Page 1

АҚПАРАТТАР аєыны №156 (28634) 18 ТАМЫЗ СЕЙСЕНБІ 2015 ЖЫЛ

Наќты тапсырмалар берді

 Еркін елдің ертеңі

«Мектепке жол» акциясы:

ЖАН-ЖАЌТЫ ЌАМЌОРЛЫЌ КҐРСЕТІЛЕДІ

Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Астана ЭКСПО-2017» ұлттық компаниясы» АҚ басқарма төр аға сы Ахметжан Есімовті қа был дады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Өңірде «Балаларға бірлесіп көмектесейік!» ұранымен өтіп жатқан «Мектепке жол» жалпы республикалық акциясының өтуі жайлы сұрағанымызда облыстық білім басқармасының кəмелеттік жасқа толмағандар, жетім жəне ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың құқықтарын қорғау бөлімінің бас маманы Айгүл ОСПАНОВА былай жауап берді:

Елбасы «ЭКСПО-2017» халықаралық көрмесіне дайындық аясында ұлттық компанияға зор жауапкершілік жүктелетініне назар аударды. Президент қойылған міндеттердің ауқымдылығын айта келіп, оларды дер кезінде жəне сапалы жүзеге асыру қажеттігін атап өтті. А.Есімов алдағы кезеңге арналған жоспарлар туралы баяндады. Мемлекет басшысы кездесу қорытындысы бойынша бірқатар нақты тапсырмалар берді.

– Жаңа оқу жылында 70 мыңнан астам оқушы өз білімдерін одан əрі жалғастырады. Олардың 9 мыңға жуығы тұрмысы төмен жəне көп балалы отбасылардан болса, 700-дейі жетім жəне ата-ананың қамқорлығынсыз қалғандар санатынан. Кешенді жүргізілген рейдтер кезінде ішкі істер бөлімдерінде есепте тұрған ата-аналардың балаларына баса назар аударылып, мектепке барудан бас тартқан 10 оқушы анықталды. Оларды қалталы азаматтар кеңсе тауарларымен, спорт киімдерімен қамтамасыз етті.

----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Меморандумға қол қою рəсіміне арналған салтанатты отырысты «Астана ЭКСПО-2017» ҰК басқарма төрағасы Ахметжан Есімов ашып, жиналғандарды екі компания арасындағы ынтымақтастық байланыстың одан əрі нығаюымен құттықтады. «Елбасы «Астана ЭКСПО-2017» компаниясына еліміздегі барлық ұлттық компаниялармен тығыз байланыста жұмыс істеуі туралы кешенді міндет қойды. Осыған байланысты біз барлық ұлттық компаниялармен ортақ мақсат жолында тығыз ынтымақтастық байланысқа шықтық. «Эйр Астана» Қазақстандағы ең ірі əуе тасымалдаушысы болып табылады.

Бүгінгі меморандум – біздің бұл компаниямен ынтымақтастық аясында жасаған алғашқы шарамыз. Əуе компаниясының көмегімен біз ЭКСПО-2017 сынды ірі ұлттық жобаны бүкіл əлемде ілгерілетуге мүмкіндік аламыз», – деді Ахметжан Есімов өзінің кіріспе сөзінде. «Біз «Эйр Астана» ұшақтарының борттарында «ЭКСПО-2017» логотипін орналасты рып, əуе компаниясының басшы лығымен халықаралық көрмені насихаттауға арналған бірлескен жоспарымызды əзірледік. Екі компания арасындағы бұл ынтымақтастық Астанада өтетін ЭКСПО-2017 көрмесінің халықаралық сахнадағы имиджіне жемісті ықпал етеді. Сонымен бірге, осы ынтымақтастық аясында

«Эйр Астана» компаниясының əуе кемелерімен Қазақстанға келген тұлғаларға жəне əуе компаниясының транзиттік жолаушыларына 2017 жылғы көрмеге тегін билеттер ұсынылатын болады», – деп атап көрсетті өз сөзінде «Астана ЭКСПО-2017» ҰК басқарма төрағасы. Өз кезегінде «Эйр Астана» компаниясының президенті Питер Фостер «Астана ЭКСПО-2017» ҰК-пен жасалып отырған бұл ынтымақтастық меморандумы əуе тасымалдаушысының халықаралық алаңда беделінің артуына ықпал ететіндігін атап көрсетті. «Алдағы ЭКСПО-2017 көрмесінің басты тақырыбы «Болашақтың энергиясы» болғандықтан, энергетика саласындағы инновациялық шешімдерге жəне бұл жобалардың қоршаған ортаға тигізетін əсеріне басты назар аударылатын болады. Біздің компанияда қоршаған ортаны барынша қорғауға мүмкіндік беретін заманауи технологияларды енгізуге бағытталған кешенді шаралар қабылдануда. Дəл осы себепті біз жақында Парижде өткен көрмеде NEO тобына жататын Airbus А320 ұшағын сатып алуға

ниетті екенімізді мəлімдедік. Бұл ұшақтардың қозғалтқышы ауаға шығарылатын зиянды заттардың мөлшерін 15 пайызға дейін төмендетуге мүмкіндік береді. Біздің компаниямызда NEO лайнерлерін енгізу 2016 жылы басталады. Жаһандық ауқымда ерекше маңызды оқиғалардың бірі ретіндегі ЭКСПО-2017 көрмесіне дайындық қызу қарқынмен жүр гізілуде. Астанадағы ЭКСПО-2017 көрмесіне келетін қонақ тарға «Эйр Астана» əуе қақпасының айқара ашылар сəтін асыға күтудеміз», – деді Питер Фостер. Салтанатты рəсімде «Астана ЭКСПО-2017» ұлттық ком паниясының басқарма төрағасы Ахметжан Есімов жəне «Эйр Астана» əуе компаниясының президенті Питер Фостер екі компания арасындағы ынтымақтастық меморандумына қол қойды. Осы меморандум аясында expo2017astana.com веб-сайтында автоматтандырылған брондау жүйесін енгізу жəне екі компания бірлесіп PR-науқанды өткізу мəселелерін белгілеу жоспарланып отыр.

(Соңы 2-бетте).

Жазєы каникул жайма-шуаќ ґтті

«Эйр Астана» – ЭКСПО-2017-ніѕ ресми əуе тасымалдаушысы Кеше «Астана ЭКСПО-2017» ұлттық компаниясы мен «Эйр Астана» АҚ өзара ынтымақтастық жөніндегі меморандум жасасты. Осы меморандум аясында «Эйр Астана» компаниясының əуе кемелері ЭКСПО-2017 көрмесінің ресми əуе тасымалдаушысы» деген эксклюзивті мəртебеге ие болды.

Əр аудан бойынша аз қамтылған отбасылардың саны белгіленіп, шаруашылықтарға бекітіліп берілді. Бірінші қыркүйекке дейін 4500 оқушыға жергілікті қазына, 7600 оқушыға бюджеттен тыс кіріс есебінен 50 миллион теңгенің көмегін беру жоспарланған. Облыс əкімінің орынбасары Анархан Дүйсенованың жетекшілігімен өткен ұйымдастыру комитетінің таяудағы мəжілісінде қосымша шешімдер қабылданып, ауылдық жерлерге ерекше көңіл бөлу міндеттері жүктелді.

Астанадағы Орталық коммуникациялар қызметінде Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Əйелдер істері отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссия мүшелері мен орталық жəне жергілікті атқарушы органдары басшыларының «Балалардың жазғы демалысын жəне сауықтыруды ұйымдастыру жəне олармен жағдайы төмен отбасылардан шыққан балаларды қамту» мен жыл сайын өткізілетін «Мектепке жол» акциясы шеңберінде балалардың мектепке дайындығы мəселесі бойынша брифинг өтті. Берік САДЫР,

«Егемен Қазақстан».

Ұлттық комиссия төрайымының орынбасары, Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Лəззат Сүлеймен баспасөз өкілдеріне отбасылардың жəне балалардың

құқықтары мен мүдделерін қорғау саласы бойынша мем лекеттік саясаттың негізгі артықшылықтарын іске асыру бойынша қолға алынған Ұлттық комиссияның қызметімен таныстырды. (Соңы 2-бетте).

Оќырман назарына! Заман талабына орай жаңарған «Егемен Қазақстан» газетінің сайтын енді əлеуметтік желілер арқылы оқу үшін, мына көрсетілген сілтемелерді теру арқылы тікелей біздің сайтымызға өте аласыз.

Хабарлар Үкімет, облыстық əкімдіктер сайттары, «ҚазАқпарат» агенттігі жəне «24kz» телеарнасының деректері бойынша дайындалды.

 Мемлекеттік мəселе

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2015 жылғы 12 тамыз

№640

Астана, Үкімет Үйі

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы №181 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы № 181 қаулысына (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2014 ж., № 15, 126-құжат) мынадай өзгерістер мен толықтыру енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларында: 6-тармақта: бірінші бөлік мынадай

редак цияда жазылсын: «6. Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Əйелдер істері жəне отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның, сондай-ақ Астана, Алматы қалалары жəне облыстар əкімдерінің жанындағы əйелдер істері жəне отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссиялардың қолдауымен Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне спорт министрлігі, Қазақстан Республикасы Ден саулық сақтау жəне əлеуметтік даму министрлігі конкурстың

Кґѕіл айту жеделхатын жолдады

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев көрнекті композитор, Қазақстанның халық əртісі Базарбай Жұманиязовтың қайтыс болуына байланысты оның туған-туыстары мен жақындарына көңіл айту жеделхатын жолдады, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі. Мемлекет басшысы ауыр қайғыға ортақтаса отырып, көңіл айтты. Қазақстан Президенті қазақ өнерінің көрнекті өкілі Б.Жұманиязов отандық кəсіби музыка

ұйымдастырушылары болып табылады.»; мынадай мазмұндағы екінші бөлікпен толықтырылсын: «Конкурс Қазақстан Рес публикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі мен жергілікті атқарушы органдардың жəрдемдесуімен өткізіледі.»; 14,15-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын: «14. Аудандық (қалалық) комиссия конкурсқа қатысу үшін өтінімдерді қабылдау аяқталған кезден бастап бір айдан аспайтын мерзімде аудандық конкурстың жеңімпаздарын айқындау жөнінде алынған ақпаратты жан-жақты тексеруді жүзеге асырады, содан кейін екі жұмыс күні ішінде аудандар (қалалар) əкімдерімен келісілген төрт қатысушының (отбасының) конкурстық материалдарын өңірлік комиссияларға жібереді.

(Соңы 2-бетте).

саласының дамуына зор үлес қосқанын атап өтті. «Оның асқақ рухты «Махамбет» операсы, көптеген симфония-поэмалары, əсем əндері мен романстары ұлттық рухани қазынамызды байытып, мəдениетіміздің алтын қорынан лайықты орын алды. Б.Жұманиязов тəуелсіз еліміздің өнерін өркендету жолында да талмай еңбек етті», – делінген жеделхатта. Нұрсұлтан Назарбаев дара дарын иесінің өнегелі өмірі, жарқын бейнесі, биік талғамнан туған музыкалық туындылары халық жүрегі мен жадында мəңгі қалатынын атап көрсетті.

Ќазаќстанныѕ атом энергетикасы:

ЌАЗБА УРАННАН АЭС-КЕ ДЕЙІНГІ ТОЛЫЌ ЦИКЛ Бақытжан ЖАҚСАЛИЕВ,

Энергетика вице-министрі.

Қазақстан Республикасының Президенті 2014 жылғы 11 қарашадағы «Нұрлы Жол – болашаққа бастар жол» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Халықаралық валюта қоры мен Дүниежүзілік банк тарапынан 2014 жəне одан кейінгі екі жылда əлемдік экономиканың дамуында болжам төмендеу жағына қарай қайта қаралғаны белгілі. Сондықтан кейбір позицияларды жедел түрде қайта қарап, сондайақ, алдағы кезеңдердің жоспарларына түзетулер енгізу қажет» екендігін атап өткен. Елбасының тапсырмасы бойынша Үкімет «Нұрлы Жол» Жаңа Экономикалық Саясатын – дамудың ауқымды бағдарламасын əзірлеп, іске асыруда. Бұл экономикалық саясат контрциклдық сипатқа ие жəне отандық экономикадағы құрылымдық реформаларды жалғастыруға бағытталады.

 Қазақстан Сауд Арабиясымен қажыларды тасымалдау бойынша келісімге келді. Инвестициялар жəне даму министрлігінің мəліметінше, енді FlyNas авиакомпаниясы қазақстандық қажыларды тасымалдау үшін «Алматы – Жидда – Алматы» жəне «Ал маты – Мəдина – Алматы» бағытындағы арнайы рейстер əзірлемек. Жалпы, аталған компания барлық 4005 қазақстандық қажыны Сауд Арабиясына тасымалдайтын болады.  Ақмола облысында «Острогорский» ЖШС жұмыс шыларына 28,7 млн. теңге қарызын өтейтін болды. Жергілікті прокуратураның араласуымен енді аталған серіктестік қызметкерлерінің бірнеше ай бойы бермей келген жалақыларын толық төлеуге кірісті. Қазіргі таңда компания жұмысшылардың есеп-шотына қаржы аудару шараларын қарастыруда.  Жыл басынан бері Астанадағы өнеркəсіп өнімінің көлемі 142,8 млрд. теңгені құрады. Қала əкімдігі хабарлағандай, аймақта кəсіпкерлік саласы ерекше қарқын алған. Атап айтқанда, өңдеу өнеркəсібіндегі өндіріс көлемінің өсуі металлургия мен ағаштан жəне тоздан жасалған бұйымдарда байқалады.  Оңтүстік Қазақстанда күркетауық жемін өндіру қолға алды. Ауылшаруашылық бағытындағы «Ордабасықұс» серіктестігі құрама жем дайындайтын зауытты толық жаңғыртудан өткізіп, балапандар жейтін түйіршік жемдерді өздері шығара бастады. Өнеркəсіп жылына 35 мың тоннаға дейін өнім өндіруге қауқарлы. Атырау облысында 3 жылда ауыл шаруашылығына 22 млрд. теңге бағытталды. Осының нəтижесінде аймақта агроөнеркəсіп саласы қарқын алып, көптеген инвестициялық жоба жүзеге асты. Облыста жылына 54 млн. дана жұмыртқа, шамамен 65 мың тонна картоп пен көкөніс шығаратын өндірістік кооперативтер жұмыс істей бастады.  Батыс Қазақстан облысына республикалық бюджеттен шағын несие үшін 465,7 млн. теңге бөлінді. Бұл қаржы «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» бағдарламасы аясында кəсібін дөңгелетемін дегендерге арналған. Айта кетейік, биылғы бірінші жартыжылдықта «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» акционерлік қоғамы арқылы оралдықтарға 135,9 млн. теңгенің 68 шағын несиесі берілді.  Қостанайда ірі қара өсірумен айналысатын шаруашылық малдың қиынан электр қуатын өндіре бастады. Шаруа қожалық мамандары биогаз қондырғысы арқылы органикалық қалдықтарды қайта өңдеудің нəтижесінде жылына 3 млн. киловатт электр қуатын өндіруге қол жеткізіп отыр. Сонымен қатар, инновациялық жоба аясында шаруашылық өндірген ток көзін сатуға да шығарған.

Əлемдік атом энергетикасының дамуы өз бастауын КСРО-да 1954 жылы Обнинск қаласында қуа ты небəрі 5 МВт болатын əлем дегі алғашқы атом электр стансасын пайдалануға қосудан

алады. ХХ ғасырдың екінші жартысында Еуропа мен Американың дамыған елдерінде, сондай-ақ, Жапонияда АЭС құрылысы қарқынды дами бастады. Соңғы екі ғасырдың аралығында

əлемдегі жұмыс істеп тұрған атом блоктарының саны бірнеше жүзге жетті, бұл ретте кейбір елдерде атом энергиясының электр энергиясын өндірудің жалпы теңгеріміндегі үлесі едəуірге өсті, мысалы, Францияда – 75%-ға жуық. 2013 жылы əлемнің барлық АЭС-терінде 2359 тераваттсағат (ТВт/сағ) электр энергиясы өндірілді, бұл əлемдік электргенерация көлемінің 11%-ға жуығын құрайды. (Соңы 4-бетте).


2

www.egemen.kz

Н

А

Қ

Т

Ы

қ

а

д

а

м

18 тамыз 2015 жыл

БЕС РЕФОРМА – ЎЛТ ЖОСПАРЫ

Азаматтыќ біртектілік деѕгейі маќсаты ортаќ халыќтыѕ ўстанымы Марзият ТОХАЕВА,

Ақмола облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі.

Қоғамдағы біртектілік пен бірлік ұғымы Қазақстан дамуының ұзақ мерзімді стратегиялық бағдарындағы айрықша басымдыққа ие болып отыр. Ол болашақтың бірыңғай ұлтын қалыптастырудағы институттық реформаның негізін де қалыптастырады. «Біз өзіміздің тұрақтылық жəне келісім моделін дамытуда айтарлықтай табыстарға жеттік. Сонымен қатар, қазақстандық біртектілікті одан əрі нығайту қажет. Ол азаматтық қағидатына негізделуі тиіс. Осындай жағдайда азаматтық орнықты жəне табысты мемлекеттің ең сенімді іргетасы болады», деп атап көрсетті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Нұр Отан» партиясының ХІV съезінде сөйлеген сөзінде. Осынау маңызды мəселелерді шешудің нақты жолдары «100 нақты қадам» Ұлт жоспары стратегиясында ашып көрсетілді. Қазақстан Конституциясына сай барлық азаматтар құқықтың бір көлемін пайдалануы, жауапкершіліктің бір жүгін арқалауы жəне тең мүмкіндікке қолжетімділікті иеленуі керек. «Мəңгілік Ел» идеясы арқауындағы жұмылдырушы құндылықтар – азаматтық теңдік, еңбексүйгіштік, адалдық, оқымыстылық пен білімді қастер тұту, зайырлы ел – тағаттылық елі. Тəуелсіз еліміздің қарышты дамуы халқымыздың ортақ ниеті мен тілегінің салтанат құруына жол ашты. Мемлекеттік саясаттың беріктігі мен ашықтығы нəтижесінде біздің елімізде 17 конфессияның өкілдері бейбітшілік пен келісімде тату-тəтті тұрып жатыр. Бұл орайда, Елбасының стратегиялық ой-пайымдары негізінде құрылған Қазақстан халқы Ассамблеясы қоғамдық өмірдің қозғаушы күші деңгейіне көтерілді. Құрылған 20 жыл ішінде беделді ұйым жалпыхалықтық өкілеттегі əлеуметтік бастамалардың орталығына айналып, кезек күттірмес мəселелерді шешудегі ғылымишығармашылық зор əлеует тегі институт ретінде танылды. Ақмола облыстық ассамблеясы да сансалалы қызметін аталған талаптар

деңгейінде ұйымдастыруға күш салуда. Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының тапсырмаларын орындау үшін аймақтық құрылымымыздың атқарушы органдармен, азаматтық қоғам институттарымен ынтымақты қарымқатынасы қалыптасып, қоғамдағы келісім мен тұрақтылықты орнықтырудағы іс-қимыл тəжірибеміз мазмұндық жағынан байытыла түсуде. Біздің игі ұмтылыстарымыз азаматтық біртектіліктің деңгейі еліміздегі ұлан-ғайыр өзгерістердің қарымымен өлшенетіндігін көрсетеді. Бұл, бейнелеп айтқанда, қоғамның нығаюының, қоғамдық күштердің мақсат бірлігінің, мемлекет тұтастығының алғышартының бекемдігінің «барометрі» сияқты. Мұндағы көрсеткіштер азаматтарымыздың Отан алдындағы жауапкершілігімен, ортақ мүдде

жолындағы белсенділігімен өлшенеді. Біз институттық реформадағы 4-ші қадамда ерекше атап көрсетілген осынау міндеттер талабынан көрінуді абыройлы парыз санаймыз. Қазақстандағы тұрақтылықтың өзге мемлекеттерден артықшылығы еңбек ұжымдарының, əрбір елді мекендегі жергілікті қауымдастықтың мақсат бірлігінен көрініс табады. Бүгінгі күні Қазақстан халқы Ассамблеясының бастамашылдығымен құрылған Қоғамдық келісім кеңестері осы құндылықтардың ұйытқысына айналды деп айта аламыз. Біздің облысымызда 266 кеңес құрылған, оларды ауылдық округ əкімдері басқарады. Оның құрамындағы беделді азаматтар жергілікті өзін-өзі басқару қозғалысын дамытуда елеулі еңбек сіңіруде. Мəселен, Степногор қаласындағы қоғамдық келісім кеңесінің белді мүшесі Гүлмайра Баймақова қала аумағындағы өзінің Қарабұлақ ауылын «кіші ассамблея» ретінде ардақ тұтады. Ол «Жер-Ана Астана» қоғамдық қорын құрып, туған ауылының көз тартарлықтай құлпыруына күш салып жүр. Мұндай жандар өңірімізде көп жəне олар ел мақтанатындай өнеге шашып жүр. Президент Н.Назарбаев Қазақстан халқы Ассамблеясы еліміз бойынша қайырымдылық акцияларының өрістеуіне ұйытқы болуы керектігін атап өтті.

мектеп жасына дейінгі балаларға қосымша дайындық орталығы ашылды. Онда жасөспірімдерге жалпықазақстандық құндылықтар негізінен дəріс беріледі. Ұлт дамуы стратегиясының Ассамблеяға қатысты 4-ші бағытында: «Мемлекет құраушы ұлт ретінде қазақ халқына айрықша жауапкершілік жүктеледі. Қазақтар Жаңа Қазақстанның болмысын қалыптастыруда барша ұлыстарды ұйыстырушы рөлге ие», деген жолдар бар. Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, елге танымал ағамыз Мейрамбек Қиықов екі жылдан бері «Қазақ тілі мен мəдениеті» қоғамдық бірлестігін басқарып келеді. Жұмыс ауқымын кеңіткен бұл бірлестік жыл басында екі тілде шығатын «Көкше дидары» газетін жұртшылыққа тарата бастады. Онда мемлекеттік тілді насихаттаумен қатар, еліміздің қазақы болмысын сақтау мəселелеріне қатысты мақалалар жарияланып тұрады. Бұған қоса Ш.Уəлиханов атындағы Көкшетау мемлкеттік университетінде «Қоғамдық келісім» орталығы жұмысын бастап, онда жерлестеріміздің мемлекеттік тілді меңгеруіне қолайлы жағдайлар жасалды. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев былтыр ашқан «Қоғамдық келісім» сарайы жұрт шылықтың жиі жиналатын мəдени-рухани орталығына айналды. Мұнда Қазақстан халқының достығы мен бірлігін қалыптастыруға бағытталған кең көлемді қолайлылықтар қамтамасыз етілген. Бұл орталық қазірдің өзінде Алматы облыстық ассамблеясының, шетелдік қоғамдық ұйымдардың делегацияларын қабылдап, астаналық облыс жұртшылығының емен-жарқын тұрмысын үлгі етіп көрсетті. Жоғарыда аталған мысалдар қазақстандық біртектілік пен бірлік ұғымының мызғымас тығын көрсетеді. Достық туын əрқашан биік ұстайтын халқы мыз өзінің тұтас ұлттық ұстанымы – «Мəңгілік Ел» идеясының жарқындығына сеніп қана қоймай, оның асыл игіліктеріне бөленетіні анық. Өйткені, мақсаты бір халықтың арманы да асқақ болмақ. Ақмола облысы.

Жеке ќасиеттер мен кəсіби даєдылар жаѕа їлгідегі тəртіп саќшыларын ќалыптастырудыѕ басты ґлшемі Берік БІЛƏЛОВ,

Солтүстік Қазақстан облыстық ішкі істер департаментінің басшысы, полиция генерал-майоры.

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев бес институттық реформаны жүзеге асыру жөніндегі 100 нақты қадамды атап көрсетті. Бұл бастама экономика, білім беру, денсаулық сақтау, мемлекеттік қызмет, сот жүйесі сияқты қоғамдық өмірдің барлық салаларын қамтитын болады. Оның барысында Президент кəсіби мемлекеттік аппарат құруға ерекше көңіл бөлді. Өйткені, сыбайлас жемқорлыққа жол бермей, сапалы мемлекеттік қызмет көрсету арқылы ғана еліміз ілгері дамып, құқықтық сипатқа ие бола алады. Құқықтық мемлекет ұзақ уақыт тарихи даму үрдісінде құрылады. Заң үстемдігі құқықтық мемлекеттің алғашқы көрсеткіші болып табылады, қоғамдық өмірде оның үстемдігі заң арқылы реттеледі. Бес институттық реформаны іске асыруда заң үстемдігін қамтамасыз ету маңызды бағыт болып есептеледі. Қазақстан Республикасының Президенті қазақстандық мемлекеттілікті нығайтудағы осы бағытты кезеңкезеңмен іске асырудың нақты міндетін қойды. Құқық қорғау органдарының алдында барлық мемлекеттік органдармен қатар дамыған 30 мемлекеттің қатарына

Осыған байланысты көптеген ақмолалықтар Қазақстан халқы Ассамблеясы жылындағы игі істерге белсене қатысуда. Аз уақыттың ішінде жерлестеріміз «Қазақстан халқы Ассамблеясы – 20 ізгі іс» бастамасының символына айналған «Тайқазанды» 22 миллион теңгемен толтыруға сүбелі үлес қосты. Сондай-ақ, қайырымдылық дастарқандары жайылып, мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған концерттер, донорлық қозғалыс өрістеуде. Мұндай шаралардың ауқымы кең. Қазіргі күні «Мектепке – жол» акциясының белсенді қатысушылары арасында Ассамблея мүшелерін көптеп кездестіруге болады. Облыстық ассамблея жанындағы аналар кеңесі, журналистер клубы, балалар жəне жастар қауымдастығы, халықтық қолданбалы өнер үйірмесі, ғылыми-сараптамалық кеңес сияқты қоғамдық ұйымдар қызметінің аясы кеңейе түсуде. Олар облыстығы 45 этномəдени бірлестіктерінің əртүрлі іс-шараларына қатысып, жұртшылық ілтипатына бөленуде. Мұндағы жұмыстар этностық топтар мүддесімен шектеліп қалмайды. Мəселен, «Видергебург» неміс қоғамы мемлекеттік-əлеуметтік тапсырыс шеңберінде мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолдау көрсетуде. Жуырда қоғам жанынан «Wunderkind» аталатын

ену бойынша Ұлт жоспарын қамтамасыз ету талабы тұр. Заң үстемдігін іске асыру кезінде біз полиция қызметкерлерін іріктеу жүйесін жақсартуға міндеттіміз. Жеке қасиеттері мен кəсіби дағдылары – жаңа үлгідегі полицейді қалыптастырудың басты өлшемі. Мемлекеттік қызметтің арнайы түріндегі полиция қызметінің идеалы ретінде біз жастарды мектеп табалдырығынан бастап дайындауымыз керек. Бұл ретте Солтүстік Қазақстан облысының ішкі істер департаменті бірқ атар шаралар қабылдауда. Департамент мұражайында «ашық есік күндерін» өткізіп, полиция бөліністеріне мектеп оқушыларына экскурсия жасату арқылы олардың қызығушылығын оятамыз. Мектеп оқушылары біздің жұмысымызды өз көздерімен көре алады. Саналы түрде біздің мамандығымызды таңдаған жоғары

сынып оқушыларына назар аударылады. Полиция офицерінің мансабы мен өмірі өзін іштей бағыттауы, қиыншылықтарға дайын дығына байланысты. ІІМ мамандандырылған оқу мекемелеріне түсіп, сонда тұру əлсіз балаларға қиын болады. Сондықтан, біз ҚР ІІМ тəртіптемесінің талаптарын қатаң сақтап, аттестаттары жақсы жəне спортта көрсеткіштері бар түлектерді жіберуге тырысамыз. Биыл 70-тен астам жас маманды жұмысқа қабылдадық, көпшілігі ҚР ІІМ оқу мекемелерінің түлектері. Олардың бейімделуі біздің бақылауымызда. Əрқайсысына алғашқы бұйрықтан бастап тəжірибелі тəлімгерлерді бекітеміз. Алғашқы қызмет жылдары қиын болары анық. Теориядан өмір тəжірибесіне ауысу үрдісі, төзімділік, психологиялық тұрақтылық, өз бетінше жеке шешім қабылдау сияқты сынақтарға талмай үйретеміз. Бұған тиімді тұрмыстық жағдайларды қоссақ, бұл өз кезегінде жас офицердің қалыптасуына оң əсерін тигізері сөзсіз. Дəл осы кезде тəлімгердің, тəжірибелі əріптестің сапалы да салмақты көмегі қажет. Жедел қызметтік тапсырмаларды бірлесе атқару, қызмет өзгешеліктерін түсіндіру, қылмыскермен бетпебет келуге дайындау, қоғамдық іс-шараларды өткізуге жас қызметкерлерді тарту – бұл тəлімгерлермен жүргізілетін кешенді іс-шаралардың бір бөлігі ғана.

Өткізілетін жас қызметкерлер слетінде жыл сайын жас буын үздіктерін ғана марапаттап қоймай, қызметін адал атқарған тəлімгерлерді де атап өтеміз. Ішкі істер департаменті басшы лығы жас қызметкерлердің дайындық деңгейін арттыру үшін қоғамдық маңызды, патриоттық, ғылыми-практикалық іс-шаралар өткізуді басты бағдар еткен. Жаңа қылмыстық заңнамаға көшуге байланысты өткен жылы желтоқсанда жəне ағымдағы жылы сəуірде жаңа заңнаманы əзірлеген беделді ғалым-заңгерлердің, Қазақстанның белгілі заңгерлері Исидора Борчашвили, Марат Қоғамов, Айдархан Сқақов, Марат Бəшімовтердің жəне Бас прокуратура өкілдерінің қатысуымен екі рет семинар өткізілді. Бұл ғылыми-практикалық ісшаралар полиция қызметкерлерінің кəсібиліктерін арттыруға септігін тигізді. Жыл сайын департаментте жас қызметкерлер слеті өткізіліп тұрады. Осы жолғы слетте қала əкімі Марат Тасмағамбетов ішкі істер қызметкерлеріне пəтер кілттерін табыстады. Сондай-ақ, грамоталармен, алғыс хаттармен марапатталды. Жас қызметкерлерді тəрбиелеу үдерісі жан-жақты болуы қажет: басшылық тарапынан да, ата-аналары тарапынан да. Бала кезінде санасына сіңірген қадір-қасиет, ар-намыс сияқты түсініктер біздің қызметте ауадай қажет. Кəсіби біліктілік пен тəжірибе жинап, өсудің сатысынан өтулеріне барлық жағдай қарастырылған. Солтүстікқазақстандық полицейлермен дайындалған қайырымдылық концерттері ішкі істер органдары қызметкерлерінің патриоттық жəне адамгершілік тəрбиесіне зор үлес қосып келеді. Жеңістің 70 жылдығына арналған негізгі іс-шараның бірі – Кеңес Одағының Батыры, ішкі істер

органдарының ардагері Филипп Чижиковке арналып, оның туған жері Қызылжар ауданы Березовка селосында ескерткіш ашылды. Майдангердің өмірі, ерлігі мен ержүректігі офицерлер құрамына үлгі етілді. Елбасының «100 нақты қадам» бағдарламасында мемлекеттік органдар жанында қоғамдық кеңестер құрып, мемлекеттік қыз меттің ашықтығын, қоғам өкілдерін мемлекеттік органдардың жұмысына араластыру мақсаты қойылды. Яғни, заң қабылдау арқылы қоғамдық кеңестердің жұмысын кеңейту көзделген. Осы орайда, ішкі істер департаменті жанынан құрылған қоғамдық кеңес жұмысының ауқымын кеңейте түспек. Оны қалалық мəслихаттың депутаты Жасұлан Ахметов басқарады. Олар дың қатысуымен азаматтарды қабылдаудан бастап аппараттық жəне жедел жиналыстарға дейін ашықтық қамтамасыз етіледі. Тəртіптік кеңестің отырыстары да бейнеселектор режімінде өтеді. Мұның өзі басшылық буынға дейін тəртіпті қатайтуға мүмкіндік береді. Полицияның халық алдында ашықтығын қамтамасыз ететін тағы бір шара – азаматтармен жеке қабылдаулар ұйымдастыру, жергілікті жерлерде есеп беру жиындарын өткізу болып табылады. Толғақты мəселелерді бірлесіп талқылау арқылы елді мекендер тұрғындарының мұңмұқтаждарын шешу жолдарын да тынбай қарастырып келеміз. Учаскелік инспекторлардан да осы жұмыс əдісі қатаң талап етіледі. Заңның мүлтіксіз орындалуын қамтамасыз ету мемлекетіміздің құқық қорғау жүйесіндегі реформалау барысында жүзеге асырылатын басты міндет болып қала береді. ПЕТРОПАВЛ.

«Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсын өткізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 5 наурыздағы №181 қаулысына өзгерістер мен толықтыру енгізу туралы (Соңы. Басы 1-бетте). 15. Өңірлік комиссиялар аудандық (қалалық) комиссиялардан материалдарды алған кезден бастап бір айдан аспайтын мерзімде екі үздік отбасын іріктеуді жүргізеді, қажет болған жағдайда ұсынылған материалдарға қосымша тексеруді жүзеге асырады жəне облыстық конкурстың жеңімпаздары айқындалғаннан кейін екі жұмыс күні ішінде Астана, Алматы қалаларының жəне облыстардың əкімдерімен келісілген өз шешімдерін осы Қағидалардың 10-тармағында көзделген құжаттар топтамасымен бірге, «Мерейлі отбасы» ұлттық конкурсының лауреаты атағын беру жөніндегі комиссияға (бұдан əрі – комиссия) жібереді.»; 16-тармақтың 6) тармақшасы алып тасталсын; 17,18-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:

«17. Комиссия өңірлік комиссиялардың ұсыныстарын алқалы түрде қарағаннан кейін 10 күн ішінде бағдарламалар циклын əзірлеу үшін мемлекеттік телеарнаға іріктеу туралы, сондай-ақ лауреат атағын тағайындау жөніндегі үміткер отбасылар туралы материалдарды жолдайды. 18. Жеңімпаздарды іріктеуге смсхабарламалар жəне интернет-ресурс арқылы интерактивті дауыс беру жолымен елдің барлық тұрғындары белсенді түрде қатысады. Интерактивті дауыс беру мерзімдерін конкурс ұйымдас тырушылары айқындайды.». 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі К.МƏСІМОВ.

Жазєы каникул жайма-шуаќ ґтті (Соңы. Басы 1-бетте). «Бүгінгі күні қоғамда кəмелетке толмағандарға қатыгездік жəне зорлық-зомбылық көрсету мен бейəдеп мінез-құлықтардың артуымен туындаған отбасы инс титутының проблема ла рын талқылау күшей ген уақыт та, əсіресе, жазғы демалыс уақы тында балалар мен жасөспірімдердің бос уақытын оқумен жəне ұйымдармен қамту мəселесі өзекті болып табылады. Сондықтан, жазғы сауықтыру кезеңіне дайындау жəне «Мектепке жол» атты жалпы республикалық қайырымдылық акцияларын өткізу алдын ала жоспарланған жəне тұрақты қадағалануда», деп атап өтті ол. Басқосуда Білім жəне ғылым вице-министрі Есенғазы Иманғалиев жазғы демалыс кезеңінде атқарылған шараларға тоқталып өтті. Оның айтуы бойынша, бүгінгі таңда республикада 11 092 сауықтыру лагерьлері жəне алаңдары жұмыс істеп, жазғы каникул ішінде онда 1,5 млн.-ға жуық оқушы демалыпты. Балалардың жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру үшін 300-ге жуық еңбек жəне демалыс лагерьлері, 600-ге жуық мектеп орманшылықтары, 2 мыңнан астам мерзімдік еңбек жасақтары, мыңнан астам тіл мектептері мен дебат лагерьлері, 10 мың үйірмелер мен клубтар жұмыс істеді. «Мектепке

жол» акциясының он күнінде 16 мыңнан астам балаға жалпы сомасы 122 млн. теңгені құрайтын көмек көрсетілді. Мемлекеттік бюджет есебінен биыл мектеп жасындағы балаларды сауықтыру шараларына 3 млрд. 115 млн. теңге бөлініпті. 700 мыңға жуық жоғары сынып оқушылары жазғы еңбекке баулу бригадаларына тартылды. Биылғы жазда 1 млн. 106 мың 453 бала түрлі салаларға баулынып, демалыс шараларымен қамтылды. Оның ішінде 693 мың оқушы 2 241 еңбек отрядында, 306 еңбек жəне демалыс лагерьлерінде, 11 447 көгал дандыру бригадаларында, 564 мектеп жанындағы орман шылықтарда, сондай-ақ, 4 884 жөндеу-құрылыс бригадаларында болды. Сондайақ, балаларды шығармашылық тұрғыда шыңдауға 10 343 клуб пен 807 аула клубтары атсалысып, спорттық-туристік бағытта 241 852 бала қамтылғаны атап айтылды. Жаз кезінде 2 303 сапарлар мен экскурсиялар, республика бойынша 1 912 туристік сапарлар мен 443 спорттық жиындар ұйымдастырылды. 78 мыңнан астам бала жазғы олимпиадалық резервтің 224 мектебіне, «Жас Ұлан» лидерлерінің 848 жазғы мектептеріне, 449 жазғы тілдік лагерьлер мен 222 пікірсайыс лагерьлеріне тартылды. Жалпы, жазғы сауықтыру шараларына жергілікті атқарушы органдар тарапынан 3 млрд. теңгеден астам қаржы бөлініпті.

«Мектепке жол» акциясы:

ЖАН-ЖАЌТЫ ЌАМЌОРЛЫЌ КҐРСЕТІЛЕДІ

(Соңы. Басы 1-бетте). «Мектепке жол» акциясы аясындағы жақсы бастамалар жан-жақты қолдау тауып келеді. Солардың біріне Петропавл қаласының əкімі Марат Тасмағамбетовтің Саве льевтер отбасына 70 мың теңгенің материалдық қол ұшын бергенін айтуға болады. Тілдерді дамыту, мал дəрігерлік, табиғат ресурстары жəне табиғат реттеу басқармалары да өздері қамқорлыққа алған оқушыларға кеңсе тауарларын жеткілікті түрде сатып əперді. Мұндай мысалдар көп. Шараның алғашқы кезеңінде тұрмысы төмен отба сылар дың 171 баласына 791 мың теңгенің материалдық көмегі берілді. Өзекті мəселелердің бірі – қажетті оқулықтармен, оқу құралдарымен жеткілікті қамту. Бүгінде мектеп терден оқулық тарға қатысты өтініштер қабылданып, бұл мақсат үшін жергілікті қазынадан 400 миллион теңге қарастырылған. Осынша қаражатқа жаңа оқулықтар алынып, тегін таратылатын болады. Өткен жылғыдай биыл да оқушыларды оқулықтармен толық қамтамасыз етудің барлық мүмкіндіктері

қарастырылған. Бұл жөніндегі шара үш кезеңге бөлініп – «Кітап қорын тексер!», «Мектеп оқулығы», «Сыйлыққа – оқулық!» атауларын иеленген. Осыған орай білім беру бөлімдері бойынша кітап қорлары тексеріліп, мониторинг жүргізілді. Оның барысында мектептер арасында оқу құралдарымен алмасу жолдары белгіленді. Сол сияқты оқушылардың қолданыстағы кітаптарын ұқыптап ұстап, өзінен кейінгі іні-қарындастарына сыйлау, мектепке жанашыр демеушілерді, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдерін кеңінен тарту шаралары көзделген. Жаңа оқу жылының алғашқы күні бірінші сынып оқушыларына Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың атынан «Менің Отаным – Қазақстан» атты кітабы сыйға тартылмақ. Білім күні Елбасының атынан табысталатын бұл кітапқа мектеп табалдырығын тұңғыш аттағалы отырған 8 мыңнан астам солтүстікқазақстандық ие болады. Əңгімелескен Өмір ЕСҚАЛИ, «Егемен Қазақстан».

