгі қазақтардағы жылқы саны сияқты осы уақытқа дейін ескерілмей жүрген мəселелер зерттеліп, жылқы малынан алынатын өнімдер, олардың халық медицинасында қолданылуы туралы тың деректер мен соны тұжырымдар айтылады. Қазақтардың жылқыға байланысты əдет-ғұрыптары мен наным-сенімдері де толықтай қарастырылып, тиянақты зерттелген. Автор кітаптың əр бөлімінде халықтық атау-терминдерге де көп көңіл бөлгенін атап өту керек. Зерттеу барысында жинақталған, ер-тұрманға, жылқының түсіне, сынына, жылқының жүрістеріне, дене мүшелеріне, т.б. қатысты көптеген

халықтық атаулар кітапта тізім түрінде де, олардың құрылымдық байланысын көрсететін сызба түрінде де берілген. Автордың бұл мол тілдік материалдарды ғылыми айналысқа енгізуі қазіргі замандағы тілдік қорымызды да байытып, қазақша ғылыми тілдің (əсіресе, жылқы шаруашылығына қатысты терминологияның) дамуына да əсер етері сөзсіз. Автор грек, латын, қытай, парсы, орыс деректерін, археологиялық мағлұматтарды, т.б. салыстыра отырып, ежелгі Грекия мен Римнің, бүкіл Еуропаның, ортағасырлық Русьтің, көне Қытайдың жылқыны жəне жылқы мəдениетін Орталық Азия көшпенділерінен, оның ішінде қазақтың ата-бабаларынан алғанын дəлелдеп берген. Кітаптың соңында қорытынды тұжырымдармен бірге автор жылқы шаруашылығын өр кен детуге, қазақтың байырғы жылқы тұқымдарын қайта қалпына келтіруге, жылқымен байланысты халықтық салт-дəстүрлерді жандандыруға қатысты көптеген пайдалы да сындарлы ұсыныстарын берген. Құзыретті мемлекеттік ұйымдар мен ел атқамінерлерінде, мүмкіндігі бар ынталы азаматтарда мұны оқитын көз, тыңдайтын құлақ болса дейік. Əрине, рецензиялық мақаланың көлемінде аталған кітаптың барлық жақсы қырларын, тың жаңалықтарын сараптап жазып шығу мүмкін емес. Сондықтан сөзімізді түйіндейтін болсақ, А.Тоқтабайдың бұл еңбегі бүгінгі ғылыми сұранысты толық қанағаттандыратын, қазақ жылқысының тарихын жан-жақты қарастырып, тереңдеп зерттеген бірегей күрделі еңбек деп санаймыз. Тағы бір айта кететін жай, берілген мол деректік түрлі-түсті фотолар мен бейне материалдар, əр бөлімді көркемдеуге қолданылған суреттер кітаптың құндылығын арттыра түскен. Кітап жақсы полиграфиялық деңгейде де басылып шыққанын айту керек. Бұл еңбек осы тақырыпты зерттеуде жаңа бағыттарды анықтап, зерттеудің жоғары деңгейін де белгілеп берген. А.Тоқтабайдың бұл кітабының жарық көруі этнограф ғалымдарға, мал шаруашылығы мамандарына, мəдениеттанушы мамандарға, жалпы қазақ тарихы мен мəдениетін білуге ұмтылған көпшілік қауымға мол мағлұмат беріп, қазақ болмысы туралы тарихи танымымыздың көкжиегін кеңейте түседі демекпіз. Бұл басылым грек тарихшысы Ксенофонттың «Жылқы трактаты». Ассирияның «Киккули сыны», француз генералы Доманның «Араб жылқылары», Бахадур Фируз Абу-Алла-ханның «Фараснамэ» (жылқы туралы кітап), граф Врангельдің «Жылқылар», князь Урусовтың «Жылқы туралы кітап» деп аталатын əлемдік тарихнамадағы үздік зерттеулермен қатар тұратын жəне уақыт өткен сайын жиі басылып тұратын кітапқа айналары сөзсіз. Кітап жарыққа шыққан екі жыл мерзім ішінде оқырмандардан өзінің бағасын алды, жұртшылықтың іздеп жүріп сатып алатын басылымына, көптеген мерекелер мен тойларда атшапан орнына берілетін сыйға айналды, біраз шетел кітапханалары сатып алды. Осы жағдайды ескере отырып «Алматыкітап» баспасы кітапты орыс тіліне аударуды аяқтады, алда ағылшын, қытай тілдеріне аударып, ЭКСПО көрмесіне қоймақшы. Сөз соңында айтарымыз, жылқы тарихынан туындайтын үш мəселені автор бұқаралық ақпарат құралдарында үнемі насихаттап келеді. Біріншісі – əлемнің 30 елінде тек жылқыға, тағы 30-дан астам елінде жылқыға жанама түрде арналған музейлер бар екен. Жер шарындағы 250 тұқымнан тарайтын 65 млн. жылқының шыққан жері, тараған өлкесі қазақ даласы десек, елімізде неге жылқы музейі жоқ деп орынды сұрақ қояды ол. Көп музейлердің экспозициясымен таныса келе жəне өзінің зерттеулері бойынша «Қазақстан жылқының – отаны» деген ұлттық музейдің тұжырымдамасын жасады. Сол сияқты, орта ғасырларда Египеттің сұлтан сарайында қыпшақ-мамлюк жігіттерінен құралған «Жылқы театрын» егеменді елімізде жаңғыртатын кез туғанын айта келіп, 40-тан астам өзі жинаған қазақтың ат үсті ойындарын келтіре отырып, «Жылқы театрының» сценарийін жазды. Тағы да Қымызмұрындық (бие бау, бие мұрындық) мейрамын ұлттық-мемлекеттік дəрежеде тойлау – халықтың денсаулығын түзеп, рухын көтеретін шара болар еді деп ой тастайды. Өмір бойы бір тақырыппен айналысып, кең тынысты, кемел құлашты энциклопедиялық еңбек жазған ізденуші еңбегі жоғары бағалауға лайық деп білеміз. Мұрат ƏУЕЗОВ, қоғам қайраткері, Набидулла КИКЕБАЕВ, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, Халиолла АХМЕТЖАН, тарих ғылымдарының кандидаты.

Ќорєаныс саласындаєы іс-ќимыл жалєасады

Астанада Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі Əділбек Жақсыбеков елімізге тұңғыш ресми сапармен келген Қытай Халық Республикасы Орталық əскери кеңесі төрағасының орынбасары Фань Чанлунмен кездесті. – Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастық тату көршілік жəне достық қарымқатынастық негізінде жемісті дамып келеді. Екі мемлекет басшыларының Боао Азия форумы барысындағы екіжақты кездесуі үлкен маңызға ие. Мемлекет басшылары барлық бағыттағы, оның ішінде қорғаныс саласындағы ынтымақтастықты өзара тиімді нығайту мен дамытуға уағдаласты, – деп атап өтті кездесу кезінде Ə.Жақсыбеков. Қазіргі уақытта ҚазақстанҚытай əскери ынтымақтастығы жеткілікті қарқынмен дамып келеді. «Бейбіт миссия» террорға қарсы оқу-жаттығуын бірлесіп дайындау жəне өткізу екі

ел Қарулы күштерінің Шанхай ынтымақтастық ұйымы шеңберіндегі өзара тығыз іс-қиымылының нақты мысалы бола алады (2014 жылы оқу-жаттығуларды Қытай аумағында, Бейжің қаласының маңында өткізу жоспарланған). Ə.Жақсыбеков мəртебелі мейманды 2013 жылғы маусымда Бішкекте өткен ҚХР Қорғаныс министрі генерал-полковник Чан Ваньцюанмен келіссөздер туралы хабардар етті. – Біз екі ел арасындағы қорғаныс саласындағы екіжақты өза ра іс-қимылды дамытудың өзекті мəселелері мен болашағын талқыладық. Əскери-техникалық жəне əскери білім беру

саласындағы ынтымақтастықты кеңейту туралы уағдаластық, – деп атап өтті Қазақстанның Қорғаныс министрі. Өз кезегінде Фань Чанлун Қа зақстан Қарулы Күштерінің белсенді дамуын айта келе, екі ел арасындағы əскери саладағы ынтымақтастықтың болашағы Қазақстан мен Қытайдың мүдделеріне əрқашан жауап беретініне сенім білдірді. Қазақстан Қорғаныс министрі мəртебелі мейманды келе жатқан Қытай Халықтық азат ету армиясының құрылған күнімен құттықтап, мемлекеттің қорғаныс қабілетін нығайтуда табыстар тіледі. Фань Чанлун Қазақстан Республикасына тұңғыш ресми сапары аясында Қазақстан Қарулы Күштері Əскери-теңіз күштерінің Ақтау қаласындағы бөлімшелерімен танысатын болады. «Егемен-ақпарат».

Бəріміздіѕ мерейіміз Бейбіт МАМРАЕВ, Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің ректоры, филология ғылымдарының докторы, профессор.

Əлемде астана құрылысын сəулет өнерінің үздік үлгісімен тұрғызған елдер жоқ дей алмаймыз. Əрине, бар. Бірақ, əлем елдері өз астаналарын бірнеше ондаған жылдар тұрғызса, біз аз мерзімде, яғни он бес жылдың ішінде жаңа елордамыз – Астанадай жауһар қаланың бой көтеруіне куə бола алдық. Бұл – əлемде астана құрылысын жүргізуде кездесетін өте сирек құбылыс. Біздің елордамыз барша қазақстандықтардың көз алдында еңсе тіктеп, өркен жайып келеді. Астананың келбеті барша қазақстандықтар ғана емес, жаһан жұртының қызығып та қызғана қарайтын жауһар құндылыққа айналды. Шындығында, тəуелсіздік алған тұста ешқайсымыз да арқа төсінен Астанадай жаңа елорда бой көтереді деп ойлаған жоқ едік. Оның үстіне енді-енді қанат қаға бастаған бала қырандай жас мемлекетімізді алдымен экономикалық тұрғыдан өркендету, қаржылық тұрғыдан қанаттандыру қажет дейтін мəселе алдымызды орап тұрған болатын. Ал Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев тəуелсіз елінің келешек елордасы қайда, қашан, қалай өркендейтінін ертерек ойластырып қойыпты. Жəне қашан да өзінің батыл ойларын табандылықпен іске асыратын Нұрсұлтан Назарбаев елорданы ауыстырудың, сөйтіп,

еліміздің солтүстік өңірін қазақыландырудың маңыздылығын елжұрттың санасына əдемі астармен жеткізе алды. Қазір Астананы тек тəуелсіз елі міздің жаңа елордасы ғана емес, сонымен бірге, əр қазақтың, əр қазақстандықтың жүрегінде мақтанышын, отаншылдық сезімін тудыратын құндылығы дей аламыз. Еліміздің үлкенді-кішілі əр қаласы Астананың сəулетімен бой түзеді. Мəселен, Атырау қаласында да Астанадағы секілді сəулет өнерінің туындылары қойыла бастады. Бұл өз алдына, сонымен қатар, жаңа елордамызда Назарбаев Университетінің ашылуы еліміздегі жоғары білім беру саласына жаңаша серпін берді. Дəл осы оқу орнындағы білім берудің əлемдік үздік үлгісі Астананы еліміздің интел лектуалдық орталығына айналдырып жібергені даусыз. Қазақстан – экономикасы қарқынды өркендеген қуатты ел болуымен бірге, жаңа елордасымен де əлемге кең танылған мемлекет. Қазақстанмен экономикалық, іскерлік байланысқа ұласқан əріптестікті орнықтыруға ықыласты елдер қатары көбейе түсті. Бұл – еліміздің бəсекеге қабілетті елге айналғанының куəсі. Астананың өзінде де еліміздің үлгі-өнеге боларлық инновациялық жобалар аясында жоғары сапалы отандық өнімдер өндіретін жаңа кəсіпорындар іске қосылып жатыр. Біздің еліміз аз жылда əлемдегі ең сұлу, ең əсем архитектурамен əспеттелген Астана тұрғызды. Астана – бəріміздің мақтанышымыз десек те, жаңа

елорда тұрғызудың бастауында Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев тұр. Тегінде Астана секілді жауһар қала құрылысын жүргізу соншалықты оңай емес. Десек те, Елбасымыздың Астана тұрғызу үшін батыл қадамға баруы үлкен ерлік, бұл – жүрегі Қазақстан деп соққан отаншыл ұрпақтың рухын көтерудің жарқын мысалы. Осынау қиын қадам елінжерін шын сүйген, халқын шын жүрегімен құрметтейтін көшбасшының қолынан ғана келетініне көзіміз жетті. Елбасы еліне емірене еңбек етудің үлгісін осылай көрсетті. Қазақстанның, Астананың ерекше қарқынмен дамуын экономикасы өркендеген өзге де өркениетті елдер үлгі-өнеге ететін болды. Бар əлемнің елдері біздің Астананың ешбір елде кездеспейтін жауһар сəулетіне сүйсініп қарайды. Жауһар елордамыз – Астананың, қуат ты Отанымыз – Қазақстанның мерейі – қазақтың мерейі, Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың мерейі! АТЫРАУ.


 Ойласу Шынында, біз демала білеміз бе? Демалу дегенді жатып алып, ұйқыны соғу деп түсінетіндер де жетерлік. Ыстықкөлді құшағына басып жатқан Қырғызстан дүниенің «ыстық нүктесіне» айналғалы бері біздің ағайындар демалу мəселесінде əжептəуір дағдарып қалғаны рас. Бір кездері «Егемен Қазақстан» газетінде еңбек етіп, кейіннен «Оңтүстік Қазақстан» газетінің бас редакторы болған марқұм

 Бір нəсіпке – жүз кəсіп бар. «Орыспысың деген, қарным ашып қалады деді ме, балық аулағаны несі, жеймін десе тамақ дастарқанда тұр емес пе?» деп ағаларымыз оның ит-терісін басына қаптады. Осы күні ойлап отырсам, нағыз демалыс сол Андрейдікі болған екен. Тауға шықты, өзенге шомылды, балық аулап, жеміс-жидек терді, бар тірлікті ұмытып, оңаша серуен құрды. Адам демалу үшін, тынығып-сергу үшін одан артық не керек?!.

