Page 1

Бїгінгі нґмірде:

№74 (28298) 17 СƏУІР БЕЙСЕНБІ 2014 ЖЫЛ

Ќазаќстандаєы ќаржы секторыныѕ дамуы тўраќты Кеше Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев өткізген кеңесте Ұлттық Банктің есебі қаралды, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Кеңеске Президент Əкімші лігінің Басшысы Н.Нығ матулин, Ұлттық Банк төрағасы Қ.Келімбетов, Премьер-Министрдің орынбасары – Қаржы министрі Б.Сұлтанов, Президенттің экономикалық мəселе лер жөніндегі көмекшісі Е.Орын баев, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Е.Досаев, сондай-ақ, Ұлттық Банк төрағасының орынбасарлары қатысты. Кеңес барысында еліміздің қаржы секторының қазіргі мəселелері мен міндеттері талқыланып, Ұлттық Банктің 2013 жылғы жəне 2014 жылдың алғашқы тоқсанындағы есебі тыңдалды. Мемлекет басшысы жалпы бүгінгі күні елдегі қаржы секторының дамуын тұрақты деп сипаттауға болатынын атап өтті. – Экономикадағы несиелер өткен жылмен салыстырғанда 13%-ға өсті. Халықтың

депозиттерінің көлемі 10 триллион теңгеге жетті. Біздің эконо микалық қауіпсіздігіміздің кепілі болып саналатын Ұлттық

● Президент поштасынан

Ґндірісшілер сенімі жоєары

Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың атына «Қазақстандық өнімді жасайық» V форумына қатысушылардан хат келді, деп хабарлады Президенттің баспасөз қызметі.

Авторлар бұл форум жұмысына 500-ден астам делегат – 10 мыңнан аса адам жұмыс істейтін 200ден астам отандық компания өкілдері қатысқанын мəлімдеген. «Форум деңгейі ірі компанияның бірінің жергілікті жеткізушілермен өзара қарым-қатынасын талқылау шеңберінен асып түсті. Бұл кездесу жалпы республикалық үнқатысу алаңына айналды, оның басты мақсаты – Қазақстандағы шағын жəне орта бизнеске жүйелі əрі тиімді қолдау көрсету, оны əртараптандыру», – делінген хатта. Хат соңында Отандық өндірушілер форумына қатысушылар Мемлекет басшысына қазақстандық үлесті дамыту мəселелеріне ерекше көңіл бөлініп отырғаны үшін ризашылықтарын білдірген. «Біз бұл бастамаға салалық ведомстволар мен ірі компаниялардың орасан мол күш-жігері жұмылдырылғанын түсінеміз жəне өз тарапымыздан қазақстандық өндірушілерге артылған сенімді ақтауға дайынбыз», – деп атап өткен авторлар.

қордың қаражаты бір жыл ішінде 22%-ға дерлік артып, 70 миллиард долларға ұлғайды. Зейнетақы активтерін Бірыңғай жинақтаушы

зейнетақы қорына біріктіру үдерісі аяқталды. Сақтандыру нарығы да өсіп жатыр, оның активтері есепті кезеңде 18%-ға

артты. Қаржы саласын одан əрі нығайтуда жүйелі қадамдар жасау үшін Ұлттық Банк Үкіметпен бірлесіп, Қаржы секторын дамытудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасын əзірлеуде. Бұл жұмысты биылғы маусымға қарай аяқтау керек, – деді Нұрсұлтан Назарбаев. Қ.Келімбетов Ұлттық Банкке жүктелген міндеттердің орындалу барысы туралы, атап айтқанда, қаржы-несие саясатын іске асыру жəне қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету жөнінде баяндады. Кеңес қорытындысында Мемлекет басшысы Ұлттық Банк пен Үкіметке екінші деңгейдегі банктер портфеліндегі жұмыс істемейтін несиелер деңгейін азайту, банк секторын Базель III капиталы стандарттарына өткізуді қамтамасыз ету, қаржылық қызмет көрсетуде тұтынушылар құқығын қорғауды күшейту жəне олардың сапасын арттыру, сондай-ақ, құнды қағаздар нарығын дамыту жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. ----------------------------------------Суретті түсіргендер С.БОНДАРЕНКО, Б.ОТАРБАЕВ.

● Жағымды жаңалық

Алып тау алыстан асќаќтайды 3-бет Тўраќтылыќ пен келісім – еѕ зор байлыќ ел їшін! 4-5-беттер Интеграция – ыќпалдастыќтыѕ озыќ їлгісі 6-бет «Батыр деген жарќжўрќ еткен бір алмас» 7-бет

Мəжіліс Төрағасы Қабиболла Жақыповтың жетекшілігімен өткен палатаның кешегі жалпы отырысында рұқсаттар мен хабарламалар, денсаулық сақтау жүйесі туралы заң жобалары қаралды. Сондай-ақ, депутаттар күн тəртібінде қылмыстық іс жүргізу заңнамасын жетілдіруге қатысты заңдық құжаттарды да талқыға салды.

Рўќсат беру жїйесін реттеу – уаќыт талабы Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Алдымен Президент шұғыл деп жариялаған «Рұқсаттар жəне хабарламалар туралы» заң жобасы жəне оған ілеспе заңдық құжат екі оқылымда қаралып, мақұлданды. Негізінен, бұл заңдық құжат рұқсат беру жүйесін бірыңғай қағидаттар мен тəсілдерді пайдалана отырып реттеуге бағытталған. Атап айтқанда, заң еліміздегі кəсіпкерлікті одан əрі дамытуға, оның қызмет аясын кеңейтуге мүмкіндік беретін болады. Бұл ретте тұтынушылар, кəсіпкерлер жəне мемлекет мүдделері нақты айқындалып, мемлекеттік органдар қызметінің ашықтығы мен ақпараттың қолжетімділігі қамтамасыз етіледі. Заң жобасы бойынша баяндама жасаған Өңірлік даму министрі Болат Жəмішев заң жобасының еліміздегі рұқсат беру жүйесі проблемаларын

шешуге бағытталатынын атап көрсетті. Оның сөзіне қарағанда, қолданыстағы рұқсаттамалардың толық тізбесі жасалады. Жаңа рұқсаттар беруді енгізуде реттеуші əсерлерді талдау қолданылады жəне рұқсаттар қауіптілік дəрежесі бойынша санаттарға бөлінеді. Министр, сондай-ақ, барлық рұқсат беру рəсімдерін жүзеге асырудағы бірыңғай стандартталған тəсілдерді бекіту жəне «бір терезе» қағидаттарын неғұрлым кеңінен қолдану көзделгендігін де ортаға салды. Заң жобасына қатысты пікір білдірген Мəжіліс Төрағасы шағын бизнесті қолдауға бағытталған жұмыстар əлі де жеткіліксіз екеніне ерекше тоқталды. Қ.Жақыпов еліміз экономикасында шағын жəне орта бизнес үлесі 17 пайыздан аспайтындығын айта келіп, оның көлемін кемінде 50 пайызға жеткізу жағын ойластыруға шақырды. (Соңы 2-бетте).

Абай ауылындаєы айрыќша кешен Думан АНАШ,

«Егемен Қазақстан».

Өткен сенбіде Абай ауданына жо лымыз түсті. Аудан орталығы Қа рауылда көкпеңбек шынылары жалтыраған əдемі ғимарат бой көтеріпті. Шекесінде «Шыңғыстау спорт кешені» деп əдіптеліп жазылған. Алды қарақұрым халық. Кешеннің салтанатты ашылуына келген меймандарды кеңпейіл көңілмен қарсы алып жатыр. Ауылдың ақ кимешекті əжелері, асатаяқ ұстаған ақсақалдары, сайдауыт жігіттер мен көркем қарындастар мерекеге мереке қосқандай, айналаны көріктендіріп жіберген. Көктемнің соңғы жауған қарын да елең қылар емес. «Туған жерге – тағзым» акциясы аясында салынып, аудан жастарының игілігіне берілген «Шыңғыстау» спорт кешенінің ашылуына өңір басшысы Бердібек Сапарбаевпен бірге абайлық ағайындарға айрықша тарту жасаған атымтай азамат Шыңғыс Құлжанов

өзінің отбасымен қатысып, салтанатты сəттің куəсі болды. – Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев бұқаралық спортты, ұлт денсаулығын көтеруге ерекше ден қойып отырғанын білесіздер. Осыған орай қабылданған мемлекеттік бағдарламалар халықтың спортпен айналысуына жол ашып отыр. «Шыңғыстау» кешені де жастарымыздың спортқа жаппай бет бұруына, денсаулықтарын нығайтуына үлкен мүмкіндік береді. Осы кешенде гір көтеріп, тер төккен, спорт үйірмелеріне қатысқан балаларымыз ертең еліміздің намысын қорғайтын чемпиондар болсын! – деді облыс əкімі Бердібек Сапарбаев. Өңір басшысы өз сөзінде «Туған жерге – тағзым» акциясына белсенді атсалысқаны үшін Құл жановтар əулетіне алғыс айтты. Жобаның құны – 120 миллион теңге. Аталған қаражатты тауып беріп, атамекенінен алыста жүрсе де кіндік кескен алтын бесік ауылын ұмытпаған Шыңғыс Құлжанов сауапты

іске ай налған идеяның 2012 жылы Лондон Олимпиадасы өтіп жатқан кезде туғанын жеткізді. – 2012 жылы отбасыммен Жидебайға демалысқа келдім. Сол уақытта Лондонда жазғы Олим пия ойындары өтіп жатты. Ауыл азаматтары маған Қарауылдағы өткен ғасырдың отызыншы жылдары салынған ескі спорт залын көрсетті. Тозығы жеткен ескі ғимаратты көргенде Абай ауданына жаңадан спорт кешенін салып беру туралы ой келді. Құрылыс жобалаушы мамандарға ойымдағы кешеннің жобасын жасатып алған соң, облыс əкімі Бердібек Мəшбекұлына көр сеттім. Ол менің ұсынысымды қуаттап, үлкен қолдау көрсетті. Мына заманауи ғимарат – сол ойымыздың жемісі. Ендігі уақытта ауданның жастары бос уақытын ысырап қылмай, спортпен шұғылданып, болашақта биік тұғырларды бағындырады деп ойлаймын, – деді меценат Шыңғыс Құлжанов. (Соңы 2-бетте).

Суретті түсірген Есімхан ОРЫНБАЕВ.

● Көктемгі егіс

Алќап дабылы алыс емес Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Қазақстан халқы Ассамблеясы ХХІ сессиясының қарсаңына орай əзірленген материалдарды 4-5-беттерден оқисыздар.

Былтыр егіншілік түсімін рекордтық көрсеткішке жеткізген Ақмола облысының диқандары үстіміздегі жылы да биік межеден көріну қамында. Қысқы агротехникалық шаралардың жұмыс кестесіне сай жүргізілуі, өнімділігі жоғары тұқымның жеткілікті қамтамасыз етілуі, əсіресе, машина-трактор паркінің бұрын болмаған деңгейде жаңғыртылуы жақсы үмітке жетелеп отыр. Биыл қыс қытымырлау мінез танытып, көктем ұзаққа созылып тұрғанымен, тəуекелшіл аймақтың диқандары талай сынға қарсы тұрып дағдыланған, дейді облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Аманбек Қалжанов. Яғни, басты науқанға дайындық жаман емес. Ұйымдық шаралар да алдын ала пысықталды. Биыл 4,7 миллион гектар егістік алқаптың 4,2 миллион гектарына дəнді жəне бұршақты дақылдар себілетін болады. Парлы алқаптар ауқымының кеңуі, ауыспалы егіс пен ылғал сақтау технологиясының жаппай қолданысқа енгізілуі

жұмыс тиімділігі мен түпкі қайтарымды еселейтіні анық. Аманбек Əмірхамзаұлының айтуынша, егістік алқаптарының құрылымында əртараптандыру бағыты одан əрі жалғасын таппақ. Алдымыздағы науқанда 271,1 мың гектар жерге майлы

дақылдар тұқымы себіледі. Бұл – былтырғы жылғы деңгейден 20 мың гектарға жуық артық. Осы орайда, ауыл шаруашылығындағы интеграциялық ықпалдастықтың өрістеуі тиісті нəтижесін береді деген сенім бар. Облыста Канаданың, Германияның ғалымдары

көп жылдардан бері тəжірибе сынақтарын өткізіп, өнімділігі жоғары бұршақ дақылдарын жерсіндіруде игі істер атқарды. Биылдың өзінде Канада елшісі мен провинция басшылары басқарған делегация Көкшетауға екі рет келіп кетті. Олар «Родина» агрофирмасындағы аймақтық кеңесте ой-пайымдарын ортаға салып, интеграциялық байланыстар шеңберін кеңейтуге ықыласты екендіктерін білдірді. Сондай-ақ, облыс əкімі Қосман Айтмұхаметов бастаған делегация Беларусь Республикасындағы Гродно облысында болып, көпжақты ынтымақты қатынастар құжаттарына қол қойды. Алдын ойлайтын диқандар бұл қадамдардан да жақсылық күтеді. Биыл облыстың егіншілік шаруашылығын дамытуға мемлекет тарапынан 9,2 миллиард теңге субсидиялық қаржы бөлініп отыр. Бұл салалық жалпы жұмысты үйлесімді жүргізуге септігін тигізумен қатар, Астананың азықтүлік белдеуін нығайтудағы жаңа жобаларға серпіліс қосатыны белгілі. Ақмола облысы.


2

www.egemen.kz

Рўќсат беру жїйесін реттеу – уаќыт талабы (Соңы. Басы 1-бетте). Бұл тұрғыдан келгенде, рұқсаттар мен хабарламалар туралы заңның маңызы зор, алайда бұл құжаттың өзі де экономиканың ауқымды үлесін, соның ішінде банк саласын, рұқсат берулерді, жұмыс орындарын ашуды қамтамасыз ету бойынша мəселелерді түгелдей шеше алмайды. Үкіметтің осы бағытта жұмысын жалғастыратынына сенім білдірген Төраға бүгінгі күні рұқсат беру жүйелері əлі де тиісті деңгейде реттеліп отырмағанына назар аудартты. Заң жобасында рұқсат пен хабарламаның 54 пунктін жою тетіктері көрініс тапқанымен, əлі де 737-сі қалып отыр. «Бізде көптеген орган өзіне бизнестің қандай да бір деңгейде тəуелді болғанын қалайды. Осымен күресуге тиіспіз. Бұған барынша салмақтылықпен қарап, шағын жəне орта бизнеске мүмкіндігінше жағдай жасауымыз керек», деді Қабиболла Қабенұлы. Палата «Халық денсаулығы жəне денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодекске өзгерістер мен то лықтырулар енгізу туралы» заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Заң жобасы бойынша баяндама жасаған Денсаулық сақтау министрі Салидат Қайырбе кова қазіргі уақытта денсаулық сақтау саласында жаңа тəсіл дер айқындалып, қоғамдық қатынастарды дамытудың жаңа деңгейі белгіленіп отырғандығын ерекше атады. Ал заң жобасының мақсаты – қолданыстағы заңнамалық олқылықтарды жою, денсаулық сақтау жүйесін жетілдіру жəне азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету. Заң жобасында

тіндерді (тіннің бөлігін) жəне ағзаларды (ағзалардың бөлігін) транспланттауға қатысты нормалар едəуір жетілдіріліп отыр. Министр трансплантация үдерісін жетілдіру жəне донорлар мен олардың клиенттерінің құқығын қорғау мақсатында гемопоэтикалық тін жасушаларын транспланттауды реттеу мəселесі қарастырылып отырғандығын атап өтті. Тірі донордан ұлпа немесе органды алу тек қана оның жазбаша нотариалдық куəландырылған келісімімен жүзеге асатын болады. Ал гемопоэтикалық тін жасушаларын алуға ондай нотариалдық куəландырылған келісім талап етілмейді. Қылмыстық іс жүргізу кодексінің жобасы екінші оқылымда мақұлданды. Құжат жобасы сот төрелігін жүргізудің тиімділігін арттыруға конституциялық құқықты сақтау мен қылмыстық сот ісін жүргізуді жаңғыртуға бағытталған. Əсіресе, қылмыстық қудалауды бастау рəсімін оңайлату көзделеді. Адвокаттардың сотқа дейінгі іс жүргізуден бастап қатысуы кеңейтіледі жəне сот ісін жүргізу де жеңілдетіледі. Өйткені, үлкен көлемді тергеу жəне сот əрекеттерін жүргізудің қажеті болмай қалады. Бұдан басқа, жедел іздестіру шараларын жүргізу тəртібі реттелген. Прокурордың санкция беруі азаматтарды олардың жеке өміріне қолсұғылмаушылық конституциялық құқығының бұзылуынан қорғауға мүмкіндік береді деп күтілуде. Соттың сотқа дейінгі іс жүргізуді бақылауын кеңейту мақсатында қылмыстық процеске тергеу судьясы институты енгізілетін болады. Оған

17 сəуір 2014 жыл

жекелеген тергеу əрекеттеріне санкция беру, сотқа дейінгі іс жүргізу сатысында тараптардың шағымдары мен өтінішхаттарын қарау өкілеттігі бекітіліп берілмек. Азаматтардың қылмыстық процестегі құқықтарын күшейту мақсатында куəнің, жəбірленушінің айғақ тарын сақтауға беру кезінде тараптардың бірдей қатысу жағдай ларына кепілдік беретін норма да назардан тыс қалмаған. Жəне де кодекс жобасын талқылау барысында бұлтартпау шарасын қолдану кезіндегі кепілдің мөлшері елеулі түрде (екі есеге дейін) азайтылған. Айрықша жағдайларда, халықтың əлеуметтік жағынан əлсіз топтарына қатысты кепілдің мөлшері ең төменгі мөлшерден де аз қолданылуы мүмкін. Палата, сонымен бірге, «Қазақстан Республикасының кейбір конституциялық заңдарына өзгерістер енгізу туралы» Конституциялық заң жобасын екінші оқылымда қолдады. Мəжіліс депутаты Рамазан Сəрпековтің айтуынша, өзгерістер аталған конституциялық заңдарды қолдануда құқықтық қайшы лықтар мен олқылықтардың орын алмауын қамтамасыз ете тін болады. Жалпы, заң жобасы қабылданса, азаматтардың құ қық тары мен бостандықтарын, қоғам мен мемлекеттің мүдделерін қылмыстық қолсұғушылықтан тиімді қорғау қамтамасыз етіледі. Күн тəртібінің соңғы мəселесі «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қылмыстық іс жүргізу заңнама сын жетілдіру мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да екінші оқылымда мақұлданғанын айта кету керек. Мұндағы негізгі мақсат – қолданыстағы заңнаманың нормаларын Қылмыстық іс жүргізу кодексінің жобасына сəйкес келтіру.

Келісім жобасы талќыланєан кезекті отырыс Кеше Мəскеуде Қазақстан Республикасы ПремьерМинистрінің бірінші орынбасары Бақытжан Сағынтаевтың қатысуымен Еуразиялық экономикалық комиссияның (ЕЭК) кезекті отырысы өтті, деп хабарлады ҚР ПремьерМинистрінің баспасөз қызметі.

Отырысқа қатысушылар осы жылдың 15 сəуіріндегі Қазақстан, Ресей жəне Беларусь Үкіметі басшыларының кездесуі барысында қол жеткізілген, келісімдер шеңберіндегі Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) туралы келісім жобасын дайындаудың көкейкесті мəселелерін талқылады. Атап айтқанда, келісім жобасын жасау барысында əріптес елдермен бірлесіп мəселенің түйінді аспектілері, сонымен қатар, мемлекеттердің өзара мүдделерін қанағаттандыруға жəне интеграция ны одан əрі дамытуға бағытталған ережелер талқыланды.

Бұдан бұрынғы қол жеткен жетістіктерді есепке алып, келісім жобасын дайындаудың негізгі мəселелері мұнай мен мұнай өнімдерін жөнелту, газ тасымалдау, автокөлік тасымалы, теміржол тарифтерін қолдану жəне ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау салаларында өзара іс-қимыл перспективаларын анықтады. Кеңеске қатысушылар кеше сауда саясаты, техникалық реттеу жəне санитарлық-фитосанитарлық шаралар мəселелерін ойдағыдай талқылады. Өнеркəсіп, агроөнеркəсіп, валюта салалары, қаржы рыноктарын

қамтитын экономиканың шешуші секторларында ортақ түсіністікке келіп, бұл салаларды өзара тиімді дамыту мүмкіндіктері келісім жобасына енгізілді. Сондай-ақ, бəсекелестікті дамыту, көлік, энергетика жəне табиғи монополиялар салаларындағы ынтымақтастық мəселелері қаралды. Тұтастай алғанда, келісім жобасын дайындау барысы туралы мəселені талқылау қорытындысы бойынша, өзара тиімді əріптестіктің түйінді аспектілері бойынша елеулі нəтижелерге қол жеткізілді. Экономикалық интеграцияны дамыту бағытындағы бірлескен жұмыс мемлекеттердің тең құқықты əріптестік қарым-қатынас əлеуетін тиімді пайдалану бойынша ынтымақтастығы мен ниетінің жоғары деңгейде екенінің жарқын көрсеткіші болып табылады.

Ќалаєа жаѕа əкім таєайындалды Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Өңір басшысы Қанат Бозымбаев қала əкімдігінің активіне жаңа əкімнің кандидатурасын ұсынды. Болат Бақауовтың шағын жəне орта бизнес саласында басқарушылық тəжірибесі мол. Осы уақыт ішінде ол өзін кəсіби қабілеті жоғары, білікті басқарушы жəне ұйымдастырушылық қабілеті

бар басшы ретінде таныта білді, деп атап өтті облыс əкімі. Жаңа əкім – 44 жаста. Бұған дейін Павлодар қаласының əкімі болған Оразкелді Қайыргелдинов облыс əкімінің аппаратына басқарушылық қызметке ауысты. Жалпы, Оразкелді Əлиғазыұлы – Қашыр ауданын, Ақсу қаласын басқарған жұмыс тəжірибесі мол басшы. Сəйкестігі сол, бұған дейін Болат Бақауов та

Қайыргелдиновтен кейін Қашыр ауданын, Ақсу қаласын басқарды. Актив жиналысында облыс əкімі жаңадан тағайындалған қала əкімі Болат Бақауовқа облыс орталығын əлеуметтік-экономикалық тұрғыдан дамыту, қаланы абаттандыру жұмыстарын одан əрі жалғастыру жөнінде бірқатар тапсырмалар берді. ПАВЛОДАР.

Еліміз їміткерлігін ќолдаєандары їшін алєыс Жақында Қазақстан Республикасының Бразилия Федеративтік Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі, Аргентина Республикасы мен Чили Республикасында елші қызметін қоса атқарушы Бақытжан Ордабаев Уругвай Шығыс Республикасының Сыртқы байланыстар министрі Луис Алмагро Лемеспен арнайы кездесу өткізді, деп хабарлады ҚР СІМ-інің баспасөз қызметі. Кездесу барысында саяси, экономикалық жəне мəдени салалардағы екіжақты қатынастарды дамыту, сондай-ақ, халықаралық ұйымдардағы өзара ықпалдастық мəселелері талқыланды. Кездесу аясында Б.Ордабаев уругвайлық СІМ басшысын Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың 2014 жылғы наурыз айындағы Гаагада өткен Ядролық қауіпсіздік саммитіндегі сөзімен жəне Қазақстанның ядролық қарудан бас тарту жəне оны таратпау саласындағы бастамаларымен таныстырды. Министр Л.Алмагро өз кезегінде Уругвай ядросыз мемлекет болып табылатынын жеткізе отырып, Қазақстанның бұл бағыттағы дəйекті əрекеттерін жоғары бағалайтынын мəлімдеді. Сондай-ақ, кездесуде қазақстандық дипломат уругвайлық тараптың БҰҰ ҚК-нің Тұрақты емес мүшесі болуына Қазақстанның үміткерлігін қолдағанына алғысын білдіре отырып, осы мəселеге қатысты Уругвай министрінің атына жолданған Қазақстан Сыртқы істер министрі Е.Ыдырысовтың алғыс хатын табыс етті. Келіссөздер нəтижесінде тараптар екіжақты

үнқатысуда 2014 жылғы маусымда Парагвайда өтетін Америка мемлекеттері ұйымы Бас ассамблеясының 44-ші отырысы алаңында жалғастыруға уағдаласты. ***

Қазақстан Республикасының Тəжікстан Республикасындағы Төтенше жəне өкілетті елшісі Ағыбай Смағұлов Тəжікстан Республикасының Сыртқы істер министрі Сироджиддин Асловпен кездесті. Қазақстан елшісі тəжікстандық СІМ басшысына 2017-2018 жылдар кезеңіндегі БҰҰ Қауіпсіздігі Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне Қазақстанның кандидатурасын қолдағаны үшін Тəжікстанға ризашылық білдірген Қазақстан Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысовтың жеке жолдауын тапсырды. Достық сипаттағы сұхбат барысында тараптар өзара іс-қимылдардағы саяси деңгейдің жоғарылығын, достас екі ел басшыларының өңірлік жəне халықаралық бастамаларын өзара қолдап отырудың дəстүрге айналғандығын ерекше атап өтісті. Сондай-ақ, екіжақты саяси, сауда-экономикалық, инвестициялық, мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың өзекті мəселелері талқыланды. Тараптар Тəжікстан Сыртқы істер министрінің Қазақстанға жасайтын алдағы ресми сапарының қазақ-тəжік қатынастарының дамуына қарқын беріп, екіжақты жəне көпжақты пішіндегі ынтымақтастықтың келешегін талқылауға жол ашатынына сенім білдірді.

Капиталды заѕдастыру ќыруар ќаржыны ќайтарады Капиталды заңдастыру науқаны сəтті өтсе, ел экономикасына миллиардтаған долларды тартуға болады. Бұл туралы кеше Орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте Ұлттық банктің төрағасы Қайрат Келімбетов мəлім етті. Динара БІТІКОВА,

«Егемен Қазақстан».

Естеріңізде болса, Ұлттық банкке Үкіметпен бірлесе отырып, капиталды амнистиялау туралы заң жобасын өз қарауына енгізу туралы Мемлекет басшысы өткен жұмадағы Ұлттық инвесторлар кеңесінің отырысында тапсырған болатын. Осыған орай бүгінде жауапты органдар бірқатар іс-шараларды бастап та кетіпті. Оны кешегі брифингте Ұлттық банк төрағасы баяндап берді. Ұлттық банк төрағасы Қ.Келімбетов атап өткендей, ағымдағы жылдың бірінші жартыжылдығында тиісті заңнама қабылдануы тиіс. Одан кейін халық арасында түсіндіру жұмыс тары қолға алынады. Ал екінші жартыжылдықта капиталды заңдастыру науқанының өзі басталады. Жоспар бойынша аталған акция келесі жылы аяқталады. Ал 2017 жылы бірінші қаңтардан бастап Қазақстан табыс көздерін жалпыға бірдей жариялауға көшеді. Одан кейін ондай шара шығыс

көздеріне де қолданылмақ. «Демек, сол кезден бастап əрбір азаматтың табысы мен шығысына қатысты қатаң талаптар болады. Біле-білсек, жақында ондай шаралар дамыған елдерде енгізілді. Олар да соның алдында халыққа ақша мен мүлікті заңдастырып алуға мүмкіндік берді», деді Қ.Келімбетов. Əрине, қазір ел аумағынан қанша ақшаның кеткені жəне қай жерге құйылғаны туралы нақты ақпарат жоқ. Алайда оны қаржыгерлер шамамен есептеп көріпті. Яғни, бəрін дұрыс түсіндіріп, жеткізе алатын болса, ақшаны заңдастыратын азаматтарға кепілдік беріп, халықты сендіре алса, шындығына келгенде, жұмысты дұрыс жүргізе алса ғана жоғарыда аталған миллиардтаған доллар есепке түспек. Брифинг барысында Қ.Келімбетов 2025 жылы Еуразиялық экономикалық одақтың қаржылық нарығын реттеу бойынша мемлекетүсті орган құрылатынын да айтып өтті. Оған дейін қаржы нарығы саласында заңнаманы үйлестіру жұмыстары жүр гізіледі. Атап айтқанда,

бұл орган бірыңғай орталық банк болмайды. Ол реттеуші қызметін атқарып, Еуразиялық экономикалық одаққа қатысушы елдердің қаржылық секторлары жұмыстарын үйлестіру үшін ережелерді шығаратын болады. Айтпақшы, Қ.Келімбетовтің сөзіне қарасақ, еуразиялық ықпалдастық аясында бірыңғай валютаны енгізу мəселесі талқыға салынбаған. Ұлттық банк басшысы сөз арасында Үкіметпен бірлесіп қаржы секторын 2030 жылға дейінгі дамыту тұжырымдамасын əзірлеп жат қандығына да тоқталды. Бұл құжаттың негізі 2008-2010 жылдардағы қаржылық дағдарыстың салдарын жою болып табылады. Сондай-ақ, Салық кодексі толықтырылып жатыр, ол нашар несиелерді есептен шығарған жағдайда банктерді салық төлеуден босатуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Ұлттық банк басшысы проблемалы кредиттер қоры құрылатынын, оған шамамен 250 млрд. теңге бөлу жоспарланып отырғанын айтты. Қ.Келімбетов алдарына 2016 жылдың 1 қаңтарына қарай жұмыс істемейтін несиелер деңгейі жалпы жүйе бойынша 10 пайыздан аспау керек деген міндет қойып отырғанын, оның үстіне, сол уақыттан

бастап бұл проденциалдық норматив болатынын тілге тиек етті. Ұлттық банк, сондай-ақ, жаңа тұжырымдамалық ақша-несие саясатын ойластыруды дайындау үстінде екен. «Бұл несиелендіру мен экономиканы ынталандыруға арналған теңгенің өтімділігін көрсетуді қарастыратын жаңа тұжырымдамалық ақша-несие саясатын ойластыру», деді Қ.Келімбетов. Сондай-ақ, ол ақша-несие саясатының негізгі мақсаты баға тұрақтылығы екенін атап өтті. Брифингте айтылған тағы бір мəлімет, бүгінде Қазақстанның алтын-валюта қоры 100 млрд. долларға дейін жетіп қалыпты. Биылғы қаңтар-наурызда Ұлттық банктің алтын-валюта қоры 7,5 пайызға артып, 26,5 млрд. долларды құрап отыр. 2013 жылы Ұлттық банктің алтынвалюта активтерінің көлемі 12,7 пайызға дейін, яғни 24,7 млрд. долларға тө мендеген. Бұған теңге бағамын қолдауға валютаны шығындау себеп болып отыр. Өткен жылы Ұлттық қордың активтері ше телдік валютада 20 пайыздан астам көрсеткішке артып, 70,5 миллиард долларға дейін жеткен. 2014 жылдың қаңтар-наурызында тағы үш пайызға өсім болып, 72,8 миллиард долларға дейін артқан.

Кəсіпкер кеѕістігін кеѕейткен ереже Кеше Орталық коммуникациялар қызметінде Қаржы вице-министрі Берік Шолпанқұлов пен Салық комитетінің төрағасы Əнуар Жұмаділдаев брифинг өткізді. Онда интеграциялық үдерістегі салық пен салық салу жəне мемлекеттік сатып алуларға қатысты мəселелер сөз болды. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Алдағы мамыр айында құрылатын Еуразиялық экономикалық одақтың мəн-маңызы туралы баяндаған Б.Шолпанқұлов, одақ аясында болатын салық тəртіптері тура лы əңгімеледі. Сөйтіп, сөз кезегін Салық комитетінің төрағасына берді. «Елбасының стратегиялық бастамаларының бірі – Еуразиялық одақ идеясына биыл 20 жыл толды. Осы уақыт аралығында Қазақстан, Ресей, Беларусь мемлекеттері арасындағы интеграциялық игіліктер тиісті даму сатысынан өтті. Алдағы мамыр айында үш елдің басшылары келісімге қол қояды деп күтілуде. Еуразиялық интеграция мемлекеттердің өзара экономикалық қарым-қатынасы мəселелерін ғана қамтиды. Сондықтан, бұл орайда салықтық əкімшілендіру мəселелері де ерекше орын алатынын атап өткім келеді», деді Ə.Жұмаділдаев. Бұған дейін Еуразиялық экономикалық одақтың Кеден

одағына мүше үш мемлекеттің аумақтарында елдердің экономикасының тұрақты жəне тиімді дамуына жағдайлар жасауға жəне халықтың өмір сүру деңгейін арттыру үшін құрылған Біртұтас экономикалық кеңістік жұмыс істей бастаған-ды. Біртұтас экономикалық кеңістік орасан зор нарық құруға, бизнесті дамытуды ынталандыруға, сондай-ақ бəсекеге қабілетті тауарлар мен қызметтерді өндіруді өсіруге бағытталғаны мəлім. Осы жұмыстарды саралаған комитет төрағасы, кəсіпкерлерге тауар сапасын жақсарту керектігін айтты. «Еліміздің бизнес өкілдері 170 миллиондық нарыққа шығып отыр. Осының өзі өндірілген тауарларды өткізуге үлкен мүмкіндік жасайды. Бірақ бұл, Ресей мен Беларусь елдері біздің кəсіпкерлерді құшақ жайып күтіп отыр дегенді білдірмейді. Нақты нəтижеге қол арту үшін еліміздің бизнес өкілдері бəсекелестікке қауқарлы болып, тауардың сапасын жақсартып, осы ауқымды нарықты еркін игеруі өте маңызды», деді комитет төрағасы.

Кəсіпкерлер Кеден одағы аясында елге əкелген тауарларына төленетін салықты 50 күннің ішінде төлеп, есеп-қисабын өткізуі тиіс екен. Негізі, тауар елге кіргеннен кейін сол сəттен бастап келесі айдың 20сына дейін өзінің жанама жəне қосымша салықтары төленуі керек. Мəселен, кəсіпкер тауарын айдың бірінші күні кіргізсе, келесі айдың 20-сына дейін 50 күн уақыты болады. Бұл Кеден одағының ең оңтайлы

Сарапшылардыѕ оѕ баєасы

БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясын жүзеге асыруды шолу шеңберінде халықаралық сарапшылар Астана қаласында болды.

Астанаға Қазақстанның БҰҰның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенция қағидаларын жүзеге асыру барысын шолу мақсатында Пəкістан мен Катар сарапшылары келіп қайтты. Шолу барысында сарапшылар БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенция қағидаларын іс жүзінде қолданудың практикалық мысалдарымен танысып, Қазақстан Парламенті Сенаты жəне Мəжілісі депутаттарымен, Жоғарғы Сот, Экономикалық қылмыс жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі, Бас прокуратура, Ішкі істер министрлігі, Қаржы министрлігі, Сыртқы істер министрлігі жəне Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі агенттік қызметкерлерімен кездесулер өткізді. Сондай-ақ, сарапшылар Қа зақстанның үкіметтік емес ұйымдары өкілдерімен де жүздесіп, ол кездесулер қорытындылары бойынша, Пəкістан мен Катар сарапшылары елдік сапар ұйымдастырылуының жоғары деңгейін атап өтіп, қазақстандық тараптың шолуды өткізуге дайындығын оң бағалады. Шолу туралы елдік баяндаманы дайындау үшін сол елге сапар маңызды шарт болып табылады. Шолудың түйіндемесін БҰҰ-ның Есірткі жəне қылмыс жөніндегі басқармасы (БҰҰ ЕҚБ)

дайындап, Конвенцияның жүзеге асырылу барысын шолу жөніндегі Үкіметаралық жұмыс тобының кезекті 2014 жылғы маусымда өтетін мəжілісіне ұсынады деп күтіліп отыр. Айта кетерлігі, еліміз Конвенцияға 2008 жылы қосылған болатын. Ал сарапшы ретінде Пəкістан мен Катар мамандарының келуі де кездейсоқ емес. 2011 жылы Конвенцияның жүзеге асырылу барысын шолу жөніндегі Үкіметаралық жұмыс тобы жеребе салғанда Қазақстанның заңнамаларына шолу жүргізу үшін екі ел – Пəкістан мен Катар анықталған болатын. Қазіргі таңда шолудың бірінші – қазақстандық тараптың кешенді бақылау сауалдамасына жауабы мен қазақстандық сарапшылардың Пəкістан мен Катар сарапшыларымен бейне жəне телефондық конференциясымен қоса кабинеттік шолу жəне екінші – Қазақстанның мемлекеттік органдары жəне ҮЕҰмен кездесу үшін елдік сапар жасау кезеңдері аяқталды. Шолудың соңғы, үшінші кезеңі БҰҰ ЕҚБ шолудың түйіндемесін дайындап, оны Конвенцияның жүзеге асырылу барысын шолу жөніндегі Үкіметаралық жұмыс тобы қабылдаған кезде аяқталады. «Егемен-ақпарат».