Солтүстік Қазақстан облысы.


www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

«Кіндік ќызымныѕ келін болатынын кім білген?»

Иə, аталып отырған конституциялық кепілдіктер қоғамдық қатынастардың барлық жағынан да маңызды десек, онда бас бостандықтарынан айырылып, түзеу орындарында жазасын өтеп жүрген сотталғандар үшін бұл мəселенің өзектілігі арта түседі. Себебі, олардың өмір салттарына қойылған шектеулер кейбір жағдайларда құқықтары мен мүдделері қорғалуының осалдығына соқтыруы ықтимал. Бүгінгі күні еліміздің түзеу колонияларында 42 мыңнан астам сотталушы бас бостандығынан айыру түріндегі жазаларын өтеп жатыр. Олардың дені аса ауыр немесе ауыр қылмыстар

– дейді тамырын тереѕге жайєан мəуелі шаѕыраќтыѕ ўйытќысы саналатын əжей кенже ўлыныѕ жан жары жайлы ерекше тебіреніп

Конституциялыќ кепілдік: адам ќўќы басты назарда Ата Заң біздің қоғамның негізгі қағидаттарын анықтап, елімізді демократиялық, зайырлы, құқықтық жəне əлеуметтік мемлекет ретінде белгілеп, оның ең қымбат қазынасы – адам жəне адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары екендігін бекітті. Адам құқықтары мен бостандықтары танылып қана қоймайды, олардың орындалатынына Ата Заң кепілдік береді. Осы кепілдік кез келген адамның қандай жағдайда болмасын қадір-қасиетіне қол сұғылмайтындығын, ешкімді азаптауға, оған зорлық-зомбылық жасауға, басқа да қатыгездік немесе адамның қадір-қасиетін қорлайтындай жəбір көрсетуге болмайтынын бекітті. Ал осы бағытта сотталғандардың, яғни бас бостандығынан айырылғандардың құқы қалай қорғалады деген заңды сұрақ туындайтыны сөзсіз. Міне, осыған орай біз Бас прокуратураның ұсталған, қамауға алынған жəне қылмыстық жазаны өтеуші адамдар құқықтарының сақталуын қадағалау жөніндегі департамент бастығы, 3-сыныпты мемлекеттік əділет кеңесшісі Серікбай ЕРІМБЕТОВКЕ жолығып, елімізде бұл мəселенің қалай шешімін тауып жатқандығы туралы сұраған едік. Ол былай деп айтып берді. жасағандар. Бұл аз сан емес. Алайда, осыдан бес жыл бұрын түрмедегі сотталғандар саны 63 мыңға жуық адам болғанын ескерсек, қазіргі кезде олардың санының едəуір кемігендігін көреміз. Халықаралық ұйымдардың пікіріне сəйкес, елдің 100 мың тұрғынына шаққанда түрмедегі қылмыскерлер саны 150 адамды құраса, қоғамның қауіпсіздігі жоғары деңгейде деп саналып, мемлекеттің түрме рейтингі жақсы бағамен дəрежеленеді. Осы рейтинг көрсеткішімен түрмедегі адам саны көп деген 50 елдің тізімі жыл сайын жасақталады. 2014 жылдың нəтижесімен жасалынған түрме рейтингінің алдыңғы қатарында АҚШ, Куба, ал ТМД елдерінен Ресей, Түрікменстан, Беларусь тұр. Өкінішке қарай, осы тізімде Қазақстан да бар. Біздің еліміз 244 сотталушы көрсеткішімен 47-орында жəне бұл көрсеткіш біз үшін тым жоғары болып отыр. Бұл жағдайға кезінде тіпті Мемлекет басшысының өзі де назар аударған болатын. Елбасы 2010 жылдың 29 қаңтарындағы Қазақстан халқына Жолдауында қылмыстық жазалаудың негізгі түрі бас бостандығынан айыру болып отырғандығын айта келе, қоғамнан оқшаулаумен байланысты емес қылмыстық-құқықтық шаралардың аса кең қолданылуына жағдай туғызу қажеттілігін тапсырды. Бүгінгі күні түрмедегі адамдардың санын азайтуға бағытталған шараларды жүргізу, түрме рейтингін жақсартып, Қазақстанды түрмедегі адам саны көп 50 елдің қатарынан шығару жөніндегі Елбасының нақты міндеттері бойынша тиісті жұмыстар жүргізіліп жатыр. Бұл бағытта елімізде жүргізіліп отырған құқықтық реформаның ықпалы ерекше. Қоғамдағы құқықтық қатынастарды реттейтін жаңа заңдар қабылданды жəне өзге де қажетті іс-шаралар жүзеге асырылуда. Осыған орай, құқық қорғау органдарының қызметі де жаңартылған мазмұнға ие болуда, олардың жұмыс тиімділігін бағалаудың негізгісі адамдардың конституциялық құқықтарын қорғау, азаматтардың осы органдарға деген сенімдерін арттыру болып белгіленуде. Мұндай бағыттарды оң өзгерістер Ішкі істер министрлігінің қылмыстықатқарушылық жүйесін де қамту үстінде. Еліміздің қолданыстағы заңнамаларына сəйкес, сот тағайындайтын қылмыстық жазаларды орындау міндеті осы жүйеге жүктелген. Сондықтан, сотталушылардың жазадан кейінгі болашағын белгілеуде осы органның жұмыс нəтижесінің орны бөлек. Əсіресе, бұл бас бостандығынан айыру түріндегі жазаны орындау барысында маңызды. Себебі, бұл жаза адамдардың конституциялық құқықтарының ең бастысы – бас бостандығы құқығымен байланысты. Кеңес дəуірінде қылмыстық заңнамаларды бас бостандығынан айыру жазасын сотталушыларды түзейтін ең тиімді құрал ретінде дəріптеп келді. Осы түйіндеу сотталушыларға бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның кеңінен тағайындалуына да себеп болды. Бұл психология біздің жаңа тарихымызда да біраз уақытқа дейін созылып, соңғы 3-4 жылдықта бас бостандығынан айыру түріндегі жазаның басқа жазаларға қарағандағы үлесі əрдайым жоғары болып, тіпті оның 50 пайызға дейін жеткен кездері болды.

3

2013 жылдың желтоқсанында Бас прокуратура «Түрмедегі адамдардың санын азайтудың 10 шарасы» атты форум өткізіп, осы жағдайдың туындау себептері мен оны дұрыстаудың жолдарын талқылады. Қабылданған осы жəне басқа шаралардың арқасында, сондай-ақ сотпрокурорлық-тергеу тəжірибелерін өзгерту нəтижесінде бас бостандығынан айыру жазасы биылғы жылы 25 пайызға дейін төмендеді. Айта кететін жағдай, қоғамға аса қауіпті деп танылған қылмыскерлерді бас бостандығынан айыруға соттау тəжірибесі өзгерген емес. Жаза тағайындау тəжірибесінің жеңіл жазалар түрлерін кеңінен қолдануға бет бұруының басқа да себебі бар. Қазіргі криминология ғылымы дəлелдегендей, сотталғандарды бас бостандығынан айыру көп жағдайда олардың түзелуіне оң əсерін тигізе алмайды. Себебі, түзеу колонияларында cотталғандарды ұстау əлі күнге дейін бұрынғы кеңестік дəуірден қалыптасқан жүйемен келе жатыр. Бұл жүйенің басты ережесі – жазасын өтеушілерді топтарымен (отряд) барақтарда орналастыру, ал əр топтағы адам саны 50-ден асады. Мұндай амал, əрине, сотталғандардың барлық қимылдарын бақылап, көз алдында ұстап отыру үшін өте қолайлы. Ал бас бостандығы шектелудің əсерінен психикасы қалыпты жағдайда деп айтуға болмайтын осы санаттағы адамдардың бір жерде болуының шиеленістік жағдайларды көптеп туғызуы күнделікті тəжірибеде орын алып отырады. Сотталғандарды ұстаудың мұндай түрінің басқа да зиянды жақтары жеткілікті. Қолданыстағы қылмыстық кодекске сəйкес, жаза əлеуметтік əділеттілікті қалпына келтірумен қатар, сотталған адамды түзеу жəне сотталған адамның жаңадан қылмыс жасауын болдырмау мақсатында қолданылады. Ал сотталғандарды барақтарда отрядтық түрде ұстау сотталған адамдармен тəрбие жұмыстарын жүргізуге, сол арқылы олардың түзелуіне ықпал ете алмайды. Керісінше, сотталғандардың осындай жағдайда болуы олардың оқшаулануына мүмкіндік бермейді, алғашқы рет сотталғандарды бұрын сотты болғандардың ықпа лына түсуіне итермелейді. Ынтажігерлері төмен сотталғандар түрмеде қалыптасқан зиянды тəртіпке қарсы шығуға батылдары жетпей, осы тəртіпті қабылдап, теріс ықпалға түсуге мəжбүр болады. Бірнеше жыл осындай теріс ортада болған адамның өтеген жазадан дұрыс қорытынды шығармай, қайталап қылмыс жасауы да осының əсерінен болады. Одан басқа, бірне ше ондаған сотталғандардың топтап бір жерде ұсталынуы олардың арасында «түрме мəдениетінің» («тюремная субкультура») кең таралуына да жағдай жасайды. Түзеу колонияларының осындай формалары «смотрящий», «авторитет» деп өздеріне ат қойған, түзелуге ниеттері жоқ қылмыскерлердің пайда болуына əсер етеді. Əрине, барақтық жүйеде сотталғандарды ұстаудың зиянды екендігін криминология ғылымы бұрын да дəлелдеп келген. Өткен ғасырдың кеңестік дəуірінде де жазаны колониялық өтеу жүйесін өзгерту қажеттігі айтылған. Өкінішке қарай, ол заманда қылмыстық-жазалау саясаты тек үрейлендіру мақсатына ғана негізделді,

қылмыстық кодекс жазаны сотталушыға жасаған қылмысы үшін тағайындалған өш алу түрінде таныды. Жасыратыны жоқ, сотталған адам құбыжық болып көрінді, арзан жұмыс күші деген көзқарас қалыптасқан сол уақытта оларды қайта тəрбиелеуге жағдай жасап, қоғамның толыққанды мүшесі ретінде қайтаруға тырысуға мүдделілік те болмады. Өз алдымызға шаңырақ көтерген тəуелсіздік жағдайында қазақ мемлекеті адам жəне адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтарын өзінің ең қымбат қазынасы деп таныды. Сондықтан да əрбір адам құқығының жеткілікті дəрежеде қорғалуын қамтамасыз етуді мемлекет өзіне міндет етіп алды. Құқықтық мемлекеттің бұл көзқарасы барлық қоғам мүшелеріне, оның ішінде сотталған азаматтарымызға да тарайды. Жазасын өтеп болғаннан кейін олардың біздің қатарымызға тең құқықты болып қайта оралуы – зайырлы қоғамның белгісі. Сол себепті түрмеде отырған сотталушылармен жан-жақты тəрбиелеу жұмыстарын жүргізудің қажеттілігі де жоғары. Сондықтан, қазіргі кезде ІІМ Қылмыстықатқару жүйесі сотталғандармен тəрбие жұмыстарын жүргізудің мүмкін түрлерін кеңінен енгізуде. Оған биылғы жылдың бірінші қаңтарынан бастап қолданысқа енгізілген жаңа Қылмыстық-атқару кодексі де кең мүмкіншілік береді. Түрмеде отырғандарды қайта тəрбиелеуде, олардың санитарлық-тұрмыстық жағдайларын қалыпта ұстауда, əрине, қазіргі түзеу колонияларының барақтықотрядтық жүйесі мүмкіншілік бермейтіндігі, тіпті, зиян келтіретіндігі анық. Сол себепті дүниежүзінің көп елдерінде, əсіресе, Батыс елдерінде сотталғандарды қамауда ұстаудың басқа жүйелері қалыптасуда. Бұл – сотталғандарды бір-бірінен бөлек, бір немесе екі орындық камераларда ұстау. Сотталғандарды қайта тəрбиелеудегі осындай түрмелердің тиімділігі 1955 жылдың 1 тамызындағы БҰҰ Конгресі қабылдаған қамаудағы адамдарға қараудың төменгі стандарттық ережелерінде атап көрсетілген. Жазаны камералық жағдайда өтеудің сотталушыны қайта тəрбиелеудегі оң маңызы туралы отандық криминология да көптен айтып келеді. Осындай қажеттіліктердің нəтижесімен еліміздің жаңа тарихында бұл бағытта алғашқы қадамдар да жасалынды. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылдың 24 тамызындағы Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасында «жазаларды орындауды даралау қағидаты негізінде сотталғандарды ұстауды, оларға түзеу-тəрбиелік ықпал етудің түрлері мен əдістерін одан əрі дамытудың қажеттілігі» атап өтілді. Қылмыстық жазаларды атқару жүйесін жалпыға бірдей халықара лық стандарттарға одан əрі жақындату керектігін бекіте отыра, Тұжырымдама жеке адамның қауіпсіздігін, құқықтары мен заңды мүдделерінің тиімді сақталуын қамтамасыз ету үшін бас бостандығынан айыру орындарын камералық тəртіпке көшіру қажеттілігін таныды. Бұл ретте сотталған адам күндіз жеке қарым-қатынас жасау мүмкіндігіне ие бола отыра, түнде бөлек мекен-жайға қамалады. Бұл мəселенің маңыздылығы Құқық

қорғау жүйесін одан əрі жаңғыртудың 2014-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында да аталып өтіліп, оны жүзеге асырудың жолдары белгіленді. Қазіргі кезде осы маңызды мəселе өзінің нақты шешімдерін тауып, камералық тəртіптегі түзеу мекемелерін салудың алғашқы қадамдары жасалынуда. Дамыған мемлекеттердің отыздығына кіру жөніндегі Мемлекет басшысы жариялаған Ұлт жоспарында да мемлекеттік-жекеменшік серіктестігін дамыту шеңберінде пенитенциарлық инфрақұрылымды жаңғырту қарастырылған. 2013 жылы камералық типтегі түзеу мекемесі Қызылорда облысында салынып іске қосылды, ал Батыс Қазақстан жəне Алматы облыстарында осы тектес мекемелердің құрылысы аяқталуға жақын. Ішкі істер министрлігінің пайымдауынша, 2016 жылы бас бостандығынан айыру түріндегі жазасын өтеп жатқандардың 18 пайызының камералық түрдегі түзеу мекемелерінде жазасын өтеуі жоспарланып отыр. Камералық түрдегі түзеу мекемелерін салудың маңыздылығы жоғары. Себебі, қолданыстағы барлық дерлік түзеу колонияларының тозығы жеткен, оларды жаңа типтегі мекемелермен ауыстыру қажеттілігі туындап отыр. Əрине, мұндай камералық үлгідегі түзеу мекемелерінің салынуы көп қаражатты қажет етеді. Мысалы, Женева қаласындағы камералық типтегі бір түрменің құрылысына Швейцария үкіметі 400 млн. евро қаржы жұмсаған. Халықаралық стандарттарға сəйкес келуге ұмтылысымыз қаржы жағынан жəне басқа да ұйымдастырушылық тұрғысынан батыл қадамдарды жасауды қажет етеді. Қылмыстық-түзеу жүйесі ахуалдық ерекшеліктерді ескере отыра, қазіргі заман талаптарына сай келетін камералық типтегі түрмелердің жобасын дайындап шығарды. Осындай типтегі бір мекеменің біздегі есептелген бағасы 17 млрд. теңге қаражатты құрайды екен. Қазіргі дүниежүзілік экономикалық дағдарыс жағдайында камералық колонияларды тек бюджет қаражатынан салу мемлекет үшін үлкен салмақ болатындығы анық. Сол себепті бүгінде баламалы мүмкіншіліктерді пайдалану қажеттілігі артып отыр. Осындай құрылыстарды жүргізу көп елдерде мемлекеттік-жекешеменшік əріптестік институтын пайдалану арқылы жүзеге асырылды. Бізде де осы институтты кеңінен пайдалану көзделініп отыр. Ол үшін мемлекеттік-жекеменшік əріптестік жобаларын жүзеге асыру мақсатында арнайы құрылған орталық жұмыс істейтін болады. Мемлекеттік-жекеменшік əріптестікті пайдалана отырып, камералық түрдегі түрмелерді салудың дүниежүзінде екі баламасы бар. Бірінші түрі – мұндай түрмелерді жекеменшіктер салады да, сотталғандарды бақылау, түрменің жұмыс істеу барысын мемлекеттік органдар жүзеге асырады. Осындай тəжірибе Францияда кеңінен тараған. Екінші түрінде жекеменшіктер құрылысты салып болғаннан кейін оның ішкі пайдаланылуын өздері жүзеге асырады, мемлекеттік орган тек түрменің сыртқы күзетілуін қамтамасыз етеді. Ал түрменің өмірін қамтамасыз етіп отырған жекеменшікке мемлекет арендалық құн төлеп отырады. Осындай тəжірибе АҚШ пен Англия мемлекеттерінде қолданылуда. Біздің тиісті уəкілетті органдар Бас прокуратурамен бірлесіп камералық түрдегі түрме салудың барлық мүмкін деген əдістерін кеңінен зерттеуде. Мемлекетке қолайлы деген жобалардың бірі таңдап алынып, жүзеге асырыла бастайтын күні де қашық емес. Анық көз жеткен нəрсе – осындай түрдегі жазаны өтеу орындарының аяғын шалыс басқан азаматтарымыздың түзеу жолына тез түсуіне əсерінің тиімділігі. Нəтижесінде тағдырдан тепкі көрген пенделер адами қасиеттерге бой ұрып, олардың қоғамға деген сенімі арта түседі. Жазып алған Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан».

– Қамаш апай, өткен ғасырдың 90-жылдары кеңшарға кемі 20 жыл жетекшілік жасаған басшыға шаруашылыққа тиесілі дүние-мүліктің 20 пайызын тегін беру жөнінде Елбасының Жарлығы болғаны белгілі. Осындай құрметке облыстан 3 директор іліккен екен. Солардың бірі – сіздің Құдай қосқан қосағыңыз Қайырбай ағай екен. – Е, қарағым-ай! Бір шаңырақ астында 52 жыл өмір сүрген қосағымның мəңгілік сапарға аттанғанына да 5 жыл сусып өте шығыпты. Тірі болғанда сексеннің сеңгіріне шығып, ортамызда отырар еді. Бабаларымыз жалған

дүниені қамшының қысқа сабына текке теңемеген ғой. Екеуміздің қол ұстасып, ойнап-күліп жүргеніміз күні кеше ғана сияқты еді. Студенттік өмірдің алаңсыз сəттерінің бірінде танысып, 1958 жылы отау құрдық. Жас маман ретінде теріскейдің шалғай елді мекеніне жолдама алдық. Марқұмның ерекше бөліп айтатын қасиеттерінің бірі еңбек десе ерінбейтіндігі, істің көзін таба білетіндігі еді. Балуан тұлғасына балаша аңғалдығы, анау-мынауға қозғала қоймайтын сабырлы мінезі жарасып тұратын. Еңбек жолын бөлімше зоотехнигі болып бастап, аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығына дейін көтерілді. Есіл ауданына қарасты «Дружба» кеңшарын ширек ғасырға жуық басқарды. Көп жыл ғы еңбегі «Құрмет белгісі» орденімен, бірнеше медальдармен атап өтілді. – Ол кездегі ауыл өмірі басқаша, бүгінгідей өркениеттің жоқ кезі. Ұлдарыңызды ұяға, қыздарыңызды қияға қондыруда қандай қиындықтар кездесті? – Əке-шешеміз жастайымыздан ұлттық үлгі-өнегелерді, шыдамдылық, сабырлылық дағдыларын құлағымызға құйып өсірді. Қайрекеңнің əкесі соғыста хабарсыз кетіп, жастайынан жетімдіктің, анасы Жаңыл жесірліктің зарын тартты. Қазақта «ене топырағынан» деген жақсы сөз бар. Ол кісі мені қызындай аялады, мен туған анамдай сыйладым. Жұмысқа, үйішілік шаруаға үлгеруіме, 5 баланы қатарынан кем қылмауыма, бір сөзбен айтқанда, қолымды ұзартып, жылы суға малуыма енемнің сіңірген еңбегі зор болды. Бір шаңырақ астында 35 жыл тату-тəтті тұрдық. Мен 32 жыл бойы мектепте ұстаздық еттім. «Қазақстанның халық ағарту ісінің үздігі» атандым. Ұлдарым да, қыздарым да жоғары білім алып, өмірден өз орындарын тапты. Əртүрлі салаларда қызмет атқарады. – Ауылды құрметтеу, Жерананы мəпелеп күту секіл ді Қайрекеңнен қалған жақ сы дəстүрді ұлдарыңыз жалғастырып келеді екен. Ұрпақ тар арасындағы мұндай сабақтастықты немен түсіндірер едіңіз? – «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауының қалалық кезеңінде озып шығып, облыстық додада жүлдегерлер қатарынан көрінгенде іштей тəубе еттім. Сəдуақасовтар əулетінің жеке жеңісіне шаттанғандықтан емес! Мəн-маңызы тілмен айтып жеткізгісіз осындай шараның өмірге келуіне тікелей ұйытқы болған Президентіміздің əріден болжаған

кемел саясатының түп-тамырында отбасы институтын нығайту, ұлттық құндылықтарымызды орнықтыру, бала тəрбиесіндегі əке-шеше жауапкершілігін арттыру секілді ізгі ниеттердің жатқанын аңғару қиын емес. Бүгінде «отанасы»», «отағасы» деген ұғымдардан алыстап кеттік. Сирек айтылады, құлаққа тосын естіледі. Отбасы, ошақ қасында берілген тəрбие бала жадында мəңгілік сақталатынын ескере бермейміз. Əлі күнге дейін өзгенің қаңсығына еліктеуді қоя алмай келеміз. Сондықтан, бірінші кезекте отбасылық, ата-ана, сосын балабақша, мектеп тəрбиесін күшейтпей болмайды. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің» деп текке айтылмаған. Қайырбай сырқаттанған нан кейін облыс орталығына көшуге тура келді. Алайда, шаңырағымызға ұлдарымыз Жамбыл мен Қайрат ие болып қалды. Олар əкелерінің «Жанғали» шаруа қожалығын

жаңғыртып, астық өсірумен айналысып жүр. Қазіргі күннің келіндері бір-екі баламен шектеліп жүр ғой. Үлкен келіндерім Шынар мен Айсұлу 4 баланы дүниеге əкелді. Қалғандары – үшеуден. Заман жақсы, менен де асып кетіңдер, деп қалжыңдап қоямын. «Балалы үй – базар» деген. Шүкіршілік, 16 немере, 6 шөбере қызығын көріп отырмын. Жамбылдың ұлы Бейбіт бауырымда өсті. Бұл да – ұмытылып бара жатқан ата салтымыздың бірі. Үйлендірдім. Бүгінде үш дипломы бар жоғары білімді маман. Қызым Сəуле ғана Ресейдің Сургут қаласында, қалғандары маңайымда тұрады. – Сөз арасында кенже келініңіз Əлия кіндік қызыңыз екенін аңғартып өттіңіз. Осының сырына тоқталып өтсеңіз. – Ол рас. Өмір деген болжаусыз, кейін тағдырдың осылай тоқайласарын кім білген? «Жазмыштан озмыш жоқ» деген осы. Спасовка ауылында Мағзұм жəне Мархаба деген жаны жұмсақ, мінезі кішіпейіл кісілермен көрші тұрдық. Ағайындай араласып кеттік. 1975 жылы болашақ келінім Əлия туғанда кіндігін кесіп, туған қызымдай болып кетті. Енді қарашы! Кенжем Серіктің таңдауы оған түскенде, жүрегім жарылардай қуандым. Содан бері бір шаңырақ астында жұбымыз жазылған емес. Əлияшымның Мəскеудің қазіргі гуманитарлық академиясын бітіргенін өзгелерге үлгі етіп отырамын. Серік пен Əлиядан үш немерем бар. Шетінен өнерпаз. Байқау кездерінде көрермендер риза болысты. Тұңғыштары Қайыркен биыл қазақ мектебін бітірді. «Жас ұрпақ бір шаңырақ астында» халықтық шығармашылық біріншілігінің сан мəрте лауреаты. Ұлттық мəдени ағарту жұмыстарына белсене қатысады. Əйгерім көркем гимнастикадан спорт шеберлігіне кандидат, облыстық құрамаға мүше. Мына қызықты қараңыз, ең кіші немерем Айзере бір жастан асса, ең кіші шөберем одан бір жас үлкен. – Биылғы жыл тағы қандай қуаныштармен есте қалмақ? – Өзім 80-нің сеңгіріне шықсам, Серігім 45-ке, Əлиям 40-қа толады. Екеуінің жүрек жарастырғандарына – 20 жыл. Əр шаңырақтың тұтқасы, панасы боларлық ұл-қыз өсіргенімді, олардың жолын қуған ұрпақ қызығын көргенімді мақтан етемін. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Өмір ЕСҚАЛИ, «Егемен Қазақстан».

Солтүстік Қазақстан облысы.


4

www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

 Мемлекеттік мəселе

 Журналист жолда жүргенде

Ќазаќстанныѕ атом энергетикасы:

ЌАЗБА УРАННАН АЭС-КЕ ДЕЙІНГІ ТОЛЫЌ ЦИКЛ (Соңы. Басы 1-бетте).

Қазіргі уақытта əлемде жиынтық қуаты 378 ГВт-қа (эл.) жуық 437 атом реакторы жұмыс істейді. Сонымен қатар, негізінен Азия өңірінде – Қытай, Үндістан, Оңтүстік Корея, Түркия, БАƏ жəне т.б. елдерде 67 блок салынуда. Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) болжамы бойынша, болашақта 2030 жылға қарай əлемде атом қуатының көлемі 2 есе артпақ жəне 700 ГВт-дан асып түспек. Атом стансаларын кезең-кезеңмен жабуды жүзеге асырып, оларды алмастыруды іздестіріп жатқан елдердің өзінде ядролық энергетика ұлттық энергетикалық стратегияның құрамдас бөлігі болып қала береді. Атом энергиясы көмірқышқыл газының шығарындыларын азайту жөніндегі ірі ауқымды шараларды іске асыру бойынша аздаған мүмкіндіктердің бірін береді. Бүгінгі таңда Қазақстандағы электр энергиясы өндірісінің басым бөлігі органикалық отын жағатын электр стансаларында шоғыр ландырылған, бұл – белгіленген қуаттың 87%-ға жуығы. Бұл ретте Қазақстанда электр энергетикасының қазіргі негізін көмірмен жұмыс істейтін ЖЭС құрайды, олар 74 %-ға жуық электр энергиясын өндіреді. Сонымен бірге, көмірмен жұмыс істейтін ЖЭС-терде күкіртті газ, азот оксиді, көміртегі, көмірсутегі жəне күл тозаңынан тұратын зиянды заттардың жылдық жиынтық шығарындылары 1000 МВт болып бел гіленген қуатқа 165 мың тоннаға дейін құрайтындығын айта кету қажет. Мұндай шығарындылар АЭС-те мүлде жоқ. Бұдан басқа, көмірде əрдайым табиғи радиоактивті заттар болады жəне көмір жанған кезде олар тұтастай сыртқы ортаға түседі. Осылайша, қоршаған ортаны ластау деңгейімен байланысты ЖЭС-тен ке летін нақты қа уіп АЭС-тен келетін ықтимал қауіптен анағұрлым жоғары, яғни қалыпты жұмыс істеген жағдайда атом стансасы ең таза базалық энергия көздерінің бірі болып табылады. Дамыған бірқатар елдердің энергетика саласын дамыту бағдарламаларына жасалған талдау Қазақстан Республикасының əртүрлі энергия көздерін үйлесімді пайдалануға бағытталған, жалпы жəне экологиялық қауіпсіздікке кепілдік беретін, экономикалық тиімділік қағидаларын біріктіретін энергетика саласын дамыту стратегиясына түзету енгізудің маңызды екенін көрсетеді. Бүгінде Қазақстан ядролық энергетика бағдарламасын іске асыру туралы шешім қабылдаған жəне белсенді түрде қажетті инфрақұрылым құрып жатқан елдердің санатына жатады. Атом электр стансаларын салу қажеттігі жайлы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ə.Назарбаев өзінің сөйлеген сөздерінде бірнеше рет атап көрсетті. Қазіргі уақытта Қазақстан таби ғи уран өндірісі бойынша əлемде көш бастап келеді. 2009 жылы еліміз уран өндірісі бойынша əлемде бірінші орынға

шығып, табиғи уранның əлемдік нарығында өзінің озық позициясын сақтап тұр. Қазақстан əлемдік уранның 40%-ға жуығын шығарады. Барланған уран қорының көлемі бойынша Қазақстан əлемде 2-ші орында: барлық барланған уранның əлемдік қорының 12%-ы немесе шамамен 875 мың тоннасы Қазақстанның жер қойнауында шоғырланған. Қорлардың басым бөлігі уран мөлшері 0,1 %-дан аз кемітілген рудаларға жатады. Дегенмен, кен орындарын жерасты ұңғымалық сілтісіздендіру əдісімен өңдеудің бірегей тəсілі Қазақстанның кен орындарына өндірудің өзіндік құны бойынша кен орындарына бай Канада жəне Австралиямен бəсекелес болуына мүмкіндік береді. Бұдан басқа, дəстүрлі тау əдісімен салыстырғанда кен орындарын жерасты ұңғымалық сілтісіздендіру əдісімен өңдеу қоршаған ортаға келтірілетін зиянды айтарлықтай азайтады, қандай да бір шаң бөлу көздерін толығымен болдырмайды жəне радиоактивті заттардың атмосфераға таралуын ондаған есе азайтады. Қазақстан Республикасында уран өндірісін белсенді түрде арттыру кезеңінен кейін атом саласындағы басым бағыт жеке ресурстық базаны пайдаланатын аяқталған ядролық отын циклін құру болып табылады. Атом өнеркəсібінде циклді тұйықтау мен жоғары технологиялық қайта бөлуді іске асыру үшін Қазақстанда қазірдің өзінде маңызды артықшылықтар – ресурстық база мен технологиялар бар. Қазіргі кезде «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ тігінен интеграцияланған ядролық отын циклі кешенін құру жұмыстарын жүргізуде. Уран өндіру жəне отын таблеткаларын шығару сияқты қолда бар цикл буындарын пайдалана отырып, қазіргі уақытта əлемдік жетекші компаниялармен серіктестікте уранды конверсиялау жəне байыту, жылу бөлгіш жинақтарды шығару саласындағы бірлескен жобалар бойынша жоспарлар іске асырылуда. Қазақстанда Үлбі металлургия зауыты орналасқан, онда атом энергетикасының, электронды, аэроғарыш, металлургия өнеркəсібінің жəне басқа да қызмет салаларының қажеттері үшін жоғары технологиялық уран, бериллий, тантал өнімі шығарылады. Зауыттың АЭС-терге арналған ядролық отын құрауыштарын жасап шығару технологиялары бойынша 50 жылдан астам тəжірибесі бар. Бүгінде зауыт уран диоксиді ұнтақтары мен

отын таблеткаларының сертификаты бар өндірушісі болып табылады жəне құрамында ураны бар өнімді АҚШ, Еуропа, Қытай жəне Жапонияның əлемге танымал жетекші компанияларына жеткізеді. Болашақта зауытта азиялық аймақтың АЭС-тері үшін жеткізілетін ядролық отын шығаратын өндіріс құру жоспарлануда. Бұл зауытты құру кезінде барынша техникалық дамыған елдердің қатарына кіретін елдерде ғана бар қазіргі заманғы ядролық технологиялар пайдаланылады. Атом саласының ғылымитехникалық аясы «Ұлттық ядролық орталық» РМК, «Ядролық физика институты» РМК, «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ (Жоғары тех нологиялар институты), «Ядролық технологиялардың қауіп сіздігі» ғылыми-техникалық ор талығы сияқты мамандандырылған ғылыми жəне техникалық ұйымдарда шоғырланған. Бұл ұйымдар энергетикада, өнеркəсіпте, медицинада, ауыл шаруашылығында қазіргі заманғы ядролық-физикалық технологияларды тиімді дамыту мен енгізуге негіз болып табылады жəне атом энергетикасын дамыту мен оның қауіпсіздігі саласындағы зерттеулерді қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, Қазақстанның ядролық-энергетикалық қондырғыларды пайдаланудағы тəжірибесі мол екенін айта кеткен жөн. 1972-1999 жылдары Кеңес Одағындағы алғашқы шапшаң нейтрондардағы тəжірибелікөнеркəсіптік реактор – БН-350 реакторы пайдаланылды. Қазіргі уақытта оны пайдаланудан шығару жүзеге асырылуда. Қазақстанда атом саласын бас қарудың дамыған мемлекет тік құрылымы бар. Бүгінде жуық та құрылған Энергетика минис трлігі атынан Қазақстан Республикасының Үкіметі атом энер гиясын пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру үшін жауап кер шілікті міндет атқарады. Қазір гі уақытта қолданыстағы құрылымға қосымша атом электр станса сын салуға арналған мамандандырылған басқарушы компания құрылуда. Қазақстанда атом электр стансасын салу мəселесі соңғы 20 жыл ішінде қаралып келе жатқанын айта кеткен жөн. 1997 жылы елдің құзырлы органдары Балқаш көлі жанындағы Үлкен кентінің ауданында қуаты 640 МВт болатын АЭС салу мəселесін зерделеген болатын. Техникалықэкономикалық негіздеме əзірленді (ВВЭР-640 реактор қондырғысы негізінде), алайда оны салу туралы шешім қабылданған жоқ. 2006 жылы Ақтау қаласында АЭС құрылысының жобасын іске асыру үшін «Атом стансалары» Қазақстан-Ресей компаниясы» АҚ құрылды. Кəсіпорын «Маңғыстау облысында ВБЭР-300 реактор қондырғысы бар атом стансасын салу» ТЭН-ін əзірледі. ТЭН мемлекеттік экологиялық сараптаманы қоса алғанда, заңнамамен белгіленген келісулер мен қорытындылардан өтті. Кейіннен жоба жөніндегі жұмыстар Ресей Федерациясымен ВБЭР-300

реактор қондырғысындағы АЭСті бірлесіп жобалау жəне салу жөнінде үкіметаралық келісім қабылдау қажеттігіне байланысты тоқтатылды. 2006 2009 ж.ж. Ұлттық ядролық орталық Қазақстан Республикасында АЭС салуды негіздеуде техникалық-экономикалық зерттеулер орындады. Бұған дейін орындалған зерттеулердің нəтижелері Қазақстандағы АЭС-тің орналасатын жері мен конфигурациясын таңдауға негіз болды. Оның үстіне Қазақстан энергожүйесінің конфигурациясы мен оның дамуын, сонымен қатар, ядролық реакторлар жобаларының қазіргі заманғы дамуын назарға ала оты рып, болашақ АЭС-тердің құра мында бірлік қуаты 600 1000 МВт жеңілсулы реакторларды пайдаланудың мақсатқа лайықтылығы анықталды. 2013 жылы Президенттің тапсырмасымен Үкімет комиссиясы мен үкіметаралық жұмыс тобының АЭС орналасатын жерді таңдау жөніндегі жұмысы ұйымдастырылды, жұмыс нəтижесі бойынша стансаның орналасатын аудандары мен реактордың типі жөнінде кеңестер берілді. Жұмыс тобының негізгі шешімі Балқаш көлінің жағалауының оңтүстік-баты сын дағы Үлкен кенті АЭС орналастыру үшін барынша қолайлы орын деген тұжырым жасады. Сол сияқты, атом стансасын салуға еліміздің солтүстік-шығысында орналасқан Курчатов қаласының да ауданы жарамды болып табылады. 2014 жылы мамырда Қазақстан Республикасында атом электр стансасын салу бойынша бірінші кезекті іс-шаралар жоспары бекітілді. Жоспарға сəйкес екі аудан үшін (Курчатов қ. мен Үлкен к.) АЭС салудың техникалық-экономикалық негіздемелері əзірленеді, олардың нəтижелері бойынша жергілікті биліктің өкілетті органдарының көзқарасын ескере отырып, Қазақстан Үкіметінің АЭС салу туралы түпкілікті шешімі қабылданады. Атом энергетикасын құру кез келген мемлекет үшін ауқымды, қымбат əрі өте күрделі міндет екендігі сөзсіз. Бұл ретте, қазіргі заманғы АЭС техникалық деңгейі, белгіленген қуатының пайдаланылу коэффициенті, қауіпсіздік жəне басқару жүйесі жағынан өте қатаң талаптар шеңберінде жəне де бүтіндей алғанда, МАГАТЭ мақұлдаған ең жо ға рғы ха лық аралық өл шемдердің деңгейінде болатындығын атап айтқан жөн. Бүгінгі таңда Қазақстан ядролық технологиялардың негізгі əзірлеушісі жəне жеткізу шісі болып табылатын елдермен ынтымақтастықты кеңінен қалыптастыруға мүмкіндік беретін бірқатар халық аралық келісімдер бекітті. Сөз соңында Қазақстанда АЭС пайдалану елдің энергетикалық қауіпсіздігін ұзақ мерзімді перспективада қамтамасыз етуге, сонымен қатар, зиянды заттардың қоршаған ортаға шығуын азайтуға, қорыта келгенде, Қазақстанның əлемнің бəсекеге қабі летті 30 елінің қатарына кіруіне ықпал ететінін атап өткен жөн.

