Issuu on Google+

Кеше Ақордада Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев елімізге мемлекеттік сапармен келген Корея Республикасының Президенті Пак Кын Хемен кездесті.

№120 (28344) 20 МАУСЫМ ЖҰМА 2014 ЖЫЛ

Ќазаќстан – Корея:

СТРАТЕГИЯЛЫЌ ƏРІПТЕСТІКТІЅ ЖАЅА КЕЗЕЅІ Қазақстан басшысының шақыруына орай жасалған бұл сапар жоғары деңгейдегі байланыстарды нығайтуға, сауда-экономикалық жəне инвестициялық-технологиялық ынтымақтастық аясын кеңейтуге, сондай-ақ, Қазақстан мен Оңтүстік Кореяның стратегиялық серіктестігін дамытуға бағытталған. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Корея басшысын қарсы алудың барлық ресми шаралары атқарылған соң Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Корея Республикасының Президенті Пак Кын Хе шағын құрамда кездесіп, байланыстарды жоғары деңгейде нығайтудың, сауда-экономикалық жəне инвести циялық-технологиялық ынтымақтастықтың, сондай-ақ, Қа зақстан мен Оңтүстік Корея стратегиялық серіктестігінің негізгі бағыттарын талқылады. Тараптар халықаралық күн тəртібіндегі өзекті тақырыптар жөнінде де пікір алмасып, халықаралық жəне өңірлік ұйымдар аясындағы екіжақты ісқимылдың негізгі мəселелері бойынша ұстанымдарын салыстырды. Мемлекет басшысы Оңтүстік Корея Президентінің сапары Қазақстан үшін елеулі оқиға екенін атап өтті. Біз Сіздің елде жүр гізілген реформаларды тəуелсіздігіміздің алғашқы күндерінен бастап-ақ зерделеп келеміз. Мен Ро Дэ У-дан бастап, Оңтүстік Кореяның барлық президенттерімен кездестім. Сол жылдары басталған біздің қарымқатынасымыз қазір өте жақсы деңгейде. Сіздің сапарыңыз бұдан

да жоғары ынтымақтастыққа жол ашады деп үміттенемін. Біз Сіздің елмен саяси жəне экономикалық тығыз қарым-қатынас орнатуға мүдделіміз, деді Нұрсұлтан Назарбаев. Корея Республикасының Президенті Қазақстан Президентімен өткен жылғы қыркүйекте СанктПетербургте өткен G20 саммиті аясындағы кездесуін ерекше жылы сезіммен еске алатынын айтты. Бізде шынында да ынтымақтастық үшін ауқымды кеңістік пен экономикалық ықпалдастықтың зор əлеуеті бар. Мен бүгін жоғары экономикалық өсім деңгейін көрсетіп отырған, қарқынды дамып келе жатқан Астананы өз көзіммен көрдім, деді Пак Кын Хе. Сонымен қатар, ол ұзақ мерзімді «Қазақстан-2050» Стратегиясы табысты жүзеге асырылатынына сенімді екенін мəлімдеді. Мемлекет басшыларының шағын құрамдағы кездесуі аяқталған соң, Қазақстан мен Оңтүстік Корея президенттерінің қатысуымен кеңейтілген құрамдағы келіссөздер өтті. Алғашқы болып сөз алған Қазақстан Президенті мейманның бұл алғашқы мемлекеттік сапары қазақ-корей стратегиялық серіктестігі тарихында жаңа кезеңнің басы болатындығына сенім білдірді. Корея басшысына

Елбасыныѕ апталыќ кестесі Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың бүгін біздің елімізге жұмыс сапарымен келетін Иордания Королі Абдалла ІІ-мен екіжақты кездесу өткізуі жоспарлануда, деп хабарлады Қазақстан Президентінің баспасөз қызметі.

Кеше палата Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалық етуімен Парламент Сенатының отырысы өтіп, онда сенаторлар бірқатар халықаралық құжаттарды ратификациялады. «Егемен Қазақстан».

Кеше Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің делегациясы қауіпсіздік мəселесіне жетекшілік ететін жоғарғы өкілдердің V халықаралық кездесуіне қатысты. жаһан дық есірткі қатеріне қарсы əрекет, заңсыз көші-қонды ұйымдасқан қыл мыстық топтар дың пайдалануы бойынша ха лықаралық ынтымақтастық, сондай-ақ, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі бірлескен іс-шараларды дамыту мəселелері қамтылған.

денсаулық сақтау, сондай-ақ, білім беру мен ғылым саласындағы өзара ықпалдастық қарқынды дамып келеді, деді Қазақстан Президенті. Ал жалпы тауар айналымымыз 1,5 миллиард долларға жетті. Осы сапардың нəтижесінде біз ынтымақтастығымызды экономикада да, саясатта да жаңа деңгейге көтеруге қол жеткізе алатынымызға сенімдімін. Сондай-ақ, Елбасы Оңтүстік Корея Республикасының

Корей түбегін денуклеаризациялау жөніндегі саясатын Қазақстанның қолдайтынын білдірді. Корея Республикасының Президенті Қазақстанға сапармен келуге шақырғаны үшін ризашылығын білдірді. Біз барлық сала бойынша ынтымақтастық мəселелерін талқылаған кездесуге мен ерекше мəн беріп отырмын. Елдеріміз арасында берік достық қарымқатынас қалыптасқан. Біздің

жəне Қазақстан Республикасының ормандарын қалпына келтіру саласындағы ынтымақтастық бойынша өзара түсіністік туралы меморандумға жəне Өндіруші қондырғылардың электр қуатын əзір күйде ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу шартына қол қойылды. Құжаттарға қол қою рəсімінен кейін екі елдің басшылары бірлескен мəлімдеме жасады. Нұрсұлтан Назарбаев Корея Республикасы Президентінің сапары түрлі бағыттар бойынша жақсы дамып келе жатқан екіжақ ты іс-қимылдар қарқынын күшейтетіндігіне сенім білдірді. Оңтүс тіккореялық серіктестермен шикізаттық емес саладағы ынтымақтастық жүйелі түрде кеңейіп келеді. Қазірдің өзінде 300-ден аса бірлескен кəсіпорын құрылды. Оның ішінде жеңіл автомобильдер мен жүк жəне жолаушы тасымалы көліктерін құрастыру кəсіпорындары бар. Балқаш ЖЭС-інің, Атырау облысындағы газ-химия кешенінің құрылысы, «Жамбыл» кенішін игеру секілді ірі жобалар табысты ілгерілеуде. Сондай-ақ, келіссөздер барысында біз Пак ханыммен бірге корейлік бизнестің Қазақстанның Үдемелі ин дустриялық-инновациялық да му бағдарламасына қатысуы жайын да талқыладық. Тараптар «тех нологияларды ресурсқа алмас тыру» формуласы бойынша ын тымақтасуға мүдделі екендігін қуаттады, деді Қазақстан басшысы. (Соңы 2-бетте).

Мїлікті жария етуге раќымшылыќ жасалады Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

Жоєарєы ґкілдердіѕ халыќаралыќ кездесуі Осы іс-шара Ресейдің Қауіпсіздік Кеңесінің бастамасы бойынша Татарстанның астанасы – Қазан қаласында 60-тан астам мем лекет өкілдерінің, сондайақ, ресейлік басшылықтың ресми тұл ға ларының қатысуымен өткізілді. Кездесудің күн тəртібіне

«Сэвол» кемесінің апатына байланысты Қазақстан халқы атынан көңіл айта келіп, Оңтүстік Корея тарихи тұрғыдан қысқа мерзім ішінде аграрлық елден əлемдегі экономикасы ең озық жиырма мемлекеттің біріне айналып, «экономикалық кереметті» жүзеге асырғанын атап өтті. Елдеріміз арасында энергетика, автомобиль құрастыру, машина жасау, құрылыс, тау-кен өнеркəсібі,

халықаралық жағдайға байланысты мəселелерді, соның ішінде Солтүстік Кореяның ядролық проблемасын талқылағанымызды мен құптаймын, деді Оңтүстік Корея басшысы. Пак Кын Хе Қазақстанның Корея Республикасы үшін негізгі серіктес ел болып саналатынын да атап өтті. Сондай-ақ, ол халықаралық маңызды бастама ларға, оның ішінде АӨСШК аясындағы өзара сенімге құрылған қарым-қатынасты нығайтуға, Корей түбегінде бейбітшілік пен сенім орнатуға жəне «Еуразиялық бастамаға» көрсетілген қолдауы үшін алғысын айтты. Келіссөздер қорытындысы бойынша бірқатар құжаттарға – Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Корея Республикасы Үкіметінің арасындағы өзара визалық талаптарды жою туралы келісімге; Қазақстан Республикасының Əді лет министрлігі мен Корея Республикасының Мемле кеттік заңнама министрлігі арасындағы өзара түсіністік жəне ынтымақтастық туралы меморандумға; Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрлігі мен Корея Республикасы Ғылым, ақпараттықкоммуникациялық технологиялар жəне болашақ жоспарлау министрлігінің арасындағы ғылым жəне ғылыми-техникалық қызмет саласындағы өзара түсіністік туралы меморандумға; Қазақстан Республикасының Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі мен Корея Республикасының Орман шаруашылығы қызметі арасында орман шаруашылығы

Палата отырысының күн тəртібіне қойылған алғашқы мəселе Қазақстан мен Халықаралық Қайта құру жəне Даму банкі арасындағы Қарыз туралы келісімді (Сот төрелігі секторын институттық нығайту жобасы) ратификациялауға арналған заң жобасы болды. Баяндамашы Əділет министрі Берік Имашев келісімнің мақсаты сот төрелігі секторындағы негізгі ұйымдардың институттық мүмкіндіктері мен операциялық тиімділігін арттыру болып табылатынын назарға салды. Жоба аясында құқықтық жəне институттық базаның негізгі бөліктерін іске асыруды нығайту, Қазақстан Республикасы

Əділет министрлігі көрсететін қызметтердің сапасын жəне жеделдігін арттыру, судьялардың тиімділігі мен кəсібилігін жоғарылату жүзеге асырылады, деген министр сөзінен кейін сенатор Қожахмет Баймаханов орынды сауал тастаған. Алынайын деп отырған 36 млн. доллардың əр долларын 200 теңге деп есептегеннің өзінде 8 млрд. теңге шамасын құрайтынын айтқан ол: «Біздің бюджетімізге қарағанда ол көп ақша емес. Осыдан барып, несиені алудың қандай қажеттігі бар, деген сауал туындайды. Егер болашақта болуы ықтимал девальвацияны қаперге алсақ, ол тіптен де тиімді емес. Комитеттің отырысында сауал қойып, мардымды жауап ала алмадым», деді. Оған Халықаралық Қайта құру жəне

Даму банкінен қарыз алуды тек Қазақстан емес, бізден бұрын Ресей, Əзербайжан, Румыния, Хорватия секілді мемлекеттер бастап, сол арқылы олар біраз тəжірибе жинақтады. Сондықтан, оның материалдық тұрғыдан гөрі, тəжірибелік тұсы басымырақ, деген жауап берілд��. Қалай дегенмен де, сенаторлар Конституцияның 61-бабының 4-тармағына сəйкес заңды бірауыздан ратификациялады. Сенаторлар, сондай-ақ, Қазақ стан мен Ресей үкіметтері арасындағы мұнай жəне мұнай өнімдерін жеткізу саласындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы хаттаманы қарады. Баяндамашы Мұнай жəне газ министрі Ұзақбай Қарабалин елімізде бензиннің қоры жеткілікті екенін, қолда бар сұйық отын көлемі 200 мың тоннадан асатынын айтып, бү гінде екінші жарты жылдыққа бел гі ленетін

баға көлемінің талқы ланып жатқанын ортаға салды. Қалай болғанда да, салада күрделі бір жағдай қалыптасты деп айтуға негіз жоқ. Жаңа келісім бойынша осыған дейін Ресейден алған мұнай өнімдеріне кері төлем ретінде мұнайымызды беріп келген болсақ, енді бұдан былай ол төлем алынып тасталады, деді. Сонымен бірге, министр өзіміздің ашық түсті өнімдерімізге, мысалы, бензин, дизель отыны сынды жанармайларды экспортқа шығаруға тыйым салынатынын жеткізді. Сенаторлар министрдің жəне бас комитеттің ұсыныстарын дауысқа салып, заңды ратификациялады. Палатада бұл екі заңды ратификациялаудан өзге «Қылмыстық əрекеттен түскен табыстарды жылыстату, анықтау, алып қою жəне тəркілеу туралы конвенцияны ратификациялау туралы» Заңға өзгеріс енгізу туралы» заң жобасы қабылданды жəне «Есірткі, психотроптық заттар мен олардың

прекурсорларын Кеден одағының кеден аумағы арқылы өткізу тəртібі туралы» келісім де сенаторлар мақұлдауына ие болып, ратификацияланды. Сондай-ақ, құжат жеке тұлғаларға Тарап тар заңнамасында белгілен ген мөлшерде, растайтын медициналық құжаттар болған жағдайда медициналық көрсетімдер бойынша жеке өзінің қолдануы үшін дəрілік препараттар түріндегі осы заттардың шектеулі санын өткізуді жəне тасымалдауды жүзеге асыруға мүмкіндік беретінін айтқан жөн. Табысқа салынатын салықтарға қатысты қосарланған салық салуды болдырмау жəне салық салудан жалтаруға жол бермеу туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу тура лы Қазақстан мен Сингапур арасындағы хаттама да ратификацияланды. (Соңы 9-бетте).


2

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

СТРАТЕГИЯЛЫЌ ƏРІПТЕСТІКТІЅ ЖАЅА КЕЗЕЅІ (Соңы. Басы 1-бетте). Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан – Корея бизнес-форумы ая сында маңызды келісімдерге қол қойылатынын да атап өтті. Сон дай-ақ, қыркүйек айында «Қазақстан Республикасы – Корея Республикасы» іскерлік форумы жоспарланғанын хабардар етті. Бұдан соң Елбасы бизнеске жақсы мүмкіндіктер ұсынатын «Инвестициялар туралы» жаңа Заңға қол қойылғанына назар аударды. Компаниялар корпоративтік жəне табыс салығынан 10 жылға, мүлік салығынан 8 жыл ға босатылады. Олардың күрделі шығындарының 30 пайызы өтеледі. Жұмыс күшін тарту

квотасыз жəне рұқсаттамаларсыз жүзеге асады, сондай-ақ, біздің елдеріміз арасында визасыз режім орнатылды. Осының барлығы екі мемлекет үшін де ыңғайлы жəне тиімді бизнестік ахуал қалыптастырады, деді Қазақстан Президенті. Нұрсұлтан Назарбаев екі елдің ынтымақтастығы халықаралық деңгейде де тиімді жүзеге асып жатқанына да тоқталды. Сеулдің АӨСШК жұмысына белсене қатысуын қанағаттанушылықпен атап өтеміз. Біз ЭКСПО-2017 көрмесіне белсене қатысу жөнінде де өтініш жасадық. Корейлік озық компаниялар көрме аумағында жаңа зерттеу орталықтарын құруға көмектесе алар еді. Біз Оңтүстік

Корея тарапының Еуразиялық экономикалық одақ идеямызбен сəйкесетін «Еуразиялық бастамасын» қолдаймыз. Солтүстік Кореяның ядролық қарусыз мəртебесі туралы Корея Республикасының идеясы мен ұсынысын, сондайақ, түбекті бейбіт негізде біріктіру мəселесін шешуді қолдаймыз. Біз солтүстіккореялық серіктестерді ядролық арсеналдан бас тартып, полигонды жапқан Қазақстанның тəжірибесін ескеруге шақырамыз, деді Қазақстан басшысы. Сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев Пак Кын Хеге елінің алдында тұрған мəселелерді шешуде сəттілік тіледі. Ал Корея Республикасының Президенті өзінің осы сапарына

айрықша мəн беретінін, өйткені, Еуразия өңірінде негізгі рөл атқара тын Қазақстан эконо ми калық ынтымақтастықта маңызды серіктес болып саналатынын атады. Бүгін біз 1992 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатылған сəттен бастап барлық салада жүйелі дамып келе жатқан екіжақты қарым-қатынастарды жаңа, əлдеқайда тиімді жəне болашаққа межеленген деңгейге алып шығуға уағдаластық. Мен бүгін қабылданған Бірлескен мəлімдеме қарым-қатынастарымыздың даму бағыты мен түрлі саладағы практикалық ынтымақтастықтың нақты шараларын айқындап, екі елдің өзара ықпалдастығының даму үдерісінде «нұсқаулық»

рөлін атқарады деп үміттенемін, деді Пак Кын Хе. Оңтүстік Корея Президенті екі ел бір-бірін өзара толықтыратын экономикалық құрылымға ие екенін атап өтті. Былтыр елдеріміз арасындағы тауар айналымы бүкіл тарихымыздағы рекордтық көрсеткішке жетті. Қазақстан Корея инвестициясының Орталық Азиядағы ірі нарығы болып саналады. Біз бірлескен үш үлкен жобаның – Балқаш ЖЭС-і құрылысының, Атырау облысындағы газ-химия кешенінің, «Жамбыл» кеніші игерілуінің жүзеге асырылуына қатысудамыз. Сонымен қатар, біз Теңіз кен орнында өндіріс аясының кеңейтілуі тəрізді жаңа жобаны ілгерілетудің көзделіп

отырғанын да қолдаймыз, деді Корея Президенті. Пак Кын Хе ынтымақтастықтың жаңа пішінін əзірлеу жөнінде келісімге қол жеткізілгенінен, оның аясында синергиялық нəтижені пайдалану үшін ресурстар мен технологиялар біріктірілетінінен хабардар етті. Біз инфрақұрылымдық құрылыс, ғылым мен технология, орман шаруашылығы мен экология сияқты салалардағы ынтымақтастық аясын кеңейте отырып, екі елдің бірлесе дамуына жəне Қазақстан экономикасын əртараптандыруға үлес қосу жөнінде келісімге келдік. Біз екі елдің болашаққа межеленген қарым-қатынасы үшін мəдени-гуманитарлық салаларда

тəжірибе алмасуды жандандырып, бастапқы кезеңде инвестициялық кедергілерді азайту маңызды екені жөнінде ортақ пікірге келдік, деді ол. Пак Кын Хе Корея Республикасы Қазақстанның ДСҰ-ға кіру жөніндегі ұмтылысын қолдайтынын айтып, бұл екі ел арасындағы сауда-инвестициялық ынтымақтастықты арттыра түсетініне, ал біздің еліміздің əлемдік экономика дамуына бұдан да мол үлес қосатынына деген сенімін білдірді. Сөзінің соңында ол осы сапар өткен жиырма жыл ішінде қалыптасқан сенімді қарымқатынастар əлеуетінің бұдан əрі дамытылуына айтарлықтай серпін беретінін атап өтті.

ұлттық стратегиясына сəйкес əртараптандыру қажет. Бұл орайда, «Қазақстан-2050» Стратегиясы елді одан əрі дамытудың өте дұрыс таңдалған жолы болып табылады, деді Корея Республикасының Президенті. Сондай-ақ, Пак Кын Хе көне замандардан бері Еуразия өңірі Ұлы Жібек жолы елдерінің алмасуын, ынтымақтастығын жəне жақындасуын ілгерілете отырып, өркениеттің дамуында маңызды рөл атқарып келгенін де тілге тиек етті. Былтырғы қазан айында мен «Еуразиялық бастама» тұжырымдамасын ұсындым, оның мақсаты – Еуразияны біріктіру жəне оны бүкіл халықаралық қоғамдастықтың өсіп-өркендеу орталығы ретінде дамыту.

барынша қолдау көрсетті. Ал қазір корейлер Қазақстан қоғамының бөлінбес бөлшегіне айналып отыр. Егер қазақстандықтардың сол ашық-жарқын мінезі корейлердің экономикалық дамудағы тəжірибесімен ұштасса, біз елдеріміздің болашақтағы өсіп-өркендеуін жақындата алар едік», дей келе, бизнес-форумға қатысушыларға мықты денсаулық жəне бақ-береке тіледі. Бұл күні қазақ-корей бизнес-форумы аясында Іскерлер кеңесінің мүшелері сөз алып, қос мемлекет арасындағы экономикалық ынтымақтастықты жандандыруға қатысты ой-пайымдарын жеткізді. Бизнес-форумға қатысушылардың басын қосқан кездесуді Қазақстанның Сауда-өнеркəсіп

екіжақты ынтымақтастықты одан əрі дамыту жолдарын қарастыруға мүмкіндік береді. Мəселен, елдеріміз арасындағы бірлескен құжаттарға сəйкес, еліміз экономикасының түрлі салалары бойынша инвестициялық жобалар əзірленіп, іске асырылуда, деді ол өз сөзінде. Сондай-ақ, ол жыл өткен сайын қос мемлекет арасындағы тауар айналымы көлемінің өсіп, 1,5 млрд. АҚШ долларына жеткенін, ал 1993 жəне 2013 жылдар аралығында елімізге келген оңтүстіккореялық инвестицияның көлемі 5 млрд. АҚШ долларын құрағанын атап өтті. Алдағы уақытта ты ғыз екіжақты экономикалық ынтымақтастық екі елдің бизнес ахуалын одан əрі жақсартуға жол ашатынына сенімін білдірді.

Қазақстан Еуразияның дəл орталығында БРИКС елдерімен, соның ішінде Ресей, Үндістан жəне Қы таймен іргелес орналасқан. Сондықтан ол Еуропа мен Азия арасын жалғастырушы буын қызметін атқарады. Қазақстан мен Корея əртүрлі салалардағы бірлескен жобаларды ілгерілете отырып, ортақ күш-жігер арқылы бейбіт əрі өркендеген Еуразия дəуірінің басталуында негізгі рөл атқаратын болады деп үміттенемін. Бұл ретте, екі ел кəсіпкерлерінен осы мақсаттың нəтижелі жүзеге асырылуына бірлесе күш-жігер жұмсауларын өтінемін, деді Корея Республикасының Президенті. Пак Кын Хе Қазақстан жерінде елдің болашақ дамуы жолында бірлесе 100-ден астам ұлттың өкілі өмір сүріп, еңбек етіп жатқанына да назар аударды. Бұл орайда, ол: «Өткен ғасырда қазақтар қиынқыстау кезеңді бастан өткеріп жатқанына қарамастан, Орталық Азияға күштеп қоныстандырылған корейлерге үлкен көмек жəне

палатасының вице-��резиденті А.Еренов ашып, алғашқы сөзді Қазақстан-Корея Іскерлер кеңесінің қазақстандық тараптан тең төрағасы, «Самұрық-Энерго» АҚ ұлттық компаниясының басқарма төрағасы Алмасадам Сатқалиевке берді. Ол қос мемлекеттің іскерлер тобының белсенділігі арқасында жаңа бизнес бастамалардың жүзеге асырылып жатқанына, Астанадағы бизнес-форум осының бір дəлелі екендігіне тоқталды. Жыл сайын Қазақстан мен Корея арасындағы ынтымақтастықты нығайту үшін екі елдің Іскерлер кеңесінің кездесуі өтеді. Оған халықаралық компаниялар жəне екі ел Үкіметінің өкілдері қатысады. Бұл Кеңестің қызметі екі ел арасындағы үздіксіз үнқатысуды қамтамасыз етуге жəне халықаралық тұрғыда ықпалдасуға бағытталған. Сондай-ақ, ол біздің елдеріміздің арасындағы іскерлік байланысты бекітуге, бизнесмендер арасында тікелей əріптестікті орнатуға, сонымен қатар,

Бұдан кейін сөз алған Қазақстан-Корея Іскерлер кеңесінің корей тарапынан тең төрағасы Ким Шин қазақ халқына бизнесфорумға қатысушыларға көрсеткен қонақжайлығы үшін ризашылығын білдірді. Бүгінде корей бизнес өкілдері екі ел экономикасының жаңа сапалы деңгейге көтерілуін назарда ұстап келеді. Мəселен, екі ел президенттерінің Астанадағы бизнес-форумға қатысуы оның маңызын тағы бір айғақтай түсті. Қазақстан мен Корея арасындағы дипломатиялық байланыс орнаған күннен бері небары 22 жыл өтіпті. Соған қарамастан, экономикалық байланыс күн өткен сайын нығайып келеді. 1990-жылдардың басында біз өзіміздің əріптестігімізді энергия ресурстар саласы бойынша ықпалдастықтан бастаған едік. Ал қазір біз екіжақты əріптестігімізді түрлі бағытта кеңейтіп келеміз. Оған мұнай-химия өнеркəсібі, электр энергиясы, құрылыс инфрақұрылымы, қаржы, т.б салалар бойынша ықпалдастықты

жатқызуға болады. Соңғы уақытта жаңармалы энергия көздері бойынша да əріптестік орнатып келеміз. Ал осындай байланыстарды ілгерілетуде ҚазақстанКорея Іскерлер кеңесі сөзсіз үлкен рөл атқарады. Демек, біз алдағы уақытта екіжақты ынтымақтастықты одан əрі нығайту бағытында бірлесе жұмыс атқаруымыз керек, деді Ким Шин өз сөзінде. Сондай-ақ, бизнес-форум аясында «Индустрияны дамытудың қазақстандық институты» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Сейітқали Ғалиев, Корея Мердігерлер ассоциациясы департаментінің басшысы Шин Самсап, «Daesing Energy» компаниясының директоры Пак Мун Хи, «Астана–ЭКСПО-2017» компаниясының халықаралық қатынастар департаментінің директоры Нұрбек Ергешбаев та сөз алып, қос мемлекеттің экономиканың сан саласы бойынша байланыстары турасында əңгіме қозғады. Мəселен, С.Ғалиев «Үдемелі индустриялық-инновациялық даму» мемлекеттік бағдарламасының 2015-2019 жылдар аралығын қамтитын екінші бесжылдығы турасында əңгімелеп берді. Оның айтуынша, қазіргі таңда аталған бағдарламаның алғашқы бесжылдығының қорытындысы шығарылып, екінші бесжылдықтың негізі құрылымы мен тетіктері жасалып келеді. Қазіргі таңда бағдарламаны жүзеге асыруға Үкімет жəне отандық бизнес өкілдері ғана емес, шетелдік бизнес қауымдастық та айтарлықтай үлес қосты. Демек, бұл еліміз экономикасының дамуына ықпал ететін осындай маңызды бағдарламаны жүзеге асыруда шетелдік компаниялардың, олардың инвестицияларының үлкен рөл атқаратынын көрсетеді. Бүгінгі форум осының айқын бір мысалы бола алады, деді ол өз сөзінде. Ал Шин Самсап Қазақстан мен Корея арасындағы ынтымақтастықты одан əрі дамытуға қатысты сөз қозғаса, Пак Мун Хи қос мемлекеттің жаңа жəне жаңармалы энергия көздері саласы бойынша ықпалдастығына қатысты өзінің пікірін білдірді. Өз сөзінде Шин Самсап Корея Қазақстанның серіктесі ретінде өзара ықпалдастыққа айрықша мəн беріп отырғанын жеткізді. Мəселен, біз құрылыс инфрақұрылымы, жаңа технологиялар салалары бойынша əріптестікті назарда ұстап келеміз. Болашақта екі елдің бұл салалар бойынша ынтымақтастығы жаңа сапалы деңгейге көтеріледі деп ойлаймын, деді бұл орайда ол. Жиынға қатысып, сөз сөйлеген басқа да бизнес-өкілдері де инвестициялық ахуалды жақсарту, тиімді байланыстар орнату тұрғысында өз ойларын ортаға салды.

Жиынды қорытындылаған А.Сатқалиев: «Биылғы бизнесфорумның маңызын екі ел президенттерінің қатысуы арттыра түсті. Біз форум аясында бірлескен инвестициялық жобалар жайын талқыладық. Болашақта бұл жобалар өзара ықпалдастықты бұдан да жоғары деңгейге көтереді. Ал екі ел арасындағы алыс арақашықтық бұған еш кедергі бола алмайды деп ойлаймыз», десе, Ким Шин: «Бизнес-форум аясында түрлі тақырыптарды талқыладық. Алдағы уақытта осы жиында айтылған ой-пікірлер жүзеге асып, өз нəтижесін береді деп сенеміз. Бұл ретте, Іскерлер кеңесі екі ел арасындағы үнқатысуға серпін беретін болады. Ал Іскерлер кеңесінің келесі бизнес-форумын Сеулде өткізуді көздеп отырмыз, деген ойын жеткізді. Астанадағы бизнес-форум аясында, сондай-ақ, бірнеше екіжақты келісімшарт жасалды. Мəселен, «Қазгеология» АҚ басқарма төрағасы Ғалым Нұржанов пен «KOREA RESOURES CORPORATION» (KORES) ком пания сының президенті Ко Джонг Сик еліміздің Қарағанды облысындағы Дүйсенбай учаскесін геологиялық барлау жобасын жүзеге асыру туралы келісімге қол қойды. Бұл рəсімге Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары–Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев пен Кореяның Сауда, индустрия, энергетика министрі Юн Санг Джик қатысты. Сондайақ, форум кезінде денсаулық сақтау саласында «KAZNEX INVEST», «КОРМЕД» АҚ, «КАЗМЕДПРИБОР» ЖШС арасында, дəл осы салада «KAZNEX INVEST» жəне «КОРМЕД» АҚ арасында ынтымақтастық жəне өзара түсіністік туралы меморандум жасалды. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығына қажетті трактор өндірісі бойынша «KAZNEX INVEST» пен Daedong Industrial Co. Ltd компаниялары арасында, қазақстандық экспортты Корея нарығына ілгерілету бойынша «KAZNEX INVEST» пен «KorealmportersAssociation» (KOIMA) арасында, білім саласында Корея өнеркəсібі федерациясы мен «NazarbayevUniversity» АҚ жəне Əл-Фараби атындағы ҚазМУ мен Енсе университетінің Каннам Северанс клиникасы арасында келісім жасалды. Бұл күні авиация саласында Эйр Астана мен Asiana Airlines арасында да меморандум жасалды. Бұл күні бизнес-форумның ашылуынан кейін мемлекеттер басшылары Нұрсұлтан Назарбаев пен Пак Кын Хе елорданың бірқатар көрнекті жерлері мен нысандарын аралады.

Серіктестікке серпін ќосатын кеѕес Кеше «Риксос» ќонаќїйінде Нўрсўлтан Назарбаев пен Пак Кын Хе ќазаќ-корей бизнес форумыныѕ ашылу рəсіміне ќатысты

Еліміздің Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің, Қазақстан Сауда-өнеркəсіп палатасының жəне Корея өнеркəсібі федерациясының ұйытқы болуымен ұйымдастырылған бизнес-форум аясында туризм, білім, көлік пен логистика, ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркəсібі, банк, фармацевтика, энергетикалық сектор салаларындағы екіжақты қарымқатынастар мəселелері талқыланды. Бұл күнгі ауқымды шараға қатысқан қазақстандық бизнес-делегациясын да, кореялық бизнес-делегациясын да 150-ге жуық компания өкілдері құрады. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Екіжақты əріптестікті дамыту мəселелерін қарастыратын бизнес-форумды Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев ашты. Ол өз кезегінде қос мемлекеттің экономикалық ынтымақтастығына айрықша назар аударғандары үшін форумға қатысушыларға алғысын білдірді. Бүгінгі бизнес-форумға 300-ден астам қазақстандық жəне кореялық компаниялар қатысып отыр. Бұл екі мемлекеттің Іскерлік кеңесінің өзара əріптестік байланысты дамытуға деген ынтаықыласын көрсетеді. Сол себепті, сіздер осы жиынға қатысу арқылы сауда-экономикалық ықпалдастықты жандандыруға жəне өрістетуге серпін береді деп ойлаймыз, деді ол. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан-Корея бизнесфорумы екі елдің ынтымақтастығы мен ықпалдастығының айқын көрінісі болып табылатынын жеткізді. Егер, тарихтың тамырына үңілер болсақ, қазақ жəне корей халықтары бауырласып, тарихтың ауыр сынағына қарсы тұрып, қиындықтарды бірге өткере білді. Қазақстан өткен ғасырдың 30-жылдарында 100 мыңнан астам жер аударылған кореялықтың екінші отанына айналды. Біз сол бір қиын-қыстау кезеңнің ауыртпалығын бірге еңсердік. Қазір Қазақстандағы корейлік диаспора біздің еліміздің дамуына айтарлықтай үлес қосуда. Себебі, Қазақстан – олардың Отаны, деді Мемлекет басшысы. Өз сөзінде Нұрсұлтан Назарбаев Корея Республикасының еліміздің ірі бизнес-серіктесі екеніне тоқталды. Корея – Қазақстанның Азиядағы белсенді бизнес-серіктестерінің бірі. Өткен жылдың қорытындысы бойынша біздің елдеріміздің арасындағы тауар айналымы 1,5 млрд. АҚШ долларын құрады. Бұл 2012 жылмен салыстырғанда 9,5 пайызға артық. Соңғы 20 жылда елімізге тікелей құйылған оңтүстіккореялық инвестицияның көлемі 5 млрд. АҚШ долларына жетті. Біздің елімізде қазіргі таңда кореялық капиталдың қатысуымен 800-ден астам кəсіпорын жұмыс істейді. Бұған қоса, бүгінде жалпы құны 22 млрд. АҚШ долларын құрайтын 15 бірлескен жоба əзірленуде. Тағы 8 жоба пысықталып жатыр. Машина жасау, тамақ жəне химия өнеркəсібі, энергетика жəне металлургия секілді салаларда ынтымақтастығымыз дамуда, деді Қазақстан Президенті. Қазақстан басшысы қазіргі кезде елімізде корей бизнесінің ірі компаниялары бар екеніне, сонымен бірге, шағын жəне орта кəсіпкерліктің де болуы

маңызды екендігіне назар аударды. Бұл туралы Елбасы былай деді: «Экономикалық ынтымақтастыққа қа жетті əлеует түгесілген жоқ. Біз елі міз дің экономикасына корейлік инвестициялардың əлі де тартылғанын қалаймыз. Қазақстан – экономикалық даму жөнінен Орталық Азиядағы көш бас шы ел. Республикамыздың ІЖӨ-сі барлық Орталық Азия елдерін қоса алғандағы ІЖӨ-ден екі есе асып түседі. Тек былтырдың өзінде Қазақстанға тар тыл ған тікелей шетелдік инвестициялар 18 миллиард долларды құрады, бұл өңірдің өзге республикаларына тартылған жалпы инвестициядан 4 есе көп». Сонымен қатар, Қазақстан Президенті Ресей жəне Беларусьпен бірлесіп құрылатын Еуразиялық экономикалық одақ бизнестің мүмкіндіктерін кеңей тетін дігін атап өтті. Қазақстан инвес торлардың Еуразиялық экономикалық одақ нарығына кіруі үшін тиімді бастапқы алаң болып табылады. Инвестициялық көшбасшы мəртебесін нығайта түсу үшін таяуда ғана біз инвесторларға арналған ынталандыру мен преферен циялардың тұтас бір жаңа жиын тығын қабылдадық. Біз, сондай-ақ, Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын көтеруге қосымша серпін беретін Дүние жүзілік сауда ұйымына кіру ниетіндеміз, деді Қазақстан басшысы. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан елді индустрияландыру бағдарламасын жүзеге асырып жатқанын, оның екінші кезеңі өңдеуші өнеркəсіпті, инновациялық жəне сервистік салаларды дамытуға бағытталатынын да атап өтті. Бұл орайда, біз үшін Оңтүстік Кореяның тəжірибесі қызықты əрі маңызды. Біз Сіздің елмен ынтымақтасуға ниеттіміз жəне серіктестіктің бұл бағытта тиімді болатынына сенімдіміз, деді Қазақстан Президенті өз сөзінде. Сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанға сапармен келгені үшін Пак Кын Хеге ризашылығын білдіріп, оған жəне барша Оңтүстік Корея халқына табыс пен игілік тіледі. Қазақстан Президентінен кейін сөз алған Корея Республикасының Президенті қатысушыларды бизнес-форумның ашылуымен құттықтап, бұл жиынның екі ел экономикасын бірлесе дамыту жəне жандандыру жөніндегі шараларды талқылауға мүмкіндік беретініне тоқталып өтті. Жаһандық қаржы дағдарысына қарамастан, Қазақстан экономика өсімінің жоғары қарқынын сақтап, Орталық Азиядағы бай əрі ең қолайлы бизнес ахуалға ие ел ретінде мойындалып отыр. Болашақта екі елдің экономикалық серіктестігін экономиканы энергетика жəне өзге де салаларда мейлінше теңгермелі дамытуды көздейтін Қазақстанның

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.


www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

3

ЕЛ ЖƏНЕ ЕЛБАСЫ Келдібай ЕСПАҒАМБЕТОВ, Қазақстан Республикасы Бейбітшілік жəне келісім кеңесінің Ақтөбе облысы бойынша төрағасы, «Құрмет» орденінің иегері:

«Ертеѕіміздіѕ кепілі» Төрткүл дүниеге егемендігімізді таныт қан тұста, яғни тəуелсіз мемлекетіміздің тізгіні сарабдал саясаткер Нұрсұлтан Назарбаевтың қолына ти гелі бері Қазақстан ның бағы жанып, əлеуметтікэко номикалық дамудың даңғыл жолына түсті. Бұл – ешқандай да асыра айтушылық емес, өмірде көрі ніс тапқан шынайы шындық. Алдымен экономикамызды қолға алған Елбасы саясатының дұрыстығын қазір əлем мойындап отыр. Сондықтан да, алты құрлықтың аузын айға білеген саясаткерлері мен мемлекет басшылары Нұрсұлтан Назарбаевты құрметтейді, қадірлейді жəне Елбасы ретінде бағалайды. Ел тізгінін ұстаған ердің мұндай бедел-биігінің жоғары болуы, менің пікірімше, Нұрсұлтан Əбішұлының көрегендігінен арна тартары сөзсіз. Осындай табыстың барлығы да оның алдағы кезеңді, болашақты болжай білетіндігінде деу орынды болмақ. Мұның негізі Мемлекет басшысының сындарлы сəттерден сүрінбей өтетін жол іздеп, барды бағалай біліп, халқын қадірлей біліп, елін елжірей құрметтеп, ауызбіршілік пен татулықты қадір тұтып, ұлттар тұтастығын қамтамасыз етуінде деп ұғынған жөн. Қазақстан халқы Ассамблеясының соңғы сессиясында: «ХХІ ғасырдың бас ты заңдылығы – татулық», деуінің өзі ұрпақ санасына ұрандай жатталып қалатын даналық сөз. Сол татулыққа, бірлікке шақырған оның бұдан 20 жыл бұрынғы Еуразиялық экономикалық одақ құру туралы ой-пікірі бүгінгі күні іске асқанына тек қана қазақстандықтар емес, 170 миллион тұрғыны бар Беларусь, Ресей халықтарының бойларына да оңды ізденістер əкелгендігі белгілі. Осы елдердің мемлекет басшылары өз аузымен бүкіл халықтарының атынан осы идея үшін ризашылық сезімдерін білдіруі жəне Астана қаласында Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа қол қойылуы бұл ғасыр жаңалығы. Мен – Ақтөбе өңірінде əртүрлі салада 45 жылдай еңбек етіп келе жатқан жанмын. Ел экономикасымен қатар, облыстың да қол жеткен жетістіктері мен тыныс-тіршілігін жақсы білемін. Жаңа құрылатын Еуразиялық экономикалық одақ деңгейінде Қазақстанның мүмкіндіктері мен мүдделі істерінің жаңа қырлары ашылып, бəсекелестік деңгейі жоғарылайтынына сенімдімін. Қазақстанның бүгінгі күні 50 елдің қатарына енгені, алда озық 30 елдің қатарынан көрінуге ұмтылып отырғаны Елбасы Н.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына биылғы Жолдауында ашық та анық айтылды. Сондықтан əрбір қазақстандық үлкен жауапкершілікті сезініп, іскерлікпен еңбек етуі тиіс. Жалпы, Елбасының сара саясатының арқасында егеменді елімізде айналдырған жиырма шақты жылда ғасырда атқарылатын ауқымды істер тындырылды. Қазақстанның көпұлтты халқы Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың

сарабдал саясатының арқасында бірлігі мен ынтымағын паш етті, сонымен қа тар, Қазақстан ішкі жəне сыртқы саясатта жүргізілетін бағыттарды қолдай отырып, экономикасы жетік дамыған 50 ел дің қатарына əлдеқайда ерте еніп үлгерді. Біздің еліміз əлемдік қоғамдастықтан лайықты орнын тауып, сонымен бірге, көптеген халықаралық ұйымдардың толық құқылы мүшесі болды. Қазақстан қазіргі таңда ел танырлықтай дəрежеге жетті. «Қазақстан», «Астана», «Назарбаев» сияқты сөздерді ғаламшардың кез келген тұрғыны білетін болды. Қазақстан Республикасы экономикасының қарқынды дамуы, əлеуметтік саладағы күрт өзгерістері, қазақстандықтардың қысқа уақыт ішіндегі тіршілік деңгейінің жақсаруы, бəрінен бұрын, Президент тің нағыз көшбасшыға тəн қасиеттерінің арқасында мүмкін болды. Елорданы Сарыарқаның төріне қондырып, Астана қаласының бой көтеруінде де Елбасының көрегендігі жатыр. Астана бүгінгі күні арман қалаға айналды. Тəуелсіздіктің 22 жылдық кезеңінде Қазақстан қандай дəрежеге көтерілді, қандай жетістіктерге қол жеткізді дегенде бір ғана Астана қаласының атауы айшықты айғақ, тұжырымды дəлел, көрнекті көрсеткіш. Мен бұрынғы Целиноград қаласында кезінде үш мəрте болған едім. Есілдің бойына бытырай орналасқан сол қаланың көзге түсер көрікті жері де Тыңгерлердің мəдениет үйі, «Турист» қонақүйі жəне басқа үш-төрт облыстық мекемелердің ғимараттары болатын. Қазір мүлдем басқа шаһарға айналды, сəулетті де көрікті, осы заманғы дамыған жаңа қала бой көтерді. Елбасы əр алуан дін өкілдерінің басын Астанада əлденеше рет қосты. Қазақстан Еуропадағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық ұйымына төрағалық етіп, оның саммитін ұйымдастырды. Енді халықаралық аса ауқымды шара – ЭКСПО-2017 көрмесін өткіземіз. Осының барлығы елорданың даңқын асқақтата түсері сөзсіз. Осындай істердің бəрі ұрпаққа, келешекке жасалып жатқанын, қадірі мен қасиеті ғасырдан ғасырға жететінін əрі тəуелсіздікпен тамырлас шаруалар екенін көз көріп, көңіл сеніп отыр. Осындайда ертеңіміздің кепілі – Елбасы деп батыл айта аламыз. Мен Елбасымен бірнеше рет кездесіп, алдында үш рет сөз сөйледім. Сонда байқағаным, Нұрсұлтан Əбішұлы сөйлеген адамның пікіріне айрықша құлақ түріп, мəн береді екен. Президенттік сайлау ларда Президенттің сайлау штабында жұмыс істеген кезде халықтың Елбасына деген ынта-ықыласы жоғары екеніне көз жеткіздім. Соңында айтарым, Елбасымыздың дені сау болып, халқын жаңа биік терге бас тай берсін, хал қымыздың ауыз біршілігі берік, тұтастығы түгел, алар асуы биік болсын. Ақтөбе облысы.