тұсы көрінеді. Комитет төрағасы кəсіпкерлерге осы қағидаларды ескеріп, өз пайдаларына жаратуға кеңес берді. Себебі, бұған дейін кəсіпкерлерге елге тауарын кіргізу үшін тиісті салықтардың барлығын алдын ала төлеуі қажет еді. Жаңа тəртіптің арқасында олар бұдан былай салықтарын төлемей тұрған кезде-ақ, əкелген тауарларын бірден нарыққа шығаруларына жол ашылыпты. Осылайша, кəсіпкерліктің кеңістігі тағы да кеңейе түседі.

Абай ауылындаєы айрыќша кешен (Соңы. Басы 1-бетте). Жарты жылдан астам уақытта салынған «Шыңғыстау» кешенінде бокс жəне күрес залдары, тоғызқұмалақ сыныбы, дене тəрбиесімен шұғылданатын жаттығу залы, сондай-ақ спортшылардың жуыну-шайынуына арналған монша, киім ауыстыру бөлмелері бар. Кешен соңғы үлгідегі спорттық құралжабдықтармен қамтамасыз етілген. «Шыңғыстау» спорт нысанының ашылу салтанатына орай, сыңғырлаған ғимаратта екі жарыс қатар өтті. Атап айтқанда, облыс құрамасы мен аудан командасының былғары қолғап шеберлері арасында жолдастық кездесу, ерлер мен əйелдер күресінен облыс біріншілігі ұйымдастырылды. Бұл да заманауи ғимараттың ауқымды жарыс өткізу мүмкіндігін көрсетеді. Келешекте аудан орталығының өзінде ірі республикалық, халықаралық жарыстарды өткізудің орайы туды деуге болады. Ғимараттың ішкі қабырғалары Қазақстанның атын əлемге танытқан Олимпиада, Еуропа жəне Азия чемпиондарының суреттерімен əсемделіпті. Олардың сапында Ж.Үшкемпіров, Д.Тұрлыханов, Е.Ыбырайымов жəне тағы басқа спорт саңлақтары бар. М.Таутанов сынды Абай ауданының атақты тумалары да бір бөлек сап түзеген. Мұның бəрі жас жеткіншектерді талаптандыратыны сөзсіз. «Қазақстан барысында» Шығыс өңірінің намысын жыртқан белгілі балуандар, Абай ауданының тумалары Айбек Нұғымаров пен Мұхит Тұрсыновтың жаттықтырушысы Шыңғыс Тұрсынов мұндай спорт кешенінің нəтижесі ертең осы елден шығатын спортшылардың бағындырған биіктіктерінен көрінетінін жеткізді. Ал ауданның бұрынғы ескі бокс жəне күрес залы аудан əкімшілігі тарапынан қайта жөндеуден өткізіліп, аудан орталығынан шалғайда орналасқан ауыл балаларына арналған шағын интернатқа айналмақ. Спорт кешенінің ашылу салтанаты мə де ниет үйінде «Қаламқас» халықтық əн-би ансамблінің концертімен жалғасты. Жергілікті зиялы азаматтардың, халықтың тамашалауымен өткен кеш жоғары деңгейде ұйымдастырылуымен жан жадыратты. Абай ауданының ардагерлері Хафиз Матаев пен Нəсен Сембаев осы игілікті істі ұйымдастырған облыс жəне аудан басшыларына, кəсіпкерге рақмет айтып, батасын берді. Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы.


www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

● Замана зиялылар зердесінде

Алып тау алыстан асќаќтайды Бүкіл адам баласының іс-əрекеті, мінез-құлқы бір-біріне ұқсас десек те, əр адам – өзінше бір əлем. Шамасы, миллиондарға ортақ саналатын өмірдің ғажабы мен ұлылығының өзі əр адамның бұл дүниеге екі келмейтін, сол қалпында қайта қайталанбайтын жеке тұлға ретіндегі ерекшеліктерінде жатса керек. «Мен үшін жеке адам дегеніміз – бүкіл халық», дейді Демокрит. Демек əрбір адам – өзінше құбылыс. Еш уақытта толық зерттеліп бітпейтін тақырып. Дегенмен, өз өмір өткелдері арқылы елдік тарихты немесе белгілі бір кезең шындығын бойға жинақтайтын, көптеген тарихи оқиғалар сырын ашып бере алатын жеке тұлғалар да болады. Əдетте, мұндай тұлғалар уақыт өте келе жазушылар қаламына ілігіп, əдеби кейіпкерге немесе кезең көріністерін бейнелейтін тарихи тақырыптардың бір нысанына айналып жатады. Моңғолияда туып-өсіп, сол өлкеде үлкен қызметтер атқарған, елдің таңдаулы менеджері деген атақ алған, Моңғолия, соның ішінде Баян-Өлгий аймағын Қазақстанға жақындатуға өз мүмкіндігінше еңбек сіңірген (өз бастамасымен 1990 жылдың шілде айында аймағына Қазақстанның радио, теледидар хабарын таратып, телефон, телеграф байланысын орнаттырып, қазақ баспасөзінің таралуына мүмкіндік жасаған) ондағы қандастарымызбен рухани жақындасуымызға, екі ел арасындағы сауда-экономикалық қатынастың дамуына өз əлінше үлес қосқан, Баян-Өлгий аймағының ардақты азаматы Үзбен ҚҰРМАНБАЙҰЛЫН біз осындай адамдар қатарына жатқыздық. Сұңғат ƏЛІПБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Баян-Өлгий аймағының Алтай сұмында 1947 жылы дүниеге келген Үзбен 1965 жылы Ұланбатырдағы құрылыс техникумына түсіп, 4 жыл оқып бітірген соң, оны талапты шəкірт ретінде таныған құрылыс министрлігі кадр бөлімінің бастығының ұсынысымен осы қаладағы шетел мамандарына қызмет көрсету кəсіпорнына слесарь ретінде қызметке жібереді. Бұл қызметінде жедел көзге түсіп, біржарым айда механик болып, екі ай өткеннен кейін кəсіпорынның жастар комитетінің хатшысы болып жұмыс істейді. Мұнан кейін көп өтпей кəсіпорынның бас механигі, ақырында сол мекеменің басшы қызметкері ретінде министрлік құрамындағы кадр қатарына өтеді. Жедел өсіп келе жатқан талапты жасқа елдің астанасынан 3 бөлмелі пəтер беріледі. Өзінің қызметте жинақтаған білімі мен тəжірибесін бөлісу мақсатында жастар алдында моңғол тілінде лекциялар оқып жүреді. Сөйтіп, үлкен бір кəсіпорында қарапайым жұмысшыдан бастаған жас жігіт үш жылдың ішінде бүкіл елдің деңгейінде ысылған кадр ретінде танылып үлгереді. Осы тұста Моңғолияда, аймақтар бойынша коммуналдық шаруашылық, тұрмыс қажетін өтеу басқармасы құрылады. Сондай кəсіпорынның бірі БаянӨлгий аймағында да құрылады. Əрине, жаңа кəсіпорынды аяғынан тік тұрғызып, жұмысын жолға қою оңай емес. Сондықтан Үзбен осы жаңа кəсіпорынға бас инженер – бірінші орынбасар қызметіне жіберіледі. Көп өтпей 800 жұмысшысы бар осы кəсіпорынды басқарады. Кəсіпорынды дамытып, ондағы жұмысшылардың санын 1600 адамға дейін жеткізеді. Моңғолия Орталық партия комитетінің 615-ші қаулысы шығып, соның негізінде Үзбен Құрманбайұлының коммуналдық шаруашылық, тұрмыс қажетін өтеу саласының жұмысын басқарудағы озық тəжірибесі бүкіл елге таратылады. Жемісті жұмысының нəтижесінде 1973 жылы Өлгий қалалық парткомының бюро мүшесі, қала əкімшілігінің басқарма мүшесі болып сайланады. Ұланбатырдағы партия мектебінде оқып, оны бітіріп келгеннен кейін Өлгий қалалық партия комитетінің хатшысы болып тағайындалады. Соңында, жұмысы қарқынды дамымаған аймақтағы байланыс кəсіпорнын басқарады. Бұл қызмет саласында да жемісті жұмысымен көзге түсіп, соның нəтижесінде оған «Моңғолия үкіметіне еңбек сіңірген байланыс қызметкері» деген атақ беріледі. Əзірге мұндай атаққа ие болған жалғыз қазақ Үзбен Құрманбайұлы екен. Сонымен қоса ол Моңғолияның Еңбек Қызыл Ту, Алтын Жұлдыз, Даңқ ордендерімен, көптеген медальдарымен марапатталған. Осындай еңбектерінің нəтижесінде жасы келіп, қызмет ету мерзімі аяқталған кезде оған Моңғолияның жоғары дəрежедегі зейнетақысы тағайындалған. Өз қызметінде алдына қойылған міндеттерді жүзеге асыру ісімен ғана шектеліп қалмай қолына қалам алып, мақалалар мен өлеңдер жазып тұрады. Жазушылық қызметке қарай бет бұрады. Қазір бес кітаптың авторы. Сөйтіп, Моңғолия Жазушылар одағының мүшелігіне өтеді. Қазақстан өз тəуелсіздігіне ие болған кезде шетелдерде өмір сүріп жатқан барша қандастарымыздың бұл қуанышты алақайлай атап өткені белгілі. Солардың қатарындағы Үзбен Құрманбайұлы тек өз қуанышын жариялаумен ғана шектеліп қалмай, тəуелсіз Қазақстан мен Моңғолия қазақтарының арасында байланыс орнатудың жолдарын қарастыра бастайды. Бұл кезде аймақтағы байланыс қызметінің басшысы

болып жүрген ол енді Қазақстан телеарналары бағдарламаларының Баян-Өлгий өңірінде көрсетілуіне жол ашу мақсатында шетелдік қандастарымыздың арасында алғашқылардың бірі болып Қазақстанға, оның астанасы Алматы қаласына арнайы іссапармен келеді. Қазақстан жағы да Баян-Өлгий қазақтарының бұл тілегін жылы қабылдап, мəселе екі жақтан да көп кедергісіз шешіледі. Сөйтіп, 1990 жылдың 23 сəуірінде Баян-Өлгийде алғаш рет Қазақстан теледидарының бағдарламалары көрсетіліп, телефон, телеграф каналдары ашылып, ұзақ уақытқа үзіліп қалған қазақ баспаларының өнімдері таратыла бастайды. Осы қуанышқа ортақтасу мақсатында Баян-Өлгийге Қазақстан Байланыс министрінің орынбасары Қазкен Базылов, Қанай Ахметжанұлы, Айдархан Қасымбекұлы, Əдебиет Түгелбайұлы секілді азаматтар барады. «Атадан көрмегенді ботадан көріп» Моңғолия байланыс саласының мамандары Қазақстанға келіп, мамандығын жетілдіреді. Мұның ақыры ұлы көшке айналады. – Сол сапарда Алматыны аралап келе жатқан сəтімде сол кездегі Қазақстанның Білім министрі Шайсұлтан Шаяхметовпен кездейсоқ ұшырасып қалдым. Ол кісі менімен тілдесе келе сөз саптауыма қарап, бөтен елдің азаматы екенімді байқап қалды да жөн сұраса бастады. Мен өзімнің сапарымның сырын айтып бердім. Шайсұлтан аға менің ниетіме риза болып, екі ел арасындағы қарым-қатынасты жолға қоюдың басқа да мүмкіндіктері туралы əңгімеледі. Соның қорытындысында Моңғолиядағы 100 қазақты Қазақстанның жоғары оқу орындарында оқыту мүмкіндігі бар екендігі анықталып, осы мүмкіндікке қол жеткізу үшін Шайсұлтан ағамен тағы да кездесу жөнінде уағда байластық. Əрине, бұл үшін Қазақстан мен Моңғолия басшылығының рұқсаты керек. Ондай рұқсатқа да көп өтпей ие болып, мен өз еліме қайтқанда осы шаруаны қоса шешіп бардым. Сондай-ақ, Қазақстанның «Достық» қоғамының сол кездегі төрайымы Жібек Əмірхановамен де кездесіп, екі елдің арасына ұшақ ұшыру жөнінде əңгіме қозғап көрдік. Ізі қаланған осындай істерді одан əрі бекіту үшін менің сапарымнан кейін іле-шала Қазақстанға Баян-Өлгий аймағының басшысы Мизамхан Күнтуғанұлы бастаған делегация келіп қайтты, – деп еске алады сол кездегі жағдайды Үзбен аға. «Ақылды көп жасағаннан сұрама, көпті көргеннен сұра» деген халқымыздың даналық сөзі бар ғой. Үзбен Құрманбайұлы да өз өмірінде көпті көріп, көп істер тындырып, көкірегіне үлкен ой түйген азаматтардың бірі. Өмірінің кейінгі 20 жылдық кезеңін Қазақстан тəуелсіздігінің баянды болуына арнап, Моңғолия қазақтарын атажұртпен жақындастыру ісіне рухани тұрғыдан үлес қосып келе жатқан ағамыз осы тақырыпқа арнап «Оралған бақыт, орындалған арман», «Мəңгілік Ел» кітаптарын, «Астана», «Мəңгілік Ел» əндеріне сөздер жазды. Сондай-ақ, Дүниежүзі қазақтары қауымдастығына арнап, «Қауымдастық жыры» əнінің сөзін жазып, жарыққа шығарды. Қазақ елінің көк туы желбіреген Ақорда, елдігіміздің символы Бəйтерек бейнесін кілемдерге түсіріп, əрқайсысынан 50 дана етіп шығарып, қонақтарға сыйға тартқан. «Таулардың сырын мен жақсы білемін. Өйткені, жазиралы жазық даласынан, жасыл шалғын майсасы мен мəуелеп өскен орманынан, өзенкөлдерінен тауы көп елде, жан-жағын көгілдір, күрең ала таулар қоршаған жерде туып-өстім. Сол тауларға жарты ғасыр уақыт бойы қарай-қарай, кейде олармен сырласа жүріп, терең

3

Əйелдер саясаттан тыс ќалмайды

Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі Лəззəт Сүлеймен «БҰҰ-Əйелдер» көп елдік бөлімшесі штабпəтерінің өкілдері – халықаралық сарапшы Габриэлла Бардалмен, сондай-ақ, бағдарламалық мамандар Марта Вал жəне Ольга Ханмен кездесті.

Кездесудің негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының əйелдердің саясатқа қатысуын ілгерілету саласындағы қызметін, сондай-ақ, аталған бағытта бұдан əрі ынтымақтасу мүмкіндіктерін талқылау болды. Кездесу барысында Лəззəт Сүлеймен халықаралық сарапшыларға Қазақстан əйелдерінің сайлау үдерісіне қатысуына байланысты кейбір статистикалық деректерді ұсынды. Бұл ретте ол əйелдердің Қазақстан Республикасы Парламентінің Мəжілісіндегі жоғары өкілдігін, сондай-ақ, əйелдердің жергілікті өкілді органдар – мəслихаттарға сайлауға қатысу белсенділігінің тұрақты түрде арту үрдісін ерекше атап өтті. Өз тарапынан «БҰҰ-Əйелдер» бөлімшесінің штаб-пəтері өкілдері ұсынылған ақпаратты талдау қорытындылары негізінде, сондай-ақ, осы салада жүзеге асырылып жатқан жобаларды, кемшіліктер мен ынтымақтастықтың əлеуетті салаларын ескере отырып, бағдарламалық құжат дайындалатынын айтты. Кездесу соңында тараптар екіжақты ынтымақтастықтың одан əрі кеңейіп, нығаятынына сенім білдірді.

ойлап, бекем түйгенім таулардың ең асқар биігін адам алыстан қарағанда ғана анықтап, айыра тани алады екен. Қарап тұрсақ ұлы адамдардың тұлғасы мен жасаған іс-əрекеттері де осы тауларға ұқсас. Олардың тұлғасын тану үшін де кей кезде тым алыстан қараған орынды ма деп есептеймін. «...Мəселен, Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты алсақ, атқарған істері мен тарихи миссиясы тұрғысынан алғанда ол кісі қазақ тарихының теңдессіз тұлғасы. Мұны көре білу үшін де көз керек. Менің ойымша, Қазақстанның өзі ішінде жүрген соң мұны көптеген қазақстандықтар əлі күнге дейін толық түсініп, дұрыс ұғынып үлгермеген секілді», дейді Үзбен Құрманбайұлы. Үзбен Құрманбайұлының кітабында Елбасының Моңғолия жеріне жасаған алғашқы сапары туралы баяндалған. Сонымен қатар, бұл сапар жайында біз оның өз аузынан да естідік. Тəуелсіз Қазақстанның Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Моңғолияға сапармен келетінін естіген БаянӨлги й аймағының басшылары да бұл іске ерекше мəн беріп, өз беттерінше дайындық жасай бастайды. Бұған Моңғолия мемлекеті басшылығының рұқсатын алады. Нұрсұлтан Əбішұлын қалай қарсы алу қажет? Қандай кəде жасаған орынды болады? Осы мəселе жөнінде аймақ басшысы бірқатар азаматтарды жинап ақылдасады. Əрине, ата дəстүрсалтымыз бойынша ақшаңқан киіз үй тігіліп, дастарқан жайылатындығы түсінікті. Басқа да қандай шаралардың болғаны жөн? «Үзбен, сенің де бір білерің болушы еді ғой, қандай кеңес бере аласың?», деп сұрайды аймақ басшысы Мизамхан Үзбен Құрманбайұлынан. «Бəлкім, Елбасын қабылдар кезде бір толғау жырын арнағанымыз жөн болар, ол жырда Моңғолия қазақтарының бастан өткеріп келе жатқан өмірі түйіндеп айтылса, Қазақстанның тəуелсіздік алуына мұндағы қандастардың ерекше мəн бергендігі, осы істен үлкен үміт күтілетіндігі жеткізілсе, жарасып кетпей ме. Өйткені, біздің ортамызға Қазақстан атты үлкен еліміздің басшысы келе жатыр, мұндай толғауды осындайда айтпағанда қашан айтамыз. Басқа кімге мұңымызды шағамыз», дейді Үзбен. «Менің де ойым сол еді», деп аймақ əкімі қуана құптайды. Бұл ұсыныс қабылданады. Ал енді ол жырды кім шығарады, кім айтады? Арнау өлеңді Шынай Рахметұлы жазса, деген ұсыныс түседі. Мизамхан Күнтуғанұлы Шынайды шақырып сөйлескен екен «Бұл не мазақтарың, ондай тарихи толғау екі-үш күннің ішінде жазылушы ма еді», деп ол шалқасынан түсіпті. Дегенмен, азамат екен, «шын жыласа соқыр көзден жас шығады» деген емес пе. Түнімен толғанып, тамаша туындыны дүниеге келтірген. Енді мұны Бодаухан Тоқанұлына бір көрсетіп алайық деп кəнігі ақын əрі журналистің сынынан

тағы бір өткізеді. «Бұл толғауда мұң да бар, наз да бар, аманат та бар екен, жақсы шығыпты», дейді Бодаухан. Ал толғауды сол кезде ел көзіне енді түсе бастаған жас əнші Меруешке айтқызу жөнінде шешім қабылданады. Сонымен, бұл əңгімені доғара тұрайық та, ендігі сөз кезегін Елбасының 1993 жылдың күзінде Моңғолияға жасаған сапарының бары сын «Егемен Қазақстанда» жариялаған Қайнар Олжайдың сапарнамалық очеркіне кезек берейік. «Баян-Өлгий аймағының Мизамхан бастаған азаматтары Қазақстан делегациясына қонақасы беруді парыз санапты. Көк тəңірі резиденциясының ішінен олар да 12 қанат қазақы киіз үй тігіпті. Үйдің ою-өрнегі айтып жеткізгісіз. Сол жерде үкілі домбыра алып, өзі де үлбіреп тұрған Меруеш Башайқызы деген қарындасымыз Қазақстан Президентіне арнау айтты. Президент талай арнауды естіп жүргені белгілі. Бірақ атажұрттан алыс тағы жұрттың сағынышы, аңсауы, өксігі, өкініші, үміті, болашағы жатқан бұл арнаудың жөні бөлек болды. Наз да бар, базына да бар, тілек те бар, қайсарлық та бар. Бəрібəрі даусы ерен, əні ерен, сөзі ғаламат осы арнаудан табылар еді. Сонау Шыңғыс хан заманынан бері осы тауларды мекендеп, əлі де əне жайылып жүрген бұғылардың өзі бұл дауыстан елең етісті. Туу төмендегі Тоолы өзені бұл əнді іліп алып, еркін далаға қарай алып қашты. Ал, айнала қалың жұрт шер тарқатып жатқан қарындасқа ет жүрегі елжіреп, жанарларға жас алды. Біз Меруеш толғауын сол жерде үнтаспаға жазып алдық: Қош келдіңіз, Нұр-аға! Елімізге нұр ала Өзіңізді көргенде Толқымай көңіл тұра ма? Халқымның сөзін сөйлейін Болмасам да ғұлама Уа, дариға-ай-дариға-ай, Жүректі шоқ қариды-ай! Алты алашта қол бастар, Абылайдай аға жоқ, Жауды жасқап, жол бастар Жəнібектей дара жоқ. Азған елге Абайдай Ақыл айтар дана жоқ. Өтеміз-ау өксумен, Басқаларға таба боп. Деп аһ ұрып жүруші ек, Денеде дерт, санада өрт. Келдіңіз бе өмірге, Еліңізге пана боп. Сол жоғым шын табылса, Бізде арман, нала жоқ. Уа, дариға-а-а-а-а-ай, дариға-ай, Жүректі шоқ қариды-ай! Сұлтанбысыз, нұрмысыз, Аман-есен жүрмісіз. Дұғай сəлем жеткізе, Сұрай елдің тұрмысын. Қаңқылдайды алдыңда, Сыңар қанат бір құсың. Құқай ойнап төбемде, Құдай болып құр мүсін. Боданы болып бөтеннің, Жырта-жырта жыртысын, Күйзелумен үш ғасыр Күн өткізіп, күйді ішім. Тек, желтоқса-а-а-а-ан желінде Сізді көрдім тұңғышым! Уа, дариға-а-а-а-а-ай, дариға-ай, Жүректі шоқ қариды-ай! Жан толғанысынан шыққан жақсы жыр міне, осылайша жалғасын тауып, жүректерді тулатты. Ақ боз үйдің алдында арнауды тыңдап тұрып, Президент Нұрсұлтан Назарбаев толқыды. Бұған дейінгі талай сапарларда бұл кісі таңданысын да, толқынысын

да байқатпайтын. Əлде, табиғатынан, əлде президенттік қызметінен болар, өзін сезім жетегінде жібермейтін. Тұңғиығын тербей білсе, терең де толқиды екен» деп жазыпты Қайнар Олжай. Үзбен Құрманбайұлының жазған кітаптарына, көптеген мақалаларына шолу жасай, өзіне тағы бір кезігуді жөн көрдік. – Осыдан 24 жыл бұрын Моңғолиядан Алматыға іссапармен келіп, мұндағы қандастарға «Қазақстан еліме, замана зобалаңында көз жазып қалған атажұрт, қасиетті қарашаңырағыма келдім, «еншімді» алуға келдім» деп еркелеп бір кеткен кезімде, кездескен ағаларымның бəрі ағынан жарылып, бірауыздан «Ал, ел мен елді жақындастырмақ ниетің қабыл болсын» деген жылы сөздерін айтқанда «Қазағым-ай, бар екенсің ғой, баяғыдай нар екенсің ғой» деп жүрегім жарыла қуанып едім. Сол қуаныш əлі күнге дейін жаныма азық болып келеді. Менің жазған кітаптарымды, азды-көпті мақалаларымды оқығандар: «Сіз қазақ елін, Елбасын ерекше жоғары бағалайсыз, сонда ел болған соң, адам болған соң кемістігіміз болмағаны ма?» дейді. Мен оларға: «Көш жүре түзеледі» деген бар. Заман түзелді ғой. Заман түзелсе заң да түзеледі, бəрі де түзеледі. Елбасымыз айтқандай «асықсақ та аптықпайық» ағайын! Ал «жақсының жақсылығын айтып, нұрын тасыту» маған парыз. Тек, мен емес, Қазақстанның саналы азаматының бəрі солай ойлайды» деймін. Қазақ елін, Елбасын ерекше құрметтеп, жан жүрегімен нақты сүйген Баян-Өлгий аймағының кешегі əкімі Мизамхан Күнтуғанұлы еді ғой. Қазақтың бəрі сол Мизамхандай болса, бірлігіміз тіпті бекем болар еді, – дейді Үзбен аға өз сөзінде. Иə, кеңістік пен уақыт аясында өмір сүріп келе жатқан адамзат қауымы олардың сырларын əлі ашып болған жоқ. Аша ала ма, табиғат, қоғам мен заман сырларын толық та нып үлгере ме, бұл да жұмбақ мəселе. Бірақ бір ақиқат жайт, адам баласы, өзі қозғалған нүктеден алыстаған сайын, оның көз алдында тұрған ұсақ көріністердің; өсіп тұрған ағаштардың, жерде жатқан тастардың, тіпті, бел-белестердің кеңістік қойнауына сіңіп кетіп, ең ақырында алып таулардың ғана өзінің бар тұлғасымен ашыла көрінетіндігі. Қоғамның диалектикалық даму сырлары да осыған ұқсас. Адамзат қауымының немесе жеке халықтардың дамуында өшпестей із қалдырған тарихи тұлғалар бейнесі де уақыт өткен сайын өзінің бар болмысымен ашыла көрініп, тарих атты кеңістіктің бір кезеңінде оның ең бір биік шыңы секілді болып халық жадында сақталып қала бермек. Сондықтан Үзбен Құрман байұлының «Алып таудың тұлғасын оның бауырындағыларға қарағанда, алыстан көз салғандар анығырақ таниды» деген сөзіне айтар ешбір уəжіміз жоқ.

Р.S.

Осыдан 21 жыл бұрын Елбасының Моңғолияға жасаған алғашқы сапарында толғау жырын шырқаған 17 жасар Меруеш қыз қазір Қарағандыда тұрады екен. Меруешті редакцияға шақырып, толғауды тағы бір тыңдадық. Бұл жөніндегі бейнебаянды мақаланың сайтымыздағы (egemen.kz) нұсқасынан көре аласыздар.

«Егемен-ақпарат».

Салыќ межесі – 1,5 триллион теѕге

Алматы қаласының салық қызметі үстіміздегі жылдың бірінші тоқсандық есебін пысықтады. Жинақталған дерекке сай, жыл басынан бері қала қазанына түскен 295,2 миллиард теңгенің 249,2 миллиарды салық қызметінің үлесіне тиесілі. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Қала əкімі Ахметжан Есімов Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасы бойынша елдегі шағын жəне орта бизнесті қолдау үшін жəне несиелеу мақсатында банк жүйесін дамыту, сондай-ақ, үдемелі индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасын ілгері бастыру үшін Ұлттық банктен қаржы бөлінетінін айта келіп, Алматы қаласының қаржылық əлеуетіне тоқталып өтті. «Алматы қаласы іскерлік пен кəсіпкерліктің қайнаған көзі ретінде мемлекет тарапынан қарастырылған қаржының белгілі бір бөлшегі келешекте біздің қаламызға бөлінетінін ескерген жөн. Сондықтан да, Ұлттық қордан қарастырылып отырған қаражат ел экономикасына қызмет етіп, жаңа жұмыс орындарын ашу мен салықты уақытылы төлеу арқылы мемлекеттің қазанына орнымен қайтарылуы тиіс. Алматы қаласы бойынша салық қызметінің алдына қойылған меже – 1,5 триллион теңге, діттеген уақытта орындалуы керек», деді қала əкімі А.Есімов. Қала экономикасын дамыту тəсілдерін тілге тиек еткен қала басшысы салық қызметінің сапасын арттыруға назар аудартты. Оның айтуынша, қаладағы пəтерін жалға берушілер мен базарларда сауда жасаушылар, көшелердегі жарнама тақтайшалары мен ТМД елдерінен келетін жұмыс күшін заңдастыруға жəне салық төлеуге жұмылдыру керек. АЛМАТЫ.

Сырдария сыр бермеді Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Бұрнағы күні Қызылорда облысының əкімі Қырымбек Көшербаевтың төрағалығымен қала жəне аудан əкімдерінің кеңейтілген мəжілісі өтті. Жиында облыс əкімі аппараты басшысының орынбасары Руслан Ормағамбетов су тасқыны кезеңінің өту қорытындысы жөнінде баяндады. Ақпан айының соңына қарай Шардара су қоймасынан секундына 1050 текше метр су келіп тұрды. Бұл жағдай сең жүру кезінде біршама қиындықтардың туындауына əсер етті. Дегенмен, жұдырықтай жұмылудың арқасында сең облыс аумағынан еш қауіп тудырмай өтті. Əйткенмен, күтпеген оқиғаның Жаңақорған ауданында орын алғанын айта кеткен абзал. «Негізі Сырдария өзенінен қауіптендік. Биыл жауын-шашын көп болды. Сеңнің Сырдың арнасын жырмағаны еселі еңбектің өтеуі. Ал Қаратаудан аққан қарғын судың салдарынан зардап шеккен тұрғындарға сол мезетте көмек болатынын жеткізген едім. Шығын 29 миллион теңгенің шамасы екен. Бұл толығымен өтеледі», – деді Қырымбек Елеуұлы. Сондай-ақ, өңір басшысы келер жылдың қамын бүгіннен ойластыру қажеттігін ескертіп, Сырдария өзенінің бойындағы қауіпті деген аймақтардың бөгеттерін қалпына келтіруге осы бастан кірісуді тапсырды. ҚЫЗЫЛОРДА.


4

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

ТЎРАЌТЫЛЫЌ ПЕН КЕЛІСІМ –

Өмір жайлы тоқтаусыз толғам жасауға болады. Əйткенмен, оның мəнін бір түйінге топтастырған да ешкім жоқ. Мəселе – өмір сүре білуде. Тіршіліктің осынау қарапайым да қасиетті заңдылығын тең ұстаған азаматтар баршылық арамызда. Солардың бірі дəрігер – Айрик Акопян. «Тіршіліктің тұтқасы адал еңбекте», дейді ол. Қағидатқа беріктігін өмір бойы дəлелдеп те келеді.

Алтын ќолды Акопян

Бақберген АМАЛБЕК, «Егемен Қазақстан».

Жұртшылықтың жылы лебізі желпінткені шы ғар, алдымен Айрик Андроникович жайлы кең көсіліп жазсақ деген ой болған. Аса құлшына қоймады. Қолыма Арекеңді жуырдағы жетпіс жасымен құттықтаған ұжымының лебіз хатын ұстатты. Мақтаумадақтауға да жұтаң даумыз ғой. Дəрі гер лердің мінезімен қысқа қайы ры лыпты. Бірақ, «Алтын қолды азамат!» деген сөз бар екен. Бұл кəсіби оташының қызметін білікті мамандар мойындаған жоғары баға

екендігі даусыз. Еңбегімен елге еленді дегеніңіз осы. Айрик Акопян Ереван медициналық институтын бітірісімен еңбек жолын Көкшетау (қазіргі Ақмола) облыстық ауруханасында бастаған. Міне, оған да 47 жылдан асып барады. Бүгінгі күні де абыройлы сапта. Жо ғары дəрежелі маманның кəсіби жолын ол атқарған 40 мыңнан астам отамен, облысты былай қойып, өзге аймақтардан əдейі іздеп келген адамдарды қабылдауларымен, үміт отын ұшқындатқан кеңестерімен байланыстыруға болады. Арекең білікті оташы мамандардың бірнеше буынын тəр бие леді. Олар қазіргі кез де Қазақстан Республикасының түкпір-түкпірінде, Ресейде, Белоруссияда, Əзер бай жанда, тіпті, Гер манияда, АҚШ-та, Канада мен Израильде жемісті еңбек етуде. Алтын қолды азамат 1995 жылы Ақмола об лыстық ауруханасында, республикамызда алғашқылардың бірі болып лапароскопиялық ота жасады. Осы аралықта төрт мыңнан астам науқасқа дəрігерлік көмек көрсетіліп, талай үйдің қуаныш шамы жар қы рады. Аталған еңбектерінің негізінде Айрик Андроникович 1999 жылы

медицина ғылымдарының кандидаты ғылыми атағын қорғады. Үнемі ізденіс үстіндегі жанның ізгілік жолындағы еңбектері де ескерусіз қалған жоқ. Ол «КСРО денсаулық сақтау ісінің үздігі», «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі» атақтарының иегері жəне Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Алғыс хатымен марапатталған. Бұған қоса біздің қадірлі дəрігер өзінің елімізге танымал шəкірттерімен мақтанады, кеселіне шипа тапқан мыңдаған адамдармен бірге қуанады. – Менің еңбек кітапшамда бір ғана жазу бар, – дейді ол. Оның

«Ќўдайкґлдіѕ əкімі неміс бала...» Екібастұздың Құдайкөл ауылының əкімі Николай Винспен біз сол ауылға барғанда таныстық. Жап-жас жігіт, 30-ға да толмаған екен. Ресей жағынан оқу бітіріп келіпті. Бұл – біздің көптеген ұл-қыздарымызға үлгі болып келе жатқан «Дипломмен – ауылға!» деген бағдарламаның нəтижесі болса керек. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Екібастұзда туып-өскен Николай мектептен соң, Новосибирь Гуманитарлық академиясын бітіріпті. Өндірісті қаладағы жастардың басын қосып, «Бəйтерек» атты қоғамдық жастар бірлестігінде мəдени шаралардың бастамашысы, қолдаушыволонтер ретінде жұмыс жасапты. Белсенді жұмыстары арқасында көзге түскен балаң жігіт 2006 жылы осы бірлестік басшысының орынбасары болады. Осы уақыт аралығында «Бəйтеректің» қолдауымен қала жастарын жұмысқа тарту биржасы арқылы 2 мыңға жуық жас жұмысқа орналасады. Əлеуметтік тұрғыда серпін беретін шаралар өткізу арқылы жастарға жақсы қолдау көрсетілді. Ал, 2008 жылы Н. Винс «Бəйтеректің» басшысы болып сайланады. Сол кездері «Нұр Отанның» «Жас Отан» жастар қанаты «Инновациялық лагерь» бағдарламалар жүйесі бойынша брифингтер өткізіп жүрді. Бұл «Жастар – Отанға» бағдарламасы жастардың инновациялық дарын-қабілеттерін байқауға арналған еді. Н.Винс 2012 жылы «Жас Отан» съезіне делегат болып қатысты. Оның ұлты неміс. Əкесі Андрей, шешесі Татьяна, əпкесі Марина барлығы да жеке кəсіпкерлікпен айналысады. Бауыры Сергей студент. Винстер əулетінің үлкен аталары 1925 жылғы қуғын-сүргінге түскен неміс ұлтының өкілі, 1942-45 жылдары Қарағанды жақта еңбек армиясында болыпты. Ал бүгінгі Винстер əулеті қазақ жерін Отанымыз, еліміз деп тағдырларын осы жерге байлапты. «Екібастұз біз үшін жер жəннаты, сүйікті қаламыз, біз қазақстандықтармыз», –дейді Винстер. Мұны кішкентайынан естіп өскен Николайдың өз елінің, туған қаласының патриоты атануы да сондықтан болса керек. Ержеткен соң қатарластарының арасынан оза шығып, көшбасшы-лидерлік қабілетдарынын байқатып үлгерді. – Ауылға қалай əкім болып жүрсің? – деп сұрап жатырмыз. – Ауыл маған таңсық емес. Қазір жоспар-жобаларым көп. Құдайкөл аумағына қарасты Қарасор ауылы бар. Өндірісті

ауылдар. Кен байыту комбинаты жұмыс жасайды. Ауылдықтар үшін жұмыс бар. Жақсы өмір қалада ғана емес қой, керісінше, ауылдан жұмыс бастап, өмір көрген жақсы деп ойлаймын. Шыңдаласың, тəжірибе жинақтайсың. Мен бұған дейін Екібастұздың Əлкей Марғұлан атындағы ауылында ауылдық əкімдікте бас маман болып қызмет еттім. Бас маман бола жүріп, «Екібастұз өңіріндегі агрокешендердің дамуы жайлы» деген тақырыпта бағдарлама жазып, арнайы сертификат алдым. Құдайкөлге əкім болғанға дейін бұл ауылда да бас маман болдым. Ал өткен жылдың тамыз айында осы ауылға

басты себебі, Қазақстандағы тұрақтылықта, сан түрлі ұлт пен ұлыс өкілдерінің бейбіт қатар тіршілік кешуінде, өзіңнің де, бала-шағаңның да болашаққа алаңсыз қадам басуында. Елбасымыз өзінің көреген саясаты арқылы Қазақстан халқы Ассамблеясын баршамыздың ой-пікірлеріміздің жүзеге асуына, алдағы күндерге жақсы жоспар құруымызға мүмкіндік жасау ордасына айналдырды. Біз қазақ халқына осы үшін де қарыздармыз. Ақмола облысы. –––––––––––– Суретте: Айрик АКОПЯН.