Қырымда да бірін-бірі қонақ қып, Туған жерге шаршап қайтты қазақтар. Ақын Қадыр Мырза Əлінің осы өлеңі нағыз шындықтан туған. Қайбір жылы бір ағамыз бен жеңгеміз өмірінде тұңғыш рет шипажайда демалып қайтты. Түбі жоқ қу тіршіліктен бір сəт қол үзіп, демалып, бой жазып қайтқандарына қуанып қалдық. Келгеннен кейін амандасуға бардық. Сөйтсек, жеңгеміз: «Ойбой, аға-

Біз демала білеміз бе? Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Оразхан Жарқынбек ағамыз: «Сендер демала білмейсіңдер... Кеше пəленше деген тілші демалыс сұрап келіпті. «Қайда барып демалайын деп жатырсың, редакцияда санаторийге жолдама бар, алмайсың ба?» десем, «жоқ, ауылда там салып жатыр едік, кірпіш құямын» дейді», деп күйінуші еді. Шынында, біздің қазақ ең қиын тірлікті жылына бір келетін демалысына туралап, бір жұмыстан қол босатып, екіншісіне жегіліп кете беретіні бар. Осыдан бірнеше жыл бұрын беделді бір мекеменің ұжымын ауылда қонақ қылып күттік. Күн ыстық, оның үстіне қаладан келген қонақтар бой жазып, сергісін, таза ауа жұтсын деген ниетпен тауға алып шықтық. Бас-аяғы 25-30 шақты адам, арасында Андрей деген бір орыс жігіті болды. Осы Андрейдің киген киімі көпшілікке бірден ұнамады. Бұтында қысқа шорт, үстінде футболка, басында күнқағары бар телпек, аяғында сүйретпесі бар. Сықиып костюмшалбар киіп алған ағаларымыз «Мына байғұс жөні түзу киім киіп шықса, қайтеді», деп Андрейге мүсіркей қарап отырды. Тауға барып, бір ағаштың көлеңкесіне дастарқан жайған соң, ағаларымыз бір-бір жастықты құшақтап жата қалды. Андрей өзен жағалап тауға шығып кетті. Өтірік айтпай-ақ қояйын, демалуға келген ағаларымыз анадай жердегі қырдың басына бір рет шығып, айналаға қарап «керемет екен» деп тамсанды да, қайтадан дастарқанның басына жайғасты. Ал, содан кешке дейін ішу-жеу, тост көтеру, əңгіме айту... Арақ су болып аққан соң, бір ағаларымыз мас болып қалып, арасында бір төбелесіп алды. Кешке қазаношақты жинап, қайтайын десек, Андрей жоқ. Дереу балаларды өзеннің бас жағына жібердік. Сөйтсек, Андрей балық аулап, соны отқа қақтап жеп отыр екен. Өзі өте көңілді, мəз. Қолында екі-үш балығы тағы

5

www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

Демалу дегенде ең алдымен шипажай, түрлі сауықтыру, емдеу орындары еске түседі. Əрине, ол жаққа баруға екінің бірінің шамасы жете бермейді. Негізі жастары жалақыдан, қарттары зейнетақыдан ай сайын 5 мың теңгеден жинап отырса, ол қаржы біздің Оңтүстікте жылына бір мəрте Сарыағаш, Манкент шипажайларында демалып қайтуға молынан жетеді. Бірақ, бізде бір енжарлық бар... Біз ақшаны не үшін жинаймыз? Құдалық шақыруға, бесік той жасауға, қонақ күтуге... Демалыс орнына жолдама алу – біз үшін ақшаны далаға шашып жібергенмен бірдей сияқты. Əйтеуір, күйбең тіршілігіміз бітпейді. Көп екен ғой, Көп екен ғой ғажаптар. Жомарт өзін сақилықпен азаптар.

ларыңның демалғаны құрысын, барғанын біледі, қайтқанын білмейді», деп күйеді. Сөйтсе, шипажайда ағамыздың бір таныстары жолығып қалған. Олармен 2-3 күн сыралатқан. Төртінші күні піскен бір қойдың етін көтеріп құдасы мен құдағиы келген... Ертеңіне қалған етке көршілерін шақырған. Екі күн есін жия алмай жатқан ағамыз жетінші ме, сегізінші күні ме, əйтеуір сол ауданда жұмыс істейтін кластас досына телефон шалған. Шақырған. Қысқасы, ағамыз демалып емес, шаршап қайтқан ғой. Шынында, біреулер демалыс дегенді арақ, сыра ішу деп ойлайды. Əрине, ретімен, мөлшерімен болса ол да жөн шығар. Бірақ ішімдік дегенде мына бір жайт есіме түседі. Үш-төрт жігіт бильярд ойнап жатырмыз. Түннің бір уағы. Тамаққа тыңқиып

 Басты байлық

 Толғауы тоқсан тіршілік

Дəстїрлі медицинаєа – єылыми негіз

...Күн көкжиектен күліп батып бара жатқанда, ол сол аяғын сүйретіп үйіне жылап жетті. Бес-ақ жаста болатын. Атасы мен əжесі шыр-пыр күйге түсті де қалды. Əкесі Смайылды ауылдағы емшіге жедел аттандырды. Емші де тез жетті. Екі көзін тарс жұмып алып балаға бейтаныс

Алматыда Халықаралық дəстүрлі медицина жəне халық емшілерінің V мерейтойлық құрылтайы табыспен өтті. Гүлзейнеп СƏДІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Алқалы жиында «Халық жəне рухани емшілер» мекемесі мен Аккредитациялау орталығының директоры, Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ) Қазақстандағы дəстүрлі медицина жəне «Құртқа тəуіп» академияларының төрағасы, академик Шəкен Шынтаев баяндама жасап, бес жылдық жұмыстарын қорытындылады. – Өткен ғасырларда өмір сүрген ұлы дəрігерлер Авиценна, Эскулап, т.б. медициналық дипломы болмаса да, халық емшілігіне жүгінген. Біздің де бабаларымыз Өтейбойдақ Тілеуқабылұлы мен Құртқа Тəуіп Сұлтанқожаұлы қалдырып кеткен мұраларын күнделікті өмірімізде қолдану абырой, – дей келе, Шəкен қажы жыл санап халық медицинасы дүние жүзінде адамзатты сауықтыру жолында қызмет атқарып келе жатқанын, ол заңдастырылып ДДҰның реестріне енгізілгенін, сондықтан елімізде халық медицинасы жаңа инновациялық технологияларды енгізе отырып, адамның өмір жасын ұзартуда ғана емес, саламатты, табысты өмір сүруде лайықты орын алатынын атап өтті. Жиында халықтың денсаулығын нығайтып, ауруларды азайту мақсатында медицина саласында жұмыс істеп жүрген отыздан астам қоғамдық ұйымның басын қосатын Денсаулық сақтау ұлттық палатасының жетекшісі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Мақсұт Құлжанов халық медицинасына қатысты ойларын ортаға салды, халықтық медицина ғылыми негізде дамыса, бұл ең дұрыс жол деп есептейтінін алға тартты. Еліміздегі халық медицинасының өсіпөркендеуіне, дəстүрлі медицина мен қазіргі медицинаның байланысын нығайтуға өзіндік үлес қосып келе жатқан белгілі ғалым, жазушы, медицина ғылымдарының докторы, профессор Советхан Ғаббасов əңгімені əріден бастап, қазақ бұрын ханнан гөрі батыры мен халық емшісін сыйлағанын, халық емшілері тек емдеп қана қоймай, ағартушылық қызметпен де айналысқанын айтты. Екі күндік жиында ШЫҰ-ның Ресей Федерациясы, Өзбекстан мен Тəжікстан республикалары дəстүрлі халық медицинасы академияларының төрағалары, профессорлар С.Н.Нестерова, М.Хамраев пен Ю.Н.Нуралиев ШЫҰ-дағы халық медицинасы академиясының қазіргі ахуалы пен келешектегі даму жолдары жайын сөз етсе, Чехия жəне Словакиядағы Пси-академиясының жетекшісі, биология ғылымдарының кандидаты А.Д.Куликова ғаламшардағы биоэнергетикалық өзгерістер жайлы, Қытай, Корея, Қырғызстаннан келген қонақтар дəстүрлі халық медицинасы мамандарын дипломнан кейінгі оқытуда шетелдермен тəжірибе алмасу мəселелеріне тоқталды.

тойып алған жігіттер бір жағы мас, бір жағы ұйқысырап, шынын айту керек, тəлтіректеп, бильярд ойнауға анау айтқандай зауқылары жоқ. Ендеше, кім ұстап тұр дейсіз ғой бұл жігіттерді? Бұларды дастарқандағы жартылай ішілген арақ жіпсіз байлап отыр. Арақтың ең соңғы тамшысын құйып, бір жігіт тост көтеріп, қағып-қағып салған соң, жігіттердің бəрі бірауыздан «қой, қайтайық, түннің бір уағы болып қалыпты» деп əркім өз батасымен тұрып кетті. Бильярд та, басқа да жайына қалды. Түннің бір уағы болғанын, үйге қайту керек екенін сол бос шиша есімізге салды. Жасыратыны жоқ, қазіргі кезде ішімдік қойылған дастарқанда арақ бітпей бата жасау мүмкін емес. «Шишаның түбінде кішкентай арақ қалды, соны құйып ішіп қоя салайық, сосын тұрамыз», деп арақтың соңғы тамшысын сарқып құйып жатады. Ал, «тамақ ішіп болдық қой» немесе «дастарқандағы нан, салат таусылды, орнымыздан тұрайық» деген əңгіме жоқ. Кафе-асханалардың дастарқанында жартылай ішіліп, қалып кеткен ас болуы мүмкін, бірақ көп жағдайда арақ-шарап қалмайды. Дастарқаннан қашан тұруды арақпен белгілеп қойған осы «дəстүрді» біреулер елемеуі мүмкін, бірақ, күнделікті өмірімізге дендеп еніп бара жатқанын мойындауымыз қажет. Міне, біз арақ ішкен жерде осылай демаламыз. Əңгіменің бəрі «Біз демала білеміз бе?» дегеннен шығып отыр ғой. Əрине, жыл сайын өз елімізде, тіпті шетелге барып демалушылардың қатары өсіп келеді. Бұл бір жағы ел тұрмысының көтеріліп келе жатқанын білдірсе керек. Бірақ, бəрібір демала білу ең алдымен адамның санасына, түсінігіне, мəдениетіне байланысты сияқты. Бір досым жаздың күнінде əке-шешесін демалдырмақ болып шипажайға жолдама іздепті. Жаз мезгілі, шипажайларда өмірдің нағыз қызған кезі болғандықтан, жолдама оңайлықпен табыла қоймаған ғой. «Бір болса, осы кісіде болады» деген үмітпен үлкен бір мекеменің басшысына барыпты. Сонда алпысты алқымдап қалған əлгі мекеменің басшысы «Ата-анамды демалдырамын, емдетемін деген баладан айналмайсың ба?» деп жолдаманы арзан бағамен беріп жіберген екен. Сол айтпақшы, «Демалыс – жалқаулық емес, жан еңбегі». Күйбең тіршілікті бір сəтке ысырып тастап, ретін тауып, «шипажайға барып демаламын» деген адамнан, шынында, айналу керек қой. Ал, сіз қайда барып демалайын деп жатырсыз? Оңтүстік Қазақстан облысы.

ауылына қарасты Орта қоныс бөлімшесінде тұратын. Əкесі сондағы сегізжылдық мектепте мұғалім. Арада бірнеше ай өткеннен кейін ол аяғын сылтып басып жүретін болды. Бірақ ауыл балаларына қосылып кете алмайды. Сосын толқыны жағаны теуіп жатқан

Балдаќты адам баќытын еѕбектен тауып, ешкімге жалынбай ґмір сїруде

Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

сөздерді ағызып жатыр. Əлден уақытта «жын-шайтанның солығынан аман екен», деді əлгі кісі. Сосын қазандағы ыстық судың буына отырғызып, аяғын шудамен қатырып байлап тастады. Жаны мұрнының ұшына келген бала жылайжылай талықсып ұйықтап кетті. Бұл – Сыр журналистикасындағы ардагер қаламгерлердің бірі Бақтыбай Бердібаевтың басынан өткен оқиға. Бала кезінен балдаққа сүйенген əріптесіміз осы уақытқа дейін елдің сөзін сөйлеп, мұңын мұңдап келе жатыр. Он екі мүшесі сау адамның өзі мына дүниеде өз орнын таба алмай сансырап кетіп жатады. Ал Бақтыбай Бердібаев пешенесіне жазылған тағдырға мойымастан, өз соқпағымен келе жатыр. ... Аяғы таңылған бала түннің бір уағында оянып кетеді. Сынық шыдатпай бара жатыр екен. Сəл қозғалса, шыбын жаны шырқырап қоя береді. Таңды көзбен атырды. Ертесіне тəуіп қайта келеді. Бірақ сырқаттың неден болғанын тап басып айта алмайды. Дəрігерге апаратын заман емес. Ауыл тұрмақ, аудан орталығының өзінде тапшы олар. Бақтыбай аға Аралдың Көгерту

Аралдың жағасында отырып қиялына ерік береді. Əсілі, Бердібаевтың қаламға əуес болғанының сыры да осы арада жатқан шығар. 1960 жылдың жазында Бердібай ақсақалдың үйі «Аралсульфат» комбинатына көшіп келді. Баласы Смайылды осындағы мектепке ауыстырған ғой. Ал Бақтыбай үйде жатып оқыды. Мектепке бара алмайды. Алғашында əкесі берген тапсырмаларды тап-тұйнақтай орындапақ жүрген. Бірақ оқу жылының соңына қарай кітаптың бетін ашуға шамасы жетпей қалды. Сырқаты үдеп, орнынан тұрудың өзі мұң болып, нəр татпайтын күйге түсті. Басы мен беліне жастық қойып жатады. Тек суды ғана қорек етеді. Осындай жан қиналысқа толы күндердің бірінде əжесі: «Саған арнап сорпа пісірдім, ішші», деп келді.

Судың өзін əрен жұтып жатқанда, сорпа ішетін зауық қайда? Бала Бақтыбай бас тартты. Əжесі қоймады. Ақырында бір қасығын ғана ішті. Содан кешке дейін үш қасық сорпадан ауыз тиді. Əжесі сорпасын күнде береді. Арасында самса береді. Оны жеуге шама қайда? Ал сорпаны ішпеймін дегеніне қарамайды. Дегенмен, сол сорпаны үш күн ішкеннен кейін беті бері қарады. Сонымен мұның сыры неде? Оны Бақтыбай Бердібаевтың өзі былай əңгімелейді. – Бабам Бердібай сексеннің бесеуіне келіп көз жұмған тақуа жан болатын. Ол кісі өле-өлгенше алақандай ғана құран кітапты мойнына бойтұмар қылып байлап өтті. Атам тақуа адам болғандықтан, апталап үйде тұрмайтын. Осындай кездерде жанындағы серіктеріне менің жағдайымды қамығып айтатын көрінеді. Сондай сəттердің бірінде олардың арасынан біреуі: – Беке, сізді əулие санап жүрсек, бізден ақыл сұрағаныңыз қай сасқаныңыз? Негізінде немереңізге көз өткен ғой. Жалпы тіршілік иелерінің ішінде жыланнан көзі өткір мақұлық жоқ деуші еді. Сондықтан жыланның етін бергеніңіз мақұл. Алла сəтін салса, сырқатына шипа болар, – депті. Содан бір күні атам түйемен шөпке барғанында, қамшы бойындай аты сұсты мақұлықты өлтіріп, алып келіпті. Əкем оның терісін сыпырып, қайнаттырады да маған сорпасын бергізіп, етін самса қылдырыпты. Бірақ самсаға зауқым соқпай, тек сорпасын ішкен екенмін. Көрер жарығым таусылмаған болар, сөйтіп, жылан сорпасынан аман қалыппын. Ал енді жылан сорпасын ішкенімді бойымды əбден тіктегеннен кейін барып білдім. «Көз өтті», дейтін сөздің де жаны бар. Əжемнің айтуынша, аяғымды апыл-тапыл басқаннан-ақ таңдайым тақылдап, қол ды-аяққа тұрмайды екенмін. Бір білетінім, желаяқ едім. Ауылдағы үлкен-кішісі аралас бар баланы алдыға салып, соңынан қуғанымда көзді ашыпжұмғанша басып озатынмын. Ал көзі өткір Дəмелі есімді кейуананың таңданғанын құр жібермейтінін бала болсам да талай көргем. Оған бір ғана мысал айтайын. Қазақы емшіні былай қойғанда, айлап ауруханаға жатқанымда дəрігерлердің рентгенге түсіргенде де ұршығымның тайып кеткенін сол өткір көз көрсетпей тұрғанына əлі күнге таңғалмасқа шарам жоқ. Мүмкін, тағдырым солай жазылған шығар. Үнемі жайдары күліп жүретін Бəкең бүгінде бір отбасының ұйытқысы. Облыстық «Сыр бойы» газетінде жемісті еңбегін жалғап келеді. Алпыстың асқарына шықса да алқынбайды. Тағдыр деген осы. Қызылорда облысы.