Бағдат СƏМЕДИНОВА, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген əртісі, «Құрмет» орденінің иегері:

«Ґнердіѕ жанашыры» Таза өнер жолы қашанда қиын. Қолдаушысыз, қорғаушысыз оны кəсіби деңгейде алып жүру əсте оңай емес. Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың ел өмірінің басқа салалары сияқты мəдениет пен өнерге де ерекше көңіл бөлуі, өзге елдермен тең дəрежеде болуына қолынан келген қамқорлығын, қолдауын аямауы – мемлекетіміздің дамуының кепілі, жемісі. Оның үстіне Қазақстандағы өнер адамдарының бағына шығар, Президентіміз өнерді бір адамдай түсінеді. Өйткені, өзі домбыра шертіп, əн салады. Халықтың əндері, ұлтының əуені, сазы бойында да, қанында да бар. Əсіресе, халық əндерін айтқанда өзіңді жаңылдырады. Кез келген əнді бастап кетсең, қосылып шырқай жөнеледі. Сонымен қоса, Елбасы өнер адамдарының еңбегін өз деңгейінде бағалау жағынан да қамқорлығын көрсетіп келеді. Оны өнер иелерінің біреуі ерте, біреуі кеш көріп те жатыр. Мұның бəрі, түптеп келгенде, Мемлекет басшысының өнерге деген жақындығы, өнерге деген сүйіспеншілігі, ұлағаттылығы. Əсіресе, Нұрсұлтан Əбішұлының көрегендігі – шетелде тұрып жатқан қаншама өнер адамдарының талантын көріп, оларды елге əкеліп, жағдайын

жасап, қамқорлық көрсетуінде, атақ-абыройын бе��іп, марапаттауында деп білемін. Мəселен, атақты опера əншісі Майра Мұха медқызының бүгінгі қол жеткізген орасан жетістігі, Қазақ елінің Тəуелсіздігімен, оның Тұңғыш Президенті Н.Назарбаевпен өте тығыз байланысты. Қазір Майра əлемдік опера саласының майталмандарын мойындатып, биік сахналардан өнер көрсетуде. Қазақстандағы ең жоғары атақтың бірі – Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Сондай-ақ, биші қызымыз Шұғыла Сапарғалиқызы да халқымыздың мақтанышына айналып отыр. Моңғолиядан келген сол елдің халық əртісі, опера əншісі Қабылаш Əбікейұлы, т.б. дарындарды өз елінің қажетіне жарасын деп, ішке тартып,

Римма САЛЫҚОВА, «Алматы бояулары» ЖШС директоры:

«Біздіѕ еѕ бірінші тексерушіміз – халыќ» Бүгінгі таңда республикамыздағыдай Жетісу жерінде де шағын жəне орта бизнес үшін көп мүмкіндік жасалып жатыр. Елбасы тексерулердің барлық түріне тосқауыл қойғаны мəлім. Бұл біздер – кəсіпкерлер үшін үлкен жаңалық болды. Өйткені, тексерулер

біздің көп уақытымызды алатын. Ешқандай заң бұзушылық табылмаса да жүйкемізді тоздыратын еді. Енді бизнеспен айналысатын адамдардың саны көбейетіні сөзсіз. Өз кəсібін ашамын деген азаматтар үшін бұл жақсы жаңалық десек, артық айтқандық емес. Ал

біреулер тексерулерсіз тауардың сапасы нашарлап кетеді деген ой айтуда. Мен бұл оймен келіспеймін. Біздің ең бірінші тексерушіміз – халық. Біз əрқашан елдің көңілінен шығатындай жұмыс істеуіміз керек. Ең бастысы – Елбасының көрегендігін көңіл

келген соң көмек қолын созды. Ал қаншама біздің өнерлі, талантты балаларымыз шетелде қай жанрда болсын, вокал бола ма, музыкалық аспаптарда ойнайтын жастар бола ма, білімін жалғастыруға мүмкіндік туғызды. Солардың нəтижесін көріп те жүрміз. Соның бəрі еліміздің, оны басқарып отырған Елбасының ұстанған саясатының, бастаған, қолға алған ісінің оңынан келіп, алған бағытының дұрыстығы деп білеміз. Тек өнер адамдары ғана емес, Қазақстанда тұратын кез келген ұлт өкілі, қарапайым халық Елбасының жарғақ құлағы жастыққа тимей елі үшін жасаған еңбегін бағалайды. Əсіресе, елдің тыныштығы, ұлттар мен ұлыстардың татулығы оңайлықпен келмейді. Болмаса кейбір басқа елдердегі сияқты келеңсіз жағдайларды, қиыншылықтарды көріп, тəубемізге келіп, елдегі мамыражай ахуалды сақтап отырған Елбасының сарабдал саясатына, даналығына риза болмасқа шараң жоқ. Ромен Ролланның айтқаны бар екен: «Нағыз ұлылар – жүрегі барша жұрт үшін соғатындар», деген. Міне, бүтіндей бір халықтың қамын ойлап, жүрегі барша халық үшін соғатын Елбасымыз бар. Ол – Нұрсұлтан Назарбаев. АЛМАТЫ.

түкпірінде түйіп, адал қызмет етуді перзенттік парыз санау қажет. Біле білсек, Мемлекет басшысының кəсіпкерлерді тексеруге қойған тосқауылы бизнесті өркендетіп, қарапайым халыққа көрсетіп отырған жанды көмегі əрі əр адамның болашаққа деген сенімін жəне жауапкершілігін тудырып, жаңа деңгейге көтереді. Бұл менің Қазақстан Республикасы Кəсіпкерлерінің І съезіне делегат болып қатысып, əріптестеріммен пікір алмасқаннан кейін түйгенім. ТАЛДЫҚОРҒАН.

Ермек КЕНЖЕХАНҰЛЫ, Ақтоғай ауданы əкімі аппаратының басшысы:

«Еѕбегім ел ішімен етене»

Елбасының мемлекетіміздің келешегін нығайтушы жастардың білікті білім көтеріп,тəжірибе толықтырып, халықаралық талапталғам деңгейінде қалтқысыз қызмет көрсету үлгісін көрсетуіне барлық жағдайды жасап отыруы бəрімізге мəлім. Мұндайлық қамқорлық шапағатына бөленген азаматтардың бірі екенімді мерей тұтамын. Тұңғыш Президентіміз Н.Ə.Назарбаевтың бастамасымен көптеген замандастарымдай шетелдердің таңдаулы жоғары оқу орындарына «Болашақ» бағдарламасы бойынша білім тереңдетуіме мүмкіндік туғанына ризалығым шексіз. Осыдан он жыл бұрын мектеп бітірген бетте Ұлыбританияның Рединг университетінде оқуға бағым жанған болатын. Ауыл шаруашылығын басқару мамандығын меңгердім. Одан соң аталған оқу ордасының инвестицияларды басқару магистратурасында болашақ кəсібімнің қыр-сырына қанығуды жалғастырдым. Осы жылдарда тек алдағы мақсатқа жету жолынан басқадай қиындықтар көргенім жоқ. Мемлекет басшысының Қазақстанның өсіп-өркендеуін берік қолға ұстар, мынадай бəсекелі заманда іс тетігін үйірер ізденімпаз, талапшыл жаңа буын қатарын ұлғайтуға деген тілекті түсініп, сенімнен шығуға тырыстым. Жас адамның талпынысқа таудай талабы болып тұрған шақта ой-ниетін іске асыруға аянбайтыны аян ғой. Мен де еркім бар, жағдайым кең уақытта оқып қалуды жөн көрдім. Соған орай, Оңтүстік Кореяның Суван қаласындағы Аджу университетінде халықаралық бизнес бойынша қосымша мамандық алып шықтым. Мұның бəрін неге айтып отырмын десем, Елбасының көмек-қолдауы арқасында дамудың басты өзегі, тірегі болуға ұмтылушы жаңа тұрпаттағы мамандар мұратына жол ашық екеніне көзім жеткендіктен шынайы көңіл ризалығымды білдіруім рас. Бұл алған білім «Қазагро» ұлттық басқару» холдингі жəне «Инвестицияларды басқару компаниясы «Арқа» АҚ-та өз қабілетімді ашуға мүмкіндік берді. Алайда, шыны керек, оны ауылдық жерде таныту ойы мазалап, ақыры аймақтағы ең шалғай аймақ – Ақтоғай ауданында еңбек жалғастыруға бет бұрдым. Ауыл шаруашылығына арқа сүйеген осы өңірдегі өзгерістерді үйлестіріп, жылдамдатуға өзіндік үлес қосуым – мерейлі мақсатым. Егін егу, мал өсірумен бірге, əсіресе, туризмді қалыптастыруға сұранып тұрған өлке. Сондықтан, бұл бағытта іс-жоспарлар аз емес. Ауылдық аймақтың қазір түрленуге ерекше бет бұрған кезі. Соны ұшқындатар жаңаша ізденістегі мамандар қажетақ екені сезіледі. Осындайлық талапқа баулынған «Болашақ» бағдарламасының түлектері ортамыздан көбірек табылса деймін. Елбасымыздың тапсырмасымен тілектестеріміздің ел ішінде еңбек етуіне барлық жағдайдың жасалып жатуы ерен еңбекке тартары анық. Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы.


4

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

ЎЛТ БАЄЫНА ТУЄАН ТЎЛЄА Елбасы

Халыќ денсаулыєыныѕ ќамќоры Біз – бірінші байлықты денсаулыққа балаған халықтың өкіліміз. Сондықтан болар, менің есіме əрдайым Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Халық денсаулығы, ол – Қазақстанның өзінің стратегиялық мақсаттарына жетудегі табысының ажырамас бөлігі», деген жолдары жиі оралады. Менің туған өлкем – Сыр бойында да бұл саланың дамуы Елбасының өз еліне басшы ретінде қызмет ете бастаған жылдарымен бірге ілгері қарай өрлеп келеді. Əлі есімізде, кешегі алып Одақ тарардың қарсаңында, өткен ғасырдың 1990-жылдарының басында Қызылорда облысында халықтың аурушаңдығы кең етек ала бастап еді. Əсіресе, əлеуметтік мəні бар аурулардың көрсеткіші тым жоғарылай түскен болатын. Осы уақыттары медициналық мекемелердің құрылысы немесе күрделі жөндеуден өту мəселелері тұралап қалған. Əйелдердің туу көрсеткіші төмендеп, халықтың демографиялық көрсеткіштері азайған. Дəрігерлер мен орта буын мамандар саны кеміді. Халықтың əлеуметтік тұрмыс жағдайларының төмендеуі негізінде денсаулық сақтау саласы да дағдарысқа ұшыраған. Мұның бəрі тек егемен ел болғаннан кейін ғана біртіндеп түзетіле бастады. Осының арқасында соңғы жылдары халықтың денсаулық жағдайы айтарлықтай жақсара түсті. Бұған Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен жарияланған «Денсаулық жылы», «Ауыл жылы» кезеңдері,

2011-2015 жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» бағдарламалары орасан зор септіктерін тигізуде. Осы игі істердің ізімен облыста біршама жұмыстар атқарылды. Денсаулық сақтау саласының негізгі мақсаттарының бірі – емдеу, алдын алу мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту. Облыс орталығында ТМД елдерінде теңдесі жоқ қос ғимарат – облыстық кеңес беру диагностикалық орталығы мен облыстық медицина орталығы бой көтерді. Өтпелі кезең уақытында салынған, ғасыр талабына сай көңіл толатын емдеу орындары бұлар. Сонымен қатар, жаңадан бірнеше емхана мен аурухана, көптеген ауылдық емханалар мен дəрігерлік амбулаториялар салынып іске қосылды, тағы қаншама емдеу орындары күрделі жөндеуден өтті. Ал мұндай жұмыстар үшін бюджеттен бөлінетін қаржылар жыл санап арта түсуде. Жоғарыда айтылған нысандар халықаралық стандарттарға сай құралжабдықтармен толықтырылып келеді.

Емдеу орталықтарында қазіргі заманғы жоғары технологиялық аппаратуралар КТ, МРТ, инсультті науқастарға ми қан айналымы кеселдеріне жедел түрде толық зерттеу жүргізіп, емдеу тəсілдерін анықтауда зор пайдасын тигізуде. Қазіргі кезде облыста емдеу, алдын алу мекемелерінің материалдықтехникалық базасын жақсарту одан əрі жалғасын табуда. Биылғы жылдың өзінде облыс орталығында 200 орындық перинаталды орталық, Жалағаш, Сырдария, Қармақшы аудандарындағы ауысымына 250 келушіге арналған емханалар, 10 дəрігерлік амбулатория, 2 ауылдық емхана іске қосылғалы тұр. Осыған қоса, аймақта бірнеше емдеу орындарының жобалық құжаттары жасалуда. Облыста саланы қаржыландыру жыл сайын бірнеше есеге артып келеді. Мысалы, 2013 жылы 24 млрд. теңге бөлінсе, 2014 жылға 30 млрд. теңге қаралып, өткен жылмен салыстырғанда, 25 пайызға артты. Соңғы жылдары облыс мамандары, əсіресе, емдеу орталықтарында жұмыс жасап жатқан жас мамандар алыстағы АҚШ, Сингапур, Чехия, Испания, Түркия, Қытай, Ресей елдерінде білімдерін жетілдіріп, жаңа емдеу тəсілдерін жүргізуде. Көптеген шетелдердегі семинарларға мастер-класс шараларына қатысып, ш��берліктерін шыңдауда.

Елбасының 2009 жылғы тапсырмасымен Қазақстанның барлық өңірінде кардиологиялық орталықтар ашылған болатын. Осындай орталық біздің жерде ашылып, соңғы жылдары мыңдаған науқасқа коронография жасап, артерияға стент қойылуда, жүрекке ашық ота істеу қолға алынды. Соңғы 2 жылда жоғарғы технологиялық ішкі инвазиялық эндоскопиялық оталар 2 есеге көбейді. Жоғары техникалық медициналық аппараттарды арнайы дайындықтан өткен мамандар қолдануда. Соңғы жылдарда облыста өмір сүру ұзақтығының 70,2 жасқа деңгейге жеткені қуантады. Өлім көрсеткіші азайып, жаңа туған нəресте өлімі төмендеп келеді. Əлеуметтік науқастар саны жылдан жылға кемуде. Еліміздің болашағы – ана мен бала денсаулығына байланысты мақсатты жұмыстар жүргізілуде. Аурушаңдықты азайту тұрғысында скринингтік тексеруден өткізу жолға қойылуда. Денсаулық сақтау саласының өзекті мəселелерінің бірі саламатты өмір салтын қалыптастыру болып табылады. «Əр адамның өз денсаулығы өз қолында» екендігін тұрғындарға жеткізе білу негізгі мақсатқа айналды. Бүгінде, ең алдымен, тұрғындар денсаулығын сақтаудың нарықтық-экономикалық

Мəдинаныѕ математикалыќ моделі Өскеменде Мəдина Еркінова есімді дарынды қыз бала бар. Биыл қаладағы №3 мектеп-гимназияның 11-сыныбын тəмамдады. Математикаға жүйрік М.Еркінованы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан Өскемендегі Оқушылар үйінің тұсаукесер сəтінен білеміз. Мемлекет басшысы былтыр Шығыс Қазақстан облысына жасаған жұмыс сапарында жас таланттың жобасымен танысып, жоғары бағасын берген болатын. Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан»

Қазақтың қаршадай қызының «Автомобильді жолдар жүйесінің математикалық моделі» атты жобасының мақсаты – көлік инфрақұрылымының дамуы мен көзге көріне бермейтін резервтерін теориялық тұрғыдан талдауға мүмкіндік береді. Өмір сүріп отырған ғасырда ғаламшардың ластану мəселелері өте өзекті болып табылады. Қоғамның дамуы қаншалықты жылдам өріс алып келе жатса, қоршаған ортаның ластану деңгейі де қауіпті мөлшерге жақындай түсуде. Сондықтан, қазіргі ғылымда маңызды мəселенің бірі – табиғи жəне антропогенді факторлар əсері мен экожүйенің өзгеруі дер едік. М.Еркінованың математикалық модель құру арқылы жол-көлік жүйесі қозғалысын реттеуге ұмтылуы, қоршаған ортаға көліктен бөлінетін газ мөлшерін азайтуға тырысуы – ірі жəне өндірісті шаһарлар үшін қажетті жоба. – Мен бала кезімнен математикаға

қызығушылық таныттым. Нақты ғылымдарға қызығушылығым атамның арқасы деуге болады. Ол оқуға, шахмат пен дойбы ойнауға үйретті. Шахматтың арқасында терең ойлауды жəне математикалық сараптамаларды дұрыс жасауды меңгердім. Тіпті, əлемдегі ең мықты математиктердің бірі Г.Харди адам əрекетінің осы түрлеріне сараптама жүргізіп «Математиктің сыры» атты мақала жазды. Шахматтың шешімдері математикалық жаттығу, шахматта ойнау, математикалық əуенді орындау іспетті əсер қалдырады. Биікке, көздеген мақсатқа жету үшін жан-жақты, ақылды əрі шығармашыл болуға тиіспіз. Байқауларға, ғылыми-тəжірибелік конференцияларға жəне қалалық, өңірлік, республикалық, халықаралық пəн олимпиадаларына белсене қатысуды жолға қою қажет. Мен бала кезімнен математика мен физика пəнін тереңдетіп оқып келемін. Түрлі зияткерлік байқаулар мен пəн олимпиадаларының, оқушылардың ғылыми жарыстарының жеңімпазымын, – деді дарынды қыз өз əңгімесінде.

Ол мектептегі сабағының басым бөлігін «Дарын» орталығында өткізеді. Айтуынша, онда əдіскерлер əр оқушының бойындағы талантын ашу үшін жағдай жасайды. Жаңа достар тауып, жеңістерге жол бастайды. Келешекке жарқын жол ашып, ел патриоттарын тəрбиелейді. – Орталық əдіскерлері менің Алматы мен Мəскеу қалаларында «Математика жəне жобалау» бойынша халықаралық, сондай-ақ, республикалық олимпиадаларға қатысуыма мүмкіндік берді. Олардың үмітін ақтап, үшінші орынды жеңіп алдым. Мұндай нəтижелерге жету бір жылда жүзеге аса бермейді. Жанат Айтпаева басқаратын «Дарын» өңірлік ғылыми-тəжірибелік орталығына алғысым шексіз. Жоғары оқу орнына түсетін грантқа осы байқаулар арқылы ие болдым. Алдағы уақытта геология мамандығы бойынша Астанадағы Назарбаев Университетіне немесе Алматыдағы Қазақ-британ техникалық университетіне оқуға түсуді жоспарлап отырмын, – деді жас түлек. М.Еркінованың тағы бір ұтымды жобасы – шағын мультикуптер құрастыру. Тікұшақ іспетті аспанға еркін көтерілетін мультикуптерді пульт арқылы басқаруға болады. Ал ол құрастырған мультикуптердің ерекшелігі – қазір кез келген қазақстандықтың қолында жүретін смартфон телефонының бейнекамерасын қосып, мультикуптерге бекіту арқылы

оны төтенше жағдайлар, табиғи апаттар кезінде қолдануға болады. Яғни, өрт немесе су тасқыны болып жатқан жердің үстімен ұшып өткен мультикуптер берген мəліметті қауіпсіз жерде компьютерден тікелей көріп отыруға болады. – Əрбір қазақстандық оқу шы біртуар тұлға Нұрсұлтан Назарбаевпен жеке кездескісі келеді. Өткен жылы ғана оқушылардың ғылыми жобалары көрмесінде маған Елбасымызды жақыннан көріп, сөйлесу бақыты бұйырды. Көрмеде Нұрсұлтан Əбішұлы жоба жасаушылар мен жас авторларды мұқият тыңдады. Мен Елбасының көздері жалт ете қалғанын, жүзіне жылы күлкі үйірілгенін байқадым. Мүмкін, Мемлекет басшысы Қазақстанның келешегі – біз үшін қуанған болар. Президенттің менің жобама назар аударып, сұрақтар қоюы, жоба жұмысын жалғастыруға ұсыныс жасауы мерейімді өсірді. Президентпен кездесуден соң өзіме сеніммен қарап, Нұрсұлтан Назарбаевтың көкейкесті арманы – Қазақстанды қуатты жəне өсіп-өркендеген елге айналдыруға өз үлесімді қосуға міндеттімін деп есептедім, – дейді Мəдина Еркінова. Бүгінде оның математикалық модельге негізделген жобаларын өндіріске енгізу бойынша сараптамалық жұмыстар жүргізіліп жатыр. ӨСКЕМЕН.

жүйесі пайда болды жəне ол беки түсуде. Осы орайда медицина қызметкерлерінің негізгі міндеті облыс тұрғындарының денсаулығын нығайту жəне сапалы емдеу шаралары болып табылады. 2011-2015жылдарға арналған «Саламатты Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасын басшылыққа алып, бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі аясында денсаулық сақшылары өздерінің жұмыстарын одан əрі мақсатты түрде жүргізе беретіні сөзсіз. Халықаралық стандарттар негізінде Денсау лық сақтау министрінің 2012 жылғы 5 желтоқсандағы №844 бұйрығына сəйкес біздің «Облыстық медицина орталығы» республикада 5 медициналық мекеменің бірі болып, халықаралық стандарттар бойынша қанатқақты жобасына енгізілді. Олай болса, келешекте атқарылар шаруа жеткілікті, ауқымы да зор. Осы айтылған жетістіктеріміз тəуелсіздігіміздің жемісі болып табылады. Ең бастысы, медициналық сапалы қызмет көрсету уақыт талабына сай болуға тиіс. Бұл – біздер үшін мерейлі міндет. Оны өз деңгейінде атқару үшін баршамыздың шын жанашырлығымыз, ынтымағымыз бен береке-бірлігіміз қажет. Қазіргі таңда медицина саласы қызметкерлерінен Елбасының талап етіп отырған міндеттерінің бірі де осы. Тұрғанбай МАХАНОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген дəрігері.

ҚЫЗЫЛОРДА.

Қиюы қашқан, Қилы заманда қым-қуыт. Айта алмай ойын жүргендер қанша булығып. Тəуекел еттің тəуелсіз елдер алдында, Қажымұқанша қайратты белін бір буып. Тобылғы сапты, Қамшыны сонау... жеті өрме, Толағай қарттар бермеген саған бекерге. Қасым хан сынды қасқайып салдың қасқа жол, Қасыңдағылар тарасып тағы кетерде. Абылай ханша абайлап арғы-бергіні, Ажырамас үшін ендігі жерде ел жігі. Береке-байлау – Бес ұсынысың да белгілі: «Əуелі керек əскердің тепе-теңдігі». Бас шұлғып қалды жайсаңдар менен қасқалар, Кереғар келмей келіссөз енді басталар. Бөгенбай батыр кеудеңнен сонда оянды, Бөгенбай ма екен бөгеліп сөзден жасқанар. Төле биден тартқан Сөзіңнің текті төркіні, Көкала бұлттар сөгіліп көкте жөңкіді. Айыр қалпақты Абылай бабаң елесі, Аймаңдайыңнан «айналайын» деп желпіді. Мазасыз ойлар инедей шаншып миыңды, Асқақ даланың алып жүрегі жиі ұрды. Кеудемде менің Бұқар жырауым бұлқынып «Ғажайып сəтті өлеңге қос», деп бұйырды. Осынау шақта күмбір де күмбір күй еніп, Жиналғандар жасадық жалғыз иелік. Нұр аға! Нұрлы жолыңды халқың тіледі, Бекет атаның аруағына сүйеніп! Аманқос ЕРШУОВ.

Атырау облысы, Жылыой ауданы.


www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

Əдебиет жəне өнер саласындағы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы Мемлекеттік сыйлығын беру жөніндегі республикалық комиссияның хабарламасы

 Депутат дауысы Жақында Интернеттен Мұхамеджан Тазабековтің өлеңіне жасалған клипті көрдім. Елбасы жөнінде, оны жақтаушылар мен даттаушыларға арналған екен. Сол клип маған терең əсер етті, ой салды жəне осы мақаланы жазуға жетеледі. Елімізде Елбасын асыра мақтаушылар да кездеседі, ол кісінің істегенін жоққа шығарып жамандаушылар да баршылық. Менің ойымша, осы адамдардың екі жағы да Елбасына, елге жаны ашымайды, елдің келешегін ойламайды. Осы екі топ та тек қана өз мүддесін ойлап, өзіне көпшіліктің назарын аударғысы келеді. Біріншілері жағыну арқылы Елбасының жанына жақындауды ойлайды. Екіншілері: «Бұл қандай батыр да батыл адам еді», деген атаққа ие болғысы келіп, өзін халықтың мұңын жоқтаушысы ретінде көрсеткісі келеді. Олардың арасында кеше ғана Елбасының жанында болып, сеніміне бөленіп, командас��нда жұмыс істегендер де бар. Кешегі жағыну мен бүгінгі жамандаудың арасы ұзақ болмағаны ойландырады. Қалайша? Елбасы басшылық жұмыс берсе – жақсы да, ондай жұмыс бермесе – жаман болғаны ма? Сонда олар қашан шындықты айтқан: бұрын ба, бүгін бе?

Мен кəміл сенемін! Светлана ЖАЛМАҒАМБЕТОВА,

Парламент Сенатының депутаты.

Мен де əділеттіктің қара қылын қақ жарамын деуден аулақпын. Біріншіден, пендемін. Екіншіден, Елбасы командасының адамымын. Үшіншіден, Елбасының елорданы Алматыдан Ақмолаға көшіргені үшін, бүгінгі біздің сүйікті қаламыз ды керемет биік деңгейге көтеріп, жерлестерімізге жақсы жағдай туғызғаны үшін біз, ақмолалықтар, өзімізді ол кісіге қарыздар санаймыз. Сонымен қатар, мені «жарапазаншылардың» қатарына да ешкім қоса алмайды, менің жан дүниеме ол жат нəрсе. Екіншіден, Парламентте үн-түнсіз жеке мəселелерімді шешіп жүрген депутат емеспін. Шамам келгенше сайлау шыларымның пікірін, мұң-мұқтажын ашық айтып, шешу жолдарын іздестіріп жүрген адаммын. Үкімет мүшелерін де жиі сынап, кей-кейде тым өткір сөздеріммен наразылық туғызып жүрген жағдайым да бар. Бірақ, бір сəт еліміздегі жағдайға, Елбасымыздың жұмысына сырт көзбен қарауға ұмтылайықшы. Тəуелсіз мемлекет болғанымызға жиырма үш жыл. Еңсеміз көтеріліп, рухымыз шарықтайтын кезең. Дүние жүзінде бес жүзден астам ұлт бар екен, солардың екі жүзі ғана дербес мемлекеттілікке қол жеткізіп отыр. Аз ғана қазаққа сол елдердің қатарына қосылу шексіз бақыт емес пе, бабаларымыздың орындалған арманы емес пе? Оның ішінде Тəуелсіздіктің туын тігу, елді аяғына нық тұрғызу міндеті біздің ұрпақтың маңдайына жазылып отыр. Осы үлкен борышты бəрінен де терең сезініп, жауапкершілікті өз мойнына артып, осы жылдардың ауыртпалығын нардай көтеріп, қиын-қыстау кезеңдерде дұрыс жол тауып, Қазақстанды бүгінгі күнге жеткізу оңай болды дейсіздер ме? Бəрі есімде: 90-шы жылдары Ақмолада екі топ болды, бір жағы – Қазақстанның Тəуелсіздігіне көз алартқандар, екінші жағы – уақытында жалақысын, зейнетақысын ала алмай жүрген ашулы тұрғындар. Осындай жағдай Қазақстанның əр жерінде орын алғаны бəрімізге белгілі. Ал Жоғарғы Кеңестегі Тəуелсіздік декларациясын, Ата Заңды қабылдау кездеріндегі текетірестің өзі көшелердегі шерулерден кем болмағаны анық. Тəуелсіздік əр ұлттың сана-сезімінің оянуына ықпал етсе, партиялық идеологияның жоғалуы адамдарды дінге, неше түрлі діни ағымдарға, түрлі бейресми ұйымдарға итермеледі. Адамдар бөліне бастады, неше түрлі қозғалыстарға қосыла бастады. Біразы Ресей, Германия, тағы басқа жақтарға көше бастады. Осы жағдайда ең басты мақсат адамдардың елге, мемлекетке, келешекке деген жоғалып бара жатқан сенімдерін қайтару еді. Ол үшін Елбасы екі үлкен мəселені алдыңғы қатарға қойды:

Біріншісі – халықты біріктіру, қоғамда ауызбіршілікті, тұрақтылықты, келісімді орнату. Екіншісі – экономиканы қолға алып, халықтың жағдайын көтеру. Бірінші мəселені шешпей, ешқандай ілгері жылжу мүмкін емес болды. Кеңес Одағында жалғыз Қазақстанда ғана жергілікті ұлт халықтың жартысынан кемін құрайтын. Нұрсұлтан Назарбаевтың қазіргі таңда дүние жүзіне əйгілі ұлтаралық, дінаралық келісім, татулық саясаты осылай басталған. «Осы біздің Президентіміз айта береді екен татулық, татулық деп, ығыр болдық əбден», дегендер де болды. «Бұл Кеңес Одағынан жеткен жетістік емес пе», дейтіндер де бар. Бірақ бұл адамдар ол өкімет құлаған кезде басқа республикаларда басталған қанды шиеленістерді ұмытқан сияқты. Бір мемлекеттің ішінен екінші мемлекет тіккендер де бар ғой. Оған қоса, кеше ғана көршілерімізде болған ұлтаралық келіспеушіліктерге де куə болған жоқпыз ба? Өз халқын сепаратистер, террористер деп əскер жаудырып жатқандарды да көріп отырмыз ғой. Ал біздің Елбасымыздың осындай кезде халықты біріктіретін, əрбір этнос Қазақстанды өз үйіндей сезінетіндей жағдай туғызып жатқаны даналық емес пе. Қазақстан халқы Ассамблеясы, əрбір облыстағы Достық үйлері, Парламенттегі Ассамблея депутаттары – бұлардың бəрі халықты біріктірмегенде, келешекке деген сенімді ұлғайтпағанда не істейді? Осыны түсінбейтіндер: «Не керек сонша көп сөз достықтың төңірегінде», дейді. Бірақ, Елбасы шаршамай, талмай осы саясатты сүйекке батырып, қанға, санаға сіңіріп жалғастырып келеді. Бір үлкен ақылды адам осындай əңгімені естігенде, былай депті: «Келісім, татулық, достық – денсаулық сияқты. Денсаулығын барда сен оны сезінбейсің, бəрі жақсы көрінеді. Ал ауыра бастағанда

респуб ликалық қана емес, облыстық, аудандық деңгейде жоғары сапалы медициналық көмек көрсетуге қол жеткіздік. Жүрекке ота жасау өзіміздегі қалыпты жайға айналды. Енді онкологияның бетін алу үшін жыл сайынғы тексерістер еңгізіліп жатыр. Күні кеше ғана теледидар қазақстандық ғалымдар туберкулез дертіне дауа тапты деп баршамызды қуанышқа бөлеп тастады. Ғажап, шын мəніндегі əлемдік жаңалық, болып жатса. Осындай жүйелі жұмыс нəтижесінде Қазақстанда адамның орташа өмір жасы 70-ке дейін өсіп отыр. Халқымыздың саны 17 миллионға жетіп, оның ішінде қазағымыздың үлесі 11 миллионнан асып түсті. Енді біз өз мемлекетімізде көпшілікті құрайтын болдық. Бұл да Тəуелсіздіктің, Елбасының сарабдал саясатының арқасы. Тəуелсіздік алған жылдары Елбасының алға қойған тағы бір үлкен мақсаты – экономиканы дамыту. «Алдымен – эко номика, содан кейін саясат», деп бағытымызды нақты белгілеп берді. Бұл бағыттың дұрыс екенін уақыт дəлелдеді. Алғашқы жылдарды еске түсірейікші. Жоспарлы экономика қирады. Тəуелсіздік алдық, бірақ мемлекеттің ақшасы жоқ, жалақы, зейнетақы уақытында төленбейді, электр жарығы кестемен беріледі, осының бəрі қосыла келіп, қазақстандықтардың тұрмысы төмендей бастады. Не істеу керек? Əрине, ең бірінші халықтың қарнын тойғызу керек. Экономикаға бел шеше кіріспей, еш өзгеріс болмайтын болды. Менің есімде, өмір жолымды бастап, тəрбие, тəжірибе алған «Целино градсельмаш» зауыты тоқтап қалып, көптеген адамдар жұмыссыз далада қалды. Сол уақытта саясатпен айналысып, көшеде жүрсек, келешегіміз не болар еді? «Біз неге мұнайымызды, зауыттарымызды шетел азаматтарына беріп қойдық, ол біздің құдай берген байлығымыз емес пе!», дегендер бар. Бірақ өз үйіңде жұмыссыз

Елімізде Елбасын асыра мақтаушылар да кездеседі, ол кісінің істегенін жоққа шығарып жамандаушылар да баршылық. Менің ойымша, осы адамдардың екі жағы да Елбасына, елге жаны ашымайды, елдің келешегін ойламайды. Осы екі топ та тек қана өз мүддесін ойлап, өзіне көпшіліктің назарын аударғысы келеді. Біріншілері жағыну арқылы Елбасының жанына жақындауды ойлайды. Екіншілері: «Бұл қандай батыр да батыл адам еді», деген атаққа ие болғысы келіп, өзін халықтың мұңын жоқтаушысы ретінде көрсеткісі келеді. ғана білесің оның қадірін. Саныңды соғасың, неге бұрын бұған мəн бермедім деп өкінесің. Ауруың асқынбаса бір нəрсе істеуге болады, ал асқынып кетсе, онда кеш қалдың». Рас сөз. Елбасының көрегенді салиқалы саясатының арқасында, осы татулықтың арқасында бүгінде біз үлкен жетістіктерге жетіп отырмыз. Осы жылдары халықтың санын, оның ішінде қазақ ағайынның санын көбейту үшін Қазақстанда көптеген бағдарламалар, шаралар жүзеге асты. ТМД елдерінің арасында бірінші болып Қазақстан шетте жүрген қандастарымыздың елге оралу жағдайын жасады. Бəлкім, бұл жұмыста кемшіліктер болған да шығар, бірақ осы жылдары миллионға жуық бауырларымыз атамекеніне қайта оралып, ортамызды толтырғаны ақиқат. Бала тууға ынталандыратын көптеген жеңілдіктер жасалды. Ол бала туғанда берілетін жəрдемақы, баланы бір жасқа дейін тəрбиелеу үшін берілетін жəрдемақы, көпбалалы, тұрмысы төмен отбасыларының балаларына 18 жасқа дейінгі жəрдемақы, көпбалалы аналарға жəрдемақы, оның ішінде «Алтын алқа», «Күміс алқа» алғандары бар. Адамның өмір жасын ұзарту жағдайын медицина қолға алып жатыр. Жаңа клиникалар, жаңа технологиялар енгізіліп, қан қысымымен ауыратындарға

5

аш отырсаң не істейсің? Əрине, қолда бар заттарыңды сатып тамақ аласың, оны мүмкіндігінше ұзаққа созасың. Мемлекет те солай. Қаржы, инвестиция тартты, өндірісті өркендетудің əрекетін жасады. Мемлекеттің мақсаты бірнешеу: салық алып тұру, жұмыс орындарын ашу, өнім шығару, технология тарту, бюджетті толтыру. Олардың бəрі инвестициясыз мүмкін емес. Тəуелсіздік алғаннан бері Қазақстанға 300 млрд. доллар инвестиция тартылған екен. Мұнайға, шикізаттарға тəуелді болмау үшін Елбасы индустрияландыру бағдарламасын бастады. Индустрияландыру бағдарламасының бірінші бес жылдығында бағасы 2,4 триллион теңгені құрайтын 700 судай жаңа нысан пайдалануға берілген екен, 200 мың жұмыс орны ашылған. Осы жылдары сол зауыттарда 2,7 триллион теңгеге тауар өнімдері шығарылыпты. Оның ішінде бұрын-соңды болмаған тауарлар: темір жол вагондары, жеңіл автокөліктер, ұшақтар жасала бастады. Сөйтіп, инвестициялар нақты жұмыс істеп, халықтың тұрмысын көтеруге үлкен ықпал етіп жатқаны анық. Бір адамға шаққанда ішкі жалпы өнім бүгінде 13 мың долларға жетті. Жиырма үш жылда Қазақстанда 93 млн. шаршы метр тұрғын үй салыныпты. 1992 жылы қазақстандықтардың меншігінде 885 мың автокөлік болса, 2013 жылы оның саны төрт есе өсіп, 3 млн. 600 мыңға жеткен.