əкім болып сайландым. Ауылдықтар, оралман ағайындар бар, бəрімен қазақ тілінде аздап сөйлесе бастадым, жалпы, қазақшаны жақсы түсінемін. Қасымда əкімдіктің бас маманы Ақан Сейілханов ағамыз бар, əлі-ақ қазақшаны жақсылап үйреніп аламын деп ойлаймын. Бастысы – ауылдың əлеуметтік жағдайын қолға алып, əр үйге су келтіру, жол жөндеу міндет. Ауылдың күнделікті тыныс-тіршілігі көп, – дейді Н.Винс. – Өзің əлі үйленбепсің де. Келінді осы Құдайкөлден алсаң қайтеді? – дейміз əзілдей. – Болса, солай да болып қалар, тойға шақырамын ғой, – дейді күліп ол да. Біз жастық жігермен ауылға келіп, əкімдік қызметке араласқан Николаймен қоштастық. Жалпы, екібастұздықтар Құдайкөл ауылы жайлы сұрай қалсаң, «Ə, онда қазір неміс бала əкім болып жүр», деп қолдап, тілектестік білдіріп жатады. Біз де Н.Винске іске сəт, Құдайкөлдің əкімі дейміз. Павлодар облысы, Екібастұз қаласы. –––––––––––– Суретте: Николай ВИНС.

Жїрек жылуы Оралдықтар корей қызы, қазақтың келіні Ляна Тұрсынованы бұрыннан іскер əйел деп білетін. Енді ол Орал қалалық мəслихатының депутаты мандатын қолына алғалы бергі уақытта сайлаушыларының аманатын орындауда тыным таппайтын қайратты жан ретінде тағы бір қырынан танылды. Əсілі, Ляна Алексеевна – жаратылысынан елгезек, халыққа қызмет көрсетуден асқан мерейлі міндет жоқ деп санайтын жан. Халық қалаулысы өзі депутаттыққа сайланған №16 сайлау округі тұрғындарынан түскен өтініш-ұсыныстардың бірде-бірін елеусіз қалдырған емес. Əр айдың бірінші аптасында №44 мектепте жəне ай сайын «Нұр Отан» партиясы бөлімшесінің ғимаратында тұрғындарды тұрақты қабылдайды. Кəсіпкерлік шаруасы да күнделікті назарды қажет ететіндігіне қарамастан, ол қабылдауға келген адамдардың əрқайсысын тыңдап, жылы сөзі мен көмегін аямайды. – Өткенде «Жеңіс» шағын ауда нының бір топ тұрғыны үйдің жертөлесінде орналасқан кафенің заңсыз ашылғанына шағымданды. Кешкі уақыттағы даңғаза музыка мен демалдырмайтын иістен əбден шаршадық, десті. Тиісті құзырлы орындардан, соның ішінде қалалық ішкі істер басқармасынан, ТЖ, санэпидемиология саласынан, ЖПИК-тен мамандар шақырып, тұрғындардың қатысуымен мəселені шешу жолдарын бірге қарастырдық. Кафе заңды түрде ашылған болып шықты. Тұрғындардың қойған талаптарына орай кəсіпкер тарапынан тиісті шаралар алынды. Сол тұрғын үйдің бірінші қабатында өзге де кəсіпкерлік нысандары жұмыс істейтіні анықталды. Тұр ғындар да риза, кəсіпкерлік те қорғалды. Қазір де бұл мəселе де путаттың бақылауында, – деді депутаттың көмекшісі Светлана Əділова. Ляна Алексеевна депутат болып сайланғанда, сайлаушылары қала орталығына қатынайтын №1, 8, 33 қоғамдық көліктер қозғалысын қалыпқа келтіруді аманаттады. Бұл іс те оң шешілді. Сондай-ақ, сайлаушылар өз депутаттарына 6-шағын ауданындағы заңсыз базарды жою үшін сауда базарын салу ды сұрап, 40 өтініш жазды. Л.Тұрсынованың ізденісі арқасында жаңадан бой көтерген сауда үйінің бір бөлігінен саяжай өнімдерін сатуға арнайы орындар бөлінді. Сауда үйінің əкімшілігі бұрын көшеде жайма базарда тұрғандардың көпшілігіне ғимараттың ішінен орындар ұсынды. Мұндай мысалдарды Ляна Алексеевнаның депутаттық қызметінен көптеп келтіруге болады. Қаланың Чапаев көшесіндегі тұрғындардың өтініші бойынша жаңа колонка қоюға септігі тиген. 6-шағын ауданда депутаттың араласуымен 2 спорт алаңы, бір балалар алаңы салынған. Округте ақсақалдар кеңесі құрылып, жұмыс істеуде. Бір қызығы, кеңеске мүше болған қарапайым тұрғындар қалалық мəслихаттың сессияларына қатысады. Осындай байланыстың арқасында билік пен халық арасындағы түсіністік нығая түспек. – Білесіз бе, адамдардан алғыс естуден асқан қымбат нəрсе жоқ.

Сол үшін жұмыс істеп, өмір сүруге болады, – дейді Л.Тұрсынова. – Біздің округте бірнеше аз қамтылған отбасы бар. Олардың жағдайларын көзіммен көрдім, аз қамтылған отбасыларынан да төмен жағдайда тірлік етуде. Мұндай отбасылардың ішінде мектепте оқитын ұл-қызына мемле-

кеттен тиісті жеңілдіктерін ала алмай отырғандары да кездеседі. Өйткені, қайсыбір балақандардың əке-шешесі жоқ, əжесінің тəрбие сінде. Енді қайсыбір отбасы толық емес, бір отбасын отағасы 4 баламен тастап кеткен, көпшілігі пəтер жалдап тұрады. Осы отбасыларға Жаңа жыл қарсаңында сыйлықтар табыс еттік. Бірақ құттықтау шараларынан кейін кері қайтқанымызда, бір-бірімізбен сөйлесе алмай, жаман күй кештік, олар дың тұрмыс-тірлігі жүректі ауыртады. Бүгінгі заманда ойын балаларының ашқұрсақ жүруі жанымды жүдетеді. Сондықтан №44 мектептен мектеп басшысы Ақжарқын Темірханованың көмегімен осы отбасыларға көмек көрсететін пункт аштық. Қазірдің өзінде 50-60 пакет киімкешек, ойыншық жиналды. Енді картоп, макарон өнімдерін сатып алып, жиналған затты тұрмысы төмен жаңағы отбасыларға үлестіреміз. Облыстық «Орал өңірі» газеті арқылы өздеріңіз кимейтін, бірақ лақтырып тастауға қимайтын киімді, өзге де заттарды №44 мектептегі пунктке тапсыруға болатынын жеткізгім келеді. Светлана Тілепбергенқызының айтуынша, депутаттың ұйымдастыруымен мүмкіндігі шектеулі екі тұрғынға кəсіпкер Ақылбек Бисембаевтың демеушілік көрсетуімен 2 мүгедек арбасы сыйға тартылған. Енді кəсіпкер мүмкіндігі шектеулі 6 жанға дəрі-дəрмек алуға əрқайсысы 5-10 мың теңге шамасындағы сертификат табыс етпек. Ляна Алексеевнаның бастауымен мүмкіндігі шектеулі жандар арасында дойбы, шахматтан жарыс өтті. Оның қабылдауына жұмысқа тұруға жəне құжат алуға көмек сұрап келетіндер көп. «Депутат олардың бірде-бірін елеусіз қалдырмайды, барлығының мəселесі бойынша тиісті орындарға

қоңырау шалып, мəселені шапшаң шешуге ұмтылады. Осыдан-ақ мəселенің бəрін ақша емес, адамға деген ілтипат шешеді дегің келеді», дейді ағынан жарылған Светлана Тілепбергенқызы. Л.Тұрсынованың көмегімен Самал Жұбатова деген жас №13 мектепке мұғалім, 3-топтағы мүгедек Абат Бекеев №34 мектепке күзетші болып орналасқан. Ал Нүргүл Мұханбеталиева есімді жас ана жұбайы қайтыс болып, бір баласымен ауылдан қалаға келгенінде ешбір құжаты болмаған екен. Оның жеке бас куəлігі, асыраушысынан айырылды деген құжаты Ляна Алексеевнаның көмегімен жасалып, Нұргүлдің өзі кафеге жұмысқа, баласы мектепке орналастырылған. Халық сеніміне селкеу түсірмеуді ойлайтын Л.Тұрсынованың алдағы уақытқа жоспары көп. Шағын жəне орта кəсіпкерлік өкілдерінің бизнесіне қатысты түйткілді мəселелер болып жатса, оларды шешуге көмек қолын созбақ. – Уақыт тапшы, жұмыс ауқымды, бірақ шаршауға болмайды. Кə сіп керлігімде маусымдық жұмыстарды ескергенде 100-ден аса адамды жұмыспен қамтып отырмын. Олардың да тұрмыс-тірлігі наза рымда. Жағдайы нашар болып жатса, өнікті еңбек ете алмайды. Ал тамақтану жүйесінде сапа мен мінсіз қызмет бірінші орында, – деді асхана лар мен ресторандар жүйесінің дамуына үлес қосып жүрген Ляна Алексеевна. Ол өзін алдымен сүйікті жар, бақытты ана, абзал əже санайды. Əйел заты үшін отбасындағы берекелі өмір бəрінен биік. Содан кейін кəсіпкер ретінде ел-жұртқа пайдам тисін деген қағиданы ұстанады. Өзінің айналасындағы адамдарға қолынан келгенінше көмек қолын созып, жүрек жылуын аямайтын халық қалаулысы əр кез сенім үдесінен шығуды мақсат тұтады. Сондықтан Ляна Тұр сынованың шаршауға уақыты да жоқ. Мəншүк ЕРМҰҚАНОВА, «Ару аналар» қоғамдық бірлестігінің жетекшісі: – Қоғамдық бірлестігімізде көп балалы, «Алтын алқалы» 14 зейнеткер ана бар. Биыл біздің көпұлтты бірлестігіміздің құрылғанына 5 жыл толып, жақында үлкен концерт қойдық. Қаладағы мектептер мен колледждерге барып, патриоттық, ұлттық салт-дəстүрді насихаттау бағытында жұмыстанудамыз. Бірлестік мүшелері Орал шаһары ның бір қиырынан жəне қала маңындағы Желаев, Селек ционный, Круглоозерный ауылдарынан ардагерлер клубына немесе мектептерге қатынайды. Қала ішінде қоғамдық көлікпен жүру қиындықтар туғызатын. Осы мəселені қалалық мəслихаттың депутаты Ляна Тұрсыноваға айтып, өтініп едік, оң шешімін тауып отыр. Жүзі ғана емес, жүрегі де жылы іскер қызымызға алғысымызды айтып, батамызды берудеміз. Гүлбаршын ƏЖІГЕРЕЕВА, журналист.

ОРАЛ. ––––––––––– Суретте: Ляна ТҰРСЫНОВА.


5

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

ЕЅ ЗОР БАЙЛЫЌ ЕЛ ЇШІН!

«Булгарда» ґткен бір саєат жаќсы істерге тəнті етті Берекелі Ақтаудағы мерекелі шаралардың бел ортасынан күлімдеген татар бауырларды үнемі кездестіреміз. Діні бір, тегі туыс ағайындықтың сезімі ме, əлде мінезі, мəнері ме, іштарта амандасады. «Су басынан бастап тұнады» дегендей, өзара татулық-бірлік болмаса, көңілдің хошы болмаса, көпшілік арасынан, əсіресе, көңілді шаралардың нақ ортасынан табылу қиынның қиыны. Барлық отандастарымыз секілді татарлардың осы жарасымды тірлігінің бастауы алдымен, əрине, тəуелсіз Қазақстандағы тыныш өмірде, екіншісі достықтың дəнін көктетіп, туын көтерген этномəдени бірлестіктегі ұйымшылдықта болар деген оймен Ақтау қаласындағы «Булгар» татар этномəдени бірлестігі бөлмесінің есігін аштым. Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Мұнда бізді аталған бірлестік төрайымы Зүлфия Бернеева қарсы алды. Этномəдени бірлестік пе, басқа ма, ересектердің қоғамдық жұмысқа үйіріле кетіп, ортадан табыла қоюы қиындау. Бұл сырторайлық немесе басқа бір себебі бар əрекет емес, нарық заманында алдымен кəсібін, жұмысын алдыңғы орынға қойған күнелтіс иірімінің əсері. Осылай бола тұра, Маңғыстаудағы татарларды түгендеп, бір шаңырақ астынан табылуға шақырып, ізгі істердің ұйытқысы болып жүретін Зүлфия бізді ақжарқын көңілмен қарсы алды. – Маңғыстауда татарлардың саны – 1724 адам. Олар əр салада еліміздің дамуына үлес қосуда. Бірқатар туғандарымыз мұнай саласында, Ақтау халықаралық теңіз-сауда портында жұмыс жасап жүрсе, жоғары білімді дəрігер бауырымыз халық денсаулығын сақтау жолында еңбек етіп келеді. Біздің бірлестік 1997 жылы ашылды, бірақ ол кездегі жағдаймен қазіргі ахуалды са лыстыруға келмейді, – деп бастады əңгімесін Зүлфия Идаятуллақызы. «Булгар» этномəдени

бірлестігінің шаңырағын тіктеп, сөз жүзінде емес, іс жүзінде татарларды бір бірлестік аясына жиып, тəуелсіз Қазақстан таңдаған бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ жолына жұмылдыруға бұрынғы басшы Фандаль Сахибгареев көп еңбек сіңірген. Тіпті, тиісті компаниялармен келісіп, Маңғыстауда «ТНВ» татар телеарнасын қосқаны, əсіресе, татар жастарының ана тілін де мəлімет базасын кеңейтуге ықпал еткен. Көрмелерге жайғасқан татар халқының ұлттық қолөнер туындылары, ұлттық киімдері мен күнделікті тұтынатын бұйымдарымен таныстырған ол компьютерден алуан түрлі суреттерді көрсетуді де ұмытқан жоқ. Өңірдегі əрбір шаралардан қалыс қалмай, ұлттық киімдерімен сəндене киініп, ортада жүрген татарлар. Түрлі спорттық сайыстар, əн, би, сурет, мəнерлеп оқу сынды өнер байқаулары, Наурыз тойы... Туған жердің əр тасының тарихын біліп, əр түп жусанын құрмет ету керек деп түсінетін олар үнемі Маңғыстаудағы киелі орындарға, көрнекті сəулет ескерткіштеріне жəне табиғаты тамаша жерлерге, мұражайларға саяхатқа шығады екен. Қарттар үйіне бас сұғып, ондағылардың бірқатарына

жы лы Ақтөбеде, былтыр Орал қа ла сында өткен мереке би ыл Қы зылорда қаласында ұйымдас тырылады. Өткен жыл дары «Сабантойға» Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының орынбасары Е.Тоғ жанов, Татарстан Республикасының Қазақстан Респуб ликасындағы өкілетті өкілі

А.Хасанов қатысыпты, сондайақ, Татарстан Президенті Р.Минниханов арнайы келген жəне биыл да келіп қатысуға келісім беріпті. Қазақстандық татарлар республикалық татар-башқұрт ассоциациясы арқылы Бүкілəлемдік татарлар конгресімен байланысады екен. Бұл жас жеткіншектерге татар тілін үйрету үшін ашылған жексенбілік мектептерге түрлі əдістемелік оқу құралдарын алуға біраз септігін тигізетін көрінеді. Бір кездері ұмытыла бастаған татар тілінің басына соңғы жылдары шырақ жана бастаған. Тіл үйренуге қызығушылар саны артқан, тіпті, «өмір бойы өзге тілді қолданып келдік, тағдыр солай болды, енді өмірімнің соңғы жағында ана тілімде сөйлеп өлсем арманым жоқ» деп 73 жастағы кейуананың мектепке келуі талай жанды тебірентіп, біраз жасты жігерлендірген көрінеді. Бүлдіршіндерге татар тілінде əндер шырқатып, ертегі, тақпақтар жаттату нəтижесінде ана тілін білетіндер қарасы көбейе түскен. – Көп ұлтты Қазақстандағы барлық этностарға бірдей жасалып отырған мұндай жағдай көп елдерде жоқ. Бұл тек айтылған əдемі сөзім емес, шындық. Шеттен келген қонақтарымыз біздегі барлық ұлттардың өз ана тілін біліп, білмесе үйреніп, салт-дəстүрін сақтауына жасалған жағдайға таңғалады, бізге қызығушылықпен қарайды, – өз əсерін осылай жеткізді Зүлфия. «Булгар» этномəдени бірлестігінде өткізген бір сағат уақыт Ақтаудағы татарлардың тыныстіршілігіне қатысты біраз жəйтті білуге мүмкіндік берді. Сұхбаттасым алдағы уақытта атқарылатын жұмыстар мол екендігін, татарлардың Қазақстан дамуына өз үлестерін қосып, достық, туыстық туын жоғары желбірете беруге дайын екендігін жеткізді. Маңғыстау облысы.

сый-сияпат беру, төсек тартып жатқан бауырлардың көңіл-күйін сұрау, жəрдем беру олардың жазылмаған заңдылығы. Бастары қосылғанда Қазақстан тарихына қатысты викториналық сұрақтарға жауап беруден өзара қызықты байқау ұйымдастырып жүреді. Мұндай шараларда, əсіресе, мектеп жасындағы балалардың белсенділігі жоғары. Жастардың жалыны – болашақтың лебі екен белгілі. – Мұса Жəлелдің, Ғабдолла Тоқайдың шығармаларына арналған кештер өткіземіз. Бірлесіп өткізсек қалай болады деген ұсынысымызды ешкім аяқасты еткен жоқ. Ішкі істер министрлігінің 6656 əскери бөлімімен тығыз байланыстамыз, сондай-ақ, колледждер, кітапханалар бірлесе жұмыс жасауға қуана келіседі. Бұдан айтпағым, мұның бəрі Қазақстандағы ұлтаралық татулықтың жемісі, бір ұлттың рухани құндылығын елеп-ескеріп, біліп жүрудің, ұрпаққа насихаттаудың ма ңызы зор екендігін білудің көрінісі, – дейді сұхбаттасымыз. Сондай-ақ, ол «Сабантой» мерекесінің жыл сайын республика көлемінде жоғары деңгей де ұйымдастырылатынын риза шылықпен айтты. Арғы

Жетісу – барша ўлттыѕ бейбіт бесігі Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі Алматы қаласында өз бөлімшесін ашты. Аталмыш қызмет өзінің алғашқы баспасөз брифингін Қазақстан халқы Ассамблеясы Алматы қалалық жəне облыстық өкілдіктерінің алдағы Қазақстан халқы Ассамблеясы ХХІ сессиясының əзірлік жұмыстары барысына арнады. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

Қазақстандағы түрік этномəдени бірлестігі басшысының орынбасары Қазақбай Қасымов, грек ұлттық этномəдени бірлестігінің басшысы Георгий Иорданиди, кəріс ұлттық этномəдени бірлестігі басшысының орынбасары Георгий Кан, ұйғыр этномəдени бірлестігінің мүшесі Рахилям Махпирова қатысқан брифингте 18 сəуірде өтетін Қазақстан халқы ассамблеясының ХХІ сессиясына дайындық жайы мен осы күнге дейін қала мен облыс көлемінде атқарылған істер қаралды. Журналистермен кездескен топ Қа зақстан халқы Ассамблеясының тарихына

қысқаша тоқтала келіп, жаңа əрі баламасыз осы құрылымды іске асыру жұмыстары аймақтарда кіші ассамблеялар құрудан басталғанын, Қазақстан халқы Ассамблеясы қоғамды топтастырушы тетіктердің біріне айналып, ол шын мəнінде ұлтаралық келісімнің қазақстандық моделін жүзеге асырудың маңызды тетігі болғанын ерекше атады. «1995 жылы 16 ақпанда Президент Нұрсұлтан Назарбаев еліміздегі ұлттық мəдени орталықтардың жетекшілерімен кездесу өткізді. Сонда, Елбасы республикадағы ұлтаралық келісімді сақтау жəне оны одан əрі нығайту үшін елімізде жаңа қоғамдық институт – Президент жанындағы Консультативті-кеңесші орган

ретінде Қазақстан халқын ортақ мүддеге біріктіретін Ассамблея құру қажеттілігі туындап отырғандығын ерекше атап өткен еді», деді Георгий Кан. Бүгінгі күні Қазақстан халқы Ассамблеясы еліміздегі – əрбір этностың мүддесін қорғайтын қоғамдық бірлестік. Ассамблея көпұлтты Қазақстан халқын топтастырушы институт ретінде қалыптасып болды деп есептеуге толық негіз бар. Ассамблея Қазақстан азаматтарын отансүйгіштік рухта тəрбиелеуге, этностар арасындағы достық пен бірлікті нығайту ісіне өлшеусіз үлесін қосып келеді. «Қазақстан халқы Асамблеясы əр алуан этностарды азаматтық тұрғыда топтастырудың қуатты құралының біріне айналды. Жалпы алғанда, өз қызметінің алғашқы күндерінен бастап Ассамблея еліміздегі этностардың мəдениетінің қайта жаңғыруы мен дамуына елеулі үлес қосып келеді. Наурыз мейрамы, корей, неміс мəдениетінің фестивальдері, татарлар мен башқұрттардың сабантойы жалпыхалықтық сипатқа ие болды. Дүнгендер, күрдтер

сияқты, т.б. этностардың мейрамдары мен түрлі форумдары республикалық деңгейде дəстүрлі түрде өткізіліп отырады», деді түрік этномəдени бірлестігінің өкілі Қазақбай Қасымов. Ассамблеяның белсенді қызметінің нəтижесінде Қазақстандағы этностардың мəдени өмірі жандана түсті. Өйткені, Ассамблея этностық топтар арасындағы ұйымдастыру жұмыстарының орталығына айналды. Ассамблея органдарына мемлекеттік мəртебе берілуіне байланысты этномəдени бірлестіктердің мəселелері жедел шешімін тауып, кейбір өзекті мəселелер бойынша үкімет деңгейіндегі шешімдер қабылданып келеді. Ассамблея Кеңесінің шешімімен этномəдени бірлестіктерге қаржылай жəне ұйымдастыру жұмыстары бойынша көмек көрсету мақсатында республикалық қор құрылған. Алматы қалалық этномəдени бірлестіктерінің кеңселері Демократия үйінде жəне республикалық Достық үйінде орналасқан. АЛМАТЫ.

Фестиваль арќауы – достыќ Ұлт бірлігі – ұлы байлық. XV облыстық ұлттар достығы фестивалі жыл сайын дəстүрлі түрде ұйымдастырылып келеді. Биыл бұл мəдени шара облыстық Достық үйінің бес жылдығы аясында жəне өңірде тұратын этностардың тілі мен салт-дəстүрін, жалпы қазақстандық мəдениетті, рухани бірлікті, халық арасындағы достықты, ұлттық төл мəдениетті қалыптастыру жəне дамыту мақсатында өткізілді. Фестивальдің ұйымдастырушысы жəне құрылтайшысы облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығы, облыстық Мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама басқармасы, облыстық Достық үйі болып табылады.

Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Он бесінші рет өткізіліп отырған фестивальде облыстық Қазақстан халқы Ассамблеясының 19 этномəдени бірлестігі дайындаған шығармашылық бағ дарлама ұсынылды. Сонымен қатар, фестивальға Хромтау қала сының кеншілер мəдениет үйі жəне Əйтеке би ауданындағы Т.Шевченко атындағы Қарабұтақ орта мектебінің шығармашылық ұжымдарының қатысуы да фестивальдің көкжиегі кеңейіп келе жатқанын көрсетті. Əр ұжымның бағдарламасы берілген тақырыпқа сай, шығармашылық мүмкіндігіне қарай халықтың ұлттық колоритінен жəне жөнжоралғыларынан тұратын театрландырылған толық композиция түрінде орындалды. Фестивальдің мақсаты жеке орындаушыларды жəне шығармашылық ұжымдардағы талантты жастарды қолдау жəне дамыту болып табылады. Шараның алғашқы күні облыстағы 19 этномəдени бірлестіктің ұлттық қолданбалы өнер көрмесі ұйымдастырылды. Көрмені облыстық мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама басқармасының басшысы Нəзира Табылдинова қысқаша сөз сөйлеп ашып, фестиваль қатысушыларын өнер мерекесімен құттықтады. Ол көрмені ұйымдастыру арқылы облысты мекендеген ұлттардың қолданбалы өнерін насихаттау, танымдық тағылымына қол жеткізу, жастарды өнерді сүюге

тəрбиелеу мүмкіндігі молайып отырғанын жеткізді. Фестиваль барысында оған қатысушылар өз ұлтының өнерлерін ортаға салды. Достық үйінің сахнасынан əн қалықтап, халықтық билердің əсем қимылы төгілді. Əр ұлттың көркемөнерпаздары достық пен бірліктің бірегей ықыласниетінен арна тартқан басқа да өнерлерін көрермен назарына ұсынды. Бұл жолы жастардың өнерге деген ынтасы артқаны, көпшілік мəдени шараларға қатысуға ниетті екендіктері айқын аңғарылып тұрды. Бұл фес тивальдің қызықты өтуіне ықпал етті. Олардың арасында қай сахнаның да ажарын келтіретін əншілер мен бишілер өсіп келе жатқаны қуантады. Ең бастысы, бұл фестиваль достықтың тінін бекітетін шара ретінде бағалы. Сондықтан да мұнда өнерлерін көрсетуге ынталылар көп болды. Фестивальде өнерлерімен көзге түсіп, көрерменнің көңілінен шыққан өнерпаздар 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні мерекесінде Тұңғыш Президент Н.Назарбаев атындағы саябақта өтетін Гала-концертке қатысатын болды. Облыстық мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама басқар масы басшысының орынбасары Қыдырғали Ермұқан мен облыстық Достық үйінің директоры Роза Беркешева барлық фестивальға қатысушыларға өнерлерің өрге жүзсін деген тілек білдіріп, алғыс хаттармен жəне естелік сыйлықтармен марапаттады. Ақтөбе облысы.


6

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

ИНТЕГРАЦИЯ – ЫҚПАЛДАСТЫҚТЫҢ ОЗЫҚ ҮЛГІСІ Жаѕа одаќ тəуелсіз елдердіѕ экономикалыќ ынтымаќтастыєын ныєайтуєа ќызмет етеді Ќазаќстан Республикасы Парламенті Сенаты Халыќаралыќ ќатынастар, ќорєаныс жəне ќауіпсіздік комитетініѕ тґраєасы Икрам АДЫРБЕКОВПЕН əѕгіме

Бəсекелестік ортада бəсіміз жоєары болсын десек... Қазақстан Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде бəсекеге қабілеттілік, интеграциялық үдерістер төңірегінде брифинг ұйымдастырылып, оған Қазақстанның Азаматтық альянсының президенті Нұрлан Ерімбетов пен «Тұран» университетінің ректоры, Қазақстан Жоғары оқу орындары ассоциациясының президенті Рахман Алшанов қатысты. Лəйла ЕДІЛҚЫЗЫ,

«Егемен Қазақстан».

Нұрлан Ерімбетов бүгінде Еуразиялық экономикалық одаққа қатысты кейбір пікірлердің бар екенін алға тарта келе, былай деді: «Мен бұл жерде мынаны айтар едім: біз бүгінде үлкен бəсекелестік ортаға еніп барамыз. Ал бəсекелі ортаға кіру өзімізге деген талапты күшейтеді, дамуды ынталандырады. Мен Еуразиялық экономикалық одаққа деген көзқарас мəселесіне тек бизнес тұрғысынан, шешім қабылдайтындардың көзқарасы тұрғысынан ғана емес, тұтынушылар дың көзқарасы тұрғысынан тоқталғым келеді. Интеграция, менің ойымша, ұлтты біріктіреді. Егер, бұрын мені еліміздің банк жүйесі, бизнесі соншалықты ойландырмаса, қазіргі таңда бизнес, кəсіпорындар, жұмыс берушілер мəселелері кəдімгідей алаңдатады. Себебі, біз шынымен де бəсекелестік ортаға қадам басып бара жатырмыз. Интеграциядан біздің бизнесімізге ашылатын мүмкіндіктер мол. Бізге жаңа өндірістер, зауыттар мен технологиялар келеді. Осыған орай, кадрмен қамту мəселесі туындайды. Біздің нарығымызға келетін жаңашылдықтармен бəсекеге түсе аламыз ба? Бізді осы мəселе, яғни үлкен нарықта қалай өмір сүретініміз ойландыруы керек. Еуразиялық экономикалық одаққа Дүниежүзілік сауда ұйымына қарай жасайтын алғашқы қадам ретінде де қарауға болады». Нұрлан Ерімбетовтің сөзін одан əрі жалғастырған Рахман Алшанов өз ойын былайша жеткізді: «Шынымен де, соңғы бір айдың ішінде осы мəселе көп талқыға түсуде. «Осы керек пе, керек емес пе?», «Егемендікке нұқсан келтіре ме, жоқ па?» деген тұрғыда сұрақтар туындады. Ол – заңды. Бұған қоса, осы əңгіме төңірегінде өзіміздің

орнымызды, Қазақстан қай жерде, неге қол жеткізді, дүниежүзінде бізбен есептесе ме, қалай болады деген мəселелер де көтеріліп жатыр. Себебі, біз интеграцияны көп айтатын, көп талқылайтын болдық. Қарап отырсақ, Қазақстан соңғы 80 жыл бойы интеграцияда жүр. Мəселен, біз көмір шығарамыз, темір өндіреміз. Алайда, оның барлығы сыртқа кетіп жатыр. Өзімізде солардың 10 пайызын пайдалансақ, қалған 90 пайыз шикізат шетел асуда. Демек, біз сырттың сұранысына тəуелдіміз», деді. Оның айтуынша, Қазақстан бүгінгі таңда 184 елмен əріптестік қарым-қатынас орнатқан екен. «Еуропаның Андорра, Монако сияқты кішкентай елдері Қазақстан мен байланыста. Қазір Парагвай, Уругвай секілді елдер елімізге жылқы етін əкеліп жатыр. Яғни жылқы өсіретін елімізге. Ал Америка тауық етін əкелуде. Барлығы өз тауарларын өткізгісі келеді. Тынық мұхиты елдері де елімізбен əріптестік байланыс жүргізіп, бізді зерттеп жатыр. Бір ғана Қытайдың өзінде Қазақстанның кіріс-шығыс тауар айналымын бақылап, зерттейтін 14 ғылыми-зерттеу институты бар көрінеді. Ал Қазақстанда мұндай орталықтар бар ма? Сондықтан, бізге осындай экономикалық сараптама жүргізіп отыратын зерттеулер керек. Бұл, əрине, өз есебіміздің түгел қамтылуы үшін қажет. Осы себеп ті біз интеграциясыз алға жылжи алмаймыз. Өзіміздегі бидайды жалғыз тұтынбаймыз, сонша көмірді пайдаланбаймыз. Бізге сырттан алатын елдер де керек. Міне, бұл интеграцияның бір көрінісі», деді Р. Алшанов. Қа зір Қазақстан экономикалық қарым-қатынастардың ауқымды жүйесіне, əлемдік сауда-саттық нарығына тартылған. Сондықтан, еліміз мұндай үдерістен, сырт қала

алмайды екен. «Əрине, бұл ретте, біз өзіміздің ұстанымымызды өзгерткіміз келеді. Сол арқылы жаңа экономиканың тетігін нығайт қымыз келеді», деді сөзін жалғастырған Р.Алшанов. Оның пі кі рінше, Қазақстанға сенімді серіктес керек. Ал томаға-тұйық тір шілік ету ел экономикасын өркен детуге кедергі келтірмек. «Бір сəт алпауыт мемлекеттердің əлемдік экономикалық даму көрсеткіштеріне тигізіп отырған ықпал, əсерлеріне көз тігіп қарайық. Техника-технологиялық тұрғыдан бағамдайтын болсақ, мұндай жаһандық додада өзара ынтымақтастықпен, сенімді серіктестермен бірлесе бармасақ, экономикалық көрсеткіштеріміз тұралайды. Көршілерімен өзара алыс-берістігі мен əлемдік биржадағы баға құбылысын сараптай алатын мамандары бар кез келген елдің есебі түгел болатыны сөзсіз. «Жалғыздың үні, жаяудың шаңы шықпасы» бесенеден белгілі. Тап осындай ұранмен, жарты əлемге билігі жүретін АҚШ та, көрші Қытай мен ірілі-ұсақты Еуропа елдері, Еуроодаққа мүше мемлекеттер мен Оңтүстік-Шығыс Азия елдері де өзара ынтымақтасып жатыр. Отыздыққа ену жолында Қазақстанның жеке шауып, дара келмейтіні анық жағдай», деді экономика ғылымдарының докторы. Брифинг барысында Р.Алшанов инвестицияға сұраныс барын, отандық бизнесте ресурс жеткілікті бола тұра, еліміздің ұдайы шетелдік инвесторларды іздейтінін атап өтті. «Мемлекет басшысы қалыптасқан бизнесмендерге: «Келіңдер, өз экономикамызға, өз банктерімізге үлесімізді қосайық, қорғайық, ұлттық экономикаға инвестиция салыңдар, деді. Аллаға шүкір, біз өсіп келеміз, жақсы жобаларымыз да бар. Біз бизнесті қорғаймыз. Егер, біз өз психологиямызды өзгертсек, онда бізде дамуға арналған ішкі ресурс пайда болады», деді ол бұл орайда. Р.Алшанов, сондай-ақ, бүгінде əлемнің күрделену бағытына қарай бет алғанын, əлемдік саудасаттықтың мөлшері ұлғайғанын атап өте келе, мұндай жағдайда интеграциялық үдеріске, кез келген бəсекелестікке дайын болу қажеттігіне тоқталды.