Ќой ґсіру

Қой өсіру – атам қазақтың төл кəсібі. Халқымыз мыңдаған жылдар бойы нақ осы кəсіп түрін өз тіршілігіне таяныш қылып келді. Сондықтан қойды қалай өсіретіндігі туралы жазбаса да болар еді. Бірақ бұл кəсіптің де өзіндік қыры мен сыры мол екендігін жəне қазіргі нарық кезінде қандай қой тұқымын өсіру мəселесінің өткір сипат алып отырғандығын ескеріп, қой өсіруден жырақтай түскен адамдар үшін аздап та болсын хабар беріп қойғанның артықтығы жоқ сияқты. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Неліктен біздің ата-бабаларымыз қой мен жылқы өсіруді өз тіршілігіне негізгі таяныш етіп алған, еті мен сүті мол сиырға қарағанда, қой мен жылқыға бейімдеу келген? Себебі, біздің жеріміздің ерекшеліктері мен табиғи климат жағдайы бірінші кезекте қой мен жылқы үшін аса қолайлы болып есептеледі. Егер сиыр малы шөпті тілімен орап, жұлып жесе, қой мен жылқы тістеп жейді. Соның ішінде қой малы өзі жайылған жайылым аумағын барынша тақырлап, тегіс пайдаланады. Яғни, көп жері шөлейтті болып келетін құмды да тау мен тасты Қазақстан жағдайында жайылымдықты тиімді пайдаланудың ең бір өтімді жолы қой шаруашылығын дамыту болып табылады. Осы мəселені біздің ата-бабаларымыз өздерінің көп ғасырлық тəжірибесінде ерте аңғарған. Халқымыздың қой мен жыл қы өсіруге бейім келетін себебі де осыдан. Қой малы өзінің етімен, жүнімен, табиғи қиындықтарға бейімділігімен қадірлі. Қой сүті құнарлы келеді жəне жеңіл қорытылады. Қой жүнінен киім əзірлеуге, терісінен түрлі тондар мен жылы киімдер дайындауға болады. Ал, қой еті көп жағдайда майлылығымен ерекшеленеді. Мұны біздің халқымыз «қойдың еті қорғасын» деп орынды бағалаған. Қой еті майлы болғандықтан, асқазанда ұзақ қо рытылады. Оны жеген адамдар өздерін ұзақ уақыт бойы тоқ сезі неді. Бірақ, тағам түрлері көбейген қазіргі заманда адамдар майлы ас мəзірлерінен қаша бастады. Жиі тамақтанатындықтан, көбінесе жеңіл асты тұтынғанды жөн көреді. Осыған сəйкес біздің елімізде де етінің майлылығы аз қой өсіру мəселесі өзекті болып отыр. Мұның да жауабы табылған секілді. Соңғы жылдардан бері бір топ ғалым Алматы облысында еті мен жүні қазіргі нарық сұранысына сай келетін «етті меринос» қой тұқымын өсіріп шығарды. Олардың санының өзі 400 мың басқа жуықтады. Біздің елімізде алдағы уақытта, бəлкім, осы қой тұқымы көбірек өсіріліп, кеңірек тарайтын болар. Жалпы, қойдың 600-ге жуық тұқымы бар. Соның ішінде біздің елімізде неғұрлым кең тарағандары – ежелден бері келе жатқан еділбай қой тұқымы, Кеңес Одағы уақытынан бастап өндіріске қосылған оңтүстікқазақстандық меринос, солтүстікқазақстандық меринос қой тұқымдары. Соның ішінде еділбай қой тұқымы негізінен ет бағытында өсіріледі. Оның жүні киіз басу, тон тігуден басқа өндіріс түрлеріне келе бермейді. Салмағы əдетте 60-80 килограмм аралығында болады. Ал Алматы облысында шығарылып отырған «етті меринос» тұқымының өндіріс үшін жүні де бағалы, сойып жеген жағдайда еті де дəмді жəне тез сіңімді келеді. Бұл қой тұқымының тұрқы да зор келетіндіктен салмағы да неғұрлым ауырлау болады. Салмақ жағынан алғанда ол еділбай қой тұқымымен жарысқа түсе алады. Қой малы жылдың əртүрлі маусым дарында көп жағдайда жайылыста болатындықтан одан ет өндіру арзанға түседі. Дегенмен, қыстың қатты аяздарында қойды қорада ұстау қажет. Қораның іші кең де жарық жəне құрғақ болғаны жөн. Сонымен қатар, қора алдында күндіз шығарып, азықтандыратын алаңша болуы тиіс. Қойды суаруды да осы алаңшада ұйымдастыру қажет. Қой қырқу. Қойды жылына бір

рет қырықтықтан өткізіп отырады. Оны үй жағдайында ұйымдастыру үшін арнаулы қай шы немесе электр қуатымен жұмыс істейтін қырқу машинкасын сатып алу керек. Қойды қырқа білудің өзі бір өнер. Сондықтан осы кəсіпті меңгерген адамдарға ақы сын төлеп, жалдаған жөн. Əйтпеген жағдайда, дұрыс зер қойсаңыз, 20-30 бас қойды өзіңіз де қырқып алуға болады. Қойды азықтандыру. Қысқы кезеңде қойды осы мақсатқа дайындалған құрғақ шөппен, сабан жəне сүрлеммен азықтандырады. Жүдеп кетпес үшін бір мезгіл құрамажем, арпа мен бидайдан əзірленіп, ыстық суда қайнатылып бұқтырылған көжемен жəне түрлі тамақ қалдықтарымен қосымша азықтандырып отырған жөн болады. Ал жазғы уақыттарда қой малы өзінің азықтық қажетін көп жағдайда жайылыстардан алады. Қойды көбейту. Əдетте қой малы өз төлі есебінен көбейеді. Егер малыңыз көп болған жағдайда оны қолымен ұрықтандырған орынды. Аздаған қойға қошқар қосуға болады. Осы екі жағдайдың өзінде қандай тұқымдағы қой өсіретіндігімізді жəне оның тұқым дық қасиетінің қандай болып шығатындығын алдын ала зерттеп, біліп отырғанымыз жөн. Өйткені, сіздің қой өсіруден алатын болашақ кірісіңіздің көлемі осы ұрықтандыру мəселесіне тіке лей қатысты. Əдетте қой түлігі 6-8 айлық бағлан кезіндеақ жыныстық тұрғыдан жетіледі. Бірақ оларды кемінде бір жасқа немесе бір жарым жасқа жеткізіп барып қана шағылысқа қосқан жөн. Əйтпесе, жетілмеген малдан туылған қозы да шағын болып, шөже тартуы мүмкін. Қой малы қозыны 142-155 күн көтереді. Қозыны қыста алу үшін қой тамызқыркүйек айларында шағылысқа қосылады. Ал, төлді көктемге алғыңыз келсе, онда оларды қараша-желтоқсан айларында шағылысқа қосқаныңыз орынды. Жас қозыға жақсы күтім керек. Сондықтан олар жылы да құрғақ əрі жарық жерде күтіледі. Бастапқыда ана сүтімен қоректендіріліп, егер енесі жарытпаған жағдайда қолдан қосымша сүт емізік арқылы емізіледі. Мұнан кейін құрамажем секілді жеңіл азық-түрлеріне көшіріліп, таза сумен суарып отырылады. Қыс кезінде туған төл ерте көктемде анасымен бірге жайылысқа шығуға жарайды. Қой төлінде жиі кездесетін аурудың бірі – тышқақ. Осыдан сақ болу керек. Егер дұрыс күтім болмаған жағдайда жас қозылардың көбі тышқақтан қырылады. Қой өнімдерін өткізу. Мұның бірнеше жолы бар. Соның бірі, егер сіз қойды отарымен топтап өсіретін болсаңыз, онда сізге тұрақты тұтынушыны тауып алу жөн болар. Əйтпеген жағдайда базарларға апарып сата аласыз. Немесе газет пен интернетке хабарлама беру арқылы да өз тұтынушыңызды таба аласыз. Қой өсірудің шығындары. Алты айлық қозы шамамен 8 мың теңге тұрады. Алты қозы сатып алсаңыз, 48 мың теңге қаржы жұмсайсыз. Оларды өсіруге 3 тоннадай шөп қажет. Бұған 15 мың теңгедей шығын жұмсалады. Мұның сыртында құрамажем сатып алуға жиыны 9 мың теңгедей қаржы қажет. Сонда сіздің барлық шығыныңыз 72 мың теңгені құрайды. Қой өсірудің кірістері. Бір қойдың базардағы орташа бағасы 30 мың теңге. 6 қойды сатсаңыз, 180 мың теңге пайда таба аласыз. Мұның сыртында жүні мен сүтін пайдалануыңызға немесе сатуыңызға болады.

Пайдалы кеңестерді мына сайттардан ала аласыз: www.fermer02.ru/animal/ovca/284-razvedenie-ovec.html www.bibliotekar.ru/domovodstvo-2/58.htm www.prohoz.ru/zhivotnovodstvo/ovcevodstvo


6

www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарєа орналасуєа конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: В-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілінің бар болуы немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-1 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтіл үш жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. C-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында бір жылдан кем емес немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес. C-3 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, немесе басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-4 санаты үшін: білімі – жоғары; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; немесе ғылыми дəрежесінің болуы. C-5 санаты үшін: білімі – жоғары. – “Мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы” Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасы бірінші орынбасарының 2008 жылғы 9 қаңтардағы №02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2008 жылы 10 қаңтардағы №5084 болып тіркелген). Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары

Санат В-4 С-1 С-2

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 136455 184502 175533 237033 156955 212049

I. Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитеті, индекс: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 10-кіреберіс, анықтама үшін телефондар: (87172) 70-70-33, 70-70-40, 70-69-81 факс: 70-70-37, электрондық пошта: tazhenova_s@kazai. kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Заң бөлімінің бас сарапшысы, (В-4) Функционалдық міндеттері: мемлекеттік қаржылық бақылау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді əзірлеу, келісу, Есеп комитетінің қаулылары, бұйрықтары жəне хаттарының, халықаралық, шаруашылық шарттарының жəне басқа да құжаттарының жобаларына құқықтық сараптама жүргізу бойынша сектор қызметі; талап-арыз жұмысын жүргізу, сотта жəне басқа да мемлекеттік органдарда Есеп комитетінің мүдделерін білдіру, Есеп комитетінің қызметіне қатысты жиынтық талдамалық жəне əдістемелік материалдар дайындауға қатысу. Еңбекақы мөлшері мен шарттары «Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті жəне Ұлттық Банкінің сметасы (бюджеті) есебінен қамтылған Қазақстан Республикасы органдары қызметкерлеріне еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 17 қаңтардағы N 1284 Жарлығына сəйкес жүргізіледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық мамандығы бойынша жоғары білімінің болуы; құқық саласында кемінде 1 жыл жұмыс тəжірибесінің болуы; компьютерде Word, Excel, PowerPoint бағдарламаларымен, Internet-пен жұмыс істей алуы; мемлекеттік тілді білуі, мүмкіндігінше шетел тілін білуі. II. «Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі» ММ-сі, 010000 Астана қаласы, «Есіл ауданы», Орынбор көшесі, 8-үй, «Министрліктер үйі», 11-кіреберіс, анықтама үшін телефондар (8717-2) 74-25-66, Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің бос мемлекеттік əкімшілік лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігі Құрылыс жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық комитеті төрағасының орынбасары – Қазақстан Республикасының бас мемлекеттік құрылыс инспекторының орынбасары, (С-1 санаты, 1 бірлік) Функционалдық міндеттері: Сумен жабдықтау жəне су бұру, электрмен жабдықтау (0,4 кВ электр желісі объектілері), жылумен жабдықтау (ЖЭО жəне белгіленген қуаты 100 Гкал/сағ. жəне одан жоғары қазандықтардан басқа) жəне елді мекендердің шекарасы (шектері) шегінде газбен жабдықтау саласында мемлекеттік саясатты іске асыру бойынша Комитетке жүктелген міндеттердің орындалуын қамтамасыз ету; тұрғын үй қорының жағдайына мониторинг жүргізуді ұйымдастыру; ғимараттарды, құрылғыларды, құрылыстарды, сумен жабдықтаудың жəне су бұрудың үлгі объектілерін қайта жаңарту, салу мақсатында əзірленетін жəне бекітілетін сəулет-құрылыс жəне өзге де жобалау алдындағы жəне жобалау (жобалаусметалық) құжаттамалардың энергия үнемдеу мен энергия тиімділігін арттыру бойынша талаптардың сақталуын қамтамасыз ету; зақымданған құрылыстарды қалпына келтіру немесе бұзу бөлігінде төтенше жағдайлардың алдын алу жəне жою бойынша кешенді іс-шаралар əзірлеу; егер заңнамада өзгеше көзделмесе, осы мəселелер құзыретіне кіретін басқа орталық атқарушы органдармен келісім бойынша мемлекеттік нормативтерді əзірлеу, келісу, бекіту, тіркеу жəне қолданысқа енгізу (қолданыстан тоқтата тұру, күшін жою) тəртібін белгілеу; күрделі жəне ағымдағы жөндеу жұмыстары кезінде орындалатын жұмыстардың тізбесін бекіту; елді мекендер шегінде электрмен жабдықтау, жылумен жабдықтау, сумен жабдықтау жəне су бұру саласында əдістемелік қамтамасыз етуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары кəсіби, мамандығы бойынша: құрылыс немесе құрылыс материалдары, бұйымдары мен конструкциялары өндірісі немесе экономика, қаржы немесе заңтану. Қазақстан Республикасының заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік құқықтық актілерді, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы сəулет, қала құрылысы жəне құрылыс қызметі туралы», «Лицензиялау туралы», «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңдарын, Қазақстанның 2050 жылға дейінгі даму стратегиясын білу. III. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8-үй, 11-кіреберіс, анықтама үшін телефондар: 8 (7172) 74-23-62, 74-20-71, факс 74-2423, электрондық пошта мекенжайы: Altyngul. Nazarkulova@edu. gov. kz бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Стратегиялық жоспарлау жəне ақпараттық технологиялар департаменті директорының орынбасары (С-2). Функционалдық міндеттері: Министрліктің құзыреттік шегіне қатысты салаларында мемлекеттік бірыңғай саясатын қалыптастыруға жəне жүзеге асыруға қатысу. Өз құзыреттік шегінде білім беру саласында ақпараттық-коммуникациялық технологияларды дамыту жəне жүзеге асыру бойынша ұйымдастыру жəне ұсыныстарды əзірлеу. Дамыту бағдарламаларын жəне стратегиясын жүзеге асыру бойынша іс-шаралар жоспарлары мен ақпараттандыру стратегиясын əзірлеу. Білім беру қызметінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгізу жəне ғылым мен білім беру салаларын ақпараттандыруға жəрдем. Білім беру саласында ақпараттандыруды дамыту үрдістерін талдау. Білім беру саласындағы нормативтік құқықтық базаны жəне заңнаманы жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеуге қатысу. Білім мен ғылым салаларында ақпараттандыру бойынша Министрлік бағдарламалық құжаттарды жүзеге асыру нəтижелерімен Министрлік

Санат С-3 С-4 C-5

Еңбек сіңірген жылдарына байланысты min max 118516 160157 106344 143501 80078 108266