Есенберлин əлемініѕ жаѕа параќтары Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Көкшетаудағы тарихи-өлкетану мұражайында «Нұр Отан» партия сы Ақмола облыстық филиалы жанындағы «Мирас» қоғамдық кеңесінің отырысы өткізіліп, Қазақстан Республикасы Мем лекет тарихы институты директорының орынбасары, тарих ғылымдарының кандидаты Амангелді Қашқымбаевтың «Ілияс Есенберлин» атты ғылыми-танымдық шығармасы көпшілікке таныстырылды. Аталған қоғамдық кеңес төр ағасы Мейрамбек Қиықов жүргізіп отырған игі шараға партияның облыстық филиалы төрағасының бірінші орынбасары Ғалым Бекмағамбетов, Парламент Сенатының депутаты, жазушы Жабал Ерғалиев, басқа да зиялы қауым өкілдері қатысып, елеулі еңбек жайлы келелі ойларымен бөлісті. Шығарма «Ұлы дала тұл ғалары» сериясымен

шығып отыр. Кітаптың алғы сөзін жазған тарих ғылымдарының докторы Бүркітбай Аяған автордың жеке тұлға өмірін зерттей отырып сол заман ахуалына, саясат пен əдеби ортадағы ағымдарға шынайы баға бергенін атап өткен. Мұндай пікірлер жергілікті зиялы қауым өкілдері тарапынан да қызу қолдау тапты. Сенатор Жабал Ерғалиев бұл

шығармада Ілияс Есенберлиннің көпшілік біле бермейтін қырлары суреттелгенін айта келе, құнды деректерді Көкше қауымына əдейілеп келіп таныстырғаны үшін авторға зор ризашылығын білдірді. Атбасардағы І.Есенберлин атындағы əдеби мұражайдың директоры Ұлбосын Камбатырова көрнекті жазушының туғанына

100 жыл толуына орай туған жерінде қыркүйек айында ғылыми-практикалық конференция өткізуге дайындық шараларының басталып кеткенін айтса, мерейлі датаның биыл ЮНЕСКО көлемінде атап өтілетіні жайлы хабар да жиналған қауымды бір серпілтіп тастады. Қазақ хандығының 550 жылдығы қарсаңын еліміз үшін бұл үлкен мерей болмақ. Өзінің көп жылғы еңбегі жайлы кеңінен əңгімелеп, жиналғандар сұрақтарына жауап берген Амангелді Қашқымбаев Ақмола облысының мұражай ұжымына, кездесуге келген басқа да қонақтарға жаңа кітабын сыйға тартты. Сондай-ақ, облыстың бас мұражайының тарихи жəдігерлер бөліміне экскурсия ұйымдастырылды. Ақмола облысы. –––––––––––––

Суретті түсірген Берік ЕСКЕНОВ.

Түс ауа біз Куала Теренггану қаласының теңіз айлағына келіп, кемеге отырдық. Бағытымыз – Реданг аралы. Бұл Теренггану штатына қарасты Taman Laut Pualu Redang паркіне кіретін тоғыз аралдың бірі екен.

Мəѕгі жасыл Малайзия Реданг аралыныѕ таѕєажайыптары Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Мінген кемеміз үлкен-ақ. Үстіңгі палубадан басқа төменде жабық екі каюта-залдар бар. Олардың барлығына бірнеше қатар жұмсақ орындықтар орналастырылған. Кеме-автобустың бортына жүзден астам адам мінді. Бұл жергілікті тұрғындарды аралға таситын ең тиімді көлік екен. Жабық каютаға жайғасқаннан кейін, біраз уақыт едəуір жаурай бастадық. Өзімізбен бірге ала шыққан жылы киімдерімізді киюге тура келді. Осы ретте айта кететін бір мəселе, Малайзияда кондиционер атаулы күшті жұмыс істейді. Жабық кеңістікке кірсең болды, үй ме, автомобиль ме, ұшақ па, кеме ме түгелдей дерлік кондиционерлермен жабдықталған. Малайзияның тұрмыстық кондиционер шығарудан əлемде бірінші орын алатындығын амалсыз мойындайсыз.

Куала Теренггану қаласынан шыққаннан кейін теңізде тоқтаусыз екі сағат жүзіп, Реданг аралына жеттік. Аралдың жағалауы тегіс ұлпа мамықтай құм. Бейнебір құм емес жұмсақ түкті кілемнің үстінде жүргендейсің. Сондықтан да болар, арал жағалауы толы курорттың көкесі. Жұлдыздар жарысына түскендей неше түрлі жұлдызды қонақүйлер. Біз жеке-жеке коттедж түрінде салынған төрт жұлдызды Redang Island атты қонақүйге түстік. Қонақүйдің атқарушы менеджері Ризал Якоб бізді қарсы алып, қонақжайлылық танытты. Біз дереу Ризал Якобты əңгімеге тартып, Оңтүстік Қытай теңізінің ортасындағы Реданг аралының жəй-жапсарын сұрай бастадық. Оның айтуынша, бұл аралдың ұзындығы 7 шақырымнан, ені 6 шақырымнан асады екен. Ол Реданг теңіз паркіне қарасты 9 аралдың ішіндегі үлкені көрінеді. Аралдың шығыс жағалауын Teluk Dalam, Teluk Kalong сияқты əсем бұғаздар алып жатыр. Бұл аралдағы демалыс орындарының ішіндегі ең ірісі Taaras Beach & Spa Resort (қысқаша Taaras) курорты көрінеді. Аралдың ұшақ қонатын өз əуежайы бар. Сонымен бірге, бұнда жергілікті тұрғындар тұратын ірі деревня орналасқан. Бұл деревняда тұратын тұрғындардың негізі бугис деген халық көрінеді. Олар осыдан бірнеше ғасыр бұрын Индонезияның Сулавеси аралынан келіп осында қоныстанған екен. Өткен ғасырдың ортасында олар Оңтүстік Қытай теңізінде орналасқан ірі Пинанг аралына қоныс аударыпты. Бірақ 1970 жылдардың басында жердің жетіспеуіне байланысты Пинанг тұрғындарымен сиыса алмай қай тадан осы Реданг аралына тұрақтапты. Қазір осы ха лыққа қарасты бірнеше жүз тұрғындар Реданг аралындағы жалғыз Кампунг атты елді мекенде тұрады. Деревня тұрғындары негізінен балық аулаумен жəне мал өсірумен

айналысады. Соңғы уақытта жергілікті тұрғындар арал дағы жылдан-жылға көбейіп бара жатқан курорттарда қызмет көрсету саласында көптеп еңбек ететін болды. Ризал Якобтың бұл аралда еңбек етіп жүргеніне оншақты жылдың жүзі болыпты. Сондықтан арал тарихын жетік біледі екен. Оның айтуынша, Реданг аралындағы алғашқы курорт 1980 жылы бой көтеріпті. Содан бергі жылдар ішінде бұл аралда бірнеше жаңа курорттар салынып, туристердің ең көп келетін орнына айналған. Бұл аралдың атағының кеңінен жайылуына əйгілі «Жазғы каникулдар» кинофильмі себепкер болыпты. Бұл фильмнің негізгі оқиғалары осы аралда түсірілген екен. 2003 жылы Berjaya Group компаниясы Реданг аралында əуежай құрылысын салып, 2004 жылдан бастап Куала Лумпур – Реданг бағытындағы ұшақтарды қабылдай бастаған. Қазір мұндағы

əуежайдан Сингапурға дейін тікелей ұшақ ұшады. Реданг аралындағы атақты демалыс орны жеті жұлдызды қонақүйлері бар Taaras курорты болып табылады. Taaras қонақүйлерінің бөлмелерін аралағанда, бейнебір патша сарайында жүргендей əсер алдық. Соған сəйкес бағасы да біршама көрінеді. Сондықтан Taaras курортындағы қонақүйлерге қалталылардың ғана қолы жететін

сыңайлы. Осы қонақүйді аралап келе жатып, орысша сөй лейтін жас менеджерді жолықтырдық. Өзін Шерзода деп таныстырған сұңғақ бойлы, көркіне көз тойғысыз əсем жігіт Тəжікстан азаматы екен. «Малайзияға келгеніме бес жылдың жүзі болды. Осыдан үш жыл бұрын арнайы конкурсқа қатысып, осы Taaras қонақүйіне кезекші ресепшн қызметі үшін арнайы конкурсқа түсіп, қызметке орналастым. Бүгінде жеті жұлдызды Taaras қонақүйінің жетекші менеджері болып қызмет істеймін. Туғандарым Тəжікстанда жəне Мəскеуде тұрады. Бірнеше жыл бойы Мəскеуде жұмыс таба алмай уақытымды өткізіп алдым. Малайзияға келгеніме өкінбеймін, міне, нағыз малайзиялық азамат

болдым», дейді қуанышы бетіне шыға күлімдеген Шерзода. Ол бізбен танысқанына қуанышты екенін білдіріп, Taaras қонақүйіне қазақтардың көп келетінін айтты. Ертеңіне Реданг аралының жағалауларын бұлқына соғып жатқан Оңтүстік Қытай теңізін тамашалауға шықтық. Түнде теңіз суы көтеріліп, арал жағалауының біразын басып қалады екен. Таң ата су біртіндеп қайта бастайды. Міне, осы кезде көтерілген сумен бірге үйір-үйір теңіз балықтары жағалауға жақындайды. Балықтарға ілесіп қорек іздеген мұхиттың алып тасбақалары да жағалауға жақындайтын көрінеді. Дəл осы кезеңде, яғни енді ғана таң атқанда теңізге шыққан адам алып тасбақаларды көреді. Біз мінген қайық жағалаудан сəл ұзай бергенде, судың астынан үй орнындай қапқара мақұлық жүзіп өтті. Сөйтсек, айнадай жалтыраған мөлдір судың асты балық үйірлерінің соңынан жүзген үлкенді-кішілі теңіз тасбақаларына толы екен. Бұл тамаша көріністі көріп, адам шын мəнінде табиғаттың қайталанбас құдіретін түсінгендей болады. Содан кейін біз мінген қайық сағым жетер көк теңіздің ортасында тұрған ақшаңқан кемеге жақындады. Бұл бірнеше қабат каюталары бар үлкен катер екен. Оның иесі неміс азаматы көрінеді. Вильгельм атты бұл теңізшінің Малайзияға келгеніне жиырма жылдың жүзі болыпты. Содан бері ол өзінің осы катерінде өмір сүреді екен. Алып катердің ішінде адам тұрмысы үшін не керектің бəрі бар. Вильгельм осы катерін жалға беріп, қалталы туристерді бірнеше күнге тіпті, апталап ашық теңізге алып шығып қыдыртады. Катер екі адамдық бірнеше каютадан құралған. Əрбір каюта екі адамға арналған жататын орын, ас үй, демалыс бөлмесі жəне жуынатын бөлмелерден тұрады. Ол катерді жалға алатын туристердің қалтасына қарай екі адамнан он адамға дейін ашық теңізге ұзақ мерзімді саяхатқа алып шығатын көрінеді.

Реданг аралының жағалаулары Оңтүстік Қытай теңізінің Филиппин, Индонезия жəне Папуа-Жаңа Гвинея аймақтары қиылысатын «Маржан үшбұрышы» деп аталатын өңірге жатады. Мұнда теңіз балықтарының 80 пайызы өмір сүреді. Теңіз асты əлемінде балық түрлері мен олардың түстерінен көз сүрінеді. Сансыз бояуға малынған балықтар су астында лақша тулап, теңіз асты əлемін бояулар бəсекесіне түсіргендей. Реданг аралында орналасқан демалыс орындарының туристерге көрсететін əсерлі қызмет түрлерінің бірі су астында серуендеу арқылы осы бір сан түсті тіршілікпен таныстыру болып табылды. (Жалғасы бар).


www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

Аумалы-төкпелі, алмағайып замандарды бастан кешкен халқымыздың өзіндік басқару жүйесі де болған: ел қамын жеген ерлері, сөзін сөйлеп, жағдайын ойлаған шешендері, əділдіктің ақ туын түсірмеген білімпаз билері өткен. Билер халықтың көкейіндегісін айтқан, көмейіндегісін жарыққа шығарған əділет жоқшысы болған. Бұл тұлғаның ерекшелігі сонда, биді байлық та, барлық та жасай алмаған. Би тұғырына топты жарып, таразы басын тең ұстап, əділдікті сақтап, қара қылды қақ жарып айтатын парасатты адамдар көтерілген. Биге табиғи дарын, текті ақыл, алыстан көріп, барлай алатын, оны зерделей білген дана, сөздің «майын» ағызатын дүлдүл шешендер жатқан. Міне, осы би ұғымының мəнін ашатын: «Түгел сөздің түбі – бір, Түп атасы – Майқы би», деген сөз тарихта қалған.

Ќазаќ хандыєы кезіндегі билер институты:

ТƏЛІМІ МЕН ТАЄЫЛЫМЫ Қуандық ЕСЕНҒАЗЫ,

тарих ғылымдарының докторы, профессор.

Қазақтың атақты билері: Төле, қаз дауысты Қазбек, Əйтекеден қалған сөз билігі дəстүрі ғасырлар бойы үзілген емес. Олардың заманында, Ахмет Байтұрсынов пікірімен айтқанда, «əділ билердің қолындағы билік қазақтың неше түрлі дертін жазатын таптырмас дəрі еді». Билер жақсы мен жаманды, жақын мен алысты, қымбат пен арзанды, қиын мен жеңілді салыстырып алға тартқан. Мал дауы мен жер дауына, ар дауы мен намыс дауына кесімді билік айтып, «тілмен түйіп, тіспен шеше алмас» тұжырым жасаған. Кез келген қазақ ол кезде мылжыңдықты, далбасалықты, жағымпазды мін көріп, қорлық санаған. «Сөз шынына тоқтайды, пышақ қынына тоқтайды» деп шындықтың туын көтерген «от ауызды, орақ тілді» шешендерін қастерлеп өткен. «Су түбін шым бекітеді, дау түбін сөз бекітеді» деп те ретіне қарай келістіріп отырған. Бейнелі, дəлелді, қисынды уəж айтқан. Билер билік айтарда ауытқып, бұра тартқан тұстары болса, бірін-бірі тоқтатып, əділетке шақырған, «айтқан сөзі-құрған қақпандай» болған беделді билер қазақ қоғамындағы əділеттіліктің жаршысы болған. Бүгінде «би» сөзінің шығу тегі жайлы бірауызды кесіліппішілген пікір жоқ. Осы мəселені зерттеген ғалымдар Г.Вамбери, В.Радловтар «би» сөзінің төркінін түркі тіліндегі биіктік, жоғарылылық деген мағыналардан іздесе, Леонтьев, Ш.Уəлиханов, Халид жəне т.б. зерттеуші ғалымдар өзге де пікірлерге тоқталған. Турасына келер болсақ, «би» сөзі ежелгі түркінің «бек» сөзінен бас тау алып, негізінен «басқару», «билеу», «билік ету» деген ұғымдарды білдірсе керек. Осы пікірге тоқталсақ «би» терминінің шығу уақыты да ежелгі түркі заманы екені талас тудырмайды. Қазақ халқының өмірінде билер институтының алар орны мен үлес-салмағы, маңыздылығы айрықша болды. Өйткені, оның – мемлекеттің саяси жəне əлеуметтік жағдайын тек əдеттегі құқықпен ғана емес, руханимəдени салт-дəстүр негізінде де ұштастыра əрі теңестіре отырып қамтамасыз етуші бірденбір құрылым ретіндегі рөлі ерекше. Бұл құрылым ол кезде мемлекеттік басқару жүйесімен тығыз астасып жатты. Билер ел, жер, жесір дауын, малжан, кəсіп мəселесін түйінді төрт-ақ ауыз сөзбен тындырып отырған. Тындырғанда да хатсыз, қарарсыз, ауызша жүзеге асырып, бітіріп отырған. Қазіргідей алтын уақыттарын жиын, мəжіліс съезбен өткізіп, құлаш-құлаш қаулы– қарар қабылдап, оны жоғарытөменді бұйрықпен таратып, төрешілдікке, қағазбастылыққа салынбаған. Ол кезде бір бидің өзі осы күнгі соттың да, прокурордың да, полицияның да, өзге де құқық қорғау органдарының қызметтерін атқарған ғой. «Би – əлеуметтік категория ретінде қазақ халқының тарихында ерте заманнан бері қолданылып келе жатыр... Əлеуметтік қатынастардың дамып шиеленісумен бірге, кейде билердің көпшілігі қанаушы таптардың уəкіліне айналған. Билердің əдет-заң нормаларын талқылауда, билік айтуда, ол биліктің орындалу əдістерін белгілеуде кең құқықтары болды. Билер соты Қазан төңкерісіне дейін қылмыстық жəне азаматтық істердің көпшілігін қарайтын ресми орган болып, құн, барымта, қалың мал, əмеңгерлік, көп əйел алу, т.б. патриархтық кертартпа

Сурет e-history.kz сайтынан алынды.

қалдықтарды қорғап келеді» – деп (Қазақ Совет Энциклопедиясы 2-том, 322-323бб.) билердің қоғамдағы рөлін əдейі төмендетіп көрсеткен. Ел басқаруда билердің орны ханнан кем еместігін, тіпті ханның өзін «Билер кеңесі» сайлайтынынан сескенген Ресей империясы Қазақстанды отарлау барысында олардың рөлін шектеп, мүлдем жойып тынды. Ал, қарауындағы бодан елдің күшті хандықтардан тұруы, ондағы билердің кей жағдайда хандардан да беделдері асып тұратындығы Ресей империясының отарлау саясатын ойдағыдай жүзеге асыруына кедергі деп білді. Осы себептен билердің қызметін мүлдем жою көзделді. 1868 жылы қабылданған «Жаңа устав» қазақ даласында сұлтандық пен елді басқарудың ежелден келе жатқан дəстүрлі жүйесін жойып тынды. Енді «бөліп ал да, билей бер» деген саясатпен қазақ даласы ұсақ болыстарға бағынышты болды. Осындай ұсақталған болыстарды, бұрын көсемдігімен, шешендігімен халыққа танылғанда ғана өздігімен би атанатындарды енді халық сайлап, Ресей патшасының еркеше құқықты өкілдері заңдастырып бекітетін болды. Мұндай қадамға бару ғасырлар бойы мінсіз қызмет етіп, тарихтың, қоғамның қалыптасуына олардың бойындағы сан-алуан тума таланттарын біржолата жою еді. Өйткені, енді болыстыққа би – қазылыққа өзінің дара қасиеттерімен би атанғандар емес, пара беру арқылы, халық тың емес, қара басының құлқынын ойлайтын, Ресей патшасы өкілдерінің айтқанын істеп, айдағандармен жүретін дарынсыз, жетесіз мансапқорлар «сайланды». Бұл жөнінде дана Абай өзінің «Үшінші сөзінде» əрбір старшын басы бір би сайлау саясатын сынай келіп, былай деген еді: «Бұл билік деген біздің қазақ ішінде əрбір сайланған кісінің қолынан келмейді. Бұған бұрынғы «Қасым ханның қасқа жолын», «Есім ханның ескі жолын», əз Тəуке ханның күлтөбенің басындағы күнде кеңес болғанда «Жеті Жарғысын» білмек керек. Бұл ескі сөздердің қайсысы заман өзгергендікпен ескіріп, бұл жаңа заманға келіспейтұғын болса, оның орнына татымды толық билік шығарып, төлеу саларға жарарлық кісі болса керек еді, ондай кісі аз, яки тіпті жоқ». Абайдың-«бас-басына би болған өңшең қиқым» деп қынжылуы осы кездің көрінісіне айқын куə деп білеміз.

Ал, шығыс жұлдыздарының бірі Ш.Уəлиханов «Билер сотының ертеден келе жатқан халықтық түрі» деген мақаласында, «Би атағын беру қазақта халық тарапынан бір сайлау арқылы немесе халықты билеп отырған үкімет тарапынан бекіту арқылы болған емес, тек сот ғұрыптарына əбден жеттік, сонымен қатар, тілге шешен қазақтар ғана бұл құрметті атаққа өз бетімен ие болып отырған. Мұндай би атағын алу үшін би болам деген қазақ өзінің ісіне жетіктігі жəне шешендік қабілеті бар екендігін халық алдында сан рет көрсетуге тиіс болған. Ондай адамдардың атағы бүкіл қазақ даласына тез жайылып, олардың аты жұрттың бəріне мəлім болып отырған». Тап осындай пікірлерді қазақ сахарасын көп кезіп, ауызəдебиетіміз, əдет-ғұрып, салтсанамыз туралы көптеген еңбектер жазған Ə.Диваев, А.Васильев, В.Радловың шығармаларынан да көптеп кездестіреміз. Басқаны былай қойғанда, жат жұрттың өкілдерінің өзі «би үстем таптың өкілі, ол тек қана хан-сұлтандардың, байманаптардың сойылын соғып, халықты қанаушы» деген пікірді бірде-бірі жазбапты. Арғыбергі ауызша тараған немесе жинақталып қағазға түскен көне шежірелерімізге зер салсақ, бидің тек байлардың ғана арасынан емес, жоқ-жітікті кедейлер арасынан да талай шыққанын, «Ердің құнын екі ауыз сөзбен бітірген» саңлақ билер болғанын тарих растайды. Сонымен, би дегеніміз – ел жұртының əдет-ғұрпын, салтдəстүрін, өткен шежіресін, тарихын, қоғамының даму барысын, айнала қоршаған табиғаттың сан-алуан қасиеттері мен құпияларын білетін, адамдардың көкірек көздеріне ой көзімен қарай алатын, қырлы-қырлы мінез-құлықтарды айтқызбайақ тап басатын, ғылым-білімнен хабардар, кемел пікірлерін шешен тілмен жеткізіп беруде дара қасиеті бар жандар болды. Біз бұл тұжырымымызбен би атаулының бəрі бірдей шетінен кемеңгер, көсем болған деген ұшқары пікір айтудан аулақпыз. Өзінің азды-көпті көрген-түйгенімен, бір қағар шешен тілімен ортаға түсіп, қара басының, құлқынының қамы үшін малы барлардың, хансұлтандардың теріс екендігін көре-тұра бұрыс тартып, өз руларының сойылын соққан бисымақтар да ел арасында аз ұшыраспағанын айтпасақ, ақиқат ауылынан іргемізді аулақ салғанымыз болар еді. Əрине,

ондай бисымақтар ақыға алған атымен, киген тонымен бірге тозып, халық жадынан тез ұмыт болып отырған. Би дегенге үш арысымыз – Төле, Қазыбек, Əйтеке жеткен заңғар биіктен қарағанымыз абзал. Енді халық даналықтарына сүйене отырып, билер бойындағы дара қасиеттерге қысқаша болса да жеке-жеке тоқталып, сараласақ. Ол қасиеттер бірін-бірі толықтырып, төрт аяғынан тең басып тұрмаған жағдайда атышулы билер додасында қарсы жағы осал тұстан орып түсіп, омақастырып кете беретін болған. Иə, би-көпті көрген, яғни «көре-көре көсем болған», көкірек көзі қиядағыны шалатын, ойы орамды, көнені ғана біліп қоймай, болашақты да тап басып, байламды, бағаналы болжам жасай алатын, əрдайым халық көңілінен шығатын жан болуы шарт. Шешендік – көп халықтарда ертеден ұшырасатын қасиет. Тіпті, Ежелгі Рим империясы мен Грек, Мысыр елдеріндегі оқу орын дарында шешендік өнер «Риторика» аталып, негізгі пəндердің бірі болып саналған. Ал, қазақ даласында билер біздегі секілді ешбір пəнді оқымайақ салиқалы ойдың түйінін дəл жеткізуге шебер болған. Биді бұрынғы да, қазіргі де жазба тілдерімізде сот деп жүрміз. Бұл бір жақты пікір. Əдетте, даулы мəселені шешкен жерде кемі үш би қатысқан, бірі – айыптаушы (прокурор), екіншісі – ақтаушы (адвокат), үшіншісі –төбе би (судья). Ал, сот дегеніміз бір ғана үкім шығарушы судья деген мағынаны ғана білдіреді. Сондықтан биді сот деп емес, заңгер деп қараған дұрыс секілді. Əйтпесе, жалпыға түсінікті жағдайда «би» – деп атаған да жөн. Осы арада тағы бір айта кететін жай – қазақта, сондай-ақ жалпы түркі елдерінде би секілді қазы деген сөз жиі кезігеді. Қазы да билік айтушы, төрелік етуші болып саналады. Əйтсе де би мен қазы сөздерінің арасы жер мен көктей. Қазы бір өзі ғана даулы іспен жүгінушілерге шешім шығарып, төрелік айтады. Ал оның əділдігі мен əділетсіздігі көп жағдайда тең түсіп жатуы ықтимал. Ондай жағдайда даушылар қазыдан асып, билер алдына жүгінетін болған. Əрі жоғарыда айтқан жəне төменде баяндалатын тек биге тəн қасиеттерді қазыдан талап ету – орынсыз, білместік болады. Яғни, қазы өзінің дүниетаным, көзқарасына қарай дұрыс болсын, бұрыс болсын – төрелік айтушы ғана. Биге орай тағы бір ескере

кететін жайт бар. Халық арасында «би екеу болса, дау төртеу» деген астарлы сөз бар. Бұл сөзді кейде билер жүрген жерде дауда көп деп сыңаржақты ұғып қаламыз. Мұндай пікір қате. Бұл арада даулы мəселені екі би емес, үш би (яғни, тақ санды) шешсін дегені. Яғни, бірі айыптаушы, екіншісі – ақтаушы болса, ал үшіншісі – ортақ, əділ шешім айтатын Төбе би болсын дегенді меңзегені. Бұл əдіс сол кезеңдегі дала демократиясының таптырмас туындысы болып табылады. Би елші (дипломат) мəмілегер ретінде де тарихтан орын алған. «Жауластырмақ-жаушыдан, елдестірмек-елшіден», «Елшісіне қарап елін таны» деген секілді тек қана қазаққа тəн емес, түркі дəуірінен келе жатқан көптеген мақал-мəтелдерде қаншама терең мағына жатқанын біз əлі де жете пайымдай алмай келеміз. Яғни, би тек ел ішіндегі даулы мəселені шешеді екен деп қарауымыз да жете бағамдамаушылық. Əрине, жеке адамдар, ру, тайпа, ұлыс аралығындағы кикілжіңді ел мен ел арасындағы даулы істермен қатар қоюға болмайды. Сол себепті де, соңғы мəселені шешу үшін жат жұртқа нағыз беделді билерді жіберіп реттеп отырған. Қазақтармен жауласып келген Жоңғар хандығына соғысты тоқтатып, тату көршілік қатынас орнату үшін кезінде Қазыбек би бастаған елші жіберілген. Сонда Қазбек бидің Жоңғар ханына елшілікке барғанда айтқаны: «Сен темір де мен көмір, Еріткелі келгемін. Екі еліктің баласын, Теліткелі келгемін. Егесетін ел шықса, Иілткелі келгемін. Тұтқыр сары желіммін, Жабысқалы келгемін. Жаңа үйреткен жас тұлпар Шабысқалы келгемін. Танымайтын жаттарға, Танысқалы келгемін. Қазақ-қалмақ баласы, Табысқалы келгемін. Табысуға келмесең, Тұрысатын жеріңді айт, Сен қабан да мен арыстан Алысқалы келгемін». Ел басшылары сол заманда билер арқылы барлық түйінделген мəселелерді мүмкіндігінше бейбіт жолмен шешіп, бəтуаластыруды мұрат тұтқан. Билер саясатпен де айналысып, қоғам қайраткері дəрежесіне дейін көтеріліп отырған. Би – жекелеген адамдар, ру мен ру, тайпа мен тайпа арасындағы дау-жанжалды шешумен ғана шектелмегені баршаға мəлім жай. Олар ел мен ел арасындағы қоғамдық мəні зор саяси мəселелерді шешуде хан-сұлтандардың негізгі тірегі, кеңесшісі болған. Хан қаншама қаҺарлы болғанның өзінде «Билер кеңесінде» көпшілік дауыспен қабылданған шешімді жеке билікпен бұза алмаған. Əйгілі əз Жəнібек ханның жанында ел ішінің сыртқы саясатының барлық мəселелерін талқылап, баға беріп, жөн-жоралғы сілтейтін алпыс би болған екен дейді. Атақты Абылай ханның жанында үнемі кеңесші 8 би болғаны тарихтан белгілі. Ал, иісі қазақтың кемеңгер ханы əз Тəуке, бүгінде ежелгі гректердің заңгері Салон шығарған заңмен пара-пар делініп жүрген, «Жеті Жарғыны» жазғанда ошақтың үш аяғындай тең тұрған билеріміз – Төле, Қазыбек, Əйтекелердің ақылкеңесін басшылыққа алғанын ешкім жоққа шығара қоймас. Күлтөбе, Мəртөбе бастарында өткен талай əйгілі кеңестерде ел бірлігі, ас-ауқаты, амандығы мен болашағы жайында келелі іске кеңес берген де осы билеріміз болатын. Ел ішінде би ой түйіп, сөз ұстап, əділ төрелік айтумен бірге, бүкіл бір халықтың болашақ ұрпағын тəрбиелеуде де теңдессіз қызмет атқарумен қадірменді саналған. Қалай болғанда да сан ғасырлар бойы халқымызбен бірге жасасып, оның ел басқару жүйесінде айрықша қоғамдық маңыз атқарып келген билердің рөлін қайта жандандырсақ, ұлттық қадір-қасиеттерімізді сақтауға көмектесер еді. Осы қастерлі мұра, даналық, «қара қылды қақ жарар» əділдіктің адал оғы, сатылмаған қазақтың киелі ауызды билерінен шыққан сөздер бүгінгі таңда да қазақ қоғамына үлгі болуы қажет екендігіне ешкімнің таласы жоқ деген ойдамыз.

5

 Талап жəне тəртіп

Біріккен бітіреді, ўйымдасќан ўтады Ел тəуелсіздігін, оның саяси тұрақтылығын мемлекетіміздің басты құндылығының бірі деп санауға болады. Ал еліміздің мүддесін қорғау жəне оны сақтау əрбір азаматтың борышы болып табылатыны анық. Осы орайда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Бүгінгі таңда ел қамынан басқа қандай мүдде болуы мүмкін? Сондықтан елдің ақыны да, əкімі де бір мақсатты көздеуі керек», деген қанатты сөзі бар. Бұл ойдың астарында қоғамның бірауыздылығы, бірлігі, қала берді еліміздің беріктігін сақтау түсінігі жатыр. Қазақстан қазіргі таңда əлемдегі көптеген мемлекет арасында оқ бойы алға шығып, дүниежүзінің дамыған 30 елінің қатарына ену үшін нық қадам басып келеді. Алайда, əрбір елдің даму үдерісіне кедергі келтірер, елдің сеніміне дақ түсірер кесапаттардың бірі – сыбайлас жемқорлық жəне сапасыз көрсетілетін мемлекеттік қызметтер. Бұл күндерде осы кереағар залалмен күресте мемлекеттік аппараттың тетіктері өзгеріп, оның тек салдарымен күресу емес, сондай-ақ, оның алдын алу жұмыстары белсенді жүргізіліп келе жатқаны байқалады. Атап айтқанда, бұған тек мемлекеттік мекемелер ғана емес, азаматтық қоғам, үкіметтік емес ұйымдар, əртүрлі қоғамдық қозғалыстар да тартылуда. Осыған орай, Мемлекеттік қыз мет істері жəне сыбайлас жем қорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Атырау облысы бойынша департаменті жанындағы қоғамдық кеңестің де рөлі арта түспек. Қоғамдық кеңестің мақсаттарының бірі – ел арасындағы көкейкесті мəселелерді талқылап, азаматтардың заңды мүддесі мен құқықтарын қорғап, халық пен биліктің өзара іс-қимыл бойынша жұмыстарын жандандыру болып табылады. Басқаша айтқанда, қоғамдық кеңес халық пен биліктің арасындағы алтын көпір іспеттес. Жалпы, қоғамдық кеңестің жұмысы жоғарыда аталған департаментпен тығыз байланыста жүргізіледі. Қоғамдық кеңеске түсетін азаматтардың өтініштерін, оның ішінде, ұсыныстары мен шағымдарын қарау мəселелері департамент арқылы жүзеге асырылуда. Қазіргі уақытта Атырау қаласындағы 2 халыққа қызмет көрсету орталығында қоғамдық кеңеске жолданатын ұсыныспікір жəне арыз-шағымдарға арналған сенім жəшіктері орналастырылды. Ағымдағы жылы қоғамдық кеңестің кезекті отырысында мемлекеттік қызметтерді көрсету мəселесі бойынша Атырау облысының бірқатар мемлекеттік органдары, оның ішінде, мемлекеттік сəулет-құрылыс бақылау басқармасының, Атырау қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығының, Сəулет жəне қала құрылысының, сондайақ, білім бөлімдері басшылары тыңдалып, нақты ұсыныстар айтылды. Сонау 2014 жылғы 6 тамыздағы реформадан кейін жаңа департаменттің ашықтығы мен халыққа қолжетімділігі, тұрғындардың еркін түрде өз ойларын жеткізе алуына септігін тигізді. Жасыратыны жоқ, бұрынғы түсінік басқа болғандықтан, бұрынғы «Қаржы полициясын» х ал ық мү мкін діг ін ш е ай н алып өтуге тырысатын. Ал қазір мүлдем өзгерді. Департамент басшысы Марат Ахметжановтың тың бастамалары мен креативті

ойлары, қоғаммен ашық түрде кездесуі – мемлекеттік қызметтің ашықтығын көрсете білді. Оған келтірер дəлел де жетерлік. «Адалдық – ардың ісі, ауырлықты көтеру нардың ісі, жақсы іске жан сүйінер» деген сөз, осы бастамаға арналғандай. «Біздің міндет – халыққа қызмет» дегендей, департаментпен де халыққа көрсетілетін мемлекеттік қызметтер сапасын бақылау жəне бұл салада сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бағытында белсенді жұмыстар жүргізілуде. Мəселен, департамент басшысының бастамасымен жуырда əрбір азаматтың тұрмыстық өмірінде қажет болатын психоневрологиялық жəне наркологиялық диспансерден есепте тұрмайтындығы туралы анықтама алу бойынша мемлекеттік қызметінің тəртібіне талдау жүргізілген болатын. Талдау нəтижесінде осы анықтамалардың құны еселі түрде үстемеленгені жəне диспансерлердің жұмыс кестесі мемлекеттік қызмет үлгісіне сəйкес еместігі анықталды. Департаменттің ықпалымен психоневрологиялық жəне наркологиялық диспансерден алынатын барлық анықтамалардың бағасы екі есеге төмендеп, сондай-ақ, бекітілген кестеге сəйкес азаматтарды түскі үзіліссіз қабылдайтын болды. Бұдан басқа, облыстық жұмыспен қамту жəне əлеуметтік бағдарламалар басқармасымен көрсетілетін жұмыс берушілерге Атырау облысы аумағында еңбек қызметін жүзеге асыру үшін шетелдік жұмыс күшін тартуға рұқсат беру жөніндегі мемлекеттік қызметке талдау жүргізілді. Талдау барысында басқарманың жұмысындағы нормативтік құқықтық актілер мен тиісті комиссия ережесінде субъективті шешім қабылдауға жол беретін сыбайлас жемқорлық тəуекелдері анықталды. Нəтижесінде департаменттің талабы негізінде Атырау облысы əкімдігімен сыбайлас жемқорлық тəуекелдігін жою мақсатында нақты шаралар қабылданды. Сайын ҚУАНЫШЕВ, Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Атырау облысы бойынша департаментінің жанындағы қоғамдық кеңес төрағасы.

Біз де їлес ќоспаќпыз Елбасының Ұлт жоспары – 100 қадам бағдарламасында еліміздің əл-ауқатын арттыруға жаңа идеялар мен жаңа жобалар дың қажет екендігі айтылған. Осы іске Круглоозерный психоневрологиялық медициналық əлеуметтік мекемесі де өз үлесін қосып келеді деп айтуға болады. Өйткені, мекемені қаржыландыру үшін басшымыз Қайреден Жақсығұлов, мемлекетке алақан жаймай-ақ, бірқатар жұмыстарды қолға алуда. Мекемеге қажетті төсек-орын жапқыштарын тіктіруге маталар сатып алынып, тігін цехында 379 қамқорланушының төсек жабдықтары тігілуде. Цехқа 6 су жаңа тігін машинасын алдырып, цехтың аумағын кеңейтіп, қамқорланушыларды жұмысқа тартуда. Еңбек нұсқаушысы Ботакөз Ахметқалиева мекемедегі І жəне ІІ топ мүгедектерге жұмыстың қыр-сырын үйретіп

келеді. Жүннен түрлі көрпелер жасап, қолғаптар тоқыттырып, балалар үйінің тəрбиеленушілері мен кенттегі көпбалалы отбасыларына көмек ретінде таратып отырады. Мекеме басшылығы қамқорланушылар үшін арнайы жер алып, жазғы лагерь ашты. Бұл республика көлемінде əлі қолға алынбаған жоба болып табылады. Осы жерде қамқорланушылар бау-бақша егіп, жинаған өнімдерін өздерінің күнделікті ас мəзіріне пайдаланып келеді. Спортпен шұғылдануға да жақсы жағдай жасалған. Осылайша, мекеме қызметкерлері қамқорланушылардың көңілінен шығып, олардың уақыттарының тиімді өтуіне барынша атсалысып жүр. Болғанай БЕКМАШЕВА, мекеме қызметкері.

Батыс Қазақстан облысы.


6

www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

● Дүние жəне дағдарыс

КЕЛІМСЕКТЕР КҐШІНЕН КҐЗ ТЎНАДЫ Елдеріндегі атыс-шабыстан діңкесі құрып, өмір сүру үшін жайлы орта іздеу мақсатында теңіз асып, Еуропаға беттеген босқындар күннен-күнге қаупі артып келе жатқан апаттардан да, одан қалса, кісі ұрлап, құлдыққа сататын саудагерлерден де тайсалмайтын сыңайлы. Биылғы жылдың басынан бері кəрі құрлыққа заңсыз жолдармен өткен мигрант пен босқындар санының 224 мыңнан асуы, Жерорта теңізінен өту кезінде 2 мыңнан астам адамның қаза болуы осыны аңғартады.

жетеді. «Мигранттардың жартысы Сирия мен Ауғанстаннан келуде, одан бөлек, Пəкістан, Судан, Бангладештің де азаматтары кездеседі. Олардың 90 пайызы Германияға бара жатыр. Сондай-ақ мигранттар Скандинавия елдеріне, ал африкалықтар негізінен Франция мен Ұлыбританияға бағыт алады», – дейді Н.Милич. Мигранттардың елге жаппай ағылуына байланысты жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында Еуропа одағының Сербияда босқындарды қабылдайтын арнайы орталық құруды жоспарлағаны туралы ақпарат пайда болды. Алайда, бұл хабарды Сербияның еңбек, жұмыспен қамту, ардагерлер мен əлеуметтік мəселелер жөніндегі министрі Александр Вулин жоққа шығарды. «Сербия – мигранттарды асырау орталығы емес, ал елге кіріп-шығушылар əрекеттерін заң аясында істеуі қажет, – деді министр. – Біз мигранттарды елімізде ырқынан тыс ұстамаймыз, олар Сербияны Еуроодақ елдеріне жету жолындағы транзиттік мемлекет ретінде пайдаланады. Біз оларға адамгершілікпен жəне жауапкершілікпен қараймыз».