Бір отбасында қос автокөлік болуына таңданудан қал��ық. Тағы бір цифрлар: 2000-2013 жылдар аралығында 61 млн. қазақстандық шетелдік іс жəне туристік сапарларға шыққан екен. Президенттің «Болашақ» стипендиясы бойынша дүние жүзінің ең мықты оқу орындарында 10 мыңнан астам студент дəріс алған. Мұның бəрі қазақстандықтардың тұрмыс деңгейінің көтерілгенін, оларда жаңа мүмкіндіктердің пайда болғанын дəлелдейді. Бəріне салыстырмалы түрде қарау керек. ТМД елдерінің ішінде бұрын кезінде алда келе жатқан мемлекеттердің өзі бүгін бізден қалып қойып жатқанын байқап отырмыз. Кейбір көршілерімізде шикізаты да бар, халқы бізден бұрын нарыққа бейімделген, бірақ сонда да басқа елдердің табалдырығын тоздырып жүрген қаншама ағайындарды көріп жүрміз. Шүкіршілік, біздің Елбасы бір де бір қазақстандықты шетелде жұмыс іздетіп қаңғыртып қойған жоқ. Шетелге сапарға шыққанда: «Бұл дүкендерге біз бара алмаймыз, тек қазақстандықтардың қалтасы көтереді», дегенді жиі естиміз. Біздің елдің халықаралық абыройы өсіп келе жатқаны кейбіреулерге ұнамайтын сияқты. Қатынына өкпелеген еркек сияқты жыбырлайды: «Не керек ЕҚЫҰ саммиті, Азия ойындары, ЭКСПО көрмесі, неменеге оны өткіземіз, қаржы жұмсаймыз?», деп. Салынған ғимараттардың бəрі кейін өзімізде қалатынын, келешекте халықтың игілігіне пайдаланатынын білмей ме? Осылардың арқасында қаншама мемлекеттер жақынырақ тани бастайды, қаншама адамның Қазақстанға деген сенімі арта түседі. Сенім – ұлы серпін. Сеніммен бірге инвестиция да келеді, жаңа технологиялар, жаңа өнеркəсіп келеді. Дүние жүзіндегі дамыған елдер бізді құшақ жайып күтіп отырған жоқ. Тек қана көрегенді саясаттың, жақсы жоспардың, ерен еңбектің арқасында ғана біз бəсекеге қабілетті бола аламыз. Елбасымыздың стратегиялық жоспар белгілей алатынын жəне орындай алатынын дəлелдеудің қажеті жоқ. Оны уақыт көрсетті. «Қазақстан-2030» Стратегиясында дамыған 50 елдің қатарына қосылу міндетін алға қойдық па? Қойдық. Сол міндетті орындадық па? Орындадық. Мерзімінен бұрын орындадық. Енді біз басты мақсатымыз ретінде Мəңгілік Ел болуды көздеп отырмыз. Бəрімізді сапқа тұрғызып қоятын коммунистік идеологияға əбден үйреніп қалып, соны аңсағандар: «Неге бізде идеология жоқ, елде ортақ мақсат жоқ, халықты біріктіретін идея керек», деп, біраз дабыл қақты. Айналайындар-ау! Мəңгілік Ел болудан артық қандай мақсат, қандай идея керек! Мəңгілік ел деген ғасырлар бойы осы киелі далада ақ білектің күшімен, ақ найзаның ұшымен күрескен бабаларымыздың арманы емес пе, ұрпақтарына берген асыл аманаты ғой; Мəңгілік Ел деген қазақтың əлемде қазақ болып қалуы, оның тілі, діні, ділі, болмысы, мəдениеті, əдет-ғұрпы, рухы өшпей, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, дүниеде өзінің қайталанбас ізін қалдыру ғой! Ол үшін əрбір қазақстандық та, тұтас алғанда мемлекет те бəсекеге қабілетті болуы керек. Елбасымыз айтпақшы: «Басқа елдердің артында шаңын жұтпай, алдыңғы қатарына жылжыған абзал». Оза дамыған отыз елдің қатарына кіру, əрине, оңай жұмыс емес, бірақ оған да жетеміз. Ол үшін бізде барлық мүмкіндік бар: жер астындағы байлық та, оқыған, еңбекқор халық та, салиқалы саясат та, көреген, кемеңгер, абыройлы Елбасы да. Тек қана бүгінгі күнімізге тəубе етуді ұмытпайық, бір-бірімізді, əсіресе, Елбасын аяқтан шалмай, тұрақтылық, татулық ты сақтап, білек сыбанып, барша күш-жігерімізді іске жұмсайық. Сонда біз бағындырмайтын биіктік болмайды. Мен бұған кəміл сенемін!

Əдебиет пен өнер саласындағы Қазақстан Республикасының 2014 жылғы Мемлекеттік сыйлығын беру жөніндегі комиссия аталған сыйлықты алу үшін алдын ала іріктеуден өткен жəне конкурстың келесі кезеңіне жіберілген шығармалардың тізімін ұсынады: Əдебиет секциясы бойынша Жайлыбай Ғалым – ақын. «Тобылғыжарған» өлеңдер, толғау жəне поэмалар. Қазақстан Жазушылар одағы ұсынған. Мұханбетқалиұлы Қажығали – жазушы. «Тар кезең» тарихи романы. Қазақстан Жазушылар одағы ұсынған. Оралбаев Өтеген Оралбайұлы – ақын. «Қағбаның қарлығаштары» жыр жинағы. Астана қаласының əкімдігі ұсынған. Салықбаева Гүлнар – ақын. «Кешіріңдер келгенімді өмірге» өлеңдер жинағы. «Президент жəне халық» республикалық қоғамдық-саяси газеті ұсынған. Музыка, театр жəне кино секциясы бойынша Дүйсекеев Кеңес – композитор. 2009-2013 жылдары жазылған шығармалары (12 əн). Қазақ ұлттық өнер университеті ұсынған. Кесоглу Пантелей (Лаки) Константинович – əнші. «Песня душа моя» атты жеке концерті. Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы ұсынған. Қыдырбек Балнұр Балғабекқызы – композитор. «Реквием» вокалды-симфониялық шығарма. «Қазақстан композиторлар қауымдастығы» қоғамдық бірлестігі ұсынған. Теменов Талғат Досымғалиұлы

– режиссер. М.Əуезов «Ай-Қарагөз...» спектаклі (қоюшы-режиссер). Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының ұжымы ұсынған. Бейнелеу өнері жəне сəулет секциясы бойынша Досмағамбетов Дəурен Төлегенұлы – сəулетші. Қарағанды қаласындағы Қ.Сəтбаевқа ескерткіш. Қарағанды облысының мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама басқармасы, Қарағанды суретшілер одағы, халықаралық Қ.И. Сəтбаев қоры ұсынған. Авторлық ұжым: Есім Ахметжан Смағұлұлы, Əбілдə Төлеген Сыздықұлы, Рүстембеков Ақмырза Исаұлы, Ешкенов Ғазиз Ақзамұлы, Күлбаев Мұратбек – Алматы қаласының метрополитені. Қазақстан Республикасының Сəулетшілер одағы ұсынған. Авторлық ұжым: Мырзахметов Асқар Исабекұлы, Əшірбаев Бақытжан Құдайбергенұлы, Рус тамов Насир Ачилович, Шүменов Əмірхан Бекжанұлы, Бөкебаев Нұрлыжан Маратбекұлы – Қазақстан Тəуелсіздігінің 20 жылдығына арналған тарихи-монументалдық саябақ кешені. Қазақстан Республикасының Сəулетшілер одағы ұсынған. Комиссия шығармашылық жəне қоғамдық ұйымдарды, мəдениет ұжымдарын, осы саланың мамандарын аталған шығармаларды ашық талқылауға шақырады. Пікірлеріңізді осы жылдың 10 қыркүйегіне дейін мына мекенжайға жолдауларыңызды сұраймыз: 010000, Астана қаласы, Министрліктер Үйі, 15-кіреберіс, Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігінің Мəдениет жəне өнер істері комитеті, 527-бөлме. Тел.: 8 (7172) 740475, факс 740568.

Єылыми-əдістемелік кеѕес отырысы

Қазақстан Республикасы Пре зи дентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында академия ректоры Б.С.Əбдірəсіловтің төрағалығымен Ғылыми-əдістемелік кеңес отырысы өтті. Мақсаты – Қазақстан Республикасындағы Тілдерді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде мемлекеттік қызметшілерге тілдік білім берудің өзекті мəселелерін талқылау. Кеңес жұмысына Парламент депутаттары, Пре зидент Əкімшілігі мен орталық мем лекеттік басқару органдарының тілге жауапты қызметкерлері қатысты. Ғылыми кеңесте мемлекеттік қызмет тегі тілдік біліктілікке қатысты мынадай мəселелер талқыланды: мемлекеттік қызметшілердің тілдік құзыреттілігін арттыратын Тіл орталықтарының əдіс на масы, ҚАЗТЕСТ жүйесі бойынша тілдік білімді бағалау мəселелері. Сонымен қатар, академияның мемлекеттік қызметшілерді оқыту бойынша жинақ таған тəжі рибесі, оқыту технологиялары, мониторингтік нəтижелері баяндалды. Орталық мемлекеттік басқару органдарындағы тілдік мəселелер бойынша жасалған баяндамалар мемлекеттік тіл қолданысы ның ағымдағы жағдайы мен

проблемаларын талқылауға шығарды, негізгі проблемалар зерделеніп, ортақ ұсынымдар берілді. Ғылыми кеңестің негізгі ұсынымдары: мемлекеттік қыз метшілердің тілдік құзы реттілігін біліктілікті арттыру семинарлары арқылы көтеру, семинар тақырыптары мемлекеттік қызмет қажеттілігін қамтамасыз етуі тиіс, мəселен, ресми тақырыптарда көпшілік алдында сөйлеуді, өзекті мəселелер бойынша ресми стильде жазуды, нормативтік-құқықтық актілермен жұмыс істеуді, ілеспе аударма жасауды игерту. Сондай-ақ, қазақ тілінде заң мəтінін құрастыру туралы пікірлер ортаға салынып, мемлекеттік қызмет барысында жиі қолданылатын терминдердің салалық сөздіктерін жасаудың өзектілігі нақтыланып, Ғылыми кеңестің төрағасы тарапынан қолдау тапты. Ғылыми кеңестің негізгі ұсынымдары Президент Əкімшілігіне, мемлекеттік орталық органдарға, мемлекеттік тілді оқыту орталықтарына жолданады. «Егемен-ақпарат».

Жан-жаќты пікірлер алмасылєан кездесулер

Қазақстан Президенті жа нын дағы Адам құқықтары жөніндегі комиссия делегациясы Вашингтон қаласына ресми сапар жасады. Сапар шеңберінде комиссияның хатшысы Тастемір Əбішев пен оның мүшесі, Алматы заң корпорациясының президенті Виталий Воронов АҚШ-тың ресми, құқық қорғау жəне сарапшы топтарымен кездесті.

Кездесулерде Қазақстанда саяси даму жəне адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау тетіктерін жетілдіру бойынша жан-жақты пікірлер алмасылды. Т.Əбішев пен В.Воронов америкалық əріптестеріне комиссия дайындаған «Қазақстандағы адам құқықтарының ахуалы туралы», «Қазақстандағы мигранттар құқықтарының ахуалы туралы» жəне «Қазақстандағы оралмандардың, азаматтығы жоқ адамдардың жəне босқындардың құқықтарының ахуалы туралы» баяндамалардың тұсаукесерін жасады. Сапар барысында қазақстан дықтар АҚШ Мемлекеттік хатшысының Демократия, адам құқықтары жəне еңбек жөнінде көмекшісі Том Малиновскиймен, Хельсинки комиссиясының аппарат басшысы Дэвид Киллионмен жəне АҚШ-тың Халықаралық діни еркіндік жөнінде

комиссиясы қызметкерлерімен кездесті. Сонымен қатар, қазақстандық делегация АҚШ Конгресінде комиссия қызметі мен оның адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы заң жобаларын əзірлеуге қатысуы туралы брифинг өткізді. Т.Əбішев пен В.Воронов АҚШтың «Фридом Хаус» құқық қорғау мемлекеттік емес ұйымының президенті Дэвид Креймермен, «Ұлттық демократиялық институтының» президенті Кеннет Воллакпен жəне «Америка заңгерлер ассо циа циясының» өкілдерімен кездесулер өткізді. Сапар шеңберінде қазақстан дық құ қық қор ғаушылар «Джеймстаун» қоры ұйым дастырған дөңгелек үстел басында баяндама жасап, америкалық сарапшылардың көптеген сұрақтарына жауап берді. «Егемен-ақпарат».


6

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

 Астананың өркендеуі – Қазақстанның өркендеуі

Астананың алтын алқасы:

«БӘЙТЕРЕК» Жер-жерге, тіпті, шетелге сапарға шықсаң, қайдан екеніңді айтсаң, Астанамен қатар алтын күнді алақанда аялаған «Бəйтерек» ауызға алынып жатады. Алғашқы пайдалануға берілген күнінен бастап халық жүрегіне жол тауып, елорданың символына, қасиетті бойтұмарына айналған бұл нысан айналаға осылайша жылылығын сеуіп, нұрын шашып тұр. Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

БАЛАЛЫҚ ШАҒЫМНЫҢ БƏЙТЕРЕГІ Шамамен 4-5-ші сыныпта оқитын кезім. Қалаға кеткен əкем ауылға келгенде мұқабасы көк, салмағы келіге тартар үлкен кітап əкелген. Сыртында «Шахнама» деген жазуы бар. Əкем сол кітапты қолыма ұстатқанда алғашында ауырлығына таңырқай қарап, артынан кітап көрсем оқымай қалмайтын əдетіммен бастай жөнелдім. Əлқисса, онда Сам деген батырдың əйелі босанып, одан аппақ қудай ұзын шашты ер бала дүниеге келеді. Шошынған жұрт, баланы айдалаға апарып тастайды. Ал ол баланы бəйтеректің басына ұя салған самұрық құс асырап, аман алып қалады. Күндердің күнінде, араға көптеген жылдар салып, Зал (Зал деген шашы ақ адам дегеннің мағынасын береді) ержеткен уақытта Сам баласын табады. Сол Залдан кейін Рүстем батыр туады. «Рүстем-Дастан» жырының бастауында тұрған сол алып бəйтерек менің бала қиялымда көз жетпес биіктегі алып ағаш болып елестейтін. Ойыммен оның басына өрмелеп бара жатқан аждаһаны кескілеген Сам батырдың қимылын көзіме елестетіп, менің бала көңілім сонау қияға ұшып, қалықтап кететін. Бəйтеректен пана тапқан Залды Ер Төстікке ұқсататынмын. Қалай дегенде де, бəйтерек менің ұғымымда ағаштың ең төресі болып қалыптасты. Өйткені, оның басына анау-мынау құс ұя сала алмайды, оны тек айлап ұшқанда қанаты талмайтын, қысылғанда қауырсынын жаққанда көмекке келетін самұрық сынды бекзат құс қана мекендейді. Самұрық пен бəйтерек менің ұғымымда биіктік пен бектіктің, сұлулық пен сенімнің, өрлік пен ерліктің бейнесіндей қалып қойды. Оқыған дастанымның мазмұнын өзге

балаларға айтып бергенімде олар да аузын ашып, көздерін жұмып тұрып тыңдайтын. Қайта-қайта сұрақ қойып, сол кітапты оқуға кезекке тұратын. Артынан сол дастан бойынша фильм түсірілгенін «Жаңа фильм» журналынан оқып, ауылға аталған кино келгенде қырылып барып көріп, бірақ одан самұрық құсты да, бəйтеректі де таппай қиналып қайтқанымыз есімізде. Кітаптағы ең бір ғажап сəт, біздің орасан зор өкінішімізге қарай, фильмге енбепті. Тіпті, Сам, Зал батырлар да жоқ, фильм бірден Рүстемнен басталған екен. Біздің сол бала қиялымыз көксеген алып бəйтерек пен самұрық құстың ол кезде экранға түспеуі де заңдылық сияқты көрінеді бүгінде. Өйткені, ол тəуелсіздікпен бірге, елорданың Сарыарқа төсіне қоныстануын, Астана төрінде алтын жұмыртқасы күнге шағылысып, азаттықтың алтын шапақты арайлы таңы атқанын күткендей.

2001 ЖЫЛ. БОС ЖАТҚАН ДАЛА 2001 жылы қала Шұбар кентімен аяқталатын. Ал оның шетіне бірыңғай екі қабаттан салынған дипломатиялық қалашықты жанай өтіп, жаздай саяжайға барып, көкөніс егеміз, суарамыз. Қазіргі аспанмен таласқан зəулім үйлердің бірі де жоқ, тек «ҚазМұнайГаз» ғимараты ғана салқар далада асықпай, маң басып келе жатқан көш сұлбасындай болып созыла түсіп, жалғыз өзі жатар еді. Енді бір он жылда бос жатқан дала сұлу шаһарға айналады десең, сол кезде кім-кімнің де сене қоюы қиын-тын. Тіпті, қала тұрғындары, біздің өзіміз, бұл жерлер қашан игеріліп, қала тұрғызылғанша не заман өтер дейтінбіз. Бір күндері саяжайға барар жолымызға өзгеріс түсті. Бұрынғыдай емес, енді көлікпен айнала жүретін болдық, ал жолымыздың үстінде құрылысшылар қыбырлап, не екенін түсініп болмайтын темірлерді жинақтай бастаған. Бірде оның қасында домалап жатқан алтын шарды көрдік. Оу, маңайында бір үй

беті

жоқ, мына бос жатқан жерде темір жинап еді, енді домалатып шар əкеліп қойды, осылар не істемек, деп аң-таңбыз. Біртебірте сұлбасы да көріне бастаған. Əлі де ештеңе түсініп болмайсыз. Не жұмбақ? Осылай жұмбақ шешілмеген күйде күз де жетіп, оның артынан қыс келіп, домалақ шарды ұмытып та үлгердік. 2002-нің жазында жұмбақ шешілді. Бас қатырар темір кесте темір «Бəйтерек» болып шықты. Қас қарайысымен Бəйтеректің қасына келіп, оның электр жарығымен құбылған түсіне қарап, баяғы бала кезгі қиялың, ертегі, аңыз, дастан емес, шындыққа айналғанын көргендейсің. Сызбасын Елбасының өзі сызған, ертегілерде елге тұлға болар ерлерге пана болатын алып бəйтерек енді, міне, Қазақ елінің бойтұмары іспетті алыстан менмұндалайды. Ертелі-кеш халық осында ағылып келіп, кезекке тұрып, аялы алақанға қолдарын қойып, Астананың басты нышанының біріне айналған Бəйтерекке тəу етеді. Астанаға бір келсем, «Бəйтеректің» басына шықсам деп армандайтындар қаншама?!

АЯЛЫ АЛАҚАНДА ЖАРҚЫРАЙДЫ КҮН НҰРЫ «Бəйтерек» бұтақтарын кейде мен алақанға ұқсатамын. Жалқындай жарқырап, алыстан өзіне шақырған алтын күнді барша халық жан-жағынан келіп, қолымен көтеріп: «Бейбіт өмір, бейбіт күн, сен бізге жарығыңды сыйласаң, біз сені аялап, төбемізге көтеруге дайынбыз», деген туған жұртымыздың пейілін танытып тұрғандай көрінеді. Бұл жерде əншейінде суық көрінетін металл да, əйнек пен бетон да маңайына жылылық шашқандай. 97 метр биіктігі Астананың еңсесі биік елордасы мəртебесін алғанын бейнелеген, үш бөліктен тұратын «Бəйтеректің» мазмұны өмірдің өзінің көрінісіндей. Темір шілтеріден тоқылған жалпы діңінің биіктігі 105 метр, ал салмағы қандай? Анау-мынау емес, 1000 тоннадан астам. Ал ұшар басындағы шар тəрізді үлгі (ұя) 500 қада діңгекке байланған. «Бəйтеректің» жер асты бөлігі ұлттың тамыр жаюы, ал одан кейінгілері өркендеу кезеңдерінің нышандарын білдіреді. Ең жоғары жағында «Аялы алақан» композициясы орын тепкен, ал оған қол табы тигенде шиыршық түріндегі жарық ағып түсіп, сəуле алақанға құйылады да, сол мезетте мемлекеттік Əнұран ойналады. Одан əрі қосымша түріндегі композиция өз негізінен бөлініп, жер бетінде қалықтап тұрғандай əсерге бөлейді. Ұшар басында алтын шар орналасқан. Арнайы шынылармен əйнектелген «Бəйтерек» күмбезінің салмағы 70 тонна, ал алтын шардың үстіңгі ауданы 1553 шаршы метр. Осынау ғаламат шардың панорамалық залынан Астананың кешегі жəне бүгінгі сəулетін – «ескі» жəне «жаңа» көрінісін тамашалауға болады. Алтын шар мен ғимараттың негізгі кіреберісі бір-бірімен «оқпан» деп аталатын салмағы 695 тонна металл құрылғымен байланысып, жалғасып жатыр. «Бəйтеректе» келушілердің

демалып, асықпай отырып төңірегін көруге мүмкіндік беретін дəмханасы мен панорамалық зал ортасында 17 жапырақтан тұратын, 17 түрлі əлем діндерінің уəкілдерінің қолы қойылған ағаш глобус орналасқан. Ал қасында мону ментті жасау ойы туындаған Қазақ стан Респуб ли касы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев алақанының ізі бар. Егер алақанға қолды қойып, арман-тілек тілесе, орындалады деген ниетпен «Бəйтеректің» басына шыққан адам оған қолын қойып, іштей күбірлеп тілек тілейді. «Бəйтерек» дарағы осылайша ұлттың мінəжат етіп, тілек сұрайтын қасиетті де киелі мекеніне ай налып кетті. Мұнда «Бата» композициясы да бар. Ол – 2003 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен Астанада жиналған он жеті əлемдік діни конфессиялардың жетекшілерінің Қазақстан халқына жəне елі мен жеріне берген ақ батасы. «Бəйтеректің» үстіңгі қабатына асығып, асыл тілегін тілеп, Елбасының қолына қолын қойып, марқайып шыққан адам, қасиетті орынды бірден тастап кетпейді. Алдында асығыс көрген аквариумге бір тоқтап, суретші Ерболат Төлепбайдың еңбектерінен тұратын «Бəйтерек» минигалереясын тағы да шолып өтеді. Көңілі тоғайып, елінің бəйтерегінің асқақтай беретініне сенімі көкірегін жылытқан, мемлекеттік, орыс, ағылшын тілдерінде алыс пен жақыннан, шетелдерден келген меймандарға экскурсияларын сыпайылықпен өткізген «Бəйтерек» қызметкерлеріне алғыстарын айтып сыртқа беттейді. «Бəйтерек» кешенін жобалаушы архитекторлар тобы А.Рүстембеков (топ жетекшісі), С.Базарбаев пен Ж.Айтбалаев, инженер-конструкторы М.Вахштейн, интерьер дизайншысы А.Оспанов, сондай-ақ, оның жобасын жасауға “Аэропорт” ААҚ, “ЭМК” ЖШС, “Архфонд” ЖАҚ, Архитекторлар одағы жəне “Алуа” ЖШС секілді қазақстандық жетекші фирмалардың мамандары қатысты. Ал құрылысын “Имсталькон” ААҚ құрылыс компаниясы (бас директоры – В.Т. Кананыхин) жасады. Олардың еңбектері зая кеткен жоқ. Нысан əлемдік сəулет өнерінің жоғары талаптарына толығымен жауап беретін, əлемде бірінші рет диаметрі 22 метрлік жəне салмағы 300 тоннадан тұратын күннің түсуіне қарай түсін өзгертетін «хамелеон» əйнегінен жасалған шар биіктігі жағынан рекордқа (əлемдегі ең үлкен шардың ең биіке көтерілуі бойынша) ие болды. Жəне Астана қаласында Сəулетшілер одағының халықаралық қауымдастығы өткізген 10-байқауда беделді халықаралық қазылар алқасының шешімімен 2002 жылғы ең таңдаулы жоба жəне құрылыс ретінде “Бəйтерек” кешеніне Гран-при үздік айырым белгісі берілді. Астананың орталығында көкке бой ұмтылып, ертегіден шындыққа айналған «Бəйтерек» – қазіргі Қазақстанның нышан-символы, халқымыздың қайта өрлеуі мен түлеуінің, мемлекеттік қуатының, кеңдігі мен дархандығының, халық арманының жүзеге асқанының белгісі. Мыңжылдықтарға мызғымай жет, БƏЙТЕРЕГІМ!

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.


ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Маѕызды іс-шаралардыѕ мазмўны ќандай? Үкімет отырысында еліміздің əлеуметтік-экономикалық дамуының өзекті мəселелері талқыланғаны мəлім. Сондай-ақ, жылдың бес айлық көрсеткіштері мен Үкіметтің алда атқаратын жұмыстары пысықталған-ды. Ауқымды мəселелердің маңызы мен мазмұны жөнінде Премьер-Министрдің орынбасары – Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов бастаған ведомство басшылары Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте əңгімелеген болатын. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Бюджеттіѕ табысы ґсті Үкімет басшысының орынбасары журналистерді мемлекеттік бюджеттің осы жылдың 5 айында орындалуы мен бюджет қаржысының жұмсалу тиімділігі туралы қорытындымен таныстырды. «Табыс бойынша барлық бюджет деңгейінде жоспар орындалды. Мемлекеттік бюджеттің табысы 3 088 млрд. теңгеге жетіп, жоспар 104,5 пайызға артығымен орындалды. Республикалық бюджеттің табысы да көздегеннен асып жығылды. Дəлірек айтсақ, 2,2 пайызға асыра орындалып, 2 546 млрд. теңгеге жетті», деді Б.Сұлтанов. Мұнымен бірге вице-премьер, 2014 жылдың 5 айында мемлекеттік бюджеттің табысы өткен жылдың сəйкес кезеңімен салыстырғанда 17,5 пайызға артып, 461 млрд. теңгені көрсеткенін айтты. Табыстың артуына Ұлттық қордан 350 млрд. теңге көлемінде трансферт тарту əсер еткенін жеткізді. Бұдан басқа, темекі жəне алкогольді ішімдіктерге акциздің, экспорттық кедендік баж салығының, көлік пен мүлік салығының артуы да оң нəтиже бергенін атап өтті. Баспасөз мəслихатында салық түсімі де сөз болды. «Көрсетілген салық түрлері бойынша қазынаға 11 млрд. теңге түсті, оның басым бөлігі ЭКБ салығының есебінен орындалды. Ал, республикалық бюджеттің тапшылығы 150,3 млрд. теңгені құрады», деді ол.

Жыл ішінде – 100 жоба Қазақстан əлемдік экономиканың бір бөлігі екені аян. Сондықтан əлемдегі кез келген экономикалық өзгеріс біздің елдің даму қарқынына əсер ететіні белгілі. Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Е.Досаев осы жөнінде айтты. «Əлемдік экономикадағы қалыптасқан үрдістер елдегі экономикалық белсенділіктің бəсеңдеуіне əкелді. Атап айтқанда, Еуроодақ экономикасының жандануының арқасында дамыған елдерде экономикалық белсенділік байқалды. Мəселен, ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында еуроаймақтың ішкі жалпы өнімінің өсуі 1,4 пайызды құрады, ал 2013 жылдың сəйкес кезеңінде ол 0,7 пайызға төмендеген болатын. Сонымен қатар, дамушы елдердің экономикасында өсу қарқынының бəсеңдеуі сезіледі. Мысалы, ағымдағы жылдың бірінші тоқсанында Қытай экономикасының өсімі 7,5 пайызды құрады, бұл 2013 жылғы тиісті кезеңдегі 7,7 пайыздық өсімнен төмен. Ресей экономикасы ағымдағы жылғы қаңтар-сəуірінде Экономикалық даму министрлігінің бағалауы бойынша 1 пайызға ғана өскен. Ал өз елімізде, өткен жылғы 5 айда негізгі капиталға салынған инвестициялар 8,3 пайызға өскен болса, биылғы сəйкес кезеңінде ол тек 2,9 пайызға ғана көтерілді», деді министр. Мұнымен қоса, ведомство басшысы экономиканың жоспарланған өсуін қамтамасыз ету бағытында мемлекеттік органдар салалардағы өнім шығарылымының өткен жылдың деңгейінен төмендеуіне жол бермеу бойынша түбегейлі шаралар қабылдау қажет екенін атап өтті. Сондай-ақ, өсу серпінінің оң үрдістері байқалып отырған салаларда өсу қарқынын ұлғайту мүмкіндігін қарастыруға басымдық берілмек екен. Ағымдағы жыл 2010-2014 жылдарға арналған үдемелі индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын іске асыруды аяқтау жылы екені белгілі. Осыған байланысты 10 мың жұмыс орнын құра отырып, 2014 жылға жоспарланған сомасы 500 млрд. теңге болатын бүкіл 100 жобаны уақытылы іске қосуды қамтамасыз ету қажет. «Экономиканың өсуін қосымша ынталандыру бойынша, Мемлекет басшысының тапсырмасы шеңберінде 2014 жылға 500 млрд. теңге бөлінді. Оның ішінде 100 млрд. теңге шағын жəне орта бизнесті екінші деңгейлі банктер арқылы қолдауға

7

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

жəне несиелеуге бағытталған. 2014 жылғы 9 маусымдағы жағдай бойынша ШОБ субъектілерінің өңдеу өнеркəсібіндегі жалпы сомасы 35 млрд. теңге 116 жобаны ЕДБ мақұлдады, оның ішінде 6,6 млрд. теңгеге 56 жоба қаржыландырылды, деді Е.Досаев.

Ауыл шаруашылыєын жаѕєырту шаралары Үкімет отырысында Ауыл шаруа шы лығы министрлігі тарапынан «АӨК саласында салық салу тəртібін жетілдіру туралы кейбір заңнамалық актілерге өзгертулер мен толықтырулар енгізу» ұсынылып, ол қолдау тауыпты. Атап айтқанда, жер салығы бойынша шаруа қожалықтары үшін аймақтарға байланысты жер учаскелерінің нормативін енгізе отырып бірыңғай жер салығын сақтау ұсынылып отыр. Арнайы салық режімі қайта өңдеумен, өзі өндірген ауылшаруашылық өнімдерін сатумен айналысатын, ҚҚС төлемшісі болып саналмайтын заңды тұлғалар үшін сақталады. Мұнымен жер салығынан 70 пайыздық жеңілдіктер алынады. Оның орнына ауылшаруашылық тауар өндірушілері қоршаған ортаның эмиссиясы үшін төлемінен босатылады. Қазіргі таңда жалпы көлемі 6,8 млн. гектарды құрайтын 18 мың жер телімдері игерілмей босқа тұр. Нақты айтқанда иелері ол жерді пайдаланбай жүр. Осы ретте, жер салығы құнын 5 есеге өсіріп, аймақтарға пайдаланылмай жатқан жерлердің құнын ұлғайтуға құқық бере отырып 10 есеге өсіру ұсынылып отыр. Мұнымен, өсім ұлғайту бірыңғай жер салығы негізінде арнайы салық режімін қолданатын фермерлік жəне шаруа қожалықтарына қатысты болмайды. Бұдан басқа, дайындаушы ұйымдардың ауылшаруашылық өнімдерін сатудан түскен жылдық жиынтық табысы 90 пайыздан кем болмаған жағдайда, дайындаушы ұйымдармен бюджетке төленген ҚҚС сомасына субсидия түрінде өтемақы беріледі. Жеке қосалқы шаруашылықтарда өндіріліп, қайта өңдеу кəсіпорындары немесе дайындаушы ұйымдарға сатылған, белгілі бір ауылшаруашылық өнімдерін сатудан түскен табыс, жеке табыс салығынан босатылады, деді Ауыл шаруашылығы министрі А.Мамытбеков. Сондай-ақ, министрлік ауыл шаруашылығы жануарларының жүндері мен терілерін, балықты, мақтаны қайта өңдеу, кондитерлік жəне макарон өнімдерінің өндірісі сияқты бағыттарға Салық кодексінің 267-бабында көрсетілген ҚҚС бойынша салықтық 70 пайыз жеңілдіктің мүмкіндігін тағы кеңейтіпті. Бұл шара дайын өнімнің өзіндік құнын төмендетіп, отандық компаниялардың тауар көлемін ұлғайтуға септігін тигізеді екен. Бұдан өзге импортталатын тауарлар тізімі тауарлы малдардың барлық түрлерімен, жеміс-жидек пен жүзім көшеттері, құс шаруашылығы, етті қайта өңдеу мен жемазық өндірісімен толықтырылды. Бұлар бойынша қосымша құн салығы есепке жатқызу əдісімен төленетін болады.

Астана маѕындаєы ауылдар кґркейеді Елорданың айналасына орналасқан ауылдарды көркейту шаралары ел аузында көптен бері жүр. Ол игі жұмыстардың қалай жүзеге асырылатыны жөнінде де əртүрлі əңгіме болды. Өткен Үкімет отырысында осынау сұрақтарға нақты жауаптар айтылды. «Аталған шара бірнеше ауылды қамтиды. Олардың ішінде 6 ауыл заманауи мектептермен, 8-і балабақшалармен, 15-і денсаулық сақтау нысандарымен, 6-ы сумен, 5-і электрмен, 2-і жылумен жабдықталады, 7 ауылдың жолы жөнделіп, Ақмол ауылында тұрғын үй салу, Қосшы ауылын инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз ету шарасы аяқталады. 4 ауылдың бас жоспары əзірленіп, 1 ауылда жерасты сулары қорын растау жөніндегі іздеу-барлау жұмыстары жүргізіледі», деді Өңірлік даму министрі Б.Жəмішев.

Негізінен, Астана қаласына iргелес аумақты дамыту туралы кешендi жоспар 2011-2014 жылдарға арналған. Ал ағымдағы жылда жоспардың жүзеге асу мерзiмi аяқталады. Кешендi жоспар 30 шақырымдық аумақты қамтитындығын, елдi мекендер саны 20-дан 42-ге дейін артқандығын жəне халық саны 108 мыңға жеткенін ескеретiн болсақ, бұл жоба барлық инженерлiккоммуникациялық жəне əлеуметтiк саланы жетілдіруге міндеттенетіні түсінікті. Алайда, бағдарламада көрсетілген бірқатар жүктемелерден тыс, тағы да шешілмеген бірсыпыра мəселелер бар. Осы мақсатта біз 11 іс-шараны жүзеге асыруды жалғастыру үшін 2014-2016 жылдарға республикалық бюджеттен 6,6 млрд. теңге қаражат бөлуді көздеп отырмыз, деп түйіндеді сөзін ведомство басшысы.

Зияткерлік меншік ќорєалады Зияткерлік меншікті қорғау Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістік шеңберінде экономикалық интеграцияның басым бағыттарының бірі болып табылады. Сондай-ақ, Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарттың негізгі міндеттерінің бірі ретінде белгіленген. Ал қазіргі уақытта заңнаманы жəне əділет органдарының құқық қолдану тəжірибесін əрі қарай жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр екен. Бұл туралы брифингте Əділет министрі Б.Имашев айтты. Ол елдегі инвестициялық ��хуалды жақсарту бойынша кеңес отырысында зияткерлік меншік құқықтарын қорғау, тауар таңбалары мəселелері бойынша тақырыптар қозғалғандығы жайында əңгімеледі. Оның айтуына қарағанда, инвестициялық ахуалды жақсарту кеңесінің отырысында жекелеген қатысушылардың жұмыс тəртібінде ұсынған құжаттарын зерделеп, көтеріліп жатқан мəселелер Əділет министрлігінің құзыретіне ғана жатпайды екен. «Десек те, «Əділет органдары туралы» заңның 3-бабына сəйкес Əділет министрлігі зияткерлік меншік құқығын қорғау саласында мемлекеттік саясатты жүзеге асыруға уəкілетті», деді министрі. Мұнымен қатар, біздің еліміз Дүние жүзілік зияткерлік меншіктің негізгі 19 конвенциясы мен келісімінің қатысушысы болып табылады. Ратификацияланған халықаралық келісімшарттардың баптары ұлттық заңнамаларға толық енгізілген. «Қазақстан Республикасы «институттар» факторы бойынша 2013 жылы Дүниежүзілік экономикалық форумының Жаһандық бəсекеге қабілеттілік индексінің «Зияткерлік меншікті қорғау» индексі бойынша өз көрсеткішін 19 бірлікке жақсартып, 73-ші орынға тұрақтады», деді Əділет министрі.

Бəсеке бола береді Алматы – республикалық бюджеттің доноры ғана емес, шешімі табылуы тиісті, өмірі қымқуыт өндіріс орындары жеткілікті қаланың бірі. Сондықтан да оңтүстік астанада Бəсекелестікті қорғау агенттігінің араласуын күтетін қыруар шаруалар жеткілікті болатын. Осыған орай, өткен аптада аталмыш мекеменің төрағасы Ғалым Оразбақов мұнда жұмыс сапарымен келіп, бірқатар компаниялар мен зауыттарды аралады. Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Бəсекелестікті қорғау агент тігінің (Монополияға қарсы агенттік) төрағасы Ға лым Оразбақов іссапары кезінде Алматы қаласы бойынша монополияға қарсы инспекцияның жұмысымен танысып, қала əкімі Ахметжан Есімовпен, қоғамдық бірлестіктер өкілдерімен жəне нарық субъектілерімен кездесіп, кəсіпорындарда кезегін күткен мəселелер

бойынша жиындар өткізді. Алдымен төраға «Рахат» кондитер фабрикасын, «Алатау Жарық Компаниясы» энергия беруші компаниясын «Ақсай» нан-тоқаш комбинатын, Көпір құрылғылары зауытын, метрополитенді, «Қазқұрылысшы» ЖШС-ны аралап, ұжым басшыларымен жүздесіп, өз құзырындағы агенттікке қатысты қордаланған мəселелерден хабардар болды. Мұнан да бөлек, агенттік төрағасы қатысқан «Нұр

Отан» партиясы қабылдауына кəсіпкерлер қоғамдастығы, ПМК, нарық субъектілері өкілдері қатысуға мүмкіндік алып, көкейлеріндегі түйткілдерді ортаға салды. Айталық, Туризм қауымдастығының басшысы Рашида Шайкенова өз саласының проблемасын көтерді. Оның айтуынша, 2013 жылы шетелдік чартерлік рейстердің алып тасталуы авианарықты монополияландыруға əкеп соқтырған. Бұл жолаушылар мен туристердің əуеде сапар шегуінің қымбаттауына əсер етіп отыр. Өз кезегінде Ғалым Оразбақов азаматтық авиацияны дамыту бойынша мемлекет қабылдаған шараларды түсіндірді. Мұнан өзге, БҚА қазан айында тұрақты емес (чартерлік) маршруттар бойынша авиатасымалдаулар нарығындағы бəсекелес

Біліктілік байќауы ENRC құрамына қарайтын (ERG еншілес компаниясы) «Қазхром» ТҰК «АҚ филиалы – Ақсу ферроқорытпа зауытында жұмысшылардың кəсіби шеберлігін көрсете алатын «Үздік жас жұмысшы» атты ерекше байқау өтті. Байқауда еліміздің жəне ресейлік жас мамандар өз мамандықтары бойынша сынға түсті.