басшылықтың жəне аппараттың қызметін ақпараттықталдамалық қамтамасыз ету. Білім беру саласында ақпараттық-коммуникациялық технологиялар бойынша инновациялық жобалардың мониторинг жүргізу. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласында педагогикалық кадрлардың біліктілігін көтеру жəне дайындау жүйесін енгізуге жəне əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық. 2. Стратегиялық жоспарлау жəне ақпараттық технологиялар департаменті ақпараттық технологиялар басқармасының басшысы (С-3). Функционалдық міндеттері: Басқарманың жұмысын басқару. Отандық жəне шетелдік тəжірибені ескере отырып, басқарма құзыретіне кіретін білім беруді ақпараттандыруды даму үрдісін талдау жəне жинақтау, зерттеу бойынша жұмысты ұйымдастыру, үйлестіру, кездесулер, тұсаукесерлер өткізу. Ақпараттық технологияларды, электронды ақпараттық ресурстарды жəне ақпараттық жүйелерді дамыту мақсатында ақпараттандыру саласындағы халықаралық стандарттарды үндестіруді жəне стандарттар жасаудың басым бағыттарын анықтау. Білім беру жүйесін ақпараттық-коммуникациялық технологияларды дамытудың бірыңғай саясатын қалыптастыруды үйлестіру бөлігінде жетекшілік ететін мəселелер бойынша нормативтік құқықтық актілерді, жобаларды құрастыруға қатысу. Білім беруді ақпараттандыру бойынша бюджет, техникалық ерекшеліктер, техникалық тапсырмалар жəне техникалық-экономикалық негіздемелер жəне келісімдер жасауға қатысу. Білім беру саласындағы электрондық оқыту жəне ақпараттықкоммуникациялық технологиялар жобаларын іске асыру туралы анықтамалық мəліметтерді даярлау. Өз құзыреті шеңберінде бірыңғай саясаттағы білім саласындағы ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың іске асырылуы жəне дамуы туралы ұсыныс жасау жəне үйлестіру. Қызметкерлердің кəсіби біліктілігін арттыру, компьютерлік техника мен бағдарламалар енгізу, басқарма жұмысын ұйымдастыруды дамыту бойынша жұмыстарды қамтамасыз ету. Білім беруді ақпараттандыру, ақпараттық қауіпсіздік жəне «электронды Үкімет» мəселелері бойынша Білім жəне ғылым министрлігінің басшылары мен аппаратын ақпараттықталдамалық қамтамасыз ету. Өз құзыреті шегінде ұжымдағы адамгершілік-психологиялық хал-ахуалды, еңбектің жəне орындаушылық тəртіптің жағдайын бақылау жəне шара қолдану. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық немесе педагогикалық (ақпараттық технологиялар саласында) немесе экономикалық. 3. Əкімшілік департаменті кадр жұмысы басқармасының басшысы (С-3). Функционалдық міндеттері: Басқармаға жалпы басшылық жасайды. «Мемлекеттік қызмет туралы», «Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі» заңдары ережелерінің іске асырылуымен байланысты мəселелер бойынша Министрліктің құрылымдық бөлімшелерінің қызметін үйлестіру. Министрліктің құрылымы мен штаты бойынша ұсыныстар əзірлеуге, кадрларды конкурстық іріктеу жəне орналастыруды жүзеге асыруға бақылау жасау, орталық аппарат қызметкерлерінің қайта даярлануын жəне біліктілігін арттыруды ұйымдастыру, мемлекеттік қызметкерлердің еңбек тəртібін, кəсіби жəне қызмет этикасын сақтау нормаларына бақылау жасау, наградтауды ұйымдастыру жəне наградтау материалдарын дайындауға бақылау жасау, орталық аппарат жұмысын кадрлық қамтамасыз ету жай-күйіне мониторинг жүргізу жəне талдау жасау, ведомстволық бағынысты ұйымдардың басшыларын жинақтау жөнінде ұсыныстар дайындауға қатысу, мемлекеттік кəсіпорындар басшыларын тағайындауды жəне аттестаттауды ұйымдастыру жəне өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары гуманитарлық немесе заң. 4. Қаржы жəне инвестициялық жобалар департаменті ағымдағы білім беру бағдарламаларын жоспарлау жəне орындау басқармасының басшысы (С-3). Функционалдық міндеттері: Басқарманың жұмысына жалпы басшылық жасау. Кəсіптіктехникалық, орта білімнен кейінгі білім беру, жоғары жəне жоғары білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының, мемлекеттік тапсырыстарының, жастар саясатының, облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының бюджеттеріне республикалық бюджеттен берілетін ағымдағы нысаналы трансферттердің ағымдағы жəне алдағы жылдардағы шығыстар көлемін қалыптастыру. Орта, кəсіптік-техникалық, орта білімнен кейінгі білім беру, жоғары білім беру, жастар саясаты бағдарламалары бойынша бюджеттік өтінімдерін дайындау, жетекшілік ететін бюджеттік бағдарламалар бойынша ҚР Білім жəне ғылым министрлігінің стратегиялық жоспарын дайындау жұмыстарын ұйымдастыру жəне оған қатысу. Бюджет қаражаттарын мақсатсыз жəне тиімсіз пайдалануға жол бермеу мақсатында ведомстволық бағынысты ұйымдардың есептерін қабылдау процесіне қатысу. Республикалық бюджет есебінен төлемдер жəне міндеттемелер бойынша қаржыландыру жоспарларын қалыптастыруға қатысу. Қазақстан Республикасы Үкіметі шешімдерінің жобаларына қаржылық негіздемелер дайындау. Республиканың əлеуметтікэкономикалық дамуының орта мерзімді жоспарларын құрастыруға қатысу жəне мемлекеттік, салалық (сектораралық) бағдарламалардың іс-шараларын ағымдағы нысаналы трансферттер аудару арқылы қаржылық қамтамасыз ету. Орындаушылық жəне еңбек тəртібіне бақылау жасау, басқарма бөлімшелерінің жұмысын үйлестіру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық. 5. Қаржы жəне инвестициялық жобалар департаменті инвестициялық жобалар басқармасының бас сарапшысы (С-4). Функционалдық міндеттері: Министрліктің

ведомстволық бағынысты ұйымдарының инвестициялық ө т і ні м де р і м е н ұ с ы ны с т а р ы н қал ып т аст ыр у . Республикалық бюджет есебінен қаржыландыратын міндеттемелер мен төлемдерді қаржыландыру жоспарын қалыптастыруға қатысу. Қазақстан Республикасы Үкіметі шешімдерінің жобаларына қаржылық негіздеме дайындау, республиканың əлеуметтік-экономикалық даму жоспарын құруға қатысу жəне мемлекеттік, салалық (сектораралық) бағдарламаларды дамытуға арналған мақсатты трансферттер арқылы қаржылық қамтамасыз ету, инвестициялық жобалардың салалық негіздемелерін əзірлеу жəне талдау. Білім жəне ғылым объектілерін салу үшін республикалық бюджет есебінен аймақтарға, министрліктің ведомстволық ұйымдарына бөлінетін инвестициялық мақсаттық даму трансферттерін игеру бойынша есеп беруді қамтамасыз ету. Инвестициялық жобалар мен бағдарламаларды іске асыру саласындағы нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Білім жəне ғылым саласында Қазақстан Республикасы Үкіметінің жəне мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру саласындағы нормативтік құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Құзыреті шегіндегі бағдарламаларды іске асыру бойынша есеп беру. Ведомстволық ұйымдарын қаржыландыруды іске асыруда құжаттамалар дайындау. Даму бағдарламаларын төлемдер мен міндеттемелер бойынша қаржыландыру жоспарын іске асыру, жетекшілік ететін бағдарлама бойынша дамуға арналған (білім нысандарын салуға арналған) трансферттердің облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының Əкімдерімен Келісімдерін дайындау. Міндеттемелер мен төлемдер бойынша дербес қаржыландыру жоспарына белгіленген тəртіппен құзыретті бағдарламалары бойынша жыл бойы өзгерістерді енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық немесе техникалық. 6. Қаржы жəне инвестициялық жобалар департаменті инвестициялық жобалар басқармасының сарапшысы (С-5) . Функционалдық міндеттері: Жергілікті атқарушы органдармен министрліктің ведомстволық бағынысты ұйымдарының инвестициялық өтінімдері мен ұсыныстарын қалыптастыру. Білім жəне ғылым нысандарын салу мен реконструкциялауды жобалауға техникалық тапсырманы келісу. Инвестициялық жобалардың құжаттамаларын талдау, келесі жылға төлемдермен міндеттемелердің қаржыландыру жоспарын құрастыру, ай сайын инвестициялық жобалардың мониторингін жүргізу, республикалық бюджет есебінен төлемдер мен міндеттемелердің қаржыландыру жоспарын құруға қатысу. Қазақстан Республикасы Үкіметі шешімдерінің жобаларына қаржылық негіздеме дайындау. Республиканың əлеуметтік-экономикалық даму жоспарын құруға қатысу жəне мемлекеттік, салалық (сектораралық) бағдарламалардың мақсатты трансферттер арқылы қаржылық қамтамасыз ету, инвестициялық жобалардың салалық негіздемелерін əзірлеу жəне талдау. Жетекшілік ететін бағдарламаларды орындау бойынша есеп дайындау. Ведомстволық бағынысты ұйымдарды қаржыландыруды жүзеге асыру үшін құжаттамаларды дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық немесе техникалық. 7. Қаржы жəне инвестициялық жобалар департаменті мемлекеттік активтер жəне бухгалтерлік есеп басқармасының сарапшысы (С-5) . Функционалдық міндеттері: Білім жəне ғылым объектілерін мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіруді басқару саласындағы нормативтік құқықтық актілерді белгіленген тəртіпте əзірлеу жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру жəне үйлестіру. Негізгі қаражаттарды бір меншік нысанынан екіншісіне беру мəселесі бойынша, ведомстволық бағынысты ұйымдардың негізгі қаражатын келісіммен есептен шығару жəне сатып алу бойынша жұмыстар. Бюджет кірісіне кəсіпорынның таза кірісінің бөлігін аудару бойынша нормативтік орындау. Ведостволық бағынысты ұйымдардың қаржылықшаруашылық қызметінің жоспары жəне есебі бойынша іс-шараларды өткізу. Белгіленген тəртіпте мемлекеттік активтерді басқару саласында нормативтік құқықтық актілерді əзірлеу жөніндегі іс-шараларды жүргізу. Мемлекеттің қатысуымен акционерлік қоғамдардың материалдарын тиісті органдармен дайындау жəне келісу. Басшылықтың іс-əрекет жоспарын, жұмыс кестесін, тапсырмаларын уақытылы жəне сапалы орындалуын қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық немесе гуманитарлық (халықаралық қатынастар) 8. Қаржы жəне инвестициялық жобалар департаменті ағымдағы білім беру бағдарламаларын жоспарлау жəне орындау басқармасының сарапшысы (С-5) . Функционалдық міндеттері: Мемлекеттік білім беру тапсырысы шеңберінде жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімді кадрлар даярлау бағдарламалары бойынша алдағы қаржы жылына арналған шығыстар сметасын құрастыру. Жетекшілік ететін бағдарламалардың орындалу барысы туралы есепті құрастыру. Жоғары оқу орындарының ағымдағы жəне алдағы жылғы желілік көрсеткіштері мен шығыстар сметасына талдау жасау. Жоғары оқу орнымен келісімшарттар жасау жəне тіркеу. Ведомстволық бағынысты ұйымдарды қаржыландыру жүргізу үшін құжаттарды құру. Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білімді кадрлар даярлау бағдарламалары бойынша бағынысты ұйымдарға өтінімді даярлау. Алқа отырыстарын, семинарлар, кеңестер жəне Министрлік, Департамент өткізетін басқа да іс-шаралар бойынша материалдар дайындауға қатысу. Азаматтардың, ведомстволық бағынысты жəне өзге де ұйымдардың хаттарын қарастырып, жауап дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары экономикалық. 9. Техникалық жəне кəсіптік білім департаменті техникалық жəне кəсіптік білім беру мазмұны басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Облыстық білім басқармаларының, оқу орындарының техникалық жəне кəсіптік білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын енгізу жəне орындау жөніндегі жұмыстарын талдау. Облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының білім басқармаларының техникалық жəне кəсіптік білім ұйымдарының, республикалық оқу-əдістемелік бірлестіктерінің қызметін жетілдіру бойынша шешімдер, ақпараттар жəне ұсыныстар жобаларын дайындау. ТжКБ жай-күйін талдау, келешегін жəне даму үрдісін болжау. ТжКБ ұйымдарының педагогикалық кадрларын қайта даярлау жəне біліктілігін арттыруды, біліктілікті арттыру жөніндегі өңіраралық орталықтардың жұмыстарын ұйымдастыру. Жұмысшы кадрларды, қызметкерлерді жəне мамандарды оқыту, даярлау, қайта даярлау жəне біліктілігін арттыру нысандарын жетілдіру жəне оқыту əдістері жөніндегі іс-шараларды əзірлеуге қатысу. ТжКБ-нің мазмұнын дамыту мəселелері бойынша РОƏК-нің жұмыстарын ұйымдастыру; мемлекеттік мақсатты бағдарламаларды іске асыруға қатысу. Мүдделі министрліктермен, агенттіктермен жəне ведомстволармен, жұмыс берушілермен бірлесе отырып, техникалық жəне кəсіптік білім мамандықтарының жіктеуішін əзірлеу. Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын əзірлеуді ұйымдастыру жұмыстарына қатысу. Сараптамалар мен талдау жүргізу жəне үлгілік оқу жоспарларын жəне бағдарламаларын бекітуге дайындау. Техникалық жəне кəсіптік білім беру ұйымдарындағы нормативтік құқықтық актілердің орындалуын бақылау. ТжКБ мəселелері бойынша облыстық білім басқармаларымен өзара іс-қимыл жүргізу, компьютерде жұмыс істей білу. Ұжымда жұмыс істей білу, ұқыптылық жəне орындаушылық. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары білім: педагогикалық немесе гуманитарлық немесе техникалық немесе экономикалық. Мүмкіндігінше магистр академиялық дəрежесінің, негізгі қызметі бойынша біліктілігін арттыру курстарынан өту туралы сертификаттарының болуы 10. Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім департаменті жоғары оқу орындарының қызметін үйлестіру жəне мониторинг басқармасының сарапшысы (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты мерзіміне) (С-5) . Функционалдық міндеттері: Жоғары оқу орындарының қызметін регламенттейтін нормативтік құқықтық актілерді əзірлеу жəне бекіту. Жоғары базалық жəне арнайы білім туралы нормативтік құқықтық құжаттарды əзірлеу жəне бекіту. Жоғары оқу орындарының басшыларын лауазымға тағайындау жəне одан босату жөнінде ұсыныстар енгізу. Жоғары оқу орындарының ғылыми-зерттеу жұмысының нормативтік құқықтық базасын əзірлеу. Жоғары оқу орындарының ғылыми, тəрбие беру жұмыстарын үйлестіру, студенттерді стипендиялық қамтамасыз ету саясатын айқындау жəне олардың тəртібі жөніндегі нормативтік құжаттарды əзірлеу. ЖОО-лардың мамандарды əскери даярлау жөніндегі əскери құжаттарын əзірлеу жəне олардың жұмысын үйлестіру, студенттерді əлеуметтік қорғау жұмыстарын үйлестіру, ЖОО-лардың, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының қызметіне мониторинг жүргізу жұмысына қатысу, жоғары оқу