Ґзара тəжірибе алмасты Погодин атындағы орыс драма театрында аудан, ауылдық округ əкімдерінің, агроқұрылым, ведомоство басшыларының, инвесторлар мен фирма өкілдерінің жəне Ресеймен шекаралас аймақтағы Қорған, Омбы облыстары ғалымдарының қатысуымен көктемгі дала жұмыстарын ұйымшылдықпен өткізуге арналған ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің семинар-кеңесі өтіп, өзара тəжірибе алмасты. Жиынға қатысушылар ауыл шаруашылығы көрмесін тамашалап, заманауи техникалар үлгілерімен танысты. Өмір ЕСҚАЛИ,

«Егемен Қазақстан».

Алқалы басқосуды аймақ басшысы Самат Ескендіров ашып, агроөнеркəсіп кешенін дамытуға арналған «Агробизнес-2020» бағдарламасын орындау жолындағы міндеттерге тоқталып, Үкімет тарапынан егіншілерді қолдау дəйекті жалғастырылатынын жеткізді. Облыс əкімінің бірінші орынбасары Айдарбек Сапаров жерге дəн сіңіру науқанын ұйымшылдықпен

атқару шараларын баяндап берді. Биыл егістік алқабы 4,3 миллион гектарды құраса, 3,8 миллион гектарына дəнді дақылдар себу жоспарланған. 520 мың тонна тұқым дайындалған. Көктемгі егіске 14500 трактор, 16500 сеялка, 1100 себу кешені, 2 мыңға жуық автомобиль қатысатын болады. 71 мың тонна дизель отынының 11 мың тонна бензиннің, 3,2 мың тонна мотор майының үштен бірі жеңілдетілген бағамен босатылып, шаруашылықтарға жөнелтілген. Сібір ғылыми-зерттеу институтының бас директоры Иван Хромцов, Солтүстік Қазақстан мал жəне өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының бөлім меңгерушісі Владимир Мещетич, «Бараев атындағы астық шаруашылығы ғылыми-өндірістік орталығының басшысы Жексенбай Қасқырбаев, Сібір тəжірибе стансасының жетекшісі Иван Лошкомойников, «Тайынша-Астық» ЖШС директоры Анатолий Рафальский, тағы басқалары дəнді, майлы, жемшөп дақылдарын егу ерекшеліктері, ресурс үнемдеу технологиясын жетілдіру жайлы ойларымен бөлісті.

Солтүстік Қазақстан облысы.

– Икрам Адырбекұлы, Мемлекет басшысы «Қазақстан-2050» Стра тегиясында «Сыртқы саясатымызды теңдестіру əлемдік істерде елеулі рөл атқаратын жəне Қазақстан үшін практикалық қызығушылық туғызатын барлық мемлекеттермен достық жəне болжамды қарымқатынастарды дамыту дегенді білдіреді» деп атап өткен еді. Осыған қатысты мəселелерді таратып айтып берсеңіз? – Елбасымыз өзінің аса маңызды тарихи «Қазақстан-2050» Стратегиясында халықаралық жағдайлар мен қазіргі геосаяси ортаның өзгеруіне байланысты, сонымен қатар, өңірлік жаңа қауіптердің пайда болғанын ескере отырып, еліміздің сыртқы саясатын жаңғырту қажет екендігін жəне ұлттық мүдделерді тек прагматикалық қағидалармен алға жылжыту керектігін атап өткен болатын. Қазақстанның сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын Президенттің бұл Стратегиясын іске асыру жəне де еліміздің халықаралық саясатын қазіргі заманауи талаптарға сəйкестендіру бүгінгі күннің ең өзекті мəселесі деп айтуымызға болады. Мемлекет басшысы ел тəуел сіздігінің алғашқы күнінен бастап-ақ, сыртқы саясат мəселелерінде аса салиқалы саясат ұстанып, еліміздің көпвекторлы сыртқы саясатының негізгі басымдықтарын белгілеп берген еді. Ресми мағынада айтатын болсақ, Қазақстанның сыртқы саясаты көпвекторлық, теңгерімділік, прагматизм, өзара тиімділік жəне елдің ұлттық мүдделерін қатаң қорғау қағидаттарына негізделген. – Сонда көп мəселе еліміздің сыртқы саясаттағы ұстанымына байланысты болып тұр ғой. – Əрине. Еліміздің аумағы өте кең, Алтай мен Атыраудың аралығындағы кең байтақ жерді алып жатыр. Бірақ, халқымыздың саны əлі аз. Еліміздегі ішкі саяси тұрақтылық, бейбіт өмір, əлеуметтік-экономикалық даму қарқыны негізінен сыртқы саясатымызға тікелей байланысты. Егер де біз 15 мың шақырымнан асатын мемлекеттік шекарамызбен шекаралас жатқан көрші елдермен тепе-тең, достық, сыйластық қарым-қатынас, ынтымақтастық орнатпаған болсақ, елімізде дəл бүгінгідей жетістік болмас еді, алға қойған биік мақсаттарды бағындыра алмас едік. Осының барлығы Елбасымыздың əуел бастан-ақ сыртқы саясат мəселелеріне ерекше назар аудара отырып, оны бірінші кезекке қоюының жемісі деуіміз керек. Себебі, еліміз қысқа тарихи мерзім ішінде тəуелсіз мемлекетке қажетті атрибуттарының барлығын орнықтырып алды. Мысалы, шекаралас елдермен мемлекеттік шекараны халықаралық құқық негізінде айқындадық жəне бекіттік. Оны делимитациялау жүзеге асырылды, қазір шекарада демаркация жасау жұмыстары жүргізілуде. Қазақстанның мемлекеттік шекарасы ресми шарттар бойынша бекітілді, оны БҰҰ қабылдады. Жалпы, шекара мəселесіне байланысты осындай құжаттарға ТМД мемлекеттерінің біршамасы əлі қол жеткізе алмай келеді. Себебі, шекара аса өткір жəне нəзік мəселе. Елдер арасындағы шиеленістер мен жанжалдардың көпшілігі осы шекара проблемасынан туындап жататыны жасырын емес. Егемендігін алғанына онша көп уақыт болмаған елдерді айтпағанның өзінде, мыңдаған жылдық тарихы бар Қытайдың шекаралас жатқан Қазақстаннан

басқа мемлекеттердің көпшілігімен шекараға байланысты проблемалары əлі де бар. Сондықтан біздің мемлекеттік шекарамыздың көрші елдермен толықтай шегенделуі, ресімделуі аса үлкен тарихи жетістік. Мұны Президентіміздің сыртқы саясатының айқын көрінісі, нақты жеңісі мен жемісі деп бағалауымыз керек. Мемлекет басшысының сыртқы саясаттағы ұстанымын зерделейтін болсақ, оның барлық бағыттарында бір-бірімен сабақтастық, жүйелілік бар екендігін көруге болады. Мысалы, 1992 жылы Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясында тəуелсіз Қазақстанның тұңғыш Президенті ретінде алғаш рет сөз сөйлеген болатын. Мемлекет басшысы сонда көптеген мəселелермен қатар, осы шекара мəселесіне ерекше назар аударған еді. Шекараның бұзылмау қағидатын қолдайтынын атап өтіп, қалыптасқан шекараны қайта қараудың өте қауіпті екенін ескертті. Өкінішке қарай, Елбасының күдігін Балқан, Африка, Кавказ жəне Еуропадағы соңғы оқиғалар дəлелдеп берді. Айта кету керек, аймақтағы шекара мəселесін шешу Шанхай ынтымақтастық ұйымын құруға негіз болды. Қазіргі кезде бұл Ұйым өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды факторына айналды. – Өткен айдың соңында Президентіміздің Еуразиялық одақ тұжырымдамасын жария еткеніне 20 жыл толды. Кезінде осы одаққа қатысты əртүрлі пікірлер айтылған болатын. Сондай пікірлер қазіргі кезде де айтылып жүр. Сіздің көзқарасыңыз қандай? – Жоғарыда атап өткеніміздей, Елбасы 1992 жылдың қазанында БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясында сөйлеген сөзінде біздің өңірдегі экономикалық интеграцияның маңызы туралы да мəселе көтерген еді. Кейін, яғни 1994 жылы Мемлекет басшысы осы идеясын нақтылап, М.В. Ломоносов атындағы Мəскеу мемлекеттік университетіндегі кездесуінде Еуразиялық одақ құру тұжырымдамасын ұсынды. Университетте жасаған баяндамасында еліміздің Президенті бұл үдеріс шеңберінде саяси интеграцияға жəне егемендікті жоғалтуға жол бермеу қажеттігін қадап айтқан болатын. Жаңа одақ тəуелсіз елдердің экономикалық ынтымақтастығын арттыруға, халықтар арасындағы достық пен сыйластықты дамытуға қызмет етуі тиістігін атап көрсеткен еді. Еуразиялық одақ құрудың негізгі мақсаты – қазақстандық бизнестің əлемдік қаржы-экономикалық жүйесіне бейімделуіне жəне жаһандық бəсекелестікке қабілеттілігін күшейтуге бағытталған. Себебі, өңірлік интеграциялық байланыстарсыз кез келген мемлекет өзінің экономикасын қарқынды дамыта алмайды, əлемдік бəсекелестікке төтеп беруі қиын. Ал бəсекелестік деген қазіргі жаһандану заманында əлемдік нарықта өзінің орнын таба білу, сапалы, арзан, жоғары сұранысқа ие тауар, қызмет ұсына білу. Өйткені, əлемдік экономика ортақ, мемлекеттер бір-бірімен тығыз байланыста. Біздің кəсіпкерлер өңірлік біртұтас экономикалық кеңістік құру арқылы осы əлемдік бəсекелестікке дайындық, бейімдеу мектебінен өтіп жатыр. Олардың жеткен жетістіктері əлемдік бəсекелестікте өздерінің лайықты орын алуларына мүмкіндік жасайды. Еліміздің кəсіпкерлері

Еуразиялық экономикалық кеңістіктің мол пайдасын бүгін көрмесе де, ертең көретіні сөзсіз. Ал Бүкілəлемдік сауда ұйымына (БСҰ) кіру – жаһандық бə секелестік ортаға ену деген сөз. БСҰ-ға мүшелікке кіргеннен кейін, біз оған мүше мемлекеттердің тауарларына, қызметтеріне, қаржыларына, инвестициялық мүмкіндіктеріне, жұмыс күшіне ешқандай тосқауыл қоя алмаймыз. Оның өзінің белгіленген тəртібі, қабылдаған ережесі бар. Əр елдің осы Ұйымға мүше болар алдында мойнына алған міндеттері бар. Міне, осыларға сəйкес біздің еліміз де өзінің нарығын БСҰ мүшелеріне ашуына тура келеді. Егер Еуразиялық экономикалық кеңістікте кəсіпкерлеріміз өз əлеуетін көрсетіп, бизнестерін өркендетсе, бəсекеге қабілеттіліктерін арттырса, əлемдік экономикада өздерінің тиісті орнын алатыны сөзсіз. – Икрам Адырбекұлы, Еуразиялық экономикалық одақ құру жұмыстарының барысы қаншалықты деңгейде? – Бүгінде осыған байланысты қандай жұмыстар жүргізіліп жатыр дегенге келсек, 2012 жылғы 19 желтоқсанда Мəскеуде Қазақстан, Ресей жəне Беларусь мемлекеттерінің басшылары үш елдің үкіметтері мен Еуразиялық комиссияға Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістіктің құқықтық базасын құрайтын халықаралық шарттарға кодификация жүргізуді жəне соның негізінде 2014 жылғы 1 мамырға дейін Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт жобасын дайындауды тапсырған болатын. Қазіргі уақытта осы мəселелер бойынша қарқынды жұмыстар жүргізілу үстінде. Ал Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт жобасының институттық бөлігін дайындау бойынша бүгінгі күнге дейін келіссөздердің төрт раунды өтті жəне іс жүзінде құ жаттың 80 пайызы дайын болды. Жобаның салалық бөлігі екі пішінді, яғни Кеден одағы мен Біртұтас экономикалық кеңістіктің шарттық құқықтық базасын құрайтын халықаралық шарттарды кодификациялау жөніндегі кіші жұмыс тобының шеңберінде жəне Еуразиялық экономикалық комиссия кеңесі мүшелерінің төрағалық етуімен бейнеконференция режімінде апта сайын тұрақты өткізіліп келеді. Қазіргі кезде Еуразиялық экономикалық интеграцияға қатысушы мемлекеттердің қатары көбею үрдісі байқалып отыр. Мысалы, Қырғызстан 2013 жылғы 30 мамырда Еуразиялық экономикалық комиссия мен Қырғыз Республикасы арасында өзара іс-қимыл туралы меморандумға қол қойды. Сонымен қатар, Армения Республикасы қабылданған Жол картасына сəйкес тиісті жұмыстарды аяқтауға жақын. Мұның барлығы Еуразиялық экономикалық одақтың тартымды болатынын дəлелдеп тұрғандай. – Еуразиялық экономикалық одақ жөнінде əртүрлі пікірлер

айтылып жүргеніне байланысты сұрақ қойған едік... – Елдің болашақ дамуын айқындайтын, оның өсіпөркендеуіне тікелей əсер ететін үлкен интеграциялық қоғамның құрамына ену əртүрлі пікірлер туғызатыны түсінікті. Бірақ, Орталық Азия өңіріндегі саяси, геосаяси, сондай-ақ, экономикалық жағдайларды есепке алғанда, бұл бағыттың дұрыс екендігіне көз жеткізуге болады. Үлгі есебінде əлемдегі көптеген өңірлік экономикалық интеграциялық ұйымдарды мысалға келтіруге болады – АСЕАН, НАФТА, МЕРКОСУР жəне т.б. Ал 1951 жылы көмір мен болат өндірушілердің бірлестігінен басталған, 1992 жылы Маастрихт шартына сəйкес құрылған, 28 ел құрамына кіретін Еуропалық одақ бүгінде тек экономикалық емес, əлемдегі аса беделді, ықпалды, саяси интеграциялық ұйымға айналып отырғаны белгілі. Еуразиялық экономикалық одақ – саяси одақ емес, ол тек экономикалық мəселелерді шешу мақсатында құрылатын, экспорт, импорт, транзит бойынша кəсіпкерлер үшін барлық кедергілерді алып тастайтын өңірлік ұйым. Ел Президенті Н.Ə.Назарбаев осы ұйымға қатысты сөздерінде Қазақстанның тек экономикалық мүддені көздейтінін, ел тəуелсіздігіне, егемендігіне нұқсан келтіруге жол берілмейтінін, ешқандай саяси мəселелер одақ құзырына өтпейтінін жəне Қазақстан көпвекторлы сыртқы саясатын сақтап қалатынын, халықаралық аре надағы қалыптасқан қатынастарды жан-жақты дамыта беретінін бірнеше рет қадап айтты. – Орталық Азия ел дері арасындағы өзара ынтымақтастық қалыпты жағдайда деп айта алмаймыз. Жер, су-энергетикалық, басқа да мəселелерде қайшылықтар бар. Сол проблемаларды қалай шешуге болады? – Президенттің Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы сыртқы саясатының 2014-2020 жылдарға арналған тұжырымдамасында Орталық Азия елдерімен ынтымақтастық мəселесіне ерекше мəн берілді. Жалпы, Орталық Азия мемлекеттерінің бүгінгі əлеуметтік-экономикалық дамуы əртүрлі сатыда. Осы өңірде бейбітшілік болуына, өзара тығыз қатынастар орнауына елдердің барлығы мүдделі. Дегенменде, Орталық Азиядағы əр мемлекет өз мүддесін қорғайтыны түсінікті. Мысалы, трансшекаралық өзендерге қатысты бір мемлекет электр энергиясын өндіру үшін, екіншісі ауыл шаруашылығын суландыру үшін пайдаланғысы келеді. Осының салдарынан кейбір қарама-қайшылықтар туындап жатады. Онымен қоса, ішкі саяси жағдайлар мен əлі шешімін таппаған шекара мəселелері де бар. Міне, осы жағдайлар Орталық Азиядағы елдердің нақты интеграциялық қадам жасауына мүмкіндік бермей келеді. Сондайақ, Ауғанстандағы қалыптасқан жағдай да алаңдаушылық туғызып отыр. Ертеңгі күні Біріккен коалицияның əскери күштері Ауғанстаннан шыққаннан кейінгі ықтимал жағдайлар біздің өңірдің қауіпсіздігі мен болашағына ықпал етуі мүмкін фактор. Ал оларды шешудің жолдары ынтымақтастықты дамытуда, интеграциялық қадамдар жасауда жатыр. – Əңгімеңізге рахмет. Əңгімелескен Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».


www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

 Ерлік – елге мұра, ұрпаққа ұран Елдік мұрат пен ерлік шежіресіне адалдық танытып, осы жолда өмір сапарларын ерте аяқтаған ардақты азаматтарымыз бен аяулы апаларымыз аз емес. Олардың есімі мен еңбектерін қалай құрметтесек те жарасады. Солардың бірі Кеңестер Одағы атты «ортақ отанды» қорғау ісінде ерен ерлік танытып, басын қатерге тіккен, өршіл рухты көрсеткен, Днепрден өту кезінде – Лоеводағы биікке алдымен көтеріліп, ту тіккен – Сəду Шəкіров еді.

«Батыр деген жарќ-жўрќ еткен бір алмас»

Рақымжан ТҰРЫСБЕК,

филология ғылымдарының докторы, профессор.

Бала шақта болашақты армандамағандар сирек-ақ болар. Ата-ананың аялы алақанында алаңсыз өсіп-есею, келелі келешекке құштар көңілмен, ғашық жүрекпен, үмітсеніммен қарау – кім-кімнің де асыл арманы мен өмір мұраттарының бірі емес пе?! Сəдудің де жастық кезеңін өзімен қатар тұрғыластары секілді қиялын шартарапқа жіберіп, ғаламның ғажайып құпияларын, аңқұстар əлемін, адамның мың-сан иірімдерін танып-білгісі келгені анық. Тегінде, өмір – уақыт бір орнында тұрмайды. Өмірдің бұралаң жолы, тұрмыс салқыны, тағдыр талқысы көңілді күпті етіп, жүрекке салмақ салатын кез болады. Ол кенеттен тұтқиылдан, ту сыртымыздан кездесіп қалып жатады. Төрткүл дүниені тітірентіп, аспан асты, жер үстін дүрліктіріп, алыс-жақынды, үлкен-кішіні, тіпті тіршілік атаулыны жойқын күш, қырғын кесапаттарымен басып-жаншыған Ұлы Отан соғысы соның бір сұрапылы болатын. Ерліктің үлкен-кішісі жоқ. Нағыз ерлік ұлт мүддесіне, халықтың бақытына, келелі келешегіне негізделсе – баянды, ғұмырлы, нұрлы болмақ. Арғы-бергі тарихта, əсіресе, Ұлы Отан соғысы беттерінен қазақстандықтардың ерлік шежіресі айқын аңғарылады. Осы тұста: «. . . майданға бір миллион екі жүз мың адам, соның ішінде 5183 əйел мен қыз аттандырды. Жеті жүз мың адам еңбек армиясы мен арнаулы құрылыс бөлімдеріне шақырылды. Əскери оқу орындарына 42 мың қазақстандық жастар жіберілді. Республика аумағында жұмыс істейтін 27 əскери оқу орнын 16 мың офицер бітіріп шықты. Мұның сыртында майдандағы қауырт жағдайларға байланысты 10,5 мың курсант сержант шенімен, 10 мың адам қатардағы жауынгер ретінде алдыңғы шепке аттандырылды» деген дерек ойға оралады. Қазақстандықтардың жауынгерлік даңқы, бейбітшілік пен бостандықты сақтау жолындағы жанқиярлық батылдығы, қасиетті де қастерлі мақсат-мұраттары – Мəскеу мен Сталинград түбіндегі шайқаста, Днепр мен Курск иінінде, Балтық бойында, Беларуссия мен Украинаны,

Одесса, Севастополь мен Саарема аралын, сондай-ақ, Еуропа елдерін азат етуде, соғыстың соңғы ошағы – Жапонияның қарулы күштерін талқандау ісінде кеңінен көрінді. Ұлы ерлік шежіресін адами болмысымен, адамгершілік мұраттарымен, елдік қасиетімен, қайсар да қаһарман тұлғасымен толықтыра түскендердің бірі, алда айтқан – Кеңес Одағының Батыры Сəду Шəкіров еді (1922-1977 ж.ж.). Ол 1942 жылдың ақпанында Қызыл Армия қатарына шақырылады. Украинаны қорғауға қатысады. Əсіресе, 106-Забайкалье атқыштар дивизиясының 188 Аргунск атқыштар полкінің сарбазы ретінде С.Шəкіров көпұлтты қиян-кескі ұрыстардың бел ортасында болады. Ерекше тапсырмаларды орындау жолында батылдық танытады. Отан қорғау жолындағы ерен ерліктерінің бірі 1943 жылдың қазан айының басында Гомель облысына қарасты Лоево қаласы маңында болған еді. Сəду мұнда ел қорғаудың, халқын шынайы сүйіп, жан-тəнімен берілгендіктің айрықша үлгіөнегесін көрсетті. Оған көз жеткізу үшін С.Шəкіровтің ел қорғау ісіндегі, майдан даласындағы қалың көпке үлгі-ғибраттық маңызы мол ерен ерліктері туралы жазылған еңбектен үзінді оқылық. «1943 жылғы 15 қазан. Түн. Десантшылар қайықтар мен салдарға барып отырды. Соңғы бұйрық берілгеннен соң, өзеннен өту басталды. Солардың бірінде қатардағы жауынгер Сəду Шəкіров болды. Жағалауға жетуге шамасы 40 метрдей-ақ қалған кезде, біздің ерлерді гитлершілер көріп қойып, қарудың барлық түрінен оқ жаудырды. Аранын ашқан ажал жауынгерлерді саптан жұлып əкетіп жатты. Снарядтардың бірі Сəду отырған салға сарт ете қалды. Көкке шапшыған су жауынгерлердің үстін жауып кетті. Салдың быт-шыты шықты. Мұздай су ішінде жауынгерлер жүзіп, ілгері қарай ұмтыла берді. Сəду Шəкіров сүңгіп кетті де, қалқып жүрген бір бөренеге жабысып, оң жағалауға қарай жылжыды. Тағы да бірнеше рет ұмтылып еді, аяғы қайраңға тиді. Днепрдің оң жағалауына алдымен жеткендердің бірі – Сəду еді. Сол жақ жағалауда өзіне командир берген қызыл жалау мен гранатын қолына алып, ол дұшпанның траншеясына тұра ұмтылды. Ержүрек солдат бірнеше рет

гранат лақтырып, гитлершілерді траншеясынан қашуға мəжбүр етті... Командирдің тапсырмасымен Сəду Шəкіров Днепрден үш рет өтіп, пулеметшілер мен байланысшыларды оң жағалауға апарып түсірді. Ерен ерлік те көрсетті... 1943 жылғы 16 қазан күні таңертең біздің жауынгерлеріміз Лоевоның оңтүстік-батыс жағындағы 138,6 биіктікті басып алуға шабуыл жасады. Шəкіров гитлершілердің бесеуін жайратып салып, биіктікке алдымен жетті де, оның төбесіне алқызыл туды қадады». Бұл тұтқиылдан қасірет бұлтын төндіріп, қанды қырғынға бастаған неміс-фашистеріне қарсы бағытталған шешуші шайқас қана емес, сонымен бірге, жауынгерлерді ел қорғауға, ерлікке бастаған маңызды қадам əрі жеңісті жақындатқан, болашаққа үміт артқан сəулелі сəттер болатын. Ел қорғау ісін ерлік шежіресімен жалғастырған, адами мұрат пен өршіл рухтың өнегесін көрсеткен, атамекен аманатын адал атқарған Сəду Шəкіровке осы жолы Кеңес Одағының Батыры атағы берілген еді. С.Шəкіровтің Ұлы Отан соғысындағы батыл əрекеттері мен ерліктері елеулі еңбектерге арқау болып, батырлығы мен батылдығы да анықтамалық кітаптарда, Беларусь энциклопедиясында жарық көрді. Ең бастысы, Сəду Шəкіровтің адамдық əлемі бөлекше еді. Дос-жолдасқа адал, жақын-жуыққа қамқоршы болатын. Ол батыр атанғанда қазақтың ұлы перзенті, академик Қаныш Сəтбаев арнайы құттықтау хатын жолдаған екен. «Құрметті Сəду жолдас! – деп бастапты сөзін ғалым, – Қазақ халқы сіздің Днепр өзенінен ерлікпен өтіп, сол өзеннің сол жағасында күшті плацдарм құрудағы патриоттық іс-əрекеттеріңізді естіп, көлкөсір қуанышқа кенелді. Біз Сізді жəне қазақ халқының басқа да айбарлы, даңқты ұлдарын батырлығы үшін алған лайықты атақ-дəрежелерін мақтан етеміз. Қазақстанның ғалымдары мен зиялы өкілдері майданға керекті республикамыздағы табиғи ресурстарды игеруге барлық күш-жігерлерін арнап келеді. Қазақтан қазіргі кезеңде Одақтың майданға жіберілетін металл, жанаржағармай, қару-жарақ, дəрі-дəрмек, азықтүлік, т.т. маңызды базаларының бірі. Қазақстанның тылдағы жұмысшыларының

Мемлекеттік тілді меѕгеру əдемі əдіс-тəсілге тəуелді Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына арнаған биылғы Жолдауында: «Қазақ тілі бүгінде ғылым мен білімнің, интернеттің тіліне айналды. Қазақ тілінде білім алатындардың саны жыл өткен сайын көбейіп келеді. Еліміз бойынша мемлекеттік тілді оқытатын 57 орталық жұмыс істейді. Олар дан мыңдаған азаматтар қазақ тілін үйреніп шықты, əлі де үйренуде» деді. Шынында, қазіргі таңда еліміздегі барлық азаматтарға мемлекеттік тілді меңгеремін деушілерге қолайлы жағдай жасалуда. Сондықтан болар, қоғамда қазақ тілін үйренуге деген ынта, ықылас күн санап артуда. Оларға қажет қазақ тілін оқытуға арналған əдістемелер, оқулықтар, мультимедиалық оқу

құралдары жарыққа шығуда. Мемлекеттік тілді оқытатын орталықтың бірі – Астана қаласы Тілдерді дамыту басқармасына қарасты «Руханият» орталығы. Орталықтың негізгі міндеті, мемле кеттік мекемелердің қызметкерлерін қазақ тіліне үйрету; қазақ тіліне баулуға арналған ғылыми-əдістемелік конференциялар, семинарлар, дөңгелек үстелдер өткізу; тілді үйретудің үш деңгейлік бағдарламасына сай негізгі оқулықтар мен мұғалімдерге арналған əдістемелік нұсқаулықтар, грамматикалық анықтағыш пен сөздіктер, оқу құралдарын шығару. Орталықтан мемлекеттік жəне бюджеттік мекемелердің қызметкерлері қазақ жəне ағылшын тілдерін меңгеруге талпынуда. Атап айтсақ,

олардың қатарында Президент Іс басқармасына қарасты мекемелер, Парламент депутаттары, Қазақстан халқы Ассамблеясының өкілдері, Астана қаласы əкімдігі, тағы басқа қызметкерлер бар. Қазіргі тіл үйрету əдістемесінің көпшілігі тілді сөйлеуге емес, жеке сөздерді немесе тіркестерді жаттатуға негізделген. Орыстілді мектептердегі, жоғары оқу орындарындағы «Қазақ тілі» оқулық тарын шолып шықсаңыз, соған көзіңіз əбден жетеді. Тілді бір-бірімен байланыссыз жеке сөздерді жаттау үшін үйренбейді, тілді сөйлесу үшін үйренеді. Сондықтан, біз қазақ тілін үйрету əдістемесін əлдебір монологтық деңгейден күнделікті өмірде қолдана алатын қажетті диалогтық

үлкен де ерлікке толы еңбектерінде əкелеріміз бен аналарымыздың, қазақ ғалымдарының үлкен үлестері бар. Ғалым дар мен зиялы жұртшылық өкілдері сіздің майдандағы ерліктеріңізден қуат-күш алып, Қазақстанның барлық материалдық жəне идеологиялық ресурстарын зерттеуде өздерінің қажыр-қайратын жұмсап, біздің республикамызда қару-жарақ пен оқ-дəрінің сарқылмайтын арсеналын жəне майданға қажетті азық-түліктің мол қорын жасауда. Құрметті Сəду, Сізден өтінерім: біздің ыстық құттықтауымызды қабылдап, өзіңіздің барлық достарыңызға ағайындық-туысқандық сəлем жолдаңыз. Сізге денсаулық, келешекте де жауынгерлік ерліктер тілейміз. Фашистік жауыздарды біздің қа сиет ті жерімізден тазалап, мəңгіге қуыңыз! Неміс оккупанттарына өлім! КСРО Ғылым академиясы Қазақ филиалы Президиумының төрағасы, КСРО ҒА-ның мүше-корреспонденті Қ.И.Сəтбаев. 1943, 28 желтоқсан». Қ.Сəтбаев хаты – С.Шəкіровке, оның майдан даласындағы ерлік істеріне арналғанымен ел-жерді қорғау идеясы, патриоттық бағыттағы ұлы мұраттар кең көлемде сөз етіледі. Хат авторы сол арқылы Қазақстан халқын, ел-жер қадірін, ғалымдары мен зиялы жұртшылық өкілдерінің Отан алдындағы асыл арман-мұраттарын, болашақ бағдарын да байыпты сөз етеді. Ерлікті үлгі, ұран етеді. Адамдық парызқарыз назарға алынады. С.Шəкіров ерліктің алауы, Жеңістің жалауы жел бірегеннен кейін араға бір жыл салып, 1946 жылы туған жеріне оралды. Ол «Батырмын, еңбегім сіңді!» деп қол қусырып отырмады. Ауылдағы елдің жүдеу, жұпыны тірлігін көзімен көріп, колхоз жұмысына білек сыбана кірісіп кетті. Соғыстан кейінгі қиюы қашқан ауыл-елдің еңсесін еңбек арқылы, қоғамға қызмет ету жолымен көтеруді ойлаған С.Шəкіров аз уақыт ішінде сөзі мен ісі ұштасқан білікті басшыға, халқының қалаулы азаматына айналды. Көп ұзамай аудандық кеңестің төрағасы міндетін атқарды, партия мектебінің тыңдаушысы болды. Қазақ педагогика институтын сырттай оқып бітіреді. Қысқасы, Сəду Шəкіров мағыналы өмірін, ақыл-парасатын, тəжірибе тəлімін туған халқына қызмет етуге арнады. Өмірінің соңғы сəттеріне дейін Шу ауда нының «Дружба» кеңшарының партия ұжымын басқарып, ауыл шаруашылығы жұмысын дұрыс жолға қойды. Елшіл, көпшіл Һəм қоғамшыл қасиеттерімен қалың көпшіліктің құрметіне бөленді. «Əділ іс – ағын судың арнасындай, əділ сөз – болат семсер алмасындай» (Омар Шораяқов) екенін басты ұстаным етті. Ел алдындағы адал еңбегі бейбіт күнде де еленіп, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен, көптеген мерекелік медальдармен марапатталды. Батыр туыпөскен бұрынғы аудан орталығы Ақкөлде, аты жаңғырып, мектепке, көшеге, бұрынғы Жданов атындағы кеңшарға С.Шəкіров есімі берілді. Жыл сайын оның спорттық турнирлері өтіп келеді. Ең бастысы, ол үлгілі отбасы болды. Сөз соңын батыр туралы жыр толғаған талантты ақын Нарша Қашағанов өлеңімен түйіндесек дейміз. Батыр деген жарқ-жұрқ еткен бір алмас, Батыры жоқ елдің басы құралмас. Батырлығын қастерлеген халықты, Басқалар да бағаламай тұра алмас. Ерлік үшін еңіреген ағалар, Кеше болды. Бүгін енді жоқ олар. Ерліктерін ескермесек, бізді де, Ертеңгі ұрпақ еске алуын доғарар. Жылдар өтер қара шаштар ағарар, Бүгін бардың барлығы ерте жоғалар. Ескерткіштер орнатпасақ ерлерге, Соңыра біздің соңымызда не қалар?! Бұл тірлікте біреуді біреу сағалар, Бұл тірлікте біреуді біреу жағалар. Өтер бəрі. Қалар мына тас тұлға, Болашақ бізді осы арқылы бағалар. Алдына кеп тəу етсең де қай күні, Еске салар Ерлік пенен Қайғыны. Мына тұрған қола мүсін, бауырлар, Біле-білсек, атамекен айбыны...». Иə, ақын сөзінде азаттық пен бостандықты мұрат еткен, Отанға – жеңіс, салтанат сыйлаған ерлер есімі мен еңбегіне жырмен де мəңгілік ескерткіш қойыпты. Осылайша, туған жердің тұғырлы тұлғасына құрмет көрсету, тағзым ету бүгін мен болашақтың басты борышы деп білеміз. Жамбыл облысы.

деңгейге жеткізгеніміз жөн. Тіл үйретудегі басты мəселе – əдістемеде, мұғалімнің біліктілігіне немесе оқулықтың сапасына ғана тəуелді емес, мəселенің үлкені – тіл үйренушінің өзін қамшылауында, намысқа тырысуында, сөйтіп, ықыласын оятып, көкірек көзін ашуында. Орталығы мемлекеттік қызметкерлерді өз салалары бойынша əзірлеуде. Оларға қажет «Салалық қазақ тілі» оқу құралы жарыққа шықты. Ал «Бастау» оқу құралы қазақ тілін үйренуге енді бет бұрғандарға арналған. Бұл оқу құралының өзге оқу-əдістемелік құ ралдардан ерекшелігі – оның мазмұны мен құрылымының тіл үйренушіні сөйлеу əрекетіне бағыттаумен сабақтасып келеді. Еңбекте алдымен жаңа сөздер ұсынылып, кейін олар сөз тіркестері мен сөйлемдерге, аударма мен сұхбаттарға ұласады. Сөйтіп, тіл үйренушінің тілдік қатысымға шығуына орайлы мүмкіндік туғызады. Қарапайымнан күрделіге қарай негізделген мұндай əдістеме

тіл үйренуге тиімді деп білеміз. Қазақ тілін үйретуге арналған мультимедиалық құралдың бірі – «25 кадр». Онда əрбір тақырып бойынша алдымен бірнеше сөздердің, содан кейін осы сөздерден тұратын сөз тіркестері, əрі қарай сөйлемдер блогы берілген. Бұл əдістің тіл үйрету саласын дағы басқа əдістəсілдерден айырмашылығы – ол адамның түйсігін активтендіруге бағытталған. Қазіргі кезде қазақ тілін үйренуге кедергінің бірі – қызметкерлердің сабақ уақытында толық құрамда қатыса алмауы. Себебі, тыңдаушылар жұмысты алдыңғы кезекке қойып, мемлекеттік тілді оқыту сабағына қатысуды екінші кезекке ысыруы тілді меңгеруде біршама қиындықтар əкелуде. Сондықтан, мекеме басшылары осыған жете назар аударса дұрыс болар еді. Олжас СҮЛЕЙМЕНОВ, «Руханият» орталығының қызметкері.