АЛМАТЫ.

мамандықтарына деген құрметті қайта жандандыру, жұмыс адамының абыройын көтеру. Ал, біз өткізген жұмысшы мамандықтарына арналған бұл байқаулар жастардың еңбек жолдарының қалыптасуына, өндірісте əрі қарай өз жолдарын табуларына мүмкіндік береді, – деп атап өтті «Қазхром» ТҰК» АҚ президенті Виктор Тиль.

Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Негізінде, бұл байқауға қа тысушылардың барлығы да ком па нияның Ақсу жəне Ақтөбе ферроқорытпа зауыттарының, Дөң, Жайрем кен байыту комбинаттарының, «Қазмарганец» кен басқармасының, сондай-ақ, Ресейдің Серов ферроқорытпа зауытының кəсіпорындарында өткен өңірлік іріктеу кезеңдерінің жеңімпаздары. Ал, өндірістік біліктілік жарыстары 5 мамандық түрлері бойынша өткізілді. Өз мамандықтарының білгірі атану үшін қырнаушылар, электргазбен дəнекерлеушілер, электр көпірлі кран машинистері, электрмонтерлер өзара жарысты. Жас жұмысшы жастар теориялық білімдері мен тəжірибелік біліктіліктерінің жоғары деңгейін көрсетті. – Елбасы бəрімізді, қазақстандықтарды жалпыға ортақ еңбек қоғамын құруға шақырды. Мақсат – жұмысшы Ал құрамында Дөң кен байыту комбинаты (Ақтөбе облысы, Хромтау қ.), «Қазмарганец» кен басқармасы (Қарағанды облысы), Ақсу (Павлодар облысы) жəне Ақтөбе ферроқорытпа зауыттары бар алып «Қазхром» ферроқорытпа өндірісі, хром, марганец кенін өндіру бойынша əлемде көшбасшы болып табылады. Алып компанияда 18 577 адам жұмыс жасауда. Сонымен, байқау барысында Ақсу ферроқорытпа зауытының өкілдері, яғни қырнаушы Денис Ковалев, электр-газбен дəнекерлеуші Валерий Максимов, көпірлі кран машинисі Лидия Кочубей көзге түсті. Электрмонтерлер арасында Дөң кен байыту комбинатының жұмысшысы Қанат Уразмурзин, ал, шеберлердің еңбек жарысында Дөңнің жұмысшысы Жасұлан Жаулыбаев, Артем Белкин (Серов ферроқорытпа зауыты) жеңіп шықты. Өндірістік байқау жеңімпаздары мен жүлдегерлері дипломдармен жəне ақшалай сыйлықтармен марапатталды. Павлодар облысы, Ақсу қаласы.

Жаѕа əуе баєыттары ашылмаќ

Елімізде кейбір кемшіліктерге қарамастан, көлік саласы жылданжылға дамып келе жатқаны даусыз. Бұл туралы баспасөз мəслихатында Көлік жəне коммуникация министрі Ж.Қасымбек айтты. «Елдегі ішкі маршруттардың аптасына ұшу жиілігі жыл сайын 20 пайызға артып келе жатқанына байланысты, біздің министрлік алдағы жылда нарыққа тағы бір отандық əуе компаниясын қосуды жоспарлауда. Бұл компания, тек республикаішілік бағыттарда ғана қатынауды қамтамасыз ететіндіктен, компаниялар арасында өзара бəсекелестікті қалыптастырады жəне жолаушылар үшін таңдау мүмкіндігін кеңейте түсетін болады. Сондайақ, өз кезегінде баға мəселесінің оң шешілуіне де əсерін тигізеді деген ойдамын», деді министр. Министрдің айтуына қарағанда, əуе компаниясын 2015 жылдың үшінші немесе төртінші тоқсанында толық қолданысқа беру көзделіп отырған көрінеді. Мұнымен қатар, биыл халықаралық бағытта 9 рейс ашу да жоспарда екен. «Эйр Астана» əуе компаниясы «Астана – Бангкок» жəне «Астана – Прага» рейстерін ұйымдастырмақ. Ал «Скат» əуе компаниясы болса, өз кезегінде «Ақтау – Сочи» мен «Ақтау – Волгоград», «Астана – Челябі», «Астана – Том» жəне «Өскемен – Новосiбiр» бағыттарында жаңа рейстерін жолға шығармақ. Сонымен қатар, «Bek Air» əуе компаниясы «Орал – Мəскеу» жəне «Орал – Санкт-Петербург» бағыттарында ұшақтармен жолаушылар тасымалдайтын болыпты.

ортаның жай-күйіне талдау жүргізеді, оның шеңберінде қауымдастық көтерген чартерлерді келісудің күрделендірілген тəртібі мəселесі де зерделенетін болады. Алматы қаласы ПМК қауымдастығының өкілімен əңгімелесу барысында «Тоспа Су» МКК-нің септиктерді тазарту үшін ақы алуы, «Алматы лифт» ЖШС-нің лифттерді жаңғырту бағасын арттыруы сынды өзекті жайттардың шеті тарқатылды. БҚА төрағасы лифт жəне сумен жабдықтау компанияларының, мемлекеттік органдар тарапынан ықтимал заңсыз іс-əрекеттерді ескере отырып, көтерілген мəселелер бойынша тиісті жұмыс жүргізілетінін, ал барлық жүгінген адамдарға қарау нəтижелері жіберілетінін хабарлады.

Отандыќ кəсіпорындар ќабілеті артты Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Солтүстік Каспий жобасының операторы – «Норт Каспиан Оперейтинг Компани Б.В.» (НКОК) НКПОК агенттік компаниясымен бірге жергілікті кəсіпорындардың бəсекеге қабілеттілігін арттыу мақсатында халықаралық стандарттар бойынша оқыту мен сертификаттауды ұйымдастырады. Таяуда консорциумның жергілікті компанияларды дамыту міндеттемелерінің шеңберінде 14 жергілікті компанияға халықаралық сертификаттар табыстады. Жергілікті қамту жөніндегі менеджер Айнұр Неталиеваның пікірінше, Солтүстік Каспий жобасының шеңберінде консорциум жергілікті қамтуды дамытуға айтарлық үлес қосып келеді. Бұған дəлел ретінде 2006 жылдан бері жергілікті

тауарларға, жұмыстар мен қызметтерге 10 миллиард АҚШ долларынан астам қаржы жұмсалғанын айтуға болады. «Біз жергілікті компаниялардың қызметтері мен жұмыстары халықаралық стандарт талаптарына сəйкес келуін қамтамасыз ету үшін оларға ықпалды көмек көрсетеміз. Сонымен бірге, ИSО стандарттары беретін қосымша мүмкіндіктермен таныстырамыз. Олар оператор мен агент компаниялардың Солтүстік Каспий жобасы бойынша келісімшарт беру тендерлеріне қатысып қана қоймай, елімізде де, шетелдерде де өз тиімділігі мен бəсекеге қабілеттілігін арттыра алады. 2006-2013 жылдар аралығында консорциум 77 жергілікті компанияға халықаралық стандарттар бойынша оқу мен сертификаттауды ұйымдастырып, оларды өткізуге қаржылай көмек берді. Енді, міне, тағы да бірнеше компания солардың қатарына

қосылатыны өте қуанышты жайт», дейді А.Неталиева. НКОК компаниясы жергілікті компа ниялардың мүмкіндіктерін арттыруға мүдделі екендігін «Солтүстік Каспий жобасының қолдауымен компания мүлдем жаңа деңгейге жетіп, серіктестеріміздің сенімін арттырдық» деген «Жігермұнайсервис» қазақстандық ко��паниясының басшылығы да қуаттайды. ИSО-9001, ИSО-14001, ИSО-22000 жəне ОHSАS-18001 сертификаттары КазНИПИИТЭС «Энергия» АҚ, «Уралэнергострой», «Жігермұнайсервис», «Архат», «CTCS Logistics», «Фирма «Фиал», «Тесла-Тан», «Adem Ecology», «Nasar Solutions» ЖШС, «Грин-Атырау», «Азияпром», «Нияз-Мохаммед», «ЖайықЮниверсал» серіктестіктері мен «Іскер» консорциумына берілді. Атырау облысы.

1


8

www.egemen.kz

Адамгершіліктің ақ туын желбіретіп, қашанда бір қалыптан таймау екінің бірінің маңдайына жазылмаған бақыт. Сол бақытқа бастайтын еңбекқорлық, төзімділік, шыдамдылық деп тізбеленетін адами асыл қасиетке тұла бойы тұнып тұрған кешегі Олимпиада чемпионы, бүгінгі бизнесмен Жақсылық Үшкемпіровпен жоспарлы мақаламызды жазу үшін кездесудің сəті Талдықорғанда түсті. Ел газеті «Егемен Қазақстан» басылымына деген ілтипатын, құрметін өз аузынан естіп, көргенде сүйсінбеске лаж қалмады. Биязы мінезі, мейірімге толы қос жанары, жарқын жүзінен нұр төгіліп тұр. Құдды сом алтын іспетті жан – Жақсылық аға ашылып сөйлеген сайын көңіл толтырар деректердің қазақы құндылығы аршып алып қажетіңе жарата ғой дегендей, бірінен екіншісі

20 маусым 2014 жыл

жағдайын жақсартып, тұрғындарды жұмыспен қамтамасыз етуде. Спорт кешенін салғаны өз алдына. Жақсылық Үшкемпіров бағып өсіріп отырған қазақтың ақбас асыл тұқымды сиыры 1960 жылдары Солтүстік Қазақстан облысында жергілікті қазақы сиыр мен америкалық «герефорд» тұқымды бұқаларын шағылыстырып ортасынан алынған асыл тұқымды ет бағытындағы ірі қара болып табылады. Бұл малдың ерекшелігі сол, шөлейтті жерде де, су жағасындағы қамыс құрақтың арасында да өмір сүру ге бейім. Осы асыл тұқымды мал басын сақтап, өсіруге Жақсылық

Жаќсылыќ Кешегі Олимпиада чемпионы, бїгінгі бизнесмен Ж.Їшкемпіров туралы бір їзік сыр

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

айдап жүрген жоқ. Мемлекеттік талапқа сай 2014 жылы 55 тонна ірі қара етін экспортқа шығаруға ниет етіп, міндеттеме алып отыр, деді Алматы облысы əкімінің орынбасары Тынышбай Досымбеков. «1990 жылы Елбасы «Жақсылық сен біріншісің, сен барлық жерде болуың керек» деп төрткүл дүниені аралауыма мүмкіндік жасады. Мақсат – қазақтың балаларының арасынан іріктеп, əлемдік доданы жарып шығып, дүниежүзілік аренада көк байрағымызды желбіретіп, əнұранымызды шырқататын балуандарды іздеп табу болды. Шыны керек, Моңғолияны аралап таппадым. Тек, Қытай жеріндегі қазақтардың арасынан бір-екі бала кездестірдім. Оның нəтижесін уақыт көрсетеді», деді ол. Ет пен сүйектен жаратылған пенде болған соң адам ағзасы да қажып, сырқаттанатыны ақиқат. Денсаулығына байланысты дəрігерлердің

Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

асып тұр. Əуелі Жақсылық Үшкемпіровтің кісілік келбетін ашуға талпындық. «Қажымұқанды білмейтін қазақ бар ма?! Даңқты балуан туралы жазылған кітапты 5-сыныпта жүргенде жастанып жатып оқыдым. 1965 жылы Аманжол Бұғыбаев пен Əбілсейіт Айханов газет бетінен түспейтін еді ғой. Кітап пен газетке шұқшия қалсам əжем Бəтима басымнан сипап мейірімін төге отырып, тұла бойыма қазақы құндылықты сіңіре бергендіктен ерінуді білмейтін еңбекқор болып өстім. Ауыл жастары сынға түсер бəсеке – жоңышқа шабуда алдыма жан салмай, бір өзім 4-5 жігіттің жабыла істегенін тындырып тастайтынмын. 1968 жылы Семей зоотехникалықмалдəрігерлік институтына оқуға түсіп, зоотехник мамандығын алып шықтым. Бір күні Ертіс өзенінің жағасына бардық. Біз құралпылас жігіттердің ең мықтысымен суға жүзуден жарысып озып едім, ересектеу бір жігіт менімен жақын танысып, бұл жарысты бизнеске айналдырып алдық. Сол жарыстың пайдасын əскер қатарында жүргенімде көріп, сындарлы сəтте су астында 3 минут 58 секунд тұрып рекордты жаңаладым. Еңбекқорлықтың пайдасын үлкен спортта жаттықтырушылардың айтқанын бұлжытпай орындауда көрдім», деді Жақсылық аға. Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасынан алынған мəліметке сүйенсек, «Жақсылық» шаруа қожалығы 2006 жылы Балқаш ауданы, Ақжар ауылы аумағында құрылған. 6000 бастан астам ет бағытындағы қазақтың ақбас, «Санта-гертруда», «Əулиекөл» атты асыл тұқымды ірі қара малын, сондайақ, 1500 бастан астам қазақтың асыл тұқымды «жабы» жылқысын өсіреді. Жамбыл ауданы, Мыңбаев ауылында 1000 басқа арналған мал бордақылау кешені, мал сою цехы жұмыс істеп тұр. «Беларусь МТЗ-82», «ЖВП-4,9» жаткасы, «СЗ 3,6Л» тұқымсепкіш, əртүрлі маркадағы 5 дана жүк машиналары, 8 трактор, комбайн жəне тағы басқа ауылшаруашылық техникалары бар. Арпа, бидай сеуіп өсіріп жинап алады. Бұл жұмыстарды уақытпен санаспай атқарып, əмəнда басшыға деген құрметін көрсететін 45 адамның орташа айлық жалақысы 100 000 теңге. Бүгінгі күннің өзекті мəселесінің бірі шетелдерден қыруар қаржыға сатылып əкелініп жатқан малдың жерсінуі болып отыр. Рас, əзірге асыл тұқымды бұқалар талапқа сай күтімде бағылып, селекциялық жолмен ұрығы алынып аналықтарға құйылуда. Сонымен қатар, асыл тұқымды малдардың мұздатылған ұрығы да мұхиттың арғы жағынан əкелініп пайдаланылуда. Енді сол малдың екінші, үшінші тұқымы табиғи жолмен өсе ала ма? Негізі асыл тұқымды малды ғылыми жəне табиғи жолмен тең ұрықтандырып Жетісу жерінде жақсы жетістікке жетіп жүрген кейіпкеріміз туралы Алматы облысы əкімінің орынбасары Тынышбай Досымбековтің сөзге тартқан едік. Жақсылық Үшкемпіров қазақтың біртуар перзенттерінің бірі. Спорттағы жетістіктері əлемге əйгілі. Бүгінде ол ауыл шаруашылығы саласының маманы ретінде жаңа бір қырын ашып, уақыт талабына сай бизнесті өркендетіп отыр. Əсіресе, мал тұқымын асылдандыруда ерекше еңбек сіңіріп жүрген азамат десек қателеспейміз. Негізі ол көпсалалы шаруашылықтың тізгінін ұстап отыр. Жіктеп айтсақ, егін шаруашылығы, мал шаруашылығы деп бөлінеді. Ірі қара, жылқы, түйе, қой өсіріп Мыңбаев ауылының əлеуметтік-экономикалық

Үшкемпіров зор үлес қосты. Олай дейтінім, кеңестік дəуірден соң қолда бар малдың талан-таражға түскені, əркімнің мүмкіндігіне қарай бағылып, асылдығын жоғалта бастағаны мəлім. Міне, сол кезде Жақсылық Үшкемпіров қазақтың ақбас тұқымды малын жер-жерден жинап, өз бағымына алған-тын. Бүгінгі таңда табынымен жайылып жүрген сиырын айтпағанда, жылына 1000 бас ірі қараны бордақылап, сойып сатуға арнап жасалған кешені бар. Малдың басын сақтаумен бірге сапасына да жіті көңіл бөлетін ол бағымындағы сиырлардың əр жүзінен 90 бас бұзаудан алып отыр. Сөйтіп, мал шаруашылығының маманы ретінде де танылып, жоғары жетістіктерге жетуде. Сондықтан, «Жақсылық» шаруа қожалығы асыл тұқымды шаруашылық ретінде тіркелген. Жетісу жеріндегі шаруашылықтардың басым бөлігін асыл тұқымды бұқамен қамтамасыз етіп отыр. Бұқа жəне тайынша сату жұмысын да заңнама шеңберінде реттей білген. «Жабы» асыл тұқымды жылқысын да Жақсылық Үшкемпіров жақсы бағуда. Түптеп келгенде, қазақ баласы əу баста жабы тұқымды жылқыны үйретіп, пайдаланып, əспеттеп келе жатқаны тарихтан мəлім. Қазақ даласына жерсінген мал десек те, соңғы уақытта асылдығын жоғалтып бара жатқан еді. Сол олқылықты ұлтжанды азамат толтыруға талпынып отыр. Бұл қуанарлық жайт. Жабы жылқысы суыққа шыдамды, ыстыққа төзімді, тіпті, аштықты да көтере алатын ерекше жылқы. Екінші, бір қыры көлік ретінде пайдаланғанда көнтерлі. Жақсылық Үшкемпіровті ұлтжанды азамат дейтінім, қазақтың ұлттық сусыны – қымызды молынан саудаға шығарып, халық қажетін өтеуге жақсы еңбек сіңіруде. Жабы жылқысы тізесіне дейін қар жауса да тебіндеп жайыла береді. Жабы жылқысымен қазақы бір тəсілді байланыстырсақ, кезінде қалың жауған қарлы далаға əуелі жабы жылқысын жіберіп, оның артынан қой малын баққан. Сонда жылқы тебіндеп аршыған жайылымда ұсақ мал жайылған. Осынау қазақы тəсілді Жақсылық Үшкемпіров те кей жылдары пайдаланғанын білеміз. Жақсылық Үшкемпіров мал бақтым екен деп, табынымен сиырды алдына салып

ұйғарымымен Жақсылық Үшкемпіровке ешкі сүтін ішіп емделу керек болады. Сонда Балқаш ауданының бұрынғы əкімі болған досы Əмір қасынан табылып, өзі басқарып отырған аудан аумағынан 1998 жылы 1000 гектар жер телімін заңдастырып алуына көмектеседі. Ешқашан ешкіммен ұрсысу түгілі дауыс көтеріп сөйлемейтін жанды құдай қолдап алдына 50 ешкі салады. Содан не керек, қанына сіңген қасиетімен еңбек етіп, табандылығынан танбайды. Денсаулығы да түзеледі. Адал еңбек өтеліп, Шекшеката тұқымын 500 басқа жеткізгені өз алдына, атакəсіпті жалғап жаз жайлауға, қыс қыстауға көшіп жүрген кезінде құрдастары орталарына алып, «сен енді ірі қара бағуға көш, əйтпесе, ешкілі бай деген лақап ат қоямыз» деп қыспаққа алады ғой. Қазақтың «30 тістен шыққан сөз 30 рулы елге тарайды» деген сөзі ойына сарт ете түсіп, орынды ұсынысты бірден қабылдағанымен, ешкілі бай деген аты ел ішінде əлі айтылады. Оған ренжитін Жақсылық аға ма?! Байырғы əдетіне басып жұмсақ жымиып қойып жүре береді. Бұл əдет те палуанның бір қырын ашып, байсалдылығын бағамдатады. Сөйтіп намысқой, шыдамды, еңбекқор, табанды, ең бастысы, алдына ұмтылу, жаздай жадырап жүріп көздеген мақсатына жету қанында бар қасиет болғандықтан, уақыт талабына сай 2012 жылдан бері бизнесмен атанып шыға келді. Нəтижесін ел біледі. Бұл ретте Парламент Мəжілісінің депутаты Серік Үмбетовтің Жақсылық Үшкемпіровті қазақтың біртуар перзенті ретінде бағалап, əрдайым қолдап, көрсеткен көмегін айта кеткен жөн. Өйткені, біздің кейіпкеріміз қазақтың «жабы» тұқымды жылқысы мен ақбас сиырын өсіруге ниет еткенін естігенде өте разы болып, барлық мүмкіндікті жасағанын ел айтуда. Малдың жерсінуі дегенде айтатын ой қазақтың ақбас сиырын табынымен, «жабы» тұқымды жылқысын үйірімен бағып отырған Жақсылық Үшкемпіровті үлгі тұтып, əрдайым қолдай білсек, нұр үстіне нұр болары анық. Алматы облысы.

«Гранд» жəне «Бизнес» вагондарына жеѕілдіктер «Жолаушылар тасымалы» АҚ жүрдек жолаушылар пойыздарындағы қызметтердің қолжетімділігіне жағдай жасау үшін жұмыстар жүргізуде. Қызметтердің сапасын арттыру мақсатында, сонымен қатар, жолаушылардың сұраныстарын қанағаттандыру үшін «Жолаушылар тасымалы» АҚ №19/20 «Атырау – Астана», №77/78 «Алматы – Атырау», №87/88 «Ақтөбе – Астана» жолаушылар пойыздарының «Гранд» (СВ), «Бизнес» (купе) санатты вагондарында жүруге

жеңілдіктер енгізеді. Ол дегеніміз, мереке алды жəне мереке күндерінен өзге, демалыс күндері тарифтер жұмыс күндерінің деңгейінде болады деген сөз. «Тұлпар-Тальго» пойызының «Гранд» (СВ) вагонында қосымша санитарлық желімен жəне жеке душ бөлімі бар бес екі орындық купе бар. «Бизнес» санатты вагондарда (жеке санитарлық

желісі жоқ екі орындық) «Гранд» вагондары секілді жолаушылардың жайлылығы үшін отырғыштардың шынтақ таяныштарына жиналмалы шағын үстелдер орнатылады. Əр купе пойыз жолсерігімен байланыстыратын телефонмен жабдықталған. «Егемен-ақпарат».

Маман дайындау ісіне кіріспек Соңғы кезде қаржыландыру саласында елдегі қаржылық жүйеге балама жаңа бағыттарды енгізу бастамасы жиі көтеріліп жүр. Бұл тұтынушы қоғамның көптен күткен жаңалығы болып отыр. Атап айтсақ, таяу уақытта елімізде исламдық қаржыландыру мамандарын дайындау қолға алынбақ. Венера ТҮГЕЛБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Елордада жыл сайын өтетін Астана экономикалық форумдарының бірінде Қазақстан мен Ислам даму банкі арасында инвестиция тарту жөнінде келісімшартқа қол қойылған болатын. Келісімшартта Қазақстан экономикасына 2 млрд. доллар инвестиция құйылатыны туралы көрсетілген еді. Жуырда Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингтердің бірінде Ұлттық банк төрағасы Қайрат Келімбетов сол ақпаратты қайталай келіп, Алматы қаласының Орталық Азиядағы исламдық қаржыландырудың аймақтық хабы болатындығын мəлімдеді. Сонымен қатар, исламдық қаржыландыруға сəйкес, ел заңнамасына салықтық жəне құқықтық мəселелерге байланысты өзгеріс тер енгізу мақсатына арнайы грант бөлінетіндігі жөнінде келісім барлығын жеткізді. Бас банкирдің мəлімдеуінше, исламдық қаржыландыруды ендіру барысында негізгі мəселелердің бірі білікті мамандар дайындау болмақ. «Өйткені, Ислам даму банкі исламдық қаржыландыру мəселесі бойынша əлемдік деңгейдегі көптеген мамандарды дайындауға кеңес берген. Сол себепті арнайы мамандар даярлауға Ұлттық банк пен Үкімет арнайы грант бөлетін болды», деді ол. Қайрат Келімбетовтің айтуынша, арнайы даярланған мамандар жуықта дайын болмақ. «Əлемнің көптеген университеттері, оның ішінде Таяу Шығыс елдері ғана емес, Еуропа елдері мен Ресейде де осы сала мамандарын дайындаумен айналысады. Осы бағыттағы жұмысты жалғастыра беретін боламыз», деді Қ.Келімбетов брифинг барысында. Жалпы, əлемдік дəстүрлі қаржыландыру саясатындағы олқы тұстар көп елдердің «дамыған» деп дəріптелген экономикаларын

тұралатып тастағанына куə болғанымызға көп уақыт өте қойған жоқ. Əсіресе, банк жүйесі қатты зардап шеккені аян. Жалпы, банктердің іс-əрекетін үш сөзбен сипаттағанда ол қаражат беру, қадағалау, қаражатты өсімімен қайтарып алу болса, олардың іс-əрекетінің нəтижесін берген қаражатын қаншалықты қайтарып ала алғандығымен өлшеуге болады. Өкінішке орай, банктердің бұл мəселе тұрғысынан алғанда жағдайы мəз емеcтігі жиі-жиі баспасөз бетінде жариялануда. Дегенмен, қарызға қаражат алсаң, «еселеп» қайтару керек болатынын əркім де түсініп болды. «Еселенген» қаржы түбінде біреудің қалтасынан шығын болып шығатынын, оның да шегі болуы керектігі жəне ол бір тұрақты негіздерге сүйенуі қажеттігін түсіну көпшілікті исламдық қаржыландыру негіздерін үйренуге алып келуде. Қарызға негізделген қазіргі қаржы жүйесінде қарама-қайшылық көп. Исламдық қаржыландыру дінге негізделген құндылықтар мен нормалар жүйесіне, сондай-ақ, ислам əлеміндегі дəстүрлерге арқа сүйейді. Бүгінде исламдық банк ісінің негізгі қағидаттары шариғат заңдарын барлық қаржылық операцияларға қолдану болып табылады. Исламдық ғалымдар исламдық қаржыландыру жүйесін нақтылайтын заңдар жинағын құрастырып та қойды. Оның негізінде ссудалық өсімді алуға тыйым, басқаша айтқанда, несие үшін төлемге тыйым салынған. Riba (мысалы, дəстүрлі банктердегі пайыз, ақша өздігінен өспейді, ол тек құнды анықтау үшін қажет құрал ретінде танылатындықтан, «ақша сатып» пайда табу күнə), Gharar (анық емес, белгісіз не екіұдай нəрселер, мысалы, меншігіңізде жоқ, не билігіңіз жүрмейтін затты сату немесе қашан болары белгісіз жəне құны анықталмаған нəрсені сату), Maisir/Qimar (бəс тігу, құмар ойын, оңай жолмен табыс табу: əділ құнын төлемей немесе

баламалы еңбек етпей немесе еш жауапкершілік алмай бағалы мүлікке ие болу). Исламдық қаржы шын мəнінде жер бетіндегі барша қауымның өмір сүру деңгейін көтеруге қызмет етеді. Исламдық қаржыландырудың дəстүрлі қаржы жүйесінен артықшылығы осында жатыр. Жалпы, ислам қаржыландыру жүйесіне деген жаңа, жақсы көзқарас əлемдік экономикалық дағдарыс толқынынан соң күшейе түсті. Өйткені, ислам қаржы институттары дағдарысқа қарсы тұра алатындығымен əлем назарын аударды. Қаупі жоғары активтерден, жоғары тəуекелділікті ипотека мен алыпсатарлық деривативтерден сақтағандықтан дағдарыстың айтулы 2008-2009 жылдары да исламдық қаржыландыру жүйесі пайдамен шыққан. Исламдық қаржыландыруда адамзаттың саналы іс-əрекетіне көп көңіл бөлінеді. Қазір сарапшылар исламдық банктер өз капиталдарын жедел дамып келе жатқан, тиімді факторлары бар елдерге салғысы келетіндерін білдіруде дейді. Тіпті, Оңтүстік-Шығыс Азия елдері Қазақстанды қолай көретіндіктерін айтып қалуда. Сондықтан бұл мəселеде біздің де іркіліп қалуымызға болмайды. Ал исламдық экономикаға көшу экономиканы «тазаландырады» жəне тұрақты дамуға негіз салады. Батыста 1956, 1972 жылдардан бастап айтылып, кейінгі жылдары сəнге айналып жүрген «Sustainable development\Тұрақты даму» тұжырымдамасы шариғатты мойындайтындар үшін жаңалық емес: өзіңе де, өзгеге де, жалпы, жандыжансызға, жанашырлықпен қарап, мүмкіндігіңше пайдаңды келтіру; адал мақсатқа еңбекпен, таза жолмен жету; кез келген мəселеде шынайылық пен əділдікке сүйену. Ал жуырда Мəжілісте исламдық сақтандыру жəне лизинг жүйесін ендіруді қарастыратын заң жобасы мақұлданды. Бұл туралы Ұлттық банк төрағасының орынбасары Данияр Ақышев хабарлады. Осы жаңалықтарды тізбелей келе ұққанымыз, исламдық қаржыландыру сатылы түрде сөзден іске көшер күні жақын. Өйткені, осы қаржыландыру жүйесіне мамандар дайындауға кірісу үлкен істің басталғанын білдіреді.

«Беларусь» тракторыныѕ бґлшектері Шымкентте жасалады Еуразиялық экономикалық одақ өзінің тиімділігін көрсете бастады. Оны жуырда жұмысын қайта бастаған Шымкент қаласындағы «Карданвал» АҚ-тың мысалынан байқауға болады. 50 жылдан астам уақыт Минск трактор зауытын кардан білігі жəне крестовинамен қамтамасыз етіп келген кəсіпорын соңғы үш жылда өндірісі тоқтап, енді қайтадан іске кірісті. Зауыт жұмысының жүрмей қалуының себебі, Беларусь мемлекеті импорт алмастыру бағдарламасына сəйкес, өзінде бөлшек шығаратын кəсіпорын салып, «Карданвал» АҚ-тың өніміне сұранысты тоқтатты. Алайда, ОҚО кəсіпкерлер палатасының көмегімен зауыт басшылығы жуырда Индустрия жəне жаңа технологиялар бірінші вицеминистрі А.Раумен жүздескен. Ол Беларусь Республикасының өнеркəсіп министрімен тікелей хабарласып, кездесу ұйымдастырып берген. Сөйтіп, Қазақстан жəне Беларусь мемлекеттері арасындағы үкіметаралық комиссияның хаттамасына сəйкес, бұл мəселе өткен айда өз шешімін тапты. «Карданвал» АҚ президенті Жолшыбек Сиқымбаевтың

айтуынша, кəсіпорын биылша «МТЗ-82» тракторына 30 мың кардан біліктерін жасап беретін болып келісіпті. Одан түсетін пайда 150 миллион теңгені құрамақ. Ал «биылша» деген себебіміз, ұжым алдағы уақытта Минск трактор зауытымен ұзақ мерзімді келісімшарт жасасып, өнім көлемін ұлғайтуды жоспарлап отыр. Сонымен бірге, келешекте «МТЗ-82»-ден бөлек 35 түрлі атаумен шығарылып жатқан өзге де «Беларусь» тракторларының бөлшегін жасамақшы. Кезінде «Карданвал» АҚтың өндірістік қуаты жылына 200 мың дана кардан білігі мен крестовинаны құраған екен. Ол соның арқасында бүкіл Ресей нарығын да аталған бөлшектермен

қамтамасыз еткен. Ендігі ретте, экономикалық одақтың аясында əрі бұрынғы нарықты өзіне қайта қарату мақсатында өнімдерін Ресейдің сауда үйлеріне жөнелтуді қарастырып жатыр. Бүгінде кəсіпорында қырыққа жуық адам істейді. Көпшілігі зейнеткерлік жасқа келіп қалған бұрынғы қызметкерлер. Себебі, жастар мұнда көп тұрақтамайды екен. Зауыт басшысының айтуынша, бұл бүгінгі таңда кəсіпорын үшін нағыз проблемаға айналып отыр. Дегенмен, өндіріс көлемінің артуына қарай, алдағы уақытта жаңадан 120 жұмыс орнын ашу көзделуде. Əнуар ЖҰМАШБАЕВ.

Оңтүстік Қазақстан облысы.

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары:

2

Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған орта және су ресурстары министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.gov.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.gov.kz www.mz.gov.kz www.mtc.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.adilet.gov.kz www.emer.gov.kz www.mki.gov.kz www.mgov.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.mgm.gov.kz

www.mint.gov.kz www.stat.gov.kz

www.sport.gov.kz


Мїлікті жария етуге раќымшылыќ жасалады (Соңы. Басы 1-бетте). Хаттама салықтардан жалтаруға жол бермеу мақсатында салық салу мəселелері бойынша ақпарат алмасу арқылы Уағдаласушы екі мемлекеттің салықтық құрылымдарының ынтымақтастығын кеңейтуді көздейді. Отырыста «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне мемлекеттік басқару мəселелері бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» заң жобасын сенаторлар екі оқылымда қарап, регламентке сəйкес оны Сенат енгізген өзгерістер жəне толықтырулармен Мəжіліске жіберілді. Құжат еліміздің Жаңа бюджет саясаты тұжырымдамасын, Нəтижелерге бағдарланған мемлекеттік жос парлау жүйесін жетілдіру тұжырымдамасын, сондайақ, Мемлекет басшысының

жекелеген тапсырмаларын одан əрі іске асыру мақсатында əзірленіпті. Сенаторлар «Қазақстан Республикасының азаматтарына, оралмандарға жəне Қазақстан Республикасында тұруға ықтиярхаты бар тұлғаларға олардың мүлікті жария етуіне байланысты рақымшылық жасау туралы» заң жобасын қарап, оны да қабылдады. Құжат мүлікті, оның ішінде бұрын заңды экономикалық айналымнан шығарылған ақшаны жария ету жөніндегі бір жолғы акция өткізуге бағытталған. Мүлікті жария ету мерзімі 2014 жылғы 1 қыркүйектен 2015 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі уақытқа белгіленді. Жария ету субъектілері Қылмыстық жəне Əкімшілік құқық бұзушылық кодекстерінің баптарында көзделген қылмыстық жəне əкімшілік жауаптылықтан,

Тїсіністік танытылды Кеше Қазақстан Футбол феде рациясының президенті Əділбек Жақсыбеков ФИФА-ның Даму бағдарламалары жөніндегі бас менеджері Ева Паскьені қабылдады, деп хабарлады Қазақстан Футбол федерациясының баспасөз қызметі.

Кездесу барысында тараптар отандық футболдың жай-күйі мен оны дамытудың жолдары жайлы мəселелерді талқылады. ҚФФ президенті Əділбек Жақсыбеков Қазақстанда халықаралық деңгейдегі ірі турнирді ұйымдастыру туралы ұсыныс тастаған еді, бұған қызығушылық танытқан Ева Паскье ФИФА бұл мəселені қарастыратынын айтты. Сапары барысында Халықаралық футбол федерациясының өкілдері Астана, Алматы жəне Шымкент қалаларындағы футбол нысандарымен танысатын болады.

сондай-ақ, толық емес, дəл емес декларациялар мен мəліметтер бергені немесе бермегені үшін тəртіптік жауаптылықтан босатылады. Парламент қабылдаған заң көлеңкелі экономиканы қысқартуға, ұлттық экономикаға қосымша қаражат тартуға жəне инвестицияларды ұлғайтуға ықпал ететін болады. Құжатқа сəйкес, жария ету нысандарына ақша, бағалы қағаздар, заңды тұлғаның жарғылық капиталындағы қатысу үлестері, құрылыс нормалары мен қағидаларына сəйкес келетін құрылыстар мен ғимараттар, басқа адамға рəсімделген, сонымен қатар, Қазақстаннан тысқары аумақтардағы жылжымайтын мүліктер жатады. Бұл ретте жекелеген қылмыс тарды жасау нəтижесінде алын ған мүліктер жария етуге (заңдастыруға) жатпайды. Мə селен, жеке адамға қарсы

Парламент Сенатының депутаты, Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары Анатолий Башмаков Қызылордада Қазақстан халқы Ассамблеясының облыстық XVII сессиясына қатысты, деп хабарлады Сенаттың баспасөз қызметі. Шараға қатысушылар қоғамды біріктірудегі Қазақстан халқы Ассамблеясының, этномəдени бірлестіктердің рөлі, жас ұрпақты отаншылдық рухта тəрбиелеу, толеранттылық қағидаларды қалыптастыру туралы, ұлтаралық қатынастардағы мəдениет, мемлекеттік тілді

Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде Парламентте қаралған Қылмыстық, Қылмыстық процессуалдық жəне Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстердің жай-күйі жөнінде ақпарат журналистер назарына ұсынылды. Бұл жөнінде аталған кодекстерді дайындаудағы жұмыс тобының жетекшілері – Парламент Мəжілісінің депутаттары Нұрлан Əбдіров пен Рамазан Сəрпеков жəне Арман Қожахметов айтып берді. «Егемен Қазақстан».

Осыдан біраз бұрын Парламенттегі Қылмыстық, Қылмыстық процессуалдық, Əкімшілік құқық бұзушылық жəне Қылмыстық атқару кодексі бойынша жасалып жатқан жұмыстың барысы туралы айтылған болатын. Енді сол жұмыстар ойдағыдай жүзеге асып, бүгінде Қылмыстық кодекс, Қылмыстық процессуалдық кодексі, Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс жəне Қылмыстық атқару кодекстері Парламентте қабылданып, Мемлекет басшысының қол қоюына жіберілу дайындығында көрінеді. Мəжілістен кейін тəртіп бойынша бұл кодекстер Сенаттың қарауына жіберілген. Онда Сенат

жəне адамның конституциялық жəне басқа да құқықтары мен бостандықтарын бұза оты рып алынған мүліктер, консти туциялық құрылым мен мемлекеттік қауіпсіздікке қарсы қылмыстық жолмен алынған кірістер, сондайақ, сыбайлас жемқорлық жəне басқа да құқық бұзушылық пен мемлекеттік қызмет мүддесіне қайшы қылмыстар жасау бойынша алынған мүліктер рақымшылыққа жатпайды. Сонымен қатар, заң жобасында жария етудің тетіктері мен құралдары да айқындалған. Заң жобасы Азаматтық, Бюджет кодекстеріне, «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) кодекске толықтырулар енгізуді көздейді. Отырыс барысында сенаторлар Мұрат Бақтиярұлы мен Жабал Ерғалиев депутаттық сауалдарын жария етті.

Президент тапсырмаларына назар аударылєан сессия

қолдану аясын кеңейту жəне Қазақстанда тұратын басқа ұлттардың тілдерін дамыту туралы айтты. «Ұлттық тұтастық пен ұлтаралық үйлесімді қатынастар орнықпайынша көп ұлтты қоғамда келісімге қол жеткізу мүм кін емес. «Қоғамдық келісім

Жаѕа кодекстер жолдама алды

Александр ТАСБОЛАТОВ,

депутаттары конституциялық төрт заңнамаға өзгерістер, ұсыныстар енгізген. Олардың барлығы да Үкіметтен келген нормаларды жақсартуға, ішінара кездесетін бірқатар қайшылықтарды жоюға бағытталған. Бұл өзгерістермен Мəжіліс те келіскен көрінеді. Жалпы, еліміздің Парламенті үлкен жұмыс тындырды, төрт ірі негізгі Кодекс дайын болды. Жаңа Қылмыстық кодекс тақыр жерден пайда болмағаны анық. Қолданыстағы Кодекс 1998 жылы күшіне енген болатын. Содан бері оған елу мəрте өзгерістер мен толықтырулар енгізілген көрінеді. Демек, жыл сайын оның уақыт талабына сəйкес келуі үшін толықтыру əрекеті жасалған. Осы уақыт арқылы шыңдалған, сынақтан өткен

бірқатар өзгерістер негізінен сақталған. Бірақ бұл өзгерістердің бəрі белгілі бір заң нормаларының аясында ғана шектелгені анық. Оның үстіне осы кезге дейін біздің еліміз көптеген халықаралық конвенциялардың, келісімдер мен шарттардың қатысушысы атанды. Ендеше, осылардың бəрі құқықтық нормалармен реттелуі қажет. Міне, осы орайда жаңа Қылмыстық кодекс пайда болды. Ал Қылмыстық-атқару кодексі туралы айтсақ, ол ұлттық басымды тетіктерді, қоғамдық бақылау комиссиясы мен камералық шартпен бас бостандығынан айырылу түріндегі жазасын алу ерекшеліктерін қарастыратын жаңа баптармен толыққан. Қылмыстық процессуалдық кодексте 400-дің үстінде қылмыстық санатқа жататын істер, оның сыртында басқа да қылмыстарды қалай ашу, қайтіп тіркеу, қалай дəлелдеу, деректерді қалай жинау, алдын алу, кінəлілерді қалай жауапқа тарту, əділетті сот төрелігін қайткенде жүзеге асыруға болады, сараптамалар қалай жүргізілуі керек жəне соттың шешімін орындау тəртібі

– тұрақтылық – ұлттық тұтастық» ұғым дары Мемлекет басшысы саясатының біздің елімізді дамытудағы негізгі қағидалар ретінде берік орнықты», деп атап өтті А.Башмаков. Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары ай мақ тық тұрақтылықты қамтамасыз етуде Ассамблея жанынан құрыл ған қоғамдық келісім кеңестері маңызды рөл атқаруы тиіс екенін де атап көрсетті.