орындарын бағалап бөлу (рейтингін) тетігін əзірлеуге қатысу. Қорытынды аттестаттауды ұйымдастыру бойынша ЖОО-лар қызметіне мониторинг жүргізу жəне кандидатураларды іріктеуді ұйымдастыру жəне мемлекеттік комиссиялар төрағаларын бекіту, жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары бойынша статистикалық база қалыптастыру жəне Департаменттің жылдық есебін жасауға қатысты ақпарат дайындау. Жетекшілік ететін мəселелер бойынша талдамалы ақпараттар дайындау. Заңды жəне жеке тұлғалардың өз құзыреттілігі аясында айналысуын қарастыру. Министрліктің сыртқы ұйымдары қызметкерлерімен өз құзыреттілігі аясында байланысқа түсуін жүзеге асыру. Министрліктің бұйрықтарын, шешімдерін жəне басшылық тапсырмасын орындау. Бекітілген істер номенклатурасына сəйкес іс жүргізуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық немесе педагогикалық немесе гуманитарлық-əлеуметтік немесе ғылымижаратылыстану немесе экономикалық. Мүмкіндігінше ғылыми немесе академиялық дəрежесінің болуы. 11. Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім департаменті стратегиялық жəне инновациялық даму басқармасының сарапшысы (негізгі қызметкердің бала күтіміне байланысты мерзіміне) (С-5). Функционалдық міндеттері: Жоғары оқу орындарының ғылыми-зерттеу қызметін, нəтижелілігін жəне енгізуді үйлестіру. Жоғары оқу орындары студенттерінің ғылыми-зерттеу жұмыстарын, оның ішінде олимпиадаларды ұйымдастыруды үйлестіру. Студенттерге, магистранттар мен докторанттарға мемлекеттік атаулы стипендияларды тағайындау мəселелерін қарастыру. Жоғары оқу орындарының мемлекеттік тілді дамыту бойынша жұмыстарын үйлестіру. Жоғары жəне жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары жүзеге асыратын халықаралық ынтымақтастықты ұйымдастыру ережелерін əзірлеуге қатысу, Қазақстандық жəне шетелдік жоғары оқу орындарының ынтымақтастық туралы шарттарын келісу. Жоғары білім беру саласындағы халықаралық ынтымақтастық мəселелерін үйлестіру. Жетекшілік ететін мəселелер бойынша талдамалық ақпаратты даярлау. Өз құзыреті шеңберінде заңды жəне жеке тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Өз құзыреті шеңберінде министрлік қызметкерлері мен сыртқы ұйымдар арасында байланыс орнатуды жүзеге асыру. Министрліктің бұйрықтары мен шешімдерін жəне басшылықтың тапсырмаларын орындау. Бекітілген істер номенклатурасына сəйкес іс жүргізуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары техникалық немесе педагогикалық немесе жаратылыстану-ғылыми немесе гуманитарлықəлеуметтік немесе заң. Мүмкіндігінше ғылыми немесе академиялық дəрежесінің болуы. Əкімшілік мемлекеттік қызметкерлердің лауазымдық жалақылары IV. Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының Медициналық орталығы, 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Орынбор к. , Министірліктер үйі, 1-В корпусы, анықтама телефоны: 74-93-72 (т/факс), бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. С-3 санаты бойынша Ұйымдастыру-құқықтық қамтамасыз ету басқармасының басшысы. Функционалдық міндеттері: Басқарма қызметіне жалпы басшылық ету, оның жұмысын ұйымдастыру; Басқарма қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтарын əзірлеу, Басқармаға жүктелген қызметтер мен міндеттерді сапалы əрі уақтылы орындауды қамтамасыз ету: Медициналық орталықтың құрылымдық бөлімшелері мен оның ведомстволық қарасты ұйымдарының істерін, оның ішінде мемлекеттік тілдегі ісқағаздарын, кадр саясатын, Медициналық орталық қызметтерін құқықтық сүйемелдеу жұмыстарын ұйымдастыру жəне бақылау, мемлекеттік сатып алу мəселелері, Медициналық орталыққа жəне балабақшаға тіркелуге жататын тұлғаларды тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, осы лауазым санатына қойылатын типтік біліктілік талаптарына сəйкес жұмыс тəжірибесі. Денсаулық сақтау саласындағы басшылық лауазымдарда кемінде 3 жыл жұмыс өтілінің болуы қалаулы. 2. С-4 санаты бойынша Ұйымдастыру-құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бас сарапшысы лауазымына (декреттік демалысы мерзіміне). Функционалдық міндеттері: Медициналық орталықтың мүдделерін белгіленген тəртіпте меморгандарда, соттарда жəне өзге де ұйымдарда таныту. Үкімет қаулыларының жобаларын, нормативтік құқықтық актілерін, Медициналық орталықтың нормативтік құжаттарын əзірлеуге қатысу. Медициналық орталық комиссиясының жұмыстарына қатысу. Құқықтық мəселелер бойынша Медициналық орталықтың атынан, белгіленген заңнамалық актілерге сəйкес түсіндірмелер дайындау, Қазақстан Республикасының келіп түскен нормативтік құқықтық актілерін сақтауды жəне жүйеленген тіркеулерді ұйымдастыру. Медициналық орталықтың құқықтық сипаттағы құжаттарын əзірлеуге, ведомстволық қарасты кəсіпорындардың жəне мекемелердің заңнамаларын сақтау, ведомстволық қарасты ұйымдарда заңнамалардың қолданылу тəжірибесін жалпылау мəселелері жөніндегі қызметтерін талдауға қатысу. Қолданыстағы заңнамалар мен ондағы өзгерістер бойынша ақпараттық материалдарды қамтамасыз ету. Медициналық орталық пен оның ведомстволық қарасты ұйымдарындағы мемлекеттік сатып алу мəселелеріне (мемлекетік сатып алуды жүргізу, қызметтерді жеткізіп берушілермен шарттар жасасу) жетекшілік жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары заң білімі, Осы лауазым санатына қойылатын типтік біліктілік талаптарына сəйкес жұмыс тəжірибесі. Денсаулық сақтау, құқықтану салаларында жұмыс тəжірибесінің болғаны қалаулы. 3. С-5 санаты бойынша Экономика жəне бухгалтерлік есеп басқармасының сарапшысы лауазымына (декреттік демалысы мерзіміне). Функционалдық міндеттері: Медициналық орталық санаторийлерінің даму жоспарларын қабылдау жəне тексеру. Санаторийлердің қаржы-шаруашылық қызметіне талдау жүргізу. Инвестициялық жобаларды жасау жəне оларды Президенттің Іс басқармасына ұсыну. Ведомстволық қарасты ұйымдарды рейтинг бойынша бағалау қорытындыларын шығаруға қатысу. Ведомстволық қарасты ұйымдар қызметкерлерінің орташа айлық еңбекақылары бойынша мəліметтерді ай сайын Президенттің Іс басқармасына ұсынады. Басқарма қызметкерлерінің Медициналық орталық басшысы мен ҚР Президенті Іс басқармасының хаттамалық тапсырмаларын уақытылы жəне сапалы орындауын бақылайды. Ведомстволық қарасты ұйымдарды тексеруге қатысады, басқа да тапсырмаларды, сондайақ, хаттамалық тапсырмаларды орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық білімі, осы лауазым санатына қойылатын типтік біліктілік талаптарына сəйкес жұмыс тəжірибесі. 4. С-5 санаты бойынша Экономика жəне бухгалтерлік есеп басқармасының сарапшысы лауазымына. Функционалдық міндеттері: Еңбекақы, салық жəне бюджеттің өзге де төлемдерінің бухгалтерлік есебін жүргізу. Жеке табыс салығы, əлеуметтік салық жəне міндетті зейнетақы жарналары бойынша салық декларацияларын жасау. Статистикалық есептерді жасау. Растаушы бастапқы құжаттарымен № 5 «Еңбекақы бойынша есептесу тізімдемесінің жинағы», № 15 «Алмасусыз операциялар бойынша табысты есептеудің жинақтаушы тізімдемесі», № 17 «Активтерді басқарудан түскен табысты есептеудің жинақтаушы тізімдемесі», № 18 «Басқа да операциялар бойынша табыстарды есептеудің жинақтаушы тізімдемесі» мемориалдық ордерлерін жасау. Медициналық орталықтың нормативтік жəне əдістемелік құжаттарын əзірлеуге қатысу. Ведомстволық қарасты ұйымдардың қаржы есептемесін қабылдау жəне тексеру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикалық білімі, осы лауазым санатына қойылатын типтік біліктілік талаптарына сəйкес жұмыс тəжірибесі. 5. С-5 санаты бойынша (екі бірлік) Емдеупрофилактикалық көмекті ұйымдастыру басқармасының сарапшысы лауазымына. Функционалдық міндеттері: Ведомстволық қарасты медициналық ұйымдарда медициналық жəне сервистік қызмет көлемі мен сапасына сараптама жүргізеді, медициналық, соның ішінде негізгі тарифтік мөлшерлемелер бойынша қаржыландыру шеңберінде стационарлық жəне стационар алмастырушы қызметтердің сапасына мониторинг пен бақылауды жүргізеді; ақылы медициналық қызметтерді көрсетуді сараптау жəне бақылау; мемлекеттік, жергілікті атқару органдарымен əдістемелік жəне консультативтік жұмысты жəне Басқарманың Медициналық орталықтың басқа да құрылымдық бөлімшелерімен, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігімен

жəне басқа да əкімшілік ведомстволармен емдеудиагностикалық, дəрілік көмек сапасының мониторингі мен бақылау, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының құрамын тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша өзара байланысын іске асыруға қатысады; Ресми тұлғалардың сапарлары мен ресми іс-шараларды медициналық қамтамасыз етуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық немесе биологиялық білімі, осы лауазым санатына қойылатын типтік біліктілік талаптарына сəйкес жұмыс тəжірибесі. Мамандығы бойынша біліктілік санатының немесе денсаулық сақтауды ұйымдастырушы бағыты бойынша немесе мамандығы бойынша біліктілікті арттыру сертификатының болғаны қалаулы. V. Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Балық шаруашылығы комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, «Министрлік үйі» гимараты 13-кіреберіс, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 74-27-13, факс: 74-27-05, Kadry. KRH@eco. gov. kz бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Қаржылық жəне ұйымдастыру-құқықтық жұмыс басқармасының құқықтық мəселелері бойынша бас сарапшысы (С-4) Функционалдық міндеттері: балық шаруашылығы саласындағы заңнаманы жетілдіру бойынша нормативті құқықтық актілерді əзірлеу; Комитеттің аумақтық бөлімшелеріне талап ету жұмыстарын жүзеге асыруда əдістемемен көмек көрсету; сот жұмыстарын қарастырудағы нəтижелерді талдау жəне жалпылау жұмыстарын ұйымдастыру; балық ресурстарын қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану саласында қолданыстағы заңнаманың өзгерістері туралы Комитет қызметкерлерінің ақпараттандырылуын қамтамасыз ету; лауазымдық тұлғалардың өз қызметіне сай нормативтік құқықтық актілерді оқып білу жұмыстарын ұйымдастыру; мемлекеттік органдарда балық шаруашылығы сұрақтары бойынша құқықтық нормативтік жобаларының келісім процедуралары уақытылы өткізілуіне бақылауды қамтамасыз ету; Комитеттің бұйрықтарына, нұсқаулықтарына, ережелеріне жəне басқа да құқықтық сипаттағы актілеріне құқықтық сараптаманы жүзеге асыру; балық шаруашылығы саласындағы нормативтік құқықтық актілердің мониторингін жүзеге асыру; Қазақстан Республикасының заңнамасымен көзделген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (заңтану) саласында жоғары білім, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. VI. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитеті, 010000, Астана қаласы, Кенесары көшесі, 36, анықтама үшін телефондар: (7172) 55-59-45, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Ветеринариядағы интеграциялық қарым қатынас басқармасының сарапшысына (С-5, негізгі қызметкердің оқу демалысы кезеңіне) Фунционалдық міндетттері: Ұлттық заңнаманы жетілдіру жəне ветеринария саласында Кедендік одақтың заңнамасын жетілдіру бойынша құжаттарды, жобаларды дайындауға қатысу, оларды халықаралық талаптарға жəне ұсыныстарға (кепілдемелерге) сəйкес келтіру бойынша ұсыныстар дайындау. Нормативтік реттеу бойынша халықаралық тəжірибені зерттеу. 011 «Ветеринариялық зертханаларды, биосақтау орны мен ведомстволық бағыныстағы мекеменiң ғимаратын салу, реконструкциялау жəне жарақтандыру» бағдарламсы бойынша өткізілетін құрылыс жұмысын бақылау жəне қадағалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Ветеринариялық санитария немесе ветеринариялық медицина немесе халықаралық қатынастар немесе заңгер мамандығы бойынша жоғары білім; Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы халықаралық жəне үкіметаралық келісімдерді білуі, Қазақстан Республикасының «Ветеринария туралы», «Тамақ өнімдері қауіпсіздігі туралы», «Қазақстан Республикасындағы сəулет, қала құрылысы жəне құрылыс қызметі туралы» заңдарын, ҚР құрылыс нормалары мен ережелерін жəне ветеринария саласын реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілерін білуі. Ветеринария саласын реттейтін Кеден одағы Комиссиясының шешімдерін білуі. VII. Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Мемлекеттік энергетикалық қадағалау жəне бақылау комитеті, 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 10 үй, Министрліктер үйі, 7 қабат, кабинет № 718, анықтамалар үшін телефондар: (87172)741205, факс (87172)741219, электрондық пошта: 711@kgen. kz бос əкімшілік мемлекеттік лауазымына иеленуге конкурс жариялайды: Құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты. Функционалдық міндеттері: Басқармаға жалпы басшылық. Комитеттің құзырына жатқызылған мəселелер бойынша нормативтік құқықтық актілер, бұйрықтар жобаларын қарау. Басқа министрліктер мен ведомстволар ұсынған нормативтік құқықтық актілер жобасына қорытынды дайындау. Комитеттің мəселелері бойынша мемлекеттік органдардың, құқық қорғау жəне фискалдық органдардың сұраныстарын қарау. Комитет қызметінің құқықтық мəселелерін қараған кезде сотта, сондай-ақ басқа ұйымдарда Комитет мүддесіне белгіленген тəртіппен өкілдік ету. Нормативтік құқықтық актілердің жобасын əзірлеуге жəне Комитет басшылығының тапсырмасы бойынша құқықтық мəселелер жөніндегі құжаттарды қарастыру. Нормативтік құқықтық сипаттағы құжаттарға құқықтық сараптама жүргізуді ұйымдастыру, кадр жəне өндіріс мəселелері жөніндегі жобаларға қол қою. Электр энергетикасы саласындағы заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстарды қалыптастыруға қатсуы нормативтік құқықтық актілерінің жобасын дайындау. Жеке жəне заңды тұлғалардан келіп түскен өтініштермен жұмыстарды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары, құқық. VIII. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті, 010008, Астана қ. , Янушкевич көшесі, 2, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 27-44-59, факс: 8 (7172) 27-44-71, kgmr@emer. kz, «Б» корпусындағы мемлекеттік əкімшілік бос қызмет лауазымына конкурс жариялайды: 1. Жұмылдыру резервін есепке алу жəне бақылау басқармасы бойынша 1. Жұмылдыру резервін есепке алу жəне бақылау басқармасының басшысы, (С–3). Функционалдық міндеттері: Басқарманың жұмысын қамтамасыз етеді жəне ұйымдастырады. Жұмылдыру резерві материалдық құндылықтарының есепке алынуы мен сапалық жəне сандық сақталуын бақылауды жүзеге асыруды ұйымдастырады. Жұмылдыру резервін есепке алу жəне бақылау мəселелері бойынша жыл сайынғы жоспарлы іс-шараларды əзірлейді жəне оларды белгіленген тəртіппен басшылыққа ұсынады. Жұмылдыру резерві мəселелері бойынша тиісті есепке алу жəне бақылау нысандарын, əдістемелік құралдарды əзірлейді жəне бекітуге енгізеді. Жұмылдыру резервінің сақтау пункттерінде түгендеу жүргізу кезінде анықталған кемшіліктерді талдауды жүзеге асырады жəне оларды жою бойынша ұсыныстар енгізеді. Өз құзыреті шегінде, Министрліктің Стратегиялық жоспарына, Министрліктің Операциялық жоспарына жəне Комитеттің Жұмыс жоспарына ұсыныстар енгізеді. Өз құзыреті шегінде, жұмылдыру резерві мəселелері жөніндегі нормативтік құқықтық актілерді əзірлеу бойынша ұсыныстар енгізеді. Жұмылдыру резервінен материалдық құндылықтарды шығаруға нарядтарға қол қояды. Басқарма қызметкерлерімен техникалық оқу жəне қызметтік мəжілістер өткізеді. Мемлекеттік материалдық резерв мəселелері жөніндегі жұмыс топтары мен жедел мəжілістердің қызметіне қатысады. Министрліктің Стратегиялық жəне Операциялық жоспарлары іс-шараларының орындалуын қамтамасыз етеді. Жұмылдыру резервінің жай-күйі туралы талдамалы материалдардың дайындалуын бақылайды. Басқарма қызметкерлерінен өздерінің лауазымдық міндеттерін тиісінше орындауын, еңбек тəртібін, еңбек жəне мемлекеттік қызмет туралы заңнамаларды сақтауын талап етеді. Жас мамандарға əдістемелік жəне практикалық көмек көрсетеді, тəлімгерлік институтын дамытуды жүзеге асырады. Өз құзыреті шегінде, Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттік органдарымен жəне ведомстволарымен өзара қарымқатынастарда Министрлік пен Комитеттің мүддесін білдіреді. Өз құзыреті шегінде, нормативтік құқықтық актілердің, Министрлік пен Комитеттің басшылығы нұсқауларының, өзге де басқару шешімдерінің орындалу, сондай-ақ Министрліктің қызметі стратегиясының іске асырылуы барысы жөнінде тұрақты мониторинг жасалуын жүзеге асырады. Өз құзыреті шегінде, қабылданған нормативтік құқықтық актілерді, Министрлік пен Комитеттің нұсқауларын іске асыру нəтижесі жөнінде есеп беру материалдары мен