АСТАНА.

7

1911 жылы Турин қаласында өткен Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесі Италияның бір орталыққа бірігуінің 50 жылдығына арналды. Халықаралық көрме Италияның бұрынғы астанасы Турин мен қазіргі астанасы Рим қалаларының арасындағы тығыз байланысты паш етті. Туринде өткен ЭКСПОның басты тақырыбы – «Халықаралық өнеркəсіп жəне еңбек бірлігі» ұранымен айшықталды.

Ґнеркəсіп пен еѕбек бірлігі ЭКСПО шежіресі: Турин, 1911 жыл Айтулы халықаралық шараны ұйымдастырушылар бұл көрмені ерекше жоғары дəрежеде өткізуге барлық күш-жігерлерін жұмсады. Көрмеде алғаш рет өнеркəсіп пен өнердің одақтастығы тығыз көрініс тапты. Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесін өткізуге дайындық барысында арнаулы комиссия құрылды. Оның құрамына Италияның барлық ірі қалаларының дерлік мэрлері, қоғам қайраткерлері, белгілі заңгерлер жəне басқа да елге кеңінен танымал тұлғалар кірді. ЭКСПО бағдарламасын жасау барысында комиссия көптеген консалтингтік компанияларымен бірлесе отырып, экономикалық еңбек заңдылығы мен өндірістің тығыз байланыста дамитындығы туралы идеяға барынша басымдық берді. Осы бір басты идеяны іс жүзіне асыру үшін көрмені ұйымдастырушылар жан-жақты белсенділік танытты. Басты идеяны жүзеге асыру мақсатында халықаралық көрме 26 топқа бөлінді. Əрбір топ өзінің бағдарламасы: тəрбие, оқу, отанды қорғау, өнеркəсіп, ауыл шаруашылығы, сауда, қала құрылысы, ғылым жəне өнер салалары бойынша елдің қол жеткізген игі жетістіктерін көрсетуге тиіс болды. Қалалық халықаралық көрме қалашығы əлемге кеңінен танымал ортағасырлық ғимараттар қоныс тепкен Валентино саябағында бой көтеретін болды. Бұған дейін бұл саябақта 1898 жəне 1902 жылдары үлкен халықаралық жəрмеңкелер

күні бүгінге дейін таңдай қақтырады. Осы ретте көрме қалашығында тұрғызылған Сəн сарайын ерекше атап өтуге болады. 1590 шаршы метр аумақты алып жатқан сарайдың архитектуралық көркі күні бүгінге дейін маңызды лығын жойған жоқ. Сəн сарайына қатарластыра салынған галереялардың барлығы дерлік шыныдан тұрғызылды. Сонымен бірге, мұнда көрмені тамашалауға келушілерге қызмет көрсететін бірнеше асхана, дəмхана жəне шайханалар бой көтерді. Қонақтар көңіл көтеретін үлкен би залы да асқан сəулетімен салтанат құрды. 8 мың шаршы метр аумаққа қанат жайған қолданбалы өнер жəдігерлерінің павильоны да шебер архитектуралық шешімі жəне көз тартар көркімен көрмені тамашалаушыларды ерекше əсерге бөледі. Қолданбалы өнер жəдігерлері қойылған бұл павильонның өзі бірнеше бөлікке бөлінді. Қала жиһаздары деп аталатын бөлігінде үй жиһаздарының сол замандағы небір озық үлгілері көрініс тапса, көрме павильондарының келесі бір бөлігіндегі сөрелерде ыдысаяқ, шыны бұйымдарының небір кереметтері қойылды. Көрме қалашығының екінші бір бөлігінде сол заманғы байланыс саласының техникалық жетістіктері паш етілді. Байланыс павильонында телефон, телеграф жəне пошта қызметінің озық техникалары мен технологиялары көрініс тапты. Сонымен бірге, корольдік əскеритеңіз күштерінің жəдігерлері қойылған көрме павильондары да қонақтардың көңілінен

өткізілген болатын. Енді осы бір атақты саябақта 1911 жылы жалауы желбірейтін ЭКСПО көрмесінің қалашығы қоныс тебетін болды. Бүкілəлемдік көрме қалашығын салу міндеті Пьетро Феноглио, Стефано Молли жəне Джакомо Сальвадори ди Вишиноф сияқты белгілі архитекторларға тапсырылды. Сəулетшілер тобының алдына шешімі күрделі өте жауапты міндет қойылды. Олар көрме қалашығында италиялық сəулет өнерінің дəстүрі мен бірнеше сарайлар тұрғызып, көрме павильондарын салуға тиіс болды. Ең бастысы, олар құрылыс жұмыстарын жүргізген кезде Валентино саябағындағы бірде-бір ағашқа немесе бұтаққа зақым келтірмеуге тиіс еді. Құрылыс жұмыстары барысында саябақтағы бірде-бір ағашты кесуге рұқсат етілмеді. Бұл асқан шеберлікті жəне туған қалаға деген зор сүйіспеншілікті қажет еткен аса қиын да құрметті міндет болды. Италия сəулет өнерінің тарихында есімдері ерекше құрметпен аталатын Пьетро Феноглио, Стефано Молли жəне Джакомо Сальвадори ди Вишиноф сияқты архитекторлар бұл күрделі міндетті абыроймен атқарып шықты. Көрме қалашығын салу барысында олар ғасырлар бойы қала халқының көзайымына айналып келе жатқан Валентино саябағының бір шыбығына да зақым келтірмей, оның көркін асқақтата түсті. Көрме қалашығында бой көтерген ғимараттар ерекше сəулетімен

шықты. Италиялық өндірістерде шығарылған бұйымдар мен өнімдер Турин қаласында өткен халықаралық көрменің негізгі тақырыбына айналды. Сонымен бірге, көрмеде шетелдерден əкелінген өнеркəсіп жəне өнер бұйымдары да мол болды. Осы ретте қолданбалы өнер жəдігерлері орналасқан павильондардағы Жапон елінің арнаулы көрмесі ерекше назар аудартты. Бұл елдің ұлттық дəстүрлеріне сай келетін өндіріс бұйымдары көрмені тамашалауға келген қонақтардың ерекше қызығушылығын туғызды. Туринде өткен ЭКСПО-1911 Халықаралық көрмесінің тағы бір есте қалатын ерекше көрінісі – «Альпі деревнясы» атты павильоны еді. Атақты инженерлер Шевалле жəне Морелли ди Попололардың қолымен тұрғызылған бұл жəдігер шындығында да тамаша еді. Павильонда шағын шіркеуі, бірнеше қолөнер өндірісі, фермалар жəне шаруа үйлері бар тұтас бір деревня бой көтерді. Мұнда еңбексүйгіш таулықтар қолынан шыққан небір өнер туындылары да кеңінен көрініс тапты. «Халықаралық өнеркəсіп жəне еңбек бірлігі» ұранымен өт кен Туриндегі Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесі өзінің алдына қойған биік міндеттер үрдісінен шыға білді. Сарапшылардың пікірінше, 1911 жылы өткен Бүкілəлемдік жетістіктер көрмесі халықаралық көрмелер шежіресінде өзінің лайықты орнын алды.

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».


8

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

 Тағдыр тағылымы

 Бəрекелді!

«Ґнерімніѕ арќасында кемдік кґргенім жоќ»

Ізгі дəстїрді саќтау, оєан деген адалдыќ – «Рахаттыѕ» игілікті ісі «Рахат» АҚ жəне «LOTTE Confectionery» компаниясы Наурыз мерекесіне орай Алматы облыстық №1 балалар үйінде қайырымдылық шарасын өткізіп, игілікті іс атқарды.

– дейді Нўрєали Пірназаров

«Мүмкіндігі шектеулі азаматтарымызға көбірек көңіл бөлу керек. Біз оларды белсенді өмірге тартамыз, олар тек жəрдемақы алып қоймайды, сонымен бірге, өздерін қоғамның мүшесі, пайдалы еңбеккер ретінде сезінетін болады». Елбасымыздың халыққа арнаған биылғы Жолдауындағы осы жолдарды оқып отырғанда көз алдыма ауылда күнде өзім көріп жүрген бір жігіт ағасының кескін-келбеті келе қалды. Осы бір азаматты күн сайын аудандық мəдениет үйінен көремін. Қолтығынан демей ұстаған қосағы Розаға əлденелерді айтып, оқтатекте күлдіріп қоятыны да бар. Бұл туа бітті қос жанарынан айырылған, бірінші топтағы мүгедек жан Нұрғали болатын. Нұрғали – өте ұстамды, сабырлы азамат. Күйгелек емес. Ішқұсалықтан да аулақ жан. Пендешілікке салынып «А, құдай, маған көрсетейін дегенің осы ма еді?» деп Алла тағаланың басқа салған тауқыметіне шек келтіріп көрмеген. Бұл енді оның иман мен сабырлығының молдығынан болса керек. Нұрғалидың бойындағы осындай бір ерекше ұстамдылықтың сырына мен онымен еркін отырып əңгімелескеннен соң ғана көзім жетті. «Мен осы бір кемтарлығым үшін еш уақытта Алла тағалаға налыған жан емеспін, керісінше шүкіршілік етіп, тəубе деймін. Құдайдың бойыма өнер дарытқанына қуанамын. Өнерім – өмірім, бұл маған үлкен медеу. Көзім соқыр болса, есесіне көкірегім ояу», деді ол жадыраңқы көңілмен, қаяусыз сөйлеп. Əңгіме арасында Президентіміздің əлгіндей кемтар азаматтарға байланысты айтқан сөзін кірістіре бастап едім ол менің алдымды орап ала жөнелді. «Рас, елімізде қаншама мүгедек жан бар, оның бəрі əрине, бір Алланың ісі. Ал, осындай жандарға көмек беруді бірінші кезекке қойып отырған Елбасына рахмет. Бес саусақ бірдей емес, мемлекет көмегіне қол жеткізе алмай отырған кемтар азаматтар қаншама. Сонымен бірге, «басқа салды, көнемін» деп ешбір ұмтылыссыз, қам-қаракетсіз отырған жандар да баршылық. Ал, мен болсам мүгедек екенмін деп, мемлекетке міндет артқым келмейді. Қолымнан не келеді, соны істеп, титтей де болса мемлекетіміздің өсіп-өркендеуіне өз үлесімді қосуды өзімнің азаматтық парызым деп санаймын. Маған осындай мүгедектігім үшін жəрдемақы төлеп отырған мемлекетіме мен де енді өз үлесімді қосуым керек емес пе?», деп өте бір ұтымды пікір айтқан Нұрғали өз өмір жолын електен өткізді. Нұрғалидың бойына өмірге деген, өнерге деген құштарлық сезім сонау бала кезінен бастап-ақ орнығыпты. Орта білімді Алматы облысына қарасты Қаскелең қаласындағы зағиптарға арналған мектеп-интернатта алған. Оқуға деген ерекше алғырлығымен көзге түскен Нұрғалиды ондағылар үш бағытта: математика, тарих пен философия жəне ҚазҰМУ-дің заң факультетіне лайықты деген дəрежеде дайындап шығарғанымен, бірақ Нұрғали өз таңдауы бойынша өнер саласына қарай бет бұрған. Неге? – Мен орта мектептің 2-сыныбында оқып жүріп музыка мектебінің үрмелі аспаптар бөліміне қатыстым. Сөйтіп жүріп, көрші бөлмедегі саз сырнайдың үніне ғашық болдым. Өзім əлгі айтқан үрмелі аспаптың бір емес, бірнеше түрін меңгеріп алғаннан соң, енді баян сыныбына келіп, онда сабақ беретін ағайға ойымды айтып едім, ол жан-жақты тексеріп

көрді де «Балақай ренжіме, сенен ешқандайда баян тартатын өнерпаз шықпайды, тіптен əуре болма», деп шығарып салды. Ағайдың бұл сөзі тура өңменіме оқша қадалып, қатты əсер етті. Бүкіл бойымды намыс кернеді. «Қалайда мен осы баян сыныбында оқуым керек» деген берік тұжырымға келдім. Сөйтіп жүргенде, əлгі мұғалім ауысып, орнына Иванов (аты есімнен шығып қалыпты) деген кісі келді. Мен сол кезден бастап баян сыныбына барып, ең соңғы жаққа отырып аламын да, оқушыларға үйретіп жатқан шығармаларды мұқият тыңдауға кірісемін. Өнер адамдарының болмысы қызық келеді ғой, əлгі оқытушы маған «Сен кімсің-ау, нағып жүрсің?» деп те сұрамады. Мен күн сайын осылай екі-үш сағат қатысып отырамын да, орындалып жатқан əрбір шығарманың желісін зерделеймін. Арада бір-екі ай өткеннен кейін əлгі оқытушының алдына кіріп, осы баян сыныбында оқығым келетінін айтып едім, ол кісі маған күдіктене қарап, қолыма жанында тұрған музыкалық аспапты ұстатып, «не білесің, соны орында» деді. Мен де тартынбас тан баяғы кіріпшығып жүріп тыңдаған 20-шақты шығарманың 10-нан астамын орындап бергенім сол «Болды, болды, тоқтат», деді де, менің орындаушылық шеберлігімді мақтап ала жөнелді. Нұрғалидың осы əңгімесінен оның бірбеткейлігі мен алған бетінен қайтпайтын қайсар лылығын тануға болады. Мектепті үздік бағамен бітірген Нұрғалидың жоғары оқу орнына түсуіне толық мүмкіндігі болған. Бірақ, оның өзі о бастағы жүрек қалауына ерік беріп, сонау Ресейдің Курск қаласына барып, сондағы арнайы музыкалық училищеге түседі. Сол училищеде 4 жыл оқып шығып, музыка мектебінің мұғалімі, ұлттық ансамбльдің көркемдік жетекшісі жəне филармония солисті деген мамандықтар бойынша диплом алады. Нұрғали сол жылдары сонау Мəскеуге, одан соң əрі қарай тағы да 500 шақырым жол жүрген кездерінде қасына ешкімді ертпестен бір өзі барып-келе береді екен. Бірақ, алдында əрең-əрең жүрер аяқ жолын ажыратып жүрген Нұрғалидың екі жанары 1973 жылы тіптен семіп, ештеңе көрмей қалады. Алайда, ол тағдырдың

Марат АҚҚҰЛ, «Егемен Қазақстан».

бұл соққысына еш мойымай, əрбір күнін, əрбір сағатын тынымсыз еңбекпен, ізденіспен, үлкен үмітпен өткізеді. Тіптен бас-аяғы 14 үйірмеге қатысып, қалайда бір қоғамдық жұмыстардың бел ортасынан көрінуге өте құштар болады. Содан болар өмірдегі өз ұстанымына берік қарайтын Нұрғали Пірназаров алғашқы еңбек жолын 1983 жылы Шаян саз мектебінде баян сыныбына сабақ беруден бастаса, араға жыл салып барып аудандық мəдениет үйіне қызмет ауыстырды. Өмірін өнермен терең ұштастырған ол бірнеше өнер фестивальдарына қатысып, лауреат атанды. Марапат пен мақтау қағаздары да жеткілікті. Өмірлік жұбайы Роза екеуі екі қыз, бір ұл өсіріп отырған өнегелі отбасы. – Өнерімнің арқасында осы күнге дейін мені жұмыс бабында кəсібімнен шеттеткен ешкім болған емес. Өзім де мүгедектігімді ешкімге міндет еткен емеспін. Бар мақсатым – ауылдың мəдениет саласын көтеру, халыққа барынша қызмет етіп, өз үлесімді қосу. Əйтеуір ел аман, жұрт тыныш болсыншы, дейді Нұрғали. – Сен жұмыс орныңа өзің кіріп-шығасың, қасыңда жетектеп жүрген ешкім көрінбейді, қолыңда таяғың да жоқ. Сүйемелдеусіз жүру саған қиын емес пе? – деп едім, ол: – Алла тағала бір жағынан кем қылып жаратса, ал, екінші жағынан қарасатын сияқты ғой, мен өте сезімталмын. Бір жүріп өткен жерімді, бір сөйлескен кісіні даусынан жазбай танимын. Оның үстіне бұл мекемеде істеп жатқаныма міне, биыл 30 жыл болыпты, бұл жердің ой-шұқыры көкейіме əбден жатталып қалған. Қиналмаймын, – деп күле жауап берді. Нұрғалидың тағы бір ерекшелігі ол спорттың тоғызқұмалақ түрінен спорт шебері. 2006 жылы Қазақстанда спорттың осы түрінен өткізілген жарыста чемпион атанған. Ал, шахматтан спорт шеберлігіне кандидат. Міне, рухы биік, еңбекқор, ерік-жігері күшті Нұрғали Пірназаровтың өмір жолы осылай өріліп келеді. Серікбай ТҰРЖАН.

Оңтүстік Қазақстан облысы, Бəйдібек ауданы.

Қазақстандық белгілі бренд «Рахат» АҚ пен аталған балалар үйі арасында ізгі ниетке толы қарым-қатынас орнағанына жиырма жылдан астам уақыт болыпты. Осы кезең ішінде компания балалар үйінің тəрбиеленушілеріне тəтті сыйлықтар тарту етіп, Жаңа жыл, Балаларды қорғау күні, мектеп бітіру кеші сияқты басқа да мерекелерде балалардың қуанышын еселей түсті. Еліміздің кемел гимнімен қоса «Армандастар» əні шырқалғанда балалардың қолындағы «көпті көрген» көне аспаптар даусы тыңдаушыларды тəнті етті. Бұдан кейін экскурсия жүргізіліп, балалар мен тəрбиешілер мұндағы тəрбиеленушілердің тұрмыс-тіршілігімен таныстырды, ойын бөлмелерін, компьютер сыныптарын, теледидар қойылған кең фойелерді көрсетті. Дегенмен, балалардың басты байлығы – дарындылығы. Мұнда əр бала жаны қалайтын, қабілетіне сай істі табуға тырысады, олар үшін сүйікті іс – кескіндемемен қоса сан алуан технология бойынша қолөнер туындыларын жасау, музыка мен би. Үш жасар бүлдіршіндер шеберлігі жағынан он алты жастағы жеткіншектерден қалыспайтын би тобының алмайтын қамалы жоқ сияқты, қазақ биінің нəзіктігін, лезгинканың мəнерлілігін, гопактың жалынды жастығын, орыс биінің ырғақтылығын, қара жорғаның өзіндік ерекшелігін де балдырғандар нақышына келтіре орындады. Балалар республикамыздағы көптеген ұлыстың ұлттық билерінің бояуын барынша аша түсті. Қос Володяның домбыраны асқақтата тартуына, 12 жастағы Самат Андреевтің дауысының əуезділігіне қалай сүйсінбессің! Саматты құрбылары «жұлдыз» деп атайды. Ол – көркемсөз оқу байқауының

жеңімпазы. Алматы қаласының басты мəдени орындарында концерт жүргізеді. Бишілер де марапаттан кенде емес, жақында олар халықаралық би байқауында украин халқының шабытты биін орындағаны үшін бас жүлдеге ие болыпты. Мұның бəрі – жеткіншектердің еңбектенуі мен олардың тəрбиешілері, ұстаздары мен хореографтардың жұмыла тер төгуінің нəтижесі. Еліміздегі халықтар достығын қастерлеу Наурыз мерекесінің негізгі тақырыбының арқауына айналыпты. Балалар көптеген ұлттардың шығармашылығын көрсетуге тырысты. – Жас əртістер шоқжұлдызының шынайылығы мен дарындылығына тəнтімін, – дейді мерекенің мəресінде «Рахат» АҚ басқарма төрағасы Александр Зенков. – Балалардың барлығын «Рахаттың» тəттілерінен сыйлық жасап, қуанту – біз үшін мəртебе. Қайырымдылық дəстүрінің жалғаса беретінін «Рахат» АҚ басқарма төрағасының орынбасары Сон Джонг Сик мырза да атап өтті. Қоғам алдағы уақытта да балаларға берілетін көмек көлемін ұлғайтып, қазақстандық брендтің басқа

да дəстүрлерін жалғастыруды жоспарлауда. Өнім сапасы да өзгермейді, оның түр-түрі көбейіп, таратылу аймағы да кеңейеді. – Шымкентте жаңа өндіріс алаңымыз бар, – дейді Сон мырза. – Қазіргі кезде маркетингтік зерттеулер жүргізілуде. Соның негізінде «Рахат» жəне «LOTTE» өнімдерінің ассортиментін арттырумен компанияның алдағы қызметі айқындалады. Соңғы бірнеше онжылдықтар бойы «LOTTE Confectionery» Оңтүстік Кореяның кондитерлік нарығында №1 ойыншының ұстанымында. Кəсіпорын сонымен бірге, Азиядағы нөмірі бірінші кондитерлік компанияға айналу үшін өзінің стратегиялық мақсатына сəйкес Оңтүстік Кореядан шет аймақтарда жаңа нарықты игеруде. Қайырымдылық көмек көрсету – компанияның Қазақстандағы жалпы əлеуметтік саяси маңызды бағытының бірі болып қала береді. «Рахат» көп жылдардан бері «Спешиал Олимпикс Қазақстан» Алматы филиалына, «Жанұя» мамандандырылған кешеніне, № 7 мектеп-интернатқа, «SOS Балалар ауылына» жəне тағы басқаларға көмек қолын созып жүр. Компания мүмкіндігі шектеулі балаларға, жетімдер мен тұрмысы нашар отбасылардың балаларына арналған түрлі спорттық, мəдени, мерекелік шаралардың өткізілуіне де қолдау көрсетіп, соғыс жəне еңбек ардагерлерін, мүгедектерді, зейнеткерлер мен интернационалист-жауынгерлерді, тамақ өнеркəсібі саласының ардагерлерін де назардан тыс қалдырмайды. «Рахат» АҚ экономикалық қиындықтарға қарамастан, келешекке нық сеніммен аяқ басуда. Қазіргі заманғы технологиялық жабдықтармен жарақтанып, жоғары білікті мамандардан құралған кəсіпорын сапасы жоғары өнім шығарып, түрін көбейтуге ұмтылып, қаптау-орау əдістерін жаңаша түрде өндіріске енгізуде. Осыншама күш-жігер қазақстандықтардың дастарқанынан «Рахат» кəмпиттерінің үзілмеуіне негізделеді. АЛМАТЫ.

 Жеріңнің аты – еліңнің хаты Баянауыл дуанының оңтүстігіндегі Қарағанды облысының Егіндібұлақ, Қарқаралы аудандарымен шектесіп жатқан аумақ Күркелі ауылдық округі деп аталады. Ертеректе «Большевик», «Южный» аталған ауылдық округ орталығы – Қапар ауылы. Бұл жер «Күркелінің бауыры – күнде дауыл» деп жырлаған Көтеш ақынды, Кенесарының батырлары Сейтен мен Тайжанды, аспандағы аққуға əн қосқан Жарылғапбердіні, Ілияс Жансүгіров «Құлагер» поэмасында «таутан Жақып» атаған Жақып палуанды, Алаштың ардақты перзенті Жұмат Шанинді, Екібастұз көмірін ашқан кенші Қосым Пішенбаевты, басқа да ел тарихында есімі қалған тұлғаларды дүниеге əкелген ардақты мекен.

Жерлестері Шаниннен неге жерініп отыр? Ұлтымызға осындай аяулы арыстарды сыйлаған Күркелінің, өкінішке қарай, ауылға атау беру мəселесінде біраз дау-дамайдың ошағына айналып отырған жайы бар. Неге десеңіз, бұл ауыл ел аузында төрт түрлі аталады: «Южный», Жұмат Шанин ауылы, Күркелі, Қапар. Ауылдық округтің Күркелі атануы сол жерде Күркелі тауының болуына байланысты. Ал Жұмат Шанин есімі 1992 жылы кеңшарға берілген. Бұл туралы күркелілік азамат Ерсін Сəрсенбаев былай деп еске алады: «Южный» кеңшарына Жұмат Шаниннің, ал осындағы мектепке Қошке Кемеңгеровтің есімі берілген жылы мен ауылда партком едім. Үйүйді аралап тұрғындардың келісімін алып, қол жинап шыққаным есімде. Ел Шанин туралы азды-көпті білетін болып шықты. Сөйтіп, өшкеніміз жанғандай болып, ауылымыз жаңа атпен атала бастады». Осыдан соң, 1993 жылы, кеңшардың құрылғанына 50 жыл толғанда, ауылдың кіреберісіндегі асфальт жол бойына Жұмат Шаниннің батар күннің шұғыласына шағылысып жанып тұратын бейнесі орнатылды. Ал Қапар атауының ауылға қалай таңылғаны беймəлім.

Ауылдың Жұмат Шанин атауынан кездейсоқ ажырап қалуы сол кездегі басшылардың салғырттығынан болды ма, кім білсін. Əйтпесе, əйтеуір адам есімімен атап тұрған соң, Жұмат ауылы десе де болмас па еді. 2000 жылы Екібастұз қаласындағы С.Торайғыров атындағы гимназия-мектебінің оқушысы Ербол Жүнісов «Баянауыл ауданындағы жер-су атауларының тарихы» атты зерттеу жұмысын жүргізіп, осы оқушымен бірге ауылға жолымыз түсті. Сол кезде біздің назарымызды ауыл шетіндегі көлдің Қапаркөл атануына себепкер болған Қапар атты адамның көне зираты аударды. (Осы тұста Қапаркөлдің жергілікті тұрғындар ауызға жиі алатын салмақты атауға айналғанын, яғни, Қапар есімі де өзіне лайықты дəрежеде еленіп жүргенін атап өткен лəзім). Өкініштісі, шежіре, тарихтан хабардар-ау деген ауыл тұрғындарының ешбірі «Қапар кім?» деген сұраққа мандытып жауап бере алмады. Тіпті руын, өмір сүрген жылдарын да білудің сəті түспеді. Тек ол кісінің бай болғанын білдік. Аталған зерттеу жұмысы республикалық байқауда жүлделі орынға іліккенімен, көкейімізде: «Қапар деген шынымен кім болды

екен?» деген сұрақ кілкіп қала берді. Одан бері талай жыл өтсе де, баспасөз беттерінен Қапар есіміне қатысты дерек кездестіріп немесе ел аузынан «Қапар бай сөйткен екен» деген татымды əңгіме ести қоймадық. Осыған қарамастан, ауыл жұртының бір бөлігі елді мекеннің Жұмат Шанин есімімен қайта қауышуына үзілді-кесілді қарсылық білдіруде. Бұдан бұрын да жергілікті басылым беттерінде Жұмат есімін ауылға қайтару мəселесі көтерілгенде, бастамашыларға бірліжарым ауыл ағалары дөңайбат көр сетіп: «Қапардың аруағына неге тиісесіңдер?» дегеніне куə бол ғанбыз. Бір рудың аталары арасындағы келіспеушіліктер салдары нан алты алаштың ардағы Жұмат Шанин есімі өз туған жерінде атаусыз қалып бара жатқаны жанға батады. Жалпы, Жұмат Шаниннің кім екенін айтып жатудың өзі артық. Оны əр қазақ білуі тиіс. Өмірі мен шығармашылығын кезінде Рымғали Нұрғалиев зерттеп, ол туралы қыруар еңбек қалдырғаны белгілі. ...Республикамыздың алғашқы халық əртісі, тұңғыш режиссері, драматург, театр қайраткері, көзі

тірісінде «қазақтың Станиславскийі» атанған Жұмат Шанинге орыстың белгілі режиссері К.Станиславский отызыншы жылдарда мынадай сөз арнаған екен: «Құрметті дос, келешекте ұрпағыңыз сізді əңгіме етпей қоймайды. Сіз, сеніңіз маған, өзіңіз туралы халқыңыз əңгіме етіп, аузынан тастамайтындай тамаша мұра жасадыңыз. Қоғамдық өмірдегі алған бағытында бүтін бір халық үшін пионер болу əркімнің сыбағасына тие бермейді. Демек, сізден соңғыларда ондай мүмкіндік жоқ. Олар тек сіз бастаған істі дамытып алға апарушылардың қатарында ғана қалады». Бір естелігінде Кереку өңірінен шыққан əнші Бісміллə Балабековтің ол туралы: «Қазақтан шыққан тұңғыш театр режиссері Жұмат Шанин мен министр Темірбек Жүргеновтің ұлт өнеріне қамқорлықтары ерекше еді ғой», дегені бар. Жұмат Шанин Мұхтар Əуезов атындағы академиялық драма театры мен Абай атындағы опера жəне балет театрының дүниеге келуіне, дамып қалыптасуына жанын сала кіріскен қайраткерлердің бірі ғана емес, бірегей басшысы да болған. 1972 жылы Шымкент облыстық драма театрына Жұмат Шанин есімі берілді. Ал жерлестерінің Жұмат атынан неге үркіп отырғаны түсініксіз. Негізі, Баянауыл кентінің өзінде бір көше, сондай-ақ, Астанада бір қысқа да елеусіз көше Шанин есімімен аталыпты. Алматыдағы көше үлкен. Басқа да елді мекендерде Шанин атында көше бар шығар, бірақ мұның бəрі Жұматтың атына бір ауылды қимай қалуға себеп емес қой. Əсіресе, туған ауылы Жұмат Шанин есіміне қайта ие болып жатса, оның несі айып?! Жанаргүл ҚАДЫРОВА.

Павлодар облысы.

 Жұлдыздар жарығы

Бухаресте самєаєан їн Румыния ұлттық опера театрының арт-директоры Михай Косма мен белгілі дирижер Кристиан Санду «Астана Опера» мемлекеттік опера жəне балет театрының жетекші солисті Жұпар Ғабдуллинаны Джузеппе Вердидің «Аида» операсындағы басты партияны орындауға шақырған болатын.

Өзіне тəн ерекше үнімен көптеген сахналық бейнелердің тамаша үлгісін жасап үлгерген қазақ əншісіне Румыния театрының майталмандары жайдан-жай қолқа салды деп айта алмайсыз. Нəзік жаратылыс иесінің кескін-келбеті мен əуезəуенін мүлтіксіз жеткізу опера əншілерінің бəрінің бірдей табаны тие беретін шың емес. Əлемнің ең ірі сахналарында өнер көрсетіп жүрген танымал тұлғалардың өзі мұны табысқа бастап баратын бірден-бір кесек кейіпкер əрі сахна иесі үшін Аида рөліне лайық болу өте жоғары жетістік деп санайды. Сондықтан да Ж. Ғабдуллинаның Румыния

ұлттық операсының сахнасында өнер көрсетуі əлемдік деңгейдегі орындаушылардың санаты тағы бір жарық жұлдызбен толығып келеді деген сенімді кеудеге күмəнсіз ұялатты. Дж. Вердидің «Аида» операсындағы басты кейіпкерді сомдаған қазақ аруының шеберлігі румын көрермендерінің ыстық ықыласына бөленді. «Театрдың көркемдік жетекшісі Михай Косма мен дирижер Кристиан Сандудың сенімін толықтай ақтап шыққан əншінің лирикалықдрамалық сопрано дауысы Аида бейнесін қазіргі заманға жеткізуде күрделі иірімдердің өзімен сəтті үйлесті» деген пікір айтылуда бұл туралы. Шетелдік шеберлердің назарына «Астана Опера» театрының солисті қалай ілігіп жүр деген сұрақ туатын шығар. Еске сала кетейік, Жұпар Ғабдуллинаның өнеріне олар өткен жылы Вердидің 200 жылдығына арналған халықаралық фестивальде тəнті болған екен. Ал əншінің өзін əңгімеге тартқанымызда, румыниялық əріптестерінің шақыртуын ол толғана қарсы алғанын, мұндай мəртебе жас əншінің келешегі үшін өте үлкен құрмет болып саналатынын айтты. Орындалуы күрделі вокалдық партиялардың біріне жататын Аида бейнесіне дауыс диапазоны кең əртіс керек. Жəне бір ерекшелігі, оған тек бір

дауыстың жетістігі аздық етеді. Өйткені, операның драмалық сəттерімен дауысты шебер қиыстыра алу – нағыз кəсіби əртістің ғана қолынан келетін іс. Румыния ұлттық опера театрының көркемдік жетекшісі Михай Косма бұқаралық ақпарат құралдарына берген сұхбатында оларды таныстырған румын операсының кереметі Ирина Иордакеску екенін айтты. «Бұған дейін де Қазақстанның талай танымал солистері туралы жақсы білетінмін. Көбін концерттерде, сахналық қойылымдарда тамашаладым, халықаралық басылымдардан Қазақстанның мəдени өмірі жайында көп мағлұматтар оқыдым. Бірде онда тамаша опера жəне балет театры пайдалануға берілгенін жəне онда жергілікті əртістердің қатысуымен əлемдік деңгейдегі қойылымдар өтіп жатқанын білдім», дейді маэстро. Екі ел арасындағы мəдени байланыстың жемісі дегенде, румын режиссерінің Бухарестегі ұлттық опера жəне балет театры төріне қазақ əншісін оздырған оқиғасын мысалға келтіруге болады. Жұпар қызымыз да жұтынып тұрған əнші. Ол республикалық жəне халықаралық байқаулардың лауреаты, «XXI ғасыр өнері» халықаралық байқауында бас жүлдені

жеңіп алған, 2013 жылы «Дж. Верди – 200 жыл» атты халықаралық опералық фестивальде «Аида» операсының бас партиясын шырқау осы əншінің маңдайына бұйыруы да кездейсоқтық емес. Адамның тағдыры бір-ақ сəтте басқаша өзгеріп шыға келуі мүмкін. Верди мерейтойынан кейін Ж.Ғабдуллинаның өмірінде де сондай қызық жағдай орын алды. Соның бірі – Румыния театрының шақыруы. Айта кету керек, əнші бұған дейін Аида партиясын Абай атындағы мемлекеттік академиялық опера жəне балет театрында орындаған болатын. «Бұл – əлемнің көптеген елдерінде жұрттың сүйіспеншілігіне ие болған классикалық бейне. Мұндағы əсіресе, қыздың Отанына деген, Радамеске адал махаббатын көрсететін үшінші акті аса қиын соғады. Румыния сахнасында сол жолдан сүрінбей өттім дей аламын. Көп дайындалуға уақыт жетпей қалғанына қарамастан, сахналық əріптестеріммен бірден тіл табысып кеттім. Олар мені, мен оларды жерге қаратқан жоқпын. Спектакльдің сəтті өтуіне театрда көп дайындық жасауымның едəуір көмегі тиді деп ойлаймын. Себебі, жылдам уақытқа ілесе алған адам ғана қазір белгілі бір табысқа қол жеткізеді десек, бұл орайда маған əлемдегі ең көп сұранысқа ие əнші – Елдар Əбдіразақовпен бірге өнер көрсеткен «Аттила» операсындағы Одабелла бейнесі, Мария театрында Роберто Тальявинимен шырқаған рөлдерім қымбат», дейді Ж.Ғабдуллина.

Жетіқара ҚОҢЫР.