бойынша көптеген мəселелер қамтылған. Жалпы, аталған кодекстерді қабылдауға негіз болған себептің бірі, қазіргі қолданыстағы Кодекс 1997 жылы қабылданған еді. Содан бері барлық мəселелер бойынша түрлі реформалар өтті. Сондықтан Елбасының Жолдауларында айтылғандай, құқықтық жүйеде, сот жүйесінде ұлттық құқықтық заң нормаларын реттейтін жаңа реформалар қажет еді. Соған орай бұл мəселелерді реттейтін, жоғарыда айтылғандай, төрт Кодекс Парламент қарауына түсіп, талқылаудан өтті. Мұндағы негізгі мақсат осы кодекстердің кейбір баптары бүгінгі талап деңгейінен табылмайтындықтан, яғни кейбір түйткілдерді шеше алмайтындықтан, соған орай қазіргі таңдағы қылмыстарды тез аша алатындай, сөзбұйдаға салмай, істі созбай сот шешімін əділ де тез шығару мүмкіндігін қарастыру көзделген болатын. Бұл талап орындалды. Бір ғана Қылмыстық процессуалдық кодекстің өзі екі бөліктен, 674 баптан тұрады екен. Ендеше, өмірге жолдама алған жаңа кодекстер ел игілігі үшін төрелік етуде іске асады деген үміт бар.

«Болашаќтыѕ» игі бастамалары Орталық коммуникациялар қызметінде «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті Ғани Нығметовтің қатысуымен брифинг өтті. Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

Күні кеше Ақордада Əділбек Жақсыбековтің төрағалық етуімен Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссияның отырысы өтіп, онда 201 адамның «Болашақ» стипендиясын иеленгені айтылған еді. Бұлар осы жылдың бірінші кезеңінде құжат тапсырып, шет мемлекеттерге оқуға жəне тағылымдамаға жіберілетін стипендиаттар екен. Ал жаңа жылға дейін əлі де қорытынды шығуы тиіс. Бұл туралы брифингте Ғ.Нығметов былай деді: «Біздің азаматтарға 201 стипендия тапсырылды. Оның 50 пайызы магистратураға болса, 50 пайызы тағылымдамаға тиесілі. Ал ендігі байқаудың кезеңі маусым айының соңынан шілденің соңына дейін жалғасады. Осы аралықта біз құжат қабылдаймыз. Тамызда кезекті отырыс өтіп, стипендиаттар белгілі болады. Биылғы жылға 1100 стипендия белгіленген. Əлі 800-ден аса стипендия тапсырылады». Жаңа бастамалардың арқасында «Болашақ» бағдар ла масының жылдан-жылға көркейіп келе жатқаны белгілі. Бүгінде талабы бар, білімі зор кез келген жастың осы бағдарлама арқылы

9

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

оқи алатынына куə болып жүрміз. Тіпті, биылғы жылы бағдарлама тетіктерінің жетілдірілгені соншалық, «Болашақ» арқылы шет мемлекеттерде оқығысы келетін жастарға Астанаға не Алматыға келіп сабылмай-ақ, жергілікті жерлердегі халыққа қызмет көрсету орталықтарынан «e.gov» жүйесі арқылы құжаттарын жіберуге мүмкіндік жасалған. «Бағ дарламаға «e.gov» жүйесі арқы лы аймақтардан құжат тапсырушылардың саны биыл рекорд тық көрсеткішке жетті», деді «Ха лықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті. Жалпы, бағдарламаның негізгі мақсаттарының бірі – елдің индустриялық-инновациялық əлеуетінің артуына өзіндік үлес қосу екені белгілі. Сол үшін инженер лік-техникалық бағыттағы мамандықтарға басымдық берілетіні де рас. Бірақ, биылғы жылы үміткерлерді іріктеуде біршама өзгерістер де бар екен. Мысалы, осы жылы шет елдерге магистратураға түсу үшін мəдениет саласының қызметкерлері мен БАҚ өкілдері де құжат тапсыра алады. Олардың ағылшын тіліне дайындалуы үшін арнайы бағдарлама жасалған. Биылғы жылдың тағы бір жаңалығы – докторантураны оқытуда split PhD

жүйесі енгізілген. Яғни, ғылымды таңдаған жастар бұрынғыдай 4-5 жыл шетелде жүрмейді. Екі жыл өз елімізде білім алса, екі жыл шет елде оқиды. Оны бітірген соң докторант екі диплом алады. Ғ.Нығметовтің айтуынша, ол бағдарлама биыл Назарбаев Университетінде жүзеге асырылуда, ал келер жылдан бастап еліміздің басқа да жоғары оқу орындарын қамтымақ. Брифинг барысында Ғ.Нығметов мемлекетіміздің Үдемелі ин дустриялық-инновациялық даму бағдарламасының екінші бесжылдығына арнап мамандар даярлау жұмыстары жүргізіліп жатқанын айтты. «СамұрықҚазына» АҚ-пен бірлесіп, ақпарат тық технологиялар саласы бойынша Калифорнияда 100 техникалық маман дайындау жобасы əзірленуде. Бүгінде əлемнің 30 елінде техникалық мамандықтар бойынша 800-ден астам адам білім алады. Жалпы, алдағы 3 жылда 3,5 мыңдай техникалық маман дайындау көзделуде», деді ол. Ол, сондай-ақ, шетелде тағылымдамадан өтуге қатысты да ақпараттармен бөлісті. «Бейінді мемлекеттік органдардың, өндірістік кəсіпорындар мен ұйымдардың инженертехникалық қызметкерлері шетелдік жетекші мекемелерде біліктіліктерін жетілдірудің бірегей мүмкіндігіне ие болды. Бүгінгі таңда АҚШ-та, «ColoradoSchoolofMines» мекемесінде

«Кен ісі» мамандығы бойынша бес адам тағылымдамадан өтуде. 10 стипендиат Берлин технологиялық университетінде «Энергетика менеджменті» мамандығы бойынша тағы лымдамадан өтуде, алдағы уақытта осы оқу орнында тағы 4 стипендиат оқуға келеді. Сондай-ақ, Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің өтінімі негізінде 19 адам «Машина жасау» мамандығы бойынша тағылымдамадан өтті», деді ол. «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ президенті таяуда Майамиде (АҚШ) өткен үлкен конференцияда «Болашақ» бағдарламасын халықара лық сарапшылардың үздік бағдарламалар қатарында атағанын да айтып өтті. Əлемде «Болашаққа» ұқсас 11 ғана бағдарлама бар. Халықаралық сарапшылар Қазақстанның қолданып жүрген моделін ең тиімді жəне халыққа қолжетімді, жан-жақты ойластырылып жасалған деп бағалаған жəне еліміздің бұл бағдарламадан өзге елдерге қарағанда анағұрлым нəтижелі жетістіктерге қол жеткізіп отырғанын баяндаған. Айта кетейік, бағдарлама іске қосылған 1993 жылдан бастап бүгінге дейінгі аралықта 6954 адам «Болашақ» түлегі атанған болса, қазіргі кезде əлемнің бірқатар дамыған елдерінде 2092 адам осы бағдарлама бойынша білім алуда.

Қазаққа қазба байлықты үйіптөгіп бере салған ғой. Менделеев жасаған кестедегі байлық тың бəрі бар. Басым бөлігі шөл жəне шөлейтті аймақтан құралатын Қазақстан үшін бұл таптырмас олжа екені анық. Мұнай мен газ, мыс пен мырыш, одан басқа түрлітүсті металдардың барлығы бізде өндіріліп, əлемдік нарыққа шығып жатыр. Ал осылардың арасынан жаһандық бəсекеде бəсі басым болып, айдарынан жел есіп тұрған бір сала бар. Ол – уран өндірісі. Уран өндірісі бойынша əлемдік нарықта Қазақстанның алдыңғы қатарда екенін ел біледі. Ал елімізде өндірілетін уранның басым бөлігі Қызылорда облысына тиесілі. Онда да Шиелі жəне Жаңақорған аудандарында өндірілген уран Өскеменде өңделіп, жер-жаһанға тарап жатыр. Осылайша, «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясына тиесілі мекемелер жер астынан

Əлеуметтіѕ əлеуетін арттыру – басты маќсат Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

ырзығын теріп, елдің игілігіне айналдырып отыр. Бұрнағы күні Қызылорда облы сына «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясының басқарма төр ағасы Владимир Школьник арнайы сапармен келді. Шиелі жəне Жаңақорған аудандарындағы кен орындарын аралап, жұмыс барысымен танысты. Жалпы, ұлттық компанияның басшылығы жылына бірнеше мəрте жұмысшылармен жолығып, олардың əлеуметтік жағдайына назар аударып, атқарылған шаруаларды саралап, алдағы жоспарларын бір пысықтап алуды бұрыннан дəстүрге айналдырған. Бұл жолы да қарапайым жұмысшылардың арман-тілегі тыңдалып, кемкетік тұстарды жетілдіру жағдайы айтылып, біраз мəселенің басы қайырылды. Шиелі ауданындағы «Арман» мəдениет үйінде ұлттық компаниямен еншілес «РУ-6», «ТТК» секілді серіктестіктер мен «Қазатомөнеркəсіп-Демеу» мекемесінің басшылары баяндама жасап, кеңейтілген мəжіліс өтті. Өткен жылы атқарылған шаруаларға шолу жасалды. Биылғы бес айда жасалған жұмысқа баға берілді. Сонымен қатар, жиында қоршаған ортаны қорғау, өндіріс барысындағы қауіпсіздік техникасы, кен орындарында соң ғы технологияларды ендіру, индустриялық-инновациялық бағдарламаға барынша атсалысу секілді мəселелер қаралды. Жаңа жұмыс орындарын ашып, тұрғындарды жұмыспен қамту жағы да қозғалды. Əсіресе, күннің жылуынан, желден қуат алып, оны кəдеге жарату жайына басымдық берілді. Ол бекер емес. Шиелі ауданында «Уранэнерго» дейтін мекеме бар. Міне, осы ұжым жаңармалы энергия көздерін, атап айтқанда күн нен қуат өндіреді. Қазірдің өзінде «Уранэнерго» шығарған өнімдер қолданысқа енді. Ал «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясы электр желілерін тарту қиын аймақтарға жел генераторларын орнатумен де айналысады. «Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тікелей тапсырмасымен, жел генераторларын шығарып жатырмыз. Біздің өнімдерді ауыл шаруа шылығында пайдалану өте қолайлы. Өйткені, қиыр жайлап, шет қонған қожалықтарға электр қуатын тарту тиімсіз. Сондықтан ондай аймақтарға желден қуат өндіретін генераторлар қондырған пайдалы. Жақында ғана Маңғыстау облысында сондай қондырғы орнаттық. Бүгінде ел игілігін көріп отыр», – дейді Владимир Школьник. Былай қарасаңыз, ұлттық атом компаниясының ауыл шаруашылығына араласқаны бір түрлі көрінетін шығар. Дегенмен, бұл қисынсыз емес. Себебі, Елба сы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазатомөнеркəсіп» компаниясына ауыл шаруашылығына заманауи тұрғыдан қолдау жасауды тапсырған. Баяғыда мына сайын далада құдық көп болатын. Бүгінде оның бəрі бітеліп қалды. Сайда саны, құмда ізі жоқ. Міне, осы құдықтарды тауып, оларды қазып, суатқа айналдыру ісімен де аталған компания айналыспақ. Жаңа суаттарды пайдалануға беру арқылы «Қазатомөнеркəсіп» үлкен сауапты іс тындырғалы отырғанын айту керек. Ал жел генераторлары мен күн сəулесінен қуат алатын стансалар талай шаңыраққа жарық сыйлайды. Өркениетке қосады. Заман ағымынан қалдырмайды. Осындай істің бастауындай болып отырған «Уранэнерго» «Қазатомөнеркəсіп» шығаратын жаңғырмалы энергия көздері шоғырланған бірінші алаңы десе де болады. Сондықтан болар, Владимир Школьник бастаған

топ мекеменің жұмысымен тыңғылықты танысып шықты. Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі деген мəселе бар. Жер асты қазба байлықтарын өндірумен айналысатын ұлттық компанияның жергілікті жерге барынша қолдау көрсетіп келе жатқанын білеміз. Осындан бірнеше жыл бұрын Шиелі ауданында денсаулығында кінəрат бар балаларды емдейтін, оларды тəрбиелейтін орталық ашқанын білеміз. Оған қажетті барлық құрал-жабдықты сатып алып, балалардың емен-жарқын өмір сүруіне жағдай жасады. Бүгінде ол орталық жұмыс істеп тұр. Орталық балаларына емдік оңалту, түзету жұмыстарымен қатар, саналы тəрбие беру, əр баланың жеке тұлға ретінде өмірде өз орнын табу, бүгінгі күні қарқындап дамыған заман ағымына ілесіп, қоғамның бір мүшесі болып қалыптасуына ықпал жасау үшін тəрбиелік шаралар жүргізіледі. Орталықтың оқу-тəрбие жоспарына жас ерекшеліктеріне сəйкес тəрбиенің міндеттері жəне өткізілетін іс-шаралардың түрлері енгізілген. Онда балалар арнайы 5 топқа топтастырылған. Топқа бөлінген баланың денсаулығына жəне қабылдау деңгейіне қарай сабақ кестесі жасалған. Мысалы, «Балапан» тобында кіші жастағы балалардан құралғандықтан, сабақ кестесінде бейнелеу, тіл дамыту, құрастыру, көркем əдебиет, мүсіндеу, санап үйрену, əуезді жаттығулар, əлеуметтіктұрмыстық бейімдеу, емдік дене тəрбиесі, су массажы қойылған. Сондай-ақ «Балдəурен» ересектер тобында жоғарыда аталған сабақтар күрделендірілген түрде жүргізіледі. Сонымен қатар, «Өзін өзі тану» пəні енгізілген. Ал «Балдырған» тобына негізінен тіл мүкістігі бар балалар жатады. Онда аталған сабақтармен қоса, тіл дамыту бойынша жеке, топтық сабақтар жүргізіледі. «Балауса» тобында жас ерекшелігінің əртүр лілігі жəне диагнозының ауырлы ғына байланысты жоғарыда айтқан сабақтар жеңілдетілген ойын, əуезді жаттығулар түрінде жүргізіледі. «Жігер» тобында церебральді сал ауруына (ДЦП) шалдыққан балалар жинақталып, қимылқозға лыс жаттығулары, əуезді ойын дар, құрастыру, жапсыру, мүсіндеу сабақтары жеңілдетілген түрде жүргізіліп, ірі жəне ұсақ мотори касының дамуына ықпал етеді. Онда тек Шиелі ауданының ғана емес, басқа да аймақтардың балалары келіп емделіп кетеді. Осының өзінен-ақ, орталықтың қаншалықты маңызға ие екенін, ұлттық компания талай баланың тағдырына оң əсер етіп отырғанын аңғаруға болады. Бұдан бөлек, түрлі шаралар барысында «Қазатомөнеркəсіп» компаниясына қарасты мекемелер қаржылай қолдау көрсетеді. Бір жылдың ішінде «Қазатомөнеркəсіп» Қызылорда облысына 900 миллион теңге көлемінде көмек көрсетіпті. Бұл уран өндірісімен айналысып жатқан бірден-бір мекеменің жерасты қазба байлықтарын игеріп қана қоймай, өзге жұртқа қолындағысымен бөлісіп, ел игілігіне елеулі үлес қосып отырғанының көрінісі деп қабылдаса болатындай. Владимир Школьниктің Қызылорда облысына сапары барысында тағы бір айта жүрерлік жұмыстың нəтижесі көрінді. Жаңақорған ауданының орталы ғында «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» акционерлік қоғамының уран өндіруші еншілес кəсіпорны «Байкен-U» ЖШС-нің тікелей демеушілігімен жүргізілген жаңа балабақшаның салтанатты ашылу рəсімі өтті. Балабақшаның салтанатты ашылу рəсіміне «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ басқарма төрағасы Владимир Школьник, Қызылорда

облысы əкімінің орынбасары Ғалым Əміреев, Жаңақорған ауданының əкімі Сұлтанбек Тəуіпбаев, «Байкен-U» ЖШС бас директоры Орақбай Ізбасқанов, қоғам жəне бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері жəне осы балабақшаның болашақ тəрбиеленуші балаларын жетелеген ата-аналар қатысты. Аудан тұрғындары үшін жаңа əлеуметтік нысан ашылуының маңызы аса зор. Бүлдіршіндер құрметті меймандарға арнап мерекелік концерт дайында ды. Құттықтау сөз алған «Қазатомөнеркəсіп» басшысы мектепке дейінгі мекеме құрылысына атсалысқан, осы жобаға бар күш-жігерін салған жандарға алғысын айтып, кішкентай жаңақорғандықтарды тəрбиелеумен айналысатын ұстаздарға сəттілік тіледі. – Бұл балабақша жас бүлдіршіндер үшін екінші үйге айналуын тілеймін. Бүгінгі бүлдіршіндер біздің ертеңгі болашағымыз. Сондықтан, болашағымыз жарқын болсын десек, балалардың тəрбиесіне, олардың азамат болып қалыптасуына бар жағдайды жасауға тиіспіз. Ал мына балабақша сондай ізгі ойдың негізінде салынды. Осында тəрбиеленетін барлық балалар еліміздің келешегін кемел ететін тұлғалар болып өссін,– деді Владимир Школьник. Балабақша құрылысы 50 орынға есептелген. Жобаның құны 147 миллион теңгені құраған. Бұған дейін мектепке дейінгі мекеме ескі ғимаратта отырған екен. «Қазатомөнеркəсіп» мекемесінің тікелей қолдауымен жаңа да əсем орынға көшті. Құрылыс жұмыстары толығымен «Байкен-U» ЖШС есебінен жүргізілді. Балабақша аумағында бүлдіршіндерді тəрбиелеп, дамыту үшін барлық жағдай қарастырылған. Топтар бөлмесі кең əрі жарық, əр балаға жеке жатын бөлмесі мен жуынатын бөлме қарастырылған. Кəсіпорын балабақшаны толығымен заманауи жиһаз, тұрмыстық техника жəне ойыншықтармен жабдықтаған. Уран өндіруші аймақта жаңа балабақшаның ашылуы «Қаз атомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ құрамына кіретін кəсіпорындар іске асырып отырған əлеуметтік бағдарламаның кезекті қадамы болып саналады. Бүгінде мамандарды қайта даярлап, еңбекке араластыру мəселесі де өзекті. Осы орайда Қызылорда облысының əкімдігі мен «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясының арасында жастарға жаңаша білім беретін, мамандарды қайта даярлайтын білім ошағын ашу турасында келісім болған. Дегенмен, соңғы жылдарда уранның əлемдік нарықтағы бағасы төмен түсіп кетті. Сондықтан бұл мəселе сəл кешеуілдеп жатыр екен. – Өздеріңізге белгілі, бүгінде уран бағасы арзандап кетті. Сол себепті басталған жобаны соңына жеткізуге мүмкіндік болмай тұр. Бірақ алдағы уақытта бұл мəселені толықтай шешеміз деген ойдамыз. Өйткені, маман даярлау ісі ешқашан маңызын жоғалтпайды. Өзіміз де жергілікті тұрғындарды оқытып, білім беріп, жұмысқа орналастыруға ынталымыз,– деді ұлттық компанияның басшысы. Мемлекет ісі жан-жақтан септесіп, бір-біріне болысып, шын жаны ашып жұмыс істегенде ғана алға жылжиды. Елдің іргетасы да солай қаланады, қалыптасады. Оңтүстік Қазақстан жəне Қызылорда облыстарында уран өндірумен айналысатын «Қазатомөнеркəсіп» ұлттық компаниясының аймақтарға қолдау көрсетуі көңілімізге шуақ орнатты. Себебі, жердің астындағы байлықтың қызығын қарапайым халық бірінші көруі керек. Сонда ғана ол берекелі болмақ. Қызылорда облысы.


10

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

 Есімі елдің есінде

Кґкшеніѕ кґк нґсері Кґкен аќын

Төлеген ҚАЖЫБАЙ, жазушы.

– Көкшенің көк нөсері Көкен ақын, Жасынан жасын жырға болған жақын. Астынан алты қырдың айғай шықса, Үйінде отырмаған басып тақым, – деп кезінде көк нөсерлі Көкен ақынның кемеліне келіп, кемерінен асып төгіліп кеткен келісті сəттерін көп көрген біздер осылайша жырға қосып едік. Сол Көкен ағаның туғанына 90 жыл толып отыр. Əрине, айтулы ақын бұл белеске жете алмады. Өзі жетпесе де тау суындай аста-төк буырқана ақтарылған адуынды да асқақ жырлары жетті бұл күнге, сан қиырдан тоқайласа келіп табысқан айтулы айтыскер ақындармен сөз сайысына түскен тегеурінді де текті өнері өнеге болып өріс ашты Көкше өңірінде. Бір кезде тоқырап қалған қазақтың қайталанбас хас өнері – айтыс Орынбай мен Шөже, Кемпірбай мен Тоғжан, Сүйінбай мен Жамбыл, Біржан мен Сара, тағы да басқа он сан саңлақтардың айтыстағы ғажап жыр жауһарлары ауыздан-ауызға ауысып келіп, бабадан қалған тəбəріктей киелі де қастерлі қалпымен санамызға сіңгені де рас еді. Бірақ қазақ жұртының жыр күмбезіне осыншалықты жауһар жəдігерлерін шашып кеткен, азырқанбас көңілдерге асыл мұраларын алқаусыз қалдырып кеткен бабалар өнерін мансұқтағандай бір мұңлы кезеңнің кердең кесапатына ұрынғанымыз тағы да ақиқат болатын. Туған жұртымыздың төлтума айтыс өнерін жатырқай қабылдар біртоға ұрпақ санасынан білімділік пен білгірліктің, шеберлік пен ұтқырлықтың, сұлулық пен сұңғаттылықтың сипаттарын сіңірген ұлы айтыскерлердің төрт тұяғын шаң қаппас дегдар өнерін ұмыттыруға да, ұлт зердесінен сылып тастауға да болмайды екен. Бұл күнде Жүрсін Ерманов тəрізді ұлтжанды текті азаматтың тегеурінді де жүйелі еңбегінің арқасында айтыс өнері бұрын-соңды болмаған жаңа сапалық деңгейге көтерілді. Бірақ осыған дейін Арқа алабында ағындап келіп омақа асқан айтыс бірқыдыру уақыт бас көтере алмай бұқпантайлап қалғандығы ақиқат еді. Сонда, басқа өңірлерді білмеймін, Көкшетау алабында айтыс алпысыншы жылдары қайта жанданып, қалың жұрттың қуаныш, қызығына өріс ашқандай болды. Оның бастау көзінде даңқты Үкілі Ыбырайдың немересі асқақ əнші, адуынды асау ақын Мұса Асайынов пен Көкен Шəкеев тұрған болатын. Екі ақынның қолтықтаса қатар жүріп, сахнаға да қатар шығып сөз сайысына түсулері ұлы өнердің өліп барып тірілген тектілігін қалың елге қайта танытқандай еді. Алдын ала жазып алып айтысқан Тұяқ Махитов, Қабиден Жаудин, Кəрім Тахауин, Қапез Халелов, Совет Баймағамбетов, Совет Қараболатов тəрізді он сан таланттарға өнеге үлестіріп, үлгі болған осы қос ақынның суырыпсалмалық қасиеттері ауысып, бертін келе бұлар да қағазға иек сүйеуді қойып, импровизаторлық өнер биігіне қанаттарын қаға бастаған. Ал, Көкен ақынның соңынан ілесіп, сөз өнерінің небір хикметін саналарына сіңіре алған бүгінгі тарлан таланттар Құбайдерлі Мырзабек, Арман Бердалин, Тыныштық Шаменов, Иран Тасқаралар, сөз жоқ, ұстаз ұлағатын ұмытпаса керек. Көкен Шəкеев! Арқа алабында айтыс өнерінің барынша өріс ашып, кеңге қанат жаюына жолбасшы болған ақын Көкеннің еңселі тұлғасы, елеулі есімі е�� ішінде кеңінен таралса, оның себебін ақын талантының қазықты тұсына шалма шалуға міндеттіміз. Тегіне тартпас тұлпар бар ма? Сондай-ақ, Көкен ақын да əкесі Шəкей, анасы Ажардың бойларындағы небір асыл қасиеттерді өз сүбесіне қапысыз жинай білген тəрізді. Кезінде ақын ағаның үйінен күміс сырмен күптелген бір асыл затқа жиі көңіл құлатушы едім. Бірде төрдегі кілем үстіне ілінген балдаққа тағы да назар аударғанымда, ақын аға: – Төлеш, мына дүниеге жиі қарағыштайсың. Құлақ салсаң айтайын балдақтың сырын, – деді əдеттегідей жұмсақ жымиып. – Айтыңыз, құлағым сізде. – Бұл атақты Ақан серінің Көкжендетін отырғызған балдақ қой. Əкем Шəкейден қалған асыл мұра еді. – Апырмай, осы уақытқа дейін қалай айтпай жүрсіз? – дедім ерекше ынтығып. – Əкем Шəкей де «құс салып айдын көлде дабыл қаққан» саяткер еді. Бертін қарынан қуат кетіп, оның үстіне тың игерудің үрдісі кезінде өзен, көлден құс безіп кеткенде саяткерлігі саяз

тартты емес пе. Бірде Ақан сері Сырымбеттегі сырлас досы Мақы төренің үйіне келді дегенді естіп əкей Шоқпыт деген бүркітін қолына қондырып, серіге сəлем беруге əдейі іздеп барыпты. Ақан ағасының аза тартып жүдеп жүрген тұсы болса керек. Құлагері мерт болып, Көкжендетінен айырылып құсалық кешкен серіге əкей өзінің Шоқпыт атты қыранын ұсынып тұрып: – Ақан аға, қайғыңызға қайғы жамай бермей бір уақ серпілсін, саят құрсын деп мына қыранымды сізге əдейі əкелдім. Қабыл алыңыз, – депті. – Əй, Шəкей-ай, пейіліңе Алла разы болсын. Менде ендігі жерде нендей сал-серілік қалды дейсің. Думанды қызығымның бəрі мерт болған Құлагердің тұяғымен, жоғалған Көкжендеттің қияғымен келмеске кетті емес пе? Қыраныңның қызығын өзің көр. Қанжығамда байлаулы жүрген Көкжендеттің балдағын көзімдей көріп, қыран құсыңды соған қондырып алып жүргейсің, – деп күміс балдақты əкейге табыстапты қайран сері. Сол мүлік біздің əулеттің кенжесі маған тиді емес пе, – деді Көкен аға төрде ілулі тұрған балдаққа елжірей қарап. Тағы бірде ақын аға анасы Ажар туралы да қызықты кепті шертіп еді. – Ақындық маған анам Ажар арқылы нағашым керейден ауған. Көшебе керей Тіленші бидің Ыбырай, Смайыл деген екі ұлының үлкенінен Ажар туған. Анам əнші, суырыпсалма ақындығы да мол болатын. Ел ішінде етекбасты болып ақындықты қумаған ғой. Өзінің шыққан тегін əдемі дауысымен əндете айтып отырушы еді, жарықтық. Сондағы бір ауыз өлеңі есте. Түйемнің ауа берді кебежесі, Арқаның соқтырмайды бөденесі. Сұрасаң арғы атамды қаракерей, Мен өзім Тіленші би немересі, – дейтін. Сол Ажар анадан Шəкей ақсақал арыстай алты ұл көрген. Олар Өтеубай, Бұқпа, Молдақмет, Қара, Аңдамас жəне Көкен еді. Бір шаңырақтың астынан өрбіген осы алты азамат тегіс Ұлы майданға атанды, осыдан үш ұл сол соғыстың қанды қасап даласында қалды, екеуі ауыр жараланып, елге оралғанымен сол зардаптан оңала алмады. Жасынан шомбал денелі, алып күштен сом тұлғасы құйылғандай Көкен өз тұрғыластарынан əрі еңселі, əрі қуатты еді. Ағаларынан бірінен соң бірі қаралы хабар келгенін көрген бозбала Көкен өзі сұранып майданға аттануға бекініп еді. Сол тұстағы ауыр да азапты кезеңді ақын Көкен былайша еске алар еді: Лағнет айтып соғысқа, Жеңгелер жүр налыған. Жарып жөнді ас ішпей, Кезіміз болды арыған. Сол күндер еске түскенде, Қазірде де тарығам. Сиыр деген пəлекет, Желкесі жоқ өгіздей, Мойнына жарма ілмейді, «Арам қатқыр» дегізбей. Иə, «бəрі де майдан үшін, бəрі де Жеңіс үшін» деген жалғыз ауыз ұранның астында еңбек еткен тыл еңбеккерлерінің көрген тауқыметін тілмен айтып, қаламмен толғап жеткізуге бола ма? Жоқ, əрине. ...Менің он бес жасымда, Сұрапыл соғыс басталды-ай... Қара қағаз ол кезде, Көктен түскен жасындай. Ортамыздан əкетті-ау Талай шіркін асылды-ай! Бойды басқан ауырлық Таудың шомбал тасындай. Күнде естірту жамандық, Еңіреу ешбір басылмай. Соғыстың бітер түрі жоқ, Біздер де қару асынбай. Соғысқа мен де аттандым, Ұлғайтып екі жасымды-ай... Міне, кенже ұл Көкен де майданға аттанбақ. Жəй аттанбақ емес, мерт болған бауырларым үшін кек алам дейді. Он бестегі жасына екі жас қосып есейгендер сапында тұрып, жаумен жағаласпақ. Кейуана Ажар, асқар тау Шəкей қарттың осы тұстағы зар-наласы мен қайғы-қасіретін тап бүгінде де жазып жеткізе алмай ет жүрегің езіледі, жан дүниеңді өрт шалғандай шерлі қалге түсесің. Ұлдарының алдынан «ерлікпен мерт болды» деген қаралы қағаз келе бастаған Шəкей шалдың шаңырағы шайқалып ортасына түскендей ме дерсің. Не десек те сүйектері асыл қос қарт бастарына түскен алапат қасіретті қайыспай көтере білді, келер күндерден үміт күтті. Сол үміті 1943

жылы қанды жорыққа аттанған Көкеннің ұрыс даласынан жолдаған үшкіл хатпен қанаттана түсетін еді: Қазірде Көкең де жүр армияда, Заман ғой кететұғын əр қияға. Ғұмырды жалғастыра ілгеріге, Баратын күн де туар қайта ұяға... деген кенже ұлдың өлең жолдары қарттарға демеу болатын. Кенигсберг қаласы үшін болған қара қуырдақты шайқасқа қатысқан Көкен «За отвагу» медалімен наградталды. Бұл бозбала Көкеннің көзсіз ерлігі үшін берілген мəртебелі награда еді. Сол шайқасты шайқасқа ұластыра жүріп жауынгер Көкен туған елге 1947 жылы оралып еді. Майданнан есен оралған оны елге хатпен жолдаған өлеңдері өзін əн болып қарсы алды. Сөйтіп, жауынгер Көкеннің бейбіт өмірі ақындық өнерден өз арнасын тауып, ілгері өрлей берді. Өзі де, қасындағы өнерпаздарға да өріс ашып, қазақтың айтыс өнерінің ақ айдынына арманды ақ желкенін айқара керіп тастап оза түсті, ілгерілеп кете барды. Қазақстанның халық ақыны Шəкен Отызбаев бала Көкен, бозбала Көкеннің бұғып, булығып жатқан ақындық өнерін қиядан танып, оны қуатты арнаға салуда көп еңбек сіңірген рухани ұстазы болды. Қабырғалы ақынның «Алтын жас» атты кең тынысты, терең толғау дастанын жаттап алып ауыл арасында айтып жүрген Көкен ауыз əдебиеті үлгісі айтыскер ақындарға таптырмас қайнар бұлақтың көзіндей əсерлендірген. Кейіннен өзі де хиссадастандарды жаттап алып, жиылған жамағаттың алдында айтуды əдетке айналдырды. Халықтың қазынасы ақынның сөз өнеріне өріс ашар жарқын мектебіне айналды. Сөйтіп, ол ендігі жерде айтыс өнерімен қатар жыршы, жыраулық үлгінің де үдесінен шыққан шайыр атанды. Кейіннен күй табақтарға Қабанбай, Бөгенбай, Қарасай жайлы толқымалы тоқсан тараулы хисса-дастандарды жаздырды. Көкен Шəкеевті жалпақ жұрт ең алдымен айтыскер ақын ретінде таниды. Ол заңды да. Өйткені, оның əу дегеннен қадам басып, батыл араласқаны айтыс өнері болды, əрі көкшетаулық талай жастарға ұстаздық етті. Ең бастысы, бұл өңірде бұғып қалған ұлы өнердің қақпағын айқара ашып, жаңа бір қуатты қарқынмен қанаттануына жол көрсетті. Ал, республикалық деңгейдегі сан айтыста топ жарып, торай алдырмас арынды қуатымен алқалы жиынның құрметіне бөленгендігін атап айтсақ еш артықтық етпейді. Игібай, Мұса, Қалихан, Мұқаш, Таушан, Манап, Əбікен, Ахметжандармен иықтаса, үзеңгі қақтығыстыра қатар шыққан Көкен өзінің адами асыл қасиеттерімен, ілкі озық жарқын өнерімен, тұйықтан жол тауып кетер шеберлігімен дараланатын еді. Ақын аға қай жерде айтысқа түсе қалса да ең алдымен өзінің томағасын сыпырып, қанаттандырған қасиетті Көкшетауына арқа сүйейтін, Біржан, Ақан, Балуан Шолақ, Үкілі Ыбырай дəстүрін жалғап келе жатқан тума талант екендігін бөле-жара айтатын. Алдыңда тұр – ақын туған ұлдарың, Жырмен тербеп Көкшетаудың қырларын. Риза қылсам деп ойлаймын жұртымды, Ағытылып, асыл сөзден жырларым, – деуі де сондықтан. Көкен аға ақын ретінде қазақы сөздің қадірқасиетін жоғары бағалап, сөз асылын ерінбей екшей білуге, орынды қолдануға, көркемдігін барынша пайдалана білуге үндейтін. Айтыс өнерінің тəрбие мектебі екендігіне ерекше назар аударатын. Жас ақындарды қарсыласына құрметпен қарауға, сыйлауға жетелеп, мінін бетіне басып, кемсітуден сақтандыратын. Осы қағидаттарды өзі де қатты ұстанатын. Бұл қасиетінен жаңылған емес. Кезінде айтыс өнерінің дарабозы Қонысбай Əбілов Торғайдың топжарғаны Нұрхан Ахметбековпен қатар Көкенді де өзінің ұстазы санағанын естіп, білгенбіз. Бұл Қонысбай ініміздің ізеттігі əрі Көкендей талантты танып, білуі еді. Ақын Көкеннің ел алдындағы еңбегі елеусіз қалды деп есептемейміз. Оған кезінде «Қазақстанның халық ақыны» деген құрметті атақ берілді (1987ж.). Оның өнердегі өрісті де өнегелі жолы ескеріліп ол Қазақстан ақынжыршылар одағының тұңғыш президенті болып сайланды. Өкініштісі сол, игілікті бастамаға тиек болған бұл қоғамдық ұйым жабылып қалды. «Халықтар достығы» орденімен наградталды. Осының бəрі Көкен Шəкеевтің ел алдындағы ерен еңбегіне берілген лайықты баға, көрсетілген зор құрмет болатын. Ақын аға ордалы отбасының ардагер ақсақалы бола білді. Анамыз Дəржан екеуі үш ұл, үш қыз өсіріп ержеткізді, бəріне жоғары білім алып берді. Құралайы полиграфия институтын, Еркіні педагогикалық институтты, Майра Мəскеудегі М.Щепкин атындағы театр училищесін, Ерболы Т.Жүргенов атындағы театр институтын, Зайра Алматыдағы шет тілдер институтын, Еркеш Мəскеудегі К.Тимирязев атындағы ауыл шаруашылығы академиясын тəмамдаған. Қазір бұлардың бəрі де елі үшін еңбек етіп, əке арманын одан əрі жалғастыруда. Ал, Еркеш болса есімі мəшһүр əнші əрі композитор. Көкен ақын шын мəнісіндегі туған халқының ақыны болды. Əр жыр шумағында оның елі, жері, халқына деген зор мақтанышы, арманаңсары, игі тілегі өріліп түсіп жататын. Менің даусым бұқараның өз үні, Менің жырым – бар жүректің сезімі. Менің əнім – туған жердің шаттығы, Қуанышы, күлкісі мен əзілі. Менің туым – туысқандық, бірлестік, Маған дұшпан – көре алмастық, күндестік, – деп ағынан жарылуы да содан болса керек. Елі есен тұрғанда халық ақыны Көкен Шəкеев те жасай бермек, сұлу жырларынан бүгінгі ұрпақ сусындай бермек. Ақмола облысы.