ұсыныстар дайындауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында; құқық саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Нормативтiк құқықтық актiлер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Жұмылдыру дайындығы мен жұмылдыру туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. 2. Əкімшілік жұмыс жəне құқықтық қамтамасыз ету басқармасы бойынша 1. Əкімшілік жұмыс жəне құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бас сарапшысы (С-4). Функционалдық міндеттері: Басшыға қол қоюға ұсынылған бұйрықтардың, нұсқаулықтардың, қаулылардың, өкімдердің жəне құқықтық сипаттағы басқа да құжаттар жобаларының заңнама талаптарына сəйкестігін тексереді. Комитет пен ведомстволық бағынысты ұйымдардың қызметкерлеріне құқықтық мəселелер бойынша кеңес береді. Комитеттің құрылымдық бөлімшелерінің қолданыстағы заңнаманы қолданудағы бұзушылықтарын жою туралы ұсыныстарды басшылыққа қарауға енгізеді. Кінəрат-талап қою жұмысын жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының сот органдарында Комитеттің мүддесін білдіреді. Мемлекеттік органдармен хат алмасуды жүзеге асырады. Шетелмен хат алмасуды жəне ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі мемлекеттік материалдық резервтерді басқаруды жүзеге асырушы мемлекеттік билік (атқарушы) органдары басшыларының Консультативтік кеңесін ұйымдастыру жəне өткізу бойынша материалдар дайындауды жүзеге асырады. Хаттарды, арыздар мен өтініштерді қарайды, жауаптарды уақтылы дайындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары құқық саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. 3. Мемлекеттік резервті есепке алу жəне бақылау басқармасы бойынша 1. Мемлекеттік резервті есепке алу жəне бақылау басқармасының сарапшысы (С-5). Функционалдық міндеттері: Сақтау пункттері (ұйымдары) берген Комитеттің есептік деректері бар есеп беру құжаттарын салыстырып тексеруді жəне талдауды жүзеге асырады. Мемлекеттік материалдық резервтің есепке алыну мен есептілігі мəселесі бойынша ұйымдарға, министрліктерге ақпарат дайындайды. Ұйымдардағы материалдық құндылықтардың баржоғына түгендеу жүргізеді жəне сақталу жағдайын жүзеге асырады. Бюджеттік бағдарламалар бойынша өтінімдерді жəне операция жасау жоспарын жасауға материалдардың дайындалуын қамтамасыз етеді. Комитеттің материалдық құндылықтары деректерінің есебі бар материалдық құндылықтарды түгендеу нəтижелерін талдайды. Мемлекеттік резервтің материалдық құндылықтарын сақтау бойынша қолданыстағы заңнаманы бұзған тұлғаларды жауапқа тарту бойынша тергеу органдарына беру үшін қажетті құжаттар дайындауды жүзеге асырады. Жоғары тұрған мемлекеттік органдарға, министрліктерге, ведомстволарға ақпарат ұсыну үшін мемлекеттік резервтің материалдары жөніндегі қажетті есептікесеп беру мəліметтерін дайындауды жүзеге асырады. Мемлекеттік материалдық резервтер саласындағы мемлекеттік құпияларды сақтауды қамтамасыз ету бойынша шаралар қабылдайды. Қазақстан Республикасының ізгілік көмек көрсету мəселесі бойынша Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарымен хат алмасуды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: Жоғары əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласында; құқық саласында; техникалық ғылымдар жəне технология саласында. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президентi туралы», «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы», «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» Конституциялық заңдарын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» Заңдарын, мемлекеттік материалдық резерв саласындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтiк құқықтық актiлерін, «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты стратегиясын білу. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сəйкес нысандағы өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен осы Қағидаларға 3-қосымшаға сəйкес нысанда толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалдық куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалдық куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша сəйкесті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Конкурс комиссиясының қарауына құжаттарды қабылдау мерзiмiнде азаматтардың өздерi əкеліп берген немесе поштамен жiберген (қоса тіркелген құжаттардың тізбесі көрсетілген құжат тігілетін папкада орналастырылған) құжаттары қабылданады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінде немесе ҚР Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-1, С-2, С-3 санаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; В-4, С-4, С-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Парламентi жəне оның депутаттарының мəртебесi туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ) бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Аталмыш лауазымдарға орналасатын үміткерлер үшін көтермеақы шығындары, тұрғын үй жəне жеңілдіктер берілмейді. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www. kyzmet. kz


Жолдыѕ бір бґлігі аяќталды Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

«Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық магистралінің Оңтүстікке тиесілі бір бөлігі аяқталды. Бетон төсеу жұмысын алғаш болып кореялық «Кукдонг Инжиниринг» компаниясы аяқтады. Мердігер шетелдік болғанымен, жолды салған өз жерлестеріміз. Алдағы күндерде жол белгілері қойылған соң Шымкент пен Темірлан елді мекенінің арасында жатқан осынау 25 шақырымда көліктер еркін жүйіткитін болады. Бұл халықаралық жолдың алғашқы тасы осыдан екі жыл бұрын түсірілген екен. «Бетон салу жұмысы аяқталды. Енді жол белгісін орнату секілді майда-шүйде жұмыстары қалды. Жұмысты қыркүйек айына дейін толық бітіреміз. Жолдың ені 11 метрді құраса, бетонның қалыңдығы 27 сантиметрге жетеді. Мұнда ауыр жүк көліктерінің салар зардабы да ескерілген. Қызмет көрсету мерзімі 30 жыл», дейді Көлік жəне коммуникация министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша департаментінің басшысы Арман Қайырбеков. Шымкенттен Қызылордаға дейінгі бұл жолдың құрылысын бүгінде жеті компания жүргізіп

жатыр. Кореялық компания бөлінген қаржыны шашауын шығармай, толық игеріпті. Жолдың сапасы өте жоғары. Халықаралық талаптардан ауытқымаған. Оңтүстік Қазақстан облысы. –––––––––––––––

Суретті түсірген Арман ƏБДІРАШҰЛЫ.

АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА

Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2013 жылдың 8 тамызында сағат 11.00-де мемлекеттік республикалық мүлік нысандарын мүліктік жалдауға беру бойынша тендер өткізетіндігін хабарлайды Мекенжайы: Астана қаласы, Əуезов көшесі, 14-үй. Тендерге шығарылатындар: № 1 лот – Астана қаласы, Орынбор көшесі, 11/1-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 435,2 ш.м. (пайдалы көлемі – 250,7 ш.м., қосымша көлемі – 184,5 ш.м.) кеңсе үй-жайы, теңгерім ұстаушы – «Қазгидромет» РМК. №ф 2 лот – Астана қаласы, Орынбор көшесі, 11/1-үй мекенжайында орналасқан, жалпы көлемі 338,2 ш.м. (пайдалы көлемі – 196,1 ш.м., қосымша көлемі – 142,1 ш.м.) кеңсе үй-жайы, теңгерім ұстаушы – «Қазгидромет» РМК. Бастапқы жалдау ақысы айына: № 1 лот – 805 123 теңге. № 2 лот – 625 673 теңге. Мүлікті жалдау (жалдауға алу) ақысына коммуналдық қызметтер үшін төлемдер, ағымдағы жəне күрделі жөндеуге есептеулер, нысанға қызмет көрсету үшін төлемдер енгізілмейді. Бұл төлемдерді жалдаушы тікелей ведомстволық күзетке, пайдалану, коммуналдық, санитарлық жəне басқа да қызметтерге төлейді, немесе теңгерім ұстаушымен келісім-шарт бойынша төлейді. Мүлікті жалдауға беру шартын жасау мерзімі, теңгерім ұстаушының келісімі бойынша одан əрі ұзарту мүмкіндігімен 1 жыл. Тендердің талаптары: 1. Бастапқы жалдау ақысынан төмен емес жалдауға төлеу ақысы бойынша ұсыныстар. 2. Жалға беру нысанының тиісті техникалық пайдалану жағдайында бүтіндігін сақтауды қамтамасыз ету. 3. Жалдауға алу уақытына үй-жайдың пайдалану бейінін сақтау. Тендер жеңімпазын таңдау өлшемдері: Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендерді өткізу ережелері:

Тендер өтетін күні отырыста тендер комиссиясы тендерге қатысушылардың ұсыныстары бар ішкі конверттерді ашады жəне олардың ұсыныстарын жариялайды. Конверттерді ашу алдында комиссия олардың бүтіндігін тексереді, бұл ішкі конверттерді ашу хаттамасында тіркеледі. Конверттерді ашу жəне ұсыныстарды жариялау кезінде тендерге қатысушылар немесе олардың уəкілетті өкілдері қатыса алады. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сай келетін тендерге қатысушы тендер жеңімпазы деп танылады. Тендердің қатысушысы ретінде тіркелу үшін мыналарды ұсыну қажет: 1) үмiткердiң тендерге қатысуға келiсiмiн жəне оның тендер шарттарын орындау мен шарт жасау жөнiндегi мiндеттемелерiн қамтитын тендерге қатысуға өтiнiштi; 2) желiмделген конвертте тендердiң шарттары бойынша ұсыныстарды; 3) заңды тұлғалар үшiн – салыстыру үшiн мiндеттi түрде түпнұсқасын ұсына отырып, мемлекеттiк тiркеу (қайта тiркеу) туралы куəлiктiң, құрылтай құжаттардың (құрылтай шарты мен жарғы) жəне салық төлеушi куəлiгiнiң көшiрмелерiн не көрсетiлген құжаттардың жəне нотариалды куəландырылған көшiрмелерiн; жеке тұлғалар үшін – салыстыру үшін міндетті түрде түпнұсқасын ұсына отырып, жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің жəне үй кітапшасының көшірмелерін не құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелерін; 4) акционерлiк қоғамдар үшiн – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi; жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктер

үшiн – серiктестiкке қатысушылар тiзiлiмiнен үзiндi-көшiрменi (серiктестiкке қатысушылардың тiзiлiмi жүргiзiлген жағдайда); 5) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарын; 6) кепiлдi жарнаның аударылғанын растайтын төлем тапсырмасының көшiрмесiн; 7) өтiнiш беру сəтiне салықтық берешегi жоқ екенi туралы салық органының анықтамасын беруi қажет. Тендерге қатысу үшін тілек білдіргендерден өтініштерді қабылдау жəне оларды тіркеу, құжаттардың толық жинағы бар болған жағдайда ғана жүргізіледі. Өтінімдер ақпараттық хабарлама жарияланған күнінен бастап жүргізіледі жəне 2013 жылдың 7 тамызында сағат 11.00-де аяқталады. Кепілді жарналар Астана қаласы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің – БСК KZ880705012170181006, БЖК KKMFKZ2A, БСН 120340010824, ҚР ҚМ Қазынашылық комитет банкі, ТБЖ-171, ММ коды 2170181 есептік шотына енгізіледі. Кепілді жарналардың мөлшері: № 1 лот бойынша – 423 749 теңге. № 2 лот бойынша – 329 302 теңге. Тендердің өткізілуі, тендерге қатысу үшін өтінімдер мен тендерлік құжаттамалардың топтамасын қабылдау мына мекенжайда жүргізіледі: Астана қаласы, Əуезов к-сі, 14-үй, № 2 бөлме. Құжаттарды қабылдау жəне тендерге қатысушыларды тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын аяқталады. Тендердің өткізілуі жөнінде қосымша ақпаратты мына телефондар арқылы: 8 (7172) 32-73-23, 32-89-20 немесе www.gosreestr.kz сайтында алуға болады.

Республикалық мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізу туралы ақпараттық хабарлама

Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысандарды мүліктік жалға (жалдауға) беру бойынша тендер өткізеді

Тендер мына мекенжайда болады: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75. Тендер өткізу уақыты: 2013 жылғы 6 тамызда сағат 11.00. Тендерге мына нысандар ұсынылады: 1. Операциялық залдағы алаңы 4 ш.м. тұрақжай (бұдан əрі – нысан), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Қаратал ауданы, Үштөбе қ., Абылай хан к-сі, 22. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 1731 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 865,50 теңге. 2. Талдықорған қ. АХАЖ ғимаратындағы алаңы 17,8 ш.м. тұрақжай (бұдан əрі – нысан), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талдықорған қ., Абай к-сі, 295. Баланс ұстаушы – «Алматы облысының əділет департаменті» ММ. Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына 14 635,61 теңге. Тендерге қатысу үшін кепілді жарна 7 702,95 теңге. Нысандар барлық инженерлік-техникалық құрғыларымен бірге, жақсы пайдалану жағдайында тұр. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер мен тұрақжайға қызмет көрсету шығындарын кіргізбейді, олар бөлек төленеді. Тендер өткізу шарты мен жеңімпазды таңдау өлшемдері 1. Банктік жəне есеп айырысу-кассалық қызмет көрсету үшін нысанды пайдалану. 2. Некеге тіркеу кезінде халыққа салтанатты шаралар ұйымдастыру үшін нысанды пайдалану. 3. Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік

«Кутузовское-Алиби» ЖШС 2013 жылғы 5 тамызда сағат 10.00-де жалпы жиналысты мына мекенжайда өткізу туралы хабарлайды: СҚО, Айыртау ауд., Каменный Брод а. Күн тəртібі: 1. «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-тан айналымдағы қаржыны толықтыру үшін займдар немесе кредиттік желілер алу, сондай-ақ қолданыстағы займдарды ұзарту. 2. «Кутузовское-Алиби» ЖШС міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін жеткілікті көлемде «Қазақстан Эксимбанкі» АҚ-ға жылжитын жəне/немесе жылжымайтын мүлікті кепілге беру. 3. «Кутузовское-Алиби» ЖШС атқарушы органына жоғарыда көрсетілген шартпен кепілге берудің банктік займын немесе кредиттік желі алу бойынша мəмілелер жасауға барлық өкілеттіктерді беру.

7

www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. 4. Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. Тендер қатысушы ретінде тіркеу үшін мыналарды тапсыру қажет: Тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі жəне қосарланған конверттерде сəйкесетін шарттың қорытындысы қамтылуы тиіс. Сыртқы конвертте мына құжаттар қамтылуы қажет: 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде ұсынумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; 2) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме-үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қатысушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 3) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі;

5) өтініш беру сəтінде салықтық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Ішкі конвертте үміткердің жап сырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінімдер беру сəтінде жабық болуы жəне үміткер оны мөрлеуі қажет. Өтініштер қабылдау тігілген түрін де жалға берушінің мекенжайына құжаттардың ұсынылуымен, беттері нөмірленіп жəне соңғы беттеріне қол қойылып жəне мөр басылып расталуы тиіс (жеке тұлғалар үшін – егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына енгізіледі, ИИК KZ790705012170167006, БИК ККМFKZ2A, БСН 120340000064, КБе 11, мекеме коды 2170167, КНП 171. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер өткізу туралы хабарлама ресми жарияланған күнінен бастап тендер нысанымен танысу үшін барлық сұрақтар жəне тендерлік құжаттаманы алу бойынша Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментіне мына мекенжайға хабарласу керек: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75, 213-бөлме. Анықтама алу телефондары: 27-08-03, 27-10-04. Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізілгенге дейін бір жұмыс күні бұрын, яғни 2013 жылғы 5 тамызда сағат 11.00де аяқталады.