 Толғандырар тақырып

Жўмыс жоќ емес, ќўлыќ жоќ Бїгінде талап пен еѕбекті серік еткенніѕ ќарны тоќ, кґйлегі кґк Қазір қайсы қиырға қарасаңыз да, қайсы ауылға ат шалдырсаңыз да «жұмыссызбын!» деген азаматты кездестіре қалуыңыз бек мүмкін. Олар неге жұмыссыз? Оның түрлі себептері бар. Ал енді сол жұмыссыздың бəрі заман талабына сай жұмыс істеп, экономиканың əр кетігінде толассыз еңбек етсе қандай ғанибет!? Ел жағдайы жақсарып, қазіргіден де ірі қадаммен ілгерілей түсер ме едік. Əзірше олай болмай тұр. Əсіресе, қазақ жайлаған қиырға қарасаң, «жұмыс жоқ!» деген желеудің жалауы желбіреп көрінеді. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Жиырма бірінші ғасырда, қазақтай кең даласы бар елде, құнарлы қойнауы түрлі асыл қазыналарға толы жерде аз ғана халыққа неге жұмыс табылмайды? Осының сырын, себебін білмек мақсатпен Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігінің Жұмыспен қамту департаментінің бастығы Нұржан Қалдыбатырға жолығып, жұмыссыздықтың мəнжайын анықтауға тырыстық. Сөйтсек, Қазақстанда еңбек қолы, жұмыс күші керісінше қат екен. Дəл осы кезде еліміздің кез келген қаласында немесе ауылында тірлік қыламын деген адамға түрлі мүмкіндіктер жасалып жатыр. Тіпті, мынадай кəсіп ашып, өзімді өзім жұмыспен қамтымақпын десеңіз, сол істің қыр-сырын үйренуге мемлекет есебінен оқытып, оған барыпкелер жол шығыныңызды өтеп, мұнымен бірге белгілі мөлшерде стипендия да төлемек. Қала былай қалып, ауылдағы ағайынға бұдан артық нендей жағдай керек? Тіпті, кəсібіңді меңгертумен қоймай, келешек бизнесіңді қалай құрып, қалай жоспарлауға дейін көмектесіп, кіріс пайдаң мен шығыс шығыныңды дұрыс есептеуді де үйретеді. Негізі өткен жылдың соңына дейін «Жұмыспен қамту-2020» бағдарламасының аясында 110 мыңға жуық адам мамандық игеру, біліктілігін арттыру, қайта даярлау курстарында оқыған. Онда, біліктілігін арттыруға 3, қайта даярлауға 6 ай уақыт кетсе, мамандық игерудің мерзімі 1 жыл екен. Былтыр 66 мыңнан астам азамат осындай оқыту орталықтарын бітіріп, олардың 84 пайызы тұрақты жұмыс орындарын тауып, қызмет етіп жатыр. Департамент бастығына қандай мамандықтарға сұраныс көп екендігі туралы да сұрақ қойдық. Оның айтуына қарағанда, елімізде барлық дерлік мамандықтарға сұраныс бар. Ауылды жерлерге мұғалімдер мен дəрігерлер, сондайақ, агрономдар мен мал дəрігері секілді мамандар керек. Ауыл шаруашылығында механизаторлар мен басқа да кəсіп иелеріне жұмыс бар. Ал қалада, ірі кəсіпорындарда көптеген мамандар жеткіліксіз екен. Басқаларын былай қойғанда, қазақ ұлтының құмар мамандықтары экономистер мен заңгерлер де жетіспейтін көрінеді. «Ірі компаниялар мен фирмалар білікті экономистер мен заңгерлерге зəру», дейді Н.Қалдыбатыр. Шағын жəне орта кəсіпкерлікті дамыту жөнінде биылғы жылдың басынан бері Үкімет пен Ұлттық кəсіпкерлер палатасы, сондайақ, тиісті демеуші қорлар айтып келеді. Қазіргі күнде бизнескеңес орталықтары облыс орталықтарымен қатар, аудандарда, монақалаларда да құрылып, халыққа қызмет көрсете бастады. Ол жөнінде палатаның төрағасы Абылай Мырзахметов «Шағын жəне орта бизнесті қарқынды дамыту үшін қазақстандық əрбір отбасыға өзіміз барып, оның мəнмаңызын дұрыстап ұқтырғанымыз жөн болар еді. Бірақ дəл солай істеу мүмкін емес. Сондықтан, бизнес туралы бейне-баяндарды

9

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

теледидардан тек айналдыра бермей, халыққа шағын кəсіптің пайдасы мен оны жасаудың қыр-сырын тереңірек түсіндіру мақсатында осы орталықтар құрылып жатыр», дейді. Кəсіпкерлер палатасы төрағасының осы сөздері, адамзат тарихында ең ұзақ өмір сүрген Осман империясы ыдырағанда, соның қирандыларынан Түркия атты

жаңғырған, жаңа тұрпатты елдің негізін қалаған Ататүріктің шағын кəсіпкерлікке қатысты сөзі мен ісі ойға оралды. Алып империяның орталығына жан-жақтан шабуылдаған жауларына тойтарыс беріп, жаңа аяққа тұрып жатқан мемлекеттің бойынан мін іздеп андалаған теріс пиғылдағыларға тосқауыл қойған Ататүрік, бұдан былай түріктердің жуан білек, қуатты қолдары қаруды емес, кəсіпті меңгергенін қалайды. Сөйтіп, елді дамытудың жаңа жолына түседі. Соның бірі – халықты шағын жəне орта бизнеске баулу болады. Тіпті, сол замандағы ұғым бойынша ерлермен тайталаспай, ірі кəсіпорындардағы еңбекке араласа алмай үйде отырып қалған қыз-келіншектерді де шағын бизнеске тартуға үндейді. «Шағын бизнес əр түрік үйінің есігін қағып, отбасының игілігіне айналсын», дейді. Содан былай, бойында дарыны, санасында безбенді ойы мен қолында өнері бар қызкеліншектер ұлттық қолөнерге ден қойып, оны бизнеске айналдырып, үйде отырып-ақ шағын кəсіппен шұғылданған. Нəтижесінде, түріктердің тұрмыстық жəне кəдесый бұйымдары алыс-жақын шетелдерге тарап кетті. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың отбасылық бизнес туралы айтқандарын дұрыс ұққан жан адамның да екі қолын алдына сыйдырып, бос отыра алмасы анық. Аталған министрліктің де негізгі айтары осы. Қазір өз ісін ашып, жұмыс істеймін деген адамға көмек көп. Кəсібін жаңа бастағалы отырған адамға 3 млн. теңге жеткіліксіз болар. Өйткені, істің бастауында көп нəрсе қажет. Мысалы, ауылды жердегі азамат мал немесе егін шаруашылығымен айналысқысы келсе, оған техника

мен бірқатар жабдықтардың керек екені рас. Оларсыз ісін бастай алмайтыны аян. Ал техника мен жабдықтардың бағасы белгілі. Бұл сұрағымызды министрліктің Жұмыспен қамту департаментінің жетекшісі мен Ұлттық кəсіпкерлер палатасының төрағасына да қойдық. «3 млн. теңгені аз демес едім. Батыс елдерін анық білмеймін, ал ТМД мен Балтық жағалауындағы мемлекеттерде 20 мың АҚШ доллары былай тұрсын, 1-2 мың долларды місе тұтып, сонымен-ақ өз кəсібін бастап жатқандар бар екенін білеміз. Көрші елдердегі əріптестерімізбен, осы жұмыспен қамту жəне шағын бизнеспен шұғылданам дегендерге жасалатын қолдау-демеулер жөнінде əңгіме болғанда, олар біздің жұмысымызды жоғары бағалайды», деді Н.Қалдыбатыр.

Департамент бастығының сөзіне зер салсақ, шағын немесе орта бизнеспен айналысуға пəлендей арнайы білімнің де қажеті жоқ. Ал бизнес жоспарды жасауға мамандар көмектесіп, керек болса, сол салаға арналған оқыту курсына жолдайды. Ол жерде оқытумен бірге, айлық іспетті жəрдемақы, сондай-ақ, жолақыңды қатар төлеп отырады. Десе де, бүгінгі күнде бұрынғыдай əркім қалаған курсына оқытыла бермейтін болыпты. Себебі, таңдаған кəсібіне оқыған көп адам ол сала бойынша жұмыс таба алмай қалуы ықтимал екен. Сондықтан, бұдан былай сұранысқа қарай оқыту көзделіп отырған көрінеді. Мəселен, құрылысшының өзі ондаған мамандыққа бөлініп кетеді. Бұған дейін соның үш-төртеуі бойынша ғана маман дайындалып келген болса, ендігіде жұмыс беруші фирмалар мен компаниялардың сұранысына қарай маман дайындалатын болады. Сонда бір сала бойынша артық маман дайындауға кететін шығын үнемделіп, қайта даярлау курсынан шыққан адамның біліктілігіне жұмыс берушінің дауы да болмайды. Себебі, мамандарды қайта даярлайтын оқыту орталықтары мен компаниялар келісімшарттар жасағанда, осыған дейінгі кемшіліктер жетілдіріліп, басы артықтары жойылады. Сөйтіп, екі тараптың пысықтауының нəтижесінде сапалы мамандар дайындалып, оқыту курсын аяқтап шыққан əр азаматқа жұмыс орны алдын ала дайын тұрады. Сондайақ, оқыту шығынының денін жұмыс берушінің өзі өтейтін болады. Енді өз ісін ашқысы келетіндерге қайта оралсақ. Ұлттық кəсіпкерлер палатасының төрағасы А.Мырзахметов мемлекет тарапынан берілетін көмектерді

саралай келіп, ауыл халқына пайдалы бизнес туралы əңгімеледі. «Біріншіден, кəсібін кезең-кезеңмен дамытам деген адамға мемлекет беріп отырған 3 млн. теңге аз емес. Бұл қаражатты тиімді пайдаланып, бизнесінің болашағын анықтай алған кəсіпкерге берілген несиенің бір бөлігін субсидиялау шарасы да бар. Сондай-ақ, Еңбек жəне халықты əлеуметтік қорғау министрлігі ұсынып отырған, бизнес орын тебетін, яғни шағын болмаса орта кəсіпорын салынған жерге қажетті инфрақұрылымды мемлекет есебінен жеткізіп беру шарасы кəсіпкерлерге өте қолайлы болғалы тұр. Өйткені, көп жағдайда кəсіп ашуға қарағанда, оған инфрақұрылым жеткізу əлдеқайда қиын əрі шығыны мол болып жатады. Екіншіден, кəсіп ашарда

тек мемлекет ұсынған несиеге ғана емес, түрлі даму қорларының шағын жəне орта бизнеске қарастырған бағдарламаларына да зер салған жөн. Олар бойынша қала түгілі ауыл кəсіпкері де 15 млн. теңгеге дейін жеңілдетілген несиеге қол жеткізе алады. Біз бұл істі тəжірибеде көргеннен соң айтып отырмыз. Мəселен, 15 млн. теңгеге 600-700 басқа дейін асыл тұқымды қой сатып алуға болады екен. Бұл деген бір отар қой. Мұнша қойдың жыл сайынғы өсімдерінің етін, терісін, жүнін соңғы шегіне дейін өңдеп, базарға шығарып отырса, жыл сайын қанша пайда түсіп тұратынын пайымдай беріңіз», деді палата төрағасы. Ал «Даму» кəсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ-тың басқарма төрайымы Лəззат Ибрагимова «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы туралы айтты. «Бұл елдік шара 2010 жылы үдемелі индустриялықинновациялық даму бағдарламасы аясында іске қосылды. Сөйтіп, кəсіп керлерге гранттар беру, сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау, несиелерді кепілдендіру, кəсіпкерлерді бизнеске оқыту, бизнесін жүргізуге сервистік қызметтер көрсету шаралары біріздендірілді. Бұлар бірнеше кезеңдерге бөлініп, жүзеге асырылып келеді. Мəселен, 20102011 жылдары кəсіпкерлердің назарын аударған жəне олар үшін ең тартымды тетік субсидиялау болды. Келер жылы бағдарлама кепілдендіру амалымен толықты. Сөйтіп, бұл шара шағын жəне орта бизнестің несие алу үшін қажетті кепілдендіру мəселесін тиімді шешуге бағытталды», деді басқарма төрайымы. Бағдарламаның өткен жылғы жүзеге асыру кезеңі кəсіпкерлерге көп пайдасын əкелді. Онда

кəсіпкерлердің заңды құқықтары жетілдіріліп, еліміздің барлық өңірлерінде кəсіпкерлерге қызмет көрсету орталықтары ашылған. «Бір терезе» қағидасы бойынша жұмыс істейтін ол орталықтар бизнеске қолдау көрсету жөніндегі мемлекеттік бағдарламалардың бəрі туралы тегін ақыл-кеңес береді. Ал ағымдағы жылы, кəсіпкерлікті қолдау қызметтері еліміздегі барлық аудан орталықтары мен моноқалаларда көрсетіле бастайтынын жоғарыда айтып өттік. «Даму» қорынан алынған мə ліметтерге қарағанда, өткен уақыт аралығында кəсіпкерлерді мемлекеттік қолдаудың түрлі əдіс-тəсілдері əбден жетілдіріліп, жоғары деңгейге көтерілген. Мысалы, алғашқы жылы 135 жоба бойынша кəсіпкерлермен субсидия туралы шарт жасалған болса, былтыр 1 271 жобаны субсидиялау шартына қол қойылыпты. Бұл сандарға қарап, бастапқы көрсеткіш 9 есеге өскенін есептеу қиын емес. Бұйыртса, «Даму» қоры биыл субсидияланатын жобалардың санын 1500-ге жет кізуді көздеп отыр екен. Осы арада, қордың кепілдік беретін игі шаралары туралы да айтып өткен дұрыс. 2010 жылғы қанатқақты тəжірибесінде тек 3 кəсіпкердің жобасына ғана кепілдік берілген. Соңынан бұл тəсіл жетілдіріліп, оған деген сұраныс артыпты. Нəтижесінде, өткен жылы 137 жоба кепілдендірілсе, биылғы сенім кепілімен 500-ге тарта жоба қамтылмақ көрінеді. Айтқандай, шағын кəсіпкерлікті орта бизнеске айналдыру шарасын да ұмыт қалдырмайық. Шағын шаруаны толық игеріп, ісін өрлетіп алған адамның өрісін кеңейткісі келері анық. Ұлттық кəсіпкерлер палатасы кəсіпкерлікті дамытудың бұл игі шарасын да назардан тыс қалдырмаған. Нəтижесінде, бизнесмендерді қосымша оқытуды қарастыратын интернет арқылы білім беру жүйесін іске қосқалы отыр екен. Оның жөнжорығын арнайы құрылған кеңес орталықтарынан білуге болады. Ал таяуда ел Үкіметі «Рұқсаттар жəне хабарламалар туралы» жəне «Қазақстан Республикасының кейбiр заңнамалық актiлерiне рұқсат беру жүйесi мəселелерi бойынша өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» заң жобасын Парламенттің қарауына ұсынған болатын. Бұл заң кəсіпкерлікке тұсау болар көптеген кедергі-шідерлерді қиып, бизнестің еркін өрістеуіне барлық жағдайды жасайды деген үміт бар. Елімізде кəсіпкерлікке рұқсат беретін құжаттардың бəрі бірінші рет бір заңға енгізілді. Мұндай шара кəсіпкерлерге өте ыңғайлы. Бұрын олар түрлі кодекстер мен салалық заңдарға шашылып кеткен болатын. Содан кəсіпкер рұқсат қағазының қайсысын қай жерде, қалай істеу керектігін білмей шабылып жүретін еді. Ең бастысы, бұдан былай кəсіпкерді тексеруге берілетін рұқсат қағазының əрқайсысы заңмен бекітілетін болады. Бұл орын алып жүрген түрлі бейбастақтықтарға тыйым салады. Естеріңізде болса, бұған дейін тексеру рұқсат қағаздарының санын 30 пайыздан, екі рет қысқартуға Мемлекет басшысы арнайы тапсырма берді. Бірақ одан нақты нəтиже шықпады. Керісінше, бұрынғыдан да көбейе түскені мəлім. Алда қабылданатын жаңа заң осындай келеңсіздіктердің орын алуына жол бермейді, деді А.Мырзахметов. Осы айтылғандардан жасалар түйін, елде жұмыс жоқ емес, сол бар жұмысты атқаруға құлық жоқ. Егер бойкүйездіктен арылар болсақ, екі қолға бір күректің табылары анық.

 Туыстық туы

Тїркі дїниесініѕ терезесі Жақында Астанадағы Түркі академиясында еліміздің бір топ белгілі ғалымдары жəне қоғам қайраткерлері басқосып, ақтарыла ақжарқын сұхбат құрды. Түріктану саласындағы өзекті мəселелерді көтеріп, өзара талқыға салды. Жалпы, Түркі академиясының жұмыстарымен етене танысып, оның əлемдік деңгейдегі бірегей ғылыми-зерттеу орталығына айналуы үшін ақыл-кеңестерін қосты. Дастан КЕНЖАЛИН, «Егемен Қазақстан».

Қоғам қайраткерлері мен көрнекті ғалымдарды ғылым қызметкерлері мерекесімен құттықтаған Түркі академиясының президенті Дархан Қыдырəлі академия жайлы толымды мəлімет беріп, атқарылған жұмыстар жайлы қысқаша баяндады. Белгілі түрколог Мырзатай Жолдасбеков: «Тікелей Елбасының бастамасымен құрылған Түркі академиясы қатардағы көп институттардың

бірі болып қалмай, өзінің жеке əсем ғимараты бар беделді халықаралық академияға айналуы керек», деді. Оның айтуынша, академия ғылыммен ғана шектелмей, түркі халықтарын жақындастыра түсетін іргелі орталық болуы тиіс. Барша түркілердің жан-жаққа енші алып тарағанға дейінгі ортақ тарихын жазу Түркі академиясының жетекшілігімен жүзеге асуы керек.Сонымен бірге, ол «академияның түркі халқы үшін бүгінгі күні түн ұйықтамай, күндіз отырмай жүргендерге арналған түркі əлемінің айтса

ауыз толардай өз сыйлығы болуы тиіс» деген ойын білдірді. Танымал əдебиеттанушы Сейіт Қасқабасов: «Қазір төртеудің түгел болып тұрғаны көңілге қуаныш сыйлайды. Алдағы уақытта алтау ала болмай, Түркі академиясы шаңырағы астында біріксе, еңсерілмейтін іс болмас еді», – деді. Түркі əлемінің белгілі зерттеушілерінің бірі Əділ Ахметов шетелдегі түркологиялық орталықтармен байланысты күшейтуді ұсынды. «Мысалы, Британия кітапханасында түркі дүниесіне қатысты құнды мəліметтер жатыр. Кембридж университетінде де түркологиямен айналысатын бір орталық бар. Ол жерде де түркі əлеміне қатысты көп қолжазбалар кездеседі. Олармен де байланыс орнатсаңыздар ұтылмайсыздар», деді. Ал Парламент Мəжілісінің депутаты Алдан Смайыл: «Түркі академиясы əлемдік түркологтардың теңдессіз

орталығына айналуы тиіс», деген пікірін білдірді. Академияға зерттеген жетістіктерін мектеп оқулықтарына енгізіп, жоғары оқу орындарына арнайы бағдарлама ретінде ұсынып отырғаны лəзім. Депутат сонымен қатар, академия жанынан жалпы түрік мұраларын түркі тілдеріне аударатын орталық ашып, түрік халықтарының ортақ энциклопедиясын əзірлеуді ұсынды. Бұдан соң Парламент Сенатының депутаты Нұрлан Оразалин, белгілі философ Ғарифолла Есім, Мемлекет тарихы институтының директоры Бүркіт Аяған, танымал түрколог Қаржаубай Сартқожаұлы, атақты археолог ғалым Зейнолла Самашев сынды зиялылар да өз пікірлерін ортаға салды. Жиын соңында жақында 75 жасқа толған белгілі тарихшы, профессор Қойшығара Салғараұлы түбі бір түркі халықтарының тарихын зерделеу жəне насихаттау жолындағы көп жылғы еңбегі үшін Түркі академиясының құрмет грамотасымен марапатталды. Зиялылар Түркі академиясында бұдан былай жиі жиналып, келелі сұхбат жасап тұруға келісіп тарасты.

ШАРАЙНА

Əлем жаѕалыќтары

Ресейдегі жаѕа алып мўнай кен орны Ресейде жаңа аса ірі мұнай кен орны ашылды. Бұл туралы Табиғи ресурстар министрі Сергей Донской жария етті. «Великое» деген атау алған кен орны Астрахань облысында орналасқан. Бұл жердегі мұнай қоры 300 миллион тонна мұнай жəне 90 миллиард текше метр газ делініп отыр. Осындай аса ірі мұнай кен орны соңғы жылдары алғаш рет табылған. Донскойдың сөзіне қарағанда, 2006 жылы Каспий қайраңында «ЛукОйл» геологтары 150 миллион тонна мұнай қоры бар кен орнын тапқан екен. «Великоені» игерумен бұған дейін де Астрахань өңірінде жұмыс істеп жатқан АФБ мұнай компаниясы айналысатын сияқты. Бұл компания осыдан екі жыл бұрын көрші Тамбов телімінде 140 миллион тонна мұнай көзін ашқан еді.

Паром апатынан жоєалєандар кґп Кеше бортында 474 адамы бар жолаушылар кемесі Оңтүстік Корея жағалауларында апатқа ұшырады. «Рейтер» агенттігінің ақпаратына қарағанда, жолаушылардың 320-сы Чечжу аралына экскурсияға бара жатқан мектеп оқушылары болып табылады. Құтқару операциялары Оңтүстік Корея жағалау күзеті кемелерінің жəне тікұшақтарының көмегімен жүргізілген. Əзірше, екі адамның қазаға ұшырағаны анықталып отыр. 368 жолаушы құтқарылған. Ал 104 жолаушыны іздестіру шаралары жалғастырылып жатыр. Құтқару операциясы кезінде паром толықтай су астына кетіп үлгерген. Енді жоғалғандардан күдер үзген де жөн секілді. Қайғылы оқиға жағалаудан шамамен 100 шақырым қашықтықта орын алған. Паром Инчхон портынан шығып, Чечжу аралын бетке алған болатын.

Альянс шыєыс шебін кїшейте тїседі НАТО Шығыс Еуропадағы одақтастары қорғанысын одан əрі күшейту қадамдарын қарастырмақ. Бұл жөнінде кеше ИТАР-ТАСС хабарлады. Аталған мəселені журналистер сұрағына жауап бере отырып, Солтүстік альянстың бас хатшысы Андерс Фог Расмуссен мəлім етіпті. Сөйтіп, Шығыс Еуропада НАТО-ның жаңа тұрақты базалары орналастырылатыны ықтимал болып отыр. «Бұл шаралар үш бағыт: қорғаныс жоспарларын нығайту, оқу-жаттығулар ауқымын кеңейту жəне қарулы күштерді тиімді орналастыру бағыттары бойынша жүргізілетін болады. Мен НАТО мен Еуроодақ жəне басқа да жақын əріптестерімізді ынтымақтастықты бекіте түсуге шақырамын. Бізге оқу-жаттығуларды көбірек өткізу қажет», деп мəлімдеген баспасөз мəслихатында Расмуссен.

Қысқа қайырып айтқанда:

Ресей Мемлекеттік думасы комитеті төрағасының бірінші орынбасары, единоростық депутат Михаил Маркелов өз əріптестеріне ұлттық мүддеге сатқындық жасаған депутаттарды мандатынан айыру тетігін ойластыруды ұсынды. Оның пікірінше, қазіргі кезде Думада депутаттарды сатқындығы үшін мандатынан айырудың құқықтық тетігі жоқ. Ұлыбританияның астанасы – Лондон қаласындағы шаштараздың менеджері өз мекемесін жарнамалау үшін Солтүстік Корея серкесі Ким Чен Ынның образын пайдалануға шешім қабылдаған.Сөйтіп, шаштаразының қабырғасына Ким Чен Ын бейнеленген постерді орналастырған. Бірнеше күн өткен соң оның мекемесіне КХДР елшілігінен өкілдер келіп, реніштерін білдіріпті. Тəжікстан президентінің қызы Озода Рахмонова əкесі секілді тегіндегі орыстың «ов» суффиксін алып тастаған. Енді оның толықтай аты-жөні Рахмон Озода Эмомали болып табылады. Президенттің өзі тегін 2007 жылы өзгерткен болатын. Бұл шешімін Эмомали Рахмон мəдени тамырына оралуға шешім қабылдағанымен түсіндірген еді.

Барлау басшысы ќызметінен ќуылды Сауд Арабиясы барлау қызметінің басшысы Бандар бин Сұлтан отставкаға жіберілді. Ел астанасы – Эр-Риядтағы Сирия саясатына жауапты адам, сөйтіп, корольдің жарлығымен қызметінен босады. Енді Сұлтанның міндетін оның орынбасары Юсеф əл-Идриси өзіне алатын болды. Сауд Арабиясының АҚШ-тағы бұрынғы елшісі Бандар бин Сұлтан Корольдіктің барлау қызметін 2012 жылдың шілдесінде қолына алған еді. Сирия жанжалы басталысымен оның алдына президент Башар Асадтың режіміне қарсы күрестегі бүлікшілерге ықпал ету міндеті қойылған екен. Үстіміздегі жылдың 14 ақпанында Бандар бин Сұлтан Сирияға байланысты мəселелер бойынша шешім қабылдаудан аластатылған еді. Осыған қарағанда, бұрынғы барлау қызметінің басшысы өзіне жүктелген міндет үдесінен шыға алмаған секілді.

Виза алєыѕ келсе, орыс тілін біл Ресейдің Федерация кеңесінде шетелдіктерді орыс тілін, тарихы мен Ресей заңнамаларының негізін білетінін нақтылауды міндеттейтін заң жобасы мақұлданды. Бұл шетелдіктерге жұмыс визасын немесе уақытша тұруға рұқсат алу үшін қажет болатын көрінеді. Осылайша, «Ресей Федерациясындағы шетел азаматтарының құқықтық жағдайлары туралы» заңға өзгерістер енгізілді. Ал шетел азаматтарының білім туралы сертификаты жоғарыда аталғандарды олардың білетінін қуаттайтын құжат болып табылмақ. Оны берумен Ресей аумағындағы немесе одан тысқары жерлердегі орыс тілінен, тарихынан жəне заңнамалар негізінен емтихан өткізетін білім беру ұйымдары айналысатын болады. Сертификаттың күшінде болу мерзімі 5 жыл деп белгіленіпті. Бұл мерзім аяқталған соң құжатты қайтадан алу қажеттігі туындайды.

Кеѕес танктерін кґзге сїйел кґреді Немістің бұқаралық ақпарат құралдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаза тапқан жауынгерлер үшін тұрғызылған Тиргартендегі мемориалдық кешеннен кеңестік Т-34 танктерін алып тастауға шақырды. Кеше Бундестагқа осындай үндеумен Bild Berliner жəне Zeitung газеттері қайырылды. «Біз Бранденбург қақпасындағы мемориалда бірде-бір орыс танкінің тұрғанын қаламаймыз», делінген үндеуде. Газеттер, сондай-ақ, оқырмандарын Бундестагқа поштамен немесе факспен үндеулер жолдауға шақырады. Ал петицияның өзі Бундестагқа 14 сəуір, дүйсенбі күні-ақ жіберіп қойылыпты. Енді үндеуді қарауға екі апта керек көрінеді. Егер қол қойғандар саны 50 мың адамнан асатын болса, петицияны талқылау автоматты түрде өтетін болады екен. Қол қойғандардың нақты саны əзірше белгісіз. Ал қаза тапқан кеңес əскерлеріне мемориал 1945 жылы орнатылған болатын. Интернет материалдары негізінде əзірленді.


10

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

 Мемлекет мерейі Ілкімді істерге кішігірім кездесулер мен танысулар сеп болатынын талай көріп жүрміз ғой. Ұлыбританиядағы «Ш.Айтматов академиясының» директоры, профессор Рахима Əбдуəлиевамен басталған алғашқы таныстық жазушы, драматург Дулат Исабековтің екінші бір тынысының ашылып, қазақ əдебиеті мен мəдениетінің кең қанат жая түсуіне себепкер болғандай. Жақында, сəуір айының 6-12-сі аралығында Ұлыбританияның астанасы Лондон қаласында «Қазақ əдебиетінің апталығы» айдарымен өткен Дулат Исабековтің шығармашылығына қатысты мəдени іс-шара соның дəлелі.

«The little pearl and other stories» Сонымен 6 сəуір күнгі алғашқы мəдени шарамыз 800 жылдан астам тарихы бар Кембридж университетінде жоспарланған Дулат Исабековтің «The little pearl and other stories» («Гауһартас») деген əңгіме-повестері мен пьесасы енгізілген ағылшын тіліндегі жинағының тұсаукесеріне барумен басталды. Кембридж қаласы Лондоннан 70-80 шақырым қашықтықта жатқан, өзінің атақты Кембридж университетімен əлемге таныс Англияның тарихи ескі қалаларының бірі. Өзіміз атбасын тіреген Кембридж университеті 1209 жылы негізі қаланып, 87 адам Нобель сыйлығын иемденген, дүние жүзіне аты мəшһүр оқу орны. Қаланың ортасына орналасқан университетті аралағанымызда тарихи ғимараттың сол күйінде сақталып қалған, сонау орта ғасыр заманына сапар шектіретін ғажайып көрінісі бізді таңдандырды.

асқақтатқан осындай рухани іс-шараның Кембридж университетінде өтуі үлкен бастаманың басы деп ұқтық. Қуандық. Осы университетте Оңтүстік Корей елінен келіп, PhD докторантура сында оқып жүрген докторант қызбен жолықтық. Қазақ тілінде жақсы сөйлейтін корей қызының аты да қазақша Інжу Ку (Eunju Koo) екен. Докторлық диссертациясының тақырыбы «Language, Labour and Urban in Kazakhstan» деп аталады. Қазақстанның тіл саясаты мəселесі жөнінде жазып жүрген корей қызын сөзге тартқанымызда: «Мен Сеулдегі университеттің Орта Азия факультетінде оқып жүрген кезімде екі жылға Алматыдағы Абылай хан атындағы Шет тілдер университетіне қазақ тілін үйренуге келдім. Сол кезде Қазақстандағы адамдардың көпшілігі менен «Неге орысша білмейсің? Неге қазақша сөйлейсің?» деп сұрайтын. Мен сонда күліп: «Мен Ресейде жүрген жоқпын ғой» деп айтатынмын. Қазақстанның тəуелсіздік алғанына 22 жылдай уақыт болды. Сондықтан

Хитроу əуежайындаєы «Ґкпек жолаушы»

Ќазаќ драматургы шыєармасыныѕ Шекспирдіѕ отанында ќойылуы ўлт мəдениетініѕ тамаша табысы Ақмоншақ АХМЕТ, журналист.

«The little pearl and other stories» деген атпен жарыққа шыққан Дулат Исабековтің шығармалар жинағын орыс тілінен тəржімалаушы британдық аудармашы Катарин Жуделсон. Бұл жерде айта кетер бір мəселе, шетел авторы кітабының тағдыры көп жағдайда аудармашының тегіне байланыстылығы. Аудармашы ағылшын текті британдық болса, онда аударма еңбекке ерекше көңіл бөлініп, ұлттық кітапхана қорында тіркеліп, мəңгілік сақталмақ. Ал барлық аудармашылардың еңбектеріне мұндай құрмет көрсетіле бермейді екен. Ұлыбритания елінің кітап баспасындағы осындай ерекшеліктеріне сəйкес аударылған Д.Исабековтің шығармалар жинағы қазақ жазушыларының ішінде алғашқысы боп саналмақ. М.Əуезовтің «Абай жолы» романы мен Қ.Мұ хамеджановтың Ш.Айтматовпен бірге жазған «Көктөбедегі кездесу» атты пьесасының ағылшын тіліндегі нұсқалары ағылшындардың кітап қорының кеңес өкіметі тұсында «Прогресс» баспасынан шыққан еңбектері қатарында бөлек сақтаулы тұр екен. «Айтматов академиясының» президенті Рахима Əбдуəлиеваның ресми сөзінен кейін сөз алған жазушы Дулат Исабеков ағылшын тілді аудиторияға жол тартқан кітабын шығарушы баспагерлер мен ұйымдастырушыларға өз алғысын білдіріп, арнайы жазып келген баяндамасымен қысқаша таныстырып шықты. Баяндама оқу кезіндегі жазушы толғанысы бəрімізді толқытып кетті. Жазушының «Мəдени интеграция – халықтар достығының кепілі» атты баяндамасында айтылғанындай, «Қазақ əдебиетіне өткен ғасырдың 60-70-жылдары келген менің замандастарым бүгінгі таңда көркем ойдың ең бір қуатты күшіне айналып отыр. Олар Шығыс жəне Батыс мəдениетін бойына сіңіріп өскен талантты ұрпақ. Егер талғампаз ағылшын оқушылары осы ұрпақтың шығармаларына көбірек көңіл бөліп, онымен етене танысуды жөн деп санаса, олардың табары көп боларына сенім мол. ...Біз экономикалық интеграциямен бірге мəдени интеграцияға да көбірек көңіл бөлуге тиіспіз. Мəдени интеграция дегеніміз – ең алдымен бейбітшілік, гуманизм, халықтар арасындағы ынтымақ, келісім жəне тұрақтылық». Қазақ пен ағылшын əдебиеті арасындағы достық, шығармашылық байланыс енді басталғандай. Осы баяндамадан кейін сөз алған ағылшын əдебиеттанушысы, аудармашы Николас Салдарс өз баяндамасында Орталық Азия əдебиеті жайында айта келіп, шығармалары енді ғана аударылып жатқан Д.Исабековтің «Гауһартас» атты повесін қырғыз жазушысы Ш.Айтматовтың «Жəмилə» атты повесімен жəне фильмімен салыстырып айтып өтті. Кітап тұсау-кесеріне университет оқытушылары мен ағылшын оқырмандары жəне Кембридж университетінде оқып жүрген бір топ қазақстандық ізденуші жастар мен Қазақстан елшілігінен де арнайы өкілдер келіп, жазушы ағаларына алғыстарын айтып, суретке түсіріп жатты. Мəртебе

да қазақстандық əрбір азамат қазақша сөйлеуі керек деп ойладым. Қазақстанда жүрген кезімде қазақ тілінің мəселесі мен жастардың ой-санасындағы өзгерістерді зерттеу қызықтыра түсті. Қазіргі уақытта Кембридж университетінің докторантура бөлімінде қазақ тілі жəне тілдің саясаты қазақтардың өмірінде жəне еңбек жолында қалай əсер ететіндігі жайында зерттеп жатырмын. Қазақ жазушысы Дулат Исабековпен кездесіп, оның қазақ тіліндегі шығармаларының ағылшын тіліне аударылып жатқанына қатты қуаныштымын. Осы Ұлыбританиядағы достарымның, таныстарымның ішінде де Қазақстанды ұнататын адамдар бар. Соларға енді осы кітап арқылы жақынырақ таныстыратын болдым», дейді ол. Осы сапарымызда Лондонға 1996 жылы оқумен келіп, қызмет бабымен қалып қойған, Ұлыбританияның заң жөніндегі PhD докторы МұхамедƏли Құрманбаевпен танысып, қуанып қалдық. Өзі Дулат Исабековтің жерлесі болып шықты. Ағылшын жұртында бизнес саласында жақсы қызмет атқарып жүрген ел азаматы жазушы ағасының келетінін естіп, арнайы отбасымен келіп, құттықтап жатты. Қазақстаннан келген бізді елге қайтқанымызша қолынан келген бар көмегін аямай қонақ етті. Елі мен жерін сағынып жүрген Мұхамед-Əли бауырымыз сөз арасында өзінің жүрекжарды қуанышын, тілегін білдірген еді. «Мен Англияға 1996 жылы қазақ елінен алғаш оқуға келген студенттерінің бірімін. Сол алғаш келген жылдары шетелдіктер «Қазақстан қайда орналасқан ел?» деп сұрайтын. Бəріне Қазақстан жер көлемі жағынан дүние жүзіндегі тоғызыншы ел деп айтатынмын. Кезінде біз бес қана бала оқуға келсек, қазір біз оқыған оқу орнында «Болашақ» бағдарламасының арқасында сексенге жуық бала оқиды. Тəуелсіздіктің алғашқы жылдарымен салыстырғанда, Елбасының арқасында көптеген істер атқарылып, бар лық жерде де Қазақстанның аты шығып жатыр. Мысалға, қазір біреуге «Қазақстаннанмын» деп айтсам, ешкім де «Ол қай жақта?» деп сұрамайды».