 Өңір өмірі

Ќаракемерде спорт кешенініѕ ќазыєы ќаєылды

Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Көршi қырғыз елiмен ауылы аралас, қойы қоралас жатқан Қордай ауданында Қаракемер деген ауыл бар. Қаракемер жұрты бұл аймаққа кəсіпкерлікке бейімділігімен, саудасаттыққа ептілігімен танымал. Ауыл тұрғындары жыл он екі ай жылқы байлап, Тараз, əсіресе, жақын болғандықтан Алматы қаласына ет саудалаумен айналысады. Елдің осы еңбекқорлығын, бақуатты тұрмысын, берекелі тірлігін насихаттау мақсатында қайбір жылы өңір басшылығы Қаракемерге облыстың барлық ауыл, аудан əкімдерін жиып, осындағы игілікті істерді үлгі еткен-ді. Міне, осы үлгілі ауылда жақында тағы бір үлкен тірліктің тұсауы кесілді. «Отау строй» ЖШС президенті, осы ауылдың түлегі Қайрат Молдасейітов мектеп жанынан үлкен спорт кешенінің құрылысын ба с та ды. Б ұ л , ə р и н е , Қ а й р а т Құсейінұлының туған ауылы,

білім алған қасиетті шаңырағы мен ұстаздарына, жалпы жерлестеріне деген құрметі, тағзымы, ыстық ықыласы екені айдан анық. «Бай болсаң, еліңе пайдаң тисін» деген, бизнес əлемінде көптеген биіктерді бағындырып, оңды тірліктерімен танылған «Отау-строй»-ды ел бір жағы қайырымды істерімен де жақсы біледі. Бұған дейін осы компания өз демеушілігімен Ер Түріктің бесігі – киелі Түркістанда 16 пəтерлік үйдің құрылыс салынып, 16-сының да кілтін тұрмысы төмен, мүгедек жандарға табыс еткенін, одан бөлек дəл осы қасиетті қалада мүгедек балаларды оңалту орталығын да өз қаржыларына салып, пайдалануға бергенін, Шымкент қаласында да бірқатар игілікті істер атқарғанын ақпарат құралдары жазған болатын. Сондайақ, Қайрат Молдасейітов осыдан екі-үш жыл бұрын Қаракемерге 100 орындық балабақша мен мешіт, емхана салып беріп, туған ауылының алғысын алған-ды. «Əлеуметтік жауапкершілік

тұрғысынан мемлекет негізінен өз жолынан өтті, тұтастай алғанда, өзінің осы функциясын тиімді орындады. Енді – кезек бизнестікі...», деген болатын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев. Осы тұрғыдан келгенде «Отау-строй» ЖШС Елбасы аманатына адалдық танытып жүрген мекеме екенін мойындауымыз керек. Бизнестің əлеуметтік жауапкершілігін арттыру мақсатында қазығы қағылған бұл спорт кешенінің ауылдың дамуына жəне жастар арасында саламатты өмір салтын кеңінен насихаттауға қосар үлесі зор. «Елімізде спорт инфрақұрылымдарының тұрақты өсу үрдісі байқалғанымен, əлі де ауылдық жерлерде спорт ғимараттарының саны жеткіліксіз болып тұрғаны жасырын емес. Спорттағы мықтылардың көпшілігі ауылдан шыққан ғой. Спорт адамға ұстамды мінез береді. Сондықтан құрылысы келесі жылдың күзінде аяқталып, пайдалануға берілетін бұл кешен балаларды ептілікке ғана баулып қана қоймай, жақсы тəлім-тəрбие беретін орталық болуы тиіс. Бұл шаңырақтан болашақта олимпиада чемпиондарының, еліміздің мықты азаматтарының шықпасына кім кепіл?» – дейді бұл жөнінде Қ. Молдасейітов. Жақсы тірлік жұғысты келеді екен. Қайрат Молдасейітовтің осы тірлігі Қаракемерде туып-өскен бірқатар бақуатты жігіттерге түрткі болып, алдағы уақытта ауылдың кіреберісіне үлкен қақпа қойып, бірқатар көшелерді жөндеп, мүмкін болса саз мектебін ашуға ой тастады. Жамбыл облысы. –––––––––––

Суретті түсірген Алтынбек ҚАРТАБАЕВ.

 Көкейкесті

Ќазаќ тазысы тек ќазаќтікі болуы ќажет Атам қазақ жеті қазынаның бірі деп баға берген байлықтардың соңын жүйрік тазы қорытындылайды. Тұқымын асылға балаған иттің бұл түрі жеті қазынаның біріне тегін баланбаған. Жүгірген аңның денін жібермейтін бұл жануар жайлы сөз қозғай қалсаңыз, əсіресе, аңшы қауымның арасында қызығы бітпестей көрінетін əңгіме легі ақтарыла кетеді. Оның алғырлығы мен ақылдылығы қатар айтылып, қауқылдасып жатады. Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

Ал осы тазы тұқымының бүгін дері тағдыры қыл үстінде тұрғаны тек осы жануарға жанын ауыр тар азаматтарымызды ғана толған дыра ма, қалай? Тағдыры деп отырғанымыз, бүгінде əлемнің көп елдері өздерінің атадан балаға мирас болып келе жатқан асыл тұқымды жануарларын патенттеп жатқанда, жоқтан бар жасауға бейім тұратын өзге де құмар елдер тарихы ғасырлардан тамыр тартатын қазақ тазысын сертификаттап алмай ма деген мəселе бүгінде еліміздегі тазы тұқымының əуесқой жанашырларын қатты толғандырып отыр. Нақ осындай жанашырлардың бірі – «Аймақаралық кинологиялық орталығы» республикалық қоғамдық бірлестігінің президенті, Халық аралық жəне ұлттық дəрежедегі сарапшы Нина Макерова. – Мен өз елімнің патриотымын, – деп бастады, – бізбен əңгімесін қазақ тазысының жанашыры Нина Михайловна. – Отыз жылдан астам уақыттан бері Қазақстан жерінде тамыр жайып келемін. Мен бұл жерді ешнəрсеге айырбастамаймын. Сонымен қатар, қазақ тазысына деген ықыласымның орны тіптен бөлек. Оның алдағы тағдыры менің жаныма қатты батады. Еліміз тəуелсіздік алғаннан бергі уақытта қазақ тазысына деген жанашырлық жоқтың қасы. Біз өстіп енжарлық танытып жүргенімізде өзге бір ел қазақ тазысын құжат жүзінде иемденіп алса, өкініштің көкесі сонда болмай ма? Міне, содан кейін не бір үлкен жарыстарға, не бір халықаралық көрмелерге баруды түсіңізде ғана көруіңіз ғажап емес. Сондай-ақ, ол бұл тұрғыда Ауыл шаруашылығы министрлігінің сырғытпа жауаптарына да көңілі толмайтындығын айтып өтті. Оның сөзіне қарағанда, аталған министрлік бұл мəселемен өздерінің айналыспайтындарын жеткізген. «Сонда кім айналысады бұл іспен жəне бұл тұрғыда мемлекеттік қолдау кезек күттірмейтін мəселе», дейді Н.Макерова. – Қазақ тазысы қандай сұлу, қандай алғыр десеңізші! Бəзбіреулер мұны түрікмен тазысымен шатастырып жүр. Ал шындығында екеуінің айырмашылығы жер мен көктей. Басқасын былай қойғанда, қазақ тазысы одан едəуір етжеңді болып келеді. Еліміздің Семей, Қарағанды,

Ақтау, Көкшетау, Павлодар секілді жəне өзге де аймақтарында қоян, түлкі, борсықты айтпағанның өзінде азулы арлан қасқырларды алатын тазылар бар. Бұл ретте, əсіресе, солтүстік өңір тазылары жүректі, ешнəрседен қорқа қоймайтын өжет болып келеді. Қажет болса, қабанға да əлі келетіндерін кездестіруге болады. Осындай асыл қазынамызды құнттамай жүргеніміз менің жаныма қатты батады. Ашынғаннан кейде ащы даусым да шығып кетеді. Қалай шыдамсызданбайын, өзіңіз ойлап қараңызшы, кішкентай ғана Болгарияда асыл тұқымды əр күшікке 100 еуродан қаржы беріледі екен. Ал бізде ше... Міне, бұл мемлекеттік деңгейде үлкен қолдау қажет екенін тайға таңба басқандай айқындап тұр емес пе? – дейді ол тағы да. Түрікмендер тəуелсіздік алған алғашқы жылдары-ақ тазысы мен алабайын заңдастырып алыпты. Біз əлі күнге дейін қалың ұйқы құшағында жүр екенбіз. Бұлай жата беруге болмайтыны анық. Қазірден қимылдамасақ, жоғарыда айтқанымыздай, өкінішке ұрынып қалуымыз əбден мүмкін. Осылай деп əңгімесін əрі қарай жалғады қазақ тазысының жанашыры. – Қажет кезінде үйіңді де күзетіп, аңға да салуға болатын абзал жануарды қалай мадақтасаң да жарасады. Оларды ерінбей суреттерге түсіріп, каталогтарға енгізу шаралары да үлкен жұмыстардың бастауы болмақ. Биылғы жылдың 21 қыркүйегінде Астана маңында «Қансонар» аңшылардың қоғам дық бірлестігі мен аңшылық шаруашылығы субъектілері республикалық қауымдастығының ұйытқы болуымен егемендік алған кезден бері тұңғыш рет ит көрме-байқауы өткелі отыр. Мұнда республиканың бірқатар аймақтарынан келген тазылар таныстырылмақ. Егер сен еліңнің шын патриоты болсаң, осы шараға келуге тиіссің, қазақ бала сы! Бұл қазақ тазысы еліміздің визитті карточкасы іспеттес екені естеріңізден шықпаса екен деймін, – дейді ол. Сарапшының жаны аши айтқан салиқалы əңгімесін тыңдағанда, бала күнімде өзім куə болған мына бір сəттер еріксіз еске оралды. Ауылда қойдың кезегі деген болатынын онда өскен кез келген бала біледі. Шамамен айына бір рет келетін сол кезектегі біздің міндет құлқын сəріден көз байланар уақытқа дейін ауылдан төрт-бес шақырым ұзап шығып, малды жайып келу

еді. Сондай бір шілденің шіліңгір ыстығында əкемнің біреуге теңгесін беріп бақтыра салармын дегеніне қарамай, қойды бағайыншы деп қиылып тұрып алдым. Мен өтініп болмаған соң ол менен бір жас кішілігі бар марқұм жиенім Естөрені қасыма қосып жіберген-ді. Бала емеспіз бе, ауылдан шыға бере-ақ шөл қысып, басымыз ауырайын деді. Бір кезде отар қойдың басы бір жаққа, аяғы бір жаққа кетіп шашырай бастады. Екеуміз екі жаққа қарай жүгіріп жүрміз. Кенет отар басында бірнəрсе қарайғандай болды, артынша құдды бір адам сынды отардың басын қайтарып тастады. Екеуміз де сол көздің ұшындағы жаққа қарай жүгірдік. Жақындағанда барып таныдық, бұл Тұрған көкемнің тазысы – Алғыр екен. Қуанғаннан Естөре екеуміз де «Алғыр!» деп жарыса айқайлап жібердік. Осыншама жер қайдан жəне қалай еріп келгеніне қайран қалып біз тұрмыз. Сөйтсек, ол біздің сыртымы��дан сусыз арна ішімен жүріп отырғанға ұқсайды. Иесінің рұқсатынсыз аттап қадам баспайтын текті тұқымның бізге кешке дейін көмекші болғанын кейін арада ұзақ жылдар өткенде барып пайымдағандаймын. Əкемнен сұранып күбірлесіп тұрған кезімде сол маңда иесімен тұрған ол əкенің буыны қатпаған жетінші сыныпты енді бітірген ұлын уайымдап, алаңдағанын сезгендей ме дерсің... Ол тек қой бағысу үшін ғана емес, ай далада бізге баласынып түлкі, қарсақ, шибөрілер айбат шегеді ме деген күдікпен еріп отырды ма деп те ойлаймын қазір. Кешкісін малдарын күтіп алуға белгіленген жерге келген жұртшылық «жоғалып» кеткен Алғырды көргенде Тұрған көкемізден итің табылды деп сүйінші сұрап жатты... Марқұм көкеміз өз көзіне өзі сенбей, басын шайқай берді. Бар айтқаны «бұл расында сендермен жүрді ме» дегені болды. Күні бойы ауылды аяғынан тік тұрғызып іздеген көкеміз Алғырдың бұл «қылығына» бір жағы сүйсініп, бір жағы таңғалумен болған еді. Кейбір адамның өзі ойлай бермейтінді ойлаған жануардағы не деген сезімталдық десеңші! Сөйлемейді демесеңіз, иесінің иегінің астымен көрсеткен ымынанақ түсініп, айтқызбай-ақ ұғатын киелі жануардың бүгінде еліміздегі саны мыңға жуық деседі. Алайда, бұл нақты дерек емес. Ол көбінде қадірін білетін жеке адамдардың қолында. Қазақ тазысы, құмай тазы жайында сан түрлі аңыздар сыр шертеді. Ол туралы көсіліп те жазуға болады. Əйтсе де алда оны заңдастыру сынды одан да маңызды шара тұрғанын ескерсек, оны келер күндердің еншісіне қалдыра тұрған жөн шығар... АСТАНА.


11

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарєа орналасуєа конкурс туралы хабарландыру (Жалғасы. Басы 119-нөмірде). 2) Мемлекеттік жер кадастрын жүргізуді бақылау жəне геодезиялық бақылаубөлімініңбас маманы-мемлекеттік инспекторы(санаты С-О-5, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: мемлекеттік жер кадастрының дұрыс (жүргізілуін ұйымдастыру, үйлестіру жəне бақылау жасау; жер мониторингін жүргізуге бақылау жасау; геодезиялық бақылау жасау; жер-кадастрлық істер қаулыларының жобаларына осы құжаттарды дайындауға қатысу қажет болғанда сараптама жасау. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін, шағымдарын жəне орындауға келіп түскен қызметтік хаттарды қарау. Ақпараттық-талдау жұмыстарының жəне мониторингтің формалары мен əдістерін білу. Кадастрды жүргізу, олардың субъектілер бойынша жеткіліктілігі жəне оралымды жаңартылуы бойынша материалдардың жинақталуын, сондайақ басқа да жер-кадастрлық, атап айтқанда сандық карталарды тексеру. Жер телімдерінің иелері мен пайдаланушылардың жер заңнамаларын сақтауына, олардың мақсатты нысанына сəйкестігіне, жер телімдерін өз бетінше иеленуге жол бермеуге, уақытша берілген жер тілемдерінің уақытында қайтарылуына, жер заңнамаларын бұзуды жоюға бақылау жасап, тексеру жүргізу. Инспекцияның мүддесін жер заңнамаларына қатысты мəселелерді қарау кезінде сотта, мемлекеттік жəне қоғамдық ұйымдарда қорғау. Жерді пайдалану мен қорғауды бақылау мəселелері бойынша Инспекцияның бөлімшелерімен өзара жұмыс істеу. Жер қатынастарын реттеу мəселелері бойынша қаланың жергілікті атқарушы органдарымен өзара қызмет жасау. Қала аумағындағы жер ресурстарына мемлекеттік картографо-геодезиялық қор жəне картографиялық қор жүргізуге бақылау жасау. Компьютермен жұмыс істеу білу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: ауылшаруашылық ғылымдары немесе техника ғылымдары жəне технология немесе экономика жəне бизнес немесе құқық немесе қызмет көрсету саласы, ортадан кейінгі ауылшаруашылық ғылымдары немесе техника ғылымдары жəне технология немесе экономика жəне бизнес немесе құқық немесе қызмет көрсету саласына рұқсат етіледі. Жоғары ауыл шаруашылық ғылымдары немесе техника ғылымдары жəне технология немесе экономика жəне бизнес немесе құқық немесе қызмет көрсету саласы болмағанда, мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ауыл шаруашылық ғылымдары немесе техника ғылымдары жəне технология немесе экономика жəне бизнес немесе құқық немесе қызмет көрсету саласында білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге арналған тест бағдарламасына сəйкес, нормативтік-құқықтық актілерді, Қазақстан Республикасы «Қазақстан Республикасындағы Мемлекеттік бақылау жəне қадағалау туралы заңын», Қазақстан Республикасының Жер кодексін, Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін білуі. Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитетінің Жамбыл облысы бойынша аумақтық жер инспекциясы, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Қазыбек би 2-ші бұрылысы, 26-үй, телефоны: 7262 (453228), электронды мекенжай: taraz_zem@nur.kz, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Жерді пайдалану мен қорғауды мемлекеттік бақылау бөлімінің бас маман-мемлекеттік инспектор, санаты С-О5, 1 бірлік. Функционалды міндетері: мемлекеттік органдардың, кəсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдар мен азаматтардың ҚР жер заңдарын, жер учаскелерін нысаналы мақсатына сəйкес пайдаланудың белгіленген режімін сақтауына, межелiк белгiлердiң сақталуын жəне бүлiнген жердiң жаңғыртылуын қадағалау, жердi пайдалану мен қорғау жөнiндегi жерге орналастыру жобаларының жəне басқа да жобалардың жүзеге асыру, жер учаскелерін өз бетінше иеленіп алуға жол бермеуге,жерді пайдалану жəне қорғауды мемлекеттік бақылауын ұйымдастыруын жүзеге асыру əкімшілік құқық бұзушылық істер бойынша материалдарды қарау; төлемеген айыппұлдарды мəжбүрлеп өндіру мақсатында қажетті құжаттарды сот органдарына жолдау, пайдалы қазба кен орындарын геологиялық барлау, іздестіру жəне игеру кезінде геодезиялық, картографиялық жұмыс іс-шараларын дұрыс атқаруын қадағалау; ҚР жер заңдарын бұзушыларға уақтылы шаралар қолдануды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: жерге орналастыру немесе кадастр немесе инженер-гидротехник. Қазақстан Республикасы Өңірлік даму министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитетінің Маңғыстау облысы бойынша аумақтық жер инспекциясы, 130000, Маңғыстау облысы, Ақтау қаласы, 23-шағын аудан, 103-ғимарат, 21-23-бөлме, анықтама телефоны: (87292) 605110, 605111, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымына орналасуға конкурс жариялайды: Ішкі əкімшілік ету бөлімінің бас маманы (санаты С-О5. 1-бірлік). Функционалды міндеттері: кадр қызметі құжаттамаларын жүргізу жəне ресімдеу; басқарма қызметкерлерінің еңбек тəртібін Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Арнамыс кодексін ұстануын қадағалау жəне қызметкерлер тəртіп бұзған жағдайда тəртіптік жазаға тарту жөніндегі шараларға қатысу; мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік қызметтен өтуімен байланысты инспекцияның арнайы шешімдерін əзірлеу, қызметшілердің жеке істерін жүргізу, қажетті жағдайда мемлекеттік қызметшілердің еңбек кітапшаларына тиісті өзгерістерді енгізу; жазбаша түрде мелекеттік қызметшілердің шектеулерді қабылдауы жөніндегі келісімдерге қол қоюын қамтамасыз ету жəне осы шектеулерді бұзған жағдайда туындайтын құқықтық жағдайлар туралы ескерту; мемлекеттік қызметте болуларына байланысты шектеулерді орындауларын, кірістер жөніндегі декларацияларды уақытында тапсыруларын қадағалау; мемлекеттік қызметтің аймақтық құзырлы органына тапсыру үшін бос мемлекеттік лауазымдар тізімін, бос лауазымдарды толтыруға деген тапсырыстарды, өзге де қажетті ақпараттарды дайындау; мемлекеттік қызметшілерді даярлау, қайта даярлау жəне біліктіліктерін арттыруды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы) жəне құқық (құқықтану). Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екi жылдан кем емес жұмыс өтiлi бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етiледi. XIII. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитетінің Қарағанды облысы бойынша салық департаменті, 100000, Қарағанды қаласы, Чкалов көшесі, 3-үй, 311-бөлме, анықтама телефоны: 8(7212) 41-09-36, факс: 8(7212) 41-09-35, электронды мекенжай: dkaparova@ taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Қарағанды қаласы Октябрь ауданы бойынша салық басқармасы, 100020, Қарағанды қаласы, 21 шағын ауданы, 4/1-үй, 205-бөлме, анықтама телефоны: 8(7212) 53-15-91, факс: 8(7212) 53-15-75, электронды мекенжай: ometke@oct.taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Қарқаралы ауданы бойынша салық басқармасы, 100800, Қарқаралы қаласы, Т.Əубəкіров көшесі, 19а-үй, 3-бөлме, анықтама телефоны: 8(72146) 3-24-86, факс: 8(72146) 3-16-35, электронды мекенжай: akadirbaeva@krk.taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Жаңаарқа ауданы бойынша салық басқармасы, 100500, Атасу кенті, Тəуелсіздік көшесі, 4-үй, 5-бөлме, анықтама телефоны: 8(71030) 2-72-45, факс: 8(71030) 2-72-45, электронды мекенжай: mkeikov@jnr.taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Ұлытау ауданы бойынша салық басқармасы, 101500, Ұлытау селосы, Абай көшесі, 36-үй, 1-бөлме, анықтама телефоны: 8(71035) 2-11-94, факс: 8(71035) 2-14-79, электронды мекенжай: bduzbaev@ult.taxkrg.mgd. kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Нұра ауданы бойынша салық басқармасы, 100900, Киевка кенті, Абай көшесі, 50-үй, 205-бөлме, анықтама телефоны: 8(72144) 22-5-75, факс: 8(72144) 22-2-84, электронды мекенжай: aahmetullina@nrn.taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Бұқар жырау ауданы бойынша салық басқармасы, 100400, Ботақара кенті, Абылай хан көшесі, 39А-үй, 6-бөлме, анықтама телефоны: 8(72154) 2-17-88, факс 8(72154) 2-11-91, электронды мекенжай: shbaymagambetova@bjr.taxkrg.mgd.kz, Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Қаражал қаласы бойынша салық басқармасы, 100700, Қаражал қаласы, Тойынбеков көшесі, 2а-үй, 5-бөлме, анықтама телефоны: 8(71032) 2-6532, факс: 8(71032) 2-62-68, электронды мекенжай: maral@krj. taxkrg.mgd.kz, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. 1. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің заң басқармасының жетекші маманы (1 бірлік, С-О-6 санаты). Функционалды міндеттері: салық органдарынын қызметінде туындаған құқық мəселелері бойынша жазба қорытындыларымен оның заңды шешімін ұсыну, заңды тəртіпте олардың шешілуі туралы ұсыныс жасау, салық департаментінің мүддесін сотта жəне басқа органдарда қорғау, салық төлеушілердің арыздарын, əкімшілік құқық бұзушылық істер бойынша қарсылығын қарастыруын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Қазақстан Республикасының салық кодексін, салық салу саласындағы заңнамалық жəне

нормативтік-құқықтық актілерді, азаматтық іс жүргізу, азаматтық заңнамасы, ҚР ƏҚБтК, ҚР АПК, ҚР ҚК, ҚР ҚПК білімі. 2. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Октябрь ауданы бойынша салық басқармасы заң бөлімінің бас маманы (03.03.2015ж. дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) (1 бірлік, С-R-4 санаты). Функционалды міндеттері: сотта жəне басқа да органдарда салық органдары мен салық төлеушілердің арасында туындаған дауларды қарастыру кезінде салық басқармасының мүддесін қорғау, дау-дамай, талап жұмыстарын іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Қазақстан Республикасының Салық кодексін, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 3. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Қарқаралы ауданы бойынша салық басқармасы салықтық бақылау бөлімінің бас маманы (27.10.2014ж. дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) (1 бірлік, С-R-4 санаты). Функционалды міндеттері: заңды тұлғалардың жəне жеке кəсіпкерлердің – шаруашылық субъектілеріне салық салудың əртүрлі мəселелері бойынша тексерулерді жүргізу; камералдық тексерістерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Қазақстан Республикасының Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 4. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Жаңаарқа ауданы бойынша салық басқармасы мəжбүрлеп өндіріп алу жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (1 бірлік, С-R-4 санаты). Функционалды міндеттері: сотта жəне басқа да органдарда салық органдары мен салық төлеушілердің арасында туындаған дауларды қарастыру кезінде салық басқармасының мүддесін қорғау, дау-дамай, талап жұмыстарын іске асыру, кадрлық жұмысты жүргізу, алғашқы бухгалтерлік құжаттарды жинау, бағалы материалдық жəне активтерді сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: заңгерлік. Қазақстан Республикасының Салық кодексін, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 5. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Жаңаарқа ауданы бойынша салық басқармасы салық төлеушілермен жұмыс жасау бөлімінің бас маманы (1 бірлік, С-R-4 санаты). Функционалды міндеттері: салық төлеушілердің салықтық есептеме нысандарын қабылдау, салық төлеушілердің тіркеу есебін жүзеге асыру, салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу жəне талдау, фискалдық жады бар бақылау-кассалық машиналарды есепке алу жəне фискалдандыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Қазақстан Республикасының Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 6. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Ұлытау ауданы бойынша салық басқармасы мəжбүрлеп өндіріп алу жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы (25.06.2016ж. дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) (1 бірлік, С-R-4 санаты). Функционалды міндеттері: кадрлық жұмысты, ісқағаздарын, бухгалтерлік жұмысты жүргізу; салық берешегін өндіріп алу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, заңгерлік немесе персоналмен басқару мамандығы бойынша. Қазақстан Республикасының Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 7. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Ұлытау ауданы бойынша салық басқармасы салықтық бақылау бөлімінің жетекші маманы (09.02.2017ж. дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) (1 бірлік, С-R-5 санаты). Функционалды міндеттері: бағдарламалық жəне техникалық қамтамасыз ету, кабельдік жергілікті торапты кеңейту жұмыстары, есептеу техникасының жəне оргтехниканың құралжабдықтарының жарамсыздығын диагностикалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: ақпараттық жүйелер (бағыты мен қолдану саласына қарай) информатика, ақпараттық өңдеу жəне басқару компьютерлік жүйелері, автоматтандырылған жоспарлау жүйелері, есептеу техникасы мен жүйелердің бағдарламалық жəне ақпараттық қамтамасыз етілуі, қолданбалы математика жəне информатика, математикалық жəне компьютерлік модельдеу мамандықтары бойынша; нақты лауазымды мамандандыру саласындағы қарым-қатынасты реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. 8. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Ұлытау ауданы бойынша салық басқармасы» ММ мəжбүрлеп өндіріп алу жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің жетекші маманы ( (1 бірлік, С-R-5 санаты). Функционалды міндеттері: сотта жəне басқа да органдарда салық органдары мен салық төлеушілердің арасында туындаған дауларды қарастыру кезінде салық басқармасының мүддесін қорғау, дау-дамай, талап жұмыстарын іске асыру, кадрлық жұмысты жүргізу, алғашқы бухгалтерлік құжаттарды жинау, бағалы материалдық жəне активтерді сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, заңгерлік. Қазақстан Республикасының Салық кодексін, Қазақстан Республикасының «Əкімшілік рəсімдер туралы» кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 9. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Қаражал қаласы бойынша салық басқармасы салықтық бақылау жасау бөлімінің бас маманы (1 бірлік, С-R-4 категориясы). Функционалды міндеттері: заңды жəне жеке тұлғалардың – шаруашылық субъектілеріне салық салудың əртүрлі сұрақтары бойынша тексерулерді жүргізу, камералдық тексерістерді жүзеге асыру, дербес шоттарының жүргізу, бюджетке түскен салықтардың есебі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандандыруға сəйкес келетін саласындағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативті-құқық актілерін білу. 10. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Нұра ауданы бойынша салық басқармасы салық төлеушілермен жұмыс жасау бөлімінің жетекші маманы (01.08.2015ж. дейін бала күтіміне арналған демалыс мерзіміне) (1 бірлік, С-R-5 санаты). Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызметтерді көрсету, салық төлеушілердің тіркеу есебін жүзеге асыру, фискалдық жады бар бақылау-кассалық машиналарды есепке алу жəне фискалдандыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Қазақстан Республикасының Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. 11. Қарағанды облысы бойынша салық департаментінің Бұқар жырау ауданы бойынша салық басқармасы салық төлеушілермен жұмыс жасау бөлімінің жетекші маманы (06.09.2016ж. дейін негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалыс кезеңіне) (1 бірлік, С-R-5 санаты). Функционалды міндеттері: мемлекеттік қызметтерді көрсету, салық төлеушілердің тіркеу есебін жүзеге асыру, фискалдық жады бар бақылау-кассалық машиналарды есепке алу жəне фискалдандыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық. Қазақстан Республикасының Салық кодексін білу, осы лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерін білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитетінің Алматы қаласы бойынша салық департаменті, индекс 050000, Алматы қаласы, Абылай хан даңғылы, 93/95-үй, анықтама үшін телефон: 8(7272)67-15-62, факс: 8(7272)61-64-50, e-mail: kadry_2_6001@taxgalmaty.mgd.kz, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Мəжбүрлеп өндіру басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: берешекті мəжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдану бойынша заңнамалық, нормативтікқұқықтық актілерін жəне нұсқамалық материалдарды қолдану мəселелері бойынша түсіндіру жұмыстарын, семинарлар өткізу; берешекті мəжбүрлеп өндіріп алуда практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету; салық төлеушілердің банк шоттары бойынша шығыс операцияларын, банк шоттары бойынша инкассалық өкімдерді тоқтату туралы автоматты түрде беру бөлігінде екінші деңгейдегі банктермен өзара қарымқатынас мониторингін жүзеге асыру; берешекті мəжбүрлеп өндіріп алу шараларын қолдану мəселелері бойынша банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асырушы екінші дəрежелі банктердің жəне ұйымдардың, салықтық жəне басқа да мемлекеттік органдардың, өз құзыры шегінде департамент

басшысы тапсырмаларының уақтылы жəне сапалы орындалуын ұйымдастыру жəне бақылауды жүзеге асыру; салық берешегін, ЖЗҚ-на МЗЖ жəне əлеуметтік аударымдар жөнінде қысқарту бойынша аудандық салық басқармаларының қызмет барысына ағымдағы бақылауды жүзеге асыру; аудандық салық басқармалары тапсырған ақпараттарды жинау жəне талдау; сыбайлас жемқорлыққа қарсы талаптарды жүзеге асыру бойынша аудандық салық басқармаларының əкімшілік мемлекеттік қызметшілерінің қызметіне мониторинг жасау; басқарма құзырына жататын мəселелер бойынша салық төлеушілер мен азаматтардың хаттарын, шағымдары мен өтініштерін қарау; атқарылған жұмыс туралы есеп дайындау; ҚР ҚМ СК-нің Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Алматы қаласы Əкімінің хаттамалық, селекторлық тапсырмаларын орындау; аудандық салық басқармаларының мүлікке билік етуін шектеу бойынша жəне оның аукционда өткізілуі туралы атқарған жұмысына талдамалы есеп дайындау; конкурстық өндірісті қозғаумен бірге дəрменсіз салық төлеуші-борышкерлерді банкрот деп тану үшін Алматы қаласы бойынша МАЭС-на талапарыздар дайындау; əдейі банкроттық жəне салық төлеуден жалтарған анықталған фактілер бойынша құқық қорғау органдарымен өзара іс-əрекетті жүзеге асыру; басқарма қызметіне қатысты басқа да функцияларды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласында рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 2. Ақпараттық технологиялар басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 16.04.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: Алматы қаласы бойынша салық органдарында ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету. Бағдарламаларды пайдалану бойынша басқарма қызметкерлері арасында техникалық сабақтар жүргізу, аудандық салық басқармаларында қойылған мақсаттардың пайдалану технологиясының орындалуын бақылау, салық басқармаларына бағдарламаларды пайдалану кезінде əдістемелік жəне тəжірибелік көмек көрсету, қызметкерлердің жұмыс стансаларының жəне қолданыстағы жүйелердің серверлік қондырғыларының үзіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, ҚР ҚМ СК бағдарламалық қамтамасыздандырудың болжамдарын дер кезінде жаңарту, құрылымдық компьютерлік желісін жөндеу, құрастыру жəне бөлшектеу жұмыстарын атқару, бекітілген есептерді жасау, қосымша бағдарламалар бойынша файлдарды жүктеу. Ақпараттық жүйелер жəне желілер бойынша ақпаратттық қауіпсіздік жұмыстарын атқарады. Лауазымдық нұсқау бойынша басқа да міндеттерді орындайды, салық құпиясын қатал сақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы (автоматтандыру жəне басқару немесе ақпарттық жүйелер немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету немесе математикалық жəне компьютерлік үлгілеу немесе радиотехника, электроника жəне телекоммуникация немесе технологиялық машиналар жəне жабдықтар (салалар бойынша)) немесе жаратылыстану ғылымдары (информатика) саласында рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерін атқару үшін басқа да міндетті білім қажет. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 3. Банкроттық жəне оңалту басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік (1 бірлік, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 20.01.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: бекітілген конкурстық басқарушының ұйымдастыру, сұрақтарын қадағалау, конкурстық өткізу жəне борышкерді соттан тыс тарату рəсімін қадағалау; конкурстық басқарушылардың есептері бойынша талдау жұмыстарын өткізу; конкурстық басқарушылардың тағайындау бойынша бұйрықтарды дайындау, кредиторлар комитетінің құрамын бекіту жəне кредиторлардың талаптары бойынша тізімін дайындау; тарату рəсіміндегі борышкердің конкурстық массасының сату жобасының жоспарын, кредиторлар комитетімен конкурстық басқарушы арасындағы келісімдерді, конкурсты басқарушының конкурстың өндірістің мерзімін ұзарту туралы арыздарын, қорытынды есептерін қарау; мекеменің жалған банкротты бойынша өткізу шаралар туралы есеп беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласындағы білім рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтікқұқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 4. Банкроттық жəне оңалту басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтуіне байланысты демалысы 26.09.2015ж. мерзімге дейін). Функционалды міндеттері: бекітілген конкурстық басқарушының ұйымдастыру, сұрақтарын қадағалау, конкурстық өткізу жəне борышкерді соттан тыс тарату рəсімін қадағалау; конкурстық басқарушылардың есептері бойынша талдау жұмыстарын өткізу; конкурстық басқарушыларды тағайындау бойынша бұйрықтарды дайындау, кредиторлар комитетінің құрамын бекіту жəне кредиторлардың талаптары бойынша тізімін дайындау; тарату рəсіміндегі борышкердің конкурстық массасының сату жобасының жоспарын, кредиторлар комитетімен конкурстық басқарушы арасындағы келісімдерді, конкурсты басқарушының конкурстың өндірістің мерзімін ұзарту туралы арыздарын, қорытынды есептерін қарау; мекеменің жалған банкроттығы бойынша өткізілген шаралар туралы есеп беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 5. Əкімшілік басқармасының бухгалтерлік есеп жəне мемлекеттік сатып алулар бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 23.02.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: мем��екеттік сатып алулардың келісімшарттарын рəсімдеу; келісімшарттардың құқықтық зерттеуін жүргізу жəне оның орындалуын қадағалау. Аудандық Салық басқармаларының материалдық құндылықтар сатып алуларына байланысты тапсырыс жинау. Басқа бөлімдермен бірлесіп мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру. 1-Г-3 жəне 2-Г-3 есебін құрау. Тауарлық-материалдық құндылықтарды түгендеу жұмысына қатысу. Тауарлық-материалдық құндылықтарды есепке алу. Жалақыны есептеу. Мемлекеттік сатып алулардың хаттамасын жəне келісімшарттарын рəсімдеп, қазынашылық органдарда тіркеу. Зейнетақы қорларына ақша аударуларды жүзеге асыру. ҚР ҚМ Салық комитетіне, салық органдарына, статистикалық мекемелерге есеп беру. Қаржылық мəселелер бойынша департамент қызметкерлеріне əдістемелік көмек көрсету. Лауазымдық нұсқаулықтарға сəйкес басқа да міндеттерді атқарады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласында білім етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерін атқару үшін басқа да міндетті білім қажет. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 6. Əкімшілік басқармасының мемлекеттік құпияларды қорғау бойынша ұйымдастыру бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: лауазымды тұлғалардың мемлекеттік құпияларға рұқсаттамаларын рəсімдеу жəне қайта рəсімдеу. Құпия іс жүргізу жұмыстарын жасау. Құпия тəртіптің сақталуына байланысты міндеттерді ұстану. Лауазымдық нұсқаулықтарға байланысты басқа да міндетерді атқару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласындағы немесе гуманитарлық

ғылымдар саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. ««Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі. Осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Осы санаттағы лауазымдар бойынша функционалды міндеттерін атқару үшін басқа да міндетті білім қажет. Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Алмалы ауданы бойынша салық басқармасы, индекс 050000, Алматы қаласы, Абылай хан даңғылы, 93/95-үй, анықтама үшін телефон: 8(727)267-15-36, факс: 8(727)267-1544, e-mail: kadry_6007@taxgalmaty.mgd.kz, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Заңды тұлғаларды əкімшілендіру бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 30.06.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: жалған салық төлеушілердің контрагенттері бойынша жұмыс жүргізу; тіркелуі жарамсыз болып танылған салық төлеушілердің контрагенттерімен жұмыс жүргізу; «қара тізіммен» жұмыс жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласында немесе құқық саласында. Экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласындағы ортадан кейінгі білім жіберіледі; Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; Қазақстан Республикасының «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Кодексін білу; компьютерде жұмыс істей білу. 2.Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке кəсіпкерлердің түсім динамикасының жəне құрылымының талдауын жүргізу; арнайы салық тəртібін қолданылған жеке кəсіпкердің іс-əрекетінің тоқталуына байланысты жүргізілген камералдық бақылаудың нəтижесі бойынша қорытындысын жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кеінгі білім: экономика жəне бизнес саласында; Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; Қазақстан Республикасының «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексін білу; компьютерде жұмыс істей білу. 3. Ақпараттық технологиялар бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 27.11.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: салық басқармасындағы негізгі мəліметтер базасын құрады жəне əкімшілендіреді. ҚР БСАЖ, «Құжаттар айналымы» АЖ, СЕЭН АЖ, ҚҚС АЖ, АКЦИЗ АЖ, СЕӨЖ, «Е-минфин» АЖ бағдарламаларының үздіксіз жұмыс жасауын қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе технология ғылымдардың саласы (автоматтандыру жəне басқару; ақпараттық жүйелер; есептеу техникасы жəне бағдарламалық жасақтама; математикалық жəне компьютерлік пішіндеу немесе радиотехника, радио электрлі жəне телеқатынас; техникалық машина жəне жабдықтар (салалары бойынша); жаратылыстану ғылымы (информатика); Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; Қазақстан Республикасының «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексін білу. 4. Талдау жəне есептеу бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 19.03.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: артық төленген салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер, өсімпұлдарды есепке алу мен оларды қайтару туралы салықтық өтініштерді қарастыру; қате есептелген жəне түсініксіз салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есебін жүргізу; салық төлеушілерге салықтың қарызының, міндетті зейнетақы жарналары мен əлеуметтік аударымдар бойынша қарызының жоқ жəне (немесе) бар болуы туралы анықтама беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білім жіберіледі; Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін; Қазақстан Республикасының «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексін білу; компьютерде жұмыс істей білу. 5. Мəжбүрлеп өндіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: салық төлеушілердің міндетті зейнетақы төлемдер бойынша зейнетақы жинақтаушы қорына, əлеуметтік аударымдар бойынша əлеуметтік сақтандыру мемлекеттік қорына салық берешектерін Салық кодексінің 84, 85, 86-тарауларына сəйкес мəжбүрлеп өндіру шараларын қолдану. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласында. Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу; Қазақстан Республикасының «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексін білу; компьютерде жұмыс істей білу. Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Алатау ауданы бойынша салық басқармасы, индекс 050061, Алматы қаласы, Шаңырақ-2 шағын ауданы, Жанқожа батыр көшесі, 24-үй, анықтама үшін телефон: 8(727)299-83-59, e-mail: jo_6010@taxgalmaty.mgd.kz, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке кəсіпкерлердің арнаулы салық режімiн қолдану шарттарын сақтау бойынша қадағалауды жүзеге асырады; хронометраждық зерттеп – тексерулерді жүргізуге қатысады, сондай-ақ салық заңдарын орындау тақырыбы бойынша тақырыптық (рейдтік) тексерулерге қатысады; салық кодексінің 43 бабы бойыншы бекітілген тəртіпте камералдық бақылау бойынша қорытынды жасайды; салық төлеушi (салық агенті) табыс еткен салық есептiлiгiн, уəкілетті мемлекеттік органдардың мəліметтерін, сондайақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар мен мəліметтерді зерделеу мен талдау негiзiнде камералдық бақылау жүргізеді жəне камералдық бақылау бойынша қорытынды жасайды; камералдық бақылау нəтижелерi бойынша анықталған бұзушылықтар туралы хабарлама салық төлеушіге белгіленген мерзімде жіберіледі жəне хабарлама салық төлеушiге өзiнің қолын қойғызып немесе жөнелту мен алу фактiсiн растайтын өзге де тəсiлімен тапсырылуын қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы немесе заң немесе бизнес жəне экономика саласындағы немесе заң білім, Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке кəсіпкерлердің арнаулы салық режімiн қолдану шарттарын сақтау бойынша қадағалауды жүзеге асырады; хронометраждық зерттеп – тексерулерді жүргізуге қатысады, сондай-ақ салық заңдарын орындау тақырыбы бойынша тақырыптық (рейдтік) тексерулерге қатысады; салық кодексінің 43 бабы бойыншы бекітілген тəртіпте камералдық бақылау бойынша қорытынды жасайды; салық төлеушi (салық агенті) табыс еткен салық есептiлiгiн, уəкілетті мемлекеттік органдардың мəліметтерін, сондайақ салық төлеушінің қызметі туралы басқа да құжаттар мен мəліметтерді зерделеу мен талдау негiзiнде камералдық бақылау жүргізеді жəне камералдық бақылау бойынша қорытынды жасайды; камералдық бақылау нəтижелерi бойынша анықталған бұзушылықтар туралы хабарлама салық төлеушіге белгіленген мерзімде жіберіледі жəне хабарлама салық төлеушiге өзiнің қолын қойғызып немесе жөнелту мен алу фактiсiн растайтын өзге де тəсiлімен тапсырылуын қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы немесе заң саласындағы білім, Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. Жеке тұлғалардың ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу орталығы бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: 2-Н есептілігін құру (орындау) барысында бөлім бойынша мəліметтерді беру; аудан бойынша салық салу объектілерін есепке алу; жеке тұлғалардың мүлік салығы, жерге салынатын салық жəне көлік құралдарына салынатын салықтардың артық төлемі мен салық берешегімен жұмыс жүргізу; хронометраждық бақылауға қатысу; өндірістік емес төлемдерге бақылау жəне талдау жүргізу; қарызы бар салық төлеушілерге қолма-қол хабарлама тарату; жеке тұлғалардың жеке меншігіндегі мүліктері бойынша жұмыс жүргізу; 230 нысана бойынша декларацияларды қабылдау (мемлекеттік қызметшілердің) БТИ мəліметі бойынша жеке тұлғалардың салық салу объектісіне өзгерістер енгізу; электронды кілтке өтініш қабылдау жəне беру; Салық кодексі мемлекеттік қызмет көрсету туралы 92-бөлім 20-бабы 21-тармағы бойынша əкімшілік бұзушылықпен материалдар дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы немесе заң білім, Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Əуезов ауданы бойынша салық басқармасы, индекс 050036, Алматы