ҚҰЛАҚТАНДЫРУ Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17-үй мекенжайы бойынша орналасқан «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» акционерлік қоғамы («Қоғам») осымен өзінің акционерлерін Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17 (Қоғамның атқарушы органының мекенжайы), 1201 конференц-зал мекенжайы бойынша 2013 жылдың 3 қыркүйегінде 10 сағат 30 минутта мынадай күн тəртібімен акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысы өткізілетіндігі туралы хабардар етеді: 1. Қоғамның Директорлар кеңесінің мүшелерін сайлау туралы. Акционерлерді тіркеудің басталу уақыты – 9 сағат 30 минут. Акционерлерді тіркеудің аяқталу уақыты – 10 сағат 15 минут. Кворум болмаған жағдайда акционердің қайталама кезектен тыс жалпы жиналысы осы күн тəртібімен осы мекенжай бойынша 2013 жылдың 4 қыркүйегінде 10 сағат 30 минутта болады. Акционерлердің кезектен тыс жалпы жиналысына қатысуға құқы бар акционерлердің тізімінің жасалған күні – 2013 жылдың 5 тамызы. Акционерлер күн тəртібінің мəселелері бойынша материалдармен 2013 жылдың 22 тамызынан бастап Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 17, 12-қабат, 1207-бөлме мекенжайы бойынша Қоғамның ғимаратында жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін, сондай-ақ www.kmgep.kz. сайтында таныса алады.

ХАБАРЛАНДЫРУ «Досжан темір жолы (ДТЖ)» АҚ (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) Шалабай стансасындағы нысандар бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстарын сатып алу жөнінде 2013 жылғы 18 шілдеде сағат 11.00-де Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26 мекенжайында өткізілген ашық тендер болмады деп танылғандығы туралы хабарлайды.

В связи с утерей загранпаспортов на имя: 1. Нуркин Умитбек № 07260192 от 03.03.2011 г., 2. Елеуова Алтын № 07398123 от 28.04.2011 г., 3. Елеуов Алмаз № 07960278 от 20.03.2012 г., 4. Елеуов Санжар № 5747400 от 14.04.2008 г., просим считать недействительными.

ХАБАРЛАНДЫРУ «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) тралды жəне ершікті сүйреткішті сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын тауарлардың толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 1 тамызда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекенжай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекенжайы бойынша тапсырады (жібереді): 070012, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 2 тамызда сағат 10.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 2 тамызда сағат 11.00-де мына мекенжайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекенжайына: info@kazrail.kz. ХАБАРЛАНДЫРУ «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамы (бұдан əрі - «ДТЖ» АҚ) (050000; Алматы қ., Желтоқсан к-сі, 118, www.kazrail.kz) ПК386+50-дегі мал айдап өтетін жолды жайластыру үшін құрылыс-монтаждау жұмыстарын қайталап сатып алу жөнінде ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Сатып алынатын жұмыстардың толық тізбесі, саны, жеткізу мерзімі, орны жəне техникалық ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тендерлік құжаттама көшірмесін 2013 ж. 1 тамызда сағат 18.00-ге дейінгі мерзімді қоса есептегенде мына мекенжай бойынша алуға болады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесінде жұмыс күндері сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе «ДТЖ» АҚ веб-сайтында: www.kazraіl.kz, «Сатып алу» бөлімі. Əлеуетті жеткізушілердің өкілдері тендерлік құжаттаманың көшірмесін арнайы алу үшін тендерлік құжаттаманың көшірмесін алуға жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тиісті түрде ресімделіп, өкілеттігін құжаттық растауын тапсыруы міндетті. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Досжан темір жолы (ДТЖ)» акционерлік қоғамының мына мекенжайы бойынша тапсырады (жібереді): 070012, Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға өтінімдерін арнайы тапсыру кезінде, əлеуетті жеткізушілер немесе олардың уəкілетті өкілдері тендерге қатысуға өтінімдерін тапсыру құқығын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін əлеуетті жеткізушінің мүддесі атынан ұсынатын тұлғалардың сенімхатын жəне жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін тапсыруы қажет. Тендерлік өтінімдерді тапсырудың түпкілікті мерзімі – 2013 жылғы 2 тамызда сағат 11.30-ға дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендер комиссиясы 2013 жылғы 2 тамызда сағат 12.00-де мына мекенжайда ашады: Өскемен қ., Меновное а., Шоссейная к-сі, 26, сатып алу бөлімінің бөлмесі. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7232) 54 48 57 немесе сатып алуды ұйымдастырушының электронды поштасының мына мекенжайына: info@kazrail.kz.

Орал қаласында тұрғын үй сатып алушылар жəне жалға алушылардың жаңа пулдарын құрудың басталғандығы туралы хабарландыру «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ «Қолжетімді тұрғын үй-2020» бағдарламасы аясында құрылысы басталған үйлерден «таза» əрлеуден өткен пəтерлерді сатып алушылар жəне жалға алушылардың пулына қатысуға өтініштердің 2013 жылдың 6 тамызынан бастап 4 қазанына (қоса алғанда) дейін қабылданатыны туралы хабарлайды: 1. «Батыс Қазақстан облысы Орал қаласының 9-шағын ауданындағы тұрғын үйлер кешені құрылысы. №7 дақ» 8,9,10-қабатты 157-пəтерлік тұрғын үй, бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге. Тұрғын үй 2012 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілген; 2. «Батыс Қазақстан облысы Орал қаласының 9-шағын ауданындағы тұрғын үйлер кешені құрылысы. №8 дақ» 9,10-қабатты 160-пəтерлік тұрғын үй, бағасы 1 ш.м. үшін 90 000 теңге. Тұрғын үй 2012 жылдың желтоқсан айында пайдалануға берілген; Құрылыс объектілері бойынша ақпарат алу жəне өтініштерді беру (тіркеу) мына мекенжайда жүргізіледі: Батыс Қазақстан облысы, Орал қаласы, Мəншүк Мəметова к-сі, 111, «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ Батыс Қазақстан облыстық филиалының (бұдан əрі Банк филиалы) ғимараты, телефондары: 8(7112) 54-03-33, 54-36-36. Өтініштер «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ салымшыларынан Банктың барлық филиалдарында қабылданады. Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылардың пулын қалыптастыру ережелерімен www.hcsbk.kz вебсайтында «Салынып жатқан тұрғын үйді сатып алу» бөлімінде танысуға болады. ОҚО Арыс қаласының əкімдігі кəсіпкерлік жəне ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер учаскелерін жалға беру жөнінде конкурс жариялайды Жер учаскелерінің тізбесі № Ауылдық Барлық Оның ішінде Жалға 1-га округ жер көлемі Суар- Тə- Жайы- беру жердің атаулары га/ш.м малы лімі лым мерзімі жалға беру құны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

Жер учаскелерінің орналасқан жері (км)

Арыс қ 1000 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 250 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 150 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 150 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 1300 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 300 ш.м 5 жыл 11,68 Байырқұм а/о 300 га 300 49 жыл 4,33 150 Байырқұм а/о 500 га 500 49 жыл 4,33 150 Жиделі а/о 6,5 га 6,5 49 жыл 21,7 70 Жиделі а/о 60 га 60 49 жыл 21,7 70 Монтайтас а/о 6,0 га 6 49 жыл 4,63 65 Задария а/о 150,0 ш.м 5 жыл 0,7 5 Ақдала а/о 32,5 га 32,5 47 жыл 6,85 10 Арыс қ 21,0 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 480,0 ш.м 5жыл 11,68 Арыс қ 23,0 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 400 ш.м 5 жыл 11,68 Арыс қ 4000 га 4000 49 жыл 3,6 50 Конкурс 2013 жылы 21 тамызда сағат 16.00-де Арыс қаласы, Əл-Фараби көшесі №3 үй, қала əкімдігінің кіші мəжіліс залында өтеді.

ОБЪЯВЛЕНИЕ Акционерное общество «Авиа компания «Евро-Азия Эйр» объявляет о выплате дивидендов по простым акциям в соответствии с решением Единственного акционера АО «Авиакомпания «ЕвроАзия Эйр» от 28 мая 2013 года № 38 пункт 8. Местонахождение и банковские реквизиты акционерного общества «Авиакомпания «Евро-Азия Эйр»: г. Астана, пр. Туран, 18, РНН 150 100 225 112 ИИК KZ 256010111000031216 АО «Народный Банк Казахстана» г. Алматы БИК HSBKKZKX КБЕ 16 БИН 971040001526 Св. о постановке на учет по НДС сер. 62001 № 0015396 от 01.10.2012 г. Тел. (7172) 570030, 570128, 570059 Период, за который выплачиваются дивиденды: за 2012 год. Размер дивиденда в расчете на одну простую акцию 156 (сто пятьдесят шесть) тенге, 83 (восемьдесят три) тиын. Дата начала выплаты дивидендов: с 01 июля по 01 ноября 2013 года. Порядок и форма выплаты дивидендов: путем перечисления на банковский счет Единственного акционера АО «Авиакомпания «Евро-Азия Эйр».

ХАБАРЛАМА «Еуро-Азия Эйр» авиакомпаниясы» акционерлік қоғамының Жалғыз акционерінің 2013 жылғы 28 мамырдағы № 38, 8 тармағы шешіміне сəйкес «ЕуроАзия Эйр» авиакомпаниясы» акционерлік қоғамы қарапайым акциялар бойынша дивидендтер төлемі туралы хабарлайды. «Еуро-Азия Эйр» авиакомпаниясы» акционерлік қоғамның орналасқан жері мен банктік деректемелері: Астана қ., Тұран д-лы, 18, СТН 150 100 225 112 ЖИК KZ 256010111000031216 Алматы қ., «Қазақстан Халық Банкі» АҚ БИК HSBKKZKX КБЕ 16 ҚҚС бойынша есепке қою туралы куəлігі 01.10.2012 ж.сер. 62001 № 0015396 Тел. (7172) 570030, 570128, 570059 Дивидендтер төлемі төленетін мезгіл – 2012 жылдың қорытындысы бойынша. Бір қарапайым акцияға шаққандағы дивидендтің мөлшері 156 (жүз елу алты) теңге 83 тиынды құрайды. Дивидендтер төлемі басталатын күн: 2013 жылғы 01 шілдесінен бастап 01 қарашасына дейін. Дивидендтер төлеу тəртібі мен формасы: «Еуро-Азия Эйр» авиакомпаниясы» АҚ-тың Жалғыз акционерінің банктік шотына аудару арқылы.

«Astana Capital Advisors» АҚ «АльянсБанкі» АҚ-мен ірі мəміле жасайтыны туралы хабарлайды.

«Astana Capital Advisors» АҚ «Жинақ банкі» АҚ ЕБ-мен ірі мəміле жасайтыны туралы хабарлайды.

Азамат сертін аќтаєан

Көкшетау қаласының тұрғыны, Ұлттық қауіпсіздік комитеті Ақмола облыстық департаменті ардагерлер кеңесінің мүшесі, Ақмола облыстық телекоммуникациялар дирекциясының қызметкері, подполковник Қозыбағар Сыздықұлы Жақыповты асқаралы алпыс жасымен құттықтап, қадірменді досымызға ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық, бақ-береке мен отбасының қызық-қуанышын тілейміз. Жан досым, Қоскен, жаз айы, Шілденің аптап күнінде. Көңілің бүрлеп ғажайып, Шаттанып өзің күлімде!

Қос құрбы қызды жар еттік, Қосыла салдық əнге біз. Болмадық біздер науетек, Дырдуда біздің бар неміз?!

Мұртыңның əрбір талында Қуақы ғана нұр ойнап. Жаныңнан төккен жалынға, Жүзіңді тұрсын шырайлап.

Арманың биік болды да, Арыңды таза сақтадың. Ұстадың ата жолды да, Азамат сертін ақтадың.

Жастықта жарқын бірге өстік, Ұғындық ерте ер жүгін. Көкшетау бізге бір бесік, Білдірген дүние кеңдігін.

Қалыбың сенің шынайы Қалтқысыз қарапайымсың. Жаныңды салып ұдайы, Қорғауға ақты дайынсың.

Бос ыржаң бізде болмады, Байсал бір күйді толғадық. Заманның бізде салмағы, Еңбекті елге арнадық.

Қалима қызыл шайынан Қана бір ішсең, досым-ау, Өзіңе ғана бұйырған, Бақыт деп білші осыны-ау!..

Игі тілекпен: Қорғанбек жəне Рахила Аманжоловтар. «Жамбыл облысы əкімдігі денсаулық сақтау басқармасының № 1 қалалық ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, 080000, Қазақстан Республикасы, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Төле би көшесі, 64-үй, www.bsmp.e-taraz.kz жалпы сомасы – 19 620 000 (он тоғыз миллион алты жүз жиырма мың) теңгеге 2 лот бойынша «Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасының № 1 қалалық ауруханасы» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік коммуналдық кəсіпорнына медициналық техниканы сатып алуға тендер өткізетінін хабарлайды. Сатып алынатын тауарлардың толық тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауар Тараз қаласы, Төле би көшесі, 64-үй мекенжайы бойынша жеткізілуі тиіс. Тауарды жеткізу мерзімі – келісім шартқа қол қойылған сəттен бастап 90 күн ішінде. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» № 1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына жауап беретін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын 2013 жылдың 12 тамыз күні сағат 10.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша алуға болады: Тараз қаласы, Төле би көшесі, 64-үй, 2-қабат, мемлекеттік сатып алу жөніндегі бухгалтердің бөлмесі, сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін немесе bsmp_taraz@mail.ru электрондық мекенжайы бойынша. Тендерлік мəлімдемелерді ұсыну шекті мерзімі – 2013 жылдың 13 тамыз күні сағат 10.00-ге дейін. Тендерлік мəлімдемелер конверттері 2013 жылдың 13 тамыз күні сағат 12.00-де Тараз қаласы, Төле би көшесі, 64-үй, 1-қабаттағы мəжіліс залында ашылады. Тендерлік мəлімдемелер ашылғанда əлеуетті өнім берушілердің қатысуы мүмкін. Қосымша ақпарат пен анықтамаларды 8 (726) 243-82-07 телефоны арқылы алуға болады. Государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Городская больница №1 управления здравоохранения акимата Жамбылской области» 080000, Республика Казахстан, Жамбылская область, город Тараз, улица Толе би, дом 64, www.bsmp.e-taraz.kz объявляет о проведении тендера по закупкам медицинской техники для Государственного коммунального предприятия на праве хозяйственного ведения «Городская больница №1 управления здравоохранения акимата Жамбылской области» по 2 лотам на общую сумму 19 620 000 (девятнадцать миллионов шестьсот двадцать тысяч) тенге, 00 тиын. Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товар должен быть доставлен: по адресу город Тараз, улица Толе би, дом 64. Требуемый срок поставки товаров 90 календарных дней с момента подписания договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в пп. 8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года №1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 10.00 часов 12 августа 2013 года включительно по адресу: город Тараз, улица Толе би, дом 64, этаж №2, кабинет бухгалтера по государственным закупкам, время с 9.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: bsmp_taraz@mail.ru. Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 13 августа 2013 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 12.00 часов 13 августа 2013 года по следующему адресу: город Тараз, улица Толе би, дом 64, 1-этаж, актовый зал. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справки можно получить по телефону: 8 (726) 2 438207.

«Сентрас Секьюритиз» АҚ Директорлар кеңесі отырысының хаттамасы бойынша «Инвестициялық қорлар туралы» Заңының 33-бабының 1-тармағына сəйкес 2013 жылғы 17 шілдеден бастап «Cентрас акциялар қоры» ИАПҚ əрекет етуінің тоқтатылғандығы туралы шешім қабылданды. «Cентрас акциялар қоры» ИАПҚ əрекет етуін тоқтату процедурасы «Cентрас акциялар қоры» ИАПҚ ережелерімен анықталған тəртіпте жəне мерзімде жүзеге асырылатын болады. «Cентрас акциялар қоры» ИАПҚ кредиторлары талап-шағымдарын беру мерзімі – 2013 жылғы 20 тамызға дейін.

Между АО «Национальная Строительная компания «АстанаКурылыс» и АО «Альянс банк» заключается крупная сделка.