«Алматы – Амстердам – Лондон» аралыєындаєы «Ґкпек жолаушы» Сапарымыздың екінші күні, яғни 7 сəуірде Лондонның Кентиш Таун атты шағын ауданында орналасқан «Giant Olive Theatre» театрында «Orzu Arts» ұсынуымен көптен күткен премьераға да келіп жеттік. Бəріміз де «Өкпек жолаушының» («Ескі үйдегі екі кездесу») соңынан автордың өзі айтқанындай, «Əу баста мен анықтап берген басты кейіпкерім Айтөренің маршруты Ялта (Қырым) – Алматы – Якутск болса, ол бертін келе өз бетімен бағытын өзгертіп, бұрынғы Кеңес Одағының көптеген театрларын шарлап өтіп, ең соңында СанктПетербургтегі «Эксперимент театрынан» соң бірден «Хитроу» аэропортына келіп қонып отыр. Ол өзі ғана кеп қонбай, соңынан менің отбасымның мүшелерін, Эдинбургте оқып жатқан немерем мен басқа да немерелерімді жəне достарымды өзімен бірге ала келді. Осы

пьесамның арқасында бəріміз «Алматы – Амстердам – Лондон» аралығындағы «Өкпек жолаушыға» айналдық». Ұлыбританиядағы Kazakh Arts Academy-сы мен Orzu Arts-тың бірігіп ұсынған Giant Olive Theatre театрындағы қазақ драматургының алғашқы премьерасы өте сəтті өтті. Көрермен залының басым бөлігін алғашқы күні қазақ көрермендері толықтырса, қалған бір апталығында жергілікті ағылшындардан құралған аудитория алмастырды. Ең алдымен спектакльдің бағдарламасына көз жүгірткенімізде қойылымды қоюшы ұжымның əртүрлі ұлт өкілдерінен құралғандығы көңіл аудартты. Əсіресе, өзбек пен қырғыз ағайындардың Лондонда жүріп бас құрап, қазақ авторының пьесасын қоюға жұмылдырылуы таңдандыра түсті. Спектакльдің қоюшы режиссері Юлдош Жорабаев, композиторы Азиза Садықова мен аруақ рөліндегі актер Абдурашид Шадиев – өзбек ағайындар болса, Зейнептің кішкене қызының аруағы боп ойнайтын Назгүл Жүсүмова қырғыз ағайыннан, бұлардан басқа продюсері Жозеф Сандерс, жарық қоюшы Патрик Гудден мен дыбысын қоюшы Эмма Спириндер жəне Айтөре рөліндегі Марк Стантон, Зейнеп рөліндегі Катзи Тревелиян – ағылшындар. Тек киім жөніндегі дизайнер мен сахна безендірушісі ғана Əлия Боранбаева деген қазақ қызы болды. Міне, осындай əртүрлі ұлттардан құралған шығармашылық ұжымның бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығаруының нəтижесінде шыққан қазақы бояудағы спектакльді көріп, тамашаладық. Ел ден аттанарда «Ағылшындардың сахналауындағы қазақ пьесасы қалай шығар екен? Шекспирдің рухында тəрбиеленіп өскен ағылшындар Азия жеріндегі қазақ деген ұлттың болмыс-бітімін, салт-дəстүрін, мəдениетін, юмо рын қалай қабылдар екен?» деген сияқты сұрақтардың төңірегінде алаң дап шыққан көңіліміз спектакльдің алғашқы бөлімінде-ақ жай тапқандай болды. Сахна безендірілуіндегі домбыра мен қазақша оюланған жапқышқа дейін, жалпы үйдің ішкі атмосферасын көргенде Қазақстанның бір театры гастрольдік сапармен келгендей сезінеді екенсің. Спектакльдегі алғашқы көрініс үйдің ішін түтіндетіп, адыраспанмен аластап жүрген ақ жаулықты ананың бейнесімен басталған сəтінен-ақ қойылымның жалпы архитектоникасының қазақы дəстүрден алыстамай, ұлтқа тəн болмыспен қойылғаны көрінді. Қазақ ұғымындағы киелі деп білетін аруақ бейнесі қойылымның басынан аяғына дейін көрерменнің де, кейіпкерлердің де қаперінен бір сəтке алыстамай, керісінше адам жаны өгейсіп, оқшауланған сайын оның күш беретін жұбанышына айнала түседі. Қойылымдағы Айтөре мен Зейнептің жан дүниелеріндегі əр сəт сайын алмасып жатқан көңіл-күй ауандарының бақылаушысы – аруақ кейпіндегі олардың о дүниелік балалары мен əже бейнесін көрсетуі режиссер тарапынан пьесаның ішкі тынысын сезінгенін көрсеткендей. Спектакльдің артқы фонындағы қазақ күйінің үні мен «Бір бала» əнінің жəймен

ғана сыздықтай орындалуы шетел сахнасында, əсіресе, əсерлі шығады екен. Айтөре мен Зейнептің ойындарының үзілісті сəттерінде де домбыраның қоңыр үнімен қойылымның ішкі демін беруі жүйке тамырларыңды шымырлата түседі. Басты кейіпкерлер Айтөре мен Зейнептің екеуара диалогы арқылы өрбігенімен адам жанының ішкі иірімдерінде жатқан сырлары ақтарыла түскен сайын спектакльдің бояуы қоюланып, кейбір сəтінде əдемі юмормен өріліп жатты. Зейнет жасына жеткен, балаларының əрбір қадамына көңілі алаңдаулы, тағдырдан да алған сыбағасы аз емес Зейнептің бейнесі ағылшын актрисасы Катзи Тревелиянның ойнауында өзінше бір қазақ əйелінің бейнесі болып шықты. Актриса Зейнеп бейнесіне дайындық кезіндегі қиындықтары туралы ойымен былай бөліскен еді: «Қазақ əйелінің образын шығару кезінде қиындықтар болды. Əсіресе, ер адаммен сөйлескенде бетіне тіке қарап сөйлеуге болмайтын қазақтың ибалы əйелінің бейнесін шығару үшін режиссер тарапынан репетиция кезінде көп ескертулер алып, қиналған кезім де болды. Ағылшындарда керісінше, сөйлесіп тұрған адамыңның бетіне тура қарамасаң өтірік айтып тұрғаның боп есептеледі. Сондықтан қазақтар туралы бейнематериалдармен танысып, көп іздендім. Бір қызығы, ағылшындар қалай көп шəй ішкенді ұнатса, қазақтар көп ет жегенді солай ұнататынын білдім». Актрисаның мұсылман əйеліне тəн еркектің бетіне тіке қарамайтын, үйде ері жоқта бөтен еркекті кіргізуге арланатын ақ жаулықты əйел бейнесін керемет шеберлікпен ойнауы шынында да таңғалдырды. Зейнеп бейнесі пьесада бейнеленгеніндей спектакльдің əрбір көрінісінде, Айтөремен арадағы əңгіме кезінде əрқалай құбылып, бірде мұңды, бірде көңілді қалыпқа ауысып көрерменді жетелеп отырды. Ал Айтөре бейнесіндегі ағылшын актері Марк Стантонның ойыны көңілді мұңның, жайдары мінездің адамы ретінде көрінді. Стантонның Айтөресі Зейнептің үйіне, яғни өзінің бұрынғы үйіне келген сəттен бастап, қараңғы үйге сəуле шашып тұрғандай жайнатып жіберсе, кей сəттерде ағылшындарға тəн батылдықпен үйдің қожайыны секілді тым еркінсіп кететіндей. Бəлкім, актердің кейіпкер мінезін ашудағы əрекетті шешімі шынында солай алынған болар. Өмірдегі қайғы мен мұңды сол əдемі жымиыспен жеңетін Айтөренің бейнесін көрдік. Ал Зейнептің бойындағы кей тұстарда күйгелектеніп кететіні, енді бірдегі аңғал да ақкөңіл мінезі өзін ақтап жатты. Спектакльдің екі-ақ көрінісінде көрінетін Ертайдың бейнесі режиссер Юлдош Жорабаевтың орындауында есте қаларлықтай бейнеде ашыла білді. Шешесінің бөтен еркекпен (Айтөремен) үйінде шəй ішіп, би билеп отырған жеріне кіріп келгендегі масаң күйдегі Ертай-Жорабаев əдемі романтикалық кештің шырқын бұзып кетеді. Көңілді отырыстың көрген түстей ғайып болуы мұңдас екі жанның бір сарынды, сұрқай өмірлерінің бояуын қайта қалпына келтіріп, ескі үйдегі екі кездесу шынында да «өкпек жолаушының» жүріп өткен жолындай əсер қалдырады.

Ұшағына мініп Айтөре кетті жөніне. Ал Зейнеп болса қас қағымдай өте шыққан сəттік кездесуімен қоштаса алмай қала берді. Соңғы сахнадағы Ертайдың анасының жан дүниесін кеш түсініп, кешірім сұрап келген сəті бірі көкте, бірі жердегі Айтөре мен Зейнептің өмір жолдарының енді қайтып тоғыспайтынын ұқтырып жатқандай. Пьесаның осы бір соңғы шешімі адам өмірінің осындай бір қимас сəттерден тұратындығын, жақсымен өткізген бір күніңнің қалған өміріңе ынтықтырып қоятын сиқыры бар екенін тереңнен сезіндіре түсетіндей. Спектакльдің өн бойынан менмұндалап емес, керісінше тереңіне тарта түсетін ұйықтай көрініп тұрған ой иірімдерін көресің. Спектакльдің ағылшын тілінде қойылғанына қарамастан, автордың ойын актерлердің ойынынан да ұғуға, көруге болатындай. Өзіміз пьесаның сюжетіне қанық көрермен болғандықтан бар ықыласымыз ағылшын актерлерінің ойынын бағуға ауды. Спектакльдің ұнаған-ұнамағанын Дулат ағамыздың көңіл көзінен ұғып үйренгендіктен бе, спектакль біте салысымен ең алдымен ағамызға қарағанымыз рас. Авторымыздың сахнаға көзіне жас алып, көңілді күйде шыққанынан-ақ қол шапалақтай жөнелдік. Дулат ағамыз сөз арасында өзіміздің түріктер мен орыстардың да дəл бұлай қазақ əйелінің бейнесін шығара алмағанын, ал ағылшын актрисасының мұншалықты ізденіп, кейіпкерінің бейнесін бойына сіңіре білгеніне риза екенін білдіріп жатты. Бəрімізді «Өкпек жолаушыға» айналдырып алып келген спектакльдің қоюшы режиссері мен продюсерінің жоспарлары да үлкен. Ұлыбританияның өзге қалаларында көрсету, халықаралық театр фестивальдеріне қатыстыру жəне алдағы күз айларында Қазақстан халқына көрсету ойлары да бар екенін білдік. Қазақ даласынан ағылшын еліне ұшып шыққан алғашқы қарлығашымыздың қанаты талмасын деп тілек тіледік.

Ќырєыз бен ґзбектерден їйренеріміз кґп Бұл сапарда драматургты тағы бір кездесу күтіп тұр еді. Лондон қаласының лордының қабылдауына алдын-ала жазылып қойғандықтан, кездесу уақыты да белгілі болатын. Ғимаратына артық адамды кіргізбейтіндіктен аудармашымен бірге кірген Дулат Исабеков лордпен Қазақстанның бүгінгі саясаты мен əдебиеті, мəдениеті жəне Лондонға келгендегі мақсаты жөнінде сөйлесіп, кездесу соңында ағылшын тіліндегі жаңа кітабын қолтаңбасымен бірге сыйға тартып кетті. Ағылшын елінің аса бір құрметтейтін, ұрпақтан ұрпаққа жеткізіп отыратын қымбат сыйы деп ақын-жазушылардың қолтаңбасымен өз қолынан берген кітаптары бағаланады екен. Сондықтан да лорд Дулат Исабековтің бұл бағалы сыйына үлкен алғысын білдіріп, тарихи ғимараттан дəм татқызып шығарып салды. Жоспар бойынша бұдан кейінгі күні ВВС-дің бас корпусы мен ПЕНклубқа соғып, сондағы мамандармен жолығып, елдің əдебиеті мен мəдениетіне

қатысты мəн-жайды біліп, барымыз бен жоғымызды түгендеу болатын. ВВС-дің де ғимаратына тек тіркеумен ғана кіреді екен. Дулат Исабековтің өз аузынан естігеніміздей, ВВС-дің Орталық Азияға қатысты аймақтық бөлігін өзбек азаматы басқарады. Тағы бір таңғаларлығы, Қазақстан жағының хабар тарататын бөлімін Ресей бөліміне қосып жіберіпті. Өйткені, Қазақстаннан келген қонақтардың көпшілігі орыс тілінде сұхбат беретіндіктен, бұл елге қазақ тіліндегі хабардың таратылуы керек жоқ дегендей біріктіріп жіберген көрінеді. Өзімізге де сол керек дедік. Ал қалған Орталық Азия елдерінің бəрінің де хабарлары өз тілдерінде таратылып жатыр. Қазақ бөлімі жоқ болғандықтан, амал жоқ, Дулат ағамыз қырғыз бөлімінде жарты сағаттық сұхбат беріп шығыпты. Осы жайдың бəрін көргенде іштей намыстанып, елге өз өзімізді қайрап оралғандай болдық. Ең арысы Лондонда ашылған қазақ ресторанының өзі жұмысын əрі қарай алып кете алмағандықтан өзбектердің қолына өтіп кетіпті. Оны біз Мұхамед-Əли деген жоғарыда айтқан азаматымыз дəл сол «Самарқанд» ресторанына апарған кезінде естідік. Ағылшындардың гамбургерлері мен құрғақ тамағынан шаршап кеткендіктен, елдің тамағын сағынған кезімізде осы жерге тамақтандыруға апарған еді. ВВС-ден кейінгі межеміз ПЕНклубтың бас ғимараты болды. Бұл жаққа да түсірілім тобымызбен бірге жеттік. Ағылшындардың өздерінің үйреніп қалған қуықтай-қуықтай бөлмелерінен тұратын ғимаратына бардық. Бұл мекемеде де Дулат Исабековті ПЕН-клубтың директорының орынбасары күліп қарсы алды. Мұндағы əңгіме ПЕН-клубтың Қазақстандағы жұмысы мен қазіргі қазақ əдебиетінің айналасында өрбіді. Одаққа қатысты жəне ПЕН-клубтың шетелдердегі филиалдарымен байланысына қатысты қандай жұмыстар істелініп жатқандығы, алдағы жоспарлары туралы ұзақ əңгімелесті. ПЕН-клубтың бірнеше қызметкерлерімен болған сұхбат-əңгіме арнайы бір мақала етіп жазатын мəселе болғандықтан, бұл жағына аса тоқталмай-ақ қойсақ та болады. Сөз арасында айта кетейік, «Хитроу» аэропортына аяғымыз тиген сəттен бастап қайтқанымызша Ұлыбритания Біріккен Корольдігі мен Исландия еліндегі Қазақстан елшілігінің қызметкерлері Дулат аға мен оның жұбайы Нұрғайша апайды жеке машинамен алып жүрді. Түсіруші топты да бөлек көлікпен қамтамасыз етіпті. Ал театрдағы премьераға елшіміз Қайрат Əбусейітовтің өзі келіп қатысып, ертесіне Алматыдан барған барлық қонақтарды (жиырма шақты) елшілік ғимаратына шақырып, қазақы дастарқаннан дəм татқызды. Елшілікке кіреберісте желбіреп тұрған өз еліміздің туы көзімізге оттай басылып, кеудемізде мақтаныш сезімін оятты. Сапарымыздың соңғы күнінде Уильям Шекспирдің атақты «Глобус» театрына соғып, ортағасырлық тарихи ғимараттың музейін аралап, театрдың сахнасы мен көрермен залын, спектакльде қолданған заттарын (реквизит), музыкалық аспаптары мен костюмдеріне дейін көріп, тамашалауымызға мүмкіндік туды. Шекспир театрында қазақтың драматургы Дулат Исабековтің де алдағы уақытта пьесалары қойыларына іштей сенім білдіріп, бұл ғимаратпен де қоштастық. Лондонның корольдерінің Букингем сарайынан бастап аралап көретін қаншама тарихи ғимараттар артта қалды десеңші. Осы көргенімізге де қанағат тұтып, келесіге де көретін жер қалсын деген үмітпен елге аттандық. Бірақ, олжалы аттандық. Қуатты ел болуды ағылшындардың тарихқа деген құрметінен, мəдениетінен үйренуіміз керек екен деп аттандық. Құр ұран мен айғайдың уақыты өткеніне көзіміз жете түсті. АЛМАТЫ – ЛОНДОН – АЛМАТЫ.


11

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

 Театр

Міржаќып мўѕы – Алаштыѕ їні

Ілияс Омаров атындағы Қостанай облыстық қазақ драма театрының ұжымы Астанаға гастрольдік сапарында Қазығұлдың «Міржақып» трагедиясын сахналады.

Айгүл СЕЙІЛОВА,

«Егемен Қазақстан».

«Міржақып» осыған дейін елордадағы Қ.Қуанышбаев атындағы қазақ драма театрында бір рет қойылған болатын. Спектакльдің қоюшы режиссері, Қазақстанның халық əртісі Ерсайын Төлеубай үш жылдан соң елордалық көрермендерді азаттықтың ақ таңы үшін айқасқан азаматтың сахналық бейнесімен қайта қауыштырды. «Көзіңді аш, оян қазақ, көтер басты, Өткізбей қараңғыда бекер жасты» немесе «Алыстан Алаш десе, аттанамын. Қазақты қазақ десе, мақтанамын, Болған соң əкем – қазақ, шешем – қазақ, Мен неге қазақтықтан жасқанамын», деп жалынды жырлар жазған Міржақып Дулатовтың ақын, қазақтың тұңғыш романы «Бақытсыз Жамалды» жазған жазушы, көсемсөз шебері жəне ең негізгісі, Алаш қозғалысының көрнекті қайраткерлерінің бірі екені қазақ баласының қаперінде болғанда, оның сахналық бейнесін жасау театрға қаншалықты жауапкершілік жүктейтіні айтпаса да түсінікті. Трагедияны тамашалау барысында режиссердің біртуар азамат Міржақыпты сахналауында ізденіс бар екені аңғарылды. Ел-жұртының тағдыры үшін

басын бəйгеге тіккен, жаны күйзелген, ештеңеге де самарқау қарай алмайтын, біресе ақындық мінезбен алабұртып жыр оқып, біресе үлкен тұлғаның көреген санасымен көсем сөз төгілткен Міржақыптың (Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері Қонысбек Бегайдаров) жанды бейнесіне көрермен қол соқты. Ф.И.Голощекиннің билікке келуі қазақ зиялыларының басына қара бұлт үйіргенін нанымды жеткізген трагедиядағы тағы бір бейне – Ахмет Байтұрсынов (Қабдол-Мəжит Иманов). Мүмкін басты тұлға Байтұрсынов болмаған соң ба, оның бейнесі солғындау шыққан. Ахаңның сахнадағы əріптестерімен қарымқатынасында біртүрлі кітаби сөздер басым. Қайта тұлғалардың əйелдері Бадрисафа (Гүлмира Уəлиева) мен Ғайнижамал (Ажар Шəкіржанова) бейнелері өз басымызға ұнады. Жалпы, спектакльде басы артық кейіпкер жоқ. ОГПУ-дің қызметкерлерін есептемегенде жеті адам өз рөлдерін шашау шығармай, көрерменді қожыратып алмай ойнап шықты деуге болады. Əсіресе, аты аталмайтын сатқын Жаңғайыптың (Нұрлыбек Кенжеахмет) бейпілауыз жансызының (Ақдəмен Досанова) «Надан болсақ та адамбыз...» деп

өмірлік көзқарасын көрсететін тұстары сəтті бейнеленген. Біздіңше, тағы бір сəтті бейне – Голощекин (Берікқан Төкенов). Жаңғайыптың «Құдай жоқ» деп жағымпазданатын сəтінде «Құдай бар. Бірақ, сол Құдайдың көзін жоятын бізбіз», деп жауап қатуы оның сахнадағы бейнесін айшықтап тұрғандай. Жалпы, «Міржақып» трагедиясы арқылы режиссердің зобалаң жылдардағы Алаш қайраткерлерінің тағдырын, ұлт трагедиясын көрсетуге талпынысын елорда көрермендері жылы қабылдады. Ілияс Омаров атындағы Қостанай облыстық қазақ драма театрының елордадағы гастрольдік сапары өтіп жатқанын осының алдында жазылған мақалада айтқан болатынбыз. Кеше театр ұжымы көрермендерге «Мəриям-Ілияс» атты драманы ұсынды. Онда көрермен ақын Мəриям Хакімжанованың бейнесімен Қазақстанның еңбек сіңірген əртісі Шаһарбану Есенғұлованың сомдауында жүздесті. Сондай-ақ, белгілі қоғам қайраткері Ілияс Омаров жəне қазақтың зиялы қыздарының көшін бастаған Алма Оразбаева, Зияш Қалауованың сахналық бейнелерін тамашалады. –––––––––––––––– Суретті түсірген Ерлан ОМАРОВ.

Мемлекеттік ќызметті їйлестіруші кеѕес ќўрылды Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Рес пуб ликасының мемлекеттiк қызметшiлерiн даярлау, қайта даярлау жəне олардың бiлiктiлiгiн арттыру қағидаларын бекіту туралы» №1457 Жарлығына сəйкес Мемлекеттік қызмет істері агенттігі төрағасының бұй рығымен мемлекеттік қызмет шілерді даярлау, қайта даярлау жəне олардың біліктілігін арттыруды ұйымдастыруды жетілдіру бойынша үйлестіру кеңесі құрылды. Кеңес құрамына агенттіктің, мемлекеттік басқару

ака де миясының өкілдері, мемлекеттік органдардың жауапты хатшылары, облыс, қалалар жəне аудандар əкімдері аппараттарының жетекшілері, өңірлік оқыту орталықтарының директорлары енді. Кеңестің бірінші отырысы биылғы 10 сəуір күні болып өтті. Жаңа құрылымның негізгі міндеті мемлекеттік қызметшілерді оқыту мəселелері бойынша заңнамаларды жүзеге асыру тетіктерін құру жəне жетілдіруге бағытталған келі сілген ұсыныстар əзірлеу, мемлекеттік қызметшілерді оқыту

мəселелері бойынша мемлекеттік органдардың, білім беру ұйымдарының өзара əрекеттері мен əріптестіктерін үйлестіру болып табылады. Агенттік төрағасының орынбасары Ə.Көмекбаев төрағалық еткен отырыста мемлекеттік қызметшілерді орталық жəне өңірлік деңгейде оқыту мəселесі жанжақты қарастырылды. Үйлестіру кеңесі отырысының нəтижесі бойынша тиісті ұсынымдар қабылданды. Сəкен МАЙЛЫБАЙ.

ХАБАРЛАМА 2014 жылдың 6 мамырында сағат 12.00-де Атырау қаласы, З.Қабдолов көшесі, №1-үй мекенжайындағы «АтМӨЗ» ЖШСнің орталық əкімшілік ғимаратында (мəжіліс залы) «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС қатысушылардың кезектен тыс жалпы жиналысына шақырылады. Қатысушыларды тіркеу 2014 жылдың 6 мамырында сағат 10.45тен бастап 11.45-ке дейін «АтМӨЗ» ЖШС-нің мəжіліс залында жүргізіледі. «АтМӨЗ» ЖШС-нің орналасқан жері: индексі 060001, Атырау қаласы, З.Қабдолов көшесі, №1-үй. Күн тəртібіндегі мəселелер бойынша материалдар, танысу үшін «АтМӨЗ» ЖШС-нің активтерді басқару

бөлімінде беріледі. Анықтама телефондары: 8 (7122) 259-699/265. Кворум болмаған жағдайда, жиналысты қайта өткізу, дəл сол күн тəртібімен жоғарыда көрсетілген мекенжай бойынша 2014 жылдың 13 мамырына сағат 12.00-ге тағайындалады. Күн тəртібі: 1. Серіктестік басқармасы мүшелері өкілеттіктерінің сайлауы жəне мерзімінен бұрын тоқтатылуы. 2. Мəмілелерді жəне/немесе мəмілелердің елеулі шарттарының өзгерістерін, сондай-ақ «АтМӨЗ» ЖШС міндеттемелерінің көбеюі туралы шешімді бекіту туралы. «АтМӨЗ» ЖШС басқармасы.

«Ақтөбе қалалық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» ММ «Қурайлы қалалық мəдениет үйі» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кəсіпорнының басшысы лауазымына конкурс жариялайды: Атқаратын функционалдық міндеттері: қабылданған шешімдері үшін толық жауапкершілікті ала отырып, заңға жəне мекеменің жарғысына сəйкес барлық мəдени-демалыс шараларға байланысты ұйымдастыру қызметін басқарады. Бұйрықтарға, шығыс жəне қаржы құжаттарына қол қояды. Мəдени-демалыс мекемесінің басқару құрылымын анықтайды. Шығармашылық, əдістемелік жəне мəдени-көпшілік шаралардың жылдық жəне ағымдағы жоспарларын əзірлеу жəне шаруашылық жұмыстарын ұйымдастырады. Мəдени-демалыс мекемесінің жұмыс тəжірибесін зерттеу, жинақтау жəне іс жүзінде енгізуді ұйымдастырады. Фестивальдерді, халық шығармашылығы байқауларын жəне шығармашылық ұжымдары жетекшілерінің семинарларын өткізуді қамтамасыз етеді. Шығармашылық ұжымдардың жұмысын бақылайды. Мəдениет үйі шығармашылық ұжымдарды, түрлі секцияларды ұйымдастырады, мекеменің материалдық-техникалық базасын нығайтуды жəне бүтіндігін сақтауды қамтамасыз етеді. Жоғары білімді мамандарды шақыра отырып, əдістемелік көмек құралдарын, сценарийлерді əзірлеу, репертуарларды жасау жəне шығармашылық ұжымдарына көмек көрсету жұмыстарын ұйымдастырады. Кəсіпорынды білімді мамандармен қамтамасыз етуге шаралар қолданады. Олардың кəсіби шеберлігін арттыруға жағдай жасайды, қызметкердің шығармашылық бастамаларын жігерлендіреді. Мекеме қызметкерлерінің өндірістік жəне еңбек тəртіптері, еңбекті қорғау, қауіпсіздік техникасын жəне өртке қарсы қауіпсіздік ережелерінің сақталуын бақылайды. Мемлекеттік басқару органының тапсырмаларын белгіленген мерзімде орындауды қамтамасыз етеді. Бекітілген кестеге сəйкес жеке қабылдауды іске асырады. Қазақстан Республикасының еңбек жəне азаматтық заңнамаларға сəйкес өзінің лауазымдық міндеттерін уақытында жəне сапалы орындауға жауапкершілігі жəне Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» 02.07.1998 ж. №267 Заңын сақтау жүктеледі. Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар: жоғары кəсіптік білім жəне мəдениет мекемелерінде басшылық қызметте 5 жыл еңбек өтілінің болуы. Білуі тиіс: Қазақстан Республикасының «Мəдениет туралы» Заңын жəне басқа да Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін, өнер жəне мəдениет бойынша мемлекеттік органдардың актілерін, мəдени-демалыс жұмысының əдісі мен нысанын, халық шығармашылығы болашағын дамыту, отандық жəне шетелдік əдістемелік орталығын жəне көркемөнерпаздық ұжымдарының еңбек тəжірибесін, еңбек туралы заңнаманы, еңбек қорғау бойынша ережесін, қауіпсіздік техникасын жəне өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін сақтау. Конкурс Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 27 қыркүйектегі №849 қаулысымен бекітілген азаматтық қызметке кіру жəне азаматтық қызметшінің бос лауазымына орналасуға конкурс өткізу ережелері негізінде өткізіледі. Конкурс құжаттарын қабылдау, конкурсты өткізу туралы хабарландыру жарияланған сəттен бастап 15 күнтізбелік күн бойы жүргізіледі.

Қ.И.Сəтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті келесі кафедра меңгерушілерінің лауазымдық орындарына конкурс жариялайды: «Ұңғымаларды бұрғылаудың технологиясы жəне техникасы», «Мұнай жəне газ кен орындарын игеру», «Көтеріп-тасымалдау машиналары жəне гидравлика», «Сызба геометриясы жəне инженерлік графика», «Полиграфиялық өндірістің машиналары жəне технологиялары», «Пайдалы қазбаларды жерастында игеру», «Ақпараттық қауіпсіздік», «Ғарыштық құралдарды пайдалану», «Қолданбалы химия», «Орыс тілі», «Шетел тілдері», «Қаржы жəне есеп», «Сəулет жəне дизайн», «Құрылыс», «Құрылыс материалдары, бұйымдар жəне құрылымдар технологиясы», «Гидрогеология жəне инженерлік геология», «Газ-мұнай құбырлары мен газ-мұнай қоймаларын жобалау, салу жəне пайдалану», «Геофизика», «Пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу жəне барлау», «Тау жыныстарының бұзылуы жəне шахта құрылысы», «Асыл металдар металлургиясы жəне пайдалы қазбаларды байыту», «Электротехника», «Дене тəрбиесі». Біліктілікке қойылатын талаптар: кафедра бейініне сəйкес жоғары (жоғары оқу орнынан кейінгі) білімі, ғылыми дəрежесі, педагогикалық жəне басшылық қызметтегі еңбек өтілі кем дегенде 5 жыл болуы. Конкурсқа құжаттар тапсыру мерзімі хабарландыру жарияланған күннен бастап 30 күн ішінде жүргізіледі. Мекенжайымыз: Алматы қаласы, Сəтбаев көшесі, 22, 205-бөлме. Анықтама телефондары: +7(727) 257-71-13, +7(727) 257-70-20, тел./ факс +7 (727) 292-60-25. «Электр энергетикасы туралы» Заңның 12-бабы, 3-тармағының 7-тармақшасына сəйкес, «Жанажолская ГТЭС» ЖШС 2013 жылғы инвестициялық келісімді орындау нəтижелері бойынша ашық тыңдауға қатысуға барлық мүдделі тұлғаларды шақырады. Өткізу күні 22.04.14 ж. сағат 15.00-де мына мекенжайда: Ақтөбе қ., Əйтеке би к-сі, 58, №219-бөлме.

ХОЛЕСЕНОЛ – БАУЫРДЫ ТИІМДІ ЕМДЕЙДІ! Жасыңыз ұлғайған сайын денсаулығыңыз да сыр беріп, мазаңызды алатыны рас қой. Сан алуан сырқатқа тап болып, бауырдың жұмыс ырғағы да бұзылады. Бауырыңыздың ауырғаны əрине жақсы емес. Өйткені, ол – ағзаны түрлі уыттардан қорғайтынымен ерекшеленеді. Бауыр сүзгі ретінде зиянды заттардан арылтады. Уақыт өте келе кез келген сүзгі де ластанып, уыттар қанға түседі. Қанға араласқаннан кейін ағзаның бүкіл жүйесін бұзады. Соның салдарынан жүрек немесе буын ауруға ұшырайды. ХОЛЕСЕНОЛ табиғи емдік препараты – бауырды сенімді қорғайды, ол оның ырғақты жұмыс істеуіне жол ашады. ХОЛЕСЕНОЛ препараты жасушаны уыттардан тазартып, бағалы заттармен қоректендіреді, қандағы холестеринді жəне несеп деңгейін төмендетеді.

Сондай-ақ, ол өт жолының жұмысын жақсартады. ХОЛЕСЕНОЛ – 100% табиғи дəрі. Ол осынысымен бағалы. Бұл дəріні егде жастағы адамдар пайдаланғаны жөн. Себебі, ол бауырды зиянды заттардан тазартады. Экологиялық жағынан ластанған қала тұрғындары, темекі құмарлар,

ХОЛЕСЕНОЛ ПРЕПАРАТЫНЫҢ КӨМЕГІМЕН БАУЫРЫҢЫЗДЫ БАБЫНА КЕЛТІРСЕҢІЗ – КӨҢІЛ-КҮЙІҢІЗ ДЕ КӨТЕРІҢКІ БОЛАДЫ!

ішімдікке əуес жандар ХОЛЕСЕНОЛ құрауыштарын жиі пайдаланулары қажет. Препарат бауырға дем беріп, зиянды заттарды барынша жояды. ХОЛЕСЕНОЛДЫ курс арқылы қабылдау қажет. Өзіңізге ыңғайлы капсуланы немесе дəмі тəтті шəрбатты таңдаңыз.

Шұғыл желідегі тегін телефон: 8-800-080-59-59 (жұмыс уақыты: 08.00-23.00) Алматы қаласындағы анықтама телефоны: (727) 297-59-59 www.riapanda.ru

Дəріханалардан сұраңыз! ЖАРНАМА. БАД. Дəрі-дəрмек болып табылмайды. Пайдаланар алдында мамандармен кеңесіңіз.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 341-08-11. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

Конкурсқа қатысуға жіберілген үміткерлер əңгімелесуден «Ақтөбе қалалық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» ММ-де белгіленген тəртіпте құжаттарды қабылдау мерзімі аяқталғаннан кейін 3 жұмыс күні ішінде өтеді. Əңгімелесу комиссиясын өткізген кезінде конкурсқа қатысушылардың білімі келесі заңдар бойынша тексеріледі: 1) Қазақстан Республикасының Конституциясын; 2) Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін (жалпы жəне ерекше бөлігі); 3) Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңын; 4) Қазақстан Республикасының «Мəдениет туралы» Заңын; 5) Еңбек кодексін; 6) Аталған мекеменің қызмет салаларын реттейтін Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін білу керек. Конкурсқа қатысуға ниеті бар азаматтар «Ақтөбе қалалық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» мемлекеттік мекемесіне мына құжаттарын тапсырады: • конкурсқа қатысу үшін өтініш; • мемлекеттік жəне ресми тілдеріндегі түйіндеме; • еркін түрде жазылған өмірбаян; • нотариус куəландырған білімі туралы құжаттың көшірмесі; • нотариус куəландырған еңбек кітапшасының көшірмесі, ол болмаса жеке еңбек келісімшарты немесе жұмысқа қабылдау жəне соңғы жұмыс істеген мекемесінен шыққаны туралы бұйрықтың көшірмесі; • денсаулығы туралы белгіленген нысандағы анықтама №086-У; • кадр есебі бойынша толтырылған іс парағы /нақты мекенжайы мен телефондары, соның ішінде байланыс телефоны көрсетілуі керек/; • 3x4 үлгідегі 2 фотосурет. Конкурсқа қатысушы өзінің білімі туралы еңбек тəжірибесіне, кəсіби шеберлігіне жəне мінездемелері туралы /біліктілігін көтеру, ғылыми дəрежелер мен атақтар берілуі туралы құжаттардың көшірмелері, ғылыми жарияланымдар жəне т.б./ қосымша ақпараттар бере алады. Конкурсқа қатысқысы келетін азаматтар қажетті құжаттарын осы хабарландыру бұқаралық ақпарат құралдарының ресми басылымдарында (республикалық маңызы бар газеттерінде) жарияланған күннен бастап, 15 күнтізбелік күн ішінде «Ақтөбе қалалық мəдениет жəне тілдерді дамыту бөлімі» ММ-ға мына мекенжай бойынша тапсырылуы тиіс: 030002, Ақтөбе қаласы, Ш.Уəлиханов көшесі, 9 «А», 2-қабат, №8 бөлме. Анықтама телефоны: 8(7132) 22-19-70, 24-66-83. Қызметке қабылданғандарға көтерме шығыны төленбейді, тұрғын үй жəне түрлі жеңілдіктер берілмейді. «Ақтөбе қалалық мəдениет жəне тілдері дамыту бөлімі» ММ.