қорқытқанын айтты. Тіпті, күдіктінің бірі мигранттарға тілін алмаған жағдайда балаларын суға лақтырамын деп қоқан-лоқы жасаған көрінеді. Бұдан бұрын Палермо провинциясында заңсыз адам тасымалдау жəне кісі өлтіру күдігімен үш ливиялық, екі алжирлік қамауға алынған болатын. Полицияның ақпары бойынша, олардың 5 тамызда Ливия жағалауынан 30 шақырым жерде орын алған қайғылы оқиғаға қатысы бар. Ол кезде бортында Солтүстік Африка елдерінен шыққан жүздеген мигранты бар кеме аударылып, суға батқан еді. АНСА агенттігінің ақпары бойынша, апат кезінде кемеде 700ге жуық адам болған, оның 400-і құтқарылды, 25 адамның денесі табылып, жағаға шығарылды. «Кеме мигранттардың бір шетке көптеп шоғырлануынан тепетеңдігін жоғалтып аударылған», – деп мəлімдеді миграция жөніндегі халықаралық ұйымның өкілі Ленард Дойл. Жалпы, 2015 жылы Жерорта теңізі арқылы Еуропаға заңсыз өту əрекеті кезінде қаза болған мигранттар саны күрт өсті. Алғашқы жеті айдың өзінде 2000 адам қаза болыпты. Бұл өткен жылдың сəйкес мерзімімен салыстырғанда 400-ге көп.

Апатќа ўшыраєан ўшаќтыѕ сыныќтары табылды Индонезияда жексенбі күні радардан жоғалып кеткен «Tringana Air Service» авиакомпаниясы ұшағының сынықтары табылды. Бұл жөнінде «Рейтер» агенттігі елдің көлік министрлігі өкілінің айтқандарына сілтеме жасай отырып хабарлады.

Параќордыѕ аќшасын санауєа 24 саєат жўмсалды Үндістанның Батыс Бенгалия штатында бір шенеуніктің пара ретінде алған ақшаны санауға полицейлер бір күн уақытын жұмсапты. Мұны осы ел телеарнасы хабарлады.

Канада Ирак пен Сириядан таєы 10 мыѕ жўмыссыз ќабылдауєа дайын Елдің басқарушы Консервативті партиясы 19 қазанда болатын парламент сайлауында жеңіске жететін болса, елге тағы 10 мың босқынның келуіне рұқсат беруге дайын. Бұл туралы партия лидері, премьер-министр Стивен Харпер Торонто қаласында өткен сайлауалды шарасында мəлімдеді. Оның айтуынша, Канада алдағы төрт жылда өз аумағына Таяу Шығыс

елдерінен «Ислам мемлекеті» террорлық тобының əрекеттері үшін үйлерін тастап кетуге мəжбүр болған 10 мыңға жуық босқынды қабылдай алады. Премьердің Либералды жəне Жаңа демократиялық партиядағы оппоненттері Канаданың коалиция қатарында «Ислам мемлекетіне» қарсы əскери миссияға қатысуын сынға алды. Олар мемлекеттің тек гуманитарлық

көмек көрсетумен ғана шектелгенін дұрыс деп есептейді. Бұл орайда Стивен Харпер: «Егер сіздердің саясаттарыңыз əскери қолдаусыз гуманитарлық көмек көрсету болса, онда көмектеріңіз тек қаза болған адамдарға жетеді», деген болатын. Айта кетейік, бұдан бұрын Канада Ирактан 20 мың жəне Сириядан 2,5 мың босқынды қабылдады.

Телеарнаның хабары бойынша, құқық қорғау органдарының қызметкерлері əлгі шенеуніктің Бэлли қаласындағы үйінен 200 миллион (3 миллион доллардан астам) рупий тауыпты. Ол ақша еденге төселген плитаның астына, шкаф пен матрастарға, диванға, жуынатын бөлмеге, тағы басқа жерлерге жасырылған екен. Осы ақшаларды санап шығуға үш есептегіш машина қолданылған, ал ақшаны санауға 24 сағат уақыт кеткен. Жемқордың аты-жөні – Пранабу Адхикари. Ол 25 жыл бойы құрылыс салуға рұқсат беретін мекемеде істеп келген əрі осыған жауапты болған.

Авиасоќќыдан бейбіт тўрєындар ќаза тапты Сирияның əскери əуе күштері Дамаск қаласынан 15 шақырымдай қашықтыққа орын тепкен Дума қаласындағы базарды атқылады. Соның салдарынан 80 бейбіт тұрғын құрбан болып, 200-ден астам адам жарақат алды. Сирияның адам құқығы жөніндегі өкілінің айтуынша, истребительдерден базарға қарай кем дегенде он зымыран жіберілген. Соққы беру оқиға болған жерге құтқарушылар келген кезде де жалғасқан. Жергілікті тұрғындар базардағы сауда алаңдарының барлығы түгелдей қирағанын айтады. Ал «Рейтер» ақпарат агенттігі Сирия армиясының бұл операциясы ел президенті Башар Асадтың режіміне қарсы топтарды жою үшін берілген соққы екендігін келтіреді. Өйткені, 15 тамызда Islam Army топтарының содырлары үкіметтік əскердің позициясына шабуыл жасаған екен.

Ќысќа ќайырып айтќанда:

● Үндістан премьер-министрі Нарендра Моди Біріккен Араб Əмірліктеріне ресми сапармен барды. Бұл осы ел үкіметінің 34 жылдан кейінгі БАƏ-ге жасаған алғашқы сапары болып табылады. ● Солтүстік Корея билігі АҚШ пен Оңтүстік Корея бірлескен оқуларына «белгісіз қарумен» жауап беретіні жөнінде қоқан-лоқы көрсетті. «ҚХДР халқы мен əскері бұрынғыдай осал емес», – деді осы жөнінде қорғаныс комитетінің өкілі. ● Ирактың премьер-министрі Хейдар əл-Абади жоғары мемлекеттік лауазымдарды қысқарту жəне бірқатар министрліктерді біріктіру туралы жарлық шығарды. Осыған байланысты министрліктер саны 33-тен 22-ге қысқартылады. ● Мысыр президенті Абдель Фаттах Сиси елде терроршылдыққа қарсы шараларды күшейту туралы заңды мақұлдады. Аталған құжатқа сəйкес терроршыл ұйымға жетекшілік еткен адам өмір бойы бас бостандығынан айырылады.

Италияда мигранттарды заѕсыз тасымалдаушылар ўсталды Бортында заңсыз мигранттары мыңдаған кеме Жерорта теңізінің орталық бөлігінде орналасқан Апеннин түбегіне қарай толассыз ағылуда, өкінішке қарай, көбісі апатқа ұшырап жатады. Италияның жағалау күзеті күнделікті жүздеген босқынды құтқарып, жағалауға жеткізеді. Сөйтіп, оларды онсыз да лық толы уақытша ұстау орталықтарына орналастырады. Жақында Италияның бұқаралық ақпарат құралдары Сицилия аймағындағы Рагуза қаласында мемлекеттік полиция қызметкерлерінің мигранттардың Италияға заңсыз тасымалдануын ұйымдастырушы 4 адамды ұстағанын хабарлады. Күдіктілер өткен аптада Солтүстік Африка елдерінен 453 мигрантты Апеннин түбегіне алып өтпек болған көрінеді. Төрт үрлемелі қайыққа отырғызылған босқындардың арасында кəмелеттік жасқа толмаған 13 бала мен 4 аяғы ауыр əйел болған. Италия жағалау күзетінің кемесі бұларды ашық теңізде құтқарып алып, Сицилияның Поццалло портына жеткізді. Мигранттар жергілікті құқық қорғау органдарына заңсыз саяхатты ұйымдастырушыларды көрсеткен. Босқындардың бірі олардың борттағы адамдарды

Əлем жаѕалыќтары

Əуе кемесінің сынықтары Тапуа провинциясындағы Октабе округінің аумағында табылған. Ұшақтың бортында 49 жолаушы жəне бес экипаж мүшесі болған. Кейбір мəліметтерге қарағанда, əуе кемесі Оксибил қаласынан шамамен 25 шақырымдай жердегі тауға соғылған сияқты. Бұл қала Жаңа Гвинея аралының аумағында орналасқан. Индонезия көлік министрлігі өкілінің айтуынша, ұшақ бортымен байланыс əуежайдан ұшып шыққаннан 33 минут өткенде үзілген. Ал рейстің ұшу ұзақтығы бір сағат шамасында.

Белград саябаќтары босќындар лагеріне айналды Сербия астанасы – Белградтың негізінен теміржол мен автобус вокзалдары аумағындағы саябақтары мигранттардың төтенше лагеріне айналды. Күнделікті түнде мұнда 500-ден 700-ге дейін мигрант аялдайтын көрінеді. Бұлар – өмір сүру үшін жайлы жер табу мақсатында Еуроодақ елдеріне қарай беттеген Сирия, Ауғанстан мен басқа да бірқатар елдің азаматтары. Босқын мəртебесін алу үшін заңды көмек көрсетіп жатқан Белградтың адам құқықтары жөніндегі орталығы өкілдерінен бөлек, мигранттарға өзге үкіметтік емес ұйымдардың еріктілері азықтүлік жəне тазалық заттарын жеткізіп беруде. Белградтың адам құқықтары жөніндегі орталығының өкілі Николина Миличтің айтуынша, еріктілер күнделікті төтенше лагерьді аралап, ондаған адаммен сөйлеседі. Орташа есеппен мигранттар Сербияда шамамен екі күн аялдайды. Олар елге Македониямен шекаралас жатқан Прешево қаласынан кіруде. Одан Белградқа келіп, тəуліктен кейін Венгрия аумағына жақын Суботица немесе Канижа қалаларына

ШАРАЙНА

Ираннан санкциялардыѕ алынуы мўнай баєасын тґмендетеді Дүниежүзілік банк маманының болжамы бойынша, Ираннан ядролық бағдарламаға байланысты санкциялардың толық алынуы мұнайдың əлем дік нарығына елеулі ықпал етіп, 2016 жылы «қара алтын» бағасының барреліне 10 долларға арзандауына алып келеді. «Иранның əлемдік нарыққа толық оралуы ақыр аяғында мұнайды күніне миллион баррельге көбейтеді», – делінген банктің баспасөз хабарламасында. Келісім бекітілген жағ дайда, Иранның ядролық бағдарламасын баяулатуына орай АҚШ пен Еуропа Одағы

оған қойған санкцияларын алып тастайды. Естеріңізге сала кетейік, үстіміздегі жылдың 14 шілдесінде Иран мен «алтылық» иран атомына байланысты көпжылдық проблеманы реттеу туралы тарихи келісімге қол жеткізді. Көптеген айлар бойы жүргізілген келіссөздер нəтижесінде Иранға АҚШ, Еуроодақ пен БҰҰ Қауіпсіздік кеңесі тарапынан қойылған экономикалық жəне қаржылық санкцияларды алып тастау қарастырылған бірлескен іс-əрекет жоспары қабылданды. «2015 жылдың сəуір айында шектемелі келісім бекітілгеннен

бастап, халықаралық компаниялардың Иранның мұнай-газ секторына инвестиция құюға қызығушылықтары жоғары екені байқалып отыр. Санкциялар алынған соң бұл үрдіс жетіле түсіп, елді қажетті капиталмен қамтамасыз етіп, мұнай-газ секторы технологияларын жаңарта түсуі ықтимал», – дейді Дүниежүзілік банктің Таяу Шығыс пен Солтүстік Африка бойынша экономисі Лили Моттаги. Бұдан бөлек, Дүниежүзілік банк сарапшысы келер жылы Иранның ІЖӨ өсімі 5 пайызға өсетінін болжап отыр.

Бґтен ел адамдарыныѕ кґбеюіне бельгиялыќтар наразы Ipsos халықаралық əлеуметтік орталығы жүргізген сауалнамаға сəйкес, Бельгия азаматтарының 61 пайызы ел билігінің мигранттарды тым көп қабылдап жатқанына алаңдауда. 2011 жылы осы мəселе жөнінде алғаш рет сауалнама жүргізілген кезде, жауап алынған бельгиялықтардың жартысы өздерінің мигранттарға деген теріс көзқарасын білдірген бола тын. Соңғы сауалнамаға сəйкес, жергілікті халықтың 58 пайызы немесе əр алтыншы азамат босқындардың

елге ауып ке луі əлеуметтікэкономикалық жағдайға кері əсерін тигізеді деп есептейді. Сұралғандардың 52 пайызы мигранттардың жұмыспен қамту мəселесінде, ал 56 пайызы олардың ұлттық əлеуметтік қорғау жүйесі үшін қиындық туғызатынын айтқан. Тек респонденттердің 12 пайызы мигранттар ел дамуына жағымды ықпал етеді деген пікір білдірді. Айта кетейік, сауалнамаға Бельгияның 16-64 жас аралығындағы 500 азаматы қатысты.

Дайындаған Айдар ӨРІСБАЕВ, «Егемен Қазақстан».

Танымал актердіѕ немересін ґлтіріп кетті Нью-Йорк қаласында танымал актер Морган Фрименнің немересі Иден Хайнсті өлтіріп кетті. «Ассошейтед пресс» агенттігінің хабарлауынша, қайғылы оқиға қаланың ең көрікті ауданы Манхеттенде болған. Отыз үш жастағы И.Хайнске белгісіз біреу кеуде тұсынан бірнеше рет пышақ сілтеген. Ауруханаға жеткізілгенімен, ауыр жарақат алған ол қайтыс болды. Оқиға болған жерге шұғыл жеткен полицейлер зардап шеккен Хайнстің жанында тұрған отыздар шамасындағы ер адамды ұстады. Полицейлер бұрын оның жүйкесі сыр бергенін анықтаған.

1,5 саєатта 70 ќап картоп жинады Беларусь президенті Александр Лукашенко жексенбі күнгі демалысының бір бөлігін өзінің резиденциясында көкөніс өнімдерін жинауға жұмсады. Онымен бірге кіші ұлы Николай да еңбек етті, деп хабарлады президенттің баспасөз қызметі. Он сегіз сотық учаскеге егілген картопты олар 1,5 сағат ішінде жинап үлгерген. Жиналған өнім 70 қапты құрапты. Баспасөз қызметі таратқан хабарламада жиналған өнімдердің барлығы жақын күндері балалар үйлері мен қарттар үйлеріне берілетіні аталған. Мемлекет басшысының резиденциясында жексенбі күні, сондай-ақ, бақша дақылдары – қарбыз бен қауынды жинау басталған. Ал сабағынан үзіліп алынған алғашқы қарбыздың дəмін тату рəсімі алқаптың өзінде болған екен.

50 сайттыѕ жўмысына тосќауыл ќойылды Қытай билігі осы елдің киберкеңістік əкімшілігінің талабы бойынша 50 сайттың жұмысына тосқауыл қойды. Бұған интернетте Тяньцзиндегі жарылыстың салдары жөнінде анық емес ақпараттарды тарату себеп болған. Қазіргі кезде қадағалаушы орган 18 сайттың жұмысын тоқтатты жəне лицензиясынан айырды. Енді тағы 32 порталдың қызметі тоқтатылады. Өйткені, олар жарылыстан құрбан болғандар саны туралы нақтыланбаған ақпаратты таратқан жəне өңірде тəртіпсіздіктер мен тонаушылық орын алды деген жалған фактілер келтірген. Бұл жағдайды əдейі ушықтыру болып табылады. Соңғы мəліметтерге қарағанда, апаттан 112 адам қаза тапқан, 95 адам із-түзсіз кеткендердің қатарында. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


18 тамыз 2015 жыл

7

www.egemen.kz

 Өңір өмірі

 Есімі елдің есінде

Мұқым ел хакім Абайдың тойы деп жатқанда Ұлы ақынның есімін иеленген Арқа төсіндегі Абай қаласы мен ауданы қайдан қалыс қалсын?! Осы аптада Қарағанды облысындағы Абай ауданының орталығы Абай қаласында данышпан ақынның 170 жылдық мерейтойы жоғары дəрежеде аталып өтті. Тағылымы мол шараға қоғам жəне мемлекет қайраткері Оралбай Əбдікəрімов, академик Ғарифолла Есімов, белгілі ақындар Серік Тұрғынбекұлы, Несіпбек Айтұлы, Серік Ақсұңқарұлы, профессор Темірғали Көкетаев қадірлі қонақ есебінде қатысты.

Арќадаєы Абай тойы

айналдырған белестер ақиқаты ашылады. Əйгілі 32-ші жылғы ашаршылық пен 37-ші жылғы жазықсыз жазалаулардың адам тағдырын қалай ойыншық еткені əңгіме болады. Ел басынан кешкен зауалды кезеңдер мен оның соңын ала келген соғыс кезіндегі тіршілік ащы шындығымен бейнеленеді. Жазықсыз халық жауы атанған, сол қауіпті атақтың жамалуы салдарынан тіпті жер қойнына жақындарын да жасырын беруге мəжбүр еткен ахуалдан өткен, сондай-ақ дүлей ашаршылық апатынан əзер аман қалған кейіпкерлердің тақсіретті тағдырлары оқырман алдына бүкпесіз тартылады. Роман жаңа заманда жасалған ірі көлемдегі тонаушылықты – түн жамылып келген бірнеше алып жүк

Белгілі жазушы Кəрібай Ахметбеков өмірден өткелі он жыл болды. Осы уақыт ішінде оның шығармаларының негізгілері төрт томға жинақталып басылып, оқырман қолына тиді. Бірінші кітабына – «Қасірет», екіншісіне – «Ақдала» романдары, үшінші-төртінші томдарына – «Егіз қала», «Сый орамал» атты хикаяттары мен əңгімелері енген. Қаламгердің шығармашылығы жайындағы мақалалар мен қаламдастарының, туыстарының, достарының естеліктерінен құрастырып, Орынкүл Ахметбек келіні «Кəдірі бөлек Кəрағаң. Кəрібай Ахметбеков туралы» атты жинақ шығарды. Жазушының екінші рухани ғұмырындағы осынау маңызды оқиғалар хақында баспасөзде пікірлер

роман-дилогиясында көрсеткен болатын. Бұл шығармалар уақытында жақсы бағаланды. Екі бөлімді «Ақдала» романы болып қайта басылды. Орысшаға аударылып жарияланды. Туындының көркемдік ізденістеріне əдебиеттанушылар тарапынан жіті назар аударылып, кəсіби тұрғыда талданды. Автордың басшы қызметте жүрген коммунист бейнесін жасаудағы шығармашылық жетістігі Кеңес Одағының бас қоғамдық-саяси жəне əдеби газеттерінде атап айтылды, мадақталды. Романның бас кейіпкері боп табылатын аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы бейнесі сəтті сомдалғанына сүйсініспен көңіл бөлінді. Ол нағыз ел қамын ойлаған, жас та болса кемел ой түйе алатын, əділ де адал, жігерлі

Кїрделі ґмірдіѕ кґркем кґрінісі туралы туындылар жазєан ќаламгер Кəрібай Ахметбеков туралы бір їзік сыр

Қайрат ƏБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан».

Қаладағы мəдениет үйінде арнайы көрме ұйымдастырылды. «Жидебай – Бөрілі» мұражайынан əкелінген Абай бабамызға қандай да бір қатысы бар отыздан астам жəдігер елдің назарына ұсынылды. Сөреге қойылған 80-ге жуық кітап пен құнды құжат ақын шығармашылығынан сыр шертті. «Хакім Абай тағылымы» атты ғылыми-практикалық конференцияда ғалымдар ақынның қара сөзі мен сүбелі жырларын талдап, таразылады. Басқосуға 250 адам қатысып, ұлы Абайдың артында қалған мұрасы туралы ой бөлісті. Конференцияда сөз сөйлеген жергілікті аудан əкімі Серік Шайдаров Абай есімін иеленген ауданның жетістіктері жайлы айтып берді. «Ақынның есімімен аталатын бірегей ауданда Абай Құнанбаевтың аты екі мектепке берілген. Олар Абай қаласында жəне Топар кентінде орналасқан. Сондай-ақ, қалада 1980 жылы іргесі қаланған Абай Құнанбаев атындағы əдеби-мемориалдық мұражай мен 1971 жылы атауын жаңғыртқан «Абай» шахтасы бар. Ұлы Абайдың 170 жылдық мерейтойын мерекелеу құрметіне орай, ауданның іс-шаралар жоспары бекітілді. Жазба əдебиет көшбасшысының 170 жылдығы аясында ауданда 7000 адам қатысқан 40-қа жуық мəдени шара өткізіліп, Абайтану əлемі кеңінен насихатталды. Ауданның мемлекеттік кітапханалары кең ауқымды мəдени-ағарту шараларын жүргізді. Аудандық «Абай ақиқат» басылымында арнайы айдар ашылып, онда хакімнің ғақлиялары, абайтанушылардың, зерттеушілердің сөздері, еңбектері тұрақты түрде жарияланып тұрды. Аудандық мəдениет үйінде Абай шығармашылығына арналған фестиваль өтті. Онда мектеп оқушылары Абай шығармаларын мəнерлеп оқудан сайысқа түсті. Елбасымыздың «Мəңгілік Ел»

ұлттық идеясы негізінде қазақтың ұлы ақыны, ойшылы Абайға арналған осы конференцияның мақсаты жастар арасында ақынның шығармаларын насихаттау, жастарды елі мен жерін, тарихы мен əдебиетін қадірлеуге шақыру», – деп түйіндеді сөзін аудан əкімі Серік Шайдаров. «Абай біздің елдігіміздің, ұлтымыздың, ұлттық рухымыздың ең биік шыңы. Желбіреп тұрған байрағы. Абайсыз біз Қазақстанның келешегін елестете алмаймыз», – деді Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, ақын Несіпбек Айтұлы. Зиялы қауым өкілдері қаладағы Абай Құнанбаев атындағы №5 мектеп-гимназияның оқушыларымен кездесті. «Біз Абайдың ізбасарымыз» тақырыбында өткен шарада мектеп оқушылары ғалымдар мен абайтанушыларға, қоғам қайраткерлеріне көкейлерінде жүрген сауалдарын қойды. Абай ауданы əкімдігінің қолдауымен Ішкі саясат, мəдениет жəне тілдерді дамыту мемлекеттік мекемесі «Абай – дана, Абай – дара қазақта» атты ақындар мүшəйрасын жариялаған болатын. Абайдың рухани мұрасын дəріптеу мақсатында ұйымдастырылған жазба ақындар байқауына жалпы саны 27 ақын қатысты. Мүшəйраның бас жүлдесіне Қарағанды қаласынан келген талантты ақын қыз Айзада Рахымжанова лайық деп танылды. Екінші жүлдені Балқаш қаласынан келген ақын Мақсат Күземханов қанжығасына байлады. Үшінші орынды Абай ауданындағы Есенгелді ауылының тұрғыны, зейнеткер Əбілқайыр Дəулетханұлы жеңіп алды. Жүлдегерлерге қомақты ақшалай сыйақы табыс етілді. Сонымен қатар, бірнеше ақынға ынталандыру сыйлықтары табысталды. Хакім Абайдың Арқа төсіндегі тойы білекті балуандардың белдесуі мен концерттік бағдарламаға ұласты. Қарағанды облысы.

айтылып, жазушының бейнесі мен туындылары оқырман санасында жаңғыртылып жүр. Осы еңбектерді көріп оқығанда біз, Кəрекеңнің оқырмандары оны, оның шығармашылық қызметін тағы бір еске алуды жөн көрдік. Кəрібай Ахметбеков екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында дүниеге келді. Ағалары қан майданға, əкесі еңбек армиясына аттанып, əпкесі мен аналары тылда белдерін жазбай жұмыс істеген кездерде қос сəби – тете ағасы екеуі ұзақты күн талай «үй қамағын» бастан кешкен. Сосын əкесі əлдебір қиырда сүйменмен тас бұзып, кен қазып, соғыс мұқтажын қамтамасыз еткен ауыр еңбек майданынан келді. Шайқас далаларынан бір ағасы қайтпады, екінші ағасы сонау совет-фин соғысының, одан совет-герман соғысының қанды шайқастарын кешіп, фашистерді жеңгеннен кейін бір-ақ оралды. Содан соң ес білу, есею, мектеп бітіріп, қойшы таяғын ұстау, одан жоғары білім алып, еңбекке араласу кезеңдері сабақтаса жалғасып жатты. Саналы ғұмырын Кəрібай Ахметбекұлы қазіргі аға ұрпақпен бірге, бүгінде тоталитарлық дəуір деп аталатын қасаң кезеңде өткізді. Яғни Кəрекең де, сол кездің иланымымен айтқанда, коммунистік қоғам құрып жатқан заманда өмір сүрді, тиісінше, жарқын болашақ орнату жолында ел қатарлы адал еңбек етті. Қаламының қайратымен сол жолдағы кемшіліктерден арылуға үндеді. Халық шаруашылығындағы бұрмалауларды, табиғаттың бұзылуына апара жатқан қиғаштықтарды дəл ажыратып, дабыл қақты. Қай мəселені болмасын əр кез терең зерттеп, сындарлы көсемсөз тілімен жұртшылық назарына ұсынды. Сөйтіп, ел мен жерге төніп келе жатқан жаһандық проблеманың оң шешімін табуына атсалысуды көздеді. Əлеуметтік-тұрмыстық тыныс-тіршілікке көркем зерттеу жүргізді, өмір түйткілдерінің астарын ашты. Түптеп келгенде, адамзаттың бақыт туралы ұғымына толық жауап бере алатын коммунистік

қоғам хақында жазушылар ХІХ ғасырда-ақ қиялдай бастағаны мəлім. Мəселен, романдарын өте жеңіл, тез жазатын Жорж Санд коммунизмді армандады, өмір қаталдықтарынан өтіп, өлмес туындылар берген Джек Лондон тəтті қиял жетегімен социалистік партия қатарында болып көрді. Алайда, олардың заманында коммунизм арман қоғам болатын. Оны орнатудың нақты қадамы біздің ел де құрамында болған империяда ХХ ғасырда жасалды. Бірақ бұл қатал, қатыгез, қасіреті мол, бастапқы мақсатынан бұр маланған қанды тəжірибе түрін де көрініс тапты. Мұны шығармашылық түйсігімен таныпбіліп жүрген жазушы Кəрібай Ахметбеков демократияның алғашқы лебі есе бастағаннанақ жаңа тұрпатта кестеленетін көлемді көркем полотно жасауға отырды. Билеуші партия əуелі жариялылық саясатын жария етіп, артынша қайта құру саясатын көтерген ұрандарымен елімізде демократиялық жаңаруларға жол ашқаны мəлім. Осы шақты Кəрекең «Қасірет» романын жазуға батыл пайдаланған еді. Оның аталмыш шығармасы сол кезеңде, биліктегі партияның қайта құру саясаты жүзеге асырыла бастаған жылдары жазылып, республикамыз тəуелсіздігін жариялағанға дейін-ақ жарық көрген болатын. Бұл коммунистік қоғам құру ұранымен адам құқықтарын аяқасты еткен солақай бастықтар мен белсенділердің келеңсіз ісəрекеттері салдарынан халық тартқан қиын-қыстау ауыр тіршілікті, зобалаң жылдары бастан кешкен қайғы-қасіретті жəне бертінгі, тоқырау деп таңбаланған кезеңдегі өмір көріністерін арқау еткен күрделі туынды еді. Онда қазіргі заманғы тыныс-тіршіліктің бел ортасында жүрген, ауылдан шығып, қалаға келген, бірақ туып-өскен топырағынан қол үзбеген бас кейіпкерлерінің өмір жолдарын, сондай-ақ олардың ата-аналарының кешкен ғұмырын шегіністер жасап суреттеу арқылы кеңестік саясат жабық тақырыпқа

машинасының жайлаудағы шопан киіз үйін жандарымен қоса ауыр дөңгелектерімен тапап өтіп, отардағы күллі малды тиеп əкетуін жүзеге асырған қанды қылмыс суретімен аяқталады. Бұл құдды түбегейлі жаңа өзгеріс алдындағы қоғамда кішкентай адамдарға төніп келе жатқан зауал ұсқынын бейнелейтін, алдағы қатер хақында барлығымызға жасалған ескертпе іспетті сурет. Одан арғы оқиғалардың қалай өрбігенін романның келесі кітаптарынан оқысақ деген ынтызарлық оянады... Осынау тақырыбы өте ауқымды «Қасірет» романының құрылымы қарапайым да күрделі. Романды құраған бес тарау – бес баян телегей теңізге құятын көптеген өзендердің бір парасы ғана секілденеді. Айдын шалқарға қарай аққан көп судың басқалары тəрізді өзге де тараулар – туынды бедерін айқындай түсетін жаңа баяндар – романның кезекті кітаптарын құрайтынына шəк келтірмейсіз. Жалпы, шығармада қолданылған əдеби тəсіл – қазіргі заман мен артта қалған қайғылы кезеңдерді сабақтастыра отырып суреттеудің, сондай-ақ оқиғаның малшы ауылына жасалған қарақшылықпен тəмамдалуының өзі туындының жалғасы бар екенін меңзейді. Бірақ автор романның өзге бөлімдерін жазып үлгермеді. Əуелде, ыңғайы, аздап тыныс алып, шапшаң өзгеріп жатқан қоғамдық құрылыстың даму барысын, ықтимал кейіпкерлерінің сондай ахуал тұсындағы іс-əрекетінің аужайын зерделей түсуді мұрат етсе керек. Олай дейтініміз... ойда жоқта ұшырасқан жеке басының трагедиясы (оның ержетіп, жауапты қызмет атқара бастаған үлкен ұлы жол апатынан қаза тапқан еді) шығармашылық жоспарларын еріксіз кейінге ысырды. Қоғам мүддесін тереңнен қозғау үлгісін жазушы Кəрібай Ахметбекұлы кеңес заманында-ақ өзінің қала мен ауыл адамдарының қилы тыныс-тіршілігінен жазған əңгіме-повестерінде, əсіресе, 70ші жылдары «Ақдала», «Алқакөл» атты екі кітап болып жарық көрген

басшы түрінде бейнеленді. Осы заманауи қайраткердің айналасында романның сюжеті де өрбиді. Кешегі социалистік деп аталатын дəуірді тəрк еткен қазіргі заманда социализмнің жетекші күші болған партия ұйымдарына да, олардың басшыларына да, тіпті коммунист атаулыға да немқұрайды қарау үйреншікті жайтқа айналды. Алайда, есті ересек ұрпақтың басым көпшілігі біледі, уақытында елімізде «заманымыздың ақыл-ойы, арожданы» аталған билеуші саяси ұйымға деген көзқарас мүлдем басқаша еді. Заманына қарай амалы шығар, дегенмен мына ақиқатқа мəн берген жөн: қалайық, қаламайық, өткен ғасырдағы ел өмірі негізінен солардың жетекшілігімен өтті. Жетпіс-сексен жыл бойғы күллі тыныс-тіршілік, санасезім өрісінде солар қатыспаған қалтарыс жоқтың қасы. Өйткені олар, «ертегіні шындыққа айналдыру» үшін жандарын салған революция шыл аға ұрпақтың жалғасы екендіктерін мақтан тұтатын коммунистер, жалпақ елдің барша тіршілік көзін, даму барысын, ағу арнасын қолдарында ұстап тұрған. «Ақдала» романының бас қаһарманы да сондай жандар қатарынан екені дау туғызбайды. Ол мал шаруашылығы аймағындағы аудандық партия комитетінің басшысы ретінде, сол кезде тек біздің ел ғана емес, барша социалистік лагерь пір тұтқан көсем айтқандай, бұқараның көңіл-күйін, оның шынайы мұқтаж дықтарын, ой-жүйелерінің көкжиектерін кез келген сəтте, кез келген мəселе бойынша айқындай білетін, жолдастық қарым-қатынас танытуы арқылы олардың өзіне сенім артуларына қол жеткізген қайраткер боп шыңдалған. Жəне бұл ойдан шығарылған образ емес-тін, сонау тоқырау таңбасы басылған қасаң заманда ел қамын жейтін ондай қайраткерлер шынымен де болған. Автор романында өзі өмірде кездестірген, еңбек жолын қадағалап зерттеген сондай азаматтардың жиынтық бейнесін жасаған еді. Бұдан автор коммунистерді

Ґмір жəне уаќыт талабы Бүгінде Елбасының пенитенциарлық жүйені дамыту жөніндегі тапсырмаларын орындау үшін халықаралық үлгілерге сəйкес, сотталғандарды камералап ұстауға кезең-кезеңмен көшу жүргізіліп жатыр. Кеше Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде ІІМ Қылмыстық атқару жүйесі комитеті төрағасының орынбасары Жанат Кешубаев осы мəселеге қатысты біраз жайды журналистерге баяндап берді.

Жанат Қазбекұлы еліміздің 4 аймағында, атап айтсақ, Астана, Қарағанды қаласында сондай-ақ, Оңтүстік жəне Солтүстік Қазақстан облыстарында заманауи талапқа сай түзеу мекемесін салу жоспарланып отырғандығы жөнінде ойларымен бөлісіп, тиісті сауалдарға жауап берді. Елдегі түзеу мекемелері өткен ғасырдың 30-70-жылдарында салынған барақ үлгілес ғимараттар мен құрылыстар болып табылады, онда сотталғандар 50-60 адамнан бірге ұсталады. Сондықтан да бүгінде осы аталған өңірлерде тиісті мекемелерді салу қажеттілігі туындап отыр. Осы мақсатта жергілікті əкімдіктерге қажетті құжаттар ұсынылды, олар арнайы жер де бөліп берді. Соған орай əлгі

тиесілі жерге халықаралық талаптарға сай түзеу мекемесін салу үшін бұл мəселе инвесторлардың назарына ұсынылған көрінеді. «Қалай болған жағдайда да, дербес түрмелер салу туралы сөз қозғалған емес. Мен бұл мəселеге əдейі назар аудартып отырмын. Өйткені, жекелеген бұқаралық ақпарат құрал дарында: «Қазақстанда жекеменшік түрме лер салынбақ», деген ақпараттар тарап кетті. Бүгінгі таңда жекеменшік түрмелер ұстау туралы сөз қозғалып отырған жоқ», – деп кесіп айтты Жанат Кешубаев. Ол одан əрі: «Ең алдымен түзеу мекемелерінің типтік тұрғыдағы жобасы да өзгереді. Яғни, қамау камераларының көлемі мен ол жердегі тұтқындар санының

сəйкестенуі, арнайы дəретхана мен асхана, жуыну бөлмелерінің орналасуы бəрібəрі халықаралық талапқа сай болуы қатаң қадағаланады. Бұл Қазақстандағы түзеу меке мелерінің ісін жүргізуге қатысты мемлекеттік-жекеменшік серіктестік үлгісіндегі алғаш қолға алынып жатқан жоба», – деді. Қазақстанның қылмыстық атқару жүйесі үшін мемлекеттік жеке серіктестік түрі барынша оңтайлы болып отыр. «Алдын ала іріктеп алынған модель мынадай: түзеу мекемесін салу жəне пайдалануға беру. Біріншіден, жеке инвестор келісімшартқа сəйкес өз қаржысы есебінен түзеу мекемесін салады. Екіншіден, құрылыс жұмыстары аяқталған соң аталған нысан толықтай дайын күйінде мемлекетке тапсырылса, үшіншіден, мемлекет жазаланғандарды қабылдау, мекеме ішіндегі сотталушыларды қадағалау, сонымен қоса, түзеу мекемесінің төңірегін күзету қызметін толық көлемде жүзеге асырады. Бұл ретте инвесторға келісімшартқа

идеалдандырды деп ұғу қателескендік болар едік, өйткені қалтасына партия билетін салып жүріп-ақ түрлі келеңсіз істер жасай беретін оның мүшелері де жазушының көркем зерттеуінен тыс қалмаған. Коммунистер арасында жоғарыға жалған ақпар беретін, белгілі бір мақсатпен мал басын, төл санын қосып жазатын, қайткенде көзге түсу жолында көзбояушылыққа салынатын басшы жетіп-артылатын. Шығармадан көрсеткіштерді асырып көрсетуге машықтанып, даңғаза салтанатқа құмарлық көрсететін коммунист басшылар бейнесін де, сон дай жəдігөйліктерге қарсы шығамын деп, жаза алып жүрген, қызметі төмендеген коммунист басшылар бейнесін де көресіз. Коммунистік идеология үстем заманда нағыз азаматтық қасиетімен баурап алатын аупарткомның бірінші хатшысы Кəрекеңнің сомдауында күнделікті күйбең, шаруашылықтағы қат-қабат мəселелерге малтығып қалмай, парасаттылығын таныта білетін, ел-жұртының тағдыры толғандырған, жер-су тепетеңдігін ойсыз тірліктерімен бұзып, экологиялық зардаптарға ұрындырған ахуалды, топырағы эрозияға ұшыраған туған жерді көріп қиналған, алдын, болашағын ойлайтын басшы боп шыққан. Сол қасиеттерімен, тарих қойнауына кеткен тоталитарлық кезеңдегі шынайы өмір суреттері ортасындағы жанды бейнесімен біздің де замандасымыз сияқты əсер береді. Тек аталған кең тынысты романдарында ғана емес, барша өзге хикаяттары мен əңгімелерінде де Кəрібай Ахметбекұлы ХХ ғасырдағы тыныс-тіршілік шындықтарын өмірдің өзінен ойып алған да, шұрайлы тілмен кестелеп, бо яуы түрлі-түсті ұмытылмас көрі ністер ортасындағы қилы мінезді адамдардың көркем əлемін жасаған. Бүгінде тоқырау деп бағаланған, коммунистік қасаңдықтың ұлт мүддесіне тигізген залалын ауызға алуға болмайтын заманда Кəрекең оқырманға «Көкбөрі» хикаятымен астарлы сыр шертті. Алыстағы батыс майдандарында шайқасып, фашизмді жеңіп оралған аға ұрпақ өмірі жайында «Жеңіс сарбазы», бейбіт өмір орнағаннан кейін қазақ жастарының ел астанасына келіп, үй алмақ түгіл, тіркеуге тұруы мұң болған заманда үйсіз-күйсіз бастан кешкен қиындықтары жөнінде «Қатардағы адам», малды ауыл тіршілігінің қызық-шыжығы жайында «Көк жасыл газик» хикаяттары, тағы да басқа хикаяттары мен əңгімелері оқырман алдына алуан мінез-құлықты кейіпкерлері бар қайталанбас көркем əлем суреттерін тартады. Жалпы, Кəрібай Ахметбекұлы қаламынан туған туындылар кеңес заманындағы өміріміздің шынайы келбетін бедерлеуімен, бүгінгі күні де мəнін жоймаған заманалық проблемаларды көтеруі мен, кеңестік өмір салтына байланысты өзгеріске ұшыраған адам психологиясын көрсетуімен, қысқасы, тарихқа айналған кезеңнің саяси, экономикалық, əлеуметтік, тұрмыстық портретін кестелеуімен құнды. Оның бізге қалдырған көркем əлемін өз дəрежесінде тануды біз əзірге жүзеге асыра алмай отырмыз. Бұл, шамасы, ғылыми-зерттеу мекемелерінің, сыншылардың, маман əдебиетшілердің алдағы уақыттарда жүйелі түрде атқарулары тиіс жұмыстарының бірі болар. Бейбіт ҚОЙШЫБАЕВ, жазушы. АЛМАТЫ.

