Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №34 (28258) 19 АҚПАН СƏРСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Елбасы ќабылдады

 Алматы облысында 167 адам қар құрсауынан шығарылды. Қорғаныс министрлігі жəне «Қазақавтожол» РМК күштерімен қардың астында қалған автокөліктер тазаланған жолға түсірілді.  Оңтүстік Қазақстан облысында келісімшартпен əскери қызметке қабылдау науқаны жүріп жатыр. Үгіт-насихат пунктіне күніне жүзге жуық азамат келіп, Отанға қызмет етуге ниет білдіруде.  Алматы қаласының имамдары аттестаттаудан өтуде. Олар шариғат, Ата Заң, Ислам құқығы мен сенімі, Еңбек кодексі, тарих жəне тағы басқа салалар бойынша сынақ тапсырып жатыр.  Ақтау қаласындағы сауда орындары азықтүлік бағасын тұрақты ұстауға келісті. Əкімдікпен жасалған меморандумға қаладағы 20-дан астам базар мен ірі дүкен қожайындары қол қойды.

Ќашанда сенімді статистикалыќ деректер ќажет Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Статистика агенттігінің төрағасы Əлихан Смайыловты қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Агенттік төрағасы 2013 жылғы қызметтің қорытындылары туралы баяндады жəне алдағы кезеңдегі жұмыстың перспективалық бағыттары жөнінде айтты. Мемлекет басшысы негізгі мемлекеттік шешімдер қабылдау үшін сенімді статистикалық деректер қажеттігін атап өтті, сондайақ, қайталанатын статистикалық ақпараттар жинақтауды одан əрі қысқартуға назар аударды.

– Еліміздің экономикалық дамуы үшін сенімді статистикалық деректер, атап айтқанда, еңбек өнімділігі, жұмыспен қамту деңгейі жəне тағы басқа көрсеткіштерді дер кезінде ұсыну аса маңызды. Осының бəрі мемлекеттік органдардың жұмысын жəне мемлекеттік бағдарламалардың іске асырылуының тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді, – деді Нұрсұлтан Назарбаев.

Ет экспортыныѕ жаєдайы ќандай? Кеше Премьер-Министр Серік Ахметовтің төрағалығымен Үкіметтің селекторлық режімдегі отырысы өтті. Онда «20112015 жылдарға арналған ірі қара мал етінің экспорттық əлеуетін дамыту» кешенді бағдарламасының орындалуы сөз болды. Ауыл шаруашылығы министрі Асылжан Мамытбеков баяндама жасады. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Отырысты ашқан ПремьерМинистр Мемлекет басшысының халыққа Жолдауында жəне жақында өткен кеңейтілген Үкімет отырысында агроөнеркəсіп кешенінің бəсекеге қабілеттілігін арттыру мəселелеріне айрықша назар аударғанына тоқталды. Сөйтіп, Үкімет алдында Қазақстанды аймақтық ауылшаруашылық өнімдері бойынша ірі экспорттаушылардың біріне айналдыру міндеті тұрғанын айтты. Оны жүзеге асырудың жоба-жоспары туралы баяндама жасау үшін сала министрі А.Мамытбековке сөз берді. Расын айтқанда, қазіргі таңда ауыл шаруашылығында өз кəсібін

ашамын деушілерге Үкімет тарапынан үлкен қолдау мен көмек көрсетіліп жатқаны мəлім. Тек қаржылық жəрдеммен ғана шектелмей, іс қыламын деген ауыл адамдарын арнайы курстар да оқытып, бизнес жоспарын сапалы істеуіне қолұшын беріп, несиеге алған қаржысын қалай жұм сау керектігіне дейін кеңес беретін мекемелерді ашып отырғаны да белгілі. Осыншалық мүмкіндікті дұрыс пайдаланбай отырған ауылдағы ағайындардың кейбірінің бүгінгі тіршілігіне қарынымыз ашатыны жасырын емес. Ал енді негізгі тақырыбымызға қайта оралсақ. Министр келтірген мəліметке қарағанда, соңғы 2 жылда ауылшаруашылық кəсіпорындарындағы ірі қара малдың

Қазақстан Президенті заманауи ақпараттық технологияларды мемлекеттік статистикаға одан əрі енгізіп, методикалық жəне методологиялық базаны жетілдіру арқылы оның сапасын арттыру қажеттігін атап өтті. Нұрсұлтан Назарбаев халық пен бизнес үшін ашық саясат ұстанудың, мемлекеттік статистикаға қолжетімділіктің маңыздылығына, сондай-ақ, бұқаралық ақпарат құралдарымен заңнаманың статистика бөлігіндегі негізгі ережелерді түсіндіру жұмысын одан əрі жүргізудің мəні зор екеніне де тоқталды. Ə.Смайылов агенттік өңірлердің əлеуметтік-экономикалық даму рейтингісін жасап жатқанын, онда құжат айналымын азайту мақсатында есептілік көрсеткіштері екі есе қысқартылғанын айтты. Кездесу қорытындысында Мемлекет басшысы бірқатар нақты тапсырмалар берді. өсу қарқыны – 15, сиыр 19,4 пайызға дейін өсіпті. Фермерлік шаруашылықтарда ол тиісінше 20 жəне 26,1 пайызға дейін артыпты. Былтыр ірі қараның үлесі ұйым дасқан шаруашылықтарда – 31, жеке қосалқы шаруа шылық тарда 69 пайызды құрапты. Ведомство басшысы сондай-ақ мал шаруашылығын субсидиялаудың жаңа тəсілдері туралы да таратып айтты. Фермерлік шаруашылықтарды ынталандыру үшін биылдан бастап ірі қараның əрбір аналық басына 18 мың теңгеге дейін субсидия нор мативтері ұлғайтылыпты. Бұдан басқа, отандық селекциядан шыққан асыл тұқымды ірі қараны сатып алуға субсидия көлемі 118 мың теңгеден 154 мың теңгеге дейін артқанын тілге тиек етті. «Осылайша, ынталандырушы мемлекеттік қолдау шаралары есебінен жобаның барлық технологиялық тізбегінің тиімді өзара іс-қимылы үшін негіз құрылды. Премиум санатты жоғары сапалы сиыр етін экспорттау басталды. 2013 жылы 4 мың тоннадан астам, оның ішінде, премиум санаттағы 340 тоннаға жуық сиыр еті бар ет пен ет өнімдері экспортталды», деді министр. (Соңы 2-бетте).

● Еңбегімен еленген

Ермек пен Ерлан ертеѕгі кїнге їмітпен ќарайды Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Ол өзін «Ермек Атақазиевпін» деп таныстырды. Əйелінің есімі Мархамат екен. Қыздары Айлин бір жарым жастан енді асыпты. «Шіркін, – дейсің, – жанары сау болса мына жігіт ел арқасындағы жүктің бір шетін көтерісіп-ақ жүретін азамат қой. Бой десең бой, түр десең түрі бар. Күш-қуаттан да кенде емес. Жасы да қылшылдаған қырықта...». Бірақ бұл біздің ішкі толғанысымыз. Оның өзі мұндай күйреуік сезімді жақтыра бермейді. – Отбасыңмен тұрып жатырсың ба? Ата-анаңа салмақ салмайсың ба? – деп ем: – Қалай салмақ саласың? Жас болса қырыққа келді. Қайта оларды

біз асырауымыз керек емес пе? – деп шарт ете қалды. Ермектің əйелі Мархамат Тараз қаласындағы теміржолшылар ауруханасында сырқаттарға массаж жасайтын болып шықты. Өз күндерін өздері көретін кəсіпкерлердің «тілімен» айтсақ сол мекемеден бір бөлмені жалға алыпты. Жалға беретін ақшасын қоспағанда бір айда 45-50 мың теңге көлемінде табыс табады. Ал Ермектің зейнетақысы 29 мың теңгенің о жақ, бұ жағында. Одан кейін Ермек те қол қусырып қарап отырмайтын азамат көрінді. Соқырлар қоғамында спорт бөлімі ашылып, қазір соған жетекшілік жасап жүрген жайы бар. Оның жұмысы, негізінен, зағиптарды спорттық жаттығулар арқылы сауықтыруға, яғни уақыттарын мəнді өткізуге атсалысу. Əңгімесін

тыңдап отырсам, уақыты спорттық жарыстарды ұйымдастырудан, спортшыларды қадағалаудан босамайтын сияқты. Сонда олар спорттың қандай түрімен шұғылданады? Айтайық, шахмат, дойбы, тоғызқұмалақ жəне жүзу. Сонымен бірге түрлі деңгейдегі жарыстарды да ұйымдастырады. Араларында өз чемпиондары да бар. Мысалға, қасындағы Ерлан Арғынбаевты алайық. Дүниеге 1985 жылы келген оның жүгіруден «чемпион» деген атағы бар. Атап айтсақ, осы өңірде өткен республикалық спартакиаданың бəсекесінде 200 метр қашықтықты 32 секөнтте жүгіріп өтіп, жеңімпаз атаныпты. Аяқ-қол буындары ауыратын адам үшін бұл оңай меже емес. Осы қашықтықтағы əлемдік рекордтың

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасы ардагерлер ұйымы» республикалық қоғамдық бірлестігі Орталық кеңесінің төрағасы Өмірзақ Озғанбаевты қабылдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Кездесу барысында Ө.Озғанбаев қоғамдық бірлестіктің қызметі мен алдағы кезеңдегі жұмыс жоспарлары туралы хабардар етті. Мемлекет басшысы біздің

елімізде соғыс жəне еңбек ардагерлеріне қажетті көмек тұрақты түрде көрсетіліп, тұрғын үймен қамтамасыз ету мəселесі шешілетінін, өзге де əлеуметтік қолдаулар жасалатынын атап өтті.

Ө.Озғанбаев елімізде Ұлы Отан соғысындағы жеңістің 70 жылдығын атап өтуге дайындық жүргізіліп жатқанын хабарлады жəне қазіргі уақытта Қазақстанда 6 мыңнан астам соғыс ардагері, 220 мың тыл еңбеккері тұратынын жеткізді.

----------------------------------------Суреттерді түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

● Əлеуметтік қолдау əлеуеті

«Теѕізшевройл» жалаќыны екінші рет ґсіреді Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ,

«Егемен Қазақстан».

Тəуелсіздіктің алғашқы жылдарында елімізге шетел инвестициясын салуға ынта танытқан инвестордың бірі – «Шеврон» корпорациясы. Ел Үкіметі мен аталған инвестордың қатысуымен құрылған «Теңізшевройл» бірлескен кəсіпорнының «Теңіз» кенішін игергеніне 20 жылдан асты. Осы кезеңде тек мұнай өндіріп қана қоймай, өңірдің əлеуметтік мəселелерінің оң шешілуіне

де кеңінен атсалысып келеді. «Əлеуметтік салаға инвестиция бөлудегі негізгі ұстаным бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі мен этикасын сақтай отырып, жергілікті кəсіпкерлік пен қауымдастықты барынша қолдау», деп түсіндіреді «Теңізшевройл» бірлескен кəсіпорнының бас директоры Тим Миллер. «Теңізшевройл» 2009 жылдан бері əлеуметтік серіктестікке негізделген əлеуметтік инвестициялардың əдеттегі филантропиялық моделінен бас тартып, бұл күндері

Кеше Ұлттық банк басшысы Қайрат Келімбетов Орталық коммуникациялар қызметінде брифинг өткізіп, мəлімдеме жасады.

Дїрлігуге негіз жоќ Бүгін sms хабарламалар арқылы бірқатар қазақстандық банктердің қаржылық жағдайы туралы жалған жəне негізсіз ақпараттар таратылды. Бұл өз кезегінде осы банктерде шетелдік валюта бойынша салымдары бар адамдар арасында орынсыз дүрлігіс туғызды, деп атап көрсетті Қ.Келімбетов. Осыған байланысты Ұлттық банк бұл ақпараттардың жалған, негізсіз жəне біздің еліміздің банк жүйесін тұрақсыздандыруға бағытталған арандатушылық ақпарат екендігін мəлімдейді. Ұлттық банк өз тарапынан мұндай арандатушылық ісқимылдардың алдын алу жəне тосқауыл қою мақсатында тиісті көрсеткіші, мысалы, 28 секөнт екен. Ал ол Ерланның көрсеткішнен небары 4 секөнтке ғана аз. Ермек ағасын тілшілер қосынына жетелеп келген де осы «желаяқ» Ерланның өзі. Шаршамай келіп, қиналмай тапқандарына тəнті болдым. Əйтпесе, екі көзі бірдей зағип Ермектің өздігінен жүруі қиын. – Ереке, туа бітті зағипсыз ба? – Жоқ, осыдан 4 жыл бұрын болды. – Апаттан ба? – Көз ауруының əсері. Асқына берді де, аяғы осылай болды. Болашақта спортқа жетекшілік етумен қатар, басқа кəсіппен де шұғылдансам ба деп ойлаймын. – Мысалы... – Жазу өнері қолымнан келетін сияқты. Қазір техника жетілген заман, зағиптарға арналған құрылғылар да бар, егер компьютердің клавиатурасына қолымды жаттықтырып алсам, мониторға не жазылғанын дыбыс арқылы естіп отыруға болады. Мысалы, əйгілі композитор Бетховен керең болған. Бірақ

құқық қорғау органдарына хабар түсірді. Ұлттық банк барлық қазақстандық банктерде ұлттық жəне шетелдік валюталардың жеткілікті екендігін мəлімдейді. Керек болған жағдайда, Ұлттық банк кез келген уақытта банктердің өтімділігін қамтамасыз ету үшін қажетті көмек көрсете алады. Осы орайда заңға сəйкес нақты тұлғалардың кез келген валюталық депозиттеріне мемлекет тарапынан кепілдік берілгендігін еске саламын. Ұлттық банк Қазақстан азаматтарын мұндай арандатушылыққа сенбеуге жəне парасаттылық танытуға шақырады, деді Ұлттық банк басшысы. қандай ғажайып музыкалар жазып кетті. Сол сияқты зағип таланттар да аз емес қой... Ермек пен Ерланды шығарып салғаннан кейін, ойланып қалдым. Не деген рухы мықты азаматтар! Мынау арпалысқа толы дүниедегі қиындықтарға шыдамай он екі мүшесі сап-сау қаншама жігіттер араққа салынып кетті. Қаншасы ұры атанды. Қаншасы қарақшылықпен кісі қанын мойындарына жүктеп, темір тордың арғы жағында отыр. Қаншасы... қараптан-қарап қайыршыға айналады. Соның бəрі ерік-жігері осалдар. Қиындықпен күресе білмейтін жасықтар. Ал мына азаматтарды қарашы, сап-сау адамның істей алмайтын тірліктерін істеп жүр. Осындай адамдардың арманын ұштап, кеудесіндегі үміт отын жағып, алдағы арайлы күндерге ұмтылдырып отырған Қазақ елінің адамгершілік парасаты да өте биік болғаны-ау. Тəубе! Жамбыл облысы.

əлеуметтік маңызды мəселелерді шешуде тəжірибесі мол үкіметтік емес ұйымдармен жұмысын жалғастыруда. Осы орайда жылдық бюджеті 1 миллион АҚШ долларын құрайтын əлеуметтік инве с тициялар бағ дар ламасы денсаулық сақтау, білім беруге бағытталған жобаларды табысты жүзеге асыруға мүмкіндік беруде. Дегенмен, бірлескен кəсіпорынның əлеуметтік инвестициясы кез келген бағдарламаны қаржыландыруға жұмсалмайды.

 Шығыс Қазақстан облысындағы Омбы – Майқапшағай тасжолында дəрігерлік-құтқару бекеті іске қосылды. Төтенше жағдайлар министрлігі 2015 жылға дейін республикалық маңыздағы тасжолдарда осындай 40 бекетті іске қосуды жоспарлап отыр.  Ақтөбеде азық-түлік бағасын қадағалайтын арнайы топтар құрылды. Олар күніне екі мəрте қаладағы барлық дүкендерді аралап, азық-түлік бағасына мониторинг жүргізеді.  Қызылордада алғаш рет мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған жұмыс жəрмеңкесі өтті. Онда қала бойынша 43 мекемеден 321 бос жұмыс орны ұсынылды.  Қарағандыда жасөспірімдер арасында мəнерлеп сырғанаудан ел чемпионаты басталды. Оған еліміздің түрлі өңірінен 150-ден астам спортшы қатысуда. Egemen.kz хабарлары мен облыстық əкімдіктер сайттарының материалдары бойынша дайындалды.

(Соңы 3-бетте).

● Мəселенің мəнісі

Депозиттер арта тїсуде

Цеснабанк теңге бағамына түзету енгізілген сəттен бастап депозиттердің ағыла бастағанын мəлімдеген. Бұл туралы банктің баспасөз қызметіне сілтеме жасай отырып, Tengrinews.kz тілшісі хабарлап отыр. Кейінгі кездегі өзгерістер Цеснабанкке активтер мөлшері бойынша бір триллион теңгелік межеден асып түсуге жағдай жасады, деп атап көрсеткен қаржы институты. Баспасөз қызметінің мəліметтері бойынша, банкте жеке тұлғалардың депозиттік базасының тұрақты өсуі жалғасуда. 2014 жылдың қаңтарында Цеснабанктің жеке

тұлғаларының депозиттік базасы бес миллиард теңгеге өскен. Осылайша теңге бағамына өзгеріс енгізілген сəттен бастап жеке тұлғалардың депозиттік базасы он миллиард теңгеден астамға толыққан, деп түсіндіреді баспасөз қызметі. «Цеснабанк» АҚ-тағы жеке тұлғалар салымдарының қоржыны 2013 жылдың қорытындысы бойынша 39 пайызға ұлғайған. Оның сыртында Ұлттық банктің мəліметі бойынша, 2014 жылдың 1 қаңтарында Цеснабанк депозиттер базасының көлемі жағынан сегізінші орын алған.

● Алыпқашпаның ақиқаты

ДАЌПЫРТ

Kaspi bank, Банк Центр Кредит жəне Альянс банктіѕ банкроттыєы жайындаєы аќпараттар жалєан Айнаш ЕСАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Сейсенбі күні таралған жалған сыбыстардың алдын алу үшін еліміздегі үш бірдей ірі банк – Kaspi bank, Банк Центр Кредит жəне Альянс банк құқық қорғау органдарына жүгініп, жалған ақпарат таратушыларды табуға көмектесуін сұрауға мəжбүр болды. Жұртты дүрбелеңге салмақ болған ақпараттық шабуылдардың авторлары қазірге белгісіз. Ал аталмыш қаржы мекемелері банкорттыққа ұшы райды-мыс дейтін smsхабарлар таратқандардың бұл ісі – теңгенің бағам өзгертуіне қатысты жағ дайды ушықтырмақшы болғандардың

арандату əрекеті екені айдан анық. Қазірге бұл оқиғаның ұзынырғасы төмендегідей. Үстіміздегі жылдың 11 ақпанында Ұлттық банк теңге бағамының өзгергенін мəлімдегеннен кейінақ, интернет желілерінде қазақстандық бірнеше ірі банктің банкрот болатындығы жайында жалған ақпараттар таратыла бастаған. Мұндай жалған, яғни «домалақ» ақпараттармен алдымен Банк Центр Кредит күресуге мəжбүр болды. Аталмыш банктің жетекшісі осы аралықта жалған ақпаратты жоққа шығару үшін екі рет ашық мəлімдеме жасады. (Соңы 2-бетте).


2

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

ПРЕЗИДЕНТ Н.Ə.НАЗАРБАЕВТЫҢ ҚАТЫСУЫМЕН ӨТКЕН ҮКІМЕТТІҢ КЕҢЕЙТІЛГЕН ОТЫРЫСЫНЫҢ ҚОРЫТЫНДЫЛАРЫ (2014 ЖЫЛҒЫ 14 АҚПАН) САРАПШЫЛАРҒА САУАЛНАМА Мемлекет басшысының қатысуымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында келесі бағыттарды шешу бойынша қабылданған шаралар тиімділігін он балдық жүйе бойынша бағалау

Халықтың өмір сапасын тиісті деңгейде нығайту

Мемлекет басшысының қатысуымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысы шеңберінде ұсынылған нақты шараларды қолдайды

ШОБ-ты дамытуды ынталандыру

Өңірлік даму

Елдің инвестициялық тартымдылығын арттыру, инвестициялық ахуалды жақсарту

Мемлекеттің экономикаға араласуын төмендету жəне қор рыногын дамыту

Мемлекеттің қатысуындағы компаниялардың бір бөлігін жекеге бөлу есебінен мемлекеттің экономикаға араласуын азайту Халықтық IPO-ны жалғастыру, «Кегок», «Эйр Астана», «ҚазТрансГаз», «Самұрық-Энерго» жəне «Казмортрансфлот» сияқты компаниялардың акцияларын қор рыногына шығару

Азаматтық қызметшілердің еңбекақыларын 10% мөлшерінде өсіру

«Көлеңкелі» экономиканы қысқарту

Зейнетақы мөлшерінің өсуін 14%-ға дейін, əлеуметтік жəрдемақылар мен атаулы əлеуметтік көмекті 12%-ға дейін жеткізу

Қаржы секторының тұрақтылығын арттыру жəне проблемалардың шешілуі (екінші деңгейлі банктердің несие қоржындарының сапасы, жұмыс істемейтін несиелер проблемалары)

Инфляция деңгейін төмендету

Негізгі азық-түлік жəне əлеуметтік маңызды тауар түрлерінің, ЖЖМ, дəрі-дəрмек бағаларының тұрақтылығын қамтамасыз ету

Экономика салаларын одан əрі əртараптандыру жəне АӨК-ті технологиялық дамыту

Қазақстандық экономиканың инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін шетелдік жұмыс күшін тарту процедурасы мен кедендік əкімшілендіруді жетілдіру

ШОБ-қа несиелер беру үшін Ұлттық қордан 1 трлн. теңге бөлу Əкімшілік кедергілерді төмендету жəне кəсіпкерлікті реттейтін рұқсат беру жүйесі мен өзге де нормативтікқұқықтық актілерді қайта қарау

Бюджеттегілердің еңбекақыларын өсіру

Сыртқы сауданы жүргізгенде əкімшілік процедураларды қысқарту Мұнай алу коэффициентін арттыру

Шағын жəне орта бизнестің өңдеу өнеркəсібін дамыту жөніндегі жобаларын несиелеу

Зейнетақыларды, жəрдемақылар мен шəкіртақыларды өсіру

МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ ЖƏНЕ ƏЛЕУМЕТТІК ТҰРАҚТЫЛЫҚТЫ САҚТАУДА МЫНА ШАРАЛАРДЫ ТИІМДІ САНАЙДЫ

Əлеуметтік міндеттемелердің толық көлемді орындалуын қамтамасыз ету

Қатаң бақылау жəне алыпсатарлық əрекеттерге жол бермеу

Нақты ауылшаруашылық өнімдері түрлерін өндіру үшін ауылшаруашылық жерлерін оңтайлы пайдалану бойынша Өңірлердің мамандандырылу картасын əзірлеу жəне бекіту

Қазақ агротехникалық университеті базасында ауыл шаруашылығы саласындағы халықаралық зерттеу университетін құру

Негізгі азық-түлік жəне əлеуметтік маңызды тауар түрлерінің, ЖЖМ, дəрі-дəрмек бағаларын бақылау

Еуразиялық интеграция институты 2014 жылдың ақпанында Президент Н.Ə.Назарбаевтың қатысуымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысының қорытындысы бойынша сараптамалық сауалнама жүргізді. Сараптамалық сауалнамамен елдің барлық өңірлерінен 70 сарапшы қамтылды.

Инфляцияны тізгіндеу

Ет экспортыныѕ жаєдайы ќандай? (Соңы. Басы 1-бетте). Үкімет басшысы баяндамашыны бір емес, бірнеше рет іркіп, түсініктеме талап етті. А.Мамытбеков фермерлік шаруашылықтардың аналық малын асыл тұқымдандырумен қамту көрсеткіші бойынша елімізде 10 үздік жəне 10 нашар аудан бар екеніне тоқталды. Оның сөзіне қарағанда, үздік 10 ауданда асыл тұқымдандыруға 21-ден 34 пайызға дейін, көрсеткіші төмен аудандарда 2 пайызға дейін ғана мал тартылыпты. Осы арада Үкімет басшысы көрсеткіштері төмен 10 əкімді жұмысынан босату туралы мəселені облыс əкімдерінің алдына төтесінен қойды. «Біз өткен жылы министрліктің алқа мəжілісіне мал шаруашылығымен айналысатын барлық аудан əкімдерін шақырған едік. Олардың алдына экспорттық əлеуетті дамыту мəселесі қойылған болатын. Осы екі жылда мал шаруашылығын дамытуда сапалы ілгерілеу мақсаты жүктелді. Неліктен өткен 2 жылда көрсеткіші нашар 10 ауданда тиісті жұмыстар атқарылмаған?», деді С. Ахметов. Неге сіз министр ретінде осы мəселені көтермейсіз? Бұл туралы облыс əкімдерінен де сұраймын. Негізгі жұмысымен, яғни мал шаруашылығын дамытумен айналыспаған ауылдық, аудандық əкімдер неге қызметінен босатылмаған!? Саулық мал басын жақсарту негізгі мəселе. Бұл шаруа тікелей Мемлекет басшысының бақылауында екені де белгілі. Ал мынадай нəтижемен сіздер министрлік ретінде мақсатты орындай алмайсыздар ғой. Сондықтан, облыс əкімдері көрсеткіші төмен аудан əкімдерін қызметінен босату туралы шешім шығаруы

(Соңы. Басы 1-бетте). Кесірлі ақпараттар мұнан кейін де сап тыйыла салмады. Ұя лы телефонның WhatsApp мессенджерін пайдаланушылар арасында жалған сыбыс жалғасып, енді «Альянс Банк» пен Kaspi bank-тің жабылуы мүмкіндігі туралы сөз таратылды. Сондықтан да, сейсенбі күні Kaspi bank, Банк Центр Кредит жəне Альянс банктің банкроттығы жайындағы ақпарат шындыққа сəйкес келмейтіндігі туралы бірлескен мəлімдеме жасалды. Банк Центр Кредиттің, Kaspi bank пен Альянс банктің басшылары мен акционерлері жəне Қазақстан Қаржыгерлер қауымдастығы аталған ақпараттың

2030 жылға дейінгі газ секторын дамыту тұжырымдамасын əзірлеу жəне сұйытылған газды пайдалануды ынталандыру

тиіс, деп қайырды сөзін Премьер-Министр. Ауыл шаруашылығы министрінен кейін «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ-тың басшысы Д.Айтжановқа сөз берілді. Ол етті қара мал шаруашылығын елімізде дамыту мəселелері мен ет өнімін алыс-жақын шетелдерге экспорттау мəселелеріне тоқталды. Саланың еркін дамуына келіп жатқан кедергілерді атап, оларды ретімен шешу жолдарын да əңгімеледі. Сөйте келіп, 18 млн. тұтынушысы бар Мəскеу базарының ет сөрелері туралы да баяндап өтті. Оның айтуына қарағанда, қазіргі таңда сол базарға ет жеткізу шаралары қолға алынған. Нəтижесі айтарлықтай тəуір көрінеді. Мəскеудің азық-түлік сауда палаталары қазақтың қара малы мен асыл тұқымды қойының, сондай-ақ, күркетауығының етін алуға пейілді екен. Себебі, қазақтың ет өнімдері экологиялық жағынан таза болумен қатар, халықаралық талаптарға сай. Өз кезегінде Премьер-Министр «ҚазАгро» ұлттық холдингiне ірі қара мал етiнiң экспорттық əлеуетiн арттыру мақсатында жеке инвестицияларды тарту туралы тапсырма берді. «Салаға қар жы тартыңыздар, субсидиялау мəселесiн шештiк. Бiзде қаржы да жеткілікті. Бағдарламаға қатысушылар да қаражатсыз емес. Біздің болжам бойынша, бүгiнгi күнi агробизнес 80 пайызға дейiн субсидиялауға дайын. Мал бар. Оған қажет құрылғылар мен жем-шөп лизингiсін, бұқаларды сатып алу бағасының жартысына жуығын субсидиялап жатырмыз. Барлық жағынан алғанда субсидиялар жасалып отыр», дедi С.Ахметов. Осындай игілікті пайдаланбай отырған адамдардың немкеттілігіне кейіген Үкімет басшысы, «Құлқы жоқтар ғана ірі қара мал

етiнiң өндiрiсiмен айналыспайды. Əкiмдердiң бұл жұмыспен нелiктен шындап шұғылданбай отырғаны белгiсiз», деді. Мұнымен бірге, Ауыл шаруашылығы мен Экономика жəне бюджеттiк жоспарлау министрлiктеріне, «ҚазАгро» холдингімен бiрлесіп, мал етін экспорттау бойынша нақты ұсыныстар енгiзудi тапсырды. Үкімет отырысында Ақ бас тұқымды ірі қара мал респуб ликалық палатасының директоры Қабыл Исабекұлына да сөз берілді. Ол қара малдың жергілікті асыл тұқымының ерекшеліктері мен артықшылықтары туралы əңгімеледі. Оның сөзіне назар салсақ, малдың бұл тұқымының еті мол болумен қатар, өте дəмді көрінеді. Сондай-ақ, еліміздің кез келген өңірінің табиғатына тез бейімделетін қасиетін де айтып өтті. Премьер-Министр жергілікті асыл тұқымды ірі қара жөніндегі баяндаманы тыңдай келіп, өзімізде осындай жақсы тұқымды мал тұрғанда шетелдерден несіне мал тасып əуре боламыз дегенді айтты. Ақ бас тұқымды малды көбейтіп, бүкіл республикаға тарату үшін Үкімет тарапынан қандай көмек болса да қымсынбай сұрау керектігін ескертті. Отырыс қорытындысында Үкімет басшысы кешенді жоспардың ойдағыдай орындалуы көбіне жергілікті атқарушы органдардың басшыларына байланысты екенін атап айтты. Сөйтіп, бірқатар облыс басшыларының алдына осы бағдарламалардың орындалуын бақылауға тиісті, бірақ қадағаламайтын ауыл əкімдерінің атқарып отырған лауазымына лайықтылығы туралы мəселе қойды. Мұнымен қатар, тиісті мемлекеттік органдарға кешенді жоспарды орындау тиімділігін арттыру бойынша басқа да бірқатар тапсырмалар берді.

ДАЌПЫРТ арандатушылық сипатқа ие екенін ресми түрде хабарлап отыр, оның жалғыз мақсаты – Қазақстанның қаржы жүйесін тұрақсыздандыру. Kaspi bank, Банк Центр Кредит, Альянс банк жəне Қазақстан қаржыгерлері қауымдастығы аталған ақпарат Қазақстанның қаржылық жүйесін тұрақсыз ету мақсатында арандатушылық мазмұнға ие екенін хабарлайды», делінген банктердің мəлімдемесінде. Салымшылары мен клиенттерін сабырға шақырған банктер бұл жалған ақпаратты таратушыларды əкімшілік-қылмыстық

жауапқа тартқызу үшін құқық қорғау органдарына шағымдануда. Банк Центр Кредит шұғыл түрде Бостандық аудандық сотына жалған ақпараттың шындыққа сəйкес келмейтінін растау туралы талап-арыз бермек. Банк басшылығы қаңқу сөз таратқандарды ресми түрде кешірім сұратуды ойластырып отыр. Сол сияқты Kaspi bank банкроттығы жайында жалған ақпарат таратқан бастамашыны анықтау үшін аталған банк 100 миллион теңге көлемінде сыйақы тағайындады.

Қысқасы, Банк акцио нер лері мен жетекшілері арандатушылық іс-қимылдың жай-жап сарын анықтап, лаң тудырмақ болғандарды заң аясында жауапкершілікке тартатындықтарын мəлімдеуде. Дүрбелең жасамақшы болғандарды жазалауды аяқсыз қалдырмауға Қазақстан Қаржыгерлер қауымдастығы да араласады. Тұрғындарға тұрақты қызмет етіп келе жатқан қазақстандық банктер өз жұмысын жалғастыра беретін болады. Өйткені, аталған банктердің барлығы да Мем лекеттік депозиттерге кепілдік беру қорының қатысушылары болып табылады. АЛМАТЫ.

Мақсатты топқа саясаттанушылар, əлеуметтанушылар, философтар, экономистер, оқытушылар, журналистер, ҮЕҰ өкілдері, қоғам қайраткерлері, мемлекеттік қызметшілер, талдамашылар енді.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 4 ақпан

№57

Астана, Үкімет Үйі

«Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік кұралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламентті бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1372 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламентті бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 29 желтоқсандағы № 1372 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2007 ж., № 50, 633-құжат) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының зиянды (ластаушы) заттар шығарындыларына қойылатын талаптар туралы техникалық регламентте: 14-тармақтың 3) тармақшасы мынадай мазмұндағы үшінші абзацпен толықтырылсын:

«дизельдік отында жұмыс істейтін іштен жану қозғалтқыштары бар М3, N2 жəне N3 санатты автокөлік құралдарына 2015 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі.». 16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «16. Қазақстан Республикасының аумағында айналымға шығарылатын автокөлік құралдарының экологиялық кластардың талаптарына сəйкестігін растау Техникалық регламентке 4-қосымшаны ескере отырып жүзеге асырылады.»; көрсетілген регламенттегі 4-қосымша осы қаулыға қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі С.АХМЕТОВ. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 4 ақпандағы № 57 қаулысына қосымша Техникалық регламентке 4-қосымша

Автокөлік құралдарының жəне іштен жану қозғалтқыштарының шығарылу жылына байланысты 2, 3, 4 жəне 5 экологиялық кластар бойынша техникалық регламенттің талаптарына сəйкестік кестесі Автокөлік құралдарының Экологиялық кластар талаптарына сəйкес келетін көлік құралдарының шығарылған жылдары 2-класс 3-класс 4-класс 5-класс жəне (немесе) олардың қозғалтқыштары шығарылған ел 1997-2000 2001-2004 2005-тамыз М1 - 3 санаты, Еуропалық Одаққа кіретін*, 2009 N1 - 2009 қыркүйегі жəне кейінірек бензин қозғалтқыштары N2 санаты – 2010 қыркүйегі жəне кейінірек N3 санаты - 2008 қазаны жəне кейінірек 1997-2001 2002-2004 2005-тамыз М1- 3 санаты, Еуропалық Одаққа кіретін*, 2009 N1 - 2009 қыркүйегі жəне кейінірек дизельдер N2 санаты - 2010 қыркүйегі жəне кейінірек N3 санаты – 2008 қазан жəне кейінірек АҚШ 1996-2000 2001-2005 2006 жəне кейінірек -** Жапония 1998-2004 2005-2010 2010 жəне кейінірек Үндістан 2005-2009 2010 Малайзия

2003

-

-

Қытай

2004-2007

-

Корея

2001-2002

Ресей

2006-2007

-

2010 жəне кейінірек

-

Өзбекстан

2007-2009

2012 жəне кейінірек

-

-

Беларусь

2007

-

-

-

Украина

М санаты – 2006 N санаты – 2007

-

-

-

М3 санаты 2012 қаңтар жəне кейінірек 2003-2005 2006 жəне кейінірек

Ескертпе: * Еуропалық Одаққа: Австрия, Бельгия, Болгария, Ұлыбритания, Венгрия, Германия, Грекия, Дания, Ирландия, Испания, Италия, Кипр, Латвия, Литва, Люксембург, Мальта, Нидерланд, Польша, Португалия, Румыния, Словакия, Словения, Финляндия, Франция, Чехия, Швеция, Хорватия жəне Эстония кіреді; * * 1) «3-класс», «4-класс» жəне «5-класс» кестелеріндегі (-) сызықша осындай автокөлік құралдарының экологиялық класқа сəйкестігін растау Доңғалақты көлік құралдарына, доңғалақты көлік құралдарында орнатылуы жəне/немесе пайдаланылуы мүмкін жабдықтау заттары мен бөлшектерге арналған бірыңғай техникалық нұсқамаларды қабылдау туралы жəне осы нұсқамалардың негізінде

-

берілетін ресми бекітулерді өзара мойындау шарттары туралы келісім (1958 жылғы Женева келісімі) аясында берілген құжат (БҰҰ ЕЭК ережесі негізінде конструкцияның типі бойынша ресми бекіту) негізінде жүзеге асырылатынын білдіреді; 2) автокөлік құралдарының жəне (немесе) олардың қозғалтқыштары шығарылған ел «Қытай» бойынша 4-экологиялық класс М3 санаты бойынша 2012 жылғы қаңтардан бастап жəне кейінірек, ал басқа санаттағы автокөлік құралдары (-) сызықша үшін белгіленген тəртіпке сəйкес анықталады. Осы қосымша сəйкестікті растау бойынша аккредиттелген органдар сəйкестікті растау ресімдерін өткізген кезде қолданылады.


3

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

ЕЛБАСЫНЫҢ ҚАМДАҒАНЫ – ЕЛГЕ ҚАМҚОРЛЫҚ

«Теѕізшевройл» жалаќыны екінші рет ґсіреді (Соңы. Басы 1-бетте).

Кəсіпорын бөлімдерінің білікті мамандарынан құралған əлеуметтік инвестициялр жөніндегі кеңес жыл сайын үкіметтік емес ұйымдардың жобаларын терең талқылап, жергілікті халыққа берер пайдасына, өңірдің өзекті əлеуметтік мəсе ле лерін шешуге оң ықпал ететіндігіне байланысты түпкілікті шешім қабылдайды. Соңғы жылдары бірлескен кəсіпорынның осы саладағы жобалары маңыздылығымен ерекшеленді. Мəселен, Қазақстанның отбасылық дəрігерлер ассоциациясымен бірлескен жобада қан қысымының жоғарылауының түрлі себептеріне талдау жасалды. Ал академик З.Қабдолов қорымен бірлесе өткізілген «Мен қазақша білемін!» атты жобаға өңірдегі өзге ұлттың өкілдері көптеп қатысып, мемлекеттік тілді меңгерудегі қадамына қолдау жасалды. Осындай жобаларымен елдің, ұлттың саулығы мен мүддесін

көздеген бірлескен кəсіпорын 1993 жылдан бері Атырау облысындағы əртүрлі əлеуметтік жобаларға 860 миллион АҚШ долларынан астам қаржы жұмсады. Енді биылғы жылы да мұнайлы өңірдің денсаулық сақтау жəне білім беру салаларына қолдау көрсету мақсатымен əлеуметтік инвестициялар бағдарламасына 1 миллион АҚШ доллары көлемінде қомақты қаржы салғалы отыр. Сонымен қатар, «Теңізшевройл» өз қызметкерлерін əлеуметтік тұрғыдан қолдауды басты қағида ретінде ұстанады. Осыған дəлел ретінде əр жыл сайын əр қызметкердің жалақысына үстеме қосылатынын айта аламыз. Ал биылғы ақпан айынан бастап бірлескен кəсіп орын ның ортақ табысына өз үлесін қосқан қызметкерлер жалақысы 10 пайызға өсірілді. «Теңізшевройлдың» бас директоры Тим Миллердің айтуынша, ұжымның əр мүшесіне əрдайым қолдау көрсетіліп ке леді. Мұндай əлеуметтік маңызды қолдау алдағы уақытта

Ќомаќты кґмек Елбасының өндірісте жұмыс істейтін қызметкерлердің жала қыларын көтеру туралы ұсынысын мен газеттен оқыдым. Менің бірінші ойлағаным – Елбасы еңбек адамдарының халжағдайына тағы бір мəрте көңіл бөлді. Металл өндіру қандай қиын екендігін ол жақсы біледі. Сондықтан Нұрсұлтан Назарбаев жұмысшы мамандығы иелеріне əрқашан ерекше көңіл бөледі. ENRC басшылығы Елбасының шешімін қолдайтындығына еш күмəн болған жоқ. Компания өз жұмысшыларына əрқашан жағдай жасап отырады. Жалақыға үстеме қосу

қомақты қолдау болып табылады. Былтырғы жылы корпорация жұмысшылардың жалақыларын 20% өсір ген еді. Компания басшылығының бүгінгі қадамы да уақтылы əрі қажетті. Менің əріптестерім де бұл шешімді қуанышпен қарсы алды. Елбасына рахмет. Біз үшін Президент – еліміздің бас металлургі. Сон дықтан оның əрбір шешімін біз əр қашан қолдаймыз. Мен осы мамандықты таңдағанымды мақтан тұтамын. Дəурен САҒИТОВ, «Қазақстан электролиз зауыты» АҚ алюминий электролизі цехының бригадирі.

да жал ғастырыла бермек. Бас директор Т.Миллер ұжым мүшелерін алдағы 1 сəуірден бастап қызметкерлердің басым бөлігі үшін жалақы 9 неме се одан да артық пайызға өсетіндігімен қуантып отыр. Осылайша, «Теңізшевройл» бірлескен кəсіпорны жыл басынан бері өз қыз меткерлерінің жалақысын

өсіруге шешім қабылдадық. Біздің кəсіпорын осы шешімі арқылы Президент тапсырмасын алғашқылардың қатарында орындап отыр, – деді бас директор Т.Миллер. Бас директор жалақыға қосылған 10 пайыздық арттыру, кейінгі сəуір айындағы жоспарланған жалақы мөлшерін көтеру «Теңізшевройл» басшылығының ең үздік мұнай жəне газ өндіруші кəсіпорындарының қатарына қосудағы қызметкерлердің тынымсыз еңбегін орынды бағалап, олардың алдындағы міндеттемесін орындап отырғандығы, деп атап өтті. «Теңізшевройлдың» өз қызмет керлеріне қажетті қолдау көрсетуді көздеген бағдарламалары көп. Солардың қатарында тұрғын үйді несиелеу мен білім гранттарын, фитнес-клуб жарналары жəне көптеген бонустық бағдарламаларды айтуға болады. Мұның барлы ғы «Теңізшевройлдың» қызметкерлеріне бəсекеге сай жалақы мен əлеуметтік пакет ұсына алатынын, сонымен бірге, осындай бағдарламалар арқылы өз өндірісіне қажетті ең үздік жəне жоғары білікті мамандарды жұмысқа тартуды қамтамасыз етуге қабілетті екенін байқатады.

екінші рет өсіруді қолға алмақ. – Өткен аптада Қазақстан Пре зиденті Нұрсұлтан Назарбаев ірі компанияларға өз қызметкерлерінің жалақыларын 10 пайызға арттыруға ұсыныс жасады. Мемлекет басшысының бұл ұсынысы «Теңізшевройл» басшылығы тарапынан кең қолдау тауып, қызметкерлер жалақысын

Атырау облысы.

Студенттердіѕ ќуанышы Елбасы сəуір айынан бастап шəкіртақыны 10%-ға арттыратынын айтқанда, өзім де, атаанам да қатты қуандық. Себебі, əлеуметтік тұрғыда аз қамтылған отбасынан шыққан грант иегері үшін бұл үлкен көмек. Негізі, мектепте өте жақсы оқып, өз күшіммен қалаған жоғары оқу орнына түсіп, мұнда да жақсы оқып, мемлекет грантына ие болған студенттің бірімін. Қазіргі таңда 17500 теңге стипендия алып жүрмін. Құдайға шүкір, сол қаражатты үнемдеп, ретімен жұмсай алғандықтан, құрбыларымнан қалыспай киініп, өзге де қажеттіліктерімді толық өтеп жүрген жайым бар.

Шыны керек, шəкіртақы алып жүрген студенттер сессия кезінде «сүрініп қалса», шəкіртақыларынан оңай айырылып қалатыны анық. Сондықтан да, мемлекет беріп отырған зор мүмкіндікті қолдан тайдырып алмай, жақсы оқуға ұмтылу керек. Ал ақылы білім алып жүрген жоғары оқу орындарының үздік студенттеріне шəкіртақыға кенелетін жағдай бар екенін естен шығармаған абзал. Оқу үлгерімің жақсы болса, əр жыл сайын сарапқа салынатын түрлі деңгейдегі гранттарды ұтып алуға əбден болады. Қорытып айтсақ, «жақсы оқимын» деп талпынатын, ата-аналарына

салмақ салуды теріс санайтын, болашақта жоғары кəсіби маман болуды армандайтын əр студентке мемлекет қолұшын беруге əркез дайын. Соның жарқын дəлелі ретінде, шəкіртақының өсетінін айтуға болады. «Жоғары үлгерімі бар студенттерді қолдаудың тиімді жүйесін құру қажет» деп санайтын Елбасымыздың үкілеген үмітін ақтауға талпынуымыз қажет. Мəдина МИЗАМОВА, Жетісу мемлекеттік университетінің студенті.

Алматы облысы.

Тиімді келісім

Кеше Сыртқы істер министрлігінде Еуропа инвестициялық банкі (ЕИБ) мен «Қазақстан Даму банкі» АҚ арасында, сондай-ақ, Еуропа инвестициялық банкі мен «Сбербанк России» АҚ Еншілес банкі арасында алғашқы несиелік келісімдерге қол қою туралы мəлімдемелерге ресми түрде қол қойылды.

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Қазақ елі алдында тұрған мақсат айқын. Ол – аузын айға білеген алпауыттардың қатарынан көріну. Ал бұл ретте елдің суырылып, тұяғы қызған тұлпардай қамшы салдырмай алға түсуі үшін шағын жəне орта бизнеске қай тараптан да қолдау көрсету маңызды. Сыртқы істер министрлігінде министр Ерлан Ыдырысовтың қатысуымен қол қойылған салтанатты рəсім осы мақсатқа арналыпты. Атап айтқанда, Еуропа инвестициялық банкі (ЕИБ) мен «Қазақстанның даму банкі» АҚ арасында 120 млн. еуро, ал Еуропа инвестициялық банкі мен «Сбербанк России» АҚ Еншілес банкі арасында 100 млн. еуро көлемінде несиелік келісім жасалды. Ол бойынша осы саланы қолдаумен қатар, еліміздегі əлеуметтікэкономикалық инфрақұрылымды дамыту жəне климат өзгеруінің жағымсыз салдарын жеңілдету саласындағы отандық жобаларды қаржыландыру көзделген. Құжаттарға ЕИБ тарапынан аталған банктің вице-президенті Вильгельм Мольтерер, «Қазақстан Даму банкі» АҚ тарапынан басқарма төрағасының міндетін атқарушы Асқар Достияров, «Сбербанк России» АҚ Еншілес банкі тарапынан басқарма төрағасының орынбасары

Елдар Теңізбаев қол қойды. Рəсімде Қазақстан Республика сының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысов Еуропа инвестициялық банкімен өзара əрекеттестік Қазақстанның инвестициялық саясатының жəне еліміздің үдемелі индус трия лық-инновациялық даму бағдарламасының жаңа құрамдас бөлігі болып табылатынын атап өтті. «Біз Еуропа инвестициялық банкімен өзара тиімді ын тымақтастық жəне жемісті диалогтың тереңдей түсуіне үл кен көңіл бөлеміз. Министрлік Ел басының шетел инвестицияларын тарту бойынша тапсырмасын орындауға барынша күш-жігерін салуда», деді. «Еуропа инвестициялық банкі мен Қазақстан мемлекеттік құрылымдары арасындағы келіссөздерге Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі мен оның Еуро одақ жанындағы миссиясы белсенді қатысқанын атап өткен жөн», дейді біз сөзге тарқан министрлік өкілі. Еліміздегі жобаларды қаржыландыруға Еуропа инвестициялық банкін тар ту мəселесі Қазақстан-Еуроодақ Ынтымақтастық кеңесінің жұмысы шеңберінде қарастырылған көрінеді. Сонымен, қаржылай қолұшын беруге əзір екендіктерін білдірген банктер арасындағы ынты мақтастық интеграциялық үдерістер тынысын да аша түсетін болады.

БАНК ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУ ЫРҒАҒЫН НЫҒАЙТУ ЖӨНІНДЕГІ ШАРАЛАРҒА КӨЗҚАРАС САРАПШЫЛАРҒА САУАЛНАМА

Сарапшылардың

Сұрау салынған сарапшылардың -ы Мемлекет басшысы Н.Ə.Назарбаевтың қатысуымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында айтылған банк жүйесінің тұрақтылығын нығайту жөніндегі шараларды тиімді деп санайды

-ы қазақстандық банк жүйесінің беріктік қоры жоғары деп санайды

Қаржы секторының тұрақтылығын арттыру шеңберінде шешуші шараларды қолдау деңгейі

Экономиканы несиелік ресурстармен қамтамасыз ету үшін Ұлттық қордан 20142013 жж. кезеңге 1 трлн. теңге бөлу Екінші деңгейлі банктердің жұмыс істемейтін несиелерін 2015 жылдың 1 қаңтарына 15%-ға дейін жəне 2016 жылдың 1 қаңтарына 10%-ға дейін төмендету 2014-2019жж. кезеңге Базель-3 стандартын енгізу

Банк жүйесінің тұрақтылығын нығайту үшін шешуші шарттар Алғашқы «үштік»

Шағын жəне орта бизнестің өңдеу өнеркəсібін дамыту жөніндегі жобаларын несиелеу

Жұмыс істемейтін несиелер үлесін төмендету

Қамтамасыз етілмеген тұтынушылық займдардың өсу қарқынын шектеу

2030 жылға дейінгі Қаржы секторын дамыту бағдарламасын əзірлеу Екінші деңгейлі банктерден проблемалы несиелерді сатып алу Қор рыногын дамытуды ынталандыру, рынокқа тағы да 5 компанияны: «Кегок», «Эйр Астана», «ҚазТрансГаз», «Самұрық-Энерго» жəне «Казмортрансфлотты» шығару Индустрияландыру бағдарламасының басымдықты жобаларын несиелеу Заем алушының жиынтық борыштық жүктемесінің шектеулі көлемін енгізу Тұтынушылық несиелеуді жүзеге асырғанда капиталды қалыптастыру бойынша талаптарды күшейту

Ұзақ мерзімді қорландыруға қолжетімділікті қамтамасыз ету

Өндірістік секторды несиелеуді өсіру

Еуразиялық интеграция институты 2014 жылдың ақпанында Президент Н.Ə.Назарбаевтың қатысуымен өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысының қорытындысы бойынша сараптамалық сауалнама жүргізді. Сараптамалық сауалнамамен елдің барлық өңірлерінен 50 сарапшы қамтылды.

Мақсатты топқа мемлекеттік жəне мемлекеттік емес сектордың өкілдері: қаржыгерлер, экономистер, талдамашылар енгізілді.


4

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

Статистика жўмысы жїйелі Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде кезекті брифинг өтті. Оған Статистика агенттігінің төрағасы Əлихан Смайылов қатысты. Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК, «Егемен Қазақстан».

«Елбасы биылғы Жолдауында Қазақстан əлемдегі ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына қосылуы керек деген міндет жүктеді. Осы мақсатқа жету үшін ұзақмерзімді 7 басымдық белгіленді. Статистика органдары өз кезегінде жүріп жатқан үдерістердің сапалы өлшенуін, Елбасы Жолдауына сəйкес елде іске асырылып жатқан стратегиялық жəне бағдарламалық құжаттарды мони торингтеуді қамтамасыз етуі, сондай-ақ, қоғам, халық жəне бизнестің қажетті статистикалық ақпаратқа деген

қажеттілігін қанағаттандыруы тиіс. Осыған байланысты статистика органдары статистикалық көрсеткіштердің жүйесін тұрақты түрде қайта қарастырады. Агенттіктің 2014 жылға арналған статистикалық нысандарын қайта қарау нəтижесінде респонденттерге есептік жүктеме тағы 12 пайызға қысқартылды», деді Ə.Смайылов. Статистикалық жұмыстардың 2014 жылға арналған жоспарына күн, жел жəне гидроэнергетика сынды жаңартылған энергия көздерін қолдану объектілері бар кəсіпорындарды жаңадан зерттеу енгізілген. Биылғы жылы халықтың экологиялық таза өнімдер мен

қызметтерге қолжетімділігі, энергияның жаңартылатын көздеріне инвестициялар жəне «жасыл» құрылыста орындалған құрылыс жұмыстарының құны сияқты бірқатар өзге де көрсет кіштер қалыптастырылмақ. Сапалы жəне дəйекті статистикалық көрсеткіштерді ұсыну бөлігінде ведомство статистиканың барлық салаларында дерлік, соның ішінде еліміздің ұлттық статистика жүйесінің əлеуетін арттыруға бағытталған «Қазстат» жобасы шеңберіндегі халықаралық сарапшылардың ұсынымдарын есепке ала отырып, əдіснамалық жəне əдістемелік базаны жетілдіру жұмыстарын жүргізеді. Өткен жылы агенттік пайдаланушыны сапалы статистикалық ақпаратпен қамтамасыз ету үшін

жалпы статистикадағы инновациялық жоба болып табылатын «Е-статистика» интеграцияланған ақпараттық жүйені əзірлеуді аяқтаған. Сонымен қатар, өзге мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен интеграциялану бойынша жұмысты жалғастыруда. Былтыр 5 ақпараттық жүйемен интеграциялану жүзеге асырылған. Агенттік ауылдық округ əкімдерінің əр шаруашылық бойынша есепке алу кітаптарын қағазтасығыштан электрондық форматқа ауыстыру бойынша жұмысты аяқтауда. Бұл ауыл шаруашылығы мен ауылдық статистика сапасын арттыруға бағытталған. Сондай-ақ, 2014 жылға Дүниежүзілік банкпен, Шетелдік əріптестер консорциумымен жəне мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп «Қазстат» жобасын іске асыру бойынша жұмыстарды іске асыру секілді жəне басқа да бірнеше міндет белгілеп отыр.

«ЌазАгро» ќызметі тиімді бола тїсті Орталық коммуникациялар қызметінде «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ басқарма төрағасы Дулат Айтжанов Астанадағы бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерімен кездесіп, холдингтің өткен жылғы қызметінің қорытындылары мен Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың берген тапсырмаларының орындалу барысы туралы айтып берді. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Баспасөз мəслихатын жүргізген Орталық коммуникациялар қызметінің өкілі аграрлық сектордың ел өміріндегі маңызын, осыған байланысты оған мемлекет тарапынан ерекше көңіл бөлініп отырғандығын жеткізе кетті. Сондықтан бұл салаға алдағы уақыттары онда өндірілетін өнім көлемін еселеп арттыру міндеті жүктелген. Сөз кезегін алған «ҚазАгро» басшысы Дулат Айтжанов өткен жылы холдингтің аграрлық секторға бағыттаған қолдау қаржысы 193,5 миллиард теңгені құрағандығы, мұның 171,2 миллиард теңгесі ауылшаруашылық құрылымдары мен ауылдағы халықты несиелендіруге жұмсалғандығын атап көрсетті. Бұл ретте ескеретін бір жайт, холдинг қызметі жүйеге түсіп, дамытылған сайын ауыл шаруашылығына бағытталып отырған оның өзіндік жəне тартқан инвестициялық қаржысының үлесі молайып, мемлекет тарапынан берілетін несие көлемі азайып келеді. Мəселен, өткен жылы холдингтің қаржыландыру құрылымындағы республикалық бюджет қаражатының көлемі бар болғаны 9 пайызды құраса, жыл қорытындысында холдингтің жылдық несие қоржынының үлесі жалпы көлемнің 48 пайызына дейін жетіп, 348 миллиард теңгені құрады. Демек, жыл өткен сайын холдинг қызметінің тиімділігі арта түсуде. Бүгінгі күні ауылдық жерлердегі халыққа берілетін шағын несиенің 93 пайызы холдинг құрамындағы Ауыл шаруашылығын қаржылау қолдау қорының еншісіне тиеді. Сол секілді аграрлық секторға берілетін əрбір үш ауылшаруашылық техникаларының екеуін холдинг құрамындағы тағы бір ірі корпорация «ҚазАгроҚаржы» АҚ лизингке сатып əперуде, деп мəлімдеді «ҚазАгро» басшысы. Холдинг инвестициялық бағдарламалар аясында жалпы құны 237,5 миллиард теңге тұратын 346 жобаны қаржыландырған. Мұның 290 жобасы

пайдалануға берілсе, соның ішінде 160 жобаның жүктемелік қуаты 70 пайыздан асып отыр. Өткен жылдың өзінде 68 жоба іске қосылған. Міне, осындай жұмыстардың нəтижесінде 15,4 мың адам жаңа жұмыс орындарымен қамтылды. Мұнан əрі Дулат Айтжанов Елбасы берген тапсырмалардың орындалу барысы туралы баяндап өтті. Елбасы холдинг қызметіне қатысты 7 тапсырма берген екен. Олардың барлығы орындалу үстінде жəне нақты нəтижелері де жаман емес. Дулат Айтжанов мұның əрбіріне жеке-жеке тоқталып өтті. Елбасы ауылшаруашылық құрылымдарын несиелендіруді жандандыру, соның ішінде шағын жəне орта бизнеске қаржылай қолдаудың тиімді тетіктерін қарастыру жөнінде тапсырма берген болатын. Осыған сəйкес 2013 жылы шағын жəне орта бизнес үшін несиелендірудің жаңа түрлері енгізілді. Солардың қатарында ірі қара малын лизингке беру, бұрын пайдаланылған техникалардың лизингі, жедел лизинг, дайын нысандардың лизингі, шебер-лизинг секілді несие түрлері бар. Егер 2012 жылы несие алушылар саны 7803 бірлікті құраса, 2013 жылы бұл көрсеткіш 15618 бірлікке жетті. Ал 2014 жылы холдинг бұл көрсеткішті енді 17,5 мыңға жеткізуді жоспарлап отыр, деп хабарлады «ҚазАгро» басшысы. Сол секілді Елбасының тапсырмасына сəйкес жұмыс істемейтін қарыздарды төмендету жөнінде де шаралар қабылданып, іске асырыла бастаған. 2013 жылы мұндай несиелердің үлесі 10-нан 7 пайызға дейін төмендетілген. 7,6 миллиард теңгеден астам проблемалы қарыздар өндіріліп алынған. Осыған байланысты басқа да жұмыстар жүргізілген. Елбасының аграрлық секторға жүктеген тағы бір үлкен тапсырмасы ет экспортының көлемін арттыру екендігі белгілі. Холдинг осыған байланысты өткен жылы біраз жүйелі жұмыстар жүргізді. Мəселен, холдинг қаржыландырған жобалар бойынша Ресей мен Беларусь елдеріне 2013 жылы 1870 тонна ет пен оның өнімдері,

Ресей, Қытай, Италия елдеріне 890 тонна биязы жүн, Қытай мен Германияға 2330 тонна былғары өнімдері жөнелтілді. Экспорттың жалпы сомасы 1,5 миллиард теңгені құрады. Ал биылғы жылы осы көрсеткішті екі еседей көтеріп, 2,9 миллиард теңгенің мал шаруашылығы өнімдерін экспорттауды жоспарлап отырмыз, деді Дулат Айтжанов. Осы ретте холдинг басшысы Қазақстан ет өнімдерінің сапасы Мəскеу жұртшылығы тарапынан лайықты бағаланып отырғандығын, бұл қалада біздің ет өнімдерімізге деген сұраныстың артқан үстіне артып келе жатқандығын, соның нəтижесінде қаладағы аса ірі сауда мекемесі «Мосрегионторг» ААҚ мен өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылғандығын жеткізді. Сондай-ақ, холдинг құрамындағы «Азықтүлік корпорациясы» АҚ өткен жылы Қытайға 10 мың тонна астық экспорттаған екен. Холдинг бұл істен үлкен үміт күтуде. Сөйтіп, биыл бұл көрсеткішті 30 мың тоннаға жеткізуді жоспарлап отыр. Дулат Айтжанов сөзінің соңында елімізде жуықта ғана болып өткен шара – теңге бағамының өзгертілуіне байланысты орындалатын жұмыстарды да баяндай кетті. Оның айтуынша, бұл шара холдинг құрамындағы корпорациялар үшін тиімді болып табылады. Өйткені, сыртқа шығарылатын экспорттық өнімдер көлемі артады. Осыған байланысты ауыл шаруашылығындағы жағдай да жақсара түседі. Холдингтің несие қоржыны 343,3 миллиард теңгені құраса, соның 26,7 миллиард теңгесі немесе 8 пайызы ғана басқа валютаға байланған. Сондықтан бізден несие алушылар көп зардап шеге қоймайды. Оның үстіне шетелдік банктерден тартылған несиелер бойынша бірқатар бəсеңдету шараларын қарастыру үстіндеміз. Ал теңге бойынша алынған несиелер өзгермейді. Қарызгерлердің негізгі бөлігі үшін несиелендіру шарты бұрынғы қалпында қалады. Міндеттемелер арттырылмайды. Бұл жағынан алғанда, олар ұтысқа шығып отыр деп есептейміз, деді холдинг басшысы. Дулат Айтжанов журналистердің қойған барлық сұрақтары бойынша нақты да тұшымды жауап қайтарды.

Əскери қуаттылық – тəуелсіз Қазақстанның ақ сауыты. Біздің тыныштығымыз, дамуымыз, ұлттық жəне табиғи құндылықтарды сақтауымыз – бəрі осы əскери айбындылықтың аясында өрбитіні анық. Сол себепті елімізде Қарулы Күштерді, қорғаныс саласын дамыту бағытында сүбелі істер қолға алынып келеді. Оны сырт көз байқай бермес, бірақ сымдай тартылып сапта жүрген əскери қызметшілердің өздері осылай деп отыр.

Əскери ќуаттылыќ – əлеуеттілік кепілі Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Ақтау қаласындағы Əскеритеңіз институты ғимаратында еліміздің Қарулы Күштері Əскери-теңіз күштері Бас қолбасшылығының жоспарына сай, жаңа Жолдауды насихаттау, түсіндіруге арналған дөңгелек үстел өтті. Мемлекет басшысының «Қа зақ стан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауының теңізшілер тірлігіндегі маяк, яғни шамшырақ, айлақ, жол үсті желі, Каспий теңізі сынды сөздер мен ұғымдармен басталуын «болашақта теңіздің жəне əскери əлеуетті арттырудың маңыздылығына қатысты» деп санаған əскерилер Жолдауда жүктелген міндеттер мен тапсырмаларды жұмыла орындауға тырыспақ. Осылайша дамыған 30 елдің қатарына əбжіл де əлеуетті əскери күші бар, қуатты ел ретінде енуді көздеуде. – Барлық əскери бөлімшелер мен құрылымдық бөлімшелердің жетекшілері Жолдауды те рең ұғынып, жүзеге асыру үшін жұмыстануға міндетті. Біз дің еліміз – ұлан-ғайыр жері бар, Каспий теңізінің қазақстандық секторында табиғи байлықтардың мол көзі сақталған алып мемлекет. Əскерилер, жеке құрам əрдайым жауынгерлік дайындықта болып, елдің тыныштығын сақтауға, жауынгерлік шеберлікті жетілдіруге, жаңа қарулар түрі мен, əсіресе, отандық за уыт тар да

жасалған қарулармен жарақтануға тиіс. Отан қорғаушы ретінде бұл біздің міндетіміз, сондай-ақ Елбасы Жолдауын жүзеге асыру да біз үшін міндет, –деді Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Əскери-теңіз күштері тəрбие жəне əлеуметтік-құқықтық жұмыстар бөлімінің бастығы, полковник Қ.Мыңжанов. Полковниктің айтуынша, биылғы жылы Каспий теңізі бетінде көк байрақты желбірете, тəуелсіз Қазақстанымызды қорғай жосылтқан əскери кемелердің саны тағы бірге артпақ. Ал Əскери-теңіз күштері тыл базасының Ақтау маңынан орын тебуі де керек-жарақ, киім-кешекті алыстан тасу қиын дығынан құтқаратын болады. Дөңгелек үстел басында сөз алған əскерилер Жолдаудағы

Дуалды оќу – уаќыт талабы

Шаєымдар ќараусыз ќалмайды «Нұр Отан» партиясы жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы республикалық қоғамдық кеңестің төрағасы жəне партияның Мəжілістегі фракциясының мүшесі Қайырбек Сүлейменов тұңғыш рет азаматтарды қабылдады. Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Қабылдауға 20-ға тарта адам жазылыпты. Олардың дені қаржы полициясы мен мемлекеттік органдар қызметкерлеріне, сондай-ақ, сот жүйесіне шағымдарын айта келіпті. Бұл ретте қылмыс тық істерге қатыс ты сот шешім деріне риза еместігін білдіріп жатқандар да болды. Мысалы, Көкшетау қаласының тұрғыны Əсем Шамгунова Ақмола облысындағы экономикалық жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес департаменті қызметкерлерінің үстінен шағымданып, қылмыстық іс қозғау қаулысымен келіспейтіндігін жеткізді. Ал ауыл тұрғыны Галина

Сикачино Астана қаласы ауданаралық мамандандырылған сотының қылмыстық іс жөніндегі шешімімен келіспейтіндігін білдірді. Сондай келіспеушілігін білдіріп, кеше Қоғамдық қабылдауға Олимпиада чемпионы Бақыт Сəрсекбаев та бас сұқты. Ол Қайырбек Сүлейменовтен алаяқтық дерегі бойынша қылмыстық іс мəселесін қарауды сұрады. Оның айтуынша, пəтер сыйға тартылған жаттықтырушы Махмұдов өзіне алған міндеттемесін орындамаған. Ал аталған баспанаға бір тиын салмаған үшінші жақ оны иеленуге талпынып жатқанға ұқсайды. Оның үстіне, Олимпиада

чемпионы өзін жəне сенімді өкілін судья сот процесіне шақырмай, сырттай шешім шығарғанына келіспейтіндігін білдірді. Ал сенімді өкілдің сырқаттанып қалуы туралы анықтамасы бола тұра, оны судья қаперге алмаған. Сөйтіп, сот ертесіне таңертеңгісін өтіп, жапа шегуші жақтың қатысуынсыз шешім шығарылған. Спортшының шағымын тыңдап болған соң, Қ.Сүлейменов соттың заңсыз шешім қабылдауы бойынша деректі анықтау үшін шағымды Жоғарғы Сотқа жол дайтынын айтты. Сəрсекбаевтың басындағы жағдайға түсінік бере кеткен «Нұр Отан» партиясы Республикалық қоғамдық қабылдау бөлмесінің меңгерушісі Руслан Асаубаев ешкім соттар мен тергеу органдарының жұмысына араласа алмайтынын, бұл жерде мəселе партия тарапынан жапа шегушіге құқықтық кеңес берілетіндігінде екенін жеткізді.

Тəжірибелерімен бґлісті Адам құқықтары жөніндегі уəкіл Асқар Шəкіров Словенияда жұмыс сапарымен болды. Мұнда ол Азаптауды алдын алудың ұлттық алдын алу тетігі (ҰАТ) саласында баршамен танылған оң тəжірибесі бар осы елдің аталған саладағы қызметімен танысты.

Сапар Астанадағы ЕҚЫҰ Орталығы мен Орталық Азиядағы Халықаралық түрме реформасының қолдауымен Қазақстандағы ҰАТ-тің қолданысқа енуінің қарсаңында өтті. Қазақстанның БҰҰ Азаптауға қарсы конвенцияға Факультативтік хаттаманы ратификациялау үшін Елбасы ҰАТ құру туралы заңға қол қойды жəне ол тұлғаны азаптаудан жəне басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын іс-əрекеттер мен жазалау түрлерінен қорғаудың конституциялық кепілдіктерін іске асыруға бағытталған. ҰАТ шеңберінде азаматтық қоғамдастықтың өкілдері алғаш рет жабық үлгідегі мемлекеттік мекемелерге (пенитенциарлық мекемелер, уақытша ұстау оқшаулағыштары, гауптвахталар,

кəмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы, арнайы қабылдағыштар, наркологиялық жəне психиатриялық мекемелер жəне т.б.) кедергісіз кіруіне қолжетімді болу құқығына ие болды. Халықаралық практикада кең таралған «Омбудсмен+» моделіне сəйкес ҰАТ үйлестірушісінің функциясы Адам құқықтары жөніндегі уəкілге жүктелген. Өткен сапар азаптауды алдын алу мəселесі бойынша ғана емес, құқық қорғау проблемаларының барлық спектрлері бойынша ойпікірлер мен тəжірибемен ауқымды түрде алмасуды жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Словения Омбудсмені Влада Нуссдорфер екіжақты кездесу барысында Омбудсменнің делдал болу жағдайында мемлекеттік органдар мен

Онда да құқықтық қолдау тегін негізде жасалады. Яғни барлық тиісті қағаздары реттелгеннен кейін қорғаушылар іске кірісетін болады. Жалпы, партияның Орталық қоғамдық қабылдау бөлмесінің меңгерушісі жыл басынан бері жеті депутат пен жеті мемлекеттік орган лауазымды тұлғаларының қабылдауында мыңға тарта адамның болғанын алға тартты. Оның айтуынша, 2014 жылдың қаңтары мен 1 ақпаны аралығында құқық қорғау органдары мен сот жүйесіне шағымданған 194 арыз түсіпті. Олардың ішінде 72 адам сот шешімдерімен келіспейтіндіктерін білдірсе, 61-і сот шешімдерінің орындалмайтынына шағымданған. Жəне де мемлекеттік қызметкерлердің əрекеттері мен əрекетсіздіктері үшін де 88 адам шағымдарын айта келгені мəлім болды. Бұдан басқа 275 азаматқа заңдық кеңес беріліпті.

азаматтық қоғамдастық арасындағы құрылымды үнқатысу орнықтыру қажеттілігін айрықша атап өтіп, ҰАТ құру мен қызмет етуі тəжірибесімен бөлісті. А. Шəкіров əріптесін ұлттық құқық қорғау мекемесінің қызметі туралы, сондай-ақ, Қазақстан үшін тұжырымды жаңа құқықтық тетікті іске қосу дайындығы туралы жан-жақты хабардар етті. – Тұлғаның құқықтарын жан-жақты қорғау бойынша қызмет «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру аясында азаматтардың адами əлеуетін арттыру бөлігі ретінде мемлекеттің назарында, – деп атап өтті қазақстандық Омбудсмен. Сапар шеңберінде қазақстандық делегацияның мүшелері Нова Горица қаласындағы Копер пенитенциарлық мекемесінде мониторингтік бақылауға қатысты. Нəтижесінде омбудсмендер екіжақты ынтымақтастықты жалғастыру мен кеңейту туралы келісімге қол жеткізді, деп хабарлады Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уəкіл аппаратының баспасөз қызметі.

Зекен РАХИМОВ,

Қарағанды политехникалық колледжінің директоры, техника ғылымдарының кандидаты, профессор.

Бұл күнде барша қазақстандықтардай біздің оқыту шыларымыз бен шəкірттеріміз де Елбасының Жолдауын қызу талқылау үстінде. Бұл жолы да жаңалықты ойларға, құнды ұсыныстарға толы онда қойылған мəселелердің бəрі өте маңызды. Соның ішінде, ұлттық білім берудің барлық буынының сапасын жақсартуда ауқымды жұмыстар күтіп тұрғандығына сəйкес нақты міндеттердің атап көрсетілуі ұстаздар қауымы көңілінен шықты. Атап айтқанда «Таяудағы 2-3 жылда дуалды, техникалық жəне кəсіптік білім берудің ұлттық жүйесінің негізін қалыптастыру керек. Келешекте жастардың техникалық білім алуын мемлекеттік кепілдендіруге көшіруді қарастыру қажет» деп Үкіметке 2014 жылғы 1 маусымға дейін осы мəселе бойынша нақты ұсыныстар енгізу тапсырылуы көптен бергі мақсатымызға жетуімізді жеңілдететіндігіне қуантты. Ойымыздан дөп шыққандай, бұл біздің сала қызметкерлерін толғантып жүрген мəселе болатын. Қарағанды көмірі қазынасын игеру қолға алынған уақыттан бері оған үлес қосу үшін орта буын мамандар даярлауға арналып құрылған, 80 жылдан астам тарихы бар, аймағымыздағы алғашқы техникалық білім ошағы

еліміз өндірісін көтерген көшбасшыларымен танымал болса, сондайлық тұрпаттағы кадрларды қалыптастыру жолындағы үрдісті сақтап, жаңғырту жалғастырылып келеді. Жылданжылға өсіп, талап биігінен көрінуге ұмтылыс ұдайы назарда.Колледжімізде бүгінде 15 мамандық иелері даярланады. Бұлар облыс экономикасының барлық саласында еңбек ете алатын, еліміздің индустриялықинновациялық дамуына қатысу икемі ұштатылған жастар ретінде оқу орнымыз беделін көтеріп жүр. Бұл ретте жетістікке қанағаттанып қалып отырғанымыз жоқ. Білім берудің тиімді жүйесін жетілдіру жəне сапаға көшуге дайындықтағы іс-ізденістер толассыз. Солардың біріне тоқталғанда, оқыту мен мамандық меңгертудің дуалды тəсілін бірінші болып қолдануымызды атар едім. «Кол ледж – студент – кəсіпорын» арасындағы үшжақты келісімшарт аясында Еуропа елдерінде бұ рыннан қалыптасқандай атал ған жүйе бойынша кəсіптік оқыту үдерісінің басым бөлігі күні ұзаққа оқу орнында емес, кəсіпорындарда немесе арнайы жабдықталған тəжірибелік нысандарда өтеді. Студенттер оқу уақытының 70-80 пайызын тікелей өндірістерде өткізеді. Өңірдегі «Арселор Миттал Теміртау» компаниясы, «Қазақмыс» корпорациясы, «Қарағандыжылу», «Қа рағандысу» ЖШС сияқты

басым бағыттарды қуаттап, өз пікірлерін білдірді. Ал Ақтау аудандық пайдалану бөлімінің бастығы Б.Мірсейітов əскери қызметкерлердің əлеуметтік ахуалы туралы баяндады. – 2013 жылы Ақтау гарнизоны бойынша 240 пəтерлі тұрғын үй мен 70 орынды пəтер типті жатақхана пайдалануға берілді. Аз ғана уақытта бүтін əскери қалашық салынды. 800ге тарта əскери қызметкердің айлық жалақысына пəтер жалдау үшін арнайы өсім қосылып келеді, сондай-ақ, коммуналдық төлемдер үшін жеңілдіктер қарастырылған, – деді ол. Одан əрі əскери топ Жолдауды насихаттауды теңіз толқынында тербелген кемелердегі теңізшілер арасында жалғастырды. Маңғыстау облысы.

іргелі құрылымдармен жасалған шартқа сəйкес білімдері мен кəсіби білігін өндіріс үстінде шыңдайды. Өздеріне қанша маман керек екенін анықтап, оқу орнына сұраныс жібереді. Оқуларын аяқтаған соң жұмыспен қамтылады. Осылайша, оқытудың өндірістің нақты талабына, сұранысына сай жүргізілуі жұмыс берушілерді қажетті мамандықтарды іріктеп алуларына тартуда. Соның арқасында жыл сайын бітіретін 800-ге жуық түлектеріміздің дені бірден еңбекке араласа алып отыр. Өңірде өнеркəсіп саласының қайта жандануы кəсіптік-техникалық мамандықтарды аса қажет ете түсуде. Осыған орай, қалаған түрін меңгертуге мүмкіндікті кеңейтуге жəне соған талпынушылар санын ұлғайту ойластырылуда. Сөз орайында айта кету керек, дуальді жүйе бойынша оқу стандарттарымен бірге, кəсіптік стандарт жасалуы қажет. Бұл не десек, жұмыс берушілер тарапынан қойылатын талаптарға сай жеткіншектер болашақ мамандықтарына ерте бастан бейімделу керек. Бізде əзірге осы жағына көңіл бөлінбей отыр. Мəселен, Германияда кəсіптік бағдар беру балабақшадан, бастауыш сыныптардан басталады. Оқушылардың өзінің бейімі бар кəсіпке бет бұруына қолдау жасалады. Өндіріс орындары оқу үлгеріміне, еңбекке баулынуына, шеберлігі жетілдірілуіне тікелей араласып, бəсекеге қабілетті кадрды қанаттандыруға көмек көрсетеді. Жалпы алғанда, бұл бағытта атқарылып жатқан іс-шаралар аз емес, сырт жерлерге де танылуда. Былтырғы күзде Екатеринбургте өткен Қазақстан-Ресей 10-аймақаралық форумда Пре зиденттер Н.Ə.Назарбаев пен В.В.Путиннің қатысуымен қол қойылған келісімдерде Қараған ды политехникалық жəне Первоуральск металлургиялық колледжі арасында да өзара ынтымақтастық туралы шарт бекітілді. Орта буын техникалық мамандар даярлауда жинақталудағы тəжірибені бөлісу, студенттер алмасу, Теміртау металлургиялық комбинаты мен Челябі металлургиялық зауытында, мұнай-газ жəне энергетика, көлік кешенінде өндірістік тағылымнан өту тəрізді шаралар белгіленді. Қазір ортақ мақсат ойдағыдай іске асырылуда. ҚАРАҒАНДЫ.


 Дүние жəне дағдарыс Əлемдік экономикалық дағдарыс ең бай, қуатты деген елдердің экономикасын да əлі күнге теңселтуде. Үстіміздегі жылға жасалған экономикалық болжам біршама оптимистік нотада болғанымен дағдарыстың салдарлары əлі де көрініс тауып, экономиканың озық салаларын ақсатып тұр. Дағдарыс дегеннің өзі жеті басты айдаһар тəріздес екен, бір басын кессе басқа бастары жалын атып, ысқыруын қоймайды. Соның бірі қаржылық топтардың қолдан қысастықтар жасап, даңғаза шулар көтеріп, қолдан дағдарыс тудыруы. Жəне оларын БАҚ-тарды орынды пайдалану арқылы əлемдік дағдарыстың лаңына телуге де икемділігі жетіп тұрады. Мұндай қаржылық топтардың барлық əрекеттері тек өздеріне тиімді ісшараларды жасауға бағытталған. Олар бұл үшін халыққа да, өкіметке де зиян келіп жатқанына пысқырмайды.

мемлекетке 500 мыңнан артық осындай жандардың болғаны үлкен сын. Сөйтіп, əлемдегі экономикасы ең қуатты елдің бірі де өзіндегі дағдарысты əлі күнге толық еңсере алмай отыр. *** Үлкен дағдарыс Америка экономикасына да өзінің салқынын тигізіп, экономиканың көптеген салаларында тоқырау болды. Экономикалық қыспақты біршама еңсеріп келе жатқан бұл елде былтырғы жылдың аяғында күтпеген жерден «қолдан жасалған дағдарыс» болып, ол да өмірдің барлық саласына өз қырсығын тигізді.

қарағанда, оны жақтайтындар саны біршама артты. Республикашылдардың сұғын қадаған тағы бір мəселесі – Б.Обаманың əлеуметтік бағдарламалар мен денсаулық сақтау саласындағы реформасы еді. Президенттің бұл қадамдары халыққа жағудың амалдары деп санаған республикашылдар оған да қарсы болды. «Obamacare» (Обаманың қамқорлығы) деген атау алған денсаулық сақтау саласындағы реформа барлық АҚШ азаматтарын медициналық сақтандыруға тартуды көздейді. Оларда міндетті медициналық сақтандыру деген жоқ, сондықтан да бүгінгі күнге дейін 45 миллиондай

Даєдарыс даѕєазамен де жасалады

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан».

Соның бір дəлелі ретінде Ұлыбританияның Ллойдз банктер тобының соңғы кездегі əрекеттерін атауға болады. Штаб-пəтері Лондонның өзінде орналасқан бұл банк корольдіктегі аса қуатты қаржылық институттардың бірі саналады. Ағылшынша атауы Lloyds Banking Group делінетін банк 2011 жылы жолы болғыштығы жағынан əлемде 59-орын алған. Біздегі сияқты Ұлыбританияда да қаржы рыногының дағдарысына қарсы əрекеттер жасалып, банкілерді біріктіру жəне олардың активтерін мемлекеттің сатып алу үдерісі кеңінен жүргізілген. Соның нəтижесінде 2009 жылы Lloyds TSB жəне HBOS банктері біріктіріліп, аталмыш топ өмірге келген. Оның 41 пайыз акциясы өкіметке тиесілі еді. Оңалту шаралары жүргізілгеннен кейін, əрі билік қолдап тұрған соң банктің істері біршама түзеліп, таза табыс табуға қол жеткізе бастады. 2013 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша банк 280 млн. фунт стерлинг (453 млн. доллар) таза пайда тапты. Бұл 2012 жылдың сəйкес мерзімімен салыстырғанда айтарлықтай табыс болатын, өйткені, сол кезеңде банк 1,03 млрд. фунт стерлинг шығында болған еді. Енді сол банктің белге соққандай болып, бір мыңнан артық қызметкерлерін қысқартатынын, активтерін сататынын айтып, аяқ астынан қиралаңдап қалғандай, жұмыскерлері мен он мыңдаған клиенттеріне үрей мен қыспақ тудырып шыға келгені бір қарағанда қызық сияқты. Бүгінгі күні банктің бірнеше бөлімшелері, соның ішінде жеке клиенттермен жұмыс істейтін, тəуекелді басқаратын жəне коммерциялық операцияларды жүргізетін бөлімшелері қысқармақшы. Сондай-ақ, 300-ден артық жұмыс орны аутсорсингке аударылатын көрінеді. Аутсорсинг деген алдын-ала келісім бойынша, қызметтік функциялардың басқа компанияларға берілуі. Бұл əңгіме Ұлыбритания өкіметінің Ллойдз банктер тобындағы өзіне тиесілі 33 пайыздық үлесін сатуға қоймақшы болған ниетінен кейін туды. Демек, өкімет алдағы уақытта өзіндегі ауыр жүктен құтылып, оны жекешеге өткізуді қалап отыр. Бұған дейін де 3,3 млрд. фунт стерлингті құрайтын 8 пайыздық үлесті өткен жылдың қыркүйек айында сатып жіберген. Ллойдз банктің ресми ақпаратына қара ғанда, қысқарту мен активтерді сату шаралары 2011 жылы дағдарысқа қарсы қабылданған оңалту жоспарларын жетілдіруге бағытталып отыр екен. Сөйтіп, банк өз

5

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

əрекетін орын алған дағдарыстың салдарларын жоюға бағыттап отырмыз дегенді алға тартады. Алайда бұған сену қиын. Өткен жылдың 9 айының қорытындысында, жоғарыда айтқанымыздай, тамаша табысқа жеткен банк аяқ астынан неге тағы да «оңтайландыруға» бет алуы мүмкін. Бұған кім сенеді. Банк өкілі қысқарту шаралары кəсіподақ өкілдерімен келісілуде екенін жариялады. Бұл – міндетті процедура. Өйткені, бұл елдерде кəсіподақпен келіспей бірде-бір адамды жұмыстан қысқарта алмайсың. «Біз қысқарту процесінің тыныш жəне айғай-шусыз өткенін қалаймыз», деп мəймөңкелетті одан əрі банктің ресми өкілі. Бірақ бір мыңнан артық қызметкерлер қысқартылып жатқан жерде бəрі де тыптыныш болуы мүмкін емес. Кəсіподақ бар, қысқартылатын қызметкерлердің құқы бар – бəрі БАҚ арқылы біршама шу тудыратыны анық. Мұның бəрі сайып келгенде банк акциясының бағасын төмендетеді. Өкімет өзіне тиесілі 33 пайызды сатқалы отырғанда акцияның арзандауы – оны сатып алуды көздейтін топтар үшін өте маңызды. Демек... Олар банк басшылығымен астыртын келісімге келіп, қолдан осындай шулар туғызу арқылы банктің акциясын арзандатуды көздеп отырған сияқты. «Пəледен машайық қашыпты» дегендей, шулы жердің акциясын сатып алуды өзге компаниялар қолай көрмейді, ал қолдан жасалған шуды тудырып жатқандардың өзі мұндайда арзандатылған акцияны қақшып алады. Сондықтан мұндай шаралардың «еруліге қарулы» істер екені көрініп тұр жəне ондайлар ақша билеген капиталистік қоғамның айнымас атрибуттарының бірі екені ежелден белгілі. Ал халыққа оны аты жаман дағдарыстың салдары деп түсіндіру оңай. Осындай, қолдан жасалған қысастықтармен қатар былтырға жалғасқан əлемдік экономикалық дағдарыс Ұлыбританияның əлеуметтік жағдайын да толығымен оңалтуға мұрсат бермеді. Жыл басынан бері (2013 жылы) 500 мыңнан артық адам «тамақ банкіне» келген көрінеді. «Тамақ банкі» деген өкіметтің қолдауымен құрылған табысы жоқ ұйымдар. Ол тамақ өндірушілер мен оларды тасымалдайтын кəсіпорындардан қолдану мерзімі аз ғана уақыт қалған тағамдарды жинап алып, жағдайлары жоқ, жұмыс таба алмаған немесе табысы аз əлеуметтік əлсіз топтарға тегін таратады. Осындай жұмыстармен айналысатын арнаулы волонтер лер бар. Олар қайырымдылық жəне əлеуметтік қорғау ұйымдарына тіркеледі. Əрине, жалпы тоқтығы жағынан əлемде жетінші орын алатын Ұлыбритания секілді

АҚШ-та қаржы жылы 1 қазаннан басталатын. Осы күні елдің жаңа жылға заңмен бекітілген бюджеті іске кірісу керек еді. Ал бюджет мемлекеттің ең басты қаржылық құжаты, онда өкіметтің барлық шығындары жəне олардың көлемдері көрсетілетіні белгілі. Америкадан басқа, ТМД мемлекеттері болса бюджеттерін бекітпей-ақ еңбек ете берер еді, ал заң үстемдік ететін АҚШ ондайға бара алмайды. Заңмен бекітілген бюджет болмаса Америка өкіметі ешқандай шығын жасауға қақысы жоқ. Міне, сондықтан да АҚШ-тың өкіметі өз жұмысын ішінара тоқтатуға мəжбүр болды. 800 мыңнан артық мемлекеттік қызметшілер ақысыз демалысқа жіберілді. Көптеген мемлекеттік мекемелер мен ұйымдар жабылып қалды. Елдің астанасы Вашингтон қаласында тіпті, қоқыс тасылу да тоқтатылды. Өйткені, қоқыс шығаратын мекеме де бюджеттің есебінен жұмыс істейтін. Мемлекеттік бюджеттен тапсырыс алып, өнімдерін шығаратын мыңдаған жеке меншік кəсіпорындар, шағын жəне орта бизнес өкілдері де өз жұмыстарын тоқтатуға мəжбүр болды. Қысқасы, осы кезден бастап бұл елде тек жұмыстарының тоқтатылуы мүмкін емес əлеуеттік күштер: əскер, полиция, шекаралық жəне кедендік күзеттер, түрме жəне т.с.с. ғана жұмыс істеп тұрды. Мəселенің мəнісіне бойлайтын болсақ, бұл дағдарыс та таза қолдан жасалған қысастық еді. Бар мəселе бюджетті бекіту туралы заңды талқылауға салғанда Сенат пен Өкілдер палатасының өзара керіске түсіп, келісе алмаушылығында болды. АҚШ Парламенті, яғни Конгресі осы екі палатадан тұрады. Сенатта əрбір штаттан екі адамнан отырады. Осы сенаторлардың көбісі демократиялық партияның өкілдері. Бұлар президент Барак Обаманың жақтастары. Ал Өкілдер палатасында республикашылдар партиясы көпшілік дауысқа ие. Осылар Б.Обаманы сүріндірмек болып, жаңа бюджет ті бекітпей қойды. Сондағы тапқан іліктері – бюджеттің дефициттік жағдайда қабылданбағы. Əрине, бюджеттің ІЖӨнің бес пайызының көлеміндегі дефициті АҚШ үшін үлкен дүние болуы мүмкін. Үкі мет оны мемлекеттік шығындарды біркелкі азайта отырып жəне салықты аздап көбейту арқылы еңсереміз деген-тін. Əрине, естір құлақ болса бұлар орынды қадамдар. Бірақ ілік іздегендер бұған құлақ асқан жоқ, керісінше, айғайшыл халыққа жағатын жолға шап беріп, «салықты көбейтуге үзілді-кесілді қарсымыз» деп шулатып-ақ бақты. Республикашылдардың «халықшылдығы» өз нəтижесін де беріп жатты. Сол кездегі əлеуметтік сауалдарға

аме рикалық мұндай сақтандыруды керек қылмапты. Обама өкіметі осы санды азайту үшін оны бюджеттен субсидиялау қажет деп тауып отыр. Сонда халық оның тиімділігін көзімен көріп, сақтандыруға өз еріктерімен келеді дегенді үміт етеді. Сөйтіп, сақтандыруды керек қылмаған адамдар санын азайтуды негізгі мақсат етіп отыр. Реформаның мəнісі осында. Ерікті іс болып табылатын сақтандыруға бюджеттен субсидия бөлінуін артық шығын деп санаған республикашылдар осыған да қатты шүйлікті. Оның үстіне, сол кезде мемлекеттің жалпы қарызы ІЖӨ-ден асып тұрды. Бұл да Обаманың қарсыластары үшін байланысуға таптырмайтын себеп болатын. Сөйтіп, АҚШ тарихында сирек болатын қолдан жасалған үлкен саяси жəне экономикалық дағдарыс болды. Бұған билік үшін үнемі таласатын екі бəсекелес партияның əрекеті ғана кінəлі еді. Осы екі партия да 2013 жылдың наурыз айында-ақ бюджеттік заң бойынша өз жобаларын жасап, талқылауға ұсынған. Онда екі жақ та өздеріне тиімді мəселелерді қарастырғантын, сондықтан республикашылдардың бюджетін Сенат, демократиялық партияның жобасын Өкілдер палатасы терістеп шығарған. Бұл бəсекелестік ақыры, 1 қазанға, яғни қаржылық жыл басталғанша бюджеттің қабылданбауына əкеліп соқты. Соның салдарынан, «екі түйе сүйкенсе арасында шыбын өледі» дегендей, қаншама əлеуметтік мəселелер іске аспай, бюджеттің қабылдануын күтіп қалып, қарапайым халық сорлады. Міне, күштілердің айқасы, өзара бəсекелестігі, билік үшін күресі де əлемдік экономикалық дағдарысқа еш қатысы болмаса да осындай келеңсіз жағдайларды жиі тудырады. Сондықтан биліктегі партияның өз əрекетін алаңсыз іске асыра алатын, мықты болғандығы да дұрыс. Сайып келгенде, халық барлық нəрсенің жауабын билікте отырған партиядан ғана сұрайды. Ал ол бəсекелесімен күреске, онымен келісу жолдарына қатты алаңдап, кейбір маңызды позицияларынан кері шегініп, көнгіштік танытып отырса, істе жақсы нəтижеге жете алмай қалары хақ. АҚШ бюджеті тек үстіміздегі жылдың 16 қаңтарында бір-ақ бекітілді. Əрине, бюджетті бекітетін заңға қарап, мемлекет үш ай бойы жұмысын түбегейлі тоқтатын болса, дағдарыстың көкесі сонда болатын еді. Бірақ қанша жерден заңсыз қадам жасамаймыз десе толық тоқыраудан аман шығудың жолын алып мемлекет тапқан. Сондықтан кейбір тоқтатылуы мүмкін емес бюджеттік шығындар парламенттің уақытша қарарларымен босатылып тұрды. Соның ішінде, жоғарыда айтқан, қорғаныс, қауіпсіздік, құқық қорғау салаларының шығыстары бар. Бюджетті бекітетін заңның қабылдануында Барак Обаманың үкіметі қарсылас тарының еш талабын мойындамай, берік позиция ұстана білді. Бұл үшін республикашылдардың ыңғайындағы ға на емес, жалпы елдің барлық ақпарат құралдары Ақ үйді аяусыз сөгіп, сын тезіне салған. Мұндай жерде «халықтың қамы», «елдің мүддесі» дейтін қайда салсаң озып шығатын ұғымдарды да шебер пайдаланған қарсыластар президент оларды да ескермей, өзінің позициясы үшін ғана оппозициямен келісімге келе алмағанын жырлаудай-ақ жырлады. Осындай прессингтерге төтеп беру де оңай емес еді. Алайда үкімет шыдап бақты. Ақырында Б.Обаманың ұсынысы жеңіске жеткенде сол БАҚ-тар президенттің өз позициясын берік ұстағанын, ешқандай қоқан-лоққыға көнбей, қитұрқы қысымға төтеп бере алғанын мақтап, шаттана жазып жатыр... Билік «ұстараның жүзіндей» лыпылдаған жайда болады деген сол, əне. Бір жағына аунасаң болды, қиып түсіреді. Əлеуметтік сауалдамалар да қазір ел дің республикалық партиядан аунап түсіп, Барак Обаманың жағына құлап жатқанын көрсетуде. Президенттің өз партиясы ішіндегі позициясы да нығая түсті. Міне, мұндай тартыстар да капиталистік қоғамнан ешқашан қалмайтын, үнемі қосарланып жүретін жағдайлар. Оның қырсығы халықтың, мемлекеттің мүддесіне қарсы келіп жатса да оны дер кезінде тоқтата қою оңай емес. Мүмкін осындайлар да қажет шығар, тартыс пен таластан ығысқан үкімет еш қалғымай, əрқашанда сергек болады емес пе?

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Мўнай штатындаєы атыс

Оңтүстік Судан көтерілісшілері кеше Малакаль қаласына шабуыл жасады. Аталған қала мұнай өндіретін өңірдің астанасы саналады. Бұған дейін де Малакаль көтерілісшілер мен үкімет əскерлерінің қақтығыс алаңына айналған еді.

Өткен жылдың желтоқсан айында қаланы жергілікті билікке қарсылар басып алып, оны бір ай шамасында өз бақылауларында ұстаған болатын. Ал осы жолғы шабуыл үстіміздегі жылдың 23 қаңтарында екіжақты келісім жасалғаннан кейінгі алғашқысы болып отыр. Түйіп айтқанда, жанжалдасушы жақтар өзара келісімді бұзып, бір-біріне қару кезенуді жалғастыруда. Оңтүстік Судандағы қарулы қақтығыс іс басындағы президент Сальва Киир бұрынғы вице-президент Риек Мачарды мемлекеттік төңкеріске дайындық жасады деп айыптағаннан кейін басталған болатын.

Ґзіне ґзі неге от ќойды екен?

Иранның мұнай министрлігінде ер адам өзіне-өзі от қойды. Ол осы мекемеде жұмыс істейтін 58 жастағы қызметкер көрінеді. Оқиға министрлік ғимаратын Иран президенті Хасан Рухани тастап шыққаннан кейін орын алған.

Ел президенті мұнай министрлігіне күтпеген жерден сапармен келсе керек. Бірақ бұл екі оқиғаның арасында ешқандай байланыс жоқ делініп отыр. Ал зардап шегуші шұғыл ауруханаға жеткізіліпті. Оның денесінің 55 пайызын күйік шалған. Мұнай сату Иран байлығының негізгі көзі болып табылатыны белгілі.

Наразылыќ шаралары жалєасуда

Украинада билік пен оппозиция арасындағы қарсы тұрушылық жалғасып жатыр. Оның соңына қашан нүкте қойылатыны белгісіз. Мəселен, ел астанасы – Киев қаласының орталығына өтуге тосқауыл ретінде қойылған екі «КамАЗ» жүк көлігіне от қойылған.

Артынша-ақ «КамАЗ-дар» өртелген Шелковичная көшесін қара түтін алып кеткен. Осы аралықта митингке шығушылар мен милиционерлер арасындағы қақтығыс жалғасып жатқан. Билік қамауға алынған оппозиционерлерді толықтай босату туралы заң қабылдағанымен, қос тарап оның толықтай орындалатынына күмəнмен қарайды. Қазіргі кезде оппозицияның Еуроодаққа қаржылай көмек сұрап қол жайғаны да белгілі болып отыр.

Қысқа қайырып айтқанда:

Ирактың астанасы – Бағдат қаласында қатарынан бірнеше лаңкестік актілер жасалды. Лаңкестіктер шииттер шоғырланған аудандарда ұйымдастырылған. Қаза тапқандар қатары қалың. «Ансар Бейт əл-Макдис» исламшыл тобы Мысырда оңтүстіккореялық туристер мінген автобуста жасалған жарылысқа жауапкершілікті өз мойындарына алды. Жарылыс салдарынан үш адам қаза тапқан болатын. Австралияның Папуа аумағындағы Манус аралына орналастырылған босқындар ұсталатын лагерьде тəртіпсіздік орын алды. Толқу кезінде бір адам өліп, сексенге жуығы жараланған. Босқындар ел аумағына заңсыз келгендер болып табылады. «Байқоңыр» космодромының басшысы Евгений Анисимов отставкаға кетті. Ол бұл лауазымды орынтақта 2009 жылдан бері отырған еді. Түрлі қауесеттер айтылғанымен, отставканың нақты себебі белгісіз. Ресей жəне Эстония сыртқы істер министрлері Сергей Лавров пен Урмас Паэт екі ел арасындағы шекара туралы келісімге қол қойды. Оған сəйкес, екі елдің КСРО кезіндегі шекарасы өзгермейтін болды.

Елшісін кері шаќырып алды

Италия үкіметі кеше италиялық əскери теңізшілердің екі үнділік балықшыны атып өлтіруіне байланысты жаңа процессуалдық үзіліс пайда болуына орай наразылық белгісі ретінде өзінің Үндістандағы елшісін кері шақырып алды.

«Елші Даниэль Манчини Нью-Делиді шұғыл тастап шығады», – деп мəлімдеді Италия сыртқы істер министрлігінің өкілі. Оның сөзіне қарағанда, процесті Үндістан жоғарғы сотының кезекті рет созуы төзімді тауысатын жайт болып табылады. Мұндайға жол беруге болмайды. Италиялық əскери теңізшілер 2012 жылдың 15 ақпанында балықшыларды пираттарға балап, атып өлтірген еді.

Ќайєылы аяќталєан концерт

Оңтүстік Кореяның Кёнджу қаласындағы курорттық кешен ғимаратының құлауы кезінде құрбан болғандар саны 10 адамнан асып жығылады. Ғимарат құлап түскен кезде оның ішінде шамамен бірінші курстың 500 студенті болған.

Қайғылы оқиғаға өткен аптада осы өңірге қардың əдеттен тыс көп жауғаны себеп болды делініп отыр. Салмақты көтере алмаған ғимарат құлап түскен. Соңғы мəлімет бойынша, 73 адам түрлі деңгейде дене жарақатын алған. Араларында хал үстінде жатқандары да бар делінуде. Осы себепті құрбандар саны айтарлықтай артуы ықтимал.

Жаза жеѕілдеді ме, əлде...

Үндістанның жоғарғы соты саясаткер Раджив Гандидің өліміне қатысы бар деп өлім жазасына кесілген үш сотталушының жазасын өмір бойы түрмеде отыру жазасымен алмастырды.

Олар «Тамил Иламаны азат ету жолбарыстары» деген қозғалыстың белсенді мүшелері болып табылады. Жергілікті ақпарат агенттіктерінің хабарлауынша, енді елдің оңтүстігіндегі Тамилнад штатының билігі оларға рақымшылық жасауға құқылы. Қылмыстық істі қайта қарауға қол жеткізген адвокаттар аталған үшеудің 20 жылдан астам уақыттан бері түрмеде отырғандарын алға тартқан. Олардың пікірінше, осынша жыл түрмеде отырған оларға қатысты өлім жазасын орындау адамгершілікке жатпайды. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


6

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

 Сараптама

Ґмірде ґзгермейтін ештеѕе жоќ

Мўны əлемдік валюталардыѕ баєам ќўбылысы байќатып отыр Əлемде ерекше бой көрсетіп отырған ұлттық валюталардың құнсыздануы қазіргі басты экономикалық тақырыптардың біріне айналуда. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, мұндай жағдайға қарқынды дамушы елдер тап болуда. Олардың арасында Үндістан, Бразилия, Ресей, Түркия секілді ірі елдер де бар. Бұл жағдай неден туындап отыр? Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Бүкілəлемдік банктің бас қарушы директоры Шри Мульяни Индраватидің осы тақырыпта жазған мақаласына қарағанда, дамыған елдер басындағы дағдарыс бұлты біршама сейіліп, олардың экономикасы қалпына келе бастағанымен əлемнің дамушы жəне енді қалыптасушы экономикалары төтенше қиындықтарға тап болуда. Бұл экономикалар осының алдындағы бес жыл көлемінде өз дамуларында екпін танытып, басымдық көрсете бастаған болатын. Енді оларға қайта күшіне ене бастаған дамыған елдер экономикасы күшті бəсекелестік көрсете бастаған. Бірақ басты себептің өзі бұл емес. Шри Мульяни Индраватидің жазуына қарағанда, АҚШ-тың федеральдық резерв жүйесі дамушы елдерді қаржыландыру тəртібін қатайтқан. Демек, ендігі жерде дамушы елдер де өз тəсілдерін өзгертіп, жедел түрде қосымша шаралар қабылдауы тиіс. Осы ретте АҚШ федеральдық резерв жүйесінің несие қаржы саясатын қатайтуына байланысты Бүкілəлемдік банктің жасаған болжамы бойынша 2013 жылы дамушы елдерге келіп жатқан капитал көлемі олардың ішкі жалпы өнімімен есептегенде 4,6 пайызға азайған болса, енді 2016 жылға дейінгі аралықта тағы да 4 пайызға жуық азая түспек. Демек, дамушы елдерге, қалай алып қарағанда да, қиындықтың алдын алу үшін қосымша əрекеттерге бару қажет. Егер бұлай болмаған жағдайда капиталдың келуі мұнан да төмендеп, кейбір елдерде ол санаулы айлардың ішінде 50 пайызға дейін қысқарып кетуі ғажап емес. АҚШ федеральдық резерв жүйесінде енгізілген жаңа тəртіп ең алдымен, осы уақытқа дейін экономикалары неғұрлым нəзік деп бағаланған Түркия, Бразилия, Индонезия, Үндістан жəне Оңтүстік Африка секілді елдерге жедел əсер еткен секілді. Енді осындай елдердің кейбіріндегі жағдайларға тоқталып көрейік.

əзірге Бразилия үкіметі реалдың жасырын құнсыздану жағдайын қалап алған секілді. Бір есептен алғанда, мұны да түсінуге болады. Өйткені, реал үш айдың өзінде АҚШ долларына қатысты алғанда 15,5 пайыз құнсызданып кетті. Енді бір шекке жетіп тоқтауы мүмкін. Бразилия үкіметі осындай жағдайдан дəмететін секілді. Бірақ елдегі бірқатар экономистердің соңғы кездері таратып отырған пікірлеріне қарағанда, реалдың құнсыздануы одан əрі жалғаса беретін секілді. Өйткені, 24 қаңтардан бастап елдегі экономикалық субъектілерде құн сызданудың екінші толқыны жүріп берді. Соған байланысты елдегі капитал сыртқа қаша бастады. Қаржы министрі Гвидо Мантеганың айтуына қарағанда, бұл жағдай АҚШ федеральдық резерв жүйесіндегі өзгерістердің тікелей салдары болып табылады.

Тїркия

Сочиде өтіп жатқан Қысқы Олимпиаданың ашылу салтанатына Түркия премьер-министрі Реджеп Тайип Эрдоғанның да қатысқандығы белгілі. Бірақ, өкінішке қарай, Түркия үкіметінің басшысы мұнда тек Олимпиада салтанатын қызықтау үшін ғана келмегендігі артынан белгілі болды. Ол Ресей президенті Владимир Путинмен оңаша кездесіп, Ресейден Түркияға жеткізілетін газ бағасын төмендетуді сұраған. Эрдоған осындай мақсатпен Иранға да барып, жоғарыдағыдай келіссөздер жүргізген көрінеді. Халықаралық сарапшылардың пікіріне қарағанда, Түркияның газ сатып алу қабілеті соңғы уақыттары

2013 жылы түрік экономикасының дамуы бар болғаны 2 пайызды құрады. Сарапшылардың мəлімдеуінше, Түркия экономикасының дағдарысқа түсе бастауына АҚШ федеральдық резерв жүйесіндегі қаржыландыру шараларының қатайтылуы ықпал еткен. Сөйтіп, Түркия экономикасынан Америка ақшасының кете бастауы күтпеген қиындықтарға əкеліп соқтыруда. Өйткені, бұл елде қиын кезеңдер үшін жинақталып отырған қаржы қорының көлемі өте аз. Өткен жылы бюджет тапшылығы елдің ішкі жалпы өнімінің 8 пайызын құрады. Оның үстіне Түркия өткен жылы 3 миллиард доллардан астам тікелей инвестицияны жоғалтып алды. Осы жағдайлардың бəрі лирдің құнсыздануына тікелей əсер етіп отырған көрінеді.

Венесуэла

Бұл елде ұлттық валюта – боливарды девальвациялау 2010 жылдың қаңтар айында ғана жүзеге асқан болатын. Ол кезде ел үкіметі 1 АҚШ долларының бағасын 2,15 боливардан 4,3 боливарға дейін көтерген болатын. Яғни, боливар тура екі есе құнсызданған еді. Венесуэла да біздің Қазақстан секілді мұнайға бай елдердің бірі. Сарапшылардың пікіріне қарағанда, осы байлық көзі орнымен пайдаланылмайтын секілді. Өйткені, ел экономикасы қысталаң жағдайға жиіжиі тап болып қалып жүр. Соның тағы бір көрінісі, осы елде боливарды девальвациялау шарасының 2013 жылы тағы да қолға алынуы. Осындай шараға бару қажеттігін өткен жылы қайтыс болған ел басшысы Уго Чавес марқұм Кубада екі ай емделу кезінде тапсырған көрінеді. Бұл шараның мəні – мұнай сатудан түсетін қаржыдан Венесуэла үшін тағы да 13,4 миллиард қосымша кіріс алу. Сөйтіп, бұл ел соңғы он жыл ішінде өздерінің ұлттық валютасын бес рет құнсыздандырып үлгерген. Осы жолғы соңғы шараның

құнсыздану үстінде екенін айтып, солардың арасынан жекелеген елдер бойынша мысалдар келтірдік. Ал енді, өз көршілерімізде, соның ішінде Қазақстанмен бірге Кеден одағын құрып отырған Ресей мен Беларусь елдерінде не болып жатыр? Осы жағдай туралы да аздап сөз қозғай кеткендігіміз жөн секілді. Ресейдегі жағдай белгілі. Рубльдің бағасы өткен жылы долларға қатысты алғанда 7 пайызға құлдырады. Бұл үдеріс үстіміздегі жылдың қаңтар айында одан əрі жалғаса түсті. Қазіргі күні елде халықаралық Қысқы Олимпиада ойындары жүріп жатқан соң ел билігінің экономикалық мəселелер де төтенше шараларға бара алмайтындығы түсінікті. Сондықтан əзірге неде болса, артын күте тұру қажет. Дегенмен, елдің бірқатар экономистерінің мəлімдеуінше, Ресейдің орталық банкі ұлттық валютаны құнсыздандырудың неғұрлым жұмсақтау жолын таңдап алған секілді. Бұдан Ресей экономикасы ұта ма, жоқ, əлде, ұтыла ма, оны уақыт көрсете жатар. Бірқатар сарап шы лар пікіріне назар ауаратын болсақ, ұлттық валютаны жасырын құнсыздандырудан ұтылыс жағы көбірек болатын секілді. Өйткені, осындай шараларға бара отырып, орталық банк бір айдың өзінде ғана жинақталған алтын-валюта қорынан 5 миллиард долларды шығындап үлгерген. Енді Белоруссияға келейік. Бұл ел өздерінің ұлттық валютасы Беларусь рублін 2009 жылдың 1 қаңтары күні 20,5 пайызға құнсыздандырған болатын. Осымен қатар, елдің ұлттық банкі беларусь рублінің бағамын есептеп шығаруда оны АҚШ доллары, еуро жəне Ресей рублі тең үлесті жағдайда жинақталатын валюталар қоржынымен тікелей байланыстыру тəсіліне кіріскен болатын. 2011 жылдың басында елдің ұлттық банктің басшысы Петр Прокопович енді ұлттық валютаны

Бразилия

Осының алдындағы үш айдың ішінде əлемдегі ірі елдердің бірі деп саналатын Бразилияның ұлттық валютасы реал 15,5 пайыз құнсызданған. Соңғы төрт жылдың ішінде реал құны бұлайша күрт төмендеп көрген емес. Осы жағдайға байланысты ел үкіметі экономиканы қолдау мақсатында бірқатар шаралар қабылдағанымен бұл шаралардың басым көпшілігінің өзі жағдайды оңалтудың орнына кері əсер берген секілді. Осы ған байланысты сарапшылар Бразилия экономикасы 2014 жылы жоспарланған 2,5 пайыздың орнына енді 2,2 пайыз ғана өсім көрсете алады деп отыр. Ел экономикасында жұмыс істейтін ірі трейдерлер ендігі кезекте елдің қаржы саласында орын алып отырған инфляциямен күрес бастайды, осыған орай қаржы саясатында рынок үшін жағымсыздау тиетін төтенше шараларға барады деген қорқынышпен өз қолдарындағы осы елдің мемлекеттік құнды қағаздарын жеделдетіп сатуға кіріскен. Бұл жағдай Бразилияның қаржы министрі Гвидо Мантега тарапынан ескерусіз қалмады. Ол жуықта ғана елдегі инвесторларға егер олар жергілікті ұлттық валютаға қарсы күмəнді əрекеттерге баратын болса, онда олар өз капиталдарын жоғалтатындығын қатаң ескертті. Əдетте, ұлттық валюта девальвациясының, яғни құнсыздануының екі түрі болатындығы белгілі. Олар – ресми ашық құн сыздандыру жəне жасырын құнсыздану. Билік қолымен жасалатын ұлттық валютаны ашық құнсыздандыру шарасы – халық алдында оншама абырой əпермейтін шара. Өйткені, қоғамда мазасыздық пайда болып, осыған байланысты билікке қарсы саяси топтар ұпай жинауға кіріседі. Бірақ, сарапшылардың пікірінше, не нəрсені болса да ашық мойындаған жақсы. Өйт кені, «ауруын жасырған арам өледі», деп біздің қазақ халқында айтылғанындай, экономикалық түрлі кеселдер жағдайында ашық түрде дереу іске кіріспесе, жағдай біраздан кейін бақылаусыз кетіп, бұдан ұлттық экономикалар көп ұтылып қалуы əбден мүмкін. Осындай жағдайға қарамастан,

осы елдің ұлттық валютасы лирдің құнсыздануына байланысты көп төмендеп отыр. Жалпы, көгілдір отын мəселесі Мəскеу мен Анкара арасындағы стратегиялық қатынастарда ерекше орын алады. Осыған байланысты ендігі кезекте Ресейден газ сатып алатын басқа да еуропалық елдер бұл үдерістің аяғы қайда апарып соғатындығын мұқият бақылауда ұстап отырғандығы көрінеді. Егер Ресей Түркияға сатылатын газ бағасын төмендететін болса, онда еуропалықтардың да осындай қадамдарға баруы əбден мүмкін. Түркияның қуат көздеріне жұмсаған шығыны өткен жылы 56 миллиард долларды құраған. Бұл аз шығын емес. Егер лир бағасы қайта қалпына келмейтін болса немесе Ресей Түркияның газ бағасын төмендету жөніндегі өтінішін қабылдамайтын болса, онда бұл елдің үкіметіне халық пен компанияларға сатылатын көгілдір отын бағасын көтеруден басқа амал қалмайды. Жыл басынан бері ғана түрік лирының құны долларға қатысты алғанда 15 пайызға төмендеп кетті. Осыған байланысты түрік орталық банкі қаңтар айының соңында беретін несиесінің сыйақы ставкасын бұрынғы 7,5 пайыздан 12 пайызға дейін көтерді. Бұл шара банк үшін бір жағынан пайдалы болып көрінгенмен, екінші жағынан алғанда экономикадағы ахуалды одан əрі ушықтыра түсетіні белгілі. Бүкілəлемдік банкінің болжамы бойынша, бұрын жыл сайын 8-9 пайызға дейін өсім көрсетіп келе жатқан елдің ішкі жалпы өніміне қосылатын кіріс көлемі күрт төмендейтін болады. Мұның алғашқы нышаны өткен жылдың өзінде сезілді.

нəтижесінде 1 доллардың құны бұл елде бұрын 4,3 боливар құрап келсе, ол енді 6,3 боливарға шарықтаған. Яғни, боливар бағасы 30 пайыздай құлдыраған. Боливар құнының төмендетілуі экспорттан түсетін түсімдерді арттырумен қатар, келіп жатқан импорт көлемін азайтуға мүмкіндік береді деп есептелінеді. Венесуэла халқы негізінен импорттық тауарларға сүйеніп өмір сүреді. Мұндағы оның үлесі 70 пайызды құрайды. Елдің президенті Николас Мадуроның мəлімдеуінше, ұлттық валютаны құнсыздандыру үкіметке бюджет кірістерін арттыру үшін қажет. Елде əлеуметтік бағдарламалардың жүзеге асуына үлкен көңіл бөледі. Мұның өзі бір жақты дамып қана келе жатқан экономика үшін өте үлкен жүк екендігі түсінікті. Əлеуметтік саланы тұрақты түрде қаржыландырып отыру үшін қосымша кірістерді қайдан алуға болады? Əрине, ол үшін сыртқа сатылатын экспорт көлемін арттырып отыру қажет. Ал, экспортты арттырудың төтенше бір жолы – ұлттық валютаны құнсыздандыру екендігі түсінікті.

Кґршілерде не болып жатыр?

Біз жоғарыда əлемде көптеген дамушы елдердің ұлттық валюталары

құнсыздандыру үдерісінің болмайтындығын, ол қабылданған жаңа бағам дəлізі бойынша ұста латындығын бірнеше рет мəлімдеген еді. Бірақ соған қарамастан, ұлттық банк басқармасының 2011 жылғы 23 мамырдағы қаулысымен беларусь рублі долларға қатысты тағы да құнсыздандырылды. Бұл жолы құнсыздандыру деңгейі тіптен жоғарылап, 56 пайызды құрады. Егер 22 мамыр күні 1 дол лардың бағасы 3155 беларусь рублі тұратын болса, келесі күні ол 4930 рубльге дейін шарықтап шыға келді. Мұнан кейін қазан айында тағы бір девальвациялық шара жүзеге асты. Ұлттық банктің ашық мəлімдеуімен беларусь рублі тағы да 52 пайызға дейін құнсыздандырылды. 20 қазан күні 1 доллар 5712 рубль тұрса, келесі күні 8680 рубльге шарықтап шыға келді. Міне, осылайша елдегі ұлттық валюта соңғы жылдардың өзінде бірнеше девальвациялық шараны бастан өткергенімен, бұл үдеріс өзінің жаңа қырынан тағы да жалғасып келе жатқан секілді. Осындай жағдайға байланысты елдегі əлеуметтік-экономикалық жəне саяси зерттеулердің тəуелсіз институты мамандары жүргізген сауалдама қорытындысына қарағанда, беларусьтердің 72 пайызы ұлттық валюта бағамы жуық арада тағы құлайды деп күтіп отырған секілді.

Сонымен, қазіргі уақытта əлем бойынша алғанда ұлттық валюталарды девальвациялау шеруі қызу жалғасып келе жатыр деуге болады. Сарапшылардың пікірінше, бұл үдеріс 22 дамушы елде етек алып отырса, енді бір елдерде жасырын түрде жүру үстінде. Əрине, мұндайда келетін қатерді үнсіз күтіп отырмай немесе əліптің артын бақпай оған ашық қарсы шығып, бірден бетін қайтарып тастаған жөн. Қазақстан, міне, осындай батыл қадамға бара алды. Мұның жағымды əсерлері көп өтпей-ақ экономикамыздан біліне бастайды деуге толық негіз бар.

 Басты байлық Халықтың денсаулығы – қоғамның ең басты құндылықтарының бірі болып саналады. Мемлекет басшысы өз Жолдауында денсаулық сақтау саласына арнайы тоқтала келіп, елімізде саламатты өмір салтын орнықтыруды, медицинаны дамыта отырып қазақстандықтардың өмір сүру ұзақтығын 80 жасқа дейін арттыруды, мемлекетіміздегі медициналық туризмді жетекші еуразиялық орталықтардың біріне айналдыруды, денсаулық сақтау саласындағы басты басымдық – алғашқы медициналық-санитарлық көмекті дамыту керектігін, міндетті медициналық сақтандыру енгізу мəселесін зерттеу қажеттігін баса айтты. Сондай-ақ, мемлекеттің, жұмыс берушілердің жəне қызметкердің денсаулық үшін ортақ жауапкершілігі, медициналық қызметтің барлық жүйесінің басты қағидаты екенін жеткізіп, спортпен шұғылдану, дұрыс тамақтана білу, жүйелі профилактикалық тексеруден өту, аурудың алдын алудың негізі болып саналатынын айтты. Ал 2015 жылғы 1 шілдеден бастап денсаулық сақтау саласы қызметкерлерінің еңбекақысы 28 пайызға көбейетіндігі туралы жаңалық сала қызметкерлері үшін үлкен қуанышқа айналып, барлық медицина қызметкерлерінің жұмысқа деген ынтасын арттырып, болашаққа сеніммен қарауына ықпал ете бастады.

Кардиохирургия келешегі

Єылымєа негізделген медицина єўмырды ўзартады Сейітхан ЖОШЫБАЕВ,

«Кардиохирургия жəне трансплантология ғылыми-клиникалық орталығының» директоры, «Жүрек-қан тамырлары хирургтері ассоциациясының» президенті.

Денсаулық сақтау саласының қызметкері ретінде Жолдауда айтылған міндеттер ішін де мені əлеуметтік салаға қатысты мəсе лелер қызықтырды. Бұл Жолдауда азамат тарымыздың денсаулығын қорғау бағытында көп тапсырмалар берілді. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 2050 жылға дейін медициналық қызмет көрсету сапасын арттыруға, қызмет түрлерінің бірыңғай стандарттарын енгізуге, емдеу мекемелерінің материалдық-техникалық жабдықталуына баса назар аударды. Негізгі басымдықтарды да атап көрсетіп берді. Сала қызметкерлері алдағы уақытта өз жұмыстарын аталмыш Стратегия қағидаларына негіздей отырып жүзеге асыратыны анық. Президент бұған қоса, «Қазақстан-2030» Стратегиясында айтылған тапсырмалардың дені мерзімінен бұрын орындалып үлгергенін жеткізді. Мəселен, медицина саласында Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі енгізіліп, дəрігер мамандарға сараланған еңбекақы жүйесін тағайындау шешілуде. Емделушінің дəрігер мен стационарды өз еркімен таңдау құқығы, тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемінің ұлғайтылуы алдыңғы Стратегияда көрініс тапқан болатын. Біз бүгінде сол айтылған тапсырмалардың іс жүзінде орындалғанына куə болып отырмыз. Жалпы, адам өмірі тек денсаулық сақтау саласына ғана қатысты емес екендігін бəріміз де жақсы білеміз. Өркениетті елдерде бұл 15 пайызға ғана тəуелді екен. Ал қалғаны өзінің өмір сүру салты мен қоршаған ортасына, шыққан тегіне байланысты деп түсіндіреді. Адамдардың өз денсаулығына деген жауапкершілігі жоғары бағаланады. Əйтсе де, бүгінде əлеуметтік «мəртебеге» ие болған аурулар аз емес. Олардың ішінде, əсіресе, жүрек-қан тамырлары ауруларынан болатын өлім-жітім көрсеткіштерінің жоғарылығы демографиялық ахуалға да кері əсерін тигізіп отырғаны жасырын емес. Жүрек-қан тамыры аурулары əлемнің көптеген дамыған елдерінде денсаулық сақтаудың басты проблемаларының біріне айналып отыр. Ол, дер кезінде емделмесе, көбіне, ересек адамдарды не мүгедектікке шалдықтырады немесе өлімге əкеліп соқтырады. Бүгінде кішкентай нəрестелердің арасында да жүрек ақауымен өмірге келетіндер саны ұлғая түсуде. Бұл мамандар алдына балалар кардиохирургиясын дамыту міндетін қойды. Осы тұрғыдан алғанда, біздің облыстағы науқастарға жоғары медициналық көмек көрсететін балалар кардиохирургиясы Елбасы қойған талап пен міндетті қалқадерінше атқарып отыр. Орталықтың негізгі қызметі, инновациялық-медициналық технологияларды пайдаланып, жоғары мамандандырылған кардиологиялық, кардиохирургиялық көмек көрсету, сонымен қатар, амбулаторлық тексерістен кешенді оңалту көмегіне дейінгі аралықта науқастарға шипа беру; кардиология, кардиохирургия жəне интервенциялық кардиология аясында ғылым-білім əрекетін жүзеге асыру, дерті асқынған науқастарға хирургиялық араласулар жасап, мүмкіндігінше тұрғындардың өмір жасын ұзартуға, өлім, мүгедектік көрсеткіштеріне жол бермеуге атсалысу. Сондай-ақ, науқастарға, оның ішінде жаңа туған нəрестелер мен балаларға сапалы, мамандандырылған дүниежүзілік стандарттарға сəйкес кардиологиялық жəне кардиохирургиялық көмек көрсетуге бағытталған. Сондықтан да, орталық мамандары біліктіліктерін көтеруден бір сəт тынбай, кардиохирургия деңгейі дамыған шет мемлекеттерде тəжірибелік оқулардан өтіп келді. Бүгінде облыстағы жүрек-қан тамырлары ауруларымен ауыратын науқастарға операция жасату үшін астаналық клиникаларға барудың қажеті жоқ. Барлық қажетті кардиохирургиялық іс-шаралар облыс орталығында да жоғары деңгейде, жаңа

технологиялардың көмегімен, біздің білікті мамандардың қатысуымен жасалуда. Орталықта əлемдік медициналық оқу орындарында тыңғылықты білім алған жəне Түркия, Қытай, Чехия, Польша, Германия, Латвия, АҚШ жəне Ұлыбритания клиникаларында іс-тəжірибеден өтіп, машықтанған кəсіби мамандар жұмыс жасайды. Белгілі медициналық оқу орындарында дəріс тыңдап жүрген жас дəрігерлерді жүрек ауруларына байланысты ғылыми-зерттеулерге қатыстыру біздің орталықта да іске асырылуда. Заманауи құрал-жабдықтармен жабдықталған мекемеде жүрек ауруларының диагностикасы, оның ішінде жүктілік кезеңіндегі сəбиде кездесетін аурудың даму сатысын анықтау, одан əрі емделудің жоспарын, хирургиялық ем жасау, коронарлы жүрек аурулары, кіші инвазивті араласулар, скринингтік тексерулер, соңғы модельдегі мультиспиральді компьютерлік томографпен азаматтардың қан айналым ауруларын анықтау тəрізді медициналық қызметтің барлық түрлері көрсетіледі. Білім, ғылым жəне тəжірибені біріктіріп, арнайы маманданған ірі кəсіби клиника ретінде жаңадан құрылған клиника алдағы уақытта еліміздің оңтүстік аймағында тұңғыш рет адам ағзаларын (жүрек, бауыр жəне бүйрек) алмастыру мəселесімен айналыспақшы. Біз əлемдік талаптарға сай медициналық көмек көрсету – басты міндетіміз екенін жете ұғына отырып, алдағы уақытта еліміздің оңтүстік өңіріндегі бəсекеге қабілетті алдыңғы қатарлы клиника дəрежесіне жетуді жоспарлап отырмыз. Біздің орталық медициналық қызмет көрсету жағынан еліміздегі 24 кардиохирургиялық мекеменің ішінде Алматы мен Астанадан кейінгі орында тұр десек, қателеспейміз. Бүгінде орталыққа ота жасатуға науқастар Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Алматы, Маңғыстау облыстарынан жəне көрші қырғыз, өзбек елінен де келуде. Өткен жылдан бастап облыс тұрғындарына тегін кепілдендірілген медициналық көмек көлемінде қызмет көрсете бастадық. Сондай-ақ, мұнда ем-шара қабылдау Бірыңғай ұлттық денсаулық сақтау жүйесі негізінде ауруханаға жатқызып емдеу бюросының порталы арқылы да жүргізіледі. Жылына 250-ден 400-ге дейін ота жасалатын орталық жұмысының маңызды бөлігін күрделі жəне бірегей реконструктивті хирургиялық араласулар құрап отыр. Елбасы Жолдауында жəне 2011-2015 жылдарға арналған денсаулық сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасында көрсетілген тұрғындар арасында жүрек аурулары санын азайту жəне одан болатын өлімжітім көрсеткіштерін төмендету міндетін жүзеге асыру жолында еңбек етіп жатқан біздің мекеме жуырда жаңа ғимаратқа көшті. Енді ол ғылым мен медицинаны қатар үйлестіретін жаңа орталық ретінде қайтадан құрылмақ. Еліміздің оңтүстік аймағында маманданған ірі кəсіби клиника ретінде ғылым жəне тəжірибені біріктіріп, əлемдік талаптарға сай қызмет етіп отырған орталық алдағы уақытта денсаулық сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасында жəне Елбасының халыққа арналған Жолдауында айтылатын тұрғындар арасында жүрек аурулары санын азайту жəне одан болатын өлім-жітім көрсеткіштерін төмендету бағытында жетістіктер биігінен көрінетініне күмəнім жоқ. Жалпы, Елбасының Жолдауы жұртымызды жақсылыққа жетелейтін жаңа құжат болғаны даусыз. Елдің кемелді келешегі – өркениетке апаратын жиырма бірінші ғасырдың жаңалықтарын жете ұғынған өскелең ұрпақтың қолында. Көшбасшымыз көрегендік таныта отырып, Қазақстанды дамыған елдер үздіктерінің сапына қосуды арман ететіндігін аңғартты. Бұл биікке барлығымыз бірігіп, өз үлесімізді қосу арқылы ғана жетеміз. Сондықтан да Жолдауда жүктелген тапсырмаларды орындау – əрбіріміздің Отан алдындағы парызымыз деп білемін. Біз ендігі жерде азаматтарымызды емдеп қана қоймай, ғылыми ізденістерді жетілдіру ісін ұштас жүргізетін боламыз. Қашанда ғылыми негізі мықты жұмыс өз нəтижесін береді. ТАРАЗ.


 Толғандырар тақырып

Базар баєасы баќылауда Ќатаѕ ќадаєалау ќолєа алынды Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Елімізде теңге бағамының өзгеруіне байланысты бағаның күрт өсуіне жол бермеу шаралары Алматы облысында да атқарылуда. Талдықорған қалалық əкімдігі мен «Жетісу» ƏКК» ҰК» АҚ бірлескен жұмыс тобын құрды. Келіссөз барысында алыпсатарлықпен айналысатын «саудагерлердің» жолын тыйып, əлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын нарықтық бағадан төмен деңгейде сататын

20-дан астам дүкен сөрелеріне орналастыру жəне шағын аудандарда шағын базарлар жұмысын реттеу қолға алынды. «Арнайы құрылған штаб бірер күнде тіркелген дерек бойынша тиісті шара қолдануда. Нақтылай түссем, тұрмыстық техника бағасын өзгерткен екі ірі дүкенге қатысты құжат тұтынушылардың құқығын қорғау агенттігіне жөнелтілді. Сондай-ақ, дəрі-дəрмек сауда лайтын көтерме қоймаға қатысты дерек бойынша жұ мыс атқарылуда. Нарықтағы

Сауда бар, даурыєу жоќ Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

Теңгенің жаңа айырбас бағамының алғашқы күні базарда да, үйде де, түзде де абыржыған кейіп болғаны рас еді. Адамдар дүкендерден қолына іліккенін сатып алып, даурығып кеткен болатын. Сасқанда не алып, не қойғанын білмегендер бар. Алаңдаған жұрт ақпарат құралдарына құлақ түрді. Елбасының тапсырмасымен Үкіметтің, жергілікті атқарушы биліктің осы бағыттағы шұғыл жұмыстарының арқасында күнделікті тұрмысқа бірінші қажетті азық-түліктің, басқа да тауарлардың

бағасы баяғыша қалатын болды. Ең алдымен, адамдардың көңілі орнықты, мұнан қиын кезде де күн көргенін есіне алды, шүкірлік етті. Жергілікті атқарушы билік алғашқы күннен бастап бағанын қымбаттап кетпеуінің алдын алды. Облыс əкімі Нұралы Сəдуақасов, оның орынбасарлары Евгений Аман, Базыл Жақыпов қалалар жəне аудандар əкімдерімен селекторлық мəжілістер өткізді. Онда күнделікті бірінші қажетті тауарларға бағаның қымбаттамауын қадағалауды тапсырды. Онда облыс басшылығы ұн, макарон, картоп, өсімдік майы, жарма, ет пен жұмыртқа секілді азық-түлік

Азыќ-тїлік ќоры жеткілікті Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Облыстық əкімдіктегі жұмыс топтары сауда желілеріне арнайы мониторинг жүргізіп отырады. Бұл шаруаларды облыс басшысының орынбасарлары қадағалайды. Қазіргі таңда аймақта жағдай тұрақты. Азық-түлік жетіспеушілігі жəне жанар-жағармай мен өзге тауарларға бағаның өсуі байқалған емес. Бұған дейін ірі сауда желілері мен атқарушы билік арасында меморандумға қол қойылғандықтан

осы келісімге сəйкес негізгі азық-түлікке он пайыздан артық үстеме қосылмайды. Бағаның шарықтауына жол бермеу үшін тұрақтандыру қорында азық-түлік қоры жеткілікті. Ұлттық банктің теңгеге түзетулер жасауына байланысты тұтыну рыногындағы бағаның, оның ішінде азық-түлік бағасының өсуі не жол бермеуге мүмкіндік мол. Бұл мақсатта об лыста арна йы жасақталған тұрақ тандыру қоры бар. Дерек көздерінен мəлім бол ғанындай, қазір тұрақтандыру қорында 2 мың

Ґмір ќуатты, тіршілік тўраќты Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Бағаның тұрақтылығын бақылау үшін облыс əкімі Бақтықожа Ізмұхамбетов өңір орталығындағы күнделікті тұтынатын азық-түлік түрлерін сатуға басымдық берілген «Идеал», «Атаба» супермаркеттері мен «Дина», «Көктем» сауда орталықтарын аралады. Əкім сауда орындарының басшыларымен, тұтынушылармен əңгімелесті, сөрелерде сатылымға қойылған əр азық-түліктің тұсында бағаларының жазылып тұруы керектігін ескертті. Атыраудағы сауда орындары мен супермаркеттердегі азық-түлік бағалары күн сайын бақылануда. Нақтылай айтқанда, бейсенбіде

Атырау қаласының əкімі Серік Айдарбеков, ал кеше облыс əкімінің бірінші орынбасары Ғұмар Дүйсембаев сау да орталықтары мен супермаркеттердегі бағаның тұрақтылығын тексеріп шықты. Əзірге сауда орындарындағы азықтүлік бағаларында айтарлықтай өзгеріс байқалмаған. Облыс əкімінің баспасөз қызметі ұсынған мəліметке қарағанда, тек азық-түлік тауарларының ғана емес, сонымен бірге, дəріханалар мен валюта айырбастау нүктелерінде, жанар-жағармай бекеттерінде баға бақылауға алынып отыр. «АтырауАгросервис» серіктестігінің облыстық тұрақтандыру қорынан босатылатын көкөніс өнімдеріне ең төмен бағаны

тауар жəне қызмет көрсету бағасы қатаң бақылауға алынды», деді Талдықорған қаласының əкімі Ермек Алпысов. Нарықтағы тауар бағасының негізсіз көтерілуіне жол бермеу үшін облыстағы үлкендікі шілі дүкендердегі, жанармай, дəріхана, көтерме сауда нүктелері мен қызмет көрсететін мекемелердің жұмысы билік тарапынан қатаң бақылауға алынған. Нəтижесінде ел тыныш, алып қашпа сөздерді арнайы сауда орындарындағы қа лыпты баға тоқтатты. Алматы облысы. түрлерінің жоғары сұранысын қамтамасыз ету үшін тұрақтандыру қорынан ептеп алу керектігін де ойластырды. Бұл қорға 6,5 мың тонна азық-түлік түрлері сатып алынған болатын. Кеше біз шолып өткен Қостанай қаласындағы базарларда күнделікті азық-түлік бағасы ешқандай өзгеріссіз сатылуда. Алайда, сатушылар сұраныстың бұрынғыдан жоғары екенін айтты. Ал сатып алушыларды тыңдағанымызда, көпшілігі «бір жинап алған азық-түлік қайда апарады, ел іргесі тыныш болсын, аш қалатын күн жоқ, көштен қалмаспыз», деп көңіл орнығуын білдірді. ҚОСТАНАЙ. тоннаның азық-түлік тауарлары жатыр. Бүгінгі күні қордың қоймасында 640 тонна картоп, 65 тонна сəбіз, 130 тонна пияз,160 тонна қырыққабат, 12 тонна қызылша сақтаулы. Сонымен бірге, бірінші сортты 220 тонна ұн, 300 тонна қант, 50 тонна күріш пен қарақұмық бар. Аймақта газдың бағасы көтеріліп отырған жоқ. Электр қуатының бағасы да бұрынғы күйінде. Жанар-жағармай баға сы көтерілмейді. Сондай-ақ, қалыптасқан жағдайға байланысты айырбас пункттерінің жұмыстары да басты назарда ұсталуда. Ақтөбе облысы. белгілегенін айтуға болады. Осы серіктестік желтоқсан айынан бері Атырау қаласы мен аудандарға қырыққабат пен қызылшаны жəне пиязды 70 теңгеден, сəбізді 75 теңгеден, картопты 81 теңгеден сатуды ұйымдастыруда. Атырау қаласында тұтынушылар көп тұтынатын азықтүлік түрлері 8-9 жердегі сауда нүктелерінде арнайы белгіленген бағамен сатылымға түсті. Атырау қаласының əкімі С.Айдарбеков пен ең ірі сауда орталықтары басшылары арасында бағаны негізсіз өсірмеу, сонымен бірге, тұрақтылығын сақтауды көздеген ортақ меморандумға қол қойылды. Өңір басшылығының мəлім етуінше, доллар бағамындағы өзгеріс азықтүлік бағасына да, коммуналдық төлемдер тарифіне де əсер етпейді. Атырау облысы.

Отандыќ ґнеркəсіп иелерініѕ мїмкіндіктері артты Алматыдағы «Тұран» университетінің мəжіліс залында Ресей экономист-ғалымы, В.Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетінің профессоры Александр Аузан қазақстандық БАҚ өкілдерімен кездесті.

Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

«Тұран» университетінің студенттері мен оқытушыларына, жалпы ғылыми қызметкерлер алдында əлемдік экономиканың алған бағыты мен қазіргі таңда ТМД экономистерінің өз ұлттық валютасының келешегі үшін шаралар қолдануы тұрғысында лекция оқыған ресейлік экономист түстен кейін қазақстандық БАҚ өкілдерінің сауалдарына жауап берді. – Менің қазақ жеріне келуім сіздердегі теңгенің оңтайландыру шарасымен тұспа-тұс келді. Сол себепті мен ресейлік экономист əріптестерімнен Қазақстан экономикасы мен ұлттық валютасы туралы шұғыл сараптама жасауды сұраған едім. Сіздердің Ұлттық банкке теңгенің бағамын өзгерту ісі бойынша алыпсатарлық шабуылдар соңғы айда үдеп кеткен. Тек, Халықаралық валюта қоры АҚШ долларын белгілі

7

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

бір деңгейде тұрақтандырғаннан кейін ғана сіздерде де ұлттық валютаны оңтайластыру шарасы жүзеге асты, – дейді Александр Аузан. Ресей экономисінің айтуынша, кез келген елде, əсіресе, Қазақстанда, ұлттық валютаны бір демде оңтайландырмаса, экономикалық жəне əлеуметтік дағдарыстың қаупі күшейе түспек. Ақша бағамын сатылап орнықтыру қай мемлекетте болмасын ел ішінде туындайтын дүрбелеңдерге апарып соғады. Бұл үдеріс негізінен отандық өндірушілерге берілген пайдалы мүмкіндік екен. Дəл қазір отандық өнеркəсіптің өз өнімін сапалық жəне сұраныс тұрғысынан ілгерілету мүмкіншілігі жоғары. Алдағы уақытта əлемдік биржаларда мұнай бағасы күрт түсіп кетпесе жəне əлемдік экономиканың ойыншылары шұғыл бұрылыс жасамаса, кемінде 5-7 жылдың төңірегінде теңгені де, рубльді де сауықтыруға болады

деп есептейді Александр Аузан. Мұнан өзге, журналистердің «ортақ валюта» туралы қойған сауалына ол «Еуразиялық одақты мен қаншалықты қызу қуаттасам да, ортақ валютаның ғұмыры өміршең болады дегенге сенбеймін. Өйткені, бұл жекелеген елдердің тəуелсіздігіне нұқсан келтіруі мүмкін, сол себепті де тараптар мұндай тəуекелге бармай отыр», деп жауап берді. Қазақстанға да, Ресейге де, жалпы əлемдік экономикалық ойынның əсерін көріп отырған тəуелсіз елдерге қазіргі таңда дедолларизация, яғни АҚШ долларына деген тəуелділіктен біртіндеп шығу жолын қарастыру керек деп есептейді ресейлік маман. Мəселен, немістер өз валютасының долларға шаққандағы бағамына бас ауыртпайды. Тек ірі бизнесмендері АҚШ, Англия секілді шетелдік əріптестерімен келісімшарт жүзінде ғана валюталық бағамға жүгінеді. Біздің экономистер мен банкирлер халықты осындай мəдениетке жетелеуі тиіс деді, ресейлік ғалым. Аргентина, Германия секілді мемлекеттердің қаржылық тəжірибесінен мысал келтірген Александр Аузан қазақстандық өндірісшілер мен банк ісінің мамандарына алда сауатты жұмыс істеу арқылы үлкен жетістіктерге жету мүмкіндігі артты деген ой айтты. АЛМАТЫ.

––––––––––––––––– Суретті түсірген Юрий БЕККЕР.

 Өнер ...Алматы. Өткен қаңтардың ең соңғы күні мол қарлы болды. Жапалақтап жауып, жарылқап тастады. Күні кешелер селдетіп жаңбыр құйып тұрды дегенге кім сенеді?! Алматыға бəрібір, қайта табиғаттың қандай да тосын мінезімен құлпыра түседі... ...«Əкемтеатрға» келе жатып, Алатауға қараймын. Кешқұрымда аппақ шыңдары сұрлана мұнартады. Көз алдыма өзімнің Қызбел тауым көлбең ете қалғаны несі? Қызбелден сəлем, Алатау! Қазір көрсетілетін «Мөлдір махаббат» драмасының (С.Мұқановтың «Мөлдір махаббат» романының желісі бойынша жобасын жазған əрі қоюшы режиссері Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Əубəкір Рахимов) оқиғасы қарт Торғайдың төсіндегі Қызбел ауылында болғаны белгілі ғой. Ата-бабалар арпалысымен өткен тап күресінің кикілжіңдері, 1916 жылдың майданға əскер бер меу қамындағы дүрбелеңі – Сұлтанбек (Бүркіт) пен Бəтиманың (Бəтес) бір-біріне рулас жақын

Ќызбелде оянєан «Мґлдір махаббат»

еліміз бас театрының жүйелі қойылымымен көрермендерді рухани лəззатқа бөлеп келеді Қайсар ƏЛІМ,

«Егемен Қазақстан».

болуына қарамастан, ғашықтық дертке шалынуы, қысқасы, мөлдір махаббаттың балдай əрі удай ащы баяны театр тілімен қалай өрілген екен? Соны білмекке құмарлық өнебойды оттай шарпып, жалынқызуымен лапылдата түседі. Махаб батсыз не маңыз бар мына дүниеде. Жегілген қызметің, тойып ішкен тамағың, жасанып киген киімің, аузыңнан жырып жиған дүние-мүлкің махаббаттың бір ертегі-елесіне тати ала ма? Ұлы Абайдың: «Махаббатсыз – дүние бос, Хайуанға оны қосыңдар», дейтіні қандай шындық! Е-е-ей-е-ей, Алатау! Қызбел тауының баурайында бүлдірген теріп «тіл сорысқан» сол уыз махаббаттан баяғы астанамыз Қызылордада уланып қалған қос тағдырдың тауқыметті тарихы сенің аңғарыңдағы киелі өнер ордасында əлімсақтан бері тарқатылып келе жатыр екен... Махаббаттан ғана адасқандар ма екен?.. Енді адастыра көрмеші сондай бейбақтарды, Алатау! Бауырыңа басып түрлендір, түлеттір, қазақтың қамқоршыл да қасиетті тауысың ғой!.. Қолыңнан келеді... Қызбелде оянған балғын махаббаттың мөлдір бастауын басқа арнаға бұрып, сүріндіріп те, күйіндіріп те «қанды тамұққа» тірелген күйінде машақатты азап шектірілгенмен, түбінде – біздің Сарықопадағы «ыстық сүйіске» (С.Мұқанов) не жетуші еді... Беу, дүние – тек сондай «ыстық сүйістен» ғана мелдектеп тұрса ғой, мына жұмыр жер əлдеқашан махаббаттың тал бесігіне айналып кетер ме еді?.. Ойланшы, Алатау! Жəрдемшіл жүрегіңнің шапағатына бөлеші! Сағынысқан, сарғайтқан, дандайсыған, дарақы қапалы махаббаттар саған қарап мұңын шағатынын сезіп жүрсің ғой! Көмектесе көр! Көмектесші!.. ... Шымылдық сырғығанда Қызбелдің құмдақ даласы: қамысты, көлді Сарықопаның сағасы сұлбаланды. Он жыл айдаудан азып-тозып қайтқан Бүркіт («Серпер» сыйлығының иегері Еркебұлан Дайыров) көрінді. Туған топырағын жербауырлап құшып, өкси-өкіре, адасқанына кешірім өтіне жалбарынады, алдағы жаңа өмірінде шалыс баспауға анттасады.

Іштегі шері не шиыршықталған, налыған қапасы не Бүркіттің? Қайтіп жолынан жаңылды? Ессіз махаббаттың құрбаны болу – қашан тыйылады? Есеңгіреу, дерттену, дəлдүрлену, ақыр соңында не өліп, не өлтіріп тыну – тағдыр жазмышы ма? Бұл азап – қай азап? Жанып-күйіп, жалындап сүйгенің үшін кінəлісің бе? Махаббатты əспеттеген періште сынды күнəсіз «көбелектер» неге жүректерінде өздері тұтатқан алауға алаңсыз жан жылытпайды? Ылғи бір іңкəріне қолы жетпей жығылу, тосын сүріну мен мүдіру, махаббаттан бал емес у жалағандай усойқы күй кешу, көңілін оның тотияйынмен күйдіру... Əріге бармасақ та: Қалқаман-Ма мыр, Төлеген-Қыз Жібек, Қозы Көрпеш-Баян сұлу, Сырым-Қаракөз... Махаббат жолы неткен ауыр?! Махаббат мөлдірлігінің де лайсаңы, тұнбасы, өлшеусіз құмарлығына сай есеп сіз азапқатыгездігі тарамдалып жатады екен-ау! Сонда ма хаб бат кімге дəру? Кімге ем? У.Шекспирдің «Отеллосы», «Ромео жəне Джульеттасы» жырлаған махаббат машақаты мен лəззатын кім көтере алар екен? «Лəйлі-Мəжнүн» ғашықтық дерті ше? Осы мысалдардан-ақ қазақ сахна өнерінде махаббат тақырыбындағы қойылымдардың қаншалықты сапалық деңгейде игеріліп келе жатқанын аңғаруға болатындай. Тəубе дегізерлік тұшыныс бар екені анық. Махаббат бəрібір – əр жүректің дəрумені де, əл-дəрмені де екен! Режиссерлік мықты шешімнің нəтижесінде Бүркіт пен Бəтестің (əртіс Зарина Карменова) мөлдір махаббаты сол зар-налалы заманның содырлы-сұрқиялы саясатының мағынасыз мазағына айналып кетпей, қысқа да болса нұсқа өмір сүргендігінде еді. Қызыл кеңестікаппараттық машинаның езгілеп турауына шыдайтын не бар? Күллі рухани қазына күйретілді. Адам жады өшіріліп, мəңгүрттік мəуеледі. Тарихынан, тілінен, ділінен, дінінен айырылған ұлттан тұтастық пен еркіндік сусып түсті. Мысалы, теріс ықпал əсер-əлегінен Бүркіттің əкеден безінуі, Ахмет пен Міржақыпты жау санатына жатқызып, олардың алаштық көзқарасына жиіркенішпен

түйсінуі,т.б. биліктің əлеуметтік əділетсіздіктеріне күрессіз мойынсынуы – ертеңінен күдер үзгендіктің, бодандықтың бұғауына жантəсілім көнгендігінің айқын нышаны еді. Дегенмен, өршіл рух алдында үмітсіздік дəрменсіз екен. Бұл тұста режиссер таптаурыннан төтелеп тартып, тың соқпаққа түсіреді. Тапқырлық, əрине. Айталық, Əбутəліп (Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Саят Мерекеұлы) баласы Бүркіттің жəне кезінде жазалаушы офицердің оғынан өзі арашалап қалған Еркіннің («Дарын» жастар сыйлығының иегері Жандарбек Садырбаев) үш тағанды бағытбағдарлы желісіндегі идеялық тартысын барынша шыншылдықпен, кей тұста қатыгездікпен аша білуі, əрине, ол кейіпкерлердің өміршеңдігіне сын болатын. Бір кездегі сол тəжірибелік көрініс күні бүгінге дейін өзінің мол бояулы реңкімен көрермендерін табиғилығымен тамсандырып келеді. Болашақты болжағыш Əбутəліп, əзірше солқылдақ көзқарасты Бүркіт, заманның мың құбылғыш қолшоқпары, заты мен зəузатынан ат үркерлік, кеңестік кесапатшы Еркін типтері арқы лы режиссер тұтастай бір ұлттың үміті мен арманын, қайғы сы мен қасіретін, қызық-шыжығын қатарластыра өреді. Соның нəтижесінде характерлер қақтығысы шарықтау шегіне көтеріліп, болат құйындысындай шарлана түседі. Бұл, əрине, режиссерлік ұтымды шешім еді. Бір тəнті етерлігі сол, бұлардың арасындағы бітіспес күресте Бүркіт бойындағы махаббатқа іңкəрлік сезім одағайлап ерекшеленіп, өзге тіршілік сипатындағы қимыл-əрекетті жаныштап басып, тұншықтырып тастайды. Махаббат билігі мен үстемдігі, еркелігі мен шолжыңы қайбір оспадар, жосықсыз тізгінді де тежей алуымен құдіретті-ау! Сол себепті де драмадағы махаббат сипаты алғы кезекке көлбеңдеп шыға беретіні – қисынды тұжырым екен. Драма персонаждарының көрермендер ықыласын аударып, пейілін үйіріп отыратын екінші бір үш бұрышты – желілік жүйесі: Бүркіт, Бəтес жəне Мүсəпір (əртіс Нұрлан Əбілов) төңірегінде

шыншыл өрбиді. Ақ махаббат бетіне түскен қара дақтай Мүсəпір мүсіркеулі бейнесімен-ақ жүрек сыздатып, сезіктендіріп отырады. Ақыры, оның арамза ойы Бүркіт пен Бəтестің сеніміне селкеу салады. Қара ниетпен ластанған ақ махаббат Бүркіт алдында күнəға батып еді... Жүректі қырғыштай қырнаған қызғаныш түптің-түбінде қанды оқиғаға ұласып ты нады. Кекті Бүркіт айламен адал махаббатының сілікпесін шы ғарған, сөйтіп, Бəтес екеуінің ор тасына əзəзіл сөз жүгіртуімен дегеніне жеткен Мүсəпірді атып тастайды... «Ненің қызығын көп іздесең, соның күйігін бір тартасың», деп Абай данышпан ескерткенімен, жүдə, махаббаттан жаппай жерініп зəрезап болу да жарамас. «Өлшеуін білмек – бір үлкен керек іс», деп аңдап басуға меңзеген де осы ұлы ақын емес пе! Ретсіз аңғалданып шоқ баспасаң, ақыры дұрыс болары кəміл-ау! Бүркіт Мүсəпірді атып өлтірді екен деп, өмір шіркін жүрісінен жаңыла қоймапты-ау! Жылыстап жалғасып жатыр... Қазақ қоғамындағы небір аласапы ран зұлматты кезең алмаса келіп, түбінде Алаш зиялыларының көксегеніндей дара да даңғыл жолға ұласатынына он жылғы айдаудан оралған Бүркіттің де сенімі зор. Міне, ол: «Алғашқы мөлдір махаббатымды қадірлеп қорғай алмағаныма өкінем!»– деп аһ ұрып, туған топырағынан кешірім өтінеді... Адасқанын ендігі адал өмірімен өтемекші. ...Махаббат өлмейді екен! Өлмегені ғой, Бүркітті де осыншама жыл жетегіне алып, туған жеріне жетелеп əкеліп тұрғаны. Шымылдық жабылғанда, жүрек тұс шым етіп, шаншып кетті. Осы оқиға Қызбелімде болған еді. Сұлтанбектің (Бүркіттің): «Сəбит! Сізді абақтыда көріп сөйлескенде, басымнан кешкен ойларымның көбін бүгіп қалып едім... Қысқасы, менің трагедием де, Бəтиманың (Бəтестің) трагедиесі де осы тетрадтарда толық», деп «Еңбекші қазақ» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінің атынан сотқа қоғамдық айыптаушы ретінде қатысқан жазушы С.Мұқановқа тапсырған өз өмірі туралы дастанын түнде бастап, таң бозарып атқанша Төнтер ағамыздың домбыраға қосып жырлағанына бала кезімізде куə болған едік. Көп шумағы есімізде... «Бəтима, қош болып тұр, көргенімше, Кетпессің сен есімнен өлгенімше, Қайғырып қапалықпен өтер күнім, Қайтып кеп дидарыңды көргенімше», – деп сорғалататын еді... Сүйіскен жүрек дертіне суарылған бұл дастан желісімен кейін «Адасқандар», «Мөлдір махаббат» романдары жазылғаны мəлім. Сұлтанбек (Бүркіт) 1942 жылы 13 наурызда 34 жасында өкпе ауруынан қайтыс болды. Артында тұяқ қалмаған. Ал Бəтима (Бəтес) кейін үйлі-баранды болып өмір сүрген... ...Театрдан шыққанда қар əлі үдете жапалақтап жауып тұр екен. Түн тылсымынан Алатау көрінбейді... Мөлдір махаббаттарды бауырына басып, маужырай тыныстап жатқандай. Сүйінші, Алатау! Бүркіт пен Бəтес мөлдір махаббатының соңы қуанышқа – елдік мұраттың орындалатынына: егемен елдікке, шат-шадыман тұр мысқа, баянды бақытқа ұласа тынына сенім нығая түсті... Иə, сəт! ...Махаббатсыз мына дүниенің түр-түсі нілдей оңып, қудай бозарып, гүлдей солып кетер ме еді?! Жас-кəріні əлдилеген махаббат неткен құдіретті едің! ...Əуезов театры!.. Махаббаттың маздағын əр жүрекке жеткізіп келе жатқан тынымсыз да табанды, шабытты тірлігің үшін!.. Əубəкір Рахимовтай талантты режиссерің көп болсын! АЛМАТЫ. ––––––––––––––––

Суреттерде: «Мөлдір махаббат» спектаклінен көріністер.


8

www.egemen.kz

Өзінің «Ыстық. Қысқы. Сенікі» деген басты ұранына сай, Сочиде қазір, тура мағынасында да, жанама мағынасында да, шынымен күн қызып тұр. Бұған бір жағынан жергілікті жердің климаты əсер етсе, екінші жағынан жарыс жолдарында бəсеке көрігін күн асқан сайын қыздырып келе жатқан спортшылар себеп болуда. Сондықтан шығар, бəйгенің төріндегі талас бір сəт толас таппай, оның кестесіне демілдеміл өзгерістер еніп жатыр. Тартыстың қызғанын мынадан да біліңіз: бұрнағы күні түнде сегізінші алтын медалін жеңіп алып, бірінші орнын нығыздай түскен Германия құрамасынан кейінгі қатарда тұрған Ресей, Голландия, АҚШ, Норвегия,

19 ақпан 2014 жыл

Швейцария жəне Беларусь елдері əрбірінің қоржынында бес-бестен осындай жоғары награда бар. Мұның өзі осы құрамалардың ендігі басқан əрбір сəтті қадамы бұлардың кестедегі орналасу сапына түзетулер енгізе беретінін білдіреді. Алдағы күндерде орын алуға тиісті бұл өзгерістер мен түзетулердің əрбірінде атан түйе тарта алмас ауыр жүк жатады. Енді біз негізгі əңгіменің арқауы етіп алып отырған 17 ақпан, дүйсенбі күні спорттың 6 түрі бойынша жарыстар өтіп, солардың бесеуінде жүлдегерлер белгілі болды. Хоккейші қыздар финалда өзара кімдердің кездесетінін анықтады. Қазақстандықтар бұл сайыстардың екеуіне қатысуға тиіс еді, бірақ...

Сочиде ќазір кїн ыстыќ

Сосын əйелдердің 1500 метрлік дистанциясында оның отандасы Йорин Тер Морс тағы бір үздік көрсеткішті тіркеді. Қалған екі рекордты корей қызы Санг-Хва Ли өз еншісіне жазды. Ол бұларды 500 метрге жүгірудің бірінші дистанциясы мен қоссайысы қорытындысында жасады.

Голландтыѕ бір биігі

Ойындарда қазір «Голландтың бір биігі» деген ұғым пайда болды. Дыбыстық жағынан аз ғана өзгерісі бар бұл бағамның Кіші Азия түбегіндегі бір атауға ұқсастығы оның өзгермелігі мен тосын жайларға толылығында болып тұр. Жүлдесінің басым бөлігін, дəлірек айтқанда, жинаған 17 медалінің 16-сын коньки спортынан келтірген, 1 ғана қола медальді шорт-тректен қоржынға салған Нидерланд елінің саңлақтары мұнда 5 алтын, 5 күміс жəне 6 қола жүлдені мойындарына тағып үлгерді. Мұндағы таңғалатын нəрсе жалғыз бұл емес, «күректей мұзды тоңдырған» голланд ұшқырлары осы жарыс жолдарында жүлдегерлер тұғырын үш рет түгел өздері жаулап алды. Мəселен, ерлер бұған дейін 500 жəне 5000 метрге жүгіруде тепкішек төрінен төменге қарай түгел өздері қол бұлғап тұрған болса, соңғы мезетінде бұл ерлікті қыздар қайталады. Бұл жолы олар жігіттерден де асып түсіп, 1500 метр қашықтыққа жүгіруде алғашқы төрт орынды толық иеленді. Осыдан кейін голландтықтар жалпы

Серік ПІРНАЗАР,

«Егемен Қазақстан» – Сочиден.

Домрачева – «Беларусь Батыры» Əңгімені жоғарыдағы «бірақтан» бастайық. Біз бұрын үміт күткен жарыстардың бірі биатлоншы əйелдердің 12,5 шақырымдық қашықтықтағы масс-старты еді. Бастапқы есепте оған төрт қызымыз қатысуы тиіс-тін. Бірақ, бұған соңғы сайысында алғашқы отыздыққа кіргендер ғана жіберіледі. Сондықтан 15 шақырымдық жеке жүгірісте 40 пен 65-орындар аумағынан аса алмаған төрт биатлоншымыз да бұл «тойға» «шақыру билетін» ала алмады. Дегенмен, бұған қарап, жарыстың желкені керілмей қалған жоқ. Қайта əлем тап осы жолы Олимпиада тарихында өте сирек кездесетін оқиғалардың бірінің куəсі болды. Атап айтқанда, Ванкуверде біздің Елена Хрусталевадан кейінгі үшінші белестен көрінген белорус аруы Дарья Домрачева осы Ойындарда үшінші мəрте чемпион атанып, айды аспаннан бір-ақ шығарды. Сочиде бұған қайран қалып, разы болмаған адам кемде-кем. Жарыстың түн жарымына таяу уақытта аяқталғанына қарамастан, жағымды жаңалық жаһан жүзін сол сəттен бастап-ақ кезіп ала жөнелді. Еске сала кетейік, Дарья мұның алдында, 11 ақпан күні 10 шақырымдық пасьютте, 14 ақпанда 15 шақырымдық жеке жарыста алдына жан салмаған еді. Ал 12,5 шақырымдық қашықтықты 35 минут 25,6 секундта қиып өтіп, тағы да алдына ешкімді түсірмеді. Екінші орынға чех қызы Габриэла Соукалова шықса, үшінші тұғыр Норвегия өкілі Тирил Экхоффқа бұйырды. Сол сияқты келесі белорус спортшысы Надежда Скардино көмбеге 16-шы болып келгенімен, осымен қатарынан 22 отты шепте, яғни нысанада бірде-бір оқты мүлт жібермей, əлемдегі кезекті рекордқа қол жеткізді. Дегенмен, бүкіл Ойындар аумағы үшін бұл күннің басты қаһарманы Дарья Домрачева болды. Ол əйелдер арасында биатлонның барлық жеке жарыстарында жеңіске жетіп, Олимпиаданың үш дүркін чемпионы атағына қол жеткізген бірінші спортшы атанды. Ол, сонымен бірге, Беларусь құрамасының Қысқы Ойындарда алтын медальді ең көп алған сайыпқыраны да болып отыр. Ал елін осыншалықты асқақ биікке көтеріп тастаған саңлақ спортшының туған отаны – Беларусьте бұл күні түнде нағыз ұлттық мейрам басталып кеткен сияқты. Оның басын белорус лидері Александр Лукашенко бастап берді. Ол өзінің Дарьяға арнап жолдаған жеделхатында: «Қымбатты Даша! Бұл – орасан зор табыс! Сен жарайсың! Бүкіл Беларусь сенің жаңа табысыңа тəнті болып жатыр. Олимпия ойындарының үш дүркін чемпионы атағына қол жеткізіп, сен үлкен ерлік жасадың», деп атап көрсетіпті. Содан кейін мезгілдің кеш болып қалғанына

Интернеттегі іргелі іс Кеше Бас прокурордың орынбасары Андрей Кравченко мен Қазақстан Интернет қауымдастығының президенті Шавкат Сабиров өзара ынтымақтастық жөніндегі меморандумға қол қойды. Меморандумға қол қоюдың маңыздылығын айта отырып, Анд рей Кравченко Бас про кура тура мен Қазақстан Ин тернет қауымдастығының белсен ді əрекеттесуі прокуратура орган дарының үкіметтік емес ұйымдармен өзара іс-қимылды жолға қоюдың жалғасы болып табылатынын атап өтті.Тараптар Интернет желісінің қазақстандық сегментінде құқыққа қайшы контенттің таралуына қатысты өзекті мəселелерді шешуге бағыт талған күш-жігерді шоғырландыруды көздеп отыр. Соңғы жылдары прокуратура органдары интернет-кеңістікте заңсыз материалдардың таралуының жолын кесу мақсатында 2011 жылдан бастап басқа да мемлекеттік органдармен бірлесіп 90 000-нан астам интернет-ресурстардың

мониторингін жүзеге асырып, экстремизм жəне терроризм идеяларын насихаттау, сондай-ақ, жарылғыш құрылғыларды қолдан жасау əдістері туралы ақпараттарды таратудың анықталған фактілері бойынша жұмыс жүргізді. Астана жəне Алматы қалаларының соттары аталған мерзім ішінде 596 интернет-ресурстың өнімін Қазақстан аумағында таратылуын заңсыз деп тану жөніндегі прокурорлардың арыздарын қанағаттандырды. Осылайша тараптар атқарылып жатқан жұмыстың тиімділігін арттыру бойынша бірлескен ұсыныстарды жүзеге асыру үшін өзара əрекеттесудің түрлі нысандарын пайдалану, ақпаратпен тұрақты алмасу, сондай-ақ, халықаралық тəжірибені пайдалану жөнінде келісті, деп хабарлады Бас прокуратураның баспасөз қызметі.

Ќауіпсіздік жолындаєы 95 жыл Кеше еліміздің көлік полицейлері Көлік полициясының құрылғанына 95 жыл толу мерекесін атап өтті. Салтанатты шараға департамент басшылығы, жеке құрам мен ішкі істер органдарының ардагерлері қатысты. Іс-шара қызметтік борышын өтеу кезінде ерлікпен қаза тапқан əріптестерге арналған «Мəңгі ұмытылмас есімдер» ескерткішіне гүл шоқтарын қоюдан басталды. Жиналғандар жеке құрамның мəңгілік тізіміне енген ерлерді бір сəт үнсіздікпен еске алды. «Алғашқы құрылған күннен-ақ көлік милициясы еліміздің ішкі істер органдарының жетекші қызметі болып саналды. Еліміз тəуелсіздік алған жылдары ішінде көлік сақшылары ел қауіпсіздігі

мен өркендеуі жолында өздеріне жүктелген маңызды мемлекеттік міндеттерді абыроймен атқарды. Бұдан былай да департаменттің жеке құрамы мен оның бөліністеріндегі қызметкерлердің құқық тəртібін нығайтып, азаматтардың заңды мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз ету үшін аянбай еңбек ететіндігіне сенім білдіремін», деді Көліктегі ІІД бастығы, полиция полковнигі Берік Бисенқұлов. Шара барысында ішкі істер органдарының ардагерлері мен ауған соғысының интерна ционалист-жауынгерлері де құттықтау сөз сөйлеп, көптеген қызметкерлер марапатқа ие болды, деп хабарлады Көліктегі ІІД баспасөз қызметі.

Отандыќ ґндірушілерге мїмкіндік қарамастан, президент Дарья Домрачеваға «Беларусь Батыры» атағын беру туралы жарлыққа қол қойыпты. Міне, шын мəнінде халықтың мақтанышы, қалаулы перзенті деген осындай-ақ болар! Бұрнағы күні белорус спортшылары Олимпиададағы бесінші алтынына қол жеткізді. Бұлардың үшеуі Домрачеваға тиесілі болса, төртіншісі фристайлдың акробатикасы бойынша Алла Цупердің еншісінде еді. Ал бесіншісін 17 ақпан күні түнде ерлердің фристайлшы акробаты Антон Кушнир қосты. Екінші орынға австралиялық Дэвид Моррис, үшінші орынға қытай Зоньянь Цзя табан тіреген бұл додада осы күні қазақстандықтар сапынан жарысқа шыққан екеу – Сергей Берестовский мен Бағлан Іңкəрбек те күш сынасты. Өкінішке қарай, бұлар осының алдында сайыстың осы түрі бойынша жап-жақсы жетістікке жеткен екі қызымыздың деңгейіне жете алмады.

Їш дїркін їздіктер

Жалпы, Қысқы Олимпия ойындары тарихында тап осылайша үш мəрте чемпион атанып, өз елінің батыры атағын қоса алған спортшылар бұдан бұрын да болған. Бір қызығы, сондай дəрежеге жеткен екеу де Ресей құрамасының шаңғышы қыздары екен. Бірінші рет мұндай құрметке 1994 жылы Любовь Егорова бөленді. Ол алдымен 1992 жылы француздың Альбервиль қаласында өткен Ойындарда үш дүркін чемпион атанған. Бұлардың екеуін жеке жүгірісте алса, үшіншісіне эстафета арқылы қол жеткізген. Содан соң 1994 жылы норвегтің Лиллехаммер

Спортшылар Олимпиада жайлы не дейді? Ақпанның 6-сында басталған Қысқы ойындарға қатысушылардың көпшілігі өздерінің əлеуметтік желілерінде мұндағы ахуал туралы ойларын түсіріп жатыр. Олардың біразы төмендегідей пікірлер білдіреді. Ола Виген ХАТТЕСТАД (Норвегия), шаңғы жарысының еркін əдісі бойынша Сочидегі Олимпия ойындарының чемпионы: – Ұйымдастырушылар өте жақсы еңбек етіпті: бізге ыңғайлы болуы үшін жүретін жерлеріміздің қарларына дейін күреп қойған. Мен, тіпті, бұдан артық не істеу керек екенін де білмеймін. Сидни КРОСБИ (Канада), хоккейші: – Біз Қалашықта тамаша тұрып жатырмыз. Бəрі жап-жақын, мұз айдынына дейін жаяу бара саламыз. Жалпы, мұндағылардың бəрі разы, ойын ырғағына енді кіріп келеміз. Пернелл Карл СУББАН (Канада), хоккейші: – Бəрі тамаша. Керемет орналастық, бөлмелері өте жақсы. Жігіттер мұндағы жағдайдың Туриндегіден артық екенін айтып жатыр. Ауа райы да таңғажайып болып тұр. Бізге осындай ыңғайлы жағдай жасап берген Сочи мен Ресей тұрғындарына алғыс айтқанымыз лəзім. Дачири ШЕРПА (Непал), тау шаңғышысы: – Алған əсерлеріміз барынша жақсы. Қалашықтағы волонтерлер спортшыларға ылғи жайдары жүзбен қарайды, бəрі бір-бірімен амандасып тұрады.

шаһарында осы табысты қайталаған. Келесі саңлақ – Лариса Лагутина 1998 жылы жапонның Нагано қаласында жоғарыдағы əріптесіндей екі жеке жүгірісте жəне эстафетада алтын медаль алғаны үшін елінің ең жоғары марапатына ие болған. Ол мұның алдындағы Лиллехаммер Олимпиадасында тағы екі алтын медаль алған. Ал бір Олимпия ойындарында жеке жүгірісте төрт алтын медальді еншілеген жалғыз əйел заты атақты конькиші Лидия Скобликова ғана болатын. Ол 1964 жылы Инсбрукте (Австрия) осы асуды бірінші болып бағындырды. Сол үшін оған «Құрмет Белгісі» ордені берілді. Оның алдындағы Скво-Вэлли Олимпиадасында Л.Скобликова екі алтын медаль алған еді. Сөздің реті келгенде, Сочиде күні бүгінге дейін екі дүркін чемпион болып үлгерген басқа да спортшылардың есімдерін атай кетейік. Олардың арасында трамплиннен шаңғымен секіруші поляк Камил Стох, швейцариялық шаңғышы Дарио Колонья, француз биатлоншысы Мартен Фуркад бар. Бұлардың тізбегіне, сондай-ақ, мəнерлеп сырғанаудан əуелі командалық жарыста алтын медаль алып, соңынан жеке өздерінің спорттық жұптары бойынша тағы да чемпион атанған ресейлік Татьяна Волосожар мен Максим Траньковты да қосуға болады. Таза олимпия рекордтары жайына келсек, бүгінгі таңға оның төртеуі тіркелді. Бір қызығы, олардың бəрі конькишілер сайысында тіркелді. Алдымен ерлердің 5000 метрге жүгіруінде голланд Свен Крамер өзінің Ванкувердегі рекордын жаңартты.

медальдар саны жағынан да бірінші орынға шықты. Бұл жөніндегі көрсеткіш бойынша келесі орынға 16 медаль қорымен Ресей жəне АҚШ спортшылары жайғасты. Міне, əр елдің əңгіме өтер өз биігі бар. Біз жалғыз қола жүлденің өзіне шүкіршілік етіп жүргенімізде, Норвегияның жанкүйер қауымы эстафетадан медаль ала алмай қалған ерлері мен əйелдерінің шаңғышылар құрамасына елге келгендерінде есіктен кіргізбейтіндей болып талақтары тарс жарылып отыр. Оларға сосын Сочиге 14 ақпан күні өз спортшылары үшін жанкүйерлік жасауға королева Сильвияны ерте келген Швеция королі Карл XVI Густав кеше басу айтыпты. «Шведтер мен норвегтер – ежелден бір-бірімен туыс халықтар. Ендеше, медальді да өзара бауырластарша бөлісейік. Ылғи бір жақтың ала бергені қызық болмайды», депті ол. Жоғары мəртебелі ағзамның бұлайша бітімге шақыруының жөні бар. Себебі, бұл екі бауырлас ел спортшыларының «мəңгі бітпес» шаңғы бəсекесінде осыған дейін норвегтер басым болып келіп еді. Ал соңғы екі күнде шведтер əйелдердің 4х5 шақырымдық эстафетасында да, ерлердің 4х10 шақырымдық эстафетасында да бірінші орын алып, норвегтер, тіпті, медальдердің ауылына жете алмай қалған. Шіркін, бір төбенің тозаңын бір төбеге қосатын еңку-еңку жер шалған ерлеріміз көп болып, тап осындай бəсеке тудырған бəлсіністер біздің ауылдар жақтан да бұрқырап көрініп жатса ғой! Кеше біздің спортшыларымыз жарыстың үш түрі бойынша сөреге шықты.

Обама АЌШ хоккейшілерін ќўттыќтады

Ауру балаларєа сноубордтарын сыйлады

АҚШ президенті Барак Обама Ақ үйдің ресми твиттерінде Ресей командасын буллиттен ұтқан өз елінің хоккейшілер құрамасын жəне осы жеңіске жеткізген Ти Джей Ошиді құттықтады. Еске сала кетейік, сенбі күні америкалық команда Олимпия ойындары турнирінде алаң иелерін буллит бойынша 3:2 етіп ұтқан болатын. Негізгі уақыт пен овертайм жеңімпазды анықтай алмады. Есеп – 2:2. Ал форвард Ти Джей Оши ойыннан кейінгі алты буллиттің төртеуін тиімді пайдалана білді.

Сочи Олимпиадасында чемпиондық атағын қорғай алмай қалған америкалық сноубордшы Шон Уайт қатерлі ісік ауруларымен ауыратын балаларға өзімен бірге əкелген барлық сноубордтарын сыйға тартты. Бұған дейін екі рет Олимпия ойындарының чемпионы болып үлгерген Шон Уайт Сочидегі Ойындарда сəтсіз өнер көрсетіп, хафпайпта 4-орынды қанағат тұтқан еді. «Өзінің тақтайшаларын Уайт қатерлі ісікпен күресіп жүрген балаларға сыйлады. Балалар мұнда қайырымдылық шаралары бағдарламасы аясында өздері пір тұтатын спортшыны көру үшін арнайы ұшып келген еді», деп атап өтті Сочи-2014 сайты.

Еѕбек сіѕірген шеберлер атанды Олимпиаданың алғашқы аптасында Ресейдің медальдар жеңіп алған 10 саңлағы «РФ еңбек сіңірген спорт шебері» атағына ие болды. Олардың тізіміне конькиші Ольга Граф, биатлоншы Ольга Вилухина, фристайлшы Александр Смышляев, мəнерлеп сырғанаушылар Екатерина Боброва, Елена Ильиных, Никита Кацалапов, Федор Климов, Юлия Липницкая, Дмитрий Соловьев жəне Ксения Столбова енді. Осы күндерде Олимпиада жүлделеріне қол жеткізген Евгений Плющенко, Максим Траньков жəне Татьяна Волосожар сынды спортшыларда мұндай атақ бұрыннан бар болатын.

Сочиде мектеп ашпаќшы

Сочиде екі дүркін əлем чемпионы атағын жеңіп алған ресейлік мəнерлеп сырғанаушылар Татьяна Волосожар мен Максим Траньков 2018 жылғы Олимпия ойындарында да ел намысын қорғауға дайын екендерін жеткізді. Бұдан бөлек, олар Сочиде өздерінің мəнерлеп сырғанау мектебін ашқылары келетіндерін де білдірді. Ресейлік «ТВ-Центр» телеарнасы осы ретте Максим Траньковтың сөзінен: «Біз Таня екеуміз осы жерден өзіміздің мəнерлеп сырғанау мектебін ашып, оған жас жаттықтырушыларды тартқымыз келеді. Спорттық мансабымызды əзірге тоқтатқымыз келіп отырған жоқ. Бізге Ойындардан кейін көптеген спорт нысандарының, соның ішінде мəнерлеп сырғанаушылар үшін жасалған мұз аренасының сол қалпында қалатыны айтылды. Енді біздің осында жаттығып, осында тұрғымыз келеді», деген дəйектеме келтірді.

Əбдірахман ҚЫДЫРБЕК,

«Егемен Қазақстан».

Ор та лық коммуникациялар қызметінде дəстүрлі брифинг өтті. Басқосудың бұл жолғы қонағы Қазақстанның Ұлттық кəсіпкерлер палатасының басқарма төрағасы Абылай Мырзахметов болды. Брифингте ол теңгенің айырбас бағамына енгізілген түзетулерге қатысты палатаның ұстанымын мəлімдеді. «Айырбас бағамының жаңа деңгейі экспортқа бағытталған салалардың бəсекеге қа білеттілігін арттырып, қайта өңдеу өнер кəсі бінің кейбір салаларында, оның ішінде, азық-түлік өнімдерінде импортты алмастыруда отандық өндірушілерге сөзсіз жаңа қарқын береді. Алайда, шағын жəне орта бизнес кəсіпорындарында валюталық несиелер бойынша қызмет көр сету жəне өзіндік құнында жоғары импорттық құрамды құ райтын мемлекеттік сатып алулар шарттары бойынша міндеттемелерді орындауда қиындықтар туындап отырғанын ұмытпаған абзал», деді Ұлттық па ла таның басқарма төрағасы

А.Мырзахметов. Сонымен қатар палата шағын жəне орта бизнесті қолдау туралы жəне ұзақ мерзімді экономикалық өсімнің алғышарттарын жасау бойынша тиімді шаралар əзірлеуге аса көңіл бөлу керек деп санайды. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев 14 ақпанда өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында айырбас бағамына енгізілген түзетулер экономиканың өсуін кем дегенде 6 пайызға қамтамасыз ететінін, яғни бюджеттік түсімдердің өсімі байқалатынын атап өткен-ді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша шағын жəне орта бизнес субъектілерін қаржыландыру қолжетімділігінің кеңейтілуі есебінен кəсіпкерлікті дамытуды ынталандыру жұмыстары қолға алынбақ. Осылайша Ұлттық қордан ұзақ мерзімді несие ресурстарымен қамтамасыз ету аясында кəсіпкерлікті дамытуға 20142015 жылдары 1 триллион теңге бөлінбек. Аталған несие қаражаттары индустрияландыру бағдар ламасының басымдықтары бойынша тек қайта өңдеу кəсіпорындарын дамытуға бөлінетінін атап өткен жөн.

 Жағымды жаңалық

Омыртќа мен жўлын жараќаты Тараз ќаласында оєан алєаш рет ота жасалды Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Тараз қаласының № 1 қалалық ауруханасының нейрохирургия бөлімшесінде Астана қаласының республикалық нейро хирургия орталығының ғылыми қызметкері, медицина ғылымдарының кандидаты Виктор Олейниковтың басшы лы ғы мен «шеберлік сыныбы» өтті. Ол мұн да омыртқа сынығы жəне жұлынның ауыр жарақаттарына ота жасады. Жамбыл облысында ал ғаш рет жасалып отырған бұл күрделі ота үшін жоғары технологиялық металл конструкция мен арнайы құрылғылар қолданылды. Нейрохирургия бөлім ше сінің меңгерушісі Бахытжан Досжановтың айтуынша, бүгінде омыртқа жарақаты əлемдік медицинаның көкейкесті мəселелерінің біріне айналған. Жыл сайын №1

қалалық аурухананың нейрохирургия бөлімшесіне 40-50 адам омыртқаның түрлі зақымдануы сал дарынан келіп түседі. Олар ұзақ уақыт төсек тартып жатады жəне əртүрлі топтағы мүгедек болып қалады. Омыртқаға жасалатын оталар күрделі жəне оның бағасы да қымбат. Бұрын мұндай оталарды жасау үшін облыста қажетті құрал-жабдықтар болмағандықтан, науқастар Алматы мен Астана қалаларындағы нейрохирургиялық орталықтарға жіберілетін. Енді мұндай оталар облыстың өзінде жасалатын болды. Ең бастысы, оталық араласулар бел омыртқасынан жарақат ал ғандардың ертерек сауығып кетуіне, сөйтіп, еңбек ету қабіле ті нің қайта қалпына келуіне жəне олардың мүгедектік болып қалмауына мүмкіндік береді. Жамбыл облысы.


www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

ХАБАРЛАНДЫРУ

Қазақстан Республикасының Қоршаған орта жəне су ресурстары министрлігі Ертіс бассейні бойынша балық шаруашылығы су айдындарын жəне (немесе) резервтік қордың халықаралық жəне республикалық маңызы бар учаскелерін бекіту жөнінде конкурс өткізетіні туралы хабарлайды (бұдан əрі – конкурс). Конкурс балық шаруашылығы су қоймаларын жəне (немесе) учаскелерін бекіту бойынша конкурсты жүргізу Ережелерімен сəйкес, сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 4 ақпандағы №102 қаулысымен бекітілген балық шаруашылығы су айдындарын жəне (немесе) учаскелерін бекіту жөнінде қатысушыларға ұсынылатын Біліктілік талаптарына сəйкес жүргізіледі. Конкурстың өту уақыты: ағымдағы жылғы 12 наурызда сағат 11.00де мына мекенжай бойынша: Өскемен қ., облыс əкімдігінің ғимараты, М.Горький к-сі, 40. Конкурстық құжаттаманы, сондай-ақ, балық шаруашылығы су айдындарына жəне (немесе) учаскелеріне конкурсына қойылатын ақпаратты Өскемен қ., Мызы к-сі, 2/1 мекенжайы бойынша, тел (7232) 24-84-70, «Ертіс облысаралық балық шаруашылығы бассейндік инспекциясы» РММ-ден алуға болады. Конкурсқа қатысу үшін конкурс өтінімдері 2014 жылғы 11 наурызда сағат 18.30-ға дейін қабылданады. Астана қаласындағы анықтама телефоны: 8 (7172) 74-27-11.

«АК Алтыналмас» АҚ (Жамбыл облысы, Тараз қ., Қазыбек би к-сі, 111, 212-офис, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 Алматы қ., «Еуразиялық банк» АҚтың №6 филиалында), «Қазақстан халық жинақ банкі» АҚ -пен ірі мəмілелер жасау туралы шешімдерді қоғамның барлық дауыс беруші акцияларын иеленуші акционер Aquila Gold B.V. қабылдағаны жөнінде хабарлайды.

АО «АК Алтыналмас» (Жам былская область, г. Тараз, ул. Казыбек би, 111, офис 212, БИН 950640000810, Кбе 17, ИИК KZ8594806KZT22031329 в филиале №6 АО «Евразийский банк» г. Алматы), сообщает о принятии Aquila Gold B.V., акционером, владеющим всеми голосующими акциями общества, решений о заключении крупных сделок с АО «Народный сберегательный банк Казахстана».

Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті 2014 жылғы 6 наурызда сағат 10.00-ден сағат 17.00-ге дейін www.gosreestr.kz Мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында республикалық меншіктегі нысанды сату жөнінде электрондық аукцион өткізу туралы хабарлайды Электрондық аукцион голланд əдісі бойынша 1-лот. Wollkound-31 катері, 2001 жылы шығарылған, Талдықорған қ., Шевченко к-сі, 131. Алғашқы баға – 7 304 000 теңге. Бастапқы баға – 36 520 000 теңге. Ең төменгі баға – 1 128 583 теңге. Кепілді жарна – 1 095 600 теңге. Электрондық аукционға қатысушыларды тіркеу хабарлама жарияланған күннен басталады жəне электрондық аукцион басталғанға дейін қырық сегіз сағат бұрын аяқталады. Сауда-саттыққа қатысу үшін кепілді жарна Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментінің мына депозиттік есеп-шотына төленеді: KZ790705012170167006, Астана қаласындағы ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетіне, БИН 120340000064, БИК KKMFKZ2A, бенефициар коды – 11, мекеме коды – 2170167 (кепілді жарна мөлшеріне банктік қызмет төлемі кірмейді). Электрондық аукционға қатысу үшін мыналарды: 1) жеке тұлғалар үшін: жеке сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – ЖСН), тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 2) заңды тұлғалар үшін : бизнес сəйкестендіру нөмірін (бұдан əрі – БСН), толық атауын, бірінші басшының тегін, атын, əкесінің атын (бар болған жағдайда); 3) кепілді жарнаны қайтару үшін екінші деңгейдегі банктегі есеп-айырысу шотының деректемелерін; 4) байланыс деректерін ( пошталық мекенжайы, телефоны, факс, е-mail); 5) ұлттық куəландырушы орталық берген ЭЦҚның жарамдылығы мерзімін көрсете отырып Тізілімнің веб-порталында алдын ала тіркеу қажет. Жоғарыда көрсетілген деректер өзгерген кезде қатысушы бір жұмыс күні ішінде Тізілімнің веб-порталына енгізілген деректерді өзгертеді. Электрондық аукционға қатысушы ретінде тіркеу үшін мынадай құжаттардың: 1) жеке тұлғалар үшін: паспорттың немесе жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, сондай-ақ банктен ағымдағы шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; заңды тұлғалар үшін: жарғының, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің не заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтаманың, сондай-ақ банктен банктік шоттың бар-жоғын растайтын анықтаманың; 2) қатысушының кепілді жарна сомасын аударғанын растайтын банк белгісі бар төлем құжатының; 3) заңды тұлға өкілінің өкілеттігін куəландыратын құжаттың, сондай-ақ заңды тұлғаның өкілі паспортының немесе оның жеке басын куəландыратын құжаттың.

Шетелдік заңды тұлғалар қазақ жəне / немесе орыс тілдеріндегі нотариалды куəландырылған аудармасы бар құрылтай құжаттарының электрондық (сканерленген) көшірмелерін ұсынады. Электрондық аукционға қатысушылар электрондық аукционға бір сағат қалғанда аукцион залына ЭЦҚ мен аукциондық нөмірімен кіреді. Электрондық аукцион хабарламада көрсетілген уақытта басталады. Сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион: 1) егер электрондық аукцион басталған сəттен бастап бес минут ішінде қатысушылардың бірдебіреуі электрондық аукционда жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамайтын болса жекешелендіру нысанының бастапқы бағасы осы қағиданың тармағына сəйкес белгіленген қадамға азаяды; 2) егер баға азайғаннан кейін бес минут ішінде қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін растамайтын болса, жекешелендіру нысанының соңғы жарияланған бағасы белгіленген қадаммен азаяды. Жарияланған баға бойынша жекешелендіру нысанын сатып алуға ниетін бірінші болып растаған қатысушы сауда-саттықтың голланд əдісі бойынша электрондық аукцион жеңімпазы болып танылады жəне осы жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион өткізілген болып танылады; 3) егер жекешелендіру нысанының бағасы белгіленген ең төменгі мөлшерге жетсе жəне қатысушылардың бірде-біреуі жекешелендіру нысанын сатып алу ниетін растамаса, онда электрондық аукцион өткізілмеген болып танылады. Сатылған жекешелендіру нысаны бойынша электрондық аукцион нəтижелері электрондық аукцион нəтижелері туралы электрондық хаттамамен ресімделеді, оған сатушы жəне жеңімпаз ЭЦҚ-ны пайдалана отырып, электрондық аукцион аяқталғаннан кейін жиырма төрт сағат ішінде Тізілімнің веб-порталында қол қояды. Электрондық аукцион нəтижелері туралы хаттама электрондық аукцион нəтижелерін жəне жеңімпаз сатушының жекешелендіру нысанын сату бағасы бойынша сатып алу-сату шартына қол қою міндеттерін белгілейтін құжат болып табылады. Жеңімпазбен сатып алу-сату шартына электрондық аукцион өткізілген күннен бастап күнтізбелік он күннен аспайтын мерзімде мына мекенжайда қол қойылады: Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Тəуелсіздік көшесі, 75, 210, 211-бөлмелер. Сатушыға электрондық аукционнан ұтып алушылар керекті сұратылған нотариалды расталған құжаттарды тапсыру қажет. Аукцион өткізу туралы қосымша ақпаратты 8(7282) 27-07-12, 21-00-02 телефондары жəне www.gosreestr.kz сайты арқылы білуге болады.

«Конкурсная комиссия при государственном учреждении «Управление здравоохранения Мангистауской области» объявляет о конкурсе на занятие должности члена органа управления - наблюдательного совета вводимого в нижеследующих государственных организациях здравоохранения Мангистауской области, осуществляющих стационарное и стационарозамещающее медицинское обслуживание населения области: 1) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Мангистауская областная больница» Управления здравоохранения Мангистауской области, 130000, г. Актау, 24-микрорайон, больничный городок №2; 2) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Областная детская больница» Управления здравоохранения Мангистауской области, 130000, г. Актау, 24-микрорайон, больничный городок №2; 3) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Областной стоматологический центр» Управления здравоохранения Мангистауской области, 130000, 1-микрорайон, медицинский городок, здание стоматологической поликлиники; 4) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Областной перинатальный центр» Управления здравоохранения Мангистауской области, 130000 г. Актау, 24-микрорайон, больничный городок №2; 5) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Тупкараганская центральная районная больница»Управления здравоохранения Мангистауской области, 130500, Тупқараганский район, город Форт-Шевченко, улица Жалау Мынбаева, 112; 6) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Жанаозенская центральная городская больница»Управления здравоохранения Мангистауской области, 130200, город Жанаозен, микрорайон «Шанырак», больничный городок; 7) государственное коммунальное предприятие на праве хозяйственного ведения «Жанаозенский городской родильный дом» Управления здравоохранения Мангистауской области, 130200, город Жанаозен, микрорайон «Шанырак», больничный городок. Кандидаты в члены наблюдательного совета должны соответствовать следующим требованиям: 1) опыта работы не менее десяти лет в сфере здравоохранения; 2) опыта руководящей работы (руководитель юридического лица или его заместители) не менее пяти лет в сфере здравоохранения; 3) являющегося членом общественного объединения в сфере здравоохранения. В качестве члена наблюдательного совета не может быть избрано лицо: 1) имеющее непогашенную или неснятую судимость в установленном законодательством Республики Казахстан порядке; 2) являвшееся руководителем юридического лица более одного года до принятия решения о признании данного юридического лица банкротом; 3) ранее совершившее коррупционное правонарушение; 4) находящееся в отношениях близкого родства и свойства с другим членом наблюдательного совета или руководителем государственного предприятия. Лицо, изъявившее желание принять участие в

конкурсе (далее - кандидат), в срок до 24 марта 2014 года, представляет комиссии следующие документы по адресу: Управление здравоохранения Мангистауской области, г.Актау, 3-микрорайон, дом 100, канцелярия, кабинет 116: 1) заявление об участии в конкурсе; 2) резюме на государственном и русском языках; 3) автобиографию, изложенную в произвольной форме; 4) копию документа, удостоверяющего личность кандидата; 5) копию документа о высшем образовании; 6) копию трудовой книжки (при ее наличии) или трудового договора либо выписки из приказов о приеме и прекращении трудового договора с последнего места работы; 7) документы, подтверждающие отсутствие судимости и коррупционных правонарушений, выданные территориальными подразделениями Комитета по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры Республики Казахстан. Участник конкурса может представить дополнительную информацию, касающуюся его образования, опыта работы, профессионального уровня (копии документов о повышении квалификации, присвоении ученых степеней и званий, научных публикациях, рекомендации от руководства предыдущего места работы). Кандидат запечатывает оригинал конкурсной заявки в конверт, пометив его: «Оригинал». На этом конверте должны быть указаны фамилия, имя, отчество и адрес кандидата. После этого конверт запечатывается во внешний конверт. Внутренний и внешний конверты должны: 1) быть адресованы уполномоченному органу соответствующей отрасли (местному исполнительному органу) по адресу, указанному в приглашении или информации в периодической печати; 2) содержать слова «Конкурс членов наблюдательного совета - членов наблюдательного совета государственного предприятия» и «Не вскрывать до 10.00 часов 25 марта 2014 года» (дата и время вскрытия конвертов, указанных в приглашении или информации в периодической печати). Конкурсная заявка направляется на государственном и русском языках по одному экземпляру. Прием документов для лиц, изъявивших желание принять участие в конкурсе заканчивается по истечении тридцати календарных дней со дня объявления проведения конкурса в средствах массовой информации. 8. Конкурс состоит из следующих этапов: 1) вскрытие конвертов с конкурсными заявками; 2) квалификационная оценка кандидатов, подтвердивших свое участие в конкурсе; 3) проведение собеседования с кандидатами и отбор членов наблюдательного совета; 4) подведение итогов конкурса. Конкурс будет проведен в 10.00 часов 25 марта 2014 года в здании управления здравоохранения Мангистауской области по адресу: г.Актау, 3-микрорайон, дом 100.

Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2012 жылғы есеп туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 566 Жарлығымен Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қалыптастырылуы мен пайдаланылуы туралы 2011 жылғы есеп бекітілді. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражаты 2012 жылғы 31 желтоқсанға 10 446 538 785 мың теңгені (9 427 727 651 мың теңге – аудиттелген қаржылық есептілікке сəйкес есептеу тəсілімен) құрады. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына 2012 жылы 3 843 884 717 мың теңге түсті, одан мұнай секторы ұйымдарынан түсетін тікелей салықтардың түсімдері есебінен (жергілікті бюджеттерге есепке алынатын салықтарды қоспағанда) – 3 411 930 969 мың. теңге, оның ішінде 1 580 935 751 мың теңге (10 610 921 мың АҚШ долларына барабар) күнбе-күн дəйекті айырбастау/қайта айырбастау операциясын жүргізу жолымен Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының теңгедегі тиісті шотына есептелген шетел валютасындағы түсімдер; мұнай секторы ұйымдары жүзеге асыратын операциялардан түсетін басқа да түсімдер (жергілікті бюджеттерге есепке алынатын түсімдерді қоспағанда) – 47 490 379 мың теңге, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін сатудан түсетін түсімдер – 803 771 мың теңге, Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқарудан түсетін инвестициялық кірістердің түсімдері – 383 659 598 мың теңге. Ұлттық қорды басқаруға байланысты Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының шотынан есепті кезеңде жалпы сомасы 5 701 111 мың теңгеге шығыстар жүргізілді. «2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» 2011 жылғы 24 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес 2012 жылы Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке ағымдағы бюджеттік бағдарламалар мен бюджеттік даму бағдарламаларының шығыстарын қаржыландыруға кепілдендірілген трансферт түрінде жоспарланған

1 380 000 000 мың теңгеден 1 380 000 000 мың теңге аударылды, ол жылдық жоспардың 100 %-ын құрайды. Ұлттық қордың басқаруға байланысты қызметтің транспаренттілігін қамтамасыз ету мақсатында аудиттің халықаралық стандарттарына сəйкес 2012 жылға аудиторлық тексеру жүргізілді. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының активтерін сенімгерлік басқару жөніндегі Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бухгалтерлік теңгерімі (мың теңге) Баптың атауы 1

Активтер Ақша жəне оның баламалары Туынды қаржы құралдарын қоспағанда, пайда немесе зиян арқылы əділ құн бойынша ескерілетін қаржы құралдары Қор меншігіндегі

2012 жылы 2

2011 жылы 3

669 000 168 618 528 791

8 669 409 000

6 338 095 630

РЕПО мəмілелері бойынша кепіл ауыртпалығы бар 0 0 Өтеу мерзіміне дейін ұсталатын инвестициялар 93 982 818 428 926 918 Туынды қаржы құралдары 4 222 604 4 663 906 Дебиторлық берешек 1 832 811 2 245 817 9 438 447 7 392 461 Активтер жиыны 401 062 Міндеттемелер мен таза активтер Туынды қаржы құралдары 4 898 498 4 550 594 РЕПО мəмілелері бойынша кредиторлық берешек 0 0 Кредиторлық берешек жəне есептелген шығыстар 5 821 252 4 285 535 Міндеттемелер жиыны 10 719 750 8 836 129 Қазақстан Республикасы Үкіметінің шотын 9 427 727 7 383 624 құрайтын таза активтер 651 933

Информация об отчете о формировании и использовании Национального фонда Республики Казахстан за 2012 год Указом Президента Республики Казахстан от 13 мая 2013 года № 566 утвержден отчет о формировании и использовании Национального фонда Республики Казахстан за 2012 год. По состоянию на 31 декабря 2012 года средства Национального фонда составляли 10 446 538 785 тыс. тенге (9 427 727 651 тыс. тенге – методом начисления согласно аудированной финансовой отчетности). За 2012 год в Национальный фонд Республики Казахстан поступило 3 843 884 717 тыс. тенге, из которых 3 411 930 969 тыс. тенге за счет поступлений прямых налогов от организаций нефтяного сектора (за исключением налогов, зачисляемых в местные бюджеты), в том числе 1 580 935 751 тыс. тенге (эквивалент 10 610 921 тыс. долларов США) являются поступлениями в иностранной валюте, зачисленными на соответствующий счет Национального фонда Республики Казахстан в тенге путем проведения операции последовательной конвертации/реконвертации день в день; других поступлений от операций, осуществляемых организациями нефтяного сектора (за исключением поступлений, зачисляемых в местные бюджеты) – 47 490 379 тыс. тенге; поступлений от продажи земельных участков сельскохозяйственного назначения – 803 771 тыс. тенге; поступлений инвестиционных доходов от управления Национальным фондом Республики Казахстан – 383 659 598 тыс. тенге. Со счета Национального фонда Республики Казахстан за отчетный период оплачены расходы, связанные с управлением Национальным фондом, в общей сумме 5 701 111 тыс. тенге. Согласно Закону Республики Казахстан от 24 ноября 2011 года «О республиканском бюджете на 2012-2014 годы» за 2012 год из Национального фонда Республики Казахстан в республиканский бюджет было перечислено 1 380 000 000 тыс. тенге в виде гарантированного трансферта на финансирование расходов текущих бюджетных программ и бюджетных программ развития при плане 1 380 000 000 тыс. тенге, что составляет 100 % от годового плана. В целях обеспечения транспарентности деятельности, связанной с управлением Национальным фондом, была проведена аудиторская проверка за 2012 год в соответствии с международными стандартами аудита.

за 2012 год 2

за 2011год 3

669 000 168

618 528 791

8 669 409 000 6 338 095 630 0

0

93 982 818

428 926 918

4 222 604

4 663 906

1 832 811 2 245 817 9 438 447 401 7 392 461 062

4 898 498

4 550 594

0

0

5 821 252 10 719 750

4 285 535 8 836 129

9 427 727 651 7 383 624 933

«Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасы» мемлекеттік мекемесінің жанындағы конкурстық комиссия облыс халқына стационарлық пен стационар алмастыратын медициналық көмек көрсететін денсаулық сақтау саласының төмендегі мемлекеттік ұйымдарда енгізілетін басқару органы – байқау кеңестері мүшелерінің лауазымдарына конкурс жариялайды: 1) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Маңғыстау облыстық ауруханасы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, Ақтау қаласы, 130000, 24-шағын аудан, №2 аурухана қалашығы; 2) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Облыстық балалар ауруханасы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, Ақтау қаласы, 130000, 24-шағын аудан, №2 аурухана қалашығы; 3) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Облыстық стоматология орталығы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, Ақтау қаласы, 130000, 1-шағын аудан, медициналық қалашық; 4) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Облыстық перинаталдық орталығы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны, Ақтау қаласы, 130000, 24-шағын аудан, №2 аурухана қалашығы; 5) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Түпқараған орталық аудандық ауруханасы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны; 6) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Жаңаөзен орталық қалалық ауруханасы» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны; 7) Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының шаруашылық жүргізу құқығындағы «Жаңаөзен қалалық перзентхана» мемлекеттік коммуналдық кəсіпорны. Байқау кеңесі мүшелеріне үміткерлер келесі талаптарға сай болуы тиіс: 1) денсаулық сақтау саласындағы кемінде он жыл жұмыс тəжірибесінің; 2) денсаулық сақтау саласындағы басшылық қызметте (заңды тұлға басшысы немесе оның орынбасарлары) кемінде бес жыл тəжірибесінің; 3) денсаулық сақтау саласындағы қоғамдық бірлестіктердің мүшесі болуын қамтиды. Мынадай: 1) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен соттылығы өтелмеген немесе алынбаған; 2) заңды тұлғаны банкрот деп тану туралы шешім қабылданғанға дейін бір жылдан астам осы заңды тұлғаның басшысы болған; 3) бұрын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған; 4) байқау кеңесінің басқа мүшесімен немесе мемлекеттік кəсіпорын басшысымен жақын туыстық жəне туыстық қатынастағы адамды байқау кеңесінің мүшесі ретінде сайлауға болмайды. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлға комиссияға 2014

«Банк ЦентрКредит» АҚ «Қазақстан Қор биржасы» АҚ-тың ресми тізіміне кіретін «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы «БТА Ипотека» АҚ-тың (бұдан əрі - Эмитент) BTAIb2, BTAIb5, BTAIb9, BTAIb14 шығарылымдарының ипотекалық облигацияларын ұстаушылардың Өкілі болып табылады. Өкіл өз міндеттемелерін орындау мақсатында Эмитенттің облигацияларды ұстаушылар алдындағы өз міндеттемелерін орындауын қамтамасыздандыруы болып табылатын кепіл мүлкінің 01.01.2014 жылғы тізілімінің мəліметтері бойынша кепілдегі мүліктің жағдайын іріктеп тексерді. Кепіл затын іріктеп тексеру негізінде Өкіл ипотекалық облигацияларды қамтамасыз ету коэффициентінің қамсыздандырылуы жəне мəні облигациялар шығарылымдарының проспектілерінің жəне кепіл шарттарының талаптарына сəйкес келеді деп хабарлайды. Купондық сыйақы уақтылы жəне толық көлемде төленеді. Іріктеп тексеру қорытындысы бойынша Өкіл Эмитентке қарыздар бойынша деректердің есебін жүргізу жүйесіне ақпарат енгізу, кепіл затына мониторинг жүргізу бойынша болашақта бақылауды күшейтіп, тексеру барысында анықталған ескертулерді жоюға қатысты қабылданған іс-шаралар туралы хабарлауды ұсынды. Эмитенттің облигацияларды ұстаушылар алдындағы міндеттемелерін орындауының қамсыздандыруы болып табылатын мүліктің жағдайына талдау жүргізу мақсатында берілген қажетті ақпараттың нақтылығы үшін «БТА Банк» акционерлік қоғамының еншілес ұйымы «БТА Ипотека» АҚ басшылығы жауап береді.

АО «Банк ЦентрКредит» является Представителем держателей ипотечных облигаций выпусков BTAIb2, BTAIb5, BTAIb9, BTAIb14 АО «Дочерняя организация акционерного общества «БТА Банк» «БТА Ипотека» (далее - Эмитент), входящая в официальный список АО «Казахстанская фондовая биржа». В целях исполнения своих обязательств Представителем была проведена выборочная проверка состояния залогового имущества по данным реестров залога на 01.01.2014 г. являющегося обеспечением исполнения обязательств Эмитента перед держателями облигаций. На основании проведенной выборочной проверки предмета залога Представитель сообщает, что обеспечение и значение коэффициента обеспечения ипотечных облигаций соответствуют требованиям проспектов выпусков облигаций и договоров залога. Выплата купонных вознаграждений производится своевременно и в полном объеме. По результатам выборочной проверки, Представитель рекомендовал Эмитенту усилить последующий контроль за вводом информации в систему учета данных по займам, за мониторингом предмета залога, и уведомить о принятых мерах по устранению выявленных в ходе проверки замечаний. Ответственность за достоверность предоставленной информации, необходимой для проведения анализа состояния имущества, являющегося обеспечением исполнения обязательств Эмитента перед держателями облигаций, несет руководство АО «Дочерняя организация акционерного общества «БТА Банк» «БТА Ипотека».

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТҰҢҒЫШ ПРЕЗИДЕНТІ-ЕЛБАСЫНЫҢ ҚОРЫ студенттер арасында жаратылыстану ғылымдары мен техникалық жəне гуманитарлық ғылымдар бойынша үздік ғылыми жұмыстар үшін «Болашақтың ғалымдары» республикалық байқауын жариялайды. Байқауға Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарының студенттері мен студенттік ұжымдары (үш адамнан артық емес) қатыса алады. Өтініш беру мерзімі: 2014 жылдың 10 ақпанынан 2014 жылдың 31 наурызына дейін. Байқау шарттарымен: www.fpp.kz веб-сайты арқылы таныса аласыздар.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ТҰҢҒЫШ ПРЕЗИДЕНТІ–ЕЛБАСЫНЫҢ ҚОРЫ жас ғалымдар мен оқу орындарының студенттеріне Қазақстанда жəне шет елдерде өткізілетін ғылыми конференцияларға, симпозиумдарға, семинарлар мен конгрестерге қатысуға мүмкіндік беретін «Сапарларға гранттар» байқауын жариялайды. Байқауға қазақстандық жас ғалымдар – университеттердің оқытушылары мен ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми қызметкерлері, PhD докторлар, магистрлер, жоғары оқу орындарының (магистратура жəне бакалавриат бойынша) бітіруші курс студенттері қатыса алады. Өтініш беру мерзімі: 2014 жылдың 10 ақпанынан 2014 жылдың 30 қарашасына дейін. Байқау шарттары www.fpp.kz веб-сайтында орналастырылған.

Республикалық мүлікті мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізу туралы ақпараттық хабарлама Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ республикалық меншіктегі нысанды мүліктік жалға (жалдауға) беру жөнінде тендер өткізеді

Бухгалтерский баланс Национального Банка Республики Казахстан по доверительному управлению активами Национального фонда Республики Казахстан (тыс. тенге) Наименование статьи 1 Активы Денежные средства и их эквиваленты Финансовые инструменты, учитываемые по справедливой стоимости через прибыль или убыток, за исключением производных финансовых инструментов находящиеся в собственности Фонда обремененные залогом по сделкам РЕПО Инвестиции, удерживаемые до срока погашения Производные финансовые инструменты Дебиторская задолженность Итого активы Обязательства и чистые активы Производные финансовые инструменты Кредиторская задолженность по сделкам РЕПО Кредиторская задолженность и начисленные расходы Итого обязательства Чистые активы, составляющие счет Правительства Республики Казахстан

9

жылдың 24 наурызына дейін облыстық денсаулық сақтау басқармасына, Ақтау қаласы, 3-шағын аудан, 100-ғимарат, 116-кеңсеге мынадай құжаттарды ұсынуы тиіс: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; 3) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 4) үміткердің жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі; 5) білімі туралы құжаттың көшірмесі; 6) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнына қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың көшірмесі; 7) Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы есепке алу комитетінің аумақтық бөлімшелері берген соттылығы жəне сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары жоқ екендігін растайтын құжаттар. Конкурсқа қатысушы өзінің біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар беру, ғылыми жарияланымдар, осының алдындағы жұмыс орнының басшылығынан ұсыным) беруіне болады. Үміткер конкурстық өтінімнің түпнұсқасын «Түпнұсқа» деп белгіленген конвертке салып мөрлейді. Бұл конвертте үміткердің аты-жөні жəне мекенжайы көрсетілуі тиіс. Содан кейін конверт сыртқы конвертке салынып мөрленеді. Ішкі жəне сыртқы конверттер: 1) шақыруда немесе мерзімдік басылымдағы ақпаратта көрсетілген мекенжай бойынша уəкілетті органға бағытталуы; 2) «Байқау кеңесі мүшелерінің - мемлекеттік кəсіпорынның байқау кеңесі мүшелерінің конкурсы» жəне «2014 жылдың 25 наурызында сағат 10.00-ге дейін ашуға болмайды» (шақыруда немесе мерзімді к басылымда көрсетілген конвертті ашу күні мен уақыты) деген сөздерді қамтуы тиіс. Конкурстық өтінім мемлекеттік жəне орыс тілдерінде бірбір данадан жіберіледі. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген тұлғалар үшін құжаттарды қабылдау бұқаралық ақпарат құралдарында хабарландыру жарияланған күнінен бастап отыз күнтізбелік күн аяқталған соң тоқтатылады. Конкурс мынадай кезеңдерден тұрады: 1) конкурстық өтінімдері бар конверттерді ашу; 2) конкурсқа өзінің қатысуын растаған үміткерлердің біліктілігін бағалау; 3) үміткерлермен əңгімелесу жүргізу жəне байқау кеңесі мүшелерін іріктеу; 4) конкурстың қорытындысын шығару. Конкурс 2014 жылғы 25 наурызда сағат 10.00-де Маңғыстау облысының денсаулық сақтау басқармасының ғимаратында өткізіледі.

Тендер мына мекенжайда болады: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75. Тендер өткізу уақыты: 2014 жылғы 11 наурызда сағат 11.00. Тендерге мына нысан ұсынылады: – Операциялық залдағы 3 ш.м. алаң, барлық инженерлік-техникалық коммуникацияларымен бірге, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 67Б. Баланс ұстаушы – «Халыққа қызмет көрсету орталығы» ШЖҚ РМК. – Жалдаудың бастапқы мөлшерлемесі айына – 2 639,10 теңге. – Тендерге қатысу үшін кепілді жарна – 1 389,00 теңге. – Мүліктік жалға алу (жалдау) мерзімі – 1 жыл. Жалдау ақысының мөлшерлемесі өзіне коммуналдық қызметтер мен тұрақжайға қызмет көрсету шығындарын кіргізбейді, олар бөлек төленеді. Тендер өткізу шарты мен жеңімпазды таңдау өлшемдері – Халықтың құжаттарына ксерокөшірме жасау үшін нысанды пайдалану. – Тендер комиссиясының шешімі бойынша нысан үшін жалдау ақысының ең жоғары сомасын ұсынған жəне тендерлік құжаттамада қамтылған барлық талаптарға сəйкес келетін тендер қатысушысы тендер жеңімпазы болып танылады. Тендер қатысушы ретінде тіркеу үшін мыналарды тапсыру қажет: Тендерге қатысуға өтініш, онда тендерге қатысуға үміткердің келісімі жəне тендер шартын орындау бойынша оның міндеттемесі жəне қосарланған конверттерде сəйкесетін шарттың қорытындысы қамтылуы тиіс. Сыртқы конвертте мына құжаттар қамтылуы қажет: 1) заңды тұлғалар үшін – мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəліктің, құрылтай құжаттарының (құрылтай шарты мен жарғы) көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті ұсынумен салық төлеушінің куəлігі немесе аталған құжаттардың нотариалды куəландырылған көшірмелері; жеке тұлғалар үшін – жеке кəсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің, жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжаттың, салық төлеуші куəлігінің көшірмелері жəне салыстыру үшін түпнұсқаны міндетті түрде ұсынумен үй кітапшасы немесе аталған құжаттардың нотариалды

ЖК «Амантаева Р.Т.» ИИН 560222401841 өз қызметін тоқтататынын хабарлайды. Талап-шағымдар хабарландыру жарияланған күннен бастап 1 ай мерзім ішінде мына мекенжайда қабылданады: Алматы қ., Гоголь көшесі, 42-үй, 9-пəтер.

куəландырылған көшірмелері; 2) акционерлік қоғамдар үшін – бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімінен көшірме-үзіндіні; жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер үшін – серіктестік қатысушыларының тізілімінен көшірме-үзіндіні (серіктестік қа ты сушыларының тізілімін жүргізу жағдайында); 3) шетелдік заңды тұлғалар үшін – қазақ жəне орыс тілдеріне аударылып нотариалды расталған құрылтай құжаттары; 4) кепілді жарнаның аударылғандығын растайтын төлем тапсырмасының көшірмесі; 5) өтініш беру сəтінде салық берешегінің болмауы туралы салық органынан анықтаманы. Ішкі конвертте үміткердің жапсырылған конверттегі тендер шарты бойынша ұсынысы қамтылуы тиіс. Ішкі конверт өтінімдер беру сəтінде жабық болуы жəне үміткер оны мөрлеуі қажет. Өтініштер қабылдау тігілген түрінде жалға берушінің мекенжайына құжаттардың ұсынылуымен, беттері нөмірленіп жəне соңғы беттеріне қол қойылып жəне мөр басылып расталуы тиіс (жеке тұлғалар үшін – егер мұндай болса). Кепілді жарна Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің «Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті» ММ-нің депозиттік шотына енгізіледі, ИИК KZ790705012170167006, БИК ККМFKZ2A, БСН 120340000064, КБе 11, мекеме коды 2170167, КНП 171. Тендер жеңімпазымен шарт тендер хаттамасына қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 10 күннен кешіктірілмей жасалады. Тендер өткізу туралы хабарлама ресми жарияланған күнінен бастап тендер нысанымен танысу үшін барлық сұрақтар жəне тендерлік құжаттаманы алу бойынша Алматы мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаментіне мына мекенжайға хабарласу керек: Талдықорған қ., Тəуелсіздік к-сі, 75, 213-бөлме. Анықтама алу телефондары: 27-08-03, 27-1004. Тендер қатысушыларын тіркеу тендер өткізу туралы хабарлама жарияланған күннен бастап жүргізіледі жəне тендер өткізуге дейін бір жұмыс күні ішінде, яғни 2014 жылғы 11 наурызда сағат 11.00-де аяқталады.

Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 03.02.2014 ж. ұйғарымымен «Fantasia Security» ЖШС өтініші бойынша «Точка Опоры» ЖШС-ға қатысты банкроттау туралы іс қозғалды.

ТОО «АСТАНА-ҚАМҚОР» объявляет о созыве внеочередного собрания участников товарищества. Повестка дня – получение банковского займа. Собрание состоится 5 марта 2014 года в 14 часов 00 минут. По адресу: г.Астана, пр.Тлендиева, 13.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ұжымы философия ғылымдарының докторы, профессор, көрнекті қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Сағындық Жүнісұлы Кенжебаевқа зайыбы, еңбек ардагері Нағима ҚЫДЫРБАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына орны толмас ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «ҚазМұнайГаз - өңдеу-маркетинг» АҚ басшылығы мен ұжымы бас директордың кеңесшісі Айзада Үмбетқызы Аққайсиеваға анасы Сақыпжамал ОРЫНҒАЛИДЫҢ өмірден озуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамының ұжымы ҚР ҰҒА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым жəне техника қайраткері Төлеген Əбдісағитұлы Қожамқұловқа анасы Қаншайым ДОСБАЙҚЫЗЫНЫҢ қайтыс болуына байланысты отбасына, туған-туыстары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


10

www.egemen.kz

19 ақпан 2014 жыл

 Атамекен

 Не оқып жүрсіз?

Əдемі əѕгімелер Толымбек ƏБДІРАЙЫМ, жазушы.

Ойыл орманы, Барќын ќўмы Ұлан-байтақ қазақ даласының батысында жатқан Ойыл өңірі ежелден- 1899, 1903, 1907, 1913 жылдары қарағай, теақ əрқилы ұлт назарын өзіне аудартқан. Ақтөбе облысының тарихында рек ағаштарының көшеттері отырғызылған. Сусылдаған құмы да мап-майда. Бұл ең шежірелі ордалардың бірі ретінде Ойыл өңірін атасақ, батыс өлкесінің құмның өзіндік қасиеті де жоқ емес. Ауыл тарихнамасына қиянат болмас деп ойлаймыз. Ойыл жөніндегі жазба деректерге көз жүгіртсек, ол біздің заманымызға дейінгі 950-1000 жылдарға тұстас деп есептеуге тура келеді. Тəуелсіз еліміздің əлемдік қоғамдастықтағы орны айқындалып, беделі өскен сайын, сөз жоқ, жүрегімізді қуаныш сезімі кернейді. Осындай сезім қанатында туған жердің əр тасынан тамыр тартатын тарихына да үңіле түсесің. Сондай бір сəттерде туған жердің боз төбелері, құм жоталары, көгілдір сағымға оралып мөлдірей аққан ежелгі Ойыл өзені алыстан менмұндалап қылаңдағандай болады. Оралдың арғы бетінде қоныстану мен жерге орналасуға қатысты 1906-1910 жылдарды қамтыған Санкт-Петербургте 1911 жылы жарық көрген есепте Темір оязының Қалмаққырған болысындағы Ойыл өзенінің сол жақ сағасында, Шилі маңында жайқалып өсіп тұрған, арықпен суарылатын бау-бақша ерекше назар аударатыны, мөлдіреген сан сурет, сан түспен құбылған жеміс-жидектердің қойнауы құт Түркістан өңірін еске түсіретіні нақтылап жазылған. Шилі жерін суландыруға қолайлы екенін сезген диқандар негізінен 1880 жылдан бастап мұнда алма ағаштарын отырғыза бастаған. Астыңғы жағы жайқалып, биіктеген сайын сүйірлене беретін (пирамидалы) теректер өсіреді. Ол кезде сұлу əрі мамық шашыратпайтын мұндай

 Оқиға

Ќарда ќаза тапты Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Қаңтар айында облыс орталығындағы Жұмысшы кентінде орналасқан тұрғын үйді «тілсіз жау» жалмап, салдарынан бір отбасының мүшелері түгел опат болған еді. Жантəсілім еткендердің екеуі – бала. Осы бір қайғылы оқиғаның ізі суымай жатып, кезекті төтенше жағдай Ғ. Мүсірепов ауданында орын алды. Ставрополка ауылының үш балақайы Есіл өзені жағасында сырғанақ теуіп жүріп, мерт болды. Олардың кешіккенінен сезіктенген ата-аналар дабыл қағып, суыт іздестіру барысында 12-16 жастағы жасөспірімдердің жансыз денелері табылған. Алдын ала болжамға сəйкес балалар жар шетінде алаңсыз асыр салып жүрген кезде ауыр салмақтан опырылып түскен қар көшкінінің астында қалып, тұншығып өлгенге ұқсайды. Солтүстік Қазақстан облысы.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

теректер қазақ топырағында мүлдем сирек кездесетін. Мамандардың айтуынша, ол елімізге ХІХ ғасырдың 90-жылдарында ғана əкеліне бастаған. Демек, Ойыл топырағы елімізде теректің мұндай түрін жерсіндірудің алғашқы қарлығаштарының бірі болған. Ойыл орман шаруашылығы бұл өңірде соғыстан соңғы кезде қатты дамыды. Оған себеп жерді көгалдандыру, егіс алқаптарын қорғауға көңіл бөлінуі еді. Алғашқыда елді мекенді құм көшкінінен сақтап қалу үшін қарағайлар отырғызылған. Қазір кішігірім орманға айналған бұл мекеннің табиғаты керемет. Қаз-қатар тізілген тіп-тік ағаштар ерекше көзге түседі. Қарағай жаңғақтарынан аяқ алып жүре алмайсың. Орманның ортасында халық Қызыл су деп атап кеткен кішігірім көл бар. Бұл жерде бұрын көне қала болған деседі көнекөз қариялар. Кейін құм басып кеткен. Оған осы жерден табылған балбал тастар куə. Барқын құмы – Ойыл ауылының оңтүстік-батысында, Ойыл өзенінің аңғарымен жарасымды табиғи үйлесімде, оның көлемі 34 346 гектар жерді алып жатыр. Шөптесін өсімдіктері арасында бұршақ тұқымдастан жүзген, құланқұйрық, құмаршық, жыңғыл жиі кездеседі. Бұл – Орталық Азия құмдарына тəн өскіннің қиыр солтүстігіндегі сирек көрінісі. Кезінде құм көшкінін тоқтату мақсатымен 1873,

тұрғындары құмға «шомылып», емдік шаралар жасайды. Ғылым тілімен айтқанда, бұл — «псаммотерапия» (латыншадан аударғанда «psammos» — құм, therapia — емделу), яғни құммен емделу. Ыстық құм көптеген дертке шипа. Ең алғаш əлемде құммен емделуді вавилондықтар бастаған. Бұл емнің қасиеті жайында Геродот, Гален, Авиценна секілді ғалымдар жазған. Ыстық құм тірек-қимыл ауруларына, буын, омыртқа, бұлшық ет, бүйрек, жүйке аурулары, əйелдердің жыныс мүшелері ауруларына ем. Ем қабылдау үшін 45-55 градусқа дейін қызған құмға денені көміп, тек бас пен жүректің тұсы ашық қалдырылады. Осындай ыстық құмда ересектер 25-30 минут, балалар 10-15 минут жатуы керек. Сосын жарты сағат көлеңкеде демалады. Дертінен айығу үшін бұл шипаны 10-12 күн қайталау қажет. Ойылдықтар ауыл іргесіндегі Барқын құмына, əсіресе, шілдетамыз айларында жиі келеді. Тамаша табиғаты бар, таза ауада дем алып, оған қоса дерттеріне шипа тауып кетеді. Бұл маңда қасқыр, түлкі, қоян, сарышұнақ, тышқан секілді аңдар мен жəндіктер кездеседі. Ауыл тұрғындарының айтуынша, бағзы бір жылдары бұл мекенге аюлар жіберілген көрінеді. Барқынның тағы бір көріктісі – Қандыағаш. Шырыны ақ болып ағады да, бара-бара қызарады, сондықтан қандыағаш

аталып кеткен. Ағашты кескеннен кейін екі күн ішінде тастай болып қатып қалады. Осындай қаттылығына байланысты бұрын ата-бабаларымыз киіз үйдің шаңырағын осы қандыағаштан жасаған. Тіпті, кезінде ол найзаның сабын жасауға пайдаланылыпты. Ойыл орманында долана, қарақат, итмұрын, андыз, жолжекен, қойбүлдірген сияқ ты жеміс-жидек өсімдіктері көп кез де седі. Құм етегінде орхидеяның, шатырлы гүлбұтаның, құртқагүлдің сирек кездесетін түрлері жайқалады. Табиғаттың осыншама сыйын бойына жинаған Барқынның етегінде бетінде түйежапырақ, гүлді шырмауықтары қалқыған Қызылсу мөлдірейді. Жергілікті ақын Жолдыбай Айтқұловтың осы бір таңғажайып табиғаты тамсандырған өңірді: «Мен туған жер бүлдіргенді, бүргенді, Қалың тоғай көктем келе түрге енді. Байлық тұнған Барқын құмның бауыры, Самал ессе сая қылар іргеңді», деп жырға қосуы да сондықтан. Отанымыздың батыс өңірінде сирек кездесетін, жыл өткен сайын жұтаңданып бара жатқан осы жасыл белдеулі, сыңсыған қарағайлы Ойыл орманын Үкімет өз қамқорлығына алып, Барқын қорықшасына айналдырар кез келгені күмəнсіз. Бұл өңірдің туризмді дамытуға өзінен-өзі сұранып тұрғаны да сөзсіз. Бағдагүл ДҮЙСЕҒАЛИЕВА, Пригородный орта мектебінің мұғалімі.

АҚТӨБЕ.

 Апыр-ай!

Алыпсатарлыќтыѕ жазасы Қазақстан Ұлттық банкі теңгенің айырбастау бағамымен алыпсатарлық əрекет жүргізгені үшін бірқатар ақша айырбастау пунктіне айыппұл салып, лицензияларының қызметін тоқтатты жəне өз филиалының екі қызметкерін қызметінен босатты. Ұлттық банк алыпсатарлық əрекеттерді болдырмау мақсатында қаулы қабылдаған

еді. Сол қаулы шарттарының сақталуы бойынша жоспарланбаған 391 тексеру жүргізіліп өтті. «Қаулы шарттарын сақтамаудың анықталған фактілері бойынша Ұлттық банктің аймақтық филиалдарымен əкімшілік құқық бұзушылық бойынша Қыл мыстық кодекстің 188-бабының 3-тар мағына сəйкес 2,8 млн. теңге көлемінде айыппұл салынды», делінген

Ұлттық банк баспасөз қызметінің мəлімдемесінде. Сонымен қатар, теңгенің айырбастау бағамымен алыпсатарлық əрекет жүргізгені үшін бес өкілетті құрылымның шетел валютасын айырбастау операциялары бойынша лицензияларының қызметі тоқтатылды. «Қызметтік міндеттеріне лайықсыз қарағандары үшін Ұлттық банк филиалдарының екі лауазымды қызметкері қызметінен босатылды», делінген Ұлттық банк баспасөз қызметінің мəлімдемесінде.

 Мəссаған!

Директордыѕ орынбасары тўтќындалды Ұлттық қауіпсіздік комитеті шекара қызметінің экономика жəне қаржы жөніндегі директорының орынбасары Серік Əшімбаев лауазымды қызметін асыра пайдаланғаны үшін қамауға алынды. Оған Қылмыстық кодекстің 380-бабына сəйкес «билікті немесе қызметтік өкілеттікті

асыра пайдалану немесе биліктің əрекетсіздігі» бойынша айып тағылды. Əскери

соттың баспасөз қызметі хабарлағандай, шекара қызметі директорының орынбасарын ҰҚК қызметкерлері құрықтаған. Бұдан бұрын Бас əскери прокурор Ерғали Мерзадинов С.Əшімбаевқа мемлекет қаржысынан 300 млн.

теңге жымқырды деген күдік келтіріліп отырғанын мəлімдеген болатын. С.Əшімбаевтің үстінен қозғалған қылмыстық іс бойынша тергеу амалдарын Бас əскери прокуратураның арнайы прокуроры жүргізетіні белгілі болды.

«Басқалардың қалай қабылдайтынын біле қоймаймын, менің Жаратқаннан бұйырған жалғыз өнерім – ақындық, жазушылық болғанымен, басты шаруам – кітап оқу, қолдан келсе, үзбей оқу. Кейбіреулердің күлуі мүмкін. Бала кезден тірнектеп жинаған кəдімгідей бай кітапханам бар, кейде мен сол байлығыма қарап жатып, осы кітапханамды тағы бір қайыра оқып шығарлық мүмкіндігім болса ғой, шіркін, деймін қиялдап!.. Бұл жетпістің үстіне шыққан шал түгіл, жиырмаға жаңа жеткен жас жігіттің өзіне бұйыра бермейтін бақыт!..» – деп жазып еді халық жазушысы, көрнекті ақын Қадыр Мырза Əли жазушы Думан Рамазанның «Алланың əмірі» атты əңгімелер жинағына жазған алғысөзінде (Алматы, «Жазушы», 2008 жыл). Қадыр ағамыз айтқандай, біз де қолымызға түскен жақсы кітапты оқып, бір жасап қалатын əдетіміз бар. Əсілі, қай кезде де жақсы кітап адамның жан сарайын шуаққа бөлейтін, рухани жан азығы екендігі аксиома ғой. Бүгінгі қазақ прозасында қыз-келіншек жазушылардан Баян Болатханова жиі көрініп жүр. Баянның «Бибіажар мен Бойтұмар» повесі мен «Сарыкөжек» əңгімесі «ZHERSU» корпорациясы мен Қазақстан Жазушылар одағы жыл сайын ұйымдастырып келе жатқан балаларға арналған туындылардың «Дарабоз» бəйгесінде екі мəрте жүлделі орынды иеленді. Өткен жылғы жазда «Қазақ əдебиеті» апталығынан Шəрбану Құмарованың «Ақ толқын – асау сезім» атты əңгімесін оқып, марқайдым. Кезінде Ш.Құмарованың «Сəуірдің ақ таңы» жинағын іздеп жүріп оқығанбыз. Бір қуаныштысы, қаламгер қызкеліншектер көп қой. Солардың арасындағы бірегейі – Шəрбану Бейсенова кейінгі кезде тарихи тақырыпты тамаша бейнелеп жүр. Үміт Тəжікенова, Айгүл Асылбекова-Нөкербаева, Сəу ле Сүлейменова, Жұмагүл Солтиева, Роза Мұқанова, Лəззат Омарова, Айгүл Кемелбаева, Заря Жұманова, Ділдар Мамырбаева, Мира Шүйіншəлиева, Гүлзат Шойбекова, Мəдина Омарова, Лира Қоныс, Ағила Сауран сынды жазушылардың шығармашылығы бір төбе, бөлек əңгіме! Осы тізімге кейінгі жылдары дарынымен, табиғи қуатымен Камал Əлпейісова қосылды. Камалдың алғашқы əңгімелерінің бірі – «Жоқтауды» «Жұлдыз» журналының 2009 жылғы № 11 санынан оқыған болатынмын. Жуықта қолыма Камал Əлпейісованың, Астанадағы «Елорда» баспасынан 2011 жылы жарық көрген «Айтылмаған əңгіме» атты жинағы тиді. Жинаққа жиырма бір əңгіме енген. Бірі-біріне ұқамайтын жəне бір-бірін қайталамайтын, мазмұнды, мағыналы əдемі əңгімелерді қызыға оқыдым. Əңгіме жазу қиынның қиыны. Өйткені, шағын дүние болғанымен əңгіменің көтерер жүгі ауыр. Ол жайлы академик Серік Қирабаев: «Əңгіме – əдебиеттің ең қиын жанрының бірі. Ол шағын көлемде үлкен міндеттерді шешеді. Адамды суреттеуде, олардың ойын, сезімін күрес жолында көрсетуде үлкен жанр мен əңгіменің арасында айырма жоқ» десе, жазушы Асқар Алтай: «Проза жанры – жазушыдан аса жауапкершілікті талап ететін жанр, ең ауыр жан. Бабы қиын, дала тарпаңы секілді мəңгілік асау мустанг – жанр. Бастықтыру үшін табиғи даусыз дарын, қапысыз шеберлік, терең білім, темірдей төзім керек. Сондықтан да, əңгіме, роман жазудан ауыр болып шығады. Ал роман

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

жан дүние поэтикасының шыңы болып табылады», – дейді. Жинақтағы «Жоқтау» əңгімесін бейжай отырып оқу мүмкін емес. Қысқа ғұмырында арақ ішуді əдетке айналдырған Күмісбек ақыры сол «ащысудың» кесірінен қайтыс болады. Жаназаға жиналған көпшілік алдында, қайтқан жігіт ағасы Күмісбектің жан жары Асылжан ебіл-дебіл егіліп, жылап, жоқтау айтып отыр! Жоқтау болғанда қандай! Естіген адамның сай-сүйегін сырқыратқан азалы сөздер! Жаманын жасыру, жақсысын асыру, көнбіс, кең, сабырлы, салмақты, ақылды қазақ əйелдеріне тəн мінездің нақты дəлелі, осы Асылжан сынды асыл жар, ардақты аналар! Асылжанның əдет-ғұрып, тұрмыс-салт жырларына жататын өте көне жыр – жоқтау айтуының өзі көкірек көзінің мөлдірлігін, ерін сыйлаған əйелдің адамгершілікті іс-əрекетін айғақтамай ма?! Күйеуінің мəйітін үйден шығарып бара жатқанда тағы егілді Асылжан. Қырыққа жетпей үш баламен жесір қалған, көкірегі шерлі келіншек соңғы жылдары өмірдің арзан қызықтарына елігіп, қатарына қадірі, ортасына сүйкімі кетіп қалса да, жас кездерінде сүйіп қосылған күйеуімен жылап, бақұлдасты, бəрін кешті. Тағдыр талқысына көнген, өмірдің аязы мен аптабына қасқая қарсы тұрар рухы биік, кісілігі мол қазақ əйелінің қайсарлығымен тəмамдалады əңгіме. Ғажап шешім! «Ғажайып танго» əңгімесі мəңгілік тақырып – махаббат атты аяулы сезімді қозғауымен құнды. Көпшілік аса жақсы біле бермейтін би тəңірісі – вальстің үлкен өнер екендігі жарқырай ашылған. Бірін-бірі сүйіп қосылған кəсіби бишілер, ерлі-зайыпты Батырбек пен Раушан оқыста жол апатына ұшырап, соның салдарынан Раушан мүгедек болып, он жылдай қол арбаға таңылады. Мұнымен қоса сол кезде құрсағындағы тұңғыш нəрестесінен де айырылады. Бəрінен сол қайғы Раушанға. Дарын-қабілетінің арқасында өз қатарына қарағанда көзге түсіп, марапат пен мақтауға ерте іліккен Батырбек талқы тағдырына мойынсұнып, тиесілі қызметін ғана атқарып, Раушанның қасқабағына қарап өмір сүреді. Ойын-той, қызық-қуаныштарға да сирек барады. Бос уақытының барлығын мүгедек əйеліне арнайды: аулаға серуендетуге алып шығады, бірге отырып көгілдір экранға қарайды, кітап оқиды. Ал өмір дегеніңіз сынапша сырғып өтіп жатыр. Батырбектің көңілін көтеретін бір-ақ адам бар: ол – Раушанның сіңлісі Ажардың кішкентай баласы. Екеуі үйді бастарына көтеріп ойнайды. Сол кезде Батырбектің жанарынан от, көңілінен көктем көреді сезімтал əйел. Сондай күндердің бірінде, студент кезіндегі алғашқы ғашығы Ханшайымға жолығады. Ол туралы Раушанға айтып келеді. Раушан бəрін түсінеді күйеуінің астаңкестеңі шыққан жан дүниесінен. Тəні мүгедек болғанымен, жаны нəзік, адамгершілігі биік Раушан, күйеуінің бала сүйіп бақыт ты болуы үшін, өзін өзі жеңіп шын ниетімен Батырбек пен Ханшайымды үйлендіреді. Арада бір жыл өткен. Ханшайымнан перзент сүйеді Батырбек. Үшеуі де бақытты! Қол арбада отырған Раушанның алдында құндақтаулы сəби! Бұл – жеңіс! Махаббат жеңісі! Аталмыш жинақтағы «Əйел бақыты» немесе Айлы түн сүттей аппақ еді», «Перзентхана жыры», «Түс», «Ақша бұлттар əлемі», «Тастанды», «Бақыт пен елес» əңгімелерін оқыдым да мұңайдым, ойландым, толқыдым, жан дүнием ұйқы-тұйқы болды.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Айдар ӨРІСБАЕВ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жария ланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №250 ek

Profile for Egemen

19022014  

1902201419022014

19022014  

1902201419022014

Profile for daulet
Advertisement