қаласы, Алтынсарин даңғылы, 23-үй, анықтама үшін телефон: 8(727)303-25-07, e-mail: nach_kadry_6003@taxgalmaty. mgd.kz, «Б» корпусындағы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына конкурс жариялайды: Жеке тұлғалардың ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу орталығы бөлімінің бас маманы, C-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке тұлғалардың дербес шоттарына түскен жер жəне мүлік салығын уақтылы жəне толық есептеулерін жүргізу мен ашу, салық төлеушілердің жер жəне мүлік салығы бойынша дербес шоттарын түгендеу, дербес шоттарға уақтылы түзету жасау, жаңадан анықталған салық салынатын объектілерді салықтық есепке алу. Конкурсқа қатысушыларға койылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң саласындағы білімі, орта арнаулы бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң білімі. Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. 2. Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 15.08.2015ж. дейін). Функционалды міндеттері: жеке кəсіпкерлердің түсімі бойынша талдаулар жасау; хронометраждық тексерулер жəне де салықтық заңнамалардың сақталулары бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң саласындағы білімі, орта арнаулы бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң саласындағы білімі. Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. 3. Заңды тұлғаларды əкімшілендіру бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 22.11.2016ж. дейін). Функционалды міндеттері: салықтық есептемелердің, мəліметтерінің арасында алшақтық пен қарама-қайшылықтары болған жағдайларда, тапсырылған декларациялар мен есептемелердің камералдық бақылауын жүргізу; салық төлеушілерге жүргізілген камералдық бақылаулар бойынша хабарламалар жіберу; жалған кəсіпорындардың контрагенттері бойынша жұмыс жүргізу, тіркелуі жарамсыз болып танылған салық төлеушілердің контрагенттерімен жұмыс жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға койылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң білімі, орта арнаулы бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң білімі. Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. 4. Заңды тұлғалардың, жеке кəсіпкерлердің ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу жəне салықтық тіркеу орталығы бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 4 бірлік (1 бірлік, уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 24.06.2016ж. дейін). Функционалды міндеттері: салық төлеушілерден түскен есептеулерді, сондай-ақ салық төлеушілердің табыс етуіне қарай қосымша есептеулерді тұрақты қабылдауды жүзеге асырады, салық соммаларының дербес шоттарға дұрыс жəне уақтылы түсуін қадағалау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы білім, Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. 5. Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1– бірлік. Функционалды міндеттері: хронометраждық тексерулер жəне де салықтық заңнамалардың сақталуы бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу, тапсырылған декларациялар мен есептемелердің камералдық бақылауын жүргізу, таратуға камералдық бақылаулардың қортындысын шығару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: бизнес жəне экономика саласындағы білім немесе заң білімі, Салық кодексін, Қазақстан Республикасының заң жəне нормативтік актілерін білу, компьютерде жұмыс істей білу. Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Жетісу ауданы бойынша салық басқармасы, 050016, Алматы қаласы, Абылай хан данғылы 2-үй, анықтама үшін телефон: 8(727)279-33-34, факс: 8(727)279-54-42, e-mail: nach_ kadry_6005@taxgalmaty.mgd.kz, «Б» корпусының бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: Заң бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: салық органының пайдасына шешілмеген əрбір сот актісіне шағымдану; сот орындарында салық басқармасының мүддесін қорғау жəне құқығын қамтамасыз ету; əкімшілік құқық бұзушылық бойынша құжаттарды заң талабына сəйкестігін тексеру; айыппұл салу туралы қаулының орындалуын бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 2. Ақпараттық технологиялар бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ақпараттық жүйені əкімшілендіру бойынша жұмысты ұйымдастыру жəне бақылау, ҚР ИСАЖ, құжатайналымы, СК СЕЭН АЖ, СК ЖТАЖ, СК ҚҚС АЖ, СК АКЦИЗ АЖ, СЕӨЖ бағдарламаларлының кідіріссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе техникалық ғылым саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 3. Заңды тұлғалардың, жеке кəсіпкерлердің ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу жəне салықтық тіркеу орталығы бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 07.04.2017ж. дейін). Функционалды міндеттері: 2-Н есептілігін құрастыруда салық заңнамасын жетілдіруге ұсыныс əзірлеуге қатысу, салық есептілігі нысанын қабылдау жəне салық төлеушілерден қабылданған салықтық өтініштерді түскен мерзіміне қарай; сондай-ақ, қағаз жүзінде, магниттік жеткізгіште, пошта арқылы, тапсырыс хаттарымен жеткізілген қосымша есептерді салық төлеушілердің тапсыруына байланысты орнатылған регламентке сəйкес ақпараттық жүйеге уақытылы енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 4. Жеке кəсіпкерлерді əкімшілендіру бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қолданыстағы салық заңнамасына сəйкес салықтық тексерулер жүргізеді. Уақтылы жəне сапалы мəліметтерді ҚР ИСАЖ-не кіргізеді. ХГШ жүйесінде автоматты камералдық бақылау нəтижесінде құрастырылған хабарламаларды жан-жақты сапалы зерттеуді қамтамасыз етеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 5. Заңды тұлғаларды əкімшілендіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ХШР жүйесінде автоматты камералдық бақылау нəтижесінде құрастырылған хабарламаларды жан-жақты сапалы зерттеуді қамтамасыз етеді. Заңмен белгіленген мерзімде берілген хабарламаларды орындамаған салық төлеушілерге уақтылы шара қолданады. Қолданыстағы салық заңнамасына сəйкес салықтық тексерулер жүргізеді. Уақтылы жəне сапалы мəліметтерді ҚР ИСАЖ-не кіргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес немесе құқық саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы

(Соңы 12-бетте).


12

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 11-бетте). нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 6. Мəжбүрлеп өндіру бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджетке қарыз салық төлеушілердің қарызын талдау, салықтық міндеттерді орындауды қамтамасыз етуге көшірмелерді жəне хабарламаларды тапсыру. МЗҚ, ƏА, банкрот бойынша қарыздарды мəжбүрлеп өндіріп алу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес саласында немесе құқық саласында. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 7. Ұйымдастыру жұмыстары, құжат айналымы жəне персоналмен жұмыс бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: салық басқармасындағы конкурс нəтижесін, кадр резерві жағдайының мониторингін жасау; еңбек заңнамасына сəйкес қызметкерлерге кеңес беру, кеңсе, ұйымдастырушылық жұмыс. Келіп түскен хаттарды, арыздарды, өтініштерді бөлімнің құзыры шегінде қарау. Пошта арқылы түскен ақпараттарға талдау жасау, бөлімдердің есебі мен жоспарын жинақтау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе құқық саласы немесе технология саласы (геология жəне туған жердің пайдалы кендерін зерттеу) экономика жəне бизнес саласындағы орта білім немесе құқық саласы немесе технология саласы (геология жəне туған жердің пайдалы кендерін зерттеу) бойынша орта білім жіберіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. Алматы қаласы бойынша салық департаментінің Түрксіб ауданы бойынша салық басқармасы, 050011, Алматы қаласы, Шолохов көшесі, 14-үй, анықтама үшін телефон/ факс: 8(727)2511621, e-mail: nach_kadry_6008@taxgalmaty. mgd.kz, «Б» корпусының бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға конкурс жариялайды: 1. Заңды тұлғалардың, жеке кəсіпкерлердің ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу жəне салықтық тіркеу орталығы бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 1 бірлік, (уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 13.01.2016ж. дейін). Функционалды міндеттері: салық өтініштерің қабылдау, талдау жəне шығыс құжаттарын беру; салық төлеушілердің тұрғылықты жері, салық салу объектілерінің орналасқан жері бойынша тіркеуге алу; ҚҚС төлеуші ретінде тіркеуге алу; салық төлеушілердің КБМ тіркеуге алу; салықтың жеке түрлері бойынша тіркеу карточкасын беруді тіркеу; жеке кəсіпкер ретінде тіркеуге алу туралы өтінішті қабылдау жəне жеке кəсіпкердің куəлігін беруді жүргізу; салық төлеушілерді тіркеу есебінен шығаруды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы, экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы жоғары білімі болмаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. ««Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 2. Заңды тұлғалардың, жеке кəсіпкерлердің ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу жəне салықтық тіркеу орталығы бөлімінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 3 бірлік. Функционалды міндеттері: салық өтініштерің қабылдау, талдау жəне шығыс құжаттарын беру; салық төлеушілердің тұрғылықты жері, салық салу объектілерінің орналасқан жері бойынша тіркеуге алу; ҚҚС төлеуші ретінде тіркеуге алу; салық төлеушілердің КБМ тіркеуге алу; салықтың жеке түрлері бойынша тіркеу карточкасын беруді тіркеу; жеке кəсіпкер ретінде тіркеуге алу туралы өтінішті қабылдау жəне жеке кəсіпкердің куəлігін беруді жүргізу; салық төлеушілерді тіркеу есебінен шығаруды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы, жоғары білімі болмаған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. 3. Жеке тұлғалардың ақпараттарын қабылдау жəне өңдеу орталығы бөлімінің бас маманы, С-R-4 санаты, 2 бірлік, (1 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің бала күтімі демалысы мерзіміне 08.05.2016 ж. дейін жəне 1 бірлік уақытша, негізгі қызметкердің шетелге оқуға жіберілуіне байланысты жалақысы сақталмайтын демалысы мерзіміне 01.11.2016ж. дейін). Функционалды міндеттері: жеке тұлғалардың жер салығы мен мүлік салығын əкімшіліктендіру; артық төлемдер жəне қарыздарды өңдеу; сыртқы жарнама төлейтіндерді тауып тіркеуге қою; көлік құралдары салығы бойынша анықтама беру жəне қабылдау; хронометраждық зерттеулер жасау (базар жəне басқа да объектілер); сот орындары арқылы қарыздарды мəжбүрлеп өндіріп алу мақсатында, салықтарын бірнеше жыл бойы төлемей жүрге�� салық төлеушілерді (2 жыл бойы жəне де одан да көп) анықтап, құжаттарын сотқа дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы, жоғары білімі болмаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалдық бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы немесе заң саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы заңнамаларын білуге тестілеу бағдарламасына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» Жолдауын білуі, осы санаттағы нақты лауазымның мамандығына сəйкес салаларындағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, мемлекеттік тілді білуі. Microsoft Office бағдарламаларының стандартты пакетімен компьютерде жұмыс істей білуі. XIV. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша қаржылық бақылау инспекциясы, 020000, Ақмола облысы, Көкшетау қаласы, Сəтбаев көшесі, 1-үй, Б-корпусы, 226-бөлме, анықтамалар үшін телефоны: 8(7162) 25-68-76, 25-14-93, электронды мекенжай: fink.kokshe@minfin.gov.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: Талдау, есептілік жəне сапаны бақылау бөлімінің жетекші маманы-жетекші бақылаушы-тексеруші, «С-О-6» санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бақылау іс-шараларын белгілеу туралы бұйрықтарды дайындау, есебін жүргізу жəне тіркеу. Бақылау іс-шараларының материалдарын тіркеу. Инспекцияның бақылау қызметі нəтижелері бойынша есептілік құру жəне талдау жүргізу. Мемлекеттік қаржылық бақылау стандарттарының сақталуына бақылауды жүзеге асыру. Жүргізілген бақылау ісшаралары мен олар бойынша қолданылған шаралар жөнінде ішкі бақылау қызметтерінен есептер мен ақпаратты алу. Өз қызметінің бағыттары бойынша бақылау объектілерінің тиімділігін дұрыс жүргізу мен нақтылығына бақылауды жүзеге асыру. Инспекция басшылығымен анықталған басқа да өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: экономика жəне бизнес немесе құқық салаларындағы. Біліктілік талаптарына сəйкес осы санат бойынша қызметтік міндеттерін орындау үшін қажетті нормативтік-құқықтық актілерді білу. XV. Қазақстан Республикалық Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Ақмола облысы бойынша қазынашылық департаментінің Атбасар аудандық қазынашылық басқармасы, 020400, Ақмола облысы, Атбасар ауданы, Атбасар қаласы, Ағыбай батыр к, 50-үй, анықтама үшін телефоны: 8(71643) 2-42-56, электронды мекенжайы: t.makarova@minfin.gov.kz, бос мемлекеттік

əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маманбас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қаржыландыру жоспарын жəне клиенттердің билігінде қалатын тауарларды (жұмыстарды, қызметтерді) сатудан түскен ақшаның түсімі мен жұмсалу жоспарын жəне оларға өзгерістер енгізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе əлемдік экономика) саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Мүмкіндігінше бюджеттік заңнамаларды білу жəне компьютерде жұмыс істей білу. 2. Алдын ала бақылау тобының жетекші маман-жетекші қазынашысы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: клиенттердің ұсынған қаржы құжаттарын қабылдау жəне тексеру, атқарылмаған құжаттарды қайтару кезінде қайтару туралы хаттар дайындау, қабылдау кезінде сəйкес еместігі анықталған құжаттарды тіркемей қайтару, атқарылған құжаттарды беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару немесе əлемдік экономика) саласында. Мүмкіндігінше бюджеттік заңнамаларды білу жəне компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазына шылық комитетінің Алматы қаласы бойынша қазынашылық департаменті, 050000, Алматы қаласы, Желтоқсан көшесі, 83-үй, 301-бөлме, анықтама телефоны: (8-727) 279-82-54, факс 279-30-56, электронды мекенжайы: kazna.almaty@minfin.gov.kz., бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. 1. Операциялық басқарманың республикалық бюджеттегі мемлекеттік мекемелермен жұмыс істеу бөлімінің бас маман-бас қазынашысы (уақытша, негізгі қызметкердің балаға күтім жасау жөніндегі демалыста болған кезеңіне), С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ұсынылған қаржылық құжаттарды (төлеуге берілетін шоттар, растайтын құжаттар, инкассалық өкімдер, прокуратураның тыйым салу туралы қаулысы, салық органдарының шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкімі) қабылдау жəне олардың толықтығын, қолы мен мөр бедерлерінің сəйкес келуін тексеруді жүзеге асыру; төлеуге берілетін шоттарды енгізу; орындаусыз қайтарылған төлеуге берілген шоттар бойынша хаттар дайындау; инкассалық өкімдерді орындауға қабылдау; ақша алушының анықтамалығына ақша алушыны енгізуге берілген өтінімді тексеру; хаттарды тіркеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласындағы. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Операциялық басқарманың жергілікті бюджеттегі мемлекеттік мекемелермен жұмыс істеу бөлімінің бас маман-бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің балаға күтім жасау жөніндегі демалыста болған кезеңіне), С-О-5 санаты 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ұсынылған қаржылық құжаттарды (төлеуге берілетін шоттар, растайтын құжаттар, инкассалық өкімдер, прокуратураның тыйым салу туралы қаулысы, салық органдарының шығыс операцияларын тоқтата тұру туралы өкімі) қабылдау жəне олардың толықтығын, қолы мен мөр бедерлерінің сəйкес келуін тексеруді жүзеге асыру; төлеуге берілетін шоттарды енгізу; орындаусыз қайтарылған төлеуге берілген шоттар бойынша хаттар дайындау; инкассалық өкімдерді орындауға қабылдау; ақша алушының анықтамалығына ақша алушыны енгізуге берілген өтінімді тексеру; хаттарды тіркеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Төлемдерді бекіту жəне бақылау басқармасының жергілікті бюджеттегі мемлекеттік мекемелердің төлемдерін бекіту жəне бақылау бөлімінің бас маман-бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің балаға күтім жасау жөніндегі демалыста болған кезеңіне), С-О-5 санаты 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ҚИАЖ-да жергілікті бюджет бойынша, мемлкеттік мекемелердің шоттары бойынша бағдарламалық бақылауды жүзеге асыру жəне төлеуге берілген шоттарды бекіту; тиісті бюджеттік бағдарламада (кіші бағдарлама) төлемдер бойынша төлеуге берілетін шоттың сомасы жеке қаржыландыру жоспарының сомасынан аспауына бағдарламалық бақылауды жүзеге асыру, ҚИАЖ-да оқшаулауға түскен төлеуге берілетін шоттарды жою; бір күнгі айналымдар мен күндік қалдықтарға бюджеттер мен қаржыландыру көздері қимасында есеп нысандары бойынша күнделікті салыстырып тексеруді жүргізу, тоқсан сайын ақылы қызметтерден, демеушілік, қайырымдылық көмектерден түскен шетел валютасындағы ақшалар мен шоттардың уақытша орналасуына тексеру жүргізу; күн құжаттарын қалыптастыру, құжаттарды мұрағатқа өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 4. Төлемдерді бекіту жəне бақылау басқармасының республикалық бюджеттегі мемлекеттік мекемелердің төлемдерін бекіту жəне бақылау бөлімінің бас маман-бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің балаға күтім жасау жөніндегі демалыста болған кезеңіне), С-О-5 санаты, 1 бірлік. ��ункционалды міндеттері: ҚИАЖ-да республикалық бюджеттегі мемлекеттік мекемелердің төлеуге берілетін шоттарына жəне мемлекеттік мекемелердің басқа да шоттарына бағдарламалық бақылауды жүзеге асыру жəне бекіту, төлеуге берілетін шоттың сомасы тиісті бюджеттік бағдарлама (кіші бағдарлама) бойынша төлемдердің жеке қаржыландыру жоспарындағы сомасынан аспауына бағдарламалық бақылау жасау, төлеуге берілетін шоттардың оқшаулану себептерін анықтау жəне оларды жою, бір күнгі айналымдарға жəне қаржыландыру көздері қимасында бір күнгі қалдықтарды күнделікті салыстырып тексеру, ақылы қызметтерден, демеушілік, қайырымдылық көмектерден түскен шетел валютасындағы ақшалар мен шоттардың уақытша орналасуына тоқсан сайын тексеру жүргізу, күн құжаттарын қалыптастыру, құжаттарды мұрағатқа өткізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономика жəне бизнес саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда экономика жəне бизнес саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Астана қаласы бойынша қазынашылық департаменті, 010000, Астана қаласы, Бейбітшілік көшесі, 57-үй, анықтама үшін телефон: 8(7172) 39-60-28, факс: 8(7172) 39-60-28, электронды мекенжайы: kazna.astana@ minfin.gov.kz, бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. 1. Мемлекеттік бюджетті атқару басқармасы республикалық бюджетті атқару бөлімінің бас маман-бас қазынашысы, (уақытша, негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне), С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жеке қаржыландыру жоспарларын, жеке қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізу үшін берілген анықтамаларды қабылдау жəне олардың дұрыс ресімделуін тексеру, бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің жеке қаржыландыру жоспарларын жүргізу, мемлекеттік мекемелердің жеке қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізу, республикалық бюджет қаражаттарының жұмсалуына алдын ала бақылау жасауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болғанда əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 2. Мемлекеттік бюджетті атқару басқармасы күш органдарымен жұмыс жасау бөлімінің бас маман-бас қазынашысы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне), С-О-5 санаты, 1 бірлік.

20 маусым 2014 жыл

Функционалды міндеттері: жеке қаржыландыру жоспарларын, жеке қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізуге берілген анықтамаларды қабылдау жəне олардың дұрыс ресімделуін тексеру, бюджеттік бағдарламалар əкімшілерінің жеке қаржыландыру жоспарларын жүргізу, мемлекеттік мекемелердің жеке қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізу, республикалық бюджет қаражаттарының жұмсалуына алдын ала бақылау жасауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болғанда əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 3. Əкімшілік бөлімнің бас маман-аудармашысы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департаменттің іс жүргізуінде мемлекеттік тілді енгізу жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; келіп түсетін құжаттар мен ішкі құжаттарды, кіріс жəне шығыс хат-хабарларды мемлекеттік тілге жəне мемлекеттік тілден орыс тіліне аудару. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: қазақ тілі жəне əдебиеті немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (журналистика) немесе гуманитарлық ғылым (филология) саласында. Білім (қазақ тілі жəне əдебиеті) немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (журналистика) немесе гуманитарлық ғылым (филология) саласында мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болғанда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 4. Қазынашылық жүйесін технологиялық сүйемелдеу бөлімінің бас маманы (уақытша, негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне), С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесімен жұмыс істейтін қызметкерлерге тəжірибелік көмек көрсету, қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесіне рұқсатсыз кіруден қорғау, қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесін қорғау деңгейін ұйымдастыру жөніндегі шаралар аясында қызметкерлерге бақылау жасауды жүзеге асыру, ақпараттарды электрондық пошта арқылы жіберу, электрондық поштаны тіркеу, жаңа ақша алушыларды енгізу жəне ақша алушылардың анықтамалығына өзгерістер енгізу, есептерді күнделікті жасап отыру жəне оларды операциялық тобына беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылым жəне технология (ақпараттық жүйе немесе автоматизациялау жəне басқару немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету) саласында немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласындағы. Техникалық ғылым жəне технология (ақпараттық жүйе немесе автоматизациялау жəне басқару немесе есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету) саласында немесе əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес болғанда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. 5. Шарттарды тіркеу басқармасы республикалық бюджеттегі мемлекеттік мекемелердің шарттарын тіркеу бөлімінің жетекші маман-жетекші қазынашысы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: республикалық бюджет есебінен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер табыс еткен азаматтық-құқықтық мəмілелерді Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесіне өтінімдерді енгізу жолымен тексеру жəне тіркеу, шарттардың тіркелгені туралы хабарламаларды қалыптастыру; азаматтық-құқықтық мəмілелерді тіркеу үшін берген өтінімдерді мемлекеттік мекемелерге қайтаруды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылым, экономика жəне бизнес (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе статистика немесе əлемдік экономика немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) саласында. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитеті Шығыс Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаментінің Жарма аудандық қазынашылық басқармасы, 070600, ШҚО, Жарма ауданы, Қалбатау ауылы, Əлімбетов к-сі, 38-үй, анықтама телефоны: 8-72347-6-56-39, электронды мекенжайы: a.eshov@minfin. gov.kz бос мемлекеттік əкімшілік лауазымға орналасуға конкурс жариялайды. Конкурстық комиссиясы жұмысының айқындылығын жəне əділдігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына бақылаушылардың қатысуы рұқсат етіледі. Қаржылық жəне шарттарды тіркеу тобының бас маманбас қазынашысы, С-R-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қаржыландыру жоспарларын, сондай-ақ қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізуге арналған анықтамаларды тексеріп, ҚБАЖ жүйесіне енгізу, мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық мəмілелерін тіркеу, тіркелген шарттар мен «түпкілікті» мəртебесіндегі төлем шоттары бойынша хабарламаларды қалыптастыру, қаржылық есептерді жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы (экономика немесе менеджмент немесе есеп жəне аудит немесе қаржы немесе мемлекеттік жəне жергілікті басқару) экономикалық. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем болмаса немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс өтілі екі жылдан кем болмаса, ортадан кейінгі білім рұқсат етіледі. Заңнамалық жəне нормативтік актілерді, Бюджет кодексін білу, компьютерде жұмыс істей білу. XVI. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитетінің Ақтөбе облыстық аумақтық инспекциясы, 030000, Ақтөбе қаласы, 8 наурыз көшесі, 3-үй, телефон: (7132) 22-17-35, факс: 97-52-76, электронды мекенжайы: аktobe-vet_ kadr@mail.ru, «Б» корпусындағы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қарғалы аудандық аумақтық инспекциясының бас маман – мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы, С-R-4 санаты. Функционалды міндеттері: ауыл шаруашылығы малдарына жүргізілетін ветеринариялық алдын алу мен емдеу ісшараларының жүргізілу барысына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру; Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамамен белгіленген тəртіпте ветеринариялық есепке алуды жəне есептілікті жүргізу; ветеринария саласында қызмет жүргізетін жергілікті атқарушы органдардың бөлімшелерінің қызметіне бақылау жəне қадағалау жүргізу; ауыл шаруашылығы малдарына бірдейлендіру жүргізуді бақылауды жəне қадағалауды жүзеге асыру; ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу жəне ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: ветеринариялық; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес облыстарда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринарлық білімі барларға рұқсат етіледі; компьютер жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерін білу. Практикалық тəжірибесі: 1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің 2008 жылғы 9 қаңтардағы №02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; 2) Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Ветеринариялық бақылау жəне қадағалау комитеті Оңтүстік Қазақстан облыстық аумақтық инспекциясы, 160017, Оңтүстік Қазақстан облысы, Шымкент қаласы, Крейсер Аврора көшесі, 48-үй, телефон: (7252) 44-83-09, факс: 44-80-04, электронды мекенжайы: shekaravet@mail.ru, upr. personal_uko@mail.ru, «Б» корпусындағы бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Төле би аудандық аумақтық инспекциясының бас маман – мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы, С-R-4 санаты. Функционалды міндеттері: ауыл округі аумағында ветеринариялық-санитариялық бақылау жəне қадағалауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: ветеринария мамандығы бойынша, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу.

Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерін білу. Практикалық тəжірибесі: 1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің 2008 жылғы 9 қаңтардағы №02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; 2) Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. 2. Сарыағаш аудандық аумақтық инспекциясының бас маман – мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы, С-R-4 санаты. Функционалды міндеттері: ауыл округі аумағында ветеринариялық-санитариялық бақылау жəне қадағалауды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; ветеринария саласындағы Қазақстан Республикасының заңнамасының жеке жəне заңды тұлғалармен сақталуына мемлекеттік бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім немесе ортадан кейінгі білім: ветеринария мамандығы бойынша, компьютермен жəне ұйымдастыру техникасымен жұмыс істей білу. Кəсіби біліктілігі: «Б» корпусының мемлекеттік əкімшілік лауазымдарына орналасуға тестілеу бағдарламасына сəйкес Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес облыстардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерін білу. Практикалық тəжірибесі: 1) Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің 2008 жылғы 9 қаңтардағы №02-01-02/5 бұйрығымен бекітілген «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарына сəйкес; 2) Word, Excel, E-mail, Internet бағдарламаларымен компьютерде жұмыс істей білу. XVII. Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының Медициналық орталығы, 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Орынбор к., Министрліктер үйі, 1В-кіреберісі, анықтама телефоны: 74-93-72 (т/факс), электронды мекенжай: Zhumalina_A@mcudp.kz, бос əкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурс жариялайды: Емдік-профилактикалық көмекті ұйымдастыру басқармасының бас сарапшысы С-4 санаты. Функционалды міндеттері: ведомстволық қарасты медициналық ұйымдарда медициналық қызмет көрсетудің көлемі мен сапасына, соның ішінде негізгі тариф мөлшерлемелері бойынша қаржыландыру шеңберінде стационарлық жəне стационар алмастырушы қызметтерге сараптама жүргізеді; медициналық, оңалту, санаторийлік-курорттық қызмет көрсету сапасына, сондай-ақ ведомстволық қарасты ауруханалар мен санаторийлердің статистикалық көрсеткіштеріне мониторинг жəне бақылау жүргізеді; ведомстволық қарасты стационарларға жатқызылған пациенттер бойынша жедел ақпараттың мониторингін, ведомстволық қарасты ұйымдарда медициналық құрал-жабдықтың тиімді пайдаланылуына бақылау жүргізеді; мемлекеттік, жергілікті атқару органдарымен əдістемелік жəне консультациялық жұмысты жəне басқарма қызметінің медициналық орталықтың басқа да құрылымдық бөлімшелерімен, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігімен жəне басқа да əкімшілік ведомстволармен емдік-диагностикалық, дəрілік көмек сапасының мониторингі мен бақылау, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының контингентін тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша өзара байланысын іске асыруға қатысады; медициналық орталықтың ведомстволық қарасты ұйымдары мен құрылымдық бөлімшелерінің стратегиялық даму жоспарларын орындауына мониторинг жүргізеді. Медициналық орталықтың ведомстволық қарасты ұйымдар мамандарының біліктілігін арттыру мен шетелге оқуға жіберуді бақылау жəне мониторинг жүргізу. Медициналық орталықтың алқаларына дайындық жүргізу жəне оны өткізу. Жұмыстың жетекшілік ететін бөлімдері бойынша аналитикалық материалдарды дайындау жəне мемлекеттік қызметшілер мен медициналық орталыққа тіркелген азаматтардың басқа да санаттарына медициналық көмек көрсетуді жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу. Басқармаға келіп түсетін құжаттаманың, медициналық орталық қызметіне қатысты басшылықтың хаттамалық жəне өзге де тапсырмаларының уақытылы орындалуына бақылауды жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамсыздандыру (медицина), мамандығы бойынша біліктілік санатының немесе денсаулық сақтауды ұйымдастырушы бағыты бойынша не мамандығы бойынша біліктілікті арттыру сертификатының болғаны дұрыс. С-5 санаты, Емдік-профилактикалық көмекті ұйымдастыру басқармасының сарапшысы. Функционалды міндеттері: ведомстволық қарасты медициналық ұйымдарда медициналық қызмет көрсетудің көлемі мен сапасына, соның ішінде негізгі тариф мөлшерлемелері бойынша қаржыландыру шеңберінде стационарлық жəне стационар алмастырушы қызметтерге сараптама жүргізеді; медициналық, оңалту, санаторийлік-курорттық қызмет көрсету сапасына, сондай-ақ ведомстволық қарасты ауруханалар мен санаторийлердің статистикалық көрсеткіштеріне мониторинг жəне бақылау жүргізеді; ведомстволық қарасты стационарларға жатқызылған пациенттер бойынша жедел ақпараттың мониторингін, ведомстволық қарасты ұйымдарда медициналық құрал-жабдықтың тиімді пайдаланылуына бақылау жүргізеді; мемлекеттік, жергілікті атқару органдарымен əдістемелік жəне консультациялық жұмысты жəне басқарма қызметінің медициналық орталықтың басқа да құрылымдық бөлімшелерімен, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігімен жəне басқа да əкімшілік ведомстволармен емдік-диагностикалық, дəрілік көмек сапасының мониторингі мен бақылау, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасының контингентін тіркеу жəне тіркеуден шығару мəселелері бойынша өзара байланысын іске асыруға қатысады; тіркелген контингентке медициналық, оңалту жəне дəрілік көмек көрсетуді жетілдіру мəселелері бойынша заңнамалық жəне нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу; өндірістік қажеттілік пен басшының тапсырмасы бойынша өз құзыреті шегінде басқарманың болмаған бас сарапшысының немесе сарапшысының қызметтерін атқарады. Жұмыстың жетекшілік ететін бөлімдері бойынша аналитикалық материалдарды дайындау жəне мемлекеттік қызметшілер мен медициналық орталыққа тіркелген азаматтардың басқа да санаттарына медициналық, оңалту жəне дəрілік көмек көрсетуді жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу. Ресми тұлғалардың сапарлары мен ресми іс-шараларды медициналық қамтамасыз етуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамсыздандыру (медицина), мамандығы бойынша бірінші немесе жоғары біліктілік санатының не ғылыми дəрежесінің болғаны дұрыс. Бухгалтерлік есеп жəне есептілік басқармасының сарапшысы С-5 санаты. Функционалды міндеттері: еңбекақы, салық жəне бюджеттің өзге де төлемдерінің бухгалтерлік есебін жүргізу. Жеке табыс салығы, əлеуметтік салық жəне міндетті зейнетақы жарналары бойынша салық декларацияларын жасау. Статистикалық есептерді жасау. Растайтын бастапқы құжаттарымен №5 «Еңбекақы бойынша есептеу тізімдемесінің жинағы» мемориалдық ордерлерін жасау. Негізгі құрал-жабдықтардың, есеп беруші тұлғалармен есеп айырысудың бухгалтерлік есебін жүргізу. Медициналық орталық ауруханаларының негізінде шеберлік кластары мен шетелде мамандарды оқыту бойынша шетелдің оқу орталықтарына ұсынылған құжаттарды (шарттар, инвойстар) қабылдау, тексеру. Ведомстволық қарасты ұйымдардың Қазақстан Республикасында жəне елден тыс жерлерде орналасқан мүлкі бойынша есеп жасау. Растайтын бастапқы құжаттармен № 9 «Ұзақ мерзімді активтердің істен шығуы мен ауыстыру бойынша жинақтау (қорландыру) тізімдемесі», № 17 «Активтерді басқарудан түскен табысты есептеудің жинақтау (қорландыру) тізімдемесі» мемориалдық ордерлерін жасау. Медициналық орталықтың дебиторлық жəне кредиторлық берешегі туралы есепті жасау жəне Іс басқармасына ұсыну. Мекеме кассасында қолма-қол ақшалай қаражат есептеулерінің бухгалтерлік есебін жүргізу. № 1 «Кассалық операциялар бойынша жинақтау (қорландыру) тізімдемесі» мемориалдық ордерін жасау. Ведомстволық қарасты ұйымдардың есеп айырысу шоттарында ақшаның болуы туралы ақпаратты жинау жəне талдау. Екінші деңгейлі банктерде ведомстволық қарасты ұйымдардың ағымдағы шоттарында қаржыландыру көзі бойынша ақша қаражатының болуына ай сайын талдау жүргізу. Елден тыс қызметтік іссапарлар бойынша шығыс сметаларын жасау. № 8 «Есеп беруші тұлғалармен

Педиатрия жəне балалар хирургиясы ғылыми орталығы 20142015 жж. мемлекеттік тапсырма бойынша резидентураға келесі мамандықтарға конкурс жариялайды: 1. Балалар хирургиясы 2. Педиатрия Құжаттарды тапсыру мерзімі – 20 маусымнан 20 шілдеге дейін. Құжаттарды мына мекенжайға жіберуге болады: инд. 050040, Алматы қ., əл-Фараби даңғылы, 146. Педиатрия жəне балалар хирургиясы ғылыми орталығы. Телефондар: 299 13 92, 299 21 21.

есеп айырысулар бойынша жинақтау (қорландыру) тізімдемесі» статистикалық есебін жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білімі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика). Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда № 6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалдық көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолмақол тəртіпте немесе пошта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электрондық почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электрондық почта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының 2013 жылғы 19 наурыздағы 06-7/32 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымдарға орналасуға конкурс өткiзу жəне конкурс комиссиясын қалыптастыру қағидаларына сəйкес Конкурс комиссиясының отырысына сарапшылар мен байқаушылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде – конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалдық бағыттарына сəйкес облыстарда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. Байқаушылар ретінде – Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: В-1, С-1, С-2, С-О-3 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес т��ралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтік-құқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. C-4, С-5, С-О-4, С-О-5, С-О-6, C-R-4 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының конституциялық заңы, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; C-R-5 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайты: www.kyzmet.gov.kz ТҮЗЕТУ I. Қазақстан Республикасы Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрлігінің Сауда комитеті «Егемен Қазақстан» республикалық газетінің 2014 жылғы 7 маусымдағы № 111 санында жарияланған бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыруына мынадай өзгерту енгізеді: І-бабының 1-тармағындағы «Сауда қызметі мониторингі жəне талдау басқармасының басшысы (С-3 санаты) (№ 37-31)» деген жолдар «негізгі қызметкер бала күтіміне байланысты демалысы мерзіміне 01.12.2016 ж. дейін» деген сөздермен толықтырылсын. II. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанындағы Материалдық-техникалық қамтамасыз ету басқармасының басшысы бос мемлекеттік əкімшілік қызметіне орналасу үші конкурс өткізу туралы «Егемен Қазақстан» газетінің 2014 жылғы 7 маусымдағы № 111(28335) санында жарияланған хабарламаны жарамсыз деп сұрайды.

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару академиясының ұжымы азаматтық-құқықтық пəндер кафедрасының профессоры Сансызбек Ілиясұлы Райымбаевқа зайыбы Əлия Қабиқызы СЛАМБЕКОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің ұжымы Солтүстік Қазақстан облысы əкімінің орынбасары Фархад Шаймұратұлы Қуанғановқа əкесі Шаймұрат ТОҚЫШҰЛЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Сансызбек Ілиясұлы Райымбаевқа, Əсет пен Мағжан Райымбаевтарға жəне барлық туыстарына Əлия Қабиқызы СЛАМБЕКОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғыларына ортақтасып көңіл айтамын. Нариман Бекназаров.


Дґѕгеленген дїние їйіѕізде Дүйсенбі, 23 маусым

Сейсенбі, 24 маусым

Сəрсенбі, 25 маусым

Бейсенбі, 26 маусым

7.00 8.00 9.30 10.00 10.35 10.50 11.35

7.00 8.00 9.30 10.00 11.00 11.45

7.00 8.00 9.30 10.00 11.00 11.45

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Айналайын». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «ЕХРО жолы». «Ұлттық өнім». «Заң жəне біз». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай!» «Джунгли кітабы». Мультхикая. «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Шетелдегі қазақ балалары». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Бірегей тəлімгер». Арнайы тележоба. «ЕХРО жолы». «Еңбек түбі – береке». «Қылмыс пен жаза». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Босния жəне Герцеговина – Иран. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. «Өзекжарды». Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Эквадор – Франция. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар Аңдатпа, əнұран.

7.00 8.00 9.30 10.00 11.00 11.45 12.30 12.45 13.10 13.35

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. «Бюро расследований». Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Жігіт сұлтаны». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Семейный дом». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Машины сказки». Мультсериал. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». «Бизнес-история». Жаңалықтар. «Күн сақшылары». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Көзкөрген». «Көзқарас». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». Жаңалықтар.