сəйкес инвестициялық шығындары кезеңкезеңімен қайтарылатын болады екен. Жəне де аталған нысанда келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін өндірістік-шаруашылық қызметтерді жүзеге асыруын жалғастыра береді. Өйткені инвесторға тəуекелдерсіз кепілдендірілген жоба барынша тиімді болмақ. Ол түзеу мекемесі базасында бəсекеге қабілетті өнім шығарады, жаңа өндіріс орындарын ашады, өндірістік алаңдарды бергені үшін жалдау ақысын алады, өндірілетін өнім мемлекеттік тапсырысқа ие болады. Яғни, жасалған келісімшарт негізінде киім-кешек, төсек жабындылары сынды бұйымдарды жеткізіп тұруға мүмкіндік алады екен. Оған қоса жаңа қалыптар бойынша қамалғандар бір жəне екі орындық камераларда ұсталады. Бұл жағдайда əлеуметтік талаптар да ескерілген. Мысалы, мүгедектер үшін əр режімдік блокта арнайы үй-жайлар жабдықталатын болады. Сөз соңында Жанат Қазбекұлы мемлекет үшін басты табыс сотталғандарды қамау үрдісі халықаралық үлгілерге сəйкестендірілуінде – екендігін баса айтты. Раушан ТƏУІРХАНҚЫЗЫ, журналист.


8

www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

Бос мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға орналасуға конкурс туралы хабарландыру Барлық конкурсқа қатысушыларға қойылатын жалпы біліктілік талаптары: С-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда бір жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда алты жылдан кем емес, оның ішінде ұйымдардың басшылары жəне олардың орынбасарлары лауазымдарында жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс негізінде Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда үш жылдан кем емес, оның ішінде мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; ғылыми дəрежесі болған жағдайда осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес. С-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес; жоғары немесе жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. С-5 санаты үшін: жоғары білім; жұмыс тəжірибесі талап етілмейді. С-О-1 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі төрт жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе ғылыми дəрежесінің болуы; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі бес жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда екі жылдан кем емес. С-О-2 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі үш жылдан кем емес; жоғары білім бағдарламалары бойынша шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтаған жағдайда мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс өтілі төрт жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-3 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі екі жылдан кем емес; мемлекеттік органдарда басшылық немесе өзге лауазымдарда жұмыс өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі үш жылдан кем емес, оның ішінде басшылық лауазымдарда бір жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. C-O-4 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. Сот орындаушысына жұмыс тəжірибесі талаптары қолданылмайды. C-O-5 санаты үшін: жоғары білім; мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. C-O-6 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. C-R-5 санаты үшін: жоғары немесе ортадан кейінгі білім. «Б» корпусы мемлекеттік əкімшілік лауазымдарының санаттарына үлгілік біліктілік талаптарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының 2014 жылғы 11 желтоқсандағы № 58 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде 2015 жылы 10 қаңтарда № 10080 тіркелген). Мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің лауазымдық жалақысы Еңбек сіңірген Еңбек сіңірген жылдарына байжылдарына байСанат Санат ланысты ланысты min max min max С-1 175533 237033 С-О-4 84563 114032 C-4 106344 143501 C-O-5 64063 86485 С-5 80078 108266 C-O-6 57656 78157 С-О-1 140298 189626 C-R-5 49969 67906 С-О-2 125564 169767 I. Қазақстан Республикасы Ауыл шарушылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу жəне қорғау жөніндегі «Тобыл-Торғай бассейндік инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі, индексі 110000, Қостанай қ., Гоголь көшесі, 75-үй, анықтама үшін телефон/факс: (8-714-2) 50-49-26, электронды мекенжайы: Kostanay_bvi@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Су қорын мемлекеттік бақылау жəне қорғау бөлімінің бас маманы (С-О-5 санаты, негізгі қызметшінің 2015 жылғы 7 қазанға дейін уақытша бала күтімі бойынша демалысы кезеңіне, орналасқан жері – Қостанай қаласы). Функционалды міндеттері: су заңдылықтарының сақталуы жөнінде шаруашылық субъектілерін тексеруге арналған жылдық жəне тоқсандық жоспарын əзірлеуге қатысады, судың жай-күйiне əсер ететiн кəсiпорындардың жəне басқа да құрылыстардың құрылыс орнын айқындау жөнiндегi ұсыныстарды; судың жай-күйiне əсер ететiн кəсiпорындарды жəне басқа да құрылыстарды салу мен жаңғыртудың жобалау алдындағы құжаттамасы жобаларын; су объектiлерiн оқшау жəне бірлесіп су пайдалануға беру туралы өтінішті қарауды жүргізу, су заңдылықтарының сақталуы бойынша кəсіпорындар мен ұйымдарды тексеруді жүзеге асырады, су ресурстарын қорғау сұрақтары бойынша Тобыл-Торғай БСИ-ның қоғамдық мекемелер, əртүрлі меншіктегі мекемелер мен кəсіпорындар, мемлекеттік органдармен қарым-қатынасы жөніндегі құжаттар мен материалдарды дайындайды, су қорғау белдеулері мен аймақтарында, су объектілеріндегі құрылыс жəне басқа да жұмыстар жүргізу жөніндегі құжаттарды қарастырады жəне келісімдейді; Қазақстан Республикасының заңнамаларымен белгіленген басқа да өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (қоршаған ортаны қорғау жəне өмір тіршілігінің қауіпсіздігі), ауыл шаруашылығы ғылымдары (су ресурстары жəне суды пайдалану), жаратылыстану ғылымдары (гидрология, экология), өзен ғимараттарының гидротехникалық құрылысы жəне су электр станциялары, гидротехникалық құрылыс жəне ғимарат, сумен қамтамасыз ету, канадандыру, су қорын тиімді пайдалану жəне қорғау, гидромелиорация, гидрогеология жəне инженерлік геология, гидрометеорология, сумен жабдықтау, құбыр өнеркəсібі жəне қайнар суларын тазалау. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: техникалық

ғылымдар жəне технологиялар (қоршаған ортаны қорғау жəне өмір тіршілігінің қауіпсіздігі), ауыл шаруашылығы ғылымдары (су ресурстары жəне суды пайдалану), жаратылыстану ғылымдары (гидрология, экология), өзен ғимараттарының гидротехникалық құрылысы жəне су электр станциялары, гидротехникалық құрылыс жəне ғимарат, сумен қамтамасыз ету, каналдандыру, су қорын тиімді пайдалану жəне қорғау, гидромелиорация, гидрогеология жəне инженерлік геология, гидрометеорология, сумен жабдықтау, құбыр өнеркəсібі жəне қайнар суларын тазалау. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Кəсiби біліктілігі: Қазақстан Республикасының Конституциясын, «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» Конституциялық заңын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Жұмыс тəжірибесі талап етілмейді. ІІ. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру комитетінің Қызылорда мемлекеттік мүлік жəне жекешелендіру департаменті, 120001, Қызылорда қаласы, Д. Қонаев көшесі, 7а, анықтама үшін телефон: 8 (7242) 30-48-53, факс: 2703-01, электронды мекенжайы: s.omarov@minfin.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Мүлікті иелену бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты (негізгі қызметкердің бала күтімі бойынша демалысы кезеңінде, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: республикалық меншік объектілерін сенімгерлік басқаруға, мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру бойынша жұмыстарды ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; республикалық меншік объектілерін жекешелендіруді қолданыстағы заңнамаларға сəйкес ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; республикалық меншік объектілерін сату жəне мүліктік жалдау (жалға алу) бойынша есептерді дайындау жəне тапсыру бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелері бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқық салаларындағы жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі қызмет көрсету, экономика жəне басқару (экономика, есеп жəне аудит, қаржы) немесе құқықтық білімі барларға рұксат етіледі. ІІІ. Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігі, 010000, Астана қ., Қабанбай батыр даңғылы, 32/1, «Транспорт Тауэр» ғимараты, анықтама үшін телефон: (8-7172) 75-43-56 /E-mail: s.shamilova@mid.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Активтерді басқару департаменті мемлекет қатысатын мемлекеттік емес заңды тұлғалармен жұмыс басқармасының бас сарапшысы (С-4 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің оқу демалысы кезеңінде). Функционалды міндеттері: мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған, бекітілген коммерциялық ұйымдар стратегияларын, даму жоспарлары мен бюджеттерін қарау жəне бағалау, олардың қаржышаруашылық қызметіне талдау жəне мониторинг жүргізу, тиімділіктің басты көрсеткішін анықтау. Министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған ұйымдар қызметінің тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар енгізу. Мемлекет қатысатын, оның ішінде сенімгерлік басқаруында тұрған, бекітілген коммерциялық ұйымдармен Қазақстан Республикасы нормативтік-құқықтық актілердің талаптарына сəйкес ішкі құжаттарды əзірлеу жəне енгізу мəселелері бойынша жұмыс. Мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруына бекітілген коммерциялық ұйымдардың ішкі құжаттарының Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сəйкестігі мониторингін, оларға тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізуді жүзеге асыру. Мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған, əрбір бекітілген коммерциялық ұйымға департамент басшысының талаптарына сəйкес құжаттар жинағын енгізу. Мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған, бекітілген коммерциялық ұйымдармен корпоративтік басқару жүйесін енгізу, олармен корпоративтік басқару принциптері мен нормаларының сақталуы бойынша жұмыс. Мемлекет қатысатын, оның ішінде сенімгерлік басқаруда тұрған, бекітілген коммерциялық ұйымдардың Директорлар кеңесі отырыстарының күн тəртібі мəселелері бойынша материалдарын қарастыру. Мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған, коммерциялық ұйымдардың қаржы-шаруашылық қызметінің мониторингін жəне тоқсандық талдауын тұрақты негізде жүзеге асыру. Мемлекет қатысатын, оның ішінде министрліктің сенімгерлік басқаруында тұрған, коммерциялық ұйымдардың басқару мəселелері бойынша жалғыз акционері ретінде министрлік шешімдерінің жобаларын əзірлеу. Өз құзыреті шеңберінде мемлекеттік меншікті құқықтық реттеу бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеу жəне қарастыру. Департамент басшылығы жүктеген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. 2. Кадр жұмысы департаменті персонал тиімділігін бағалау басқармасының сарапшысы, С–5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: орталық мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігіне жыл сайынғы бағалау жүргізу мəселелері бойынша құрылымдық бөлімшелермен өзара ісқимыл; басқарманың құзыретіне жататын мəселелер бойынша нормативтік-құқықтық актілер жобаларын əзірлеуге қатысу; министрліктің құрылымдық бөлімшелері мен қызметкерлер қызметінің тиімділігіне бағалау жүргізу нəтижесі бойынша қорытындылар мен ұсынымдар, анықтамаларын дайындау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг) немесе құқық немесе білім. 3. Кадр жұмысы департаменті кадр əлеуетін дамыту басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кадр əлеуетін дамыту бойынша жұмыстарды үйлестіру; ҚР Білім жəне ғылым министрлігіне ұсыну үшін салалар бойынша мамандар қажеттілігі туралы өтінімдерді қалыптастыру; Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығының жобасын əзірлеу, басқарманың құзыретіне жататын мəселелер бойынша нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг) немесе құқық немесе білім. 4. Қаржы департаменті бюджеттік бағдарламаларды талдау жəне бағалау басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: министрлікке республикалық бюджеттен бөлінген, бюджет қаражатын игеру есептерін жасау жəне орталық уəкілетті органға ұсыну; бюджеттік бағдарламаларды іске асыру мониторингінің нəтижелері туралы есепті, жоспар-кестені жасау бойынша жұмыстарды жүзеге асыру; мониторинг бойынша жиынтық анықтаманы, бюджеттік инвестициялар бойынша қаржыландыру көздері туралы есепті, бюджеттік инвестициялық жобаларды (бұдан əрі – БИЖ) іске асыру барысы туралы есепті, БИЖ іске асыру барысы туралы жиынтық анықтаманы, инвестициялық жобаларды іске асыруға бағытталған іс-шараларды іске асыру мониторингі бойынша есеп жасау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг, əлемдік экономика). 5. Көлік оқиғалары мен оқыс оқиғаларды тексеру департаменті авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тексеру басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тексеру қорытындысы бойынша ұшу қауіпсіздігінің жай-күйіне талдау жасау; əуе кемелерімен болған авиациялық оқиғаларды қызметтік тексерулерге қатысу; азаматтық авиация саласында инспекциялық тексерістерді жүзеге асыру; ұшуда əуе кемесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін Азаматтық авиация ұйымдарының тексеру материалдарын қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар:

жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (авиациялық техника жəне технологиялары, ұшатын аппараттар мен жəне қозғалтқыштарды ұшуда пайдалану) немесе құқық. 6. Көлік оқиғалары мен оқыс оқиғаларды тексеру департаменті авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тексеру басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тексеру қорытындысы бойынша ұшу қауіпсіздігінің жай-күйіне талдау жасау; əуе кемелерімен болған авиациялық оқиғаларды қызметтік тексерулерге қатысу; азаматтық авиация саласында инспекциялық тексерістерді жүзеге асыру; ұшуда əуе кемесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін азаматтық авиация ұйымдарының тексеру материалдарын қарау; басшылар мен инспекторларды тексеру бойынша оқытуды ұйымдастыруға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (авиациялық техника жəне технологиялары, ұшатын аппараттар мен жəне қозғалтқыштарды ұшуда пайдалану). 7. Көлік оқиғалары мен оқыс оқиғаларды тексеру департаменті авиациялық оқиғалар мен оқыс оқиғаларды тексеру басқармасының сарапшысы, С-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: оқиғаларды тіркеу жəне талдау, тексеру қорытындысы бойынша басшылыққа есептілік түрін жасау, ұшу қауіпсіздігінің жəне тексеру жай-күйіне талдау жасау; əуе кемелерімен болған авиациялық оқиғалардың қызметтік тексерулеріне қатысу; ұшуда əуе кемесінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін азаматтық авиация ұйымдарының тексеру материалдарын қарау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар, гуманитарлық ғылымдар немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг). 8. Көлік оқиғалары мен оқыс оқиғаларды тексеру департаменті теміржол мен су көлігіндегі оқиғаларды тексеру басқармасының бас сарапшысы, С-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кемелердегі, оның ішінде ішкі су жолдарындағы шағын көлемді кемелердегі көлік оқиғаларын тергеуді, оларды сыныптауды жəне есепке алуды жүргізу, теңіз кемелерімен болған авариялық жағдайлардың сыныптамасына, тексерістеріне жəне порттың теңіз əкімшілігі жүргізетін есебіне бақылауды жүзеге асыру; көліктік оқиғалар мен кемелермен болған авариялық жағдайлар бойынша қорытындыларды қарастыру; су көлігіндегі қызметті реттейтін нормативтікқұқықтық актілердің жобаларын əзірлеу жөнінде ұсыныстар дайындау, жəне де оларды əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе қызмет көрсету (көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру) немесе құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг). 9. Байланыс, ақпараттандыру жəне ақпарат комитеті төрағасының орынбасары, С-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: комитет төрағасының актілері мен тапсырмаларының орындалуын жəне іске асырылуын қамтамасыз етеді. Баспасөз, теле-радио жəне электрондық БАҚ, ақпараттандыру, нормативтік-құқықтық құжаттар сараптамасы, ішкі контур жəне электронды үкімет саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын жəне мемлекеттік реттеуді жүзеге асырады, сондай-ақ жетекшілік жасайтын салалар шеңберіндегі мəселелерді үйлестіреді. Тауарлар, жұмыстар, қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы шарттарға, орындалған жұмыстар актілеріне, сондай-ақ жетекшілік жасайтын салалар шеңберіндегі шарттарға қол қояды. Баспасөз, теле-радио жəне электрондық БАҚ, ақпараттандыру, нормативтік-құқықтық құжаттар сараптамасы, ішкі контур жəне электрондық үкімет саласындағы жұмысты үйлестіру жəне ғылыми-зерттеу жұмысы бойынша ұсыныстар енгізу, сондай-ақ экономиканы білікті мамандармен қамтамасыз ету, оның ішінде біліктіліктің салалық шеңберлерін, кəсіби стандарттарды, қызметтің сəйкес салалары шеңберінде мамандардың біліктілігін растау жəне тағайындау ретін əзірлеу жəне бекіту жөніндегі жұмысты ұйымдастырады. Жетекшілік жасайтын салалар шеңберіндегі қатынастарды реттеу мəселелері бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де функцияларды іске асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (автоматтандыру жəне басқару, ақпараттық жүйелер, есептеу техникасы жəне бағдарламалық қамтамасыз ету, математикалық жəне компьютерлік модельдеу, радиотехника, электроника жəне телекоммуникация), құқық (құқықтану), əлеуметтік ғылымдар жəне бизнес (экономика, менеджмент, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, журналистика, əлеуметтану, политология, жұртшылықпен байланыс), гуманитарлық ғылымдар (тарих, филология, философия, халықаралық қатынастар). 10. Көлік комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясының басшысы, С-О-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: көлік заңнамасының талаптарын заңды жəне жеке тұлғалармен сақталуын бақылауды қамтамасыз ету; теміржол көлігінде орын алған оқиғаларды, апаттарды, кемелермен болған көлік оқиғаларына тергеу жүргізу; кемелерді, оның ішінде шағын көлемді кемелерді мемлекеттік тіркеу; теміржол көлігіндегі қозғалыс қауiпсiздiгi талаптарын бұзушылықтардың мемлекеттік статистикалық есептiлiгiнің жүргізілуін ұйымдастыру; автомобиль жолдарының сақталуын, ірі көлемді жəне (немесе) ауыр салмақты, соның ішінде қауіпті жүктердің автомобиль тасымалдарын жүзеге асыру тəртібінің сақталуын қамтамасыз ету бойынша шараларды бақылау; көліктік бақылау бекеттерінде отандық жəне шетел автокөлік құралдарының жүріп өтуін, халықаралық автомобиль тасымалдарын ұйымдастыру кезінде рұқсат беру жүйесі талаптарының орындалуын бақылауды жүзеге асыру; көліктік бақылау бекеттеріндегі таразы жабдықтары мен техникалық құралдарының жұмыс жағдайын қамтамасыз ету; механикалық көлік құралдарын жəне олардың тіркемелерін міндетті техникалық байқауды өткізу жəне ұйымдастыру тəртібін бақылауды жүзеге асыру; тəуекелдерді басқару жүйесін қолданып, автокөліктегі шаруашылық субъектілердің тексерістерін ұйымдастыру жəне бақылау; мемлекеттік қызметтердің көрсетілуін бақылау; көліктік деректер қорының ақпараттық-талдау жүйесінің деректердің енгізілуіне жəне тасымалдау қауіпсіздігі серпінінің мониторингіне бақылауды қамтамасыз ету; сыбайлас жемқорлыққа жол бермеу бойынша жəне алдын алу шараларын қабылдау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе қызмет көрсету (көлікті пайдалану жəне жүк қозғалысы мен тасымалдауды ұйымдастыру) немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (экономика, менеджмент, есеп жəне аудит, қаржы, мемлекеттік жəне жергілікті басқару, маркетинг) немесе құқық. 11. Көлік комитетінің Ақтау жəне Баутино порттарының теңіз əкімшілігі басшысы-порт капитаны, С-О-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: порттардың теңіз əкімшілігінің жұмысын ұйымдастыру мен басшылық ету жəне ПТƏ жүктелген міндеттерді орындау мен оның өз функцияларын жүзеге асыру бойынша жеке жауапты болу. Кеменің шығу əзірлігін жəне теңізде жүзуге жарамды жай-күйде теңізге шығуға рұқсат беруді тексеруді; кемелердің портқа келуін жəне олардың порттан шығуын белгіленген тəртіппен ресімдеуді; кеме құжаттарын, сондай-ақ басшы жəне қатардағы құрамның тұлғаларына атақ беру дипломдарын, біліктілік куəліктерін, дипломдарының растаулары мен жеңілдікті рұқсаттарды тексеруді; кеменің порттан шығуына рұқсат беруге кедергі болатын кемшіліктерді жоюды тексеру мақсатында кемені бақылап тексеруді жүргізуді; кеме экипажының мүшелеріне дипломдарды, біліктілік куəліктерді, жəне оларды беру растауларын жəне теңізшінің жеке куəлігін, теңізшінің кітапшасын беруді қамтамасыз ету; мұнаймен ластанудан болатын залал үшін азаматтық жауапкершілікті сақтандыру немесе өзге де қаржымен қамтамасыз ету туралы куəлікті беру; мемлекеттік кеме тізілімін, бербоут-чартерлік тізілімін, халықаралық кеме тізілімін жəне жасалып жатқан кемелер тізілімін жүргізу жəне кеме құжаттарын беру; кемелерге жəне жасалып жатқан кемелерге, кеменің немесе жасалып жатқан кеменің кепіліне меншік құқығын жəне оларға өзге де құқықтарды мемлекеттік тіркеу жəне кеме құжаттарын беру; кемелермен болған авариялық жағдайларды тергеу; кемелерді міндетті лоцмандық алып өтуді белгілеу мен лоцмандық қызмет жəне кеме қозғалысын басқару жүйесінің жұмысын бақылау; кемелердің портқа келуін жəне олардың порттан шығуын белгілейтін тəртіптің талаптарын қадағалауды жүзеге асыру; порт кіреберістерінде жəне оның айдыны шегінде кемелердің мұз жарып жол ашуын бақылау; порт айдынында, кіреберіс каналдарда жəне фарватерлерде тиісті тереңдікті, навигациялық қоршау құралдары жарамдылығының сақталуын бақылау, сондай-ақ портта кемелердің өту қайраңдығын белгілеу; портта орналасқан кемелерді порт айдыны шегінде апатқа ұшыраған адамдар мен кемелерді құтқаруға қатысу үшін тарту; порттағы құрылыстардың жəне оларды пайдаланудың техникалық жайкүйiне бақылау жасау жəне қадағалау; порт капитанының қол астындағы барлық навигациялық жəне гидрометеорологиялық ақпаратты алу жəне кемелерді онымен қамтамасыз ету; теңiзге

батқан мүлiктi көтерiп шығаруға рұқсаттар беру, батқан мүлiктi көтерiп шығаруға белгіленген мерзімдер жөнінде деректерді бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау, сондай-ақ портта құру, гидротехникалық жəне өзге жұмыстарды жүргізу; мемлекеттiк (кедендiк, шекаралық, санитарлық-карантиндiк, фитосанитариялық, ветеринариялық жəне басқа) органдардың теңiз порты аумағында орналасатын жерiн белгiлеу; өртке қарсы бақылау жасау; Қазақстан Республикасының əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы заңнамасына сəйкес əкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша хаттамалар жасауды, іс жүргізуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (теңіз техникасы жəне технологиялар). 12. Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің Көкшетау қаласындағы «Солтүстікқазжерқойнауы» Солтүстік Қазақстан өңіраралық геология жəне жер қойнауын пайдалану департаменті басшысының орынбасары, С-О-2 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік бақылау функцияларын жүзеге асырумен байланысты, өңіраралық департаментте жұмыстарды ұйымдастыру жəне басқару, жер қойнауын пайдалану бойынша қатынастарды ретке келтіру жəне үйлестіру, бюджеттік қаражатты толығымен пайдалануды қамтамасыз ету. Геологиялық зерттеулер жəне жер қойнауын пайдалану саласында объектілер бойынша жоспарларды əзірлеуге қатысу, мемлекеттік қажеттілік үшін өңірлік геологиялық зерттеулерді жəне іздеу-барлау жұмыстарын жүргізуге бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (геология немесе тау-кен ісі мамандықтары бойынша немесе мұнай-газ ісі). 13. Геология жəне жер қойнауын пайдалану комитетінің Алматы қаласындағы «Оңтүстікқазжерқойнауы» Оңтүстік Қазақстан өңіраралық геология жəне жер қойнауын пайдалану департаменті басшысының орынбасары, С-О-2 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: мемлекеттік бақылау функцияларын жүзеге асырумен байланысты, өңіраралық департаментте жұмыстарды ұйымдастыру жəне басқару, жер қойнауын пайдалану бойынша қатынастарды реттеу жəне үйлестіру, бюджеттік қаражатты мақсатты пайдалануды қамтамасыз ету. Геологиялық зерттеулер жəне жер қойнауын пайдалану саласындағы объектілер бойынша жоспарларды əзірлеуге қатысу, мемлекеттік қажеттілік үшін өңірлік геологиялық зерттеулерді жəне іздеу-барлау жұмыстарын жүргізуге бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар (геология немесе тау-кен ісі мамандықтары бойынша немесе мұнай-газ ісі). 14. Индустриялық даму жəне өнеркəсіптік қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаментінің басшысы, С-О-1 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: департамент жұмысын ұйымдастыру жəне қызметкерлерінің қызметін үйлестіру. Өнеркəсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік қадағалауды жүзеге асыру. Энергия үнемдеу жəне энергия тиімділігін арттыру саласындағы мемлекеттік саясатты жəне бақылауды іске асыру мониторингін жүзеге асыру. Өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселелері бойынша жобалық жəне рұқсат беру құжаттамаларын келісу. Өнеркəсіп саласының бақылаудағы кəсіпорындарда өнеркəсіптік қауіпсіздік саласындағы заңнама талаптарын сақтауды, тексерулерді авариялар мен оқыс оқиғаларды тексеру жөніндегі арнайы комиссия жұмысын ұйымдастыру жəне оларға қатысу. Департамент жұмысын мемлекеттік бақылау жəне қадағалау қызметінің негізгі бағыттары бойынша бағалауды талдау. Өнеркəсіптік қауіпсіздік мəселелері бойынша материалдарды дайындауды, нормативтікқұқықтық актілерді, ақпараттарды, негізгі қызмет бойынша есептерді уақтылы орындауды бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: техникалық ғылымдар жəне технологиялар. IV. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің «Достық» кедені» РММ, Алакөл ауданы, Достық кенті, Парк «Т» көшесі, анықтама телефоны:72833 (31051 факс), (32037), электронды мекенжайы: keden.dostyk@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Адами ресурстары басқармасы персоналмен жұмыс бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кадр құрамына талдау жүргізу, кадрларға қажеттіліктерді жоспарлау, жаңа лауазымдар мен мамандардың қажеттілігіне байланысты штат кестесіне өзгерістер енгізу туралы басшылыққа ұсыныстар дайындау, кеденнің лауазымды тұлғаларын жəне қызметкерлерін жұмысқа қабылдау, ауыстыру жəне жұмыстан босату, еңбек демалысын беру бойынша жұмысты ұйымдастыру, кеден персоналының еңбек тəртібі талаптарын сақтауына бақылау, қажет болған кезде кінəлілерді тəртіптік жазаға тарту туралы ұсыныстар енгізу, мемлекеттік қызметшілердің құқықтары мен заңды мүдделері бұзылған жағдайда консультация беру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласында. 2. Адами ресурстары басқармасы қызметтік тергеу бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кеденнің құрылымын жетілдіру бойынша ұсыныстарды əзірлеуге қатысады. Өз құзыреті шегінде нормативтік-құқықтық актілерді əзірлеуге қатысу. Басшылық тапсырмаларының сапалы орындалуын жүзеге асырады; басқарма құзыретіне жататын мəселелер бойынша ұсыныстарды басшылықтың қарауына ұсынады; мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің қызметіндегі бұзушылықтар мен кемшіліктерді анықтау. Басқарма жұмысының оңтайлы ұйымдастыруын жүзеге асырады; кеденнің жəне құрылымдық бөлімшелердің мемлекеттік əкімшілік қызметшілердің əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) қызметтік тергеулерді жəне тексерулерді жүргізу Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: құқық немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес. 3. Талдау жəне тəуекелдер басқармасының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарын, заңды жəне жеке тұлғаларды «Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің 16-бабының негізінде құпиялылық режімін сақтай отырып, статистикалық ақпараттармен қамтамасыз ету. Бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша кедендік құжаттардың электрондық көшірмелерінің деректер базасы бойынша есептік ақпараттарды тұрақты негізде беру.Қазақстан Республикасының арнайы кедендік статистикасы мен сыртқы сауда айналымының кедендік статистикасын жүргізуді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе гуманитарлық ғылымдар. 4. Ақпараттық технологиялар басқармасының жетекші маманы, С-0-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: компьютерлік жабдықтарды орнату жұмыстарын іске асыру. Ақпараттар жүйесі мен бағдарламалардың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Серверлік поштада қолданушылардың əкімшілендіру жұмысын жүргізу. Кедендік бөлімшелерге қажетті ақпараттардың қосалқы көшірмелерімен қамтамасыз ету. Ақпараттық жүйедегі бағдарламалық өнімдерді жаңарту, бақылау жəне орнату, олардың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе құқық немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласында 5. Ұйымдастыру-қаржы басқармасының ұйымдастыру бөлімі бухгалтерлік есеп жəне мемлекеттік сатып алу бөлімінің басшысы, С-0-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім қызметіне жалпы басшылықты жүзеге асыру; кеденнің бюджет жобасын қалыптастыруды жəне жасауды, бюджет бағдарламаларының іске асырылу барысы туралы жылдық жəне тоқсандық есептерін табыс етуді қамтамасыз ету; жасалатын операциялардың үздіксіз құжаттамалық негіздемесін көрсету жолымен қаржыландыру жоспарларын орындау бойынша бухгалтерлік есептің жүргізілуін қамтамасыз ету; кеденнің жиынтық балансын жасау жəне табыс ету; конкурс, баға ұсынымдарына сұрау салу жəне бір көзден өткізу тəсілімен мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру жəне үйлестіру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білімі жоғары: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық. 6.Ұйымдастыру-қаржы басқармасы ұйымдастыру бөлімінің бас маманы (С-0-5 санаты, 1 бірлік, оның ішінде

негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне – 2017 жылдың 16 желтоқсанына дейін). Функционалды міндеттері: кеденнің құрылымдық бөлімшелерінің тіл туралы заңнама, Қазақстан Республикасы нормативтік-құқықтық актілері, комитеттің, кеденнің мемлекеттің тіл саясатын регламенттейтін бұйрықтары, өкімдері, нұсқаулары нормаларының жəне ережелерінің сақталуын бақылау, кеденнің басшылығы қол қоятын мемлекеттік тілдегі шығыс құжаттары жобаларының мемлекеттегі тілдегі мəтіндерін редакциялаудан өткізуді қамтамасыз ету; кеденнің құрылымдық бөлімшелерінде мемлекеттік тілді дамыту бойынша жоспарлы іс-шаралардың орындалуын ұйымдастыру жəне бақылау; баспасөз-конференциялар, брифингтер, ақпараттық хабар баспасөз парақшалар өткізуді ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе құқық немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласында. 7. Кедендік ресімдеу басқармасы кедендік декларациялауды жəне кедендік тазартуды бақылау бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тауарларды кедендік тазарту мен декларациялауға байланысты кедендік операцияларды (сонымен бірге алдын ала алынған, уақытша, толмаған, уақытпен декларацияланған жəне жиналмаған немесе ажыратылған, кешенді емес немесе аяқталмаған түрдегі тауарларды декларациялау, сондай-ақ мəліметтерге толықтырулар мен түзетулердің енгізілгендігі тауардың шығуына дейін кедендік декларацияға мəлімденген, т.б.) соның ішінде ақпараттық технологияларды қолдана отырып жасау; кедендік бақылаудың нысаны мен түрін анықтау үшін тəуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып кедендік бақылауды жүргізу; кедендік процедуралар жəне олардың əрекеттерінің аяқталуы аясында тауарларды орналастыру шартын сақтай отырып кедендік бақылауды жүргізу; Кеден одағының тауары мəртебесін иеленбейтін тауарларды орналастыру кезінде, кедендік процедуралардың шартын сақтай отырып кедендік бақылауды жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе құқық. 8. Кедендік ресімдеу басқармасы саудалық емес айналым бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: халықаралық жолаушылар пойызында, автобустарда жəне жеңіл автокөліктерде жолаушылардың қол жүктері мен жол жүктеріне (бірге алып жүрілетін немесе алып жүрілмейтін) кедендік бақылау жəне кедендік ресімдеуді жүзеге асыру. Бөлімде кəсіптік даярлық сабақ бойынша жəне кеденде жаппай құқықтық оқыту сабақтарын жүргізу. Кедендік бақылауды жүзеге асыру кезінде анықталған құқық бұзушылықтар бойынша бастапқы шараларын жүргізу. Кедендік бақылау кезінде КБТҚ-ны тиімді пайдалану. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе гуманитарлық ғылымдар немесе білім саласында. 9. Кедендік бақылау басқармасы кедендік бақылау бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: басқарманың құзыреті шегінде мемлекеттік органдардың, өзге ұйымдардың, жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін жəне сұрау салуларын қарау жəне олар бойынша қорытынды ұсыну; басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша кеден бекеттері, сыртқы экономикалық қызметке қатысушыларға əдістемелік жəне практикалық көмек көрсету; басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша қүрылымдық бөлімшелерден түсетін талдамалы жəне есептік ақпаратты жинауды, талдауды жəне жинақтауды жүзеге асыру, оларға сəйкес комитеттің жəне басқарманың басшыларына ақпараттық-талдау материалдарының дайындалуын жүзеге асыру; басқарманың құзыретіне кіретін мəселелер бойынша бизнес-құрылымдарға жəне кеден бекеттері мен кеденннің құрылымдық бөлімшелерінің қызметкерлері үшін конференцияларды, кеңестерді, тақырыптық семинарларды жəне өзгеріс-шараларды өткізуге жəне дайындауға қатысу; Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық жəне құқықтық актілерінің, сондай-ақ Кеден одағы актілерінің жобаларын əзірлеуге қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар. 10. Кедендік бақылау басқармасы тауарлардың жеткізілуін бақылау бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: «ҚР ҚМ КБК ЖБО кедендік транзиттік жүйесін» қолдану; тауарларды уақытша сақтауға орналастыруды жəне уақытша сақтау мерзімдерін бақылау, тауарларды уақытша сақтауға орналастыруды растайтын құжаттарды тіркеу; тауарларды əкетуді (экспорт, кері экспорт) көздейтін кедендік ресімдермен орналастырылған тауарлардың іс жүзінде əкетілуін бақылау; СЭҚ-қа қатысушыларға іс жүзінде əкету туралы белгілері бар тауарларға арналған декларацияларды беру, салық органдарына тауарлардың іс жүзінде əкетілуі туралы ақпаратты жіберу; сыртқы экономикалық жəне кеден ісі саласындағы өзге де қызметке қатысушыларды Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кеден заңнамасы туралы, оның ішінде заңнамамен белгіленген тəртіпте Кеден одағының жəне Қазақстан Республикасының кеден заңнамасындағы өзгерістер мен толықтырулар туралы тұрақты негізде уақтылы ақпараттандыруды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар. 11. Кедендік бақылау басқармасы бөлінетін радиоактивті материалдарды бақылау жəне кедендік бақылаудың техникалық құралдары бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: ҚР кедендік шекарасы арқылы өту кезінде барлық тауарлар мен көлік құралдарына жəне жолаушыларға (қол жүгіне) тұрақты қашықтықтан автоматтандырылған қондырғы көмегімен үнемі радиациялық бақылауды жүзеге асырады жəне табиғи шамадан асқан гамма-нейтрондық фоны тіркеледі; тасымалданатын құралдар көмегімен иондаушы сəулеленудің қайнар көзін (табиғи шамадан асқаны анықталған кезде), тауардың, қол жүгі (орны) орауының жəне көлік құралының (оның бөлігі) деңгейіне дейін шектейді; ұсталған радиоактивтік заттарды, радиациялық қауіпсіздік талабына сай көлік ұйымы жəне аймақтың басқа ұйымының алдын ала жабдықталған арнайы орнында (теміржол тұйықтары мен алаңдары) уақытша сақталуын қамтамасыз етеді; ұсталған радиоактивті материалдарды белгіленген тəртіп бойынша өкілетті органдарға өткізеді; иондаушы сəулелену көзінің қуаты оның спектралдық сипаттамасынөлшеу арқылы теңестіреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе жаратылыстану ғылымдары. 12. Кедендік бақылау басқармасы бөлінетін радиоактивті материалдарды бақылау жəне кедендік бақылаудың техникалық құралдары бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ҚР кедендік шекарасы арқылы өту кезінде барлық тауарлар мен көлік құралдарына жəне жолаушыларға (қол жүгіне) тұрақты қашықтықтан автоматтандырылған қондырғы көмегімен үнемі радиациялық бақылауды жүзеге асырады жəне табиғи шамадан асқан гамма-нейтрондық фоны тіркеледі; тасымалданатын құралдар көмегімен иондаушы сəулеленудің қайнар көзін (табиғи шамадан асқаны анықталған кезде), тауардың, қол жүгі (орны) орауының жəне көлік құралының (оның бөлігі) деңгейіне дейін шектейді; ұсталған радиоактивтік заттарды, радиациялық қауіпсіздік талабына сай көлік ұйымы жəне аймақтың басқа ұйымының алдын ала жабдықталған арнайы орнында (теміржол тұйықтары мен алаңдары) уақытша сақталуын қамтамасыз етеді; ұсталған радиоактивті материалдарды белгіленген тəртіп бойынша өкілетті органдарға өткізеді; иондаушы сəулелену көзінің қуаты оның спектралдық сипаттамасын өлшеу арқылы теңестіреді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық, техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе жаратылыстану ғылымдары. 13. Тауар номенклатурасы жəне кедендік құн басқармасының бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: тауарлардың кедендік құн деңгейін бақылау, тауарларды дұрыс жіктеу, тауарлардың шығарылған елін айқындау жəне кедендік баж ставкаларының деңгейін қолдану, жеңілдіктер мен тарифтік преференцияларды ұсынудың заңдылығы бөлігінде тауарлардың кедендік декларациялауын мониторингтеу, Қазақстан Республикасының кеден органдарына жүктелген кедендік төлемдер мен салықтардың республикалық бюджетке уақтылы жəне толық енгізілуін (Жалғасы 9-бетте).


(Жалғасы. Басы 8-бетте). қамтамасыз ету; бекітілген болжам тапсырмаларының орындалуын қамтамасыз ету; кедендік төлемдер мен салықтардың дұрыс төленуін бақылауды жүзеге асыру; кедендік төлемдердің, салықтардың жəне өсімпұлдың түсуін есепке алады; кедендік төлемдерді, салықтарды жəне өсімпұлды төлеу бойынша жеке шоттардың жүргізілуін бақылау; төлем карточкалары арқылы төленген кедендік төлемдердің, салықтардың жəне өсім пұлдың түсуін бақылау. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе осы салаға сəйкес ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес, техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе құқық. 14. Алакөл кеден бекетінің санитарлық-карантиндік бақылау жөніндегі бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне 2017 жылдың 25 қарашасына дейін). Функционалды міндеттері: кеден органдарына жүктелген міндеттер шегінде, санитарлық-карантиндік заңнама талаптарының сақталуына бақылауды жүзеге асыру. Санитарлық-эпидемиологиялық салада халықтың саламаттылығы жəне азық-түлік өнімінің қауіпсіздігіне рұқсат құжаттарының бар болуын тексеруді жүзеге асыру. Қазақстан Республикасы заңнамалық актілеріне сəйкес санитарлықэпидемиологияқ бақылау саласында əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарау. Ақпараттық технологияны пайдаланып тауарлар мен бақылаудағы тауарлардың есебін жүргізу. Кеден одағының кедендік шекарасы арқылы өткізілетін тауарларға қатысты кеден ісі саласындағы тыйым салулар мен шектеулердің сақталуына кедендік бақылауды жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары медициналық білім (санитарлық қадағалау, санитарэпидемиолог, санитар-гигиенист), мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі медициналық білімі (санитарлық қадағалау, санитар-эпидемиолог, санитаргигиенист) барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмайтындығын растайтын анықтамаларының болуы). 15. Теміржол кеден бекетінің жетекші маманы (С-06 санаты, 25 бірлік, 20 бірлік тұрақты, 5 бірлік негізгі қызметкердің бала күту демалысы кезеңіне – 2017 жылдың 16 желтоқсанына, 2017 жылдың 11 қарашасына, 2017 жылдың 12 маусымына, 2017 жылдың 14 қаңтарына, 2015 жылдың 24 қыркүйегіне дейін). Функционалды міндеттері: Қазақстан Республикасының кеден органдарына жүктелген ҚР заңдарын жəне кеден заңдарын сақтау; құзыреті шегінде ҚР егемендігін, ұлттық жəне экономикалық қауіпсіздігін, сонымен қатар адам өмірі мен денсаулығы, қоршаған ортаны қорғау, жануарлар мен өсімдіктерді, əкелінетін тауарларды тұтынушылардың құқықтарын сақтау; кедендік бақылаудың формаларын штаттық тəртіпте қолдану; тауарларды кедендік процедураларға орналастырылғаннан шығарғанға дейінгі шараларды қоса алғандағы кедендік бақылауды жүргізу; кедендік ресімдеу жазбаша жəне кедендік декларацияны қолданумен кедендік құжаттардың қағаз даналарының архивын жүргізу,сонымен қатар қолданбалы бағдарламалық қамсыздандыруды мəліметтер базасын жүргізу; Кеден одағы шекарасы арқылы тасымалданатын тауарларға қатысты тыйым салулар мен шектеулерді қосқанда кеден ісі саласында кедендік бақылау жүргізу; жеке жəне кедендік уəкілетті бөлімдермен кедендік бақылау аймақтары режім тəртібін сақталуын бақылау; кедендік бақылаудың формалары мен объектілерін анықтау мақсатында, тəуекелді басқару жүйесін пайдалана отырып кедендік бақылау жүргізу; кедендік тексерудің, кедендік қараудың нəтижесімен тексеру актісін толтыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білім: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес немесе құқық немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе ветеринария немесе ауыл шаруашылығы ғылымдары немесе қызмет көрсету . V. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі комитетінің «Алматы облыстық орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы» РММ, 040000, Алматы облысы, Талдықорған қаласы, Лесная поляна көшесі, 1-үй, анықтама телефоны: 8 (7282) 32-74-84, факс 8 (7282) 32-75-21, электронды мекенжай: almati.oti. klhzhm@minagri.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Балық шаруашылығы бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде балық ресурстарын пайдалану, өсімін молайту жəне қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау, балық аулау жəне балық шаруашылығын жүргізу ережелерін сақтау, жеке жəне заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргізуге арналған келісімшарттарын орындауын сақтау, бақылаудағы су қоймаларында балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын қорғау үшін рейдтік шараларды ұйымдастыру жəне қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асыру. Балық қорларын жəне басқа да су жануарларының кадастрына жəне мониторингіне мемлекеттік есеп жүргізу. Балық аулауды реттеу, су іркуіш құрылыстарындағы балық қорының жағдайын ихтиологиялық бақылау, балық шаруашылығы су айдындарының жəне учаскелерінің төлқұжаттарын жүргізуді жəне су іркуіш құрылыстардың есебін жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы ғылымдары (ихтиолог-балық өсіруші, өнеркəсіптік балық аулау жəне балық шаруашылығы) саласындағы жоғары білім. 2. Қаратал инспекциясы бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде балық ресурстарын пайдалану, өсімін молайту жəне қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау, балық аулау жəне балық шаруашылығын жүргізу ережелерін сақтау, жеке жəне заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргізуге арналған келісімшарттарын орындауын сақтауды, бақылаудағы су қоймаларында балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын қорғау үшін рейдтік шараларды ұйымдастыру жəне қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асыру. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы талаптардың сақталуын қадағалап бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы (аңшылықтану жəне аң өсіру, орман ресурстары жəне орман өсіру, орнитолог, ихтиолог-балық өсіруші, өнеркəсіптік балық аулау жəне балық шаруашылығы) ғылымдары саласындағы жоғары білім. 3. Төменгі Іле инспекциясы бөлімінің бас маманы, С-О5 санаты, 4 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде балық ресурстарын пайдалану, өсімін молайту жəне қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау, балық аулау жəне балық шаруашылығын жүргізу ережелерін сақтау, жеке жəне заңды тұлғалардың балық шаруашылығын жүргізуге арналған келісімшарттарын орындауын сақтауды, бақылаудағы астындағы су қоймаларында балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын қорғау үшін рейдтік шараларды ұйымдастыру жəне қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асыру. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы талаптардың сақталуын қадағалап бақылау жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы (аңшылықтану жəне аң өсіру, орман ресурстары жəне орман өсіру, орнитолог, ихтиолог-балық өсіруші, өнеркəсіптік балық аулау жəне балық шаруашылығы) ғылымдары саласындағы жоғары білім. 4. Төменгі Іле инспекциясы бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде бөлім жұмысын ұйымдастыру, бөлім жұмысын жоспарлау. Балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын пайдалануын, өсімін молайту жəне қорғау саласында мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру, бақылаудағы су қоймаларында балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын қорғау үшін рейдтік шараларды ұйымдастыру жəне қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы (аңшылықтану жəне аң өсіру, орман ресурстары жəне орман өсіру, орнитолог, ихтиолог-балық өсіруші, өнеркəсіптік балық аулау жəне балық шаруашылығы) ғылымдары саласындағы жоғары білім. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі комитетінің «Жамбыл облыстық орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі, 080009, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Əл-Фараби көшесі, 11-үй, анықтама

9

www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

телефоны: 8(7262) 34-12-84, 56-84-35, электронды мекенжай: tarazcontrol@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Жануарлар дүниесі жəне аңшылық шаруашылығы бөлімінің бас маманы, C-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: ормандарды жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау бойынша мемлекеттік мекемелермен жəне аңшылық пайдаланушылармен табиғат пайдалану заңнамаларының сақталуын жəне жануарлар дүниесін пайдаланудың шарт міндеттерінің орындалуын тексеруді жүзеге асырады. Браконьерлікпен жəне зиянды жыртқыштармен күресті жəне облыстағы аңшылық шаруашылықтарында жабайы жануарлардың көбеюіне əсері тиетін шараларды өткізуді ұйымдастырады. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы талаптардың сақталуын қадағалап, бақылауды жүргізеді. Облыстағы атқарушы органдарға аңшылық шаруашылығы саласы бойынша əдістемелік жəне кеңестік көмек көрсетеді. Қызметтік мақсаттарда қызметтік қарудың дұрыс пайдаланылуына жауапты. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы ғылымдары (аңшылықтану жəне аң өсіру немесе зоотехния) немесе жаратылыстану ғылымдары (биология немесе экология) немесе құқық (құқықтану) ғылымдары саласындағы жоғары білім. 2. Оңтүстік-Батыс Балқаш инспекциясы бөлімінің бас маманы, C-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде балық жəне жануарлар дүниесі ресурстарын пайдалану, өсімін молайту жəне қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалау, балық аулау жəне балық, аңшылық шаруашылығын жүргізу ережелерін сақтау, жеке жəне заңды тұлғалардың балық жəне жануарлар шаруашылығын жүргізуге арналған келісімшарттарын орындауын сақтауды, бақылаудағы су қоймаларында балық ресурстары жəне басқа да су жануарларын, орман шаруашылығын қорғау үшін рейдтік шараларды ұйымдастырады жəне қатысады. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асырады. Бақылау-инспекциялық қызмет бойынша есептерді белгіленген тəртіпте дайындайды, балық, орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі субъектілерінің тексеру жоспарын дайындайды. Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы талаптардың сақталуын қадағалап бақылау жүргізеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы ғылымдары (аңшылықтану жəне аң шаруашылығы, орман ресурстары жəне орман шаруашылығы, балық шаруашылығы жəне өнеркəсіптік балық аулау) немесе жаратылыстану ғылымдары (биология, химия, экология) немесе құқық (құқықтану) ғылымдары саласындағы білім. 3. Кадрлық, қаржылық жəне құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы (C-О-5 санаты, 1 бірлік, негізгі қызметкердің бала күтімі жөніндегі демалыс кезеңіне). Функционалды міндеттері: инспекцияның персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет туралы заңнамасын орындауы жөніндегі қызметін үйлестіреді. Тəртіптік, аттестаттау, конкурстық жəне кадр мəселелері жөніндегі өзге де комиссиялардың қызметін ұйымдастырады, аттестаттауды жəне конкурстық іріктеуді жүргізу, мемлекеттік қызметшілерді тəртіптік жауаптылыққа тарту, мемлекеттік қызметшілерді қызметінен босату ресімдерінің сақталуын қамтамасыз етеді.Кадрларды іріктеуді ұйымдастырады, мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік қызметті өткеруіне байланысты құжаттарды ресімдейді, мемлекеттік қызметте болуына байланысты шектеулердің сақталуын қамтамасыз етеді, мемлекеттік қызметшілердің тағылымдамасын, тəлімгерлігін, қызметін бағалауды, оқуын, қайта даярлығын (қайта мамандануын) жəне біліктілігін арттыруды ұйымдастырады, мемлекеттік қызметшілерді көтермелеу түрлерін жəне оларды қолдану тəртібін əзірлейді, дербес деректерін, бағалау, аттестаттау жəне оқудан өту нəтижелері туралы мəліметтерді есепке алуды жүзеге асырады. Персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) инспекцияның басшысына бағынады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану) ғылымдары немесе гуманитарлық (филология) ғылымдары саласындағы жоғары білім. 4. Балық шаруашылығы бөлімінің жетекші маманы, C-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: балық қорларын жəне басқа да су жануарларының кадастрының жəне мониторингіне мемлекеттік есеп жүргізеді. Балық аулауды реттеу, су іркуіш құрылыстарындағы балық қорының жағдайын ихтиологиялық бақылау, балық шаруашылығы су айдындарының жəне учаскелерінің төлқұжаттарын жүргізуді жəне су іркуіш құрылыстардың есебін жүргізеді. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін тексеруді жүзеге асырады. Бақылау-инспекциялық қызмет бойынша есептерді белгіленген тəртіпте дайындайды. Инспекция мен комитеттің бақылауындағы жоғарғы тұрған жəне басқа да мемлекеттік органдардан түсетін құжаттарды мезгілінде жəне сапалы орындайды, инспекцияның аппараттық кеңес шешімдерін, шаралар жоспарын, басшылық тапсырмаларын жүзеге асырады. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы (балық шаруашылығы жəне өнеркəсіптік балық аулау) ғылымдары немесе жаратылыстану (биология немесе химия немесе экология) ғылымдары немесе құқық (құқықтану) ғылымдары саласындағы жоғары білім. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі комитетінің «Қызылорда облыстық орман шаруашылығы жəне жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы» республикалық мемлекеттік мекемесі, 120000, Қызылорда облысы, Қызылорда қаласы, Абай даңғылы, 60А, анықтама үшін телефон: (7242) 23-19-66, электронды мекенжай: turebaev_lesohot@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Қызылорда инспекциясы бөлімінің басшысы, C-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: құзыреті шегінде бөлім жұмысын ұйымдастыруды; келешекке арналған жəне ағымдағы бөлім қызметін жоспарлауды, олардың сапалы жəне мезгілінде орындалуын; бөлім қызметкерлерінің оларға жүктелген міндеттерінің орындалуын, инспекция мен комитеттің тапсырмаларын сапалы жəне мезгілінде орындалуын; орман шаруашылығы, жануарлар дүниесі жəне ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласында қорғау, пайдалану, өсімін молайту жəне мемлекеттік бақылау мен қадағалауды ұйымдастыру мен қатысуды; балық жəне аң шаруашылығын жүргізу ережелерін сақтауды, жеке жəне заңды тұлғалардың балық жəне аң шаруашылығын жүргізуге арналған келісімшарттарын орындауын сақтауды; бақылаудағы су қоймаларында жəне аңшылық алқаптарда жануарларды қорғау бойынша рейдтік шараларды; бақылау-инспекциялық қызмет бойынша есептерді белгіленген тəртіпте дайындау жəне ұсынуды; бөлім қызметкерлерінің атқарушылық жəне еңбек тəртібін сақталуын бақылауды қамтамасыз ету. Қазақстан Республикасы заңнамасы талаптарының сақталуын анықтау мақсатында жануарлар дүниесін пайдаланушылар қызметін жануарлар дүниесiн қорғау, өсiмiн молайту жəне пайдалану саласында тексеруді, браконьерлікпен күресуді жүргізу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ауыл шаруашылығы ғылымдары (балық шаруашылығы жəне өнеркəсіптік балық аулау немесе орман ресурстары жəне орман шаруашылығы саласындағы білім немесе (биология) немесе жаратылыстану ғылымдары (экология) немесе техникалық ғылымдар жəне технологиялар немесе құқық (құқықтану) саласындағы жоғары білім. VI. Қазақстан Республикасы ІІМ «Көліктегі ішкі істер департаменті» мемлекеттік мекемесі, 010000, Астана қаласы, А. Затаевич көшесі, 18/1, 116-кабинет, анықтама үшін телефон: 8 (7172) 94-23-89, электронды мекенжай: dvdt_press@mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Кадр жұмысы басқармасы тəрбие жұмыстарын ұйымдастыру тобының жетекші маман-тұрғын үй комиссиясының хатшысы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қызметкерлердің құжаттарын қабылдау жəне олардың заңнама талаптарына сəйкестігін тексеру мəні бойынша жұмысты ұйымдастырады; орындауға келіп түскен қызметтік құжаттарды (қызметкерлерден келіп түсетін өтініштер мен арыз, шағымдарды) белгіленген мерзімде қарайды; қызметкерлердің тұрғын үйді жалға (жалдағаны) алулары үшін өтемақы төлеу бойынша жəне оларды тұрғын үйге мұқтаж деп тану туралы материалдарын қарау жөніндегі тұрғын үй комиссиясының отырысын өткізуге дайындық жүргізеді жəне өткізеді; тұрғын үйді жалға (жалдағаны) алу үшін өтемақы төлеу жөніндегі жəне тұрғын үйге мұқтаж қызметкерлердің материалдарын қарау жөніндегі құжаттардың сақталуын қамтамасыз етеді; КІІД материалдарын сақтауды жəне есебін жүргізуді қамтамасыз етеді; КІІД басшылығы мен кадр жұмысы басқармасы басшысының тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi

туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңын, ҚР Үкіметінің 2014 ж. 19 қарашадағы №1209 қаулысын; «ІІО-ның қызметкерлерін тұрғын үймен қамтамасыз ету, тұрғын үйді жалға алғаны (жалдағаны) үшін өтемақы төлеу ережесі», «Ішкі істер органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» заңдарын, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін білуі. 2. Құжаттамалық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің жұмысын ұйымдастыру, жоспарлау жəне үйлестіру; бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс құжаттарды, электрондық құжаттарды, жоғары тұрған мекемелерге жəне басқа да мемлекеттік ұйымдарға жіберілетін құжаттарды қабылдау мен тексеру бойынша жұмысын ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге) Электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 3. Заң бөлімінің жетекші маманы, C-O-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: заң бөлімінің жоспарына сəйкес іс-шараларды іске асыруға қатысады. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін уақытында қарайды. Құқықтық актілер жобаларын əзірлеуге қатысуға, сондай-ақ ішкі істер органдарының басқа бөліністерімен əзірленген құқықтық актілердің жобаларын келіседі. Құқықтық актілердің жобаларын, келісімшарттарға құқықтық сараптама жүргізуге, олардың заң талаптарына сəйкестігіне қорытынды дайындайды. Орындауға келіп түскен қызметтік құжаттарды белгіленген мерзімде қарайды. Талап-арыздарды, апелляциалық, кассациялық жəне қадағалау шағым, соттық пікірлер, қолдаухат, өтініш беруге, сондай-ақ дайындауға жəне өзге де процессуалдық құжаттарды заңда бекітілген мерзімі мен тəртібіне сəйкес жүзеге асырады. Барлық инстанциялардағы сот отырыстарына қатысуға, сондай-ақ басқа мемлекеттік органдарда, ұйымдарда ішкі істер органдарының мүддесін қорғайды. Сот актілерін орындау барысында басқа органдармен бірлесіп өзара іс-қимыл жасайды. Құзыретіне кіретін сұрақтар бойынша басқа ішкі істер органдарының құрылымдық бөліністерімен, бағынысты ұйымдар жəне мекемелермен бірлесіп өзара іс-қимыл жасайды. Ішкі істер органдарының қызметін реттейтін заңнамаларды жетілдіру мақсатында ұсыныстар дайындайды. Заң бөлімінің қызметіндегі сұрақтар бойынша есептерді, анықтамаларды жəне өзге де ақпараттарды ІІМ заң департаментінің (заң бөліміне жетекшілік ететін) сұранысы бойынша дайындайды. Ішкі істер органдарының басшыларының, заң бөліміне жетекшілік ететін, ІІМ заң департаментінің, заң бөлімі басшысының тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Ішкі істер органдары туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы» заңдарын, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, Азаматтық кодексін, Азаматтық іс жүргізу кодексін білуі. 4. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат басқармасы баспасөз қызметінің бас маманы (топ құқығындағы), C-O-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: теледидарда, радиода, баспасөз беттерінде, ақпараттық агенттіктің хабарламаларында Көліктегі ІІД ақпараттық қатысу эффектісін жасау. Көліктегі ІІД қызметі туралы БАҚ басылымдарында ақпараттық жəне тақырыптық жарияланымдар жоспарын жəне тұжырымдамасын əзірлеу; жедел жұмыста қажетті мəтіндік материалдар жазу; Көліктегі ІІД басшыларының БАҚ өкілдерімен өтетін баспасөз конференцияларда, брифингтерде, сұхбаттасуда тілшілердің болуын ұйымдастыру; теле- немесе радио бағдарламаларда жарыққа шығаруға арналған материалдарды жинауды жəне дайындауды жүзеге асыратын тілшілерге көмек көрсету; Көліктегі ІІД ресми интернет-сайт үшін материалдар дайындау жəне орналастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білім. Мемлекеттiк қызмет өтiлi бiр жылдан кем емес немесе жоғарыда аталған білім салалары бойынша осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екi жылдан кем емес жұмыс өтiлi болған жағдайда ортадан кейiнгi бiлiмi барларға рұқсат етiледi. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңын, «Мемлекеттік тіл жəне ақпарат басқармасы туралы» қағиданы білуі. 5. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат басқармасы баспасөз қызметінің жетекші маманы (топтың құқығындағы), C-O6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: теледидарда, радиода, баспасөз беттерінде, ақпараттық агенттіктің хабарламаларында Көліктегі ІІД ақпараттық қатысу эффектісін жасау. Мақалалар жазу жəне жариялануын ұйымдастыру; теле немесе радио бағдарламаларында жариялауға арналған материалдарын жинауды жəне дайындауды жүзеге асыратын тілшілерге көмек көрсету; Көліктегі ІІД ресми интернет-сайты үшін материалдар дайындау жəне орналастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңын, «Мемлекеттік тіл жəне ақпарат басқармасы туралы» қағиданы білуі. 6. Мемлекеттік тіл жəне ақпарат басқармасы тілдер тобының жетекші маманы, C-O-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазақ тіліндегі мəтіндерді редакциялау, басқарманың жұмыс жоспарларын əзірлеу қатысу, басқарманың номенклатуралық істерін жүргізуге, есептерді дайындау мен тапсыруға, іс-шараларды дайындау мен өткізуге жауапты, əдістемелік құралдар, ұсынымдар əзірлеуге қатысады, бағынысты бөлімдерге практикалық жəне əдістемелік көмек көрсетеді. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанда-2020 жылға дейін тілдерді дамыту мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлығын білуі. 7. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы материалдық есепке алу тобының жетекші маманы, C-O-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджеттік бағдарлама бойынша бюджеттік қаражаттың қолданылуын бақылау. № 9,10,13 мемориалдық ордерлерді жəне 5,6 нысандарды əзірлеу. Жылдық, тоқсандық, айлық есептерді əзірлеу. Негізгі құралдар мен төмен бағалы жəне тез тозатын заттарды есепке алуды қамтамасыз ету. Аударылған сомалар бойынша мекемелермен салыстырма тексеріс жүргізу.Түгендеу

жүргізу жəне негізгі құралдар мен қорларды есептен шығару. Бөлім қызметкері уақытша болмаған жағдайда лауазымдық міндеттерін атқару. Негізгі құралдар мен қорларды есепке алуға жататын бухгалтерлік құжаттардың, хат алмасу құжаттарының сақталуын жəне уақтылы мұрағатқа өткізілуін қамтамасыз етеді. Негізгі тапсырмалары негізгі құралдар мен төмен бағалы жəне тозатын заттарды (ТжТТЗ) есепке алуды қамтамасыз ету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 маусымдағы № 615 «Стихиялы апаттың жəне аварияның, физикалық жəне моральдық тозудың салдарынан жарамсыз болып қалған мемлекеттік мүліктердің кейбір түрлерін жоюды жəне құртуды ресімдеу ережелерін бекіту туралы» каулысын, «Мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік есеп жөніндегі» Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2010 жылғы 3 тамыздағы № 393 бұйрығымен бекітілген нұсқаулықты білуі. 8. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы есеп айырысу тобының жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджеттік бағдарлама бойынша бюджеттік қаражаттың қолданылуын бақылау. Еңбекақыны аудару үшін құжаттарды уақтылы тапсыру бойынша департамент бөлімшелерімен жұмыс жасау. Департамент қызметкерлеріне уақтылы еңбекақыны карталық-шотына түсіру, аудару жəне анықтамаларды беру. Жылдық, тоқсандық, айлық есептерді əзірлеу. Сауықтыру бойынша жəне демалыстық жəрдемақыларды аудару. № 5 мемориалдық ордерін əзірлеу. Дербес шоттарды жүргізу. Бөлім қызметкері уақытша болмаған жағдайда лауазымдық міндеттерін атқару. Еңбекақы бойынша есеп айырысу мен салық, алимент жəне т.б. кірістерді есепке алуға жататын бухгалтерлік құжаттарының, хат алмасу құжаттарының сақталуын жəне уақтылы мұрағатқа өткізілуін қамтамасыз етеді. Негізгі тапсырмалары – қызметкерлерге еңбекақы, салық, алимент жəне басқа да кірістерді аудару. Банктермен жəне қазынашылықпен жұмыс, айлық, тоқсандық, жылдық есептерді мемориалды ордерлерді əзірлеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Қазақстан Республикасы ішкі істер органдарының əскери қызметкерлеріне, қызметкерлер мен əкімшілік мемлекеттік қызметшілеріне еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесі туралы» Ішкі істер министрлігінің 2011 жылғы 22 қыркүйектегі № 492 бұйрығын, «Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті жəне Ұлттық Банкінің сметасы (бюджеті) есебінен қамтылған Қазақстан Республикасы органдары қызметкерлеріне еңбекақы төлеудің бірыңғай жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 17 қаңтардағы Жарлығын білуі. 9. Қаржымен қамтамасыз ету басқармасы жоспарлау жəне қаржыландыру бөлімінің бас маманы, C-O-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бюджеттік бағдарлама бойынша бюджеттік қаражаттың қолданылуын бақылау. Ағымдағы қаржы жылына бюджет жобасын құру бойынша департамент бөлімшелерімен жұмыс жасау. Қажеттілік, міндеттер мен төлемдер бойынша қаржыландыру жоспарына өзгерістер енгізу үшін уақтылы құжаттар жасау. Жылдық, тоқсандық, айлық есептерді əзірлеу. № 2 мемориалдық ордерін əзірлеу. Бөлім қызметкері уақытша болмаған жағдайда лауазымдық міндеттерін атқару. Бюджеттің орындалуы жəне қаржылық есеп айырысуды тіркеуге жататын бухгалтерлік құжаттардың жүргізілуі, хат алмасу құжаттарының сақталуын жəне уақтылы мұрағатқа өткізілуін қамтамасыз етеді. КІІД бойынша бюджеттік қаражаттардың орындалуын бақылау. Куəландыру шотын төлеу жəне келісімшарттарды тіркеу бойынша банктермен жəне қазынашылықпен жұмыс жасау. Айлық, тоқсандық, жылдық есептерді əзірлеу, мемориалдық ордер құру. Міндеттер мен төлемдер бойынша қажет болған жағдайда қаржыландыру жоспарына өзгерістер енгізу бойынша құжаттар əзірлеу. Ағымдағы қаржы жылына бюджет жобасын құру. Конкурсқа қатысқа қатысушыларға қойылатын талаптар: əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білімі немесе жоғарыда аталған білім салалары бойынша мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне жоғарыда аталған білім саласындағы ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Президенті туралы», «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Əкімшілік рəсімдер туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, «Бюджеттік тапсырыстарды ресімдеу жəне ұсыну ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 мамырдағы № 233 бұйрығын білуі. 10. Астана станциясындағы ішкі істер желілік басқармасы мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазақ тіліндегі мəтіндерді редакциялау, басқарманың жұмыс жоспарларын əзірлеуге қатысу, басқарманың номенклатуралық істерін жүргізуге есептерді дайындап тапсыруға, іс-шараларды дайындап өткізуге жауапты, əдістемелік құралдар мен нұсқаулықтарды əзірлеуге қатысу, бағынысты бөліністерге практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанда 2020 жылға дейін тілдерді дамыту мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлығын білуі. 11. Астана қаласы əуежайындағы желілік полиция бөлімі мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазақ тіліндегі мəтіндерді редакциялау, басқарманың жұмыс жоспарларын əзірлеуге қатысу, басқарманың номенклатуралық істерін жүргізуге есептерді дайындап тапсыруға, іс-шараларды дайындап өткізуге жауапты, əдістемелік құралдар мен нұсқаулықтарды əзірлеуге қатысу, бағынысты бөліністерге практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанда 2020 жылға дейін тілдерді дамыту мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлығын білуі. 12. Қарағанды-Сұрыптау станциясындағы ішкі істер желілік басқармасы кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы»,

«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 13. Көкшетау станциясындағы ішкі істер желілік бөлімі мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 14. Павлодар станциясындағы ішкі істер желілік бөлімі кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 15. Алматы-1 станциясындағы ішкі істер желілік басқармасы мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазақ тіліндегі мəтіндерді редакциялау, басқарманың жұмыс жоспарларын əзірлеуге қатысу, басқарманың номенклатуралық істерін жүргізуге есептерді дайындап тапсыруға, іс-шараларды дайындап өткізуге жауапты, əдістемелік құралдар мен нұсқаулықтарды əзірлеуге қатысу, бағынысты бөліністерге практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанда 2020 жылға дейін тілдерді дамыту мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлығын білуі. 16. Алматы-1 станциясындағы ішкі істер желілік басқармасы кеңсесінің жетекші маманы (негізгі қызметшінің бала күту демалысы кезеңінде, С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 17. Алматы қаласының əуежайындағы желілік полиция бөлімі мемлекеттік тіл жəне ақпарат тобының жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: қазақ тіліндегі мəтіндерді редакциялау, басқарманың жұмыс жоспарларын əзірлеуге қатысу, басқарманың номенклатуралық істерін жүргізуге есептерді дайындап тапсыруға, іс-шараларды дайындап өткізуге жауапты, əдістемелік құралдар мен нұсқаулықтарды əзірлеуге қатысу, бағынысты бөліністерге практикалық жəне əдістемелік көмек көрсету. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім беру, гуманитарлық ғылымдар саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» Заңын, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстанда 2020 жылға дейін тілдерді дамыту мемлекеттік бағдарламасы туралы» Жарлығын білуі. 18. Достық станциясындағы желілік полиция бөлімі кеңсесінің жетекші маманы, С-R-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білім немесе жоғарыда аталған білім салалары бойынша ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. 19. Защита станциясындағы желілік полиция бөлімі кеңсесінің жетекші маманы (негізгі қызметшінің бала күту демалысы кезеңіне, С-R-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бекітілген тəртіпке сəйкес кіріс жəне шығыс, электрондық құжаттарды, жеке жəне заңды тұлғалардың келіп түскен шағым мен өтініштерін (арыздарын), жоғары кəсіпорындарына жəне өзге де мемлекеттік ұйымдарына жолданатын құжаттарды қабылдау жəне тексеру бойынша жұмысты ұйымдастыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: білім, гуманитарлық ғылымдар, құқық, əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес саласындағы жоғары немесе ортадан кейінгі білім. Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы», «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы», «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдарын, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын білуі. «Мемлекеттік органдардың жұмыскерлері үшін (іс жүргізушілерге), (Соңы 10-бетте).


10

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 8-9-беттерде). электронды құжат айналымының бірыңғай жүйесімен жұмыс бойынша нұсқаулықты» білуі. VII. Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Білім жəне ғылым саласындағы бақылау комитеті Жамбыл облысының білім саласындағы бақылау департаменті, 080000, Жамбыл облысы, Тараз қаласы, Ы.Сүлейманов көшесі, 13, анықтама үшін телефон: 8 (7262) 45-11-22, 56-94-01, электронды мекенжай: dkso.taraz.2014@ mail.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Əкімшілік жəне қаржы жұмыстары бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты. Функционалды міндеттері: қаржыландыру сұрақтары бойынша нормативтік-құқықтық актілерді жүргізу, түгендеу, бухгалтерлік есеп жəне есеп тапсыруды жүргізу; қаржыландыру жоспарының орындалуы туралы салыстырмалы есептерді дайындау; департаментің қаржы-шаруашылық қызметіне экономикалық талдау жасау, мемлекеттік сатып алуды жүргізуге қатысу; департаментте даярланатын ережелердің, ішкі құжаттардың, бұйрықтардың, нұсқаулықтардың жəне тағы басқа құқықтық құжаттардың жобаларын дайындауға қатысу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары экономикакалық білім: мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес осы салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. VIII. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің Алматы қаласы бойынша департаменті, 050001, Алматы қаласы, Республика алаңы, 115-кабинет, анықтама үшін телефон: 8 (727) 264-58-73, факс: 8 (727) 271-66-39, электронды мекенжайы: m.kopeeva@economy.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тергеу жəне құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру. Бəсекелестікті қорғау жəне монополистік қызметті шектеу саласындағы мемлекеттік органдар мен өзге де ұйымдарды салааралық үйлестіруді жүзеге асыру. Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасының сақталуын мемлекеттік бақылау. Экономикалық шоғырлануға бақылау жасау. Мемлекеттік органдардың бəсекелестікті шектеуге жəне (немесе) жоюға бағытталған актілерінің, іс-əрекеттерінің (əрекетсіздігінің) жолын кесу. Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасында көзделген бұзушылықтарды қоспағанда, тиісті тауар нарығында үстем немесе монополиялық жағдайды теріс пайдаланудың алдын алу жəне оны жою. Нарық субъектілерінің бəсекелестікке қарсы келісімдерін жəне келісілген іс-əрекеттерін, жосықсыз бəсекелестікті болдырмау жəне олардың жолын кесу. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдардың Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасын бұзушылық фактілері бойынша осы заңда белгіленген тəртіппен тергеу жүргізу. Монополияға қарсы ден қою шараларын қабылдау. Əкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қалыптастыру жəне Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде белгіленген тəртіппен жəне əкімшілік жазаға тарту. Адал бəсекелестікті насихаттауды жүзеге асыру. Жүргiзілетiн бəсекелестiк саясаттың ақпараттық ашықтығын қамтамасыз ету. Құқық қорғау органдарымен өзара іс-қимылды жүзеге асыру. Сотқа талап қойып жəне өтінішпен жүгіну, сондай-ақ соттар Қазақстан Республикасының монополияға қарсы заңнамасы қолданумен мен оны бұзумен байланысты істерді қараған кезде процестерге қатысу. Нарық субъектілерінің Қазақстан Республикасының табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы заңнамасын бұзуының жолын кесу жөніндегі іс-шараларды жүргізуге қатысу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін заңнамада белгіленген тəртіппен құзыреті шегінде қарау. Бөлім функцияларына жататын мəселелер бойынша түсіндірмелер беруге қатысу. Қазақстан Республикасы заңнамасынан туындайтын өзге де міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық немесе экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білімі. Құқық немесе экономика жəне бизнес саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат беріледі. Қазақстан Республикасы заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламаларына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы нақты лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 2. Табиғи монополияларды жəне бағаларды реттеу бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерін (бағаларын, алым ставкаларын) немесе олардың шекті деңгейлерін, тарифтік сметаларын, сондай-ақ салыстырмалы талдау əдісін қолданумен, сараланған жəне инвестициялық тарифтер (бағалар, алымдар ставкалары) бекітуге берген өтінімдерін қарау. Табиғи монополиялар салаларын табиғи монополиялар субъектілері ұсынатын қызметтерді (тауарларды, жұмыстарды) осы салалар шеңберінде реттеліп көрсетілетінге жатқызу мəніне талдау. Реттелетін нарықтардағы бағаны белгілеу тəртібіне сəйкес бағаға сараптама жүргізу, сондай-ақ олардың нəтижесі бойынша дəлелді қорытынды дайындайды. Реттелетін нарық субъектілерінің бағаларына мониторинг жүргізу. Реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметттерді есепке алу аспаптары жоқ тұтынушыларға реттеліп көрсетілетін коммуналдық қызметтер үшін ақы мөлшерін қарау. Табиғи монополияар субъектілерінің инвестициялық бағдарламаларын (жобаларын) орындауы бойынша, сондай- ақ реттелетін нарық субъектілерінің шекті бағаларында ескерілген, инвестициялық бағдарламалардың жəне (жобалардың) орындалуы туралы ақпаратқа талдау жүргізу. Су шаруашылығы жүйелері салаларындағы реттеліп көрсетілетін қызметтерді жеке тұлғалардың тұтыну көлемінің негіздеген шамасын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тəртіппен айқындау. Табиғи монополиялар субъектілерінің реттелетін қызметтерінің (тауарлардың, жұмыстардың) түрлері бойынша кірістерді, шығындар мен тартылған активтерді бөлек есепке алуды жүргізу əдістемесін қарау. Табиғи монополиялар субъектілерінің негізгі құралдарына қайта бағалауды жүргізуін қарау. Тарифтерді (бағаларды, алымдар ставкаларын) немесе олардың шекті деңгейлерін бекіту кезінде ескерілетін инвестициялық бағдарламаларды (жобаларды) қарау. Табиғи монополиялар субъектілерінің реттеліп көрсетілетін қызметтеріне арналған тарифтік сметалардың орындалуына бақылау жүргізу. Табиғи монополиялар субъектілерінің есепке алу саясатын қарау. Табиғи монополиялар субъектілерінің лимиттік шығындарын қарау. Табиғи монополия субъектісінің тарифтік сметасында көзделген амортизациялық аударым қаражаттарын пайдалану бағытттарын қарау. Табиғи монополиялар субъектілерін қайта ұйымдастыру жəне тарату туралы, табиғи монополиялар субъектілерінің мүлкін иеліктен айыру жəне мүлкімен өзге мəмілелерді жасасу жəне реттеліп көрсетілетін қызметтерді ұсынғанда пайдаланылатын мүлікті табиғи монополиялар субъектілерінің жалға алуы туралы, табиғи монополиялар субъектілеріне өзге қызметті жүзеге асыруға келісім беру туралы өтінімдерді қарау. Бөлім құзыреті шегінде табиғи монополиялар субъектілерінің қаржышаруашылық қызметін тексеруге қатысу. Жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін заңнамада белгіленген тəртіппен құзыреті шегінде қарау. Табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерін (бағаларын, алымдар ставкаларын) немесе олардың шекті деңгейлерін бекітуге берген өтінімдерін қараған кезде жария тыңдауларға тиісті материалдар дайындау. Сот процестеріне тиісті материалдар дайындау жəне қатысу. Бөлім функцияларына жататын мəселелер бойынша түсіндірмелер беруге қатысу. Қазақстан Республикасының заңнамасынан туындайтын өзге де міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес немесе техникалық ғылымдар мен технологиялар саласындағы жоғары білім. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламаларына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы нақты лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. 3. Талдау жəне ұйымдастыру жұмысы бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: штат кестесін құру; мемлекеттік сатып алу жоспарын құру; мемлекеттік сатып алуды өткізу, негізгі құралдар, материалдық құндылықтар жəне ақша қаражаты, жеткізілген тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер үшін өнім берушілермен міндетті төлем есептілігі бойынша бухгалтерлік есепті жүргізу; салық жəне статистикалық

есептіліктерді дайындау жұмыстарын жүзеге асыру. Салықтарды бюджетке, зейнетақы жарналарын Мемлекеттік зейнетақы төлеу орталығына жəне салық жарналарын Мемлекеттік əлеуметтік сақтандыру қорына, қызметкерлердің жалақыларын банктік шоттарына аударады. Бухгалтерлiк құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету жəне мұрағатқа тапсыру үшiн белгiленген тəртiпке сəйкес оларды ресiмдеу. Бюджеттік өтінімді, жарты жылдық, тоғыз айлық, жылдық теңгерімді жасайды жəне комитетке ұсынады. Дебиторлық жəне кредиторлық берешектер туралы, бюджет қаражатының игерілуі туралы есептерді, 1-МС нысаны бойынша ай сайынғы туралы есепті, статистикалық есептерді тапсырады. Бөлім функцияларына жататын мəселелер бойынша түсіндірмелер беруге қатысу. Қазақстан Республикасының заңнамасынан туындайтын өзге де міндеттер. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласындағы жоғары білім. Экономика жəне бизнес саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеу бағдарламаларына сəйкес нормативтік-құқықтық актілерді білу, «Қазақстан-2050»: Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағытын, осы санаттағы нақты лауазымның мамандануына сəйкес салалардағы қатынастарды реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілерін білу. Мемлекеттік тілді білу. Осы санаттағы нақты лауазымдар бойынша функционалды міндеттерді орындау үшін қажетті басқа да міндетті білімдер. ІХ. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Кинологиялық орталығы, 050030, Алматы қаласы, Красногор көшесі, 53, тел./факс 8(727) 290-34-53, электронды мекенжайы: kadry_kc@bk.ru, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Арнайы даярлық бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімшелерге қызметтік-іздестіру иттерімен іс-тəжірибелік көмек көрсету бойынша шаралар жоспарын жасайды, қызметтік жағдайды, сонымен қатар есірткі заттары контрабандасының тасымалдау тəсілдерін зерделеу; валюта, қару, жарылғыш заттарды, есірткі құралдарды іздеу бойынша кинологтарға қызметтік иттерді қолдануымен практикалық сабақтарды өткізу; кинолог-мамандар мен қызметтік-іздестіру иттерін іс-тəжірибелік даярлауды ұйымдастыру ішінара түзету жəне ұсыныстарды енгізу. Есептер жасайды жəне іс қағаздар жүргізілуді жүзеге асыру, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина), құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі ветеринария, құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі) білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 2. Арнайы даярлық бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: аумақтық бөлімшелерге қызметтік-іздестіру иттерімен іс-тəжірибелік көмек көрсету бойынша шараларды жүргізіп, қызмет орнына шығуды, жедел жағдайды жəне есірткі заттары контрабандасының тасымалдау тəсілдерін зерделеу; валюта, қару, жарылғыш заттарды, есірткі құралдарды іздеу бойынша кинологтарға қызметтік иттерді қолдануымен практикалық сабақтарды өткізу; өңірлердің ерекшеліктерін ескере отыра кинолог-мамандар мен қызметтікіздестіру иттерін іс-тəжірибелік даярлауды ұйымдастыру ішінара түзету жəне ұсыныстарды енгізу. Есептер жасайды жəне іс жүргізуді жүзеге асырады, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина), құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары немесе ортадан кейінгі ветеринария, құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі) білімі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 3. Кезекшілік қызметі бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: күндізгі жəне түнгі уақытта кинологиялық орталықтың жағдайына бақылау жүргізу; бөгде адамдарды, лауазымды тұлғаларды, тыңдаушыларды, курсантарды жəне түрлі көліктерді рұқсатсыз кіруге жəне тауарлықматериалдық құндылықтарды, құжаттарды, жабдықтарды т.б. кинологиялық орталықтан рұқсатсыз шығаруға жол бермеу; кинологиялық орталыққа келген мəліметтерді қабылдау жəне жинақтау; тексеру; кинологиялық орталықтң объектілерін, арнайы жабдықтарды, қызметтік иттерді, есірткі құралдарды ауыстырушыларды, жарылғыш заттарды ауыстырушыларды, іс қағаздарды, тауарлы-материалдық құндылықтарды сақтауды қамтамасыз ету; кинологиялық орталықта өткізу режімін жүзеге асыру; кинологиялық орталықта қауіпсіздік техникасы жəне өрт қауіпсіздігі бойынша шараларды өткізу; кинологиялық орталықта азаматтық қорғаныс жоспарын əзірлеу; кинологиялық орталық азаматтық қорғаныс штабының, басшылық құрамының, құрылымдық бөлімшелердің дайындық шараларын ұйымдастыру; төтенше жағдайда кинологиялық орталық жабдықтарының, байланыс жəне хабарлау жүйесінің дайындығын қамтамасыз ету, бөлімнің құжат айналымын жүргізу, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе əскери іс жəне қауіпсіздік саласында жоғары білім. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 4. Кезекшілік қызметі бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: күндізгі жəне түнгі уақытта кинологиялық орталықтың жағдайына бақылау жүргізу; бөгде адамдарды, лауазымды тұлғаларды, тыңдаушыларды, курсантарды жəне түрлі көліктерді рұқсатсыз кіруге жəне тауарлықматериалдық құңдылықтарды, құжаттарды, жабдықтарды т.б. кинологиялық орталықтан рұқсатсыз шығаруға жол бермеу; кинологиялық орталыққа келген мəліметтерді қабылдау жəне жинақтау; тексеру; кинологиялық орталықтың объектілерін, арнайы жабдықтарды, қызметтік иттердін, есірткі құралдарының аустырушыларын, жарылғыш заттардың ауыстырушыларды, іс қағаздарды, тауарлы-материалдық құндылықтардын сақтауды қамтамасыз ету; кинологиялық орталыққа өткізу режімін жүзеге асыру; кинологиялық орталықта қауіпсіздік техникасы жəне өрт қауіпсіздігі бойынша шараларды өткізу; кинологиялық орталықта азаматтық қорғаныс жоспарын əзірлеу; кинологиялық орталықта азаматтық қорғаныс штабының, басшылық құрамының, құрылымдық бөлімшелердің дайындық шараларын ұйымдастыру; төтенше жағдайда кинологиялық орталық жабдықтарының, байланыс жəне хабарлау жүйесінің дайындығын қамтамасыз ету, бөлімнің құжат айналаымын жүргізу, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану немесе құқыққорғау қызметі немесе кеден ісі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе əскери іс жəне қауіпсіздік саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі бар болған жағдайда ортадан кейінгі құқық (құқықтану жəне құқық қорғау қызметі) білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын 5. Кезекшілік қызметі бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: күндізгі жəне түнгі уақытта кинологиялық орталықтың жағдайына бақылау жүргізу; бөгде адамдарды, лауазымды тұлғаларды, тыңдаушыларды, курсантарды жəне түрлі көліктерді рұқсатсыз кіруге жəне тауарлықматериалдық құңдылықтарды, құжаттарды, жабдықтарды т.б. кинологиялық орталықтан рұқсатсыз шығаруға жол бермеу; кинологиялық орталыққа келген мəліметтерді қабылдау жəне жинақтау; тексеру; кинологиялық орталықтың объектілерін, арнайы жабдықтарды, қызметтік иттерді, есірткі құралдарды ауыстырушыларды, жарылғыш заттарды ауыстырушыларды, іс қағаздарды, тауарлы-материалдық құндылықтарды

18 тамыз 2015 жыл

сақтауды қамтамасыз ету; кинологиялық орталыққа өткізу режімін жүзеге асыру; кинологиялық орталықта қауіпсіздік техникасы жəне өрт қауіпсіздігі бойынша шараларды өткізу; кинологиялық орталықта азаматтық қорғаныс жоспарын əзірлеу; кинологиялық орталық азаматтық қорғаныс штабының, басшылық құрамының, құрылымдық бөлімшелердің дайындық шараларын ұйымдастыру; төтенше жағдайда кинологиялық орталық жабдықтарының, байланыс жəне хабарлау жүйесінің дайындығын қамтамасыз ету, бөлімнің құжат айналаымын жүргізу комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану немесе құқыққорғау қызметі немесе кеден ісі), əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (мемлекеттік жəне жергілікті басқару) немесе əскери іс жəне қауіпсіздік саласында жоғары білім. Ортадан кейінгі құқық (құқықтану жəне құқық қорғау қызметі) білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 6. Өңірлерде кинологиялық қызметті ұйымдастыру бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім қызметінің үйлестіруіне жалпы басшылық ету; бөлім жұмысы бойынша қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді жоспарларды құрастыру; кинологиялық қызметтерінің талдауына, кинологиялық қызметтердің жұмысына тексеру жүргізу жоспарларын жасау, есірткі заттары контрабандасын ұстау фактілерін салыстыруды жүргізу, кинологтар лауазымына ұсыну жəне жабдықтау сұрақтарын қарастыру; жергілікті құрылымдардың кинологиялық қызметтерінің жұмысын ұйымдастыру; есептерді талдау жасау жəне іс қағаздардың жүргізілуіне бақылау жүргізу, бөлімге жүктелген қызметтер мен тапсырмаларды орындауда бөлім басшысы жеке жауапкершілікте болады, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина), құқық (құқықтану немесе құқыққорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары білім. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 7. Өңірлерде кинологиялық қызметті ұйымдастыру бөлімінің бас маман-кинологы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің жұмыс жоспарын жасайды, кинология қызметі қызметтерінің үйлестіруін іске асырады, кинология қызметі жұмыстарына талдау жасайды, кинолог жəне қызметтік-іздестіру иттерін даярлау жұмыстарының тиімділігін жоғарылату бойынша ұсыныстарды енгізеді. Жергілікті құрылымдардың кинологиялық қызметтерінің жұмысын ұйымдастыру; есеп жасайды жəне іс жүргізеді, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина) немесе құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ветеринария (ветеринариялық медицина) немесе құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 8. Ұйымдастыру-қаржы бөлімінің басшы-бас бухгалтері, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім қызметіне жалпы басшылық ету жəне үйлестіру; бөлім жұмысы бойынша қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді жоспарларды құрастыру; кинологиялық орталық бюджетінің атқарылуын жоспарлау жəне бақылау жұмыстарн ұйымдастыру; бюджет заңнамасының талаптарына сəйкес бухгалтерлік есепті енгізу жəне есептілікті құрастыру үшін бақылауды жүзеге асыру бөлігінде бөлімінің жұмысын ұйымдастыру; төлем мен төлемақыларды жасау, есептерді жүргізу; бухгалтерлік есеп жəне есептілік мəліметтер бойынша кинологиялық орталығының қаржы-шаруашылық жұмысын талдау; кинологиялық орталығының қызметін қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешенін ұйымдастыру; нормативтікқұқықтық актілер мен Қазақстан Республикасы Президентінің, Үкіметінің тапсырмаларын орындау жөніндегі жұмыстарды ұйымдастыру; осы лауазымның мамандануына сəйкес өзге де функциялар. Лауазымға тағайындауға ұсыныс беру, бухгалтерлік есепті дұрыс ұйымдастыру жəне материалдықтехникалық жəне затпен қамтамасыз ету, қаржыны тиімді жəне мақсатты пайдалануды бақылау, негізгі құралдар жəне материалдық құндықтардың сақталуын қадағалау, бөлімнің лауазымдық тұлғалар арасындағы міндеттерін бөледі, құзыры шегінде Е-қаржымин жүйесі бойынша бухгалтерлік есепті енгізуді ұйымдастыру, бөлімге жүктелген қызметтер мен тапсырмаларды орындауда бөлім басшысы жеке жауапкершілікте болады, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: экономика жəне бизнес саласында жоғары білім. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 9. Ұйымдастыру-қаржы бөлімінің мемлекеттік сатып алу жөніндегі бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: кинологиялық орталықтың бюджетін атқару жəне мемлекеттік органның қызметін сапалы жəне уақтылы қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік сатып алу ресімдерін ұйымдастыру жəне жүзеге асыру; мемлекеттік сатып алу саласында шарттарды жасау; материалдықтехникалық қамтамасыз ету; шарттық міндеттемелерді мерзімді орындалуын бақылау, мемлекеттік сатып алулар бойынша есептер мен жоспарларды құрастыру, құзыры шегінде Е-қаржымин жүйесі бойынша жұмыстарды енгізу, бөлімнің құжат айналымын жүргізу, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық, экономика жəне бизнес саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі құқық (құқықтану), қызмет көрсету, экономика жəне басқару (есеп жəне аудит сала бойынша, экономика сала бойынша) білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 10. Ұйымдастыру-қаржы бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлімнің құзыреті шегінде жұмыстың ағымдағы жəне перспективалық жоспарларын жəне басқа құжаттарды əзірлеуге қатысу; кинологиялық орталықтың ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттарын əзірлеуге қатысу; бөлімнің құзыретіне кіретін мəселелер бойынша мемлекеттік органдармен жəне басқа ұйымдармен өзара іс қимылды жүзеге асыру; ұлттық жəне мемлекеттік мейрамдарға арналған шараларды өткізу; кинологиялық орталық бойынша ұйымдастырушылық мəселелерді шешу; КО жұмысын жоспарлау мен бақылауды ұйымдастыруды жүзеге асыру; құжаттық, хаттамалық, ақпараттық, мұрағаттық, курьерлік қамтамасыз етуді бақылауды жүзеге асыру; КО тілдік саясатты жəне мемлекеттік тілді жетілдіруді жүзеге асыруды бақылауды жүзеге асыру; КО басшыларының азаматтарды қабылдауын ұйымдастыру мен үйлестіру; əртүрлі іс-шараларды өткізуді ұйымдастыру (семинарлар, мəжілістер, дөңгелек үстелдер, конференциялар мен т.б.); нормативтікқұқықтық актілерді дайындауға қатысу; КО құрылымдық бөлімшелеріне əдістемелік жəне тəжірибелік көмек көрсету; қызметі бойынша мемлекеттік жəне басқа да ұйымдармен өзара іс-əрекеттесуді жүзеге асыру; тіл саясаты саласындағы мемлекеттік жəне салалық бағдарламаларды, жоспарларды

іске асыруға бағытталған шараларды жоспарлау жəне жүзеге асыру; құжаттардың мемлекеттік тілдегі жобаларының мəтіндеріне редакциялау жүргізу; ЭҚАБЖ ҚБҚ жұмыс. Хаттамалық қамтамасыз ету (материалдар дайындау, хаттама жүргізу мен тапсырмалардың орындалуын бақылау). Мемлекеттік тілдегі қызметтік құжаттарға редакциялық сараптама жүргізу. Мемлекеттік тілді енгізу мен дамыту бойынша жұмысты ұйымдастыру. БАҚ-пен өзара қарым-қатынаста болу. Халықаралық ынтымақтастық. Кинологиялық орталық бойынша есептер көрсеткішін дайындау, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) немесе əлеуметтік ғылымдар, экономика жəне бизнес (журналистика немесе менеджмент) немесе гуманитарлық ғылымдар (филология) немесе білім беру (қазақ тілі жəне əдебиет) саласында жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған жағдайда ортадан кейінгі құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі) немесе қызмет көрсету экономика жəне басқару (есеп жəне аудит сала бойынша, экономика сала бойынша), білім беру (қазақ тілі жəне əдебиет) білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 11. Оқу үрдісін ұйымдастыру бөлімінің басшысы, С-О-4 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: бөлім қызметіне жалпы басшылық ету жəне үйлестіру; бөлім жұмысы бойынша қысқа мерзімді жəне ұзақ мерзімді жоспарларды құрастыру; оқуматериалдық базасын дайындау; техникалық құралдарды дұрыс қолдану, сақтау; ғылыми-зерттеу жəне оқу жұмыстарын бақылау; есірткі құралдар, жарылғыш заттар, қару жəне валютаны іздестіруге қызметтік-іздестіру иттерін қолдану бойынша əдістемелік құралдарды əзірлеу мен жаңарту; жүктерде, көліктерде құпия орындар мен жасырылған орындарды қызметтік-іздестіру иттерін қолдана айқындау тактикасы бойынша əдістемелік құралдарын əзірлеу; кинологиялық орталықта оқып жатқан құқық қорғау органдары кинологиялық қызметінің мамандарына теориялық жəне іс-тəжірибелік дəрістерін ұйымдастыру жəне жүргізу; есірткі құралдары, жарылғыш заттарды, қару жəне валютаны заңсыз айналымына күресуге қызметтік-іздестіру иттердің қолдану тактикасын жəне кинолог-мамандарының дайындық əдісін жетілдіру; бөлім есептерін əзірлеуін жəне іс қағаздарды жүргізуін бақылау, бөлімге жүктелген қызметтер мен тапсырмаларды орындауда бөлім басшысы жеке жауапкершілікте болады, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина), құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары білім. Жұмыс тəжірибесі келесі талаптардың біріне сəйкес болуы тиіс: мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес; осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда жұмыс өтілі екі жылдан кем емес; жоғары оқу орындарынан кейінгі оқу бағдарламалары бойынша Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы білім беру ұйымдарында мемлекеттік тапсырыс негізінде немесе шетелдің жоғары оқу орындарында Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия бекітетін басым мамандықтар бойынша оқуды аяқтауы; ғылыми дəрежесінің болуы. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 12. Оқу үрдісін ұйымдастыру бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: техникалық құралдарды дұрыс қолдануын жəне сақталуын қамтамасыз ету; ғылыми-зерттеу жəне оқу жұмыстарын жүргізу; есірткі құралдарды, жарылғыш заттарды, қару жəне валютаны іздестіруге қызметтік-іздестіру иттерін қолдану бойынша əдістемелік құралдарды əзірлеу; жүктерде, көліктерде құпия орындар мен жасырылған орындарды қызметтік-іздестіру иттерін қолдана айқындау тактикасы бойынша əдістемелік құралдарын əзірлеу; кинологиялық орталықта оқып жатқан құқық қорғау органдарының кинологиялық қызметі мамандарына теориялық жəне істəжірибелік дəріс жүргізу; есірткі құралдарды, жарылғыш заттарды, қару жəне валютаны заңсыз айналымына күресу қызметтік-іздестіру иттерді қолдану тактикасын жəне кинологмамандарының дайындық əдісін жетілдіру, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: ветеринария (ветеринариялық медицина), құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі немесе кеден ісі) саласында жоғары немесе ортадан кейінгі ветеринария, құқық (құқықтану немесе құқық қорғау қызметі) білімі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 13. Қызметтік иттерді дайындау бөлімінің бас маманы, С-О-5 санаты, 2 бірлік. Функционалды міндеттері: қызметтік иттерді асырау, қызметтік иттерді жаттықтыру; қызметтік иттерді есірткі құралдарды, жарылғыш заттар мен қаруды іздеуге жаттықтыру; FCI мен ҚКБ-нің талаптарына сəйкес иттерді жаттықтыру; бөлімнің іс қағаздарын жүргізу; саптық иттерді республикалық жəне халықаралық көрмелер мен жарыстарға дайындық жоспарын құрастыру жəне қатысу; құқық қорғау органдарының іздестіру қызметіне дайындауға иттерді іріктеу; иттерді жарамсыздыққа шығару шараларына қатысу; қызметтік иттердің есебін жүргізу; қызметтік иттермен жұмыс жоспарын құрастыру жəне жүргізу; иттердің дайындық əдістемесін жетілдіру, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім. Мемлекеттік қызмет өтілі бір жылдан кем емес немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағытына сəйкес салаларда екі жылдан кем емес жұмыс өтілі болған ортадан кейінгі білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 14. Қызметтік иттерді дайындау бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: саптық, асыл тұқымды жəне қызметтік иттерді асырау жəне өсіру; саптық, асыл тұқымды жəне қызметтік иттерді жаттықтыру; қызметтік иттерді есірткі құралдарды, жарылғыш заттар мен қаруды іздеуге жаттықтыру; саптық, асыл тұқымды иттерді республикалық жəне халықаралық көрмелерге дайындау; кеден органдарының іздестіру қызметіне дайындауға күшіктерді іріктеу; иттерді жарамсыздыққа шығару шараларына қатысу, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары немесе ортадан кейінгі білімінің болуы. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, терівенерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). 15. Медициналық жəне ветеринарлық қамтамасыз ету бөлімінің жетекші маманы, С-О-6 санаты, 1 бірлік. Функционалды міндеттері: жұқпалы ауруларды алдын ала сақтандыру жəне жою үшін ветеринарлықсанитарлық шараларды өткізу; иттерді күту орындарын залалсыздандыру; емдеу-профилактикалық шараларды өткізу; кинологиялық орталықтағы иттерді күнделікті тексеру; сатып алатын ветеринарлық дəрі-дəрмектердін мөлшерін анықтау; медициналық жəне ветеринарлық дəрі-дəрмектерді сақтауды қамтамасыз ету, комитет пен КО басшылығының басқа да тапсырмаларын орындайды. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: денсаулық сақтау жəне əлеуметтік қамтамасыз ету (медицина) (медициналық-профилактикалық ісі) немесе ветеринария (ветеринариялық медицина немесе ветеринарлық санитария) салаларында жоғары немесе ортадан кейінгі кейінгі медицина фармацевтика немесе ветеринария саласында білімі барларға рұқсат етіледі. Денсаулық жағдайы туралы медициналық мекеме қорытындысының болуы (наркологиялық, психоневрологиялық, тері-венерологиялық, туберкулезге қарсы диспансерлерде есепте тұрмағандығын растайтын анықтамаларының болуы). Х. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу жəне бəсекелестікті қорғау комитетінің Ақтөбе облысы бойынша департаменті, 030010, Ақтөбе қаласы, Əбілқайыр хан даңғылы, 40-үй, 103-бөлме, анықтама үшін телефоны: 8(7132) 560286, факс: 8(7132) 541419, e-mail: s.utimanova@economy.gov.kz, «Б» корпусындағы бос мемлекеттiк əкiмшiлiк лауазымға орналасуға конкурс жариялайды: 1. Тауар нарықтарының мониторингі жəне талдау бөлімінің бас маманы (негізгі қызметкердің оқу демалысы кезеңіне, C-О-5 санаты, 1 бірлік). Функционалды міндеттері: бəсекелестікті қорғау жəне тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру. Тұтынушылардың құқықтарын қорғауды

қамтамасыз ету, монополистік қызметтің жəне жосықсыз бəсекелестіктің алдын алу, болдырмау, алдын алу жəне жолын кесу. Комитеттің тапсырмасы бойынша үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектілерін анықтау, тауар нарығының жай-күйін, онда бəсекелестіктің деңгейін зерделеу мақсатында тауар нарықтарына талдау жүргізеді. Үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектілерінің қызметіне мониторинг жүргізу. Тауарларын реттелетін нарықтарда өткізетін нарық субъектілерін қоспағанда, үстем немесе монополиялық жағдайға ие нарық субъектісі белгілеген монополиялық жоғары (төмен), монополиялық төмен бағаларды айқындайды. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдардың ҚР монополияға қарсы заңнамасын бұзу фактілері бойынша монополияға қарсы заңнамада белгіленген тəртіппен тергеулер жүргізеді. Нарық субъектілері мен мемлекеттік органдарға монополияға қарсы заңнаманың бұзылуына байланысты орындалуға міндетті нұсқамалар шығарады. Мемлекеттік кəсіпорынды, акцияларының (үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғаны жəне олармен аффилиирленген тұлғаларды құруға келісім беру туралы қолдаухаттарды қарау. Мемлекеттік көмек беру туралы қолдаухаттарды қарау. Тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы қоғамдық бірлестіктермен, қауымдастықтармен (одақтармен) өзара ісқимыл жасайды. Басшылыққа, бөлім басшысына бəсекелестікті жəне тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттары жөнінде ұсыныстар енгізу. Құзыретіне кіретін, тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мəселелер бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарау. Тапсырмалардың толық жəне уақтылы орындалуын қамтамасыз ету. Бөлімнің жұмысы туралы ақпарат, есептер дайындау. Бөлімнің жұмысын жақсарту мақсатында басшылыққа ұсыныстар енгізу, іс-шаралар дайындау жəне іске асыру. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары білім: экономикалық, заңгерлік, мемлекеттік жəне жергілікті басқару. Ортадан кейінгі экономикалық, заңгерлік білімі барларға рұқсат етіледі. Ортадан кейiнгi бiлiмi барларға мемлекеттiк қызметте кемінде бiр жыл өтiлi немесе осы санаттағы нақты лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес келетін салаларында кемінде екi жыл жұмыс өтiлi болу қажет. Конкурсқа қатысу үшін қажетті құжаттар: 1) нысанға сəйкес өтініш; 2) 3х4 үлгідегі суретпен нысанға сəйкес толтырылған сауалнама; 3) бiлiмi туралы құжаттардың нотариалды куəландырылған көшiрмелерi; 4) еңбек қызметін растайтын құжаттың нотариалды куəландырылған көшiрмесi; 5) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2010 жылғы 23 қарашадағы №907 бұйрығымен бекітілген (Қазақстан Республикасының Нормативтік-құқықтық актілердің тізілімінде 2010 жылы 21 желтоқсанда №6697 болып тіркелген) нысандағы денсаулығы туралы анықтама; 6) Қазақстан Республикасы азаматының жеке куəлігінің көшірмесі; 7) құжаттарды тапсыру сəтінде уəкілетті органмен белгіленген шекті мəннен төмен емес нəтижемен тестілеуден өткені туралы қолданыстағы сертификат (немесе куəландырылған нотариалды көшiрмесi). Егер азамат еңбек қызметін жүзеге асырмаған жəне конкурс жарияланған бос лауазым бойынша жұмыс өтілі талап етілмейтін жағдайларда 4) тармақшада көрсетілген құжатты ұсыну талап етілмейді. Құжаттардың толық емес пакетін ұсыну конкурс комиссиясының оларды қараудан бас тартуы үшін негіз болып табылады. Мемлекеттік қызметшілермен тапсырылатын 3) жəне 4) тармақшаларында көрсетіл ген құжаттарды олар жұмыс істейтін мемлекеттік органдардың персоналды басқару қызметі (кадр қызметі) куəландыра алады. Азаматтар бiлiмiне, жұмыс тəжiрибесiне, кəсiби шеберлiгiне жəне беделіне қатысты (бiлiктiлiгiн арттыру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берiлуi туралы құжаттардың көшiрмелерi, мiнездемелер, ұсынымдар, ғылыми жарияланымдар жəне өзге де олардың кəсіби қызметін, біліктілігін сипаттайтын мəліметтер) қосымша ақпараттарды бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжат тігілетін мұқабада орналастырылған құжаттарды қолма-қол тəртіпте немесе пошта арқылы құжаттарды қабылдау мерзiмiнде бере алады. Азаматтар жоғарыда аталған құжаттарды хабарламада көрсетілген электронды почта мекенжайына электронды түрде бере алады. Конкурсқа қатысу үшін жоғарыда көрсетілген құжаттарды электронды пошта арқылы берген азаматтар құжаттардың түпнұсқасын əңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күн бұрын кешіктірілмей береді. Жоғарыда аталған құжаттардың түпнұсқасы берілмеген жағдайда тұлға əңгімелесуден өтуге жіберілмейді. Құжаттарды қабылдау мерзiмi конкурс өткiзу туралы хабарландыру соңғы жарияланған күнінен бастап 10 жұмыс күннің ішінде, көрсетілген мекенжай бойынша тиісті мемлекеттік органдарға тапсырылуы тиіс. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Астана, Алматы, Атырау, Көкшетау, Павлодар, Тараз, Өскемен, Орал, Петропавл, Қостанай, Қызылорда, Қарағанды, Талдықорған, Ақтөбе, Ақтау жəне Шымкент қалаларындағы аймақтық тестілеу орталықтарында белгіленген тəртіппен өтеді. Конкурс комиссиясы жұмысының ашықтылығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушыларды қатыстыруға жол беріледі. Конкурс комиссиясының отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің жəне барлық деңгейдегі мəслихат депутаттарының, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тəртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың жəне саяси партиялардың өкілдері, уəкілетті органның қызметкерлері қатыса алады. Байқаушы ретінде конкурс комиссиясының отырысына қатысу үшін тұлғалар əңгімелесу басталуына 1 жұмыс күні қалғанға дейін кешіктірмей персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) тіркеледі. Тіркелу үшін тұлғалар персоналды басқару қызметіне (кадр қызметіне) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесін, ұйымдарға тиесілілігін растайтын құжаттардың түпнұсқасын немесе көшірмелерін ұсынады. Мемлекеттiк органның басшысының (жауапты хатшысының) келісімі бойынша конкурс комиссиясының отырысына сарапшылардың қатыстырылуына жол беріледі. Сарапшы ретінде конкурс жариялаған мемлекеттік органның қызметкері болып табылмайтын, бос лауазымның функционалды бағыттарына сəйкес салаларда жұмыс тəжірибесі бар тұлғалар, сондай-ақ персоналды іріктеу жəне жоғарылату бойынша мамандар, басқа мемлекеттік органдардың мемлекеттік қызметшілері, Қазақстан Республикасының Парламент жəне мəслихат депутаттары қатыса алады. «Б» корпусындағы бос мемлекеттік əкімшілік лауазымдарға орналасуға үміткерлерге арналған тестілеу бағдарламасы: С-1, С-О-1, С-О-2 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңдарын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Нормативтікқұқықтық актілер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. С-4, С-5, С-О-4, C-O-5, С-О-6 cанаттары үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының Конституциялық заңын, «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Əкімшілік рəсімдер туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзінөзі басқару туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi; С-R-5 cанаты үшін: мемлекеттік тілді білуге тест (20 тапсырма); логикалық тест (10 тапсырма); Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестке Қазақстан Республикасының Конституциясын (15 сұрақ), «Мемлекеттік қызмет туралы» (15 сұрақ), «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (15 сұрақ), «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі басқару туралы» (15 сұрақ), «Жеке жəне заңды тұлғалардың өтiнiштерiн қарау тəртiбi туралы» (15 сұрақ), «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» (15 сұрақ) Қазақстан Республикасының заңдарын бiлуге арналған тест сұрақтары кiредi. Азаматтар конкурсқа қатысу шығындарын (əңгімелесу өтетiн жерге келу жəне қайту, тұратын жер жалдау, байланыс қызметiнiң барлық түрлерiн пайдалану) өздерiнiң жеке қаражаттары есебiнен жүргiзедi. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің сайты: www.anticorruption.gov.kz


 Мұғалімдердің тамыз мəслихаты қарсаңында

Їйрететін їлгісі бар білім ўясы Өскелең ұрпақтың өрісті болуы, данышпан Абай айтатын кемел адам тұлғасында қалыптасуы – берген білім мен үйреткен тəрбиеге тəуелді. Бұл екеуі таразы басындай теңеспеген жерде ұрпақ тағдыры тəлкекке түседі. Өмір жолы бұралаңға айналып, бір бұрылыста қалып қоюы да кəдік. Білім мен тəрбиеге ең алдымен ата-ана мүдделі болуы тиіс. Өйткені, ұл мен қыздың жақсы болып өсуі атаананың уайымсыз, қайғысыз жүріп тұруына жол ашады. Одан кейінгі жерде білім алатын мекемелеріне, өмір сүрген қоғамына қатысты екені айдай ақиқат.

Ќўрметті салымшылар!

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ 2015 жылғы 4 қыркүйектен бастап 2015 жылғы 4 қарашаны қоса алғандағы аралықта тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулына қатысуға өтініш қабылдайтындығын хабарлайды. Пул «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасының» «Халықтың барлық санатына арналған тұрғын үй» бағыты бойынша ІІ топтың талаптарына сəйкес келетін тұлғалардың ішінен құрылады. Нысан – «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» шеңберінде құрылысы жоспарланып жатқан Астана қаласы, Есіл өзенінің оң жақ жағалауы Иманов көшесі бойындағы Е. Брусиловский мен Жұбанов көшелерінің арасында орналасқан «Астана қаласындағы көппəтерлі тұрғын үй кешені, Е. Брусиловский мен Иманов көшелерінің қиылысындағы ескі жəне апаттық тұрғын үйлерді бұзудан кейінгі салынған қосалқы ғимарат пен автотұрақ» (барлығы 136 пəтер). Бағасы «таза» əрлеумен ыңғайлылығы IV санатты пəтердің бағасы 1 шаршы метрге 120 000 теңгені құрайды, ыңғайлылығы III санатты пəтердің - бағасы 1 шаршы метрге 142 500 теңгені құрайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың желтоқсан айы. Қатысушыларға қойылатын талаптармен Банктің www.hcsbk. kz интернет-ресурсындағы «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» бөлімінде танысуға болады. Өтінішті Банктің www.hcsbk.kz интернет-ресурсындағы «Жеке кабинетінде» беруге болады. Өтініш тек Банк салымшыларынан ғана қабылданады. Банктің Астана қ., Сығанақ к-сі, 29 ВП-3 мекенжайында орналасқан филиалында, немесе Астана №1 ҚО, Мəскеу к-сі, 29 (34 пəтер) мекенжайында орналасқан, Астана №2 ҚО, Кенесары к-сі, 4 мекенжайында орналасқан, Астана №3 ҚО, Қажымұқан к-сі, 12а мекенжайында орналасқан жəне де Банктің www.hcsbk. kz интернет-ресурсында тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үйді сатып алушылар мен жалға алушылардың пулын құру тəртібімен жəне құрылыс нысанының сипаттамасымен (оның ішінде ғимарат қасбетін жəне пəтерлердің жоспарлануын көру де бар) егжей-тегжейлі танысуға болады.

Сүлеймен МƏМЕТ,

«Егемен Қазақстан».

Мұғалімнің де атқарар рөлі ерекше. Осыны жан-жақты ойластырған, ұрпақ тағдыры – ұлт тағдыры деп білген, олардың ертеңіне байыпты бағдармен жұмыс жасап жатқан бір білім ордасы, Қызылорда қаласындағы №4 облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-интернаты десек, артық айтқандық емес. Бұл мектеп-интернат 2004 жылы шаңырақ көтеріпті. 2010 жылы 300 орынды жаңа мектеп ғимараты пайдалануға берілген екен. Алғашқы түлектері 2008 жылы қанат қағыпты. Білім ұясының табалдырығын аттағаннан бастап, заманға сай жабдықтармен жарақталғанына көз жеткізесің. Əсіресе, теориялық білімді практикада ұштастыратын кабинеттер кешені толықтай интернетке қосылған, компьютермен қамтамасыз етіліпті. Дарынды балаларға берілетін кешенді оқу мен тəрбие негіздері жан-жақты ойластырылған. Онда адами капиталдың сапасын арттыру бірінші кезекке шығарылған. Отандық жəне əлемдік жарыстарда жүлдегер атанған оқушылар туралы мəліметтермен танысқанда, көп жайға қанық боласың. Мысалы, соңғы 3 жылдағы бітірушілер санына талдау жасайтын болсақ 2010-2011 оқу жылы

40 түлек бітірсе, оның 12-сі «Алтын белгі», 2-еуі үздіктер қатарынан табылыпты. Ал 2012-2013 оқу жылында 47 оқушы аяқтап, олардың 1-еуі «Алтын белгі», 2-уі үздік аттестатты иеленсе, 2013-2014 жылы мектеп бітірген 48 түлектің 4-еуі «Алтын белгі», 2-еуі үздік аттестатқа ие болыпты. Осының өзінен-ақ көп жайды аңғаруға болғандай. Биылғы оқу жылының көрсеткіші тіпті бөлек. «Алтын белгі» алғандар – 5-ке халықаралық білім бəсекесінде шашасына шаң жұқтырмағандар саны – 16-ға жетіпті. Осындай білім нəрін беріп, тəрбие үйреткен ұжым əр кез жетістіктердің биігінен көрініп келеді екен. Айталық бірер жыл бұрын облыс əкімдігінің 600 мыңдық грантын, одан кейін 150 мың грантын жеңіп алғаны сол сөзімізге дəлел. Оқушыларға білім беріп, тəрбие үйретіп жүрген ұстаздар қауымының да жеткен жетістіктері бір төбе. Ондай үлгілі мұғалімдер қатарында «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен марапатталған Шара Қалмұратова, Жүсіпəлі Дінисламов,

11

www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

өзге де білігі мықты азаматтарды атауға болады. Заманға сай ғылым магистрі дəрежесі бар жас мұғалімдердің де келе бастағаны көңілге медеу. Олардың қатарында К.Нұрмаханова, Р.Жаңабаева, Н.Исмайловаларды атауға болады. Сол секілді үздік авторлық бағдарламалар бойынша жүлдегер деп танылған үздіктер де аз емес екен. Ондай жүлдегерлер қатарында, Г.Бекмұхаметова, А.Смағұл, С.Болатқызы жəне өткен жылы математика пəні мұғалімдері арасында өткізілген облыстық олимпиада жеңімпазы, бас жүлдеге автокөлік алған Шаймағанбет Жиенбаев бар. Оқушылар арасында республикалық, халықаралық олимпиадаларда нақтылай түссек, бір ғана «Ғылым əлемін ашамыз» атты халықаралық ғылыми жоба конкурсында топты жарған ұл мен қыздың ұзын саны соңғы 3 жылда 18-ге жетіпті. – Біздің алға қойған басты мақсатымыз, дарынды балаларға берілетін кешенді оқу мен тəрбие негіздерін тереңдету жəне элитарлық білімнің функционалдылығын қамтамасыз ету. Яғни, адами капиталдың сапалы өсуін қамтамасыз етуге арналған барлық басымдықтарды негізге ала отырып Отанымыздың 2011-2020

жылдарға бағытталған мемлекеттік бағдарламасындағы міндеттерді орындауға үлес қосу болып есептеледі. Сол секілді, дарынды балаларымызға еліміздің баға жетпес ұлттық игілігі жəне негізгі интеллектуалды, шығармашылық əлеуеті ретінде қарап, оларды əлеуметтік жəне педагогика-психология жағынан қолдау көрсету болып саналады. Мен мына бір нəрсені баса айтқым келеді. Əрине, заманға сай техникалық құралдарды пайдалану керек. Əйтсе де рухани құндылық болып саналатын кітаптың жөні бөлек. Біздің кітап қорымыз 15 мыңнан аса болса, оның 10 мыңнан көбі оқулықтар, 3,5 мыңы көркем əдебиет, əдістемелік құралдар 13 мыңға таяу, электрондық оқулық – 165 десек, бұл 1 оқушыға 26 кітаптан келеді деген сөз. 36 оқу кабинеттерінің барлығы да компьютермен жарақталған. 4 компьютерлік, 9 интерактивтік сынып жұмыс істейді. Электронды оқу залы, 130 орындық асхана бар. Онда оқушыларға 5 мезгіл тамақ тегін беріледі. Бұған қоса спорт, акті залы жұмыс істейді. Медициналық кабинет уақыт талабына

«Astana knowledge city» акционерлік қоғамын жауапкершілігі шектеулі серіктестікке өзгерту жолымен қайта ұйымдастыру ресімінің басталуы туралы ескерту

толық жауап береді, – дейді мектеп директоры Балзия Абдуллаева. Білім ұясының жұмысымен танысқанда мектеп директорының іскерлігі, ұтқыр ұйымдастырушы екені оның қимыл-қарекетінен, тиянақты тірліктынысынан көрініп тұрды. Оқушыларға білім берумен қатар, тəрбие беру ісі де жақсы жолға қойылған екен. Интернат болғандықтан əр оқушының жүрістұрысы, оқуға ынтасы – бəрі де ұстаздар мен тəрбиешілердің бақылауында болары анық. Əсіресе, тəуелсіз Қазақ елінің патриоты болып қалыптасу бағытында атқарылған жұмыстарының тақырыптарына көз жіберсең елдік іс, ұлттық ұғым алға оздырылған. Соның ішінде рухани адамгершілік тəрбиесі бірінші орыннан көрінеді. Бұл туралы мектептің ұстаздарымен ой бөліссең, əр азамат пен азаматша оқушы алдымен рухы бай, ұлтының адал ұлы мен қызы болуы тиіс екенін, сонда ғана білім терең, тəрбие тура жолда болатынын айтады. Бұл істе алдымен ұстазбен тəрбиешінің өзі тəрбиелі болуы керектігін алға тартады. Оқушылардың ата-анасымен жұмыс істеу де жақсы жолға қойылған. Мектеп – ата-ана – мұғалім қағидасы берік орын алған. Жақсы оқушыны үлгі етіп көрсету, оның мəртебесін көтерумен бірге, басқалардың ынта-ықыласын оятатынын, осы үшін алуан түрлі шаралар ұйымдастыратынына да куə болдық. Оқушыларды балаң кезінен спортқа баулу мəселесі де өз шешімін тауыпты. Еңсесі биік спорт залында олардың жаттығу жасауына барлық жағдайлар қарастырылған. Тағы бір атап айтарлығы, интернат тəрбиешілеріне ерекше көңіл аударылатындығы. Соның əдемі көрінісі тəрбиешілер арасында өткізілетін байқаулар дер едік. Мысалы, өткен жылы «Үздік тəрбиеші» байқауында 1-ші орынды Лəззат Əубəкірова жеңіп алса, 2-ші орынды Гүлжан Парманқұлова иеленіпті. Білім мен тəрбиені ұтқыр ұйымдастырып отырған мектеп ұжымы білім ұясына қазақтың ардақты азаматтарының бірі, кезінде Қызылорда облысына жетекшілік еткен, сол тұста Сыр еліне ерекше ілтипат тынытып, еселі істерге ұйытқылық жасаған Еркін Əуелбековтің есімін беру жөнінде мəселені көптен бері көтеріп жүрсе, бұл тілек таяу уақытта шешімін табатын көрінеді. Сондықтан, қазірдің өзінде оған арналған залды жабдықтап қойыпты. Əсем жиһаздардың ішіне қоғам қайраткерінің бүкіл өмір жолы, атқарған қызметі, өскен ортасы, қатар жүрген замандастары, Қызылорда облысын басқарған кездегі елеулі жұмыстарынан молынан дерек беретін суреттер мен құжаттар, кітаптар, алуан түрлі көшірмелер қойылыпты. Жалпы, бұл білім ұясы Отанымыздың əрбір елеулі кезеңдеріне, əсіресе, атаулы даталарға бұрыштар ұйымдастыру дəстүрін қалыптастырыпты. Айталық, тəуелсіз Қазақ елінің ширек ғасыр ішіндегі өсіп-өркендеуі, күні кеше атап өткен Жеңістің 70 жылдығы, Алаш арыстары, Байқоңыр ғарыш кешені туралы жақсы жабдықталған дүниелер дəлел болады. Бір сөзбен айтқанда, үйрететін үлгісі бар білім ұясының табалдырығынан бастап, төріне дейінгі аралықтағы жетістік кімнің де болса мерейін өсіреді. Мұндай білім ұяларының озық тəжірибесін өзгелерге үлгі етіп, жұртқа жеткізіп отырсақ ұтарымыз көп болады.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты 1994 жылғы 27 желтоқсанда қабылдаған Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 48-бабына сəйкес (Жалпы бөлім), 2003 жылғы 13 мамырдан № 415-II «Акционерлік қоғамдар» туралы Қазақстан Республикасы Заңы негізінде жəне «Назарбаев Университеті» автономиялық білім беру ұйымының Қамқоршылық кеңесінің Сырттай отырыстың жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне өзгерту жолымен «Astana knowledge city» акционерлік қоғамын қайта ұйымдастыру туралы» 2015 жылғы 26 маусымдағы № 19 шешімінен № 6 хаттамасын орындау мақсатында, 26.04.2006 ж. тіркелген «Astana knowledge city» акционерлік қоғамы, БИН:060440005799, Қазақстан Республикасы, Астана қ. 010000, Əуезов к-сі, 8, 17-кеңсе, жалғыз акционері – «Назарбаев Университеті» автономиялық білім беру ұйымымен жəне банк деректемелерімен: КБЕ 16, «Цеснабанк» АҚ астаналық бөлімшесіндегі шоты IBAN KZ13998BTB0000047188, БИК:TSESKZRF, осымен жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне өзгерту жолымен «Astana knowledge city» акционерлік қоғамын қайта ұйымдастыру ресімінің басталуы жөнінде ескертеді. «Astana knowledge city» акционерлік қоғамының кредитшілерінің барлық наразылықтары мен талаптары осы ескертуді алған күннен бастап екі ай ішінде мына мекенжай бойынша қабылданады: Қазақстан Республикасы, Астана қ. 010000, Əуезов к-сі, 8, 17-кеңсе. Тел: 87172 688723, 87716063705.