«Электр энергетикасы туралы» Заңның 12-бабы, 3-тармағының 6-тармақшасына сəйкес, «Жанажолская ГТЭС» ЖШС 2013 жылғы Келісіммен қарастырылған инвестициялық міндеттемелерді атқару туралы мəліметті ұсынады. № Атауы р/с 1 «152 МВт-ға дейін қуаттылығын жеткізумен ЖГТЭС-ті кеңейту» жобасын жүзеге асыру 2 «Жанажол-КС-13» МГ-дан ЖГТЭС-ке дейін газ құбырының құрылысы 3 Өрт сөндіру автомашиналарын сатып алу 4 Қолданыстағы активтерді жаңарту, қолдау, қайта жаңғырту жəне техникалық қайта жарақтандыру 5 Жиынтығы:

Жоспар, Нақты, мың.тг. мың.тг. 1 452 849 1 360 490 368 711

179 177

10 111

7 173

460 615

254 854

2 292 286 1 801 694

Астана қ. мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2014 жылғы 10 сəуірдегі ұйғарымымен «Холдинг КАЗЭКСПОРТАСТЫК» АҚты оңалту туралы іс бойынша өндіріс қозғалды.

Теңдік ЖАУЫРОВ Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, қарымды қаламгер Теңдік Жауырұлы 80ге толған жасында өмірден озды. Теңдік Жауырұлы сұрапыл соғыс жылдарында ерте еңбекке араласты. Жоғары білім алып, қоғамның əр саласындағы өзгерістер мен болып жатқан жаңалықтарды жұртшылыққа жария етуде журналистика саласында белсенді қызмет атқарды. Облыстық партия комитетіндегі нұсқаушылық қызметте бедел биігінен көрінді. Талантты журналист бас редактор болған жылдарда «Коммунистік еңбек» газеті жаңаша түледі. Сын мақалалар өткір жазылып, облыстың экономикалық дамуы мен əлеуметтік саладағы жетістігі оқырмандарына уақтылы жетіп отырды. Шəкірт тəрбиелеп,

ұстаздық еткен ұлағатты жанның сіңірген еңбегі қоғам алдында өлшеусіз. Теңдік Жауырұлының жарқын бейнесі жадымызда əрдайым сақталады. Марқұмның отбасына, балаларына қайғырып көңіл айтамыз. Бақтықожа ІЗМҰХАМБЕТОВ, Атырау облысының əкімі.

Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің басшылығы мен депутаттары Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің депутаты Розақұл Сатыбалдыұлы Халмұрадовқа ағасы Қорған САТЫБАЛДИЕВТІҢ қайтыс болуына байланысты туған-туыстары мен жақындарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


12

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

 Айбын

Біліктілік пен машыќ сынєа тїскен сəт Ќазаќстан Ќарулы Кїштері тарихында десантшылар тўѕєыш рет тїнгі жаєдайда су кедергілерін еѕсере отырып жїріп ґтті Қазақстан Қарулы Күштерінің тарихында Аэроұтқыр əскерлері тұңғыш рет түнгі жағдайда судан өту қимылдарын жүзеге асырды. 200-ден астам ауыр жəне дөңгелекті техника шынайы жауынгерлік жағдайда су кедергілерін кесіп өтті. Осы мақсат үшін инженерлік бөлімшелер Іле өзеніне понтонды көпір қойды. Түн қараңғылығында осы көпірден артиллерияның сүйемелдеуі арқылы десантты-шабуылдаушы бөлімшелердің техникалары жүріп өтті.

Өзеннен өту қимылдары Аэроұтқыр əскерлерінің бөлімшелері қатысқан бригадалықтактикалық оқу-жаттығулар шеңберінде жүргізілді. Осының алдында ғана таңғы сағат алтыда 4 гарнизонның бригадалары дабыл бойынша көтерілген болатын.

Бірнеше шақырымдық марш жасаған бөлімшелер Іле өзенінен өту үшін лектерді жасақтау ауданына топтасты. Осымен бір мезгілде бригадалық-тактикалық оқу-жаттығуға қатысушылар парашют арқылы тікұшақтан десант түсіруді жүзеге асырды.

Түнгі жағдайда өзеннен соғыса жүріп өту жеке құрамға біліктері мен машықтарын сынақтан өткізуге, ал Аэроұтқыр əскерлерінің басшылығына əскерлер тобын басқаруда мəселелерді пысықтауға мүмкіндік берді. Бөлімшелердің өзара нақты іс-қимылдары жəне

 Толғауы тоқсан тіршілік

Атадан ќалєан белгі Көсемəлі СƏТТІБАЙҰЛЫ, журналист-жазушы.

Жамбыл өңірінде күн жылынып, жер көгере бастады. Шаруасына құнтты тумалар ауласының жерін қопсытып, көшет отырғызудың қызығына кіріскен. Əкімдік жақтан жеткен «облыста биыл 141 749 мың дана ағаш отырғызылып, 36 778 шаршы метр жерге көгал өсірілмекші екен» деген жағымды жаңалық та көңілімізді бір марқайтып тастаған. Əлбетте, көшеттердің неше атасын сорттап, сұрыптап, саудаға шығарған ағайындардың да ұпайлары түгел. Көше бойындағы сол жас өскін көшеттерге қызыға қарап тұрып есіме Еңбек Ері атағына екі мəрте ие болған Жазылбек Қуанышбаев еккен теректің хикаясы оралған. Сол тал атамыздың Мойынқұмдағы қара шаңырағының алдында көненің көзіндей болып əлі жайқалып тұр. Қасиетті ағаштың бағзыдан сыр шерткен бұтақтары биыл да бүршік жара бастаған шығар... *** Жазылбек атамыздың Мойынқұм ауылындағы қара шаңырағында отырғанбыз. Кеңес өкіметінің қаламгерлері «малшылардың маршалы» атандырған, оның үстіне Еңбек Ері деген жұп жұлдызы бар қарияға қошқардай егіз ұл сыйлаған Əлімхан апамыздың батылдығы да батыр шалынан бір кем емес. Дүниеге Тойшыбай мен Қойшыбай келгенде сол апамыз егіздің сыңарын енесіндей боп кеткен Жəйшібала бəйбішенің бауырына салып тұрып: «Апа, мына егіздің біреуі сіздікі, біреуі менікі болсын» дегенде Жазата: «Əй, сенің мұның не? Бір баланы неге бересің оған?» деп «ашуланған» бопты. Сонда Əлімхан анамыз: «Құдай маған егіз бала бергенде апа да бір жаман неме иіскесін деген шығар, неге бермеймін» депті. Мінеки, Ұмай, Домалақ жəне Сыланды аналардың далалық даналықтарының, кемелдігі мен кеңдігінің жалғасы. Сол Тойшыбай əлі күнге дейін өзін Жəйшібала апасының баласымын дейді. Ал туған анасы Əлімханды «мойындамайды».

«Бала тапқандыкі емес, баққандыкі» дегеннің мысалы да осы. Қара шаңырақта отырған соң сол құтханаға байланысты да сөз қозғайсың. Ескі дəстүрмен Əлімхан ападан үйдің «тарихын» да сұрадық. – Бұл үйді аталарыңның өзі салдырған. Берекелі адам еді ғой жарықтық, бұл шаңырақ та өзі сияқты сол кездегі кең, ең үлкен үйлердің бірі болды ауданда. Шал өмірден өткеннен кейін əртүрлі жағдай болып, қариядан қалған шаңырақты сатуымызға тура келді. Аты-жөнін айтпай-ақ қояйын, аудандағы бір бастық сатып алды. Өзі бір момын, жақсы кісі еді, бірақ бұл үйде көп тұра алмады. «Неге?» деп сұрасақ: «Түнде Жазата келіп, үйді айналып, терезені таяғымен тарсылдата қағып, ашу шақырып ұйықтатпайды. Жазата «тынышталған» күні, ауладағы талы «шулап» қорқытады. Қорқытқанда, ауа тұп-тұнық күннің өзінде тура бір жел тұрғандай сыбдырлап, сықырлап қоя береді. Өзі салдырған үй мен өзі

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

еккен талды қимай жүр-ау деймін, өздеріңіз қайтып сатып алыңыздаршы», дейді жалынғандай боп. Əлімхан апа, ұлы мен келіні бар, олар да бекер саттық-ау деп ойланып жүр екен. Сол əңгімеден соң қара шаңыраққа қайта көшіп келіпті. Əлімхан апаның əңгімесі қызық. Оған жаныңнан бірдеңе қоссаң əсері болмай қалады. Еш қоспасы жоқ сондай əңгіменің біреуі мынау: Жазекең құйрығы шарадай дəу қазақы қойды шілдехана тойына соямын деп жүреді екен. Бірақ Əлімхан апаның нағашысы Үшкемпір Жазекеңе: «Анау тұрған қызыл қойды бересің» деп, тура əлгі құйрығы шарадай дəу қазақы қойды көрсетеді. Қария: «Мен оны əйелім туғанда соямын деп жүр едім» дейді. Сонда апамыздың нағашысы: «Сізге қой деген сөз бе екен», деп дəл сол қойды қалап алып кетіпті. Үшкең сөйтіп, Қойшыбай мен Тойшыбай дүниеге келгенде Айдарлыдағы 9 үйден сүйінші сұрап, 9 қой алып, «шала байып» қалыпты.

Əлімхан апамыздың айтуынша, Жазекең алты ай ауырыпты. Оған дейін ауырған емес еді дейді. Алты айдан кейін жағдайы төмендей береді. Сөйтіп жатып, Жамбыл ауылындағы қарындасын күткендей, «Жұмакүл келсін», деп жан-жағына қарай беріпті. Қарындасы келген кезде қолынан ұстап жатып, жүріп кетіпті. Күйеу баласы молда екен, əйтеуір атасына дем салып үлгеріпті. Жазатаның тегін адам емес екенін мына жайттан де аңғаруға болады. Ресей отаршылдары қазақ жерінің туталақайын шығарып, бөліске салып жатқан тұс болса керек, Ағыбай батыр жер дауымен Батыс Сібір генерал-губернаторы болған Гасфортқа барып, елі мен жерінің тағдыры үшін неден болса да аянбайтынын білдіреді. Абырой болғанда, батырдың талабымен жер дауы шешіліп, ушыққан мəселе дұрысталады. Батырдың көңіл-күйі орнына түскен шақта генерал-губернатор суретшісін шақыртып Ағыбай батырдың қайталанбас келбетін сыздырып алады. Кейін батыр бейнесі түземдіктердің көсемі ретінде Эрмитажға жөнелтіледі. Жазылбек ата құдай берген бақ пен дəулеттің арқасында Ленинградқа барған сапарында сол суретті көріп, батыр бейнесінің қасынан айналсоқтап шықпай қояды. Əрідегі Ағыбай тұрмақ, берідегі Ахмет Байтұрсыновтың суретін көруге зар болған заманда мына бейне Жазатаға керемет олжа болып көрінеді. Еңбек Ері деген атағының беделін халқы үшін осындайда пайдаланбағанда, қай уақытта пайдаланады? Жазатаның қолқасымен Ағыбай батырдың суретінің көшірмесі жасалады. Елге жеткен сол олжа бүгінде тарихымыздағы құнды мұралардың бірі. Біз əңгімеден соң аулаға шыққанбыз. Күн жып-жылы екен. Əшейінде желі басылмайтын өңір тып-тыныш. Жазата еккен тал да мүлгіп тұр. Соған қарағанда, Жазатаның аруағы бүгінгі ұрпақтарының бірлігі мен тірлігіне риза екен ғой деп іштей бір марқайып қалдық.

олардың шоғырлануы, əскерлерді сауатты басқару оқу-жаттығудың осы кезеңінің жоғары деңгейде өтуіне мүмкіндік берді. Сонымен қатар, жеке құрам мен техниканы жауынгерлік мақсаттағы ауданға дер кезінде жеткізуді қамтамасыз ете алды. Оқу-жаттығудың бұл кезеңі «Skylark» ұшу аппаратын пайдаланумен жүзеге асты. Барлаудың қазіргі заманғы техникалық құралдарын қолдану жердегі техниканы тартпай-ақ жəне жеке құрамның өміріне еш қауіп төндірмей қажетті ақпараттың үлкен көлемін алуға мүмкіндік береді.

«Егемен-ақпарат».

Тарихшылар тартуы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде еліміздегі ұлтаралық қатынастар мəселелерін ғылыми тұрғыдан зерттеу, зерделеу жұмысы жақсы жолға қойылған. Бұл істе университет ректоры Ерлан Сыдықовтың көрнекті ғалым, танымал тарихшы екендігінің де өзіндік рөлі бар. Осы орайдағы көптеген іргелі де игілікті істерді университеттегі Этносаралық қатынастар жəне Қазақстан халқы Ассамблеясы орталығы атқаруда. Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХI сес сиясының қарсаңында осы Орталықтың директоры, түркітану ка федрасының профессоры Сатай Сыздықов жетекшілік еткен авторлар тобы (Сатай Сыздықов, Серікжан Қанаев, Жомарт Жеңіс) «Мəңгілік Ел идеясы: қалыптасуы, үш негізі, тарихи сабақтастық» аталатын кітапты Астанадағы «Фолиант» баспасынан əсем безендіріп жарыққа шы ғарды. Кітапта Қазақстан Респуб ликасының Тұңғыш Президенті Н.Ə.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауында жарияланған «Мəңгілік Ел» идеясының теориялық негіздері, əлеуметтік-саяси алғышарттарының қалыптасуы жəне бүгінгі таңда Қазақ елінің Ұлттық идеясына айналуы тарихи сабақтастықта зерделенген. «Мəңгілік Ел» идеясының үш тұғыры ретінде – Түрік қағанаты мемлекетінің Күлтегін бітіктасында жария етілген саяси актісі – манифесі, əлФарабидің саяси-теориялық философиясы жəне Жүсіп Баласағұнның құқықтықмемлекеттік қағидалары қарастырылған. Сонымен қатар, ежелгі түркілердің

дүниетанымы мен мемлекеттік идеологиясының дамуы «Мəңгілік Ел» идеясының əлеуметтік-мəдени жəне саяси алғышарттарын қалыптастырғаны дəлелденген. «Мəңгілік Ел» идеясы Қазақстанды мекендейтін барлық ұлттар мен этностар топтарының жалпыұлттық идеясы болғандықтан, кітапты Қазақстан халқы Ассамблеясы мен жергілікті этномəдени бірлестіктердің этносаралық қа ты настар мен конфесс ияаралық толеранттылықты тұрақты етудегі ісшараларында танымдық-əдістемелік құрал ретінде пайдалана алады. Сатай Сыздықовтың тарихшы-ғалым

ретінде тындырған тағы бір елеулі еңбегі – «Қарлық-Қарахан мемлекеті: саяси тарихы жəне мəдени мұралары» атты кітабы. Онда ортағасырлық түркі тектес мемлекеттердің ішінде əлеуметтік-экономикалық қатынастары мен мəдениеті жоғары деңгейде болып, бірін бірі жалғастыра дамыған Қарлық пен Қарахан мемлекеттерінің саясиэтникалық тарихы тəуелсіз Қазақ елі тарихының ажырамас бөлігі, ал əл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашқаридің өркениеттік мəдени мұралары мемлекетіміздің «Мəңгілік Ел» ұлттық идеясының қайнар көзі екендігі ғылыми тұрғыдан дəлелденеді. Автор, сонымен қатар, Қарлық-Қарахан мемлекеттеріндегі қала мəдениеті, отырықшы жер өңдеу мен көшпелі мал шаруашылығының өзара ықпалдастықта болуы сол кезеңдегі Орталық Азиядағы бірден-бір дамыған мемлекеттің қалыптасуына əкелді, бұл даму үрдісі көшпелілігі басым хандықтардың бөлініп шығуына жəне кейін қазақ, өзбек, түрікмен жəне қырғыз халықтарының қалыптасуына тікелей ықпал етті деген ойын да тиянақтайды. «Егемен-ақпарат».

 Жазылған жайдың жалғасы

Жамбыл облысы. –––––––––––––– Суретте: Жазылбек ата ауласындағы терек.

Уланєан сарбаздыѕ саны 52-ге жетті Ержан БАЙТІЛЕС, «Егемен Қазақстан».

«Сəуір болмай тəуір болмас», деген мақал қызылордалық сарбаздардың сипатын ашпай тұр. Ел газетінің бетінде Қызылордадағы №55/47 əскери бөлімінің 36 сарбазы уланып, облыстық жұқпалы аурулар ауруханасына түскенін жазғанбыз. Енді олардың саны 52-ге жетіп отыр. Ауруханаға жатқызылған əскери қызметшілер толыққанды тиісті ем қабылдауда жəне маман-дəрігерлер мен медициналық қызметкерлердің тұрақты бақы лауына алынған. Олардың хал-жағдайы қалыпты жағдайда, дейді дəрігерлер. Əскери бөлім қызметшілерін

облыстық жұқпалы аурулар ауруханасының ин фек ционистдəрігерлері тарапынан медициналық бақылау ұйымдастырылған. Бүгінде олар дəрігерлердің бақылауына алынған. Осыған дейін əскери бөлімде ауыз су, тамақ өнімдеріне бактериологиялық зерттеулер үшін сараптама жасалған болатын. Сонымен қатар, сыртқы суқұбыр жүйелеріне техникалық тексеріс жүргізілді. Бүгінгі таңда эпидемияға қарсы барлық тиісті шаралар қолға алынып, санитарлық-эпиде миологиялық жағдайды бақылау қатаң қадағаланып отыр. ҚЫЗЫЛОРДА.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 341-08-12.

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru, egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 341-08-12, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Бригадалық-тактикалық оқужаттығулары Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық əскерлерінің жауынгерлік даярлық жоспарына сəйкес өтуде. Қазіргі уақытта 2,5 мың адамнан тұратын əскерлер тобы мен 500-ден астам əскери техника Алматы облысындағы Көктал полигонына шоғырланды. Оқу-жаттығудың шешуші кезеңі барысында Аэроұтқыр əскерлерінің бөлімшелері шартты қарсыласты қоршау жəне жою сияқты арнайы əскери қимылдарды жүргізетін болады.

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 341-08-11, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Ермеков к-сі, 33, «Қарағанды полиграфия» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Смағұлов к-сі, 9 К, «Хабар-Сервис» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Абай д-лы, 20, «Печатное издательство-агентство Рекламный Дайджест» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернет-басылымынан (www.egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: • Қазақстанда «ЗИЛ-Москва» тоңазытқышына деген сұраныс өрлеп тұр. • Қазақ мультфильмдері жаңа белеске көтерілді. • Павлодарда пойыз бен автобус қалай соғысып жүр? • Америкада ипотекалық кредит құрдымға құлады. • Қытай АҚШ-тан өзге елдердің ішкі істеріне араласпауды қатаң талап етті. • Қырғызстанның түстігінде мектепті ордалы жылан басып қалды. • Құс тұмауынан шошынған жапондар 100 мың тауықты қырып салды. • КХДР Солтүстік пен Оңтүстіктің бірігуіне үзілді-кесілді қарсы шықты.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Сұңғат ƏЛІПБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 14 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жарияланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №290 ek


13

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

РЕСМИ БӨЛІМ Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2014 жылғы 24 ақпан

№140

Астана, Үкімет Үйі

Мəдениет саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарттарын бекіту туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкiметi қаулы етедi: 1. Қоса берiлiп отырған: 1) «Фильмге прокаттау куəлiгiн беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың объектілерді Ұлттық мəдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізу туралы қолдаухаттарын қарау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 4) «Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлiк беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 5) «Жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштеріне ғылымиреставрациялау жұмыстарын жүргізуге келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. Осы қаулыға қосымшаға сəйкес Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiнiң күшi жойылды деп танылсын. 3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысымен бекітілген «Фильмге прокаттау куəлігін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Фильмге прокаттау куəлігін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің Мəдениет комитеті (бұдан əрi – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде www.e.gov.kz «электрондық үкiмет» веб-порталы (бұдан əрi – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттiк қызметті көрсету мерзiмi: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасы тапсырылған кезден бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде – 7 (жетi) жұмыс күні; 2) құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут; 3) қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электрондық нысан (ішінара автоматтандырылған). 6. Мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі – фильмге берілетін прокаттау куəлiгiн беру (бұдан əрі – прокаттау куəлігі) не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту туралы дəлелді жауап. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесін беру нысаны: электрондық нысан. Прокаттау куəлiгiн қағаз жеткізгіште алуға өтiнiш бiлдiрілген жағдайда, мемлекеттік қызметті көрсету нəтижесі электрондық форматта ресiмделiп, басып шығарылады жəне көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының мөрімен жəне қолымен куəландырылады. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) тегін көрсетiледi. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз, кезек күту тəртібімен көрсетіледі; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) жүгінген кезде мемлекеттік қызметті көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтiнiш; көрсетілетін қызметті алушының фильмге немесе оны пайдалануға құқығын растайтын құжаттар (авторлық шарттардың жəне (немесе) лицензиялық келiсiмдердiң көшiрмелерi) шет тiлiндегi құжаттарға қазақ жəне (немесе) орыс тiлдерiнде нотариат куəландырған көшiрмесi қоса берiледi; фильмге көрермендердiң жас шегiн анықтау үшiн, қолда бар барлық көрiнiстердi суреттей отырып, фильм туралы ақпаратты қамтитын фильмнiң аннотациясы; отандық немесе бiрлесiп түсiрiлген фильмдерде пайдаланылатын əдебиет жəне өнер туындылары туралы мəлiметтер. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызметті беруші уəкiлеттi органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады; 2) порталға: көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; көрсетілетін қызметті алушының фильмге немесе оны пайдалануға құқығын растайтын құжаттардың электрондық көшірмелері (авторлық шарттардың жəне (немесе) лицензиялық келiсiмдердiң көшiрмелерi) шет тіліндегі құжаттарға сұрау салуға қоса тіркелетін қазақ жəне (немесе) орыс тілдерінде нотариат куəландырған көшірмесі қоса берiледi; сұрау салуға қоса тіркелетін, фильмге көрермендердiң жас шегiн анықтау үшiн, қолда бар барлық көрiнiстердi суреттей отырып, фильм туралы ақпаратты қамтитын фильм аннотациясының электрондық көшірмесі; сұрау салуға қоса тіркелетін, отандық немесе бiрлесiп түсiрiлген фильмдерде пайдаланылатын əдебиет жəне өнер туындылары туралы мəліметтердің электрондық көшірмесі. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызметті беруші уəкiлеттi органдардың уəкілетті адамдарының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: 1) көрсетілетін қызметті берушіге – өтініштің көшірмесінде құжаттар топтамасын қабылдау күні мен уақыты көрсетіле отырып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу туралы белгі өтініштің қағаз жеткізгіште қабылданғанын растау болып табылады; 2) портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесін алатын күн көрсетіле отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. 10. Мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту үшін: 1) көрсетілетін қызметті алушының дəйексіз немесе бұрмаланған ақпарат беруі; 2) көрсетілетін қызметті алушының осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағының талаптарына сай келмейтiн құжаттарды табыс етуі; 3) фильмнiң мазмұны республиканың конституциялық құрылысын күштеп өзгертудi, оның тұтастығын бұзуды, мемлекет қауiпсiздiгiне нұқсан келтiрудi, ұлттық араздықты тудыруды насихаттауға немесе үгiттеуге бағытталуы негiз болып табылады. 3. Орталық мемлекеттік органдардың, сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) олардың лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттерiне (əрекетсiздiгiне) шағымдану тəртiбi 11. Министрліктің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не Министрлік басшысының атына мына мекенжай бойынша беріледі: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі 8, Министрліктер үйі, 15 кіреберіс, 263-кабинет. Шағым жазбаша нысанда пошта арқылы немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңселері арқылы қолма-қол беріледі. Шағымның көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөні, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны көрсетіле отырып тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағым портал арқылы жіберілген кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинеттен» өтініш туралы ақпарат қолжетімді болады, бұл ақпарат

көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өңдеу барысында (жеткізілгені, тіркелгені, орындалғаны туралы белгілер, шағымды қарау туралы немесе қараудан бас тарту туралы жауап) жаңартылып отырады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органның мекенжайына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге талаптар 13. Мемлекеттік қызмет көрсетілетін орынның мекенжайы Министрліктің www.mki.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тəртібі мен мəртебесі жөніндегі ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы, сондай-ақ Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mki.gov.kz интернет-ресурсында, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414. «Фильмге прокаттау куəлігін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша ______________________________________ (көрсетілетін қызметті берушінің толық атауы) _______________________________ (көрсетілетін қызметті беруші басшысының Т.А.Ə.) Өтініш Сiзден фильмге прокаттау куəлiгiн берудi сұраймын: Фильмнiң атауы: ___________________________________________ Фильм қоюға негiз болған əдеби туындының атауы жəне авторы: ______________________________________________________________ Фильмдi шығарған ел: __________________________________________ Фильмдi шығарушы-студия:____________________________________ Фильмнiң шыққан жылы: ________________________________________ Фильмнiң форматы: _____________________________________________ Фильмнiң хронометражы: _______________________________________ Сценарий авторлары: ___________________________________________ Қоюшы-режиссер:______________________________________________ Қоюшы-оператор: ______________________________________________ Қоюшы-суретшi: ______________________________________________ Музыкалық шығарманың авторы: ________________________________ Фильм серияларының саны: _____________________________________ Фильмнiң жанры: ______________________________________________ Фильмнiң тiлi, фильмдi дубляждау тiлдерi (олар бар болса):____________ Шығарушы ел берген көрермендердiң жас шегi бойынша ақпарат:_______ ____________________________________________________________ Көрсетілетін қызметті алушының деректемелерi (заңды мекенжайы, пошта индексi, электрондық пошта, телефондар, факс, заңды тұлға үшiн – бизнес сəйкестендіру нөмiрi, жеке тұлға үшiн – жеке сəйкестендіру нөмiрi):___________ _______________________________________________________________ Өтiнiш берiлген күн: ____________________________________________ Көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. ___________________________ (қолы) М.О. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысымен бекітілген «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-рестраврациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің Мəдениет комитеті (бұдан əрi – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетіледi. Өтініштерді қабылдау жəне мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижелерін беру: 1) көрсетілетін қызметті беруші, кеңсе не www.elicense.kz «Е-лицензиялау» веб-порталы (бұдан əрi – портал); 2) Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруды бақылау жəне халыққа қызмет көрсету орталықтарының қызметін үйлестіру комитетінің «Халыққа қызмет көрсету орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорны (бұдан əрі – ХҚО); 3) www.e.gov.kz «электрондық үкiмет» веб-порталы арқылы жүзеге асырылады. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттiк қызмет көрсету мерзiмi: 1) көрсетілетін қызметті берушіге, ХҚО-ға құжаттар топтамасын тапсырған кезден бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде: лицензия беру – 15 (он бес) жұмыс күні; қайта ресiмделген лицензияны беру – 10 (он) жұмыс күні. ХҚО-ға құжаттар топтамасын тапсырған күн мемлекеттік қызмет көрсету мерзіміне кірмейді. 2) құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут; 3) қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны: электрондық нысан (ішінара автоматтандырылған). 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта рəсімдеу (бұдан əрі – лицензия) не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 10-тармағында көзделген жағдайлар мен негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тарту туралы дəлелдi жауап. Мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесін беру нысаны: электрондық нысан. 7. Мемлекеттiк көрсетілетін қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) көрсетіледі. Мемлекеттік қызмет көрсету үшін лицензиялық алым мөлшерлемесі 2008 жылғы 10 желтоқсандағы «Салық жəне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексіне (Салық кодексі) сəйкес: 1) тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызмет түрімен айналысу құқығы үшін – 10 (он) айлық есептік көрсеткішті (бұдан əрі – АЕК); 2) лицензияны қайта ресімдеу үшін – лицензия беру кезіндегі мөлшерлеменің 10%-ын құрайды, бірақ 4 (төрт) АЕК-тен жоғары емес. Лицензиялық алымды төлеу екінші деңгейдегі банктер арқылы қолма-қол немесе қолма-қол емес есеп айырысу түрінде жүргізіледі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуға электрондық өтініш портал арқылы берілген жағдайда, төлем «электрондық үкіметтің» төлем шлюзі (бұдан əрі – ЭҮТШ) арқылы, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз, кезек күту тəртібімен көрсетіледі; 2) ХҚО-ның жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап сенбіні қоса алғанда, түскі үзіліссіз сағат 9.00-ден 20.00-ге дейін. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз электрондық кезек тəртібімен көрсетіледі, электрондық кезекті портал арқылы «броньдау» мүмкіндігі бар; 3) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі: 1) тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензияны алу үшін көрсетілетін қызметті берушіге жəне (немесе) ХҚО-ға: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтiнiш; жеке басын куəландыратын құжат (көрсетілетін қызметті алушыны сəйкестендіру үшін талап етіледі); бюджетке лицензияны алу үшін лицензиялық алымды төлегенiн растайтын құжаттың көшiрмесi; нотариат куəландырған сенiмхат (құжаттарды өкiлi берген жағдайда). Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны алуға көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес, нысан бойынша тарих пен мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны;

көрсетілетін қызметтi алушының тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру құқығына археология саласындағы ғылыми ұйымның ұсынымхаты. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны алуға көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны. ХҚО қызметкері құжаттарды қабылдау кезінде түпнұсқалардың дұрыстығын құжаттардың көшiрмелерiмен жəне мемлекеттік ақпараттық жүйелерден берілген мəліметтермен салыстырып тексереді, одан кейін түпнұсқаларды көрсетілетін қызметті алушыға қайтарады. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) ХҚО қызметкерi мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, ХҚО қызметкерлері мемлекеттік қызмет көрсету кезінде ақпараттық жүйелерде қамтылған, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін ХҚО ұсынған нысан бойынша алады. Көрсетілетін қызметті алушыдан ақпараттық жүйелерден алынуы мүмкін ақпаратты талап етуге жол берілмейді. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензияны алу үшін порталға: көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; «электрондық үкiметтiң» төлем шлюзi арқылы төлеу жағдайларын қоспағанда, бюджетке лицензияны алу үшін лицензиялық алымды төлегенiн растайтын құжаттың электрондық көшiрмесi. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны алуға көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны; сұрау салуға қоса тіркелетін, көрсетілетін қызметтi алушының тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру құқығына археология саласындағы ғылыми ұйымның ұсынымхатының электрондық көшiрмесі. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөніндегі лицензияны алуға көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. 2) тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия мынадай: жеке тұлғаның тегі, аты, əкесінің аты (ол болған кезде) өзгерген; дара кəсіпкер қайта тіркелген, оның атауы мен мекенжайы өзгерген; заңды тұлға бірігу, қосылу, бөлініп шығу немесе қайта құрылу нысанында қайта ұйымдастырылған; заңды тұлғаның атауы жəне (немесе) заңды мекенжайы өзгерген жағдайларда қайта ресімделу қажет. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) лицензияны қайта ресімдеуге негіз болып табылатын тиісті құжаттарды алған күннен бастап күнтiзбелiк отыз күн iшiнде көрсетілетін қызметті берушіге немесе ХҚОға өтiнiштi не порталға электрондық құжат нысанында сұрау салуды береді. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензияны қайта ресімдеуге өтініш берілген кезде алдында берілген лицензия көрсетілетін қызметті берушіге тапсырылады. Көрсетілетін қызметті алушы тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензияны қайта ресімдеу үшін көрсетілетін қызметті берушіге жəне (немесе) ХҚО-ға: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша өтiнiш; жеке басын куəландыратын құжат (қызметті алушыны сəйкестендіру үшін талап етіледі); лицензияны қайта ресімдеу үшін бюджетке лицензиялық алымды төлегенiн растайтын құжаттың көшiрмесi; нотариат куəландырған сенiмхат (құжаттарды өкiлi берген жағдайда) ұсынады. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны қайта ресімдеуге көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих пен мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны; көрсетілетін қызметтi алушының тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру құқығына археология саласындағы ғылыми ұйымның ұсынымхаты. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны қайта ресімдеуге көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны. ХҚО қызметкері құжаттарды қабылдау кезінде түпнұсқалардың дұрыстығын құжаттардың көшiрмелерiмен жəне мемлекеттік ақпараттық жүйелерден берілген мəліметтермен салыстырып тексереді, одан кейін түпнұсқаларды қызметті алушыға қайтарады. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызмет берушінің жəне (немесе) ХҚО қызметкерi мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, ХҚО қызметкерлері мемлекеттік қызмет көрсету кезінде ақпараттық жүйелерде қамтылған, заңмен қорғалатын құпияны құрайтын мəліметтерді пайдалануға көрсетілетін қызметті алушының жазбаша келісімін ХҚО ұсынған нысан бойынша алады. Көрсетілетін қызметті алушыдан ақпараттық жүйелерден алынуы мүмкін ақпаратты талап етуге жол берілмейді. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензияны қайта ресімдеу үшін порталға: көрсетілетін қызметтi алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу; «электрондық үкiметтiң» төлем шлюзi арқылы төлеу жағдайларын қоспағанда, бюджетке лицензияны қайта ресімдеу үшін лицензиялық алымды төлегенiн растайтын құжаттың электрондық көшiрмесi; лицензияны қайта ресімдеу қажеттігін растайтын құжаттың электрондық көшірмесі. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру жөнiндегi лицензияны қайта ресімдеуге көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны; сұрау салуға қоса тіркелетін, қызметтi алушының тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жұмыстарды жүзеге асыру құқығына археология саласындағы ғылыми ұйымның ұсынымхатының электрондық көшiрмесі. Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөніндегі лицензияны қайта ресімдеуге көрсетілетін қызметтi алушылар үшiн қосымша: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыруға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестiгi туралы мəлiметтер нысаны. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызмет беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіге – өтініштің көшірмесінде құжаттар топтамасын қабылдау күні мен уақыты көрсетіле отырып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу туралы белгі қағаз жеткізгіштегі өтініштің қабылданғанын растау болып табылады; ХҚО-ға – мыналар:

сұрау салудың нөмірі мен қабылданған күні; сұрау салынған мемлекеттік көрсетілетін қызмет түрі; қоса берілген құжаттардың саны мен атауы; құжаттарды беру күні мен орны (уақыты); құжаттарды рəсімдеуге қабылдап алған ХҚО қызметкерінің тегі, аты, əкесінің аты; көрсетілетін қызметті алушының (өкілінің) тегі, аты, əкесінің аты, көрсетілетін қызметті алушы өкілінің тегі, аты, əкесінің аты жəне олардың байланыс телефондары көрсетілген тиісті құжаттарды қабылдау туралы қолхат өтінішті қабылдауды растау болып табылады; портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесін алатын күн көрсетіле отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. 10. Мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартуға: 1) осы субъектілердің санаттары үшiн қызмет түрiмен айналысуға Қазақстан Республикасының заңдарында тыйым салынуы; 2) тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметпен айналысу құқығына лицензиялық алымның енгiзiлмеуі; 3) көрсетілетін қызметтi алушының бiлiктiлiк талаптарына сəйкес келмеуі; 4) көрсетілетін қызметтi алушыға қатысты оған тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметпен айналысуға тыйым салатын соттың заңды күшiне енген үкiмiнің болуы; 5) көрсетілетін қызметтi алушыға лицензия берудің келісуші мемлекеттік органмен келісілмеуі; 6) сот орындаушысының ұсынуы негiзiнде соттың көрсетілетін