«Астана-Құрылыс «Ұлттық Құрылыс Компаниясы» АҚ жəне «Альянс банк» АҚ арасында ірі келісімшарт жасалынып жатыр.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru. Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі жəне Ішкі істер органдары мен ішкі əскерлер ардагерлерінің қазақстандық кеңесі Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары, қаржы полициясы генерал-майоры Ерлік Əбдірақымұлы Кененбаевқа зайыбы Гүлшара Жұбанқызы КЕНЕНБАЕВАНЫҢ жəне ұлы Еламан Ерлікұлы КЕНЕНБАЕВТЫҢ қайғылы қазаға ұшырауларына байланысты орны толмас ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасы Астана қаласының əкімі Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетовке туысқаны ƏСИЯ апайдың қайтыс болуына байланысты туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары Ерлік Əбдірақымұлы Кененбаевқа зайыбы Гүлшара ЖҰБАНҚЫЗЫНЫҢ жəне ұлы ЕЛАМАННЫҢ мезгілсіз қайтыс болуларына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады.

Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының ұжымы Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Медициналық орталығы ауруханасының бас хирургі Серік Имақұлы Тоқпановқа қызы ГҮЛМИРАНЫҢ қайтыс болуына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы жəне Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының Медициналық орталығы Серік Имақұлы Тоқпановқа ауыр қазаға душар болуына – қызы Гүлмира Серікқызы ТОҚПАНОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып шын ниеттен көңіл айтады. Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасы Медициналық орталығы ауруханасының ұжымы осы мекеменің бас хирургі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, денсаулық сақтау ісінің үздігі, медицина ғылымдарының докторы, профессор Серік Имақұлы Тоқпановқа ауыр қазаға душар болуына – қызы ГҮЛМИРАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Марқұмның жаны жəннатта болсын.

Қазақстан-Британ техникалық университетінің ұжымы Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары Ерлік Əбдірақымұлы Кененбаевқа ЗАЙЫБЫ мен ҰЛЫНЫҢ қайтыс болуларына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


8

www.egemen.kz www.egemen.kz

20 шілде 2013 жыл

 Айбын

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

 Дінің тұрсын дін аман

 Айтайын дегенім...

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы Ержан қажы Малғажыұлы хазрет қасиетті жұма намазында Алматы қаласы «Орбита» мешітінде жамағатпен жүздесіп, мінберде уағыз айтты.

БАС МЇФТИ: ораза ўстаушыєа бес ќасиет беріледі

Шіренгендерді шекеден шертсе аяєы жерге тиіп, халыќќа жаќындар ма екен? Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Осы күні атынан ат үркетін құзырлы мекемелерді қойып, шағын делінетіндердің есігінен сығалау қиындап бара жатқан секілді. Барсаң оқшырайып «охрона» тұрады. Олардың көбі ұрда жық, мəдениеті кемшін, осы қызметін зор мəртебе санап кеуделейтіні бірден аңғарылады. Солардың көбі, тепсе темір үзетін, екі бетінен қан тамған жап-жас жігіттер. Кезінде мұндай

«охронаның» орнында зейнеткерлер отырушы еді. «Охронадан» өзге де ежірейіп қарайтындар ондай мекемелерде аз кездеспейді. Бұл сонда адам адамға сенбейтін дəрежеге жеткенбіз бе деген ойға жетелейді. Ондайларға жағдайыңды жалдырап айтып, басшысының қабылдау бөлмесіне барсаң – ұлттық ізеті аз, көзін аударып-төңкерген хатшы қыздар, көмекші дейтіндер «қарсы» алады. Ол шіркіндерге келген шаруаңды жеткізсең, бастығының қолы тимейтінін

айтып, тоқсан сылтау, жүз уəжді кескен шөлкедей көлденең қояды. Қалайда кіргізбеуге тырысады. Сонда бұлар қарапайым халықтан неге қаймығады? Əлде жоғары жаққа берген жалған есебінен ши шығып қала ма, кемшілікті айтып, тасыған көңілімді бұзады дей ме? Не қарапайым жұртпен сөйлесуді, көзге іліп, олардың да көңілін табуды артық санай ма? Қалай десек те, шіренген шенеуніктер халықтан қашқақтай беретіні ақиқат. Бұл – азаюдың орнына кең етек жайып, қалыпты

Он тоєызыншы орын олќылау соќты «Егемен Қазақстан».

Бас мүфти мешітке жиналған жұртты қасиетті Рамазан айымен құттықтап, ауыз бекітіп, Алланың мейіріміне бөленуді үміт еткен жамағатқа Жаратқаннан жақсылық тіледі. Жұма уағызында ораза ұстаушыға берілетін бес қасиетті тəптіштеп түсіндіріп берді. – Біріншіден, – деді Бас мүфти, – ораза тұтушының аузынан шыққан иіс Алланың алдында сөзсіз хош иісті мисктен де артық болады. Екіншіден, ауыз бекіткен пенде ауыз ашқанша періштелер олар үшін Алладан кешірім тілеп отырады. Үшіншіден, Жаратушы Ие періштелерге ораза ұстаған адамдардың жəннатқа кіретін күні жақын қалғанын хабарлайды. Төртіншіден, бұл айда жын-шайтандар кісенделіп,

адамдарды азғырудан мақұрым қалады. Бесіншіден, Рамазанның соңғы түні болғанда аузы берік мұсылмандардың күнəсі кешіріледі. Жұма уағызынан кейін: «Алла тағала баршамызға осы бес қасиетті нəсіп етіп, өзінің шексіз болған мейіріміне бөлегей! Жаратушы Иеміз елімізге, жерімізге берекетін жаудырып, халқымыздың, мұсылмандардың ауызбіршілігін нығайтып, отандастарымызға амандық, күш-қайрат, жігер нəсіп етсін. Еліміз аман, жұртымыз тыныш болғай!» – деп дұға жасады Бас мүфти. Жамағатпен жүздесуде хазрет халықтың сауалдарына жауап беріп, емен-жарқын əңгімелесті.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Егемен-ақпарат».

Біздің елдің қыз-жігіттері 12 күнге жалғасқан жарыста барлығы 30 жүлдеге қол жеткізді. Осы сында елімізге алғашқы алтын медальді ауыр атлетикадан өткен бəсекеде 62 килоға дейінгі салмақта күш сынасқан Фархад Харки əперді. Ол 8 шілде күні қоссайыста 306 (135+171) килоны төбесінде тік ұстады. Осы күні ол серпе көтеруде Универсиада рекордын жаңартты. Универсиадада елімізге екінші алтын жүлдені жеңіл атлет Маргарита Мұқашева алып берді. Бұл – табиғатынан томағатұйық, көп сөзге жоқ, тек алдына қойған мақсатын орындауды ғана өзінен талап ететін қызымыздың халықаралық додалардағы үлкен жетістігі. Ол 800 метрге финалдық жүгіруде 1.59,57 көрсеткішімен алдына жан салмады. Ал біздің елге үшінші алтын жүлде кештеу келді. Оны винтовкадан нысана көздеуден өткен сында Олеся Снегиревич, Александра Малиновская мен Юлия Морозова есімді қыздардан құралған команда жеңіп алды. Жоғарыда біздің елдің Универсиадада 11 күміс жүлдені иеленгенін айттық. Бұл жүлделер де бізге оңай жолмен келген жоқ. Ең əуелі күміс медальді ауыр атлетикадан əйелдер арасында 63 килоға дейінгі салмақ дəрежесінде сынға түскен Карина Горичева алды. Одан кейін белбеу күресінде Эскархан Осканов 100 килоға дейінгілердің арасында өткен белдесуде күміс медальді иеленді. Қазақстан балуаны алтын медаль үшін күресте алаң иесі Ринат Ахметшиннен 0:4 есебімен ұтылды. Содан кейін күміс

жүлдені Қазақстан қоржынына боксшыларымыз Рустам Рустамов пен Жан Кособуцкий əкелді. Рустам 56 килоға дейінгі салмақта əлемнің 2007 жылғы чемпионы, 2009 жылғы күміс жүлдегері ресейлік Сергей Водопьяновқа есе жіберсе, Жан Еуропаның 2011 жылғы чемпионы Магомед Омаровпен қолғап түйістіріп, 0:3 есебімен жеңіліп қалды. Бұдан басқа, біздің елге күміс жүлдені самбодан Бейімбет Қанжанов, Бағдат Жарылғасов, екі рет каноэ есуден Сергей Емельянов, күрестен Əлихан Жұмаев, ауыр атлетикадан Александр Зайчиков, Карина Горичева, белбеу күресінен Димаш Молдашев, семсерлесуден Руслан Құрбанов алып берсе, қола жүлдені грек-рим күресінің шеберлері Асхат Жаңбыров, Нұрмахан Тыналиев, Алмат Кебісбаев, самбодан Ажар Кеңбейіл, Дилдаш Құрышбаева, нысана көздеуден Олеся Снегиревич, Юлия Морозова мен Александра Малиновская бар құрама, құрамында Эльвира Акчурина, Ангелина Мищук пен Жəния Айдарханова бар стенд атушылар командасы, Дмитрий Алексанин, Эльмир Əлімжанов, Дмитрий Грязнов пен Руслан Құрбановтан жасақталған семсерлесушілер құрамасы, күрестен Бердах Пірімбаев, бокстан Ержан Жомарт пен Нұрдəулет Жарманов, жеңіл атлетикадан Никита Филиппов пен Евгений Эктов, белбеу күресінен Аян Ермекбаев пен Гүлнұр Ерболова жеңіп алды. Жалпы, Универсиада біздің спортшылар үшін жаман өтті дей алмаймыз. Спортшыларымыз жарыста қолдан келген мүмкіндіктің бəрін жасады. Тек бір айта

 Жағымды жаңалық

Кґлік кґбейді Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Жақында Татарстанның Қазан қаласында мəреге жеткен 27-ші Бүкілəлемдік жазғы Универсиадада Қазақстан спортшылары 3 алтын, 11 күміс жəне 16 қола жүлде жеңіп алып, 19-шы орынға табан тіреді. Дастан КЕНЖАЛИН,

үрдіске айналып бара жатқандай. Таяуда бір мектептің директорына телефон шалдық. Хатшы қыз алып, басшысында əкімдіктің адамы отырғанын, дəл қазір қоса алмайтынын жеткізіп, кейін хабарласарсыз деді. Жазған құлда жазық бар ма, тағы телефон соқтық. Жауыр болған жауап, бос емес. Тағы да əкімдіктен келген кісілер отыр, оның үстіне бұйрықтарға қол қоюда, деді. Бұрын партиямен ықтырса, енді хатшы қыздар əкімдік өкілімен бұқтыруға бекінген-ау, шамасы.

кететіні, еліміз Универсиадаға осынашама уақыт дайындалып, 200-ден астам спортшылар апарып, үш алтын жүлдені ғана жеңіп алғаны өкінтті. Бұл дүбірлі додаға елдердің құрамалары бірінші құраммен қатысқанда, біздікілердің екінші құрамды жібергені түсініксіздеу болды. Бұл жағдайды бокс, дзюдо, жеңіл атлетика сияқты алтын жүлде əкелетін спорт түрлерінен көруге болады. Елге келісімен кейбір жаттықтырушылар «Біз негізгі құрамды алдағы кезде өтетін əлем чемпионаттарына дайындап жатырмыз, екінші құрамымыз тəжірибе жинасын деп жарысқа апардық» дегенді айтты. Дегенмен, Универсиаданың да негізгі құрам үшін əлем чемпионатына дайындалуға таптырмас алаң болғанын да ескеру керек деп ойлаймыз. Біздің тағы бір айтайын дегеніміз, болашақтағы осындай жаһандық жарыстарда еліміз студенттер құрамасының қазіргідей он тоғызыншы орыннан емес, құрмет тұғырының биіктеу сатысынан көрінгені дұрыс болар еді. Бұл тілегіміз келесі 2015 жылы Оңтүстік Кореяның Кванджу қаласында 28-ші рет өтетін Бүкілəлемдік жазғы Универсиадада орындалады деген үміттеміз.

Ақтөбе облысы бойынша са лық департаментінде салық орган дарының құрылғанына 20 жыл толуына орай болған салтанатты жиынға өңір басшысы Архимед Мұхамбетов қатысып, салықшыларды құттықтады. Ол өз сөзінде салық органдарының ардагерлеріне өздеріне лайықты ізбасарлар даярлағаны үшін, ал салық органы қызметкерлеріне бюджетке түсімдерді қамтамасыз еткені жəне аймақтың əлеуметтікэкономикалық дамуына қосқан үлестері үшін алғыс сезімін білдірді. Салық салынатын базаны кеңейту, тіркелмеген салық салынатын нысандарды анықтау бойынша бекітілген жоспарлы шараларды жүзеге асыру мақсатында салық органдары

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@host.kz

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 57-18-09; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

алдына бірқатар міндеттер қойды. Өңір басшысы мобильді топқа жеңіл автокөліктің кілтін тапсырды, салық заңдылықтарын ана ғұр лым сапалы түсіндіру үшін акт залына мультимедиалық қондырғы сыйлады. Салтанатты жиын да салық органдарының үздік қыз мет керлері «Салық қызметінің үздігі» төсбелгісімен жəне Қар жы министрлігінің, Қаржы ми нистрлігі Салық комитетінің жəне облыс əкімінің Құрмет грамоталарымен марапатталды. Өз кезегінде сөз алған Ақтөбе облысы бойынша салық департаментінің басшысы Əлібек Қадырбеков пен ардагер лер кеңесінің төрағасы Садық Күйкенов салық органдарына қолдау көрсеткені үшін өңір басшысына ризашылық білдірді. Ақтөбе облысы.

 Оқыс оқиға

Ўшаќ ќўлап, екі адам ќаза тапты Алдыңғы күні Астана уақытымен 20 сағат 05 минутта Ақтөбе халықаралық əуежайына жақын маңда орналасқан Қазақстан Республикасы Қарулы күштері əуе қорғанысы күштері əскери институтының əуежайы аумағында осы институтқа қарасты «Л-39» оқу-жаттығу ұшағы оқу-жаттығу ұшуы аясындағы қону кезінде апатқа ұшырады. Соның салдарынан авиация подполковнигі, ұшу қауіпсіздігі қызметінің əдіскер-нұсқаушысы Евгений Виссарионов пен əскери институттың екінші курс студенті Арман Масалимов қаза болды. Апатқа ұшыраған «Л-39» ұшағы 1988 жылы шығарылған. Ал, 2008 жылы бұл əуе машинасы күрделі жөндеуден өткен. Ақтөбе

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

Əрине, тəртіптің керек екенін білеміз. Бірақ лаңкестік деген атың өшкірді алға тартып, халықтық мекемеге «əскери» тəртіп орнату, жасыратыны жоқ көптің көңілін күпті етуде. Сақтықта қорлық жоқ. Бірақ, сол сақтықты желеу етіп, басшыға қарапайым халықты жібермеу қалай болады? Біз ашық қоғамда өмір сүріп жатырмыз. Ал мекеме басшылары «охронамен» жабық есік жағдайында отыруы көңілге сыймайды. Жалпы, осындай халықтан қашқақтаған басшыларды, шіренген шенеуніктерді шекеден шертіп, бұл қалай десе, олар көкте салбыраған екі аяғын жерге тигізіп, тəубесіне келері айдай анық.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

гарнизонының əскери прокуроры Роллан Жанысбаевтың мəлімдеуінше, ұшақ апатына байланысты Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 392ші «Ұшу жəне оған дайындық ережелерін бұзу» бабы бойынша қылмыстық іс қозғалған. Қазір ұшақ апатына қатысты тергеу жұмыстары жүргізілуде. Елімізде соңғы кездері ұшақтардың апатқа ұшырауы көбейіп тұр. Бұл əуе кемелерін пайдалануға талапты əлде де күшейтуді қажет етуде. Ұшақтардың жарақтылығы мен ұшу ережелерінің қапысыз сақталуын қамтамасыз етпейінше қауіптің бұлты сейіле қоймас, сірə. «Егемен-ақпарат».

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 200 601 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Берік САДЫР.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 4 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №105 ek

Profile for Egemen

20072013  

2007201320072013

20072013  

2007201320072013

Profile for daulet
Advertisement