Ќўрметті салымшылар!

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ 2015 жылғы 1 қыркүйек пен 31 қазан аралығында «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасының» ІІ бағыты бойынша «Халықтың барлық санатына арналған тұрғын үй» талаптарына сəйкес келетін адамдардан құрылатын «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» аясында Ақтау қаласы, 33, «АККУ2» шағын ауданы мекенжайында салынып жатқан «көп пəтерлі тұрғын үй кешені» (барлығы 283 пəтер), бағасы – 1 ш.м. үшін 112 500 теңге «таза» əрленген пəтерлерді сатып алушылар мен жалдаушылар пулына қатысуға өтініштер қабылданатындығы туралы хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың 4 тоқсаны. Қатысушыларға қойылатын талаптармен Банктің www. hcsbk.kz интернет- ресурсының «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» бөлімінде танысуға болады. Өтініштерді Банктің www.hcsbk.kz интернет-ресурсындағы «Клиенттің жеке кабинетінде» бере аласыздар. Өтініштер тек Банк салымшыларынан қабылданады. Ақтау қаласы, 11-шағын аудан, 60-үйдің 1-ші қабаты (Ботаникалық баққа қарсы) мекенжайында орналасқан Банктің филиалында байланыс тел. 8 (7292) 43-96-91, 43-9692, не Банктің www.hcsbk.kz интернет-ресурсында Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылар мен жалға алушылар пулдарын құру тəртібімен жəне құрылыс объектісінің сипаттамасымен толығырақ танысып, ғимарат қасбеті мен пəтерлер жоспарын көруге болады.

Ќўрметті салымшылар!

«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкі» АҚ 2015 жылғы 1 қыркүйектен 31 қазан аралығында «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасының» ІІ бағыты бойынша «Халықтың барлық санатына арналған тұрғын үй» талаптарына сəйкес келетін адамдардан құрылатын «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» аясында Ақтау қаласы, 33-шағын ауданы мекенжайында салынып жатқан «77 пəтерлі тұрғын үй» (барлығы 39 пəтер), бағасы – 1 ш.м. үшін 115 000 теңге «таза» əрленген пəтерлерді сатып алушылар мен жалдаушылар пулына қатысуға өтініштер қабылданатындығы туралы хабарлайды. Құрылыстың аяқталу мерзімі: 2015 жылдың 4 тоқсаны. Қатысушыларға қойылатын талаптармен Банктің www. hcsbk.kz интернет-ресурсының «Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы» бөлімінде танысуға болады. Өтініштер тек Банк салымшыларынан қабылданады. Ақтау қаласы, 11-шағын аудан, 60-үйдің 1-ші қабаты (Ботаникалық баққа қарсы) мекенжайында орналасқан Банктің филиалында байланыс тел. 8 (7292) 43-96-91, 43-96-92, не Банктің www.hcsbk.kz интернет-ресурсында Тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесі арқылы тұрғын үй сатып алушылар мен жалға алушылар пулдарын құру тəртібімен жəне құрылыс объектісінің сипаттамасымен толығырақ танысып, ғимарат қасбеті мен пəтерлер жоспарын көруге болады. 2015 жылдың жыл сайынғы ғылым саласындағы сыйлығына жəне мемлекеттік ғылыми стипендиясына ізденіс конкурсын жариялау туралы хабарландыру Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі жыл сайынғы ғылым саласындағы сыйлығына ізденіс конкурсын жариялайды: - жаратылыстану ғылымдары саласындағы үздік ғылыми зерттеуі үшін Қ.И.Сəтбаев атындағы бір сыйлық; - гуманитарлық ғылымдар саласындағы үздік ғылыми зерттеуі үшін Ш.Уəлиханов атындағы бір сыйлық; - педагогика саласындағы үздiк ғылыми зерттеуі мен жұмысы үшiн Ы.Алтынсарин атындағы бір сыйлық; - түркология саласындағы аса зор жетістіктері үшін Күлтегін атындағы бір сыйлық; - жаратылыстану ғылымдары саласындағы үздік жұмысы үшін жас ғалымдарға арналған Д.А.Қонаев атындағы бір сыйлық; - гуманитарлық ғылымдар саласындағы үздік жұмысы үшін жас ғалымдарға арналған М.О. Əуезов атындағы бір сыйлық; - 75 мемлекеттік ғылыми стипендияны оның ішінде 50-і талантты жас ғалымдарға арналған жұмыстарды қабылдауды басталғаны туралы хабарлайды. Конкурс шарттарын Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің Ғылым комитеті (http://sc.edu.gov. kz) сайтының «Мемлекеттік сыйлықтар мен стипендиялар» бөлімінен алуға болады. Конкурс материалдары жеке авторлардан немесе олардың сенімді адамдарынан республикалық газетте хабарландыру шыққан күнінен бастап 30 күн аралығында мына мекенжайда қабылданады: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, 11-кіреберіс, 1045-бөлме, тел. 8(7172)742029, 8(7172)742455. Негіздеме: «Ғылым саласындағы сыйлық жəне мемлекеттік ғылыми стипендия туралы» 2011 жылғы 19 шілдедегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің №830 қаулысы.

Уведомление о начале процедуры реорганизации Акционерного общества «Astana knowledge city» посредством преобразования в товарищество с ограниченной ответственностью

В соответствии с требованиями статьи 48 Гражданского кодекса Республики Казахстан (Общая часть), принятого Верховным Советом Республики Казахстан 27 декабря 1994 года, на основании статьи 86 Закона Республики Казахстан от 13 мая 2003 года № 415-II «Об акционерных обществах» и во исполнение выписки № 6 из Решения заочного заседания Попечительского совета автономной организации образования «Назарбаев Университет» от 26 июня 2015 года № 19 «О реорганизации акционерного общества «Astana knowledge city» путем преобразования в товарищество с ограниченной ответственностью», Акционерное общество «Astana knowledge city», зарегистрированное 26.04.2006 года, БИН: 060440005799, по адресу: Республика Казахстан, г. Астана, 010000, улица Ауезова, 8, офис 17, с единственным акционером – Автономной организацией образования «Назарбаев Университет» и банковскими реквизитами: КБЕ 16, СчетIBAN KZ13998BTB0000047188 в столичном филиале АО «Цеснабанк», БИК:TSESKZRF, настоящим уведомляет о начале процедуры реорганизации Акционерного общества «Astana knowledge city» путем преобразования в товарищество с ограниченной ответственностью. Все претензии и требования кредиторов Акционерного общества «Astana knowledge city» могут быть заявлены в течение двух месяцев с даты получения настоящего уведомления по адресу: Республика Казахстан, г.Астана, 010000, улица Ауезова, 8, офис 17. Тел: 87172 688723, 87716063705.

«Геофизикалық зерттеулер институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны бас директорының бос лауазымына орналасуға конкурс жариялау туралы хабарландыру Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі «Геофизикалық зерттеулер институты» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны бас директорының бос лауазымына конкурс жариялайды. Кəсіпорынның орналасқан орны: 071100, ШҚО, Курчатов қаласы, «Меридиан» алаңы, тел. 8 (722-51) 23742. Кəсіпорынның негізгі қызметі: мемлекетке тиесілі стратегиялық объектілерді күтіп-ұстау жəне пайдалану, атом энергиясын пайдалану саласында ғылыми-зерттеулерді жүзеге асыру, ядролық ғылым мен техника саласын қоса алғандағы кəсіпорынның қызмет бейіні бойынша жұмыстар мен ғылыми-зерттеулерді геофизикалық сүйемелдеу. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: техникалық ғылымдар жəне технологиялар саласындағы жоғары білім. Мамандығы бойынша кəсіпорынның бейініне сəйкес экономика саласындағы басшы лауазымдарда кемінде 5 жыл жұмыс өтілінің болуы, халықаралық жобаларды жүргізу тəжірибесінің болуы. Таратпау режімін қолдау мақсатындағы бағдарламаларды жүргізудегі білімі мен тəжірибесі. Конкурсқа қатысу үшін ұсынылуға міндетті құжаттар тізбесі: 1) конкурсқа қатысу туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдерінде түйіндеме; 3) еркін нысанда жазылған өмірбаян; 4) білімі туралы құжаттардың көшірмелері; 5) еңбек кітапшасының (ол болған кезде) немесе еңбек шартының көшірмесі не соңғы жұмыс орнынан жұмысқа қабылданғаны жəне еңбек шартының тоқтатылғаны туралы бұйрықтардың үзінді-көшірмелері; 6) «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрі міндетін атқарушысының 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен (Нормативтік-құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6697 болып тіркелген) бекітілген нысан бойынша денсаулық жағдайы туралы анықтама. Біліміне, жұмыс тəжірибесіне, кəсіби даярлық деңгейіне қатысты қосымша ақпаратты (біліктілігін арттыру, ғылыми жарияланымдар туралы құжаттардың көшірмелері, сондай-ақ бұрынғы жұмыс орнының басшылығынан ұсынымдар жəне т.с.), ғылыми дəрежені беру туралы диплом көшірмелерін ұсынуға болады. Барлық құжаттар бар болған жағдайда конкурсқа қатысуға жіберу туралы шешім қабылданады. Конкурсқа қатысуға үміткер адамдардың құжаттарын қабылдау бұқаралық ақпарат құралдарында конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланған күннен бастап күнтізбелік он бес күн өткеннен кейін аяқталады. Құжаттар мына мекенжай бойынша қабылданады: Қазақстан Республикасының Энергетика министрлігі, 010000, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 19, 301-кабинет, электронды пошталары zh.nurbayeva@energo.gov.kz, g.kopinova@ energo.gov.kz, анықтама телефондары: 8(7172) 97-68-92, 97-69-35. Конкурс 2015 жылғы 2 қыркүйекте мына мекенжай бойынша өтеді: 01000, Астана қ., Орынбор к-сі, 8, Министрліктер үйі, 14-кіреберіс.

Базарбай Сағадиұлы ЖҰМАНИЯЗОВ Қазақ мəдениеті мен өнері ауыр қазаға ұшырады. Көрнекті композитор, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, профессор Базарбай Сағадиұлы Жұманиязов 79 жасқа қараған шағында өмірден өтті. Базарбай Жұманиязов абыройлы еңбек етіп, ғибратты өмір сүрді. 1936 жылы 1 қарашада Орал облысындағы Жəнібек ауда нының Орда ауылында дүниеге келген ол 1958 жылы Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясына оқуға түсіп, еңбек жолын Орал облысының Орда ауылындағы орта мектептің оқытушысы қызметінен бастады. Базарбай Жұманиязов Абай атындағы опера жəне балет театрын басқарып, Қазақстан Композиторлар одағы басқармасының бірінші хатшысы болды. Оның шығармашылығының басты тақырыбы – Отанға деген сүйіспеншілік еді. Б.Жұманиязовтың «Жер» (1967), «Отан туралы кантата» (1972), «Мерекелік шеру» (1980), «Достық» (1980), «Кең-байтақ отаным менің» (1988) кантаталары, «Махамбет» операсы (1990), «Халқым туралы поэма» (1969), «Айтыс» (1972) атты в о к а л д ы - х о р е о г р а ф и к а л ы қ компо зи циясы, «Кек əні» (1978) вокалды-симфониялық поэмалары, «Дала» (1976) симфониялық картинасы, «Қуаныш» (1980) симфониялық күйі, симфониялық оркестрге арналған

екі сюитасы (1985, 1987), «1731 жыл» атты поэма-симфониясы (1987), көптеген əн-романстары қазіргі заманғы отандық кəсіби музыканың дамуына қосылған елеулі үлес болып саналады, сондай-ақ, ол бірнеше спектакльдер мен кинофильмдерге музыка жазды. Базарбай Сағадиұлының еңбегі мемлекеттік жоғары наградалармен марапатталды. Ол «Парасат», «Халықтар достығы» ордендерінің иегері, Орал қаласының құрметті азаматы атанды. Жылдар өтер, бірақ абзал азамат, көрнекті өнер қайраткері, композитор Базарбай Сағадиұлының жарқын бейнесі ел жадында əрдайым сақталары сөзсіз. Марқұмның туған-туысқандарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтамыз. Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне спорт министрлігі.

Қазақстан Республикасы Инвестициялар жəне даму министрлігінің Автомобиль жолдары комитеті жəне «Қазақавтожол» РМК ұжымы «Қазақавтожол» РМК Шығыс Қазақстан облыстық филиалының директоры Өмірзақ Маманұлы Ерембаевқа туған апасы Баян Маманқызы АХМЕТСАПАНОВАНЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ұжымы аккредиттеу жəне стратегиялық даму бөлімінің басшысы Галина Балташқызы Құлымбаеваға жұбайы Мұрат Мəуленұлы ҚҰЛЫМБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Композиторлар одағы композитор, Қазақстан Республикасының халық артисі Базарбай ЖҰМАНИЯЗОВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның туған-туыстарына орны толмас қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасындағы Ғалымдардың, инженерлер мен мамандардың одағы осы одақтың вице-президенті Гүлжан Төлеуқызы Дарыбаеваға апасы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, халық ағарту ісінің үздігі Сəуле Төлеуқызы ҚАБДОЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасындағы Ғалымдардың, инженерлер мен мамандардың одағы, Ұлттық инженерлік академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстан-Британ техникалық университетінің профессоры Серік Зейноллаұлы Қабдоловқа анасы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, халық ағарту ісінің үздігі Сəуле Төлеуқызы ҚАБДОЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты ауыр қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Қазақстан Республикасындағы Ғалымдардың, инженерлер мен мамандардың одағы Астана қаласындағы «Хазірет-Сұлтан» мешітінің қызметкері, философия ғылымдарының кандидаты Бақыт Зейноллаұлы Қабдоловқа анасы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, халық ағарту ісінің үздігі Сəуле Төлеуқызы ҚАБДОЛОВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады. Əл-Фараби атындагы Қазақ ұлттық университеті Математика жəне механика ғылымизерттеу институтының ұжымы Раушан БЕДЕЛБАЕВАНЫҢ қайтыс болуына байланысты Ағын Əбдешұлы Беделбаевқа жəне жақын туыстарына ауыр қайғыларына ортақтасып көңіл айтады. «Ұлттық ғылыми-техникалық ақпарат орталығы» АҚ ұжымы орталықтың бас есепшісі Айман Хабдразаққызы Имантаевға жұбайы Серік Жакешұлы ИМАНТАЕВТЫҢ мезгілсіз қайтыс болуына байланысты қайғысына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz www.egemen.kz

18 тамыз 2015 жыл

 Ауылдың айтқыштары

, н і к р і ш н е р у ə д л а Б ! ќ ы л а бал

«Желбіреп барєан туым желпілдеп ќайтты» Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Қара сөзден қаймақ қайырып, май суыратын айтқыштар əр ауылда бар. Тілінің бізі қадалған жерін қанатып, оспадар əрекетіңді оспаққа, сенімсіздеу көз қарасыңды сықаққа, əпен ділігіңді əзілге айналдырып жіберетін жігіттер аз емес. Ондайлардың қасында əр сөзіңді абайлап айтып, аяғыңды аңдап баспасаң болмайды. Қызылорда облысының Шиелі ауданына қарасты Еңбекші ауылында тұтас айтқыштар тұра ма дерсің. Сөздері мірдің оғындай, əрбір əзілінің астарында көп сыр бұл жұрттың əңгімесі өз айналасына аңыздай таралған. «Еңбекші ауылында Жəли Жантелеев дейтін айтқыш жігіт бар», деген сөз ауданды кезіп кеткен уақыт екен. Көрші ауылдың директоры да тіліне теріскен шыққыр адам болған көрінеді. Жəкеңді арнайы іздеп келеді. Ол кезде Жəли тауда, қой қырқымында жүрген. Əлгі директор «УАЗ»-ынан түспей тұрып: – Жəли деген қайсысың?– депті. Сонда қойын қырқып, аяғындағы жібін босатып жатқан Жəкең табан астынан: – Мен боламын Жантелеев Жəли, Бар болса, сто грамм нəли,– деген екен. Іздеп келуші Жəкеңнің айтқыштығына бірден тəнті болып, көлігінен ашымалын сүйреп түсе беріпті ғой. Жəкеңнің жамағайын бір қарындасы ұзатылып, тойына барады. Құдалар бірінші тамаққа тұшпара беріпті. Бірақ бар қонаққа таратылған одан біздің Жəкеңдерге ештеңе бұйырмай қалады. Əрі-бері күтіп отырады. Келмейді. Жұрт тостағанын тауысып жатады. Сонда шыдамай кеткен Жəли асабадан микрофонды жұлып алып: – Біз келдік Еңбекші деген елден, Біздің де жегіміз келеді пельмен,– депті ғой. Құдаларына тамақ тартуды ұмытып кеткен қонақ күтушілер көздеріне күлкіден жас келіп жүріп кешірім сұраған екен. Бір əулеттің Жұмағали, Мырзағали, Нұрғали, Ғани деген ұлдары бар. Бəрі Жəкеңнің туыс інілері. Жұмағали да, Мырзағали мен Нұрлан да келіншектерін өз ауылдарынан алады. Алысқа ұзамайды. Ал Ғани Еңбекшіден 5 шақырым жерде жатқан Жиделі ауылының бір

 Апыр-ай!

Ќўдыќ тїбіндегі бір ќап снаряд Қайрат ƏБІЛДИНОВ, «Егемен Қазақстан».

Қарағанды облысындағы Пришахтинск елді мекенінде тұратын Сұлтанбек есімді бозбала құдықтың түбінде жатқан бір қап снарядты тауып алды. Не істерін білмеген жас жігіт оны суретке түсіріп, ғаламторға салған. «Мұндай жағдайда не істеу керек?», – деп жерлестерінен ақыл-кеңес сұраған түрі ғой. Ол ол ма, бұдан кейін Сұлтанбек құдықтың ішіндегі əлгі снарядтарды сыртқа шығарып, үйіне алып келген. Анасы ұрсып, алған жеріңе апарып таста деген соң, снарядтарды үйдің жанына қоя салыпты. Түні бойы сол жерде жатқан жойқын оқтың екеуін белгісіз біреулер ұрлап та кетіпті. Ғаламторға суреттер жарқ етіп жарияланысымен құтқарушылар мен өрт сөндірушілер жəне полиция қызметкерлері Р у д н и чн а я кө ш е с ін е же д е л же ті п, Сұлтанбектің үйінің маңын тірі жан өтпестей қоршап тастаған. Содан, саперлер келіп, зеңбіректің оғын зиян келтірмейтіндей еткеннен кейін ғана көше күнделікті кейпіне енеді. Шынында да, қап ішіндегі бес снарядтың кез келген уақытта жарылып кетуі ғажап емес еді... ҚАРАҒАНДЫ.

бойжеткенін алып қашып келді. Сонда Жəли былай депті: – Жұман, Мырзан, Нұрланның құдалығына бір чемоданды көтеріп, арықты жағалап барып келе беретін едік. Ғанижан, сен өте дұрыс істедің. Бізде құдалыққа адам құсап машинаға мініп баратын болдық. Естіген жұрт қыран-топан күліпті. Тағы бір əңгімесі еске түседі. Қаратаудың ішінде қой қырқымы болатын. Қой шаруашылығымен айналысатын ауыл болған соң қырқымға еркек кіндіктілердің бəрі барады. Алып денелі, мінезі де ауыр Жұмабек деген кісі жұмыс істеді. Екі иығына екі кісі мінгендей деген суреттеу дəл осы адамға арналғандай екен. Желкесінен трактор соқа айдап өткендей қатпар-қатпар осы кісімен Жəкең де əзілдескенді жаны сүйетін болса керек. Содан қой қырқымның басындағы үйде Жұмекең қолына домбырасын алып, шертіп жатыр дейді. Ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтың «Сəби болғым келеді» əнін ыңылдап жатқан ғой. «Сəби болғым келедіау, сəби болғым», деп. Осы тұста Жəкең кіре қалыпты үйге. Алып кісінің əнін тыңдапты да, есіктен шыға бере: – Жұмеке, сіз сəби болсаңыз, бізге қиын шығар,– депті. – Е, неге?– дейді ғой аңғал аға. Сонда Жəкең: – Сіз сəби болсаңыз шүмекке пілдің сүйегін іздеп əбігер боламыз да,– деген екен. Осы Жұмекең бір күні Жəлиді дүкенге жұмсайды. Арақ əкелуге. О кезде Жəкеңнің өзі аз-маз алады екен. Ақшаны қалтаға басып, дүкенге кеткен Жəли ұшты-күйлі жоқ дейді. Əрі күтеді, бері күтеді. Келмейді. Күн бата оралыпты. Əбден тағаты таусылып, зығырданы қайнаған Жұмабек інісіне тарпа бас салады. Ұрыстың астына алады. – Қайда жүрсің?– деп айқайлап жатса, Жəкең қызара бөртіп «Жұмеке, желбіреп барған туым, желпілдеп қайтып келіп тұрмын ғой»,– дейтін көрінеді. Сөз қадірін түсінетін ағасы мырс етіпті де теріс айналып жүре беріпті. Айта берсе, ел арасында езутартарға айналып кеткен əңгімесі көп Жəкеңнің. Мынау соның бір парасы ғана. Қызылорда облысы.

Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Жақында Тараз қаласында мемлекеттік қызметшілер арасында облыстық спартакиада дүркіреп өткен болатын. Осы бəсекеде Т.Рысқұлов

Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

«Егемен Қазақстан».

Шаңырағымызда ат байлар дүниеге келіп, анам тұңғыш ұлнемересі туғанына қуанып жатқанда, елге сыйлы азамат үйге қоңырау шалды. – Апа, немерелі болыпсыз, құтты болсын! Есімін қойсам, қарсы емессіз бе? – деген. – Е, шырағым, əрине, сенің ниетіңді кім қайтарады, сірə лайықтаған атың болып тұр ғой шамасы, – деген анама: – Иə, биыл Шақшақ Жəнібек бабаның 300 жылдығы емес пе, өмірге келген балғынға сол атасының есімін берсем бе деп едім, – деген ар жақтағы дауыс иесі Нұрхан Ислəмиев аға. – Айналайын, Нұрхан-ау, кішкентай бала симей-тышпай тұра ма, сонда келінім: «Əй, Жəнібек, жаңа ғана бүлдіргеніңді жуып едім, тағы да былғандың ба», – деп жұлқылап жатса мен шыдап қалай отырамын. Ат қоямын дегенің жөн, бірақ қолақпандай етіп, атасының атын емес, басқа бір есім ойласаң, – деген ниетін білдіріп, артынан немересіне сол кісі айтқан басқа атты қойдырған. Жуырда əріптесіміз жаңа туған сəбиге жұбайының сонау Шығыс Түркістанды дүрілдеткен батыр бабасының құрметіне Оспан деп атасының есімін бергенін айтты. – Дұрыс екен, ал сен балаңды қалай атап жүрсің? Оспан деп атын атай бересің бе? –дегенбіз. – Иə, енді қалай?– деп қысылып қалған сіңліме жоғарыдағы əңгімені айтып, өзі еңбек ететін ұжымдағы жақсы бір мысалды да алға тарттық. Алатаудың баурайындағы ауылдардың бірінің келіні – Кенженің өмірі баласының атын бадырайтып айтқанын естімеппіз. Өйткені, баласы кішкентай болғанымен есімі үлкен. Білдей бір батырлығына əулиелігі астасқан, өзінің мəңгілік тыныстайтын жерін ұрпақтарына белгілеп беріп, бүгінде Алматыны қақ жарған өзі аттас көшені иеленген Райымбек бабаның аты. Сондықтан Кенже үшін кішкентай Райымбек – Батыр, ұжымдағылар да егер ол Батыр деп баласын шақырғанын естісе немесе ол жайлы əңгімелеп жатса, Райымбек екенін бірден ұғады. – Апай, енді мен де баламды Батыр деп атайтын болдым, сіздердікі дұрыс екен. Мен осыны ойламаппын,– деді қысылған əріптес сіңлім. Анам бірде: «Балаға есімді байқап-байқап беру керек. Өйткені, əр есімнің атқарар жүгі бар. Таяуда жазушы інілерімнің бі рі ұлды болғанын, баласына Жасұлан деп есім бергенін айтты. Шыдамай кеттім де: «Сені де сөз түсінетін, өзі жұртқа жөн үйрететін қалам ұстаған қазақ десем, о не қылғаның? Жарайды, қазір ол жасұлан шығар, аты тіптен жарасып-ақ тұр, ал бірақ ол ертең қартаймай ма, сонда сақалы бар шал келе жатқанда балалар: «Жасұлан атам келе жатыр, дей ме? Не деп осындай ат қояды, əлде баласы жастай қыршынынан қиылсын дей ме, түге?» – деп кейігені бар. Жасыратын не бар, бүгінде ат берудің əдебін белінен басып, көршілер тəрізді Иван Иванович болып, əкесінің есімін берушілер де шықты. Туған атасының атын немересіне қойып немесе шаранаға

ауданынан келген команда ерекше ойын өрнегімен көзге түсіп, жанкүйерлердің ыстық ықыласына бөленген еді. «Шіркін, Құлан өңірінің жігіттерін қарашы, қызметте де, спортта да жүйрік екен» десті жұрт. «Бақсақ бақа екен» демекші, спартакиадада

өнер көрсеткендер мемлекеттік қызметші емес, кəсіби спортшылар болып шықты. Спартакиаданың қорытынды есебіне сəйкес, Т.Рысқұлов ауданынан қатысқан спортшылардың арасынан мемлекеттік қызметші еместігі анықталып, бірқатар

азаматтар жарыстан шеттетілген. Мысалы, ұйымдастырушылар жарыс кезінде мемлекеттік қызметші болып табылмайтын азаматша С.Скребецті «Қарақыстақ», азаматша Н.Дзюбинаны «Но восель» ауылдық округтері аппараттарының мамандары ретінде қатысқандығын, олардың қолында «қызметтік куəліктің» болғандығын анықтаған. Жамбыл облысы.

 Міне, қызық!

Əлемде 5 жануар адамды емдеуге ќабілетті Ғалымдар адамдарды емдеулері мүмкін хайуандар тізімін тізіп, «шипагер-жануарлар» бестігін анықтады. Зерттеушілердің пайымдауынша, көшті мысықтар бастаса, онан кейінгі орындарға иттер мен жылқылар, аралар мен жыландар жайғасқан. Зерттеу жұмыстарын жүргізуге əлемнің түкпір-түкпіріндегі елдердің ғалымдары қатысқан. Олар сонда мысық тектестердің невроз жəне депрессия сырқаттарын, сондай-ақ, ас қорыту жүйелерін емдеуге қабілетті екендеріне көз жеткізген. Тəжірибе жасаушылар осы ретте мысықтың жанында 20 минут жатқан адамның қан қысымы мен жүрек соғысының қалыпқа келетінін дəлелдейтін айғақтар келтіреді. Ал зерттеуші мамандар итті «тірі сканер»

деп бағалап отыр. Себебі, төбеттер тіпті жаңа басталып келе жақтан қатерлі ісік ауруларының өзін анықтай алады екен. Психикалық ауытқушылықтары бар кісілердің жылқыны көбірек пайдаланғандары абзал. Оның үстіне жалаң мінген жандарға осы біраз шипа көрінеді. Атпен серуендеу аутист-балаларға да пайдалы болып шықты. Жыланның уы мен араның балы медицинада баяғыдан кеңінен қолданылады. Олар көп жағдайда ұмытшақтықпен жəне невралгиямен ауыратын адамдарға шипа береді. Сол сияқты аяқ-қолдары мен буындары сырқырайтындар, жел-құздары барлар пайдаланады. Талғат РАЙЫМБЕК.

теледидардан көрген хикаяттың кейіпкерінің есімін беру əдетке айналып бара жатқандай. Көшеде Фердаус, Айлин, Дениз, Ясминді кездестіру жаңалық болмай барады. Каляни, Ананди, Матхубала, Ича деп қызын шақырып жатқан қазақ көрсек те таңғалмайтын шығармыз. Дильназ, Айшенур, Ассоль деп өзге ұлттың есімдерін қою немесе аты-жөні жоқ қыздың есім дерінің соңына «а» əрпін жалғап, Анар – Анара, Гүлнар – Гүлнара тағы сол сияқты кетіп бара жатқан жөнсіздіктер қаншама. Кейде осындай келбетімізге жат есімдерді көргенде, арнайы қазақ есімдерінің тізімін бекітіп немесе оның түбірінің таза қазақтың сөзі екенін дəлелдегенде барып АХАЖ орындары тіркесе деген де ойлар келеді. Əйтпесе, Анель, Жанель, Диана, Анура, Алинура, Лина, Лана, Аделя, Лаура, Саджида, Руслана, Сабина есімдерін таңдап қойған ата-ана балаларын өз тамыры мен тілінен ажыратып жатқандай көрінеді. Елде болған түрлі шараларға қарап Саммит, Саммита, Азиада деп есім таңдауды да өз басым қабыл алмаймын. Ат қоюда да мəдениет, таным, əдеп пен дəстүр барлығы ұмыт қалатыны несі? Анамның көзі тірісінде өзі бағып, өсірген немересі Ақару тұрмысқа шығып, кішкентай дүниеге келген, бөбекке есім таңдау сəтінде анам құдасының жасы өзінен кіші болса да: «Атты құда қойсын, ұлының алғашқы немересі, сол кісіге айтыңдар», – деді. Балалар: «Ол кісі бізге мүлде ұнамайтын ат ұсынса қайтеміз? – дегенде: – Аталарыңа «Немереңізге бірнеше ат таңдаңыз, соның ішінен ақылдасып біреуін қойғымыз келеді деп айтыңдар», – деп жөн сілтеген анам жалпы адамның есімі сол пенденің тегінен, шыққан ортасының мəдениетінен де хабар береді. Мұсылманша сауаты бар əулеттің есімдері Құраннан алынса, оқыған-тоқығаны көп зиялы ата-ана баласына ұнаған əдеби кейіпкерінің, жазушының, бишешеннің атын береді. Ал таза қазақы қалыпта, оқымағанымен көкірек көзі ояу ата-ана да бала есіміне қалай болса солай қара майды. Ұлттық дəстүрге, қалыпқа сай əдемі ат береді. Кейін келін түсіріп, ұлды үйлендір генде, қыз тұрмысқа шығарда осыны есте ұстаңдар. Ұлтқа жат есімді қойған отбасынан ұлттық құндылығымызды қадірлейтін, дəстүрді үзбейтін бала өсіп шықпайды. Ат қоюда да тектіліктің түбірі бар, деген еді. Немереге ат қоюда ата-əженің қалаған есімін беру, болмаса оның алдынан өту де сиреп барады. Халықты аздырмай, өз бейнесін жоғалтпай алып келген елдік дəстүр көмескіленіп, есесіне өзгеге еліктеп, солықтаудың əсерінен ұлттық кейіп тің өзгеріп бара жатқаны жүрекке қаяу салады. Əлемде ілгері кеткен жұрттың өліп қалған тілін тірілтіп, жержерден жиналып, бір мекенге бас құрап, мемлекет болғаны, жанжағына жіті қарап, тіпті жаһанға билігін де жүргізіп жүргені аян. Өлмеген рух, аласармаған ұлттық бітімнің ешкімнің алдында өзіңді төмен санатып мөнтеңдетпейтіні, еңсені биіктетіп, кеудені бастырмайтыны аян. Ендеше, ат қоюға да абай болсақ.

 Қаның қалай қайнамас?!

Ґрістегіні Ќарынбайдыѕ малындай кґреді

Қазақ амандасқанда: «мал-жан аман ба?» дейді. Мал – байлық, отбасының азығы. Мінсе – көлік, ішсе – сусын, кисе – киімі. Сондықтан да «мал ашуы – жан ашуы» дейді. Сарыағаш ауданының тұрғындары өткен жылдың желтоқсаны

Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ,

Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Мемлекеттік ќызметшілер емес, кəсіби спортшылар болып шыќты

«Егемен Қазақстан».

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы

Фотоэтюд

Ат ќоюєа абай болайыќ

 Мұнысы несі?

Бақтияр ТАЙЖАН,

Меншік иесі:

 Ойласу

мен наурыз айының аралығында ұрланған малын тауып беруді өтініп аудандық полиция бөліміне 10 рет арыз жазған. Ұрылар жайылымнан тоқты-торым емес, жылқылар мен мүйізді ірі қараны алып кете береді екен. Облыстық ішкі істер басқармасының қызметкерлері жедел іздестіру іс-шарасы барысында

біреудің ақ адал малын өзінікіндей көріп, өрістен ұрлап жүрген бір топ ардан безгендерді ұстады. Жау алыстан келмепті. Сарыағаш пен Қазығұрт аудандары аумағында жарты жылдан астам уақыт жоғарыдағыдай кəсіппен айналысқан қылмыстық топтың серкесі 50 жастағы осы өңірдің азаматы болып шықты. Ол бұған дейін

бірнеше мəрте мал ұрлығымен сотты болған, бөтеннің малын өз дүниесіндей көретін сабаз екен. Ауызы піспейді. Медиация деген ағайынға жақсы болды. Қолға түссе делдал биді апарып, басы салбырап кешірім сұраған болады. Құнын төлеп береді. Былай шыға бере бəрін сыпыра бір балағаттап, атына ырғып мінеді. Бой тасалап

өрісті шалады. Жайылып жүрген малдың жерін белгілеп кетеді. Мұндай ұрылар Сарыағаш жəне Қазығұрт ауданының тумалары. 7 күдікті анықталып, 6-уы қолға түсті. Бұлардың ұрлық жолдары біреу. Күндіз иесіз жүрген малдардың тұрғанын байқастайды да, түнде жасырулы жүк машинасына айдап апарып тоғытады. Содан өздері білетін таса жерге апарып, соятынын сойып базарға арзан бағамен өткізеді.

МЕКЕНЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-07-87.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz. Интернет-редакция: ekazakhstan@mail.ru Алматыда: факс (727) – 273-07-87, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – 8 (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – 8 (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – 8 (712-2) 31-74-13; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – 8 (716-2) 25-76-91; Қарағанды – 8 (721-2) 43-94-72; Қостанай – 8 (714-2) 39-12-15; Қызылорда – 8 (701) 772-70-74; Орал – 8 (777) 496-21-38;

Өскемен – 8 (778) 454-86-11; Павлодар – 8 (718-2) 68-59-85; Тараз – 8 (726-2) 43-37-33; Шымкент – 8 (701) 362-63-76; Петропавл – 8 (715-2) 50-72-50.

Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-07-26, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-Полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Достық-Дружба даң., 215 А, «WESTA» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Əзірге олардың 11 рет мал ұрлығы жайына қатыстылығы анықталған. Өрістен 70 бас жылқы мен ірі қара айдап əкеткен олар мал иелеріне 20 млн. теңгеден астам шығын келтірген. Полиция ұрланған малдардың жартысы мен тасымалға пайдаланып келген екі «КамАЗ» машинасын тəркіледі. «Қылмыстылар жазасын алса екен», – дейді ашынған жұрт. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 203 394 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Динара БІТІКОВА.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 6 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №629 ek

Profile for Egemen

18082015  

1808201518082015

18082015  

1808201518082015

Profile for daulet
Advertisement