04.20 04.55

12.30 12.45 13.50 14.25 14.40 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.05 18.30 19.00 19.35 19.40 20.30 21.05 21.20 21.50 00.05 00.20 00.55 01.20 01.50 04.05 04.20 04.55

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Дауа». «Қазақтың қолөнері». «Айтуға оңай...». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «Апта.KZ». «Ақсауыт». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай!». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Менің Қазақстаным». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Бірегей сəулеткер». Арнайы тележоба. «Шарайна». Телесаяхат. «Заң жəне біз». Тікелей көрсетілім. «Еңбек түбі – береке». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Нидерланд – Чили. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. «Өзекжарды». Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Камерун – Бразилия. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

12.30 12.45 13.10 14.00 14.05 14.30 14.55 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.05 18.30 19.15 19.40 20.30 21.05 21.20 21.50 00.05 00.20 00.55 01.20 01.50 04.05 04.20 04.55 7.00

7.00 9.00 10.00 11.00 11.30 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.40 00.10 00.40 01.10 01.3003.00

6.00 6.50 7.00 11.00 12.00 12.25 13.35 14.05 15.00 15.50 16.50 18.00 18.55 19.55 20.30 21.00 21.40 00.00 01.15 01.40

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. «Жеті күн». «Жеті күн». «Менің планетам». Деректі сериал. «Алиса навсегда». Кино. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Семейный дом». Телесериал. «Телефон доверия». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Күн сақшылары». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. «Бюро расследований». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. Футбол. Жаңалықтар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар.

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Модный приговор». «Караоке-такси». «П@УTINA+». «Мамочки». Телесериал. «Судебные истории». «Давай поженимся». «FIFA. Футбол-14». «Склифосовский». Телесериал. «Маралбек». «П@УTINA». Жаңалықтар. «ФИФА. Футбол-14». Астралия – Испания. «Большая разница». «Истина где-то рядом». «ФИФА. Футбол-14». Хорватия – Мексика.

13

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

9.00 9.10 9.40 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.35 16.50 17.00 17.15 17.45 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.10 23.50 00.20 00.50 01.20 01.4003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 12.00 12.25 13.35 14.10 14.35 15.00 15.50 16.50 18.00 18.55 20.00 20.30 21.00 21.40 00.00 01.15 01.40

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Айналайын». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «Арнайы репортаж». «Алаң» ток шоуы. «Еңбек түбі – береке». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай!». «Джунгли кітабы». Мультхикая. «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Келбет». Жаңалықтар. «Еңселі елорда». «Бірегей бапкер». Арнайы тележоба. «Ас болсын!». «ЕХРО жолы». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Италия – Уругвай. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. «EXPO жолы». Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Грекия – Кот’д Ивуар. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар... «Бюро расследований». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Жігіт сұлтаны». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Семейный дом». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Машины сказки». Мультсериал. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Кешкі жаңалықтар. Арнайы «Хабар». 100 бизнес-историй. Жаңалықтар. «Күн сақшылары». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. «Бюро расследований». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Жансарай». Əшірбек Сығай. Көзқарас. Жаңалықтар. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар.

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Модный приговор». «Караоке-такси». «101 кеңес». «П@УTINA». «Мамочки». Телесериал. «Судебные истории». «Давай поженимся». «ФИФА. Футбол-14». «Склифосовский». Телесериал. «101 кеңес». «П@УTINA». Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. Коста-Рика – Англия. Тікелей көрсетілім. «Большая разница». «Истина где-то рядом». ФИФА. Футболдан əлем чемпионаты. Жапония – Колумбия. Тікелей көрсетілім.

12.30 12.45 13.05 13.30 14.05 14.30 14.55 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.30 18.45 19.10 19.15 19.40 20.30 21.05 21.20 21.50 00.05 00.20 00.55 01.20 01.50 04.05 04.20 04.55 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.35 16.50 17.00 17.15 17.30 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.10 23.50 00.20 00.50 01.20 01.3003.00 6.00 6.50 7.00 11.00 12.00 12.25 13.35 14.10 14.35 15.00 15.50 16.50 18.00 18.55 20.00 20.30 21.00 21.40 00.00 01.15 01.40

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Модный приговор». «Караоке-такси». «101 кеңес». «П@УTINA». «Мамочки». Телесериал. «Судебные истории». «Давай поженимся». «ФИФА. Футбол-14». «Склифосовский». Телесериал. «101 кеңес». «П@УTINA». Жаңалықтар. «ФИФА. Əлем чемпионаты». Нигерия – Аргентина. Тікелей көрсетілім. «Большая разница». «Истина где-то рядом». «ФИФА. Əлем чемпионаты». Гондурас – Швейцария. Тікелей көрсетілім.

14.05 14.30 14.55 15.05 16.10 17.00 17.30 17.50 18.15 18.45 18.50 19.15 19.40 20.30 21.05 21.20 21.50 00.05 00.20 00.55

01.20 01.50 04.05

7.00 9.00 9.10 9.20 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.35 16.50 17.00 17.15 17.40 18.00 18.15 19.15 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.10 00.15 00.45 01.15 01.3003.00

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Айналайын». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «Агробизнес». «Сіз не дейсіз?». «Қазақ даласының құпиялары». Деректі фильм. «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай». «Джунгли кітабы». Мультхикая. «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін».Телехикая. «Мың түрлі мамандық». Жаңалықтар. «Қылмыс пен жаза». «Бірегей іскер». Арнайы тележоба. «Еңбек түбі – береке». «ЕХРО жолы». «Жаңа Қазақстан-2050». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Португалия – Гана. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. «Қақпаның құлпы – Құралбек» (Құралбек Ордабаев – Қазақ футболының ардагері, қақпашы). Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Алжир – Ресей. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Жігіт сұлтаны». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Семейный дом». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Машины сказки». Мультсериал. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Табиғаттың тартуы». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Күн сақшылары». Телехикая. «Біз». Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Сулейман Великолепный». Телесериал. «След». Телесериал. «Сол бір кеш...». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар.

6.00 6.50 7.00 11.00 12.00 12.25 13.35 14.10 14.35 15.00 15.50 16.50 18.00 18.55 20.00 20.30 21.00 21.40

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Модный приговор». «Караоке-такси». «101 кеңес». «П@УTINA». «Мамочки». Телесериал. «Судебные истории». «Давай поженимся!». «ФИФА. Футбол-14». «Склифосовский». Телесериал. «101 кеңес». «П@УTINA». Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты. АҚШ – Германия. Тікелей көрсетілім. 00.00 «Большая разница». 01.40 Футболдан Əлем чемпионаты. Корея – Бельгия. Тікелей көрсетілім.

Жұма, 27 маусым

7.00 8.00 9.30 10.00 11.00 11.45 12.30 12.45 13.20 14.05 14.30 14.55 15.05 16.10 17.00 17.25 17.30 17.45 18.05 18.30 18.55 19.15 19.40 20.30 21.05 21.50 22.55 23.40 00.00 00.35 00.55 02.05 02.30 02.50 03.20

7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.15 11.00 11.10 12.00 13.00 13.15 13.45 14.15 15.00 15.10 16.00 16.35 16.50 17.00 17.15 17.30 18.00 18.15 19.00 20.00 20.30 21.00 21.30 00.05 00.35 01.05 01.1503.00

6.00 6.55 7.00 11.00 12.00 12.20 13.35 14.10 14.35 15.00 16.50 18.00 18.55 21.00 21.30 22.50 02.20 03.50

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Айналайын». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «Менің Қазақстаным». «Көкпар». «Майя». Мультхикая. «Жолың болсын, балақай». «Джунгли кітабы». Мультхикая. «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Келін». Телехикая. «Жан жылуы». «Еңбек түбі – береке». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Бірегей мəмілегер». Арнайы тележоба. «Жаңа Қазақстан-2050» «Парламент». «Иман айнасы». «Көк тарландары». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Ұлттық шоу». «Келін». Телехикая. «Жайдарман». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Қауын». Кино. «Иман айнасы». «Парламент». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

«Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Жігіт сұлтаны». Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Сулейман Великолепный». Телесериал. Жаңалықтар. «Көзқарас». «Əр үйдің сыры басқа». Деректі драма. «Айтұмар». Жаңалықтар. «Семейный дом». Телесериал. «Перекресток в Астане». Телесериал. «Машины сказки». Мультсериал. «Балаларға өмір сыйлаңыз...» Жаңалықтар. «Вектор развития». «Табиғаттың тартуы». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Күн сақшылары». Телехикая. Орталық «Хабар». Жаңалықтар. «Перекресток в Астане». Телесериал. Жаңалықтар. «Великий мастер». Кино. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Вектор развития». Жаңалықтар.

«Құрбылар». Телехикая. Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Пятницкий». Телесериал. «Жұма уағызы». «Модный приговор». «Караоке-такси». «101 кеңес». «П@УTINA». «Мамочки». Телесериал. «Күт мені». ФИФА. Футбол-14. «Склифосовский». Телесериал. Жаңалықтар. «Поле чудес». «Точь-в-точь». «Москва. Три вокзала». Телесериал. «Модный приговор».

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Сенбі, 28 маусым

7.00 8.00 8.30 9.35 10.00 10.35 11.20 13.00 13.45 16.10 16.40 17.00 17.30 17.50 18.25 19.40 20.05 20.30 21.05 21.20 21.50 00.05

Қазақстан эстрада жұлдыздарының концерті. «Шарайна». Телесаяхат. «Сенбілік таң». «Агробизнес». «Дауа». «Ас болсын!». «Жайдарман». «Телқоңыр». «Келін». Телехикая. «Жарқын бейне». «Қазақстан би əлемі». «Мың түрлі мамандық». Жаңалықтар. «Қазақстан барысы – 2013». Арнайы тележоба. «Қауын». Кино. «Жан жылуы». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. Футболдан Əлем чемпионаты 2014 ж. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты 2014 ж. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты 2014 ж. Тікелей көрсетілім. Футболдан Əлем чемпионаты 2014 ж. Ойынға шолу. Тікелей көрсетілім.

00.20 00.55 02.45 03.20

Жаңалықтар. «Мұхит тұңғиығында». Кино. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран.

7.00

«Махаббат мерейі». Телехикая. «Динофроз». Мультфильм. «Табиғаттың тартуы». Деректі сериал. «Ұлт саулығы». «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Оян-Kz». Отбасылық бағдарлама. Жаңалықтар. «Əр үйдің сыры басқа». Деректі фильм. «Дело вкуса с Татьяна Веденеевой». «Азық-түлік мəселесі». Жаңалықтар. «Белоснежка: месть гномов». Кино. Жаңалықтар. «Жансарай». Əшірбек Сығай. Орталық «Хабар». Жаңалықтар. «Бармысың, бауырым?» Жаңалықтар. «Ана қадірі». Еркін Нұржановтың шығармашылық кеші. Жаңалықтар. «Энергия будущего». Жаңалықтар. «Прогулка в облаках». Кино. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Естайдың Қорланы». Спектакль. «Көкжалдар мекені». Телехикая.

8.30 9.00 9.20 9.55 10.00 10.10 11.00 11.10 12.00 12.30 13.00 13.10 15.00 15.10 16.00 17.00 17.15 18.00 18.15 20.00 20.30 21.00 21.30 23.30 00.00 00.30 01.5003.20

6.00 7.00 8.30 9.00 9.10 9.45 11.35 12.05 13.00 13.55 15.00 15.40 16.15 21.00 21.30 21.45 22.15 22.35 01.40 04.00

«Идеальный ремонт». «Москва. Три вокзала-2». Телесериал. «Таңғы пошта». Жаңалықтар. «Смак». «Проверка на любовь». Кино. «Фабрика грез». «Идеальный ремонт». «Игры разума». Телесериал. «Ду қол шоколад». «Аялаған Астана». «Угадай мелодию». «Берег надежды». Кино. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Легенды ретро FM». Футболдан Əлем чемпионаты 2014 ж. Тікелей көрсетілім. «Игры разума». Телесериал.

Жексенбі, 29 маусым

7.00 8.05 8.25 10.35 11.05 11.35 12.10 12.40 13.00 18.05 18.35 19.40 20.30 21.35 23.15 00.00 01.05 01.15

Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт. «Қазақстанның жиырма кереметі». «Нарния хроникасы. Ханзада Каспиан». Балалар фильмі. «Айгөлек». «Сыр-сұхбат». «Ақсауыт». «Сəнді баспана». «Еңселі елорда». Қазақша күрес. «Қазақстан барысы – 2014». Тікелей көрсетілім. «Шарайна». «Ұлттық шоу». «Алаң» ток-шоу. «Апта.Kz». «Жайдарман». «Көкпар». Ұлттық ойын. «Апта KZ». «Еңселі елорда». Əлем чемпионаты 2014 ж. ФИФА. Тікелей көрсетілім.

01.45 Əлем чемпионаты 2014 ж. ФИФА. Тікелей көрсетілім. 04.00 Əлем чемпионаты 2014 ж. ФИФА. Тікелей көрсетілім. 04.20 Аңдатпа, əнұран.

7.00 8.30 9.10 10.00 10.10 10.30 12.00 13.20 13.40 15.30 16.30 18.10 18.50 20.00 21.00 22.00 00.1503.15

6.00 7.50 8.05 8.30 8.45 9.00 9.10 10.10 10.55 12.05 13.10 14.05 15.50 16.55 20.00 21.00 21.40 00.00 02.00 04.15

«Махаббат мерейі». Телехикая. «Айбын». «Роботым екеуіміз». Балалар уақыты. Куб удачи. Лотерея. «Ну, погоди!». Мультфильм. «Сказки братьев Гримм. Звездные Талеры». Кино. «Приключения маленького вождя». Мультфильм. «Ас арқау». «Кривое зеркало». «ТВ Бинго». «Қуғынға түскен қаһарман». Кино. «Көзкөрген». «Сол бір кеш...». «Жеті күн». «Жеті күн». «Маска Зорро». Кино. «Көкжалдар мекені». Телехи��ая.

«Москва. Три вокзала-2». Телесериал. Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Воскресные беседы». Жаңалықтар. «Денсаулық». «Қазлото». Тікелей көрсетілім. «Чувство юмора». «Стас Михайлов. Против правил». «Игры разума». Телесериал. «Мужчина с гарантией». Кино. «Кеш жарық, Қазақстан!». «Поверь, все будет хорошо». Кино. «ФИФА. Футбол-14». «Аналитика». Əлем чемпионаты 2014 ж. ФИФА. Тікелей көрсетілім. «Зимний круиз». Кино. «Москва. Три вокзала-2». Телесериал. «Игры разума». Телесериал.

 Дүниенің доп додасы

Əлем чемпионы ґкілеттігін ґткізді

Бразилияда өтіп жатқан əлем чемпионатындағы кешегі күннің басты жаңалығы жаһан жеңімпазы – Испания құрамасының мерзімінен бұрын жарыс жолынан шығып қалып, өзінің өкілеттігін ерте өткізетіні болды. Чили футболшыларымен таңмен таласа аяқтаған бұл кездесуінде испан атлеттері қарсыластары алдында дəрменсіздік көрсетті. Ал бұдан сəл бұрын Голландия құрамасы Австралиядан ұтылып тұрып, жеңісті тартып əкетті. Ең соңынан алаңға шыққан Хорватия мен Камерунның тартысында бұлардың алдыңғылары ірі есеппен жеңіске жетті. Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан».

Біз осы үш матчқа қатысты шолуымызды Испания – Чили арасындағы матчтан бастағымыз келіп отыр. Бірінші ойынында Голландиядан 1:5 есебімен ойсырай ұтылған «қызыл фурия» бұл кездесуде сол жолы алған ауыр соққыдан əлі есін жинай алмай жүрген адамның кейпін көрсетті. Ол құдды бір алдыңғы ұшырасуға бар күш-қуатын сарқа жұмсап қойғандай əсер қалдырды. Бұған қарағанда, чилиліктер кескекті күреске біршама дайын болып шықты. Олар испандардың бұрынғыдай допты еркін меңгерулеріне жол бермеді, бұл үшін прессингті қатты пайдаланды, аумақтардың бəрін жауып тастап, қарсыласын өз мəнерімен ойнауға мəжбүр етті. Алаңдағы оқиғаның бұлай өрбуіне

испанның мықты деген футболшыларының өзі кедергі келтіре алмады. Чилиліктер матчты өте белсенді бастаса, есесіне испандықтар оңды-солды қателіктер жіберумен болды. Солардың бірінде испандар алаңның ортасында күтпеген жерден доптан айырылды. Оны іле қашқан Чили футболшылары бірбіріне тез қақпақылдап жеткізе отырып, қарсы айып алаңынан бір-ақ шықты. Комбинацияны бастаған Видаль еді, жалғастырған Чарльз Арангис пен Варгас болды. Бұлардың соңғысы əріптесі берген допты қақпашы Икер Касильястың жанынан қақпаға тастай салды – 1:0! Ал таймның соңында Алонсо өз алаңы маңында тəртіп бұзды. Оған белгіленген айып добын Алексис Санчес «қабырғалықтан» асыра ұрды. Туралай барған допты Касильяс кері қайтарып үлгерді. Бірақ доп Арангистің аяғына барып тұра қалды. Жағдайды тез

ДҮБІРГЕ

пайымдаған Чарльз допты кідірместен қақпаға қайтадан бағыттады. Гол! Осымен есеп 2:0-ге жетті. Маусымның 19-ына қараған түні Австралия жəне Голландия құрамалары кездесті. Ойын 3:2 есебімен «Қызғалдақтар елі» футболшыларының пайдасына шешілді. Əйткенмен, жеңіс оңайлықпен келген жоқ. Кездесу кезінде, тіпті, ұтылып та қала жаздады. Екі жақ алғашқы голдарын бір-бірлерімен жарыса соқты. Алдымен голландиялық Арьен Роббен 20-минутта есеп ашса, 21-минутта Тим Кэхилл таразы басын теңестірді. Екінші таймның басы енді голландтардың гол жіберіп алуларымен өрнектелді. Ол 54-минутта қапталдан австралиялық Оливер Бозанич тастаған допты Дэрил Янмат қолымен ұстап алуына байланысты белгіленген пенальтиден соғылды. Оны Миле Единак қатты ұрып түсірді. Алайда, бұл дүрлігісті Голландия ойыншылары тез баса білді. Арада баржоғы 4 минут өткенде, Ван Перси офсайд шегінде тұрған сəтінде қақпаға көктей өтіп, гол салды – 2:2! Оның əріптесі Мемфис Депай 68-минутта қарсы шабуыл кезінде үшінші голды түсіріп, команданың жеңісін қамтамасыз етті. Ең соңынан Камерун мен Хорватия күш сынасты. Əу бастан квартеттегі аутсайдер саналған «қара құрлық» өкілдері

сол болжамның бекер емес екенін бірден білдіріп, турнирдің екінші матчынан кейін-ақ плей-офф шайқастарына шығу құқығынан айырылды. Алғашқы гол соғылған комбинацияны Дарио Срнадан доп алған Марио Манджукич бастады. Ол допты келесі кезекті Иван Перишичке асырды. Одан пас алған Ивица Олич бар күшімен соғып, қақпаның торын дүр еткізді. Камерун қақпасы торын бүлк еткізген екінші доп екінші таймның басталған шағында салынды. Ол допты қарсыластар шабуылшысының алдына лақтырып тастаған қақпашы Итандждың қателігінен кейін мүмкін болды. Оны алған Перишич бірден төрт бағанның ортасын көздеуге асықпады. Ол бірнеше қадам ілгері келіп, өзіне қолайлы сəт жасап барып, допты қақпашының жанынан зу еткізді. Тағы бір шабуыл тұсында Даниэль Праньич өзі қол жеткізген бұрыштама добын алаңға өзі жеткізді. Ол Манджукичтің басына туралап келді. Сол кезде «Баварияның» шабуылшысы бұл мүмкіндікті құр жібермеді. Арада 12 минут өткенде бұл форвард тағы бір гол соғып, чемпионатта дубль жасаушылар қатарын түзді. Кеше чемпионатта Колумбия – Котд`Ивуар, Уругвай – Англия кездесті. Ал бүгін таң алдында Жапония мен Грекия ұшырасты.

Ирак ќайшылыќ ќўшаєында Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Бұл елде тыныштықтың жоқтығы белгілі. Сөйтсе де «Ирак жəне Леванта ислам мемлекеті» (ИЛИМ) тобының Найнава провинциясында бас көтеріп, елдегі екінші ірі қала Мосулды оп-оңай өз бақылауына алуы жұртты таңдандырды. Қазір бұл оқиға əлем назарында.

Ирак басшылығы абдырап қалды. Бүкіл əлемнен көмек сұрады. БҰҰ-дан да, НАТО-дан да, АҚШ-тан да. Өз кезегінде олар да бұған мəн берді. АҚШ көмек беруге уəде етті, ал НАТО-ның Бас хатшысы Андерс Расмуссен өздерінің араласуына негіз жоқтығын айтты. Бұл əскери одақтың елшілері Түркия астанасында шұғыл бас қосты. Сол əлемді шулатқан оқиғаға байыппен қарағанда, біраз жайды аңғарасың. Ең алдымен Ирак басшылығының дəрменсіздігі бірден көзге шалынады. Елдің бір аймағын басып алған экстремистердің саны бар-жоғы 3-5 мың адам ғана екен. Үкімет күштері оларға қарсылық көрсетпек түгілі, қаруларын тастап қашқан. Біршамасы оларға қосылып кеткен. Осылай халықтан қолдау тапқан экстремистер ел астанасы Бағдатты басып аламыз деп Ирак басшылығының үрейін ұшырды. Енді сол əлемді шулатқан «Ирак жəне Леванта ислам мемлекеті» деген қандай топ, қандай ұйым, соған келейік. Бұл топ алғашында «Əл-Каидаға» кірсе, кейін одан шығып, енді алдарына Сирия жəне Ирак елдерінің жерінде сүнниттік халифат орнатуды мақсат ететін көрінеді. Бұған дейін Сирия жерінде əрекет еткен олар енді Ирак басшылығы мен осындағы сүнниттік азшылық арасындағы қайшылықты пайдаланып, Иракқа қарай бет бұрған. Өздерін «көтерілісші сүнниттер» деп жариялап, діндестерін

өздеріне қосылуға шақырған. Бұл топты тəжірибелі дала командирі Əбубəкір əл-Бағдади басқарады. Бұларға баға бергенде, ақпарат құралдары екіге жарылады. Сирия, Ирак жəне Иран саясатын қолдайтындар бұларды шамалары келгенде даттап, бұл топты қаржыландырушылар, қаруландырушылар деп АҚШ-ты, Сауд Арабиясы бастаған сүнниттік бағыт ұстаған араб елдерін айыптайды. Негізінен, біздерге сондай ақпарат құралдарының насихаты жетіп жатыр. Қалай дегенде де, бұл қақты ғыс тың басталуына Ирак басшылығы, оның келеңсіз саясаты себепші деуге болар. Ел зайырлы саналғанмен, оның саясатына діннің ықпалы күшті. Елде діни шиеленіс етек алған. Үкімет басшысы Нури əл-Маликиге шииттік көпшіліктің мүддесін қорғаушы деген айып тағылуы да негізсіз емес. Дəл осы жауапты кезде халықты діни қарамақарсылықтан сақтандыру орнына ол сүнниттерден «Бағдатты қорғауға» шақырды. Бұл шақыруға жауап ретінде шииттердің ерікті жасақтары құрылып жатыр. Қалай дегенмен, «сүнниттік көтерілісшілер» Бағдатқа қауіп төндіре қоймас. Ең алдымен ИЛИМ-нің бұған қауқары жетпес. Оның үстіне, күрдтердің пешмерга дейтін əскери бөлімдері ұрысқа кірісіпті. Сирия əскері де шабуылын күшейткен, сондайақ, Иран да əскерін түсірмекке дайын көрінеді. Оған шииттердің жасақтарын қосыңыз. Оған 3-5 мыңдай жасағы бар ИЛИМ-нің қарсы тұруға шамасы келмес. Бірақ елде діни сипаты басым қақтығыс басталғаны Ирактағы қайшылықты барынша тереңдете түседі. Басқа жұртта əртүрлі діндер қатар өмір сүріп жатса, мұнда бір діндегілер тіл табыса алмайды – тұйыққа тірейтін қайшылық сонда.

Айќайшыєа олжа бар

Алатаудың арғы жағындағы қырғыз ағайындардың дауысы қашан да қатты естіледі. Ел басшыларын қуып шыққан 2005 жəне 2010 жылдардағы төңкеріс кездерінде ғана емес, олар жай уақытта да билікке өкпелесе болды, тайлы-таяғымен айқайлап, көшеге, жолға шығады.

Бір таңданарлығы – сол айқайшы топтың алдыңғы шебінде ақ сақалды аталар, əсіресе, ақ кимешекті аналар жүреді. Теледидардан солардың ашулы айқайлаған бейнесін көріп, халық əбден ашынған екен-ау деп жаның күйзеледі. Жалпы, билікке қарсылық көрсетуде қырғыз ағайындар басқа жұрттан асып тұр. Расында, əділеттік үшін, тіпті, болмағанда өзіне жақын идея үшін қасқайып күреске шыққандарды мақтауға да болар-ау. Қаншама уақытын сарп етеді, кейде суыққа тоңады, ыстықта шөлдейді. Өйткені, қазір бұл елде билікке қарсылық көбіне жол бойында, оны жабу арқылы жүзеге асады. Тіпті, кейбір ақпарат құралдары оны «қырғыздардың ұлттық күрес ойыны» деп те атайтын болған. Сол адамдардың əрекетін қалай бағалауға болады? Біреулеріміздің бағасын жоғарыда айттық: ерлік дейді. Екінші де бағасы бар екен. Ол ақшамен өлшенеді екен. Қазір елдің оңтүстігінде Ош облысының Алай ауданындағы Сопу-Коргон ауылының тұсында жергілікті халық билікке наразылығын білдіріп, Ош-Иркештам трассасын жауып тастағанына айға жуықтады. Бұл қарсылық бұрынғы парламент спикері, қазір жемқорлығы үшін істі болып, тергеу оқшаулағышында жатқан Ахматбек Келдібековке қолдау көрсетуге арналған. Онда автожолға 15 киіз үй, 4 шатыр тігіліп, көлік өтпейтін кедергі жасалған. Жиналған жұрт аш жүрмейді, оларға тамақ беріледі. Тек тамақ қана емес, осы қарсылық

акциясына қатысқаны үшін ақша да берілетін көрінеді. Біз қырғыз əріптестеріміздің жазғанына қарап айтып отырмыз. Мағлұматы бар бір кəсіпкер біраз цифрды алға тосады. Келдібековтің туыстары жол үстінде тігілген əр үйге күн сайын 20-50 доллар, осында келген көпшіліктің əрқайсысына күніне 10 доллар, оларды ертіп келген онбасы, жүзбасыларға екі есе артық төлейді екен. Жергілікті беделді қылмыскерлер, спортшылар қолдау көрсетсе, олар күніне 50 доллардан алады. Олар күрескерлерді құқық қорғау адамдарынан қорғайды. Əйтпесе жиналғандарды қуып шығу қиын емес. Əсіресе, мұндай кезде ел ішінде қадірі бар көпбалалы аналардың «бағасы» жоғары екен. Сонау 2010 жылы Құрманбек Бакиевті қорғап, оның қашып кетуіне жол ашқан «батыр аналарға» күн сайын 500 долларға дейін төленіпті. Мұндай ақшаға біраз кеңірдек жыртуға болғандай-ау. Сонда бұл акцияға 300-400 шамалас аналар қатысқан көрінеді. Қазір Келдібековтің туыстары мұндай жоғары «гонорар» төлей алмаса керек. Сөйтсе де күн сайын бұл шараға 10-20 мың доллар жұмсалады дейді. Оны алғашқы 18 күнге шаққанда 180-360 мыңды құрайды. Елдің бас прокуратурасы Келдібековтің жалпы байлығын 180-200 миллион долларға бағаласа, ол мұндай шығынды көтере алады-ау. Ең қиыны – елдің, кəсіпкерлердің шығыны. Сол Келдібековті қолдау акциясынан мемлекеттік кеден жəне салық қызметінің шығыны орасан. Қаншама жүк тасылмай, онан соң сатылмай жатыр. Сарапшылар əр күні 11,5 миллион сом кеден салығы алынбайды дейді, алғашқы 18 күнде – 207 миллион, оған өткізілмеген тауардан түсетін 250 миллион табыс салығын қосса, бұл ел үшін айтарлықтай ауыр шығын. Айқайдың осындай салдары бар. Ол тегін айқай емес көрінеді. Біреуге – олжа, елге – шығын.


14

www.egemen.kz

20 маусым 2014 жыл

 Спорт

Азия аударыспаќќа бет бўрды Суреттерді түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Астанада Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының ұйымдастыруымен тұңғыш рет аударыспақтан Азияның ашық чемпионаты өтті.

Байрақты бəсекеге Қазақстаннан бөлек, Ресей, Қытай, Тəжікстан, Ауғанстан, Венгрия, Қырғызстан, Өзбекстан, Моңғолия, Əзербайжан, Түркия елдерінен 33 спортшы қатысты. Чемпионат 70 кило, 90 килоға дейінгі жəне 90 килодан жоғары салмақ бойынша өтті. Жарыс соңында жүлде алған білекті жігіттер абсолютті чемпиондық үшін таласты. Жарыстың ашылу салтанатында «Нұр Отан» партиясы Төрағасының бірінші орынбасары Бауыржан Байбек сөз алып, ұлттық спорт түрлерімізді дамытудың маңыздылығын атап өтті. Ат үстінде күресе білу үшін спортшыдан атты жақсы меңгерумен қоса, үлкен күштілік, ептілік, төзімділік пен байсалдылық талап етіледі. Партия басшыларының бірі осыны

айтты. Ал сайыс үш айналым бойынша өтті. Оның бірінші айналымында, яғни 70 кило салмақта бақ сынасқан 8 елдің балуандары жеңіске жету үшін барын салып, намысқа тырысты. Нəтижесінде бірінші орынды қазақстандық Ермек Жəпішев жеңіп алды. Оған 1 000 000 теңге берілсе, екінші болған Қытай елінің сарбазы Ақат Қуанышқа 700 000 теңге, үшінші орын иегері қырғызстандық Қадыбек Бузур манкулулына 400 000 теңге көлеміндегі ақшалай сыйлықтар табыс етілді. Көремендердің көңілі сергіп, қуаныштан жүздері бал-бұл жайнап отырған кезде, бас төреші Рамазан Сəттібаевтың нұсқауымен екінші айналым қатысушылары жарысты бастауға сақадай-сай

тұрды. Төреші тарапынан белгі берілген бойда, жарыс басталып кетті. 90 кило салмақта 9 елдің спортшылары үшін бұл кезең біраз қиындықтар туғызды. Жоғары дайындықпен келген спортшылардың бір кілемде тоғысуы жарыстың тартысты өтуіне себепші болды. Аламанның соңы жанкүйерлерді тағы да қуантты. Қарсыласын таза жеңіспен жеңген Оңтүстік Қазақстан облысының өкілі Сырым Ізбасаров жеңіс туын көк аспанға желбіретіп, бірінші орынды иеленді. Екінші орынды моңғолиялық Нұрболат Ережеп алса, үшінші орынға қырғыз елінің өкілі Кумушбек Қыдыралиев орналасты. Ал 90 килодан астам салмақта бас жүлдені Біржан Қосалиев жеңіп

алды. Біржан аударыспақтан Қазақстан чемпионы. Финалда ол қарсыласына ешқандай мүмкіндік бермей, 10 секундта жеңді. Жарыс соңында оған абсолюттік чемпион атағымен бірге «Алтын белбеу» табыс етілді. Сөйтіп, күні бойы Астананың маңындағы «Қазанат» атшабарында жалауы желбіреген жарыс өте жоғары деңгейде өтіп, жанкүйерлердің бас бармақпен берген бағасын алды. Чемпионаттың жабылу салтанатында Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының президенті Бекболат Тілеухан аударыспақтан келесі ІІ ашық Азия чемпионаты Қытайда өтетінін хабарлады. Рəбия КЕРІМБАЙ, Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ студенті.

 Тағзым Қ.Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық драма театрында Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасының ұйымдастыруымен «Тіл өнері жəне тұлға» атты іс-шара өтті. Ондағы мақсат – көрнекті жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Сəкен Жүнісовтің шығармашылығын насихаттау, қазақ мəдениетіне, тілі мен əдебиетіне деген жастардың ықыласын арттыру.

Жарќын бейне ўмытылмайды

 Жағымды жаңалық

Шыѕєыстауда

Ќўнанбай туралы фильм тїсіріледі Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Шығыс Қазақстан облысының Абай ауданында Құнанбай туралы көркем фильм түсірілетін болды. Бұл жөнінде Семей қаласы мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімінің бастығы Берік Көпбаев мəлімдеді. Қазақ халқының ұлы

ағартушысы, хакім Абайдың əкесі туралы фильм биылғы шілде мен қыркүйек аралығында Қарауыл жанындағы Қарашоқыда түсірілмек. Түсіру жұмыстарына қажетті қар жы мемлекет тарапынан бөлінеді. Берік Көпбаевтың айтуынша, Семей қаласы түсіру жұмыстарына кем дегенде 20 киіз үй тігетін

болады. Ал түсіру алаңына барлығы 150 киіз үй қажет. Фильмнің кинорежиссері белгілі актер Досқан Жолжақсынов. Ол осыған дейін «Біржан сал» көркем фильміне жетекшілік етіп, басты рөлде ойнаған болатын. Облыс əкімдігінің селекторлық отырысында фильмді түсіру барысын дағы жұмыс көлемі жəне қажетті техникамен қамтамасыз ету, өңірдегі, аудандардың тарапынан көр сетілетін көмек жағы қаралады. – 1 шілдеде Қарашоқыда облыстың барлық аудандарының өкілдері жиналады. Түсіру жұмыс тары аруақтарға бағышталып ас берілгеннен кейін басталатын болады. Жалпы, бұл фильм бірнеше сериядан тұруы мүмкін, – деді Берік Көпбаев. Фильмге жетекші актерлер құрамымен бірге жергілікті əртістер де қатыстырылмақ. Шығыс Қазақстан облысы.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Жапандағы жалғыз үй», «Ақан сері», «Заманай мен Аманай» романдары, сондайақ, «Ажар мен ажал», «Əр үйдің еркесі», «Қысылғаннан қыз болдық», «Жаралы гүлдер», «Қызым, саған айтам», «Қос анар», «Өліара» драмалары арқылы қалың қазаққа танымал болған жазушының шы ғармашылық жолын, қол жеткізген табыстарын, межелеген белестерін өскелең ұрпаққа ұлықтауға арналған іс-шараны филология ғылымдарының докторы, профессор, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің проректоры Дихан Қамзабекұлы жүргізді. Театр шаңырағында зиялы қауым өкілдері, ақын-жазушылар, қоғам қайраткерлері дарын иесі туралы естеліктер айтып, оның келер ұрпаққа мұра етіп қалдырған шығармалары төңірегінде ой бөлісті. Халықаралық «Алаш» əдеби сыйлығының лауреаты,

ақын Серік Тұрғынбекұлы өмір жолының қаламгермен тоғыс қан тұстарында рухани достықтарының бауырмалдыққа ұласқанын айта келе, қаламгердің ақтық демі таусылғанша əдемілікке құштар болғанын, ұлтжанды азамат, өр рухты өжет бітімді тұлға екендігін атап, «Сағындым Сері ағаны» атты жазушыға арналған өлеңін оқып берді. Ал шараның ұйымдастырылуына мұрындық болған Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасы «Руханият» орталығының директоры Ербол Тілешов қаламгердің көзі тірісінде де жоғары дəрежеге ие болғанын айта келіп, жазушыға деген құрмет күшінің қазіргі таңда да əлсіремегенін, себебі, артынан ерген ұрпақтары дарын иесінің есімін өлтірмей мəңгіге сақтап қалатынына сенімін білдірді. Іс-шараның келесі бір бөлі гінде Сəкен Жүнісовтің

«Қы сылғаннан қыз болдық» драмасы театр əртістерінің сахналауында көрініс тапты. Актер Ерболат Жасұлан, Есен Нұрсұлтан жəне Боранбай Молдабаев комедиялық рөлдерін шебер сомдап, көрермендерді өткен күннің мұңлы естелігінен арылтып, қыран-топан күлкіге кенелтті. Сондай-ақ, шарада Қайрат Байбосынов, Ерлан Рысқали сынды елге танымал əншілер «Ақан сері-Ақтоты», «Райхангүл», «Балқадиша», «Маңмаңгер», «Құлагер» жəне басқа да сырлы да сазды əндерді орындап, жиналған қауымға тамаша əсер сыйлады. Зиялы қауым, БАҚ өкілдері, соғыс жəне еңбек ардагерлері, тіл жанашырлары, жоғары жəне арнаулы орта оқу орындарының оқытушылары, студенттер мен мектеп оқушылары қатысқан игі шарада қаламгердің өміріне байланысты режиссер Болат Ұзақов түсірген фильмнен үзінді көрсетіліп, жазушының кітаптарынан көрме ұйымдастырылды. Назым ҚАЙРАТ.

АСТАНА.

Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Қостанай қаласының əкімі ауысты. Облыс əкімі Нұралы Сəдуа қасов Қостанай қаласының мəслихаты депутаттарының келісімімен қала əкімі етіп Ахмедбек Ах ме тж а н ов т ы т ағ ай ы н д ад ы . Ахмедбек Масақбайұлы осыған дейін облыс орталығының іргесіндегі Қостанай ауданын басқарған болатын. Аудан көрсет кіштері бойынша облыс аудандары арасында алдыңғы қатардан көрініп келеді. Ол өзіне білдірген сенім үшін рахмет айтты жəне қала активімен тіл табыса отырып, өмірлік бастамаларды бірге жүзеге асыру үшін білімі мен білігін аямай қызмет ететініне сендірді. Қостанай қаласының бұрынғы əкімі Ғауез Нұрмағамбетов Қазақстан Республикасы Президенті Əкім шілігінің инспекторы қызме тіне тағайындалды. Ол қала əкімі болған кезде Қостанайды көркейтуде үлкен жұмыстар атқарылды. – Облыс орталығы – күрделі механизм, оны Ғауез Торсанұлы абыройлы басқарды, – деп атап өтті облыс əкімі. Ал Қостанай ауданының тізгінін Тəуба Исабаев ұстады. Ол оншақты жыл облыс əкімі аппараты жетекшісінің орынбасары болып істеген. ҚОСТАНАЙ.

 Оқиға

Алты адам ќаза болды Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Тағы да жол апаты ажал əкелді. «Ақтөбе – Астрахан» тас жолының 39 шақырымында Алға қаласының тұсында «СеатТоледо» көлігінің жүргізушісі басып озу ережесін бұзу нəтижесінде «Опель Вектра» көлігімен соқтығысқан. Соның салдарынан бес адам оқиға орнында қаза болып, бір жолаушы ауруханада көз жұмды. Сондай-ақ, 4 жолаушы түрлі жарақаттармен Алға қаласының ауруханасына жеткізілді. Оқиға орнында

жедел-тергеу тобының жұмыстары жалғасуда. Сонау жетпісінші жылдары пайдалануға берілген «Ақтөбе – Астрахан» тас жолы содан бері күрделі жөндеу көрмеген, шұрық тесік болып жатыр. Сондықтан күйі кеткен күрежолдың бойында жол-көлік оқиғалары жиі орын алады. Кейбір дерек көздерінен белгілі болғанындай, осы жолдың бойында болған жол-көлік апаттарынан жылына орта есеппен 15-тен астам адам қаза болады екен. Бұл қашанға дейін созыла бермек? Ақтөбе облысы.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Жаѕа əкім таєайындалды

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 747-63-01; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Венера ТҮГЕЛБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 7 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №336 ek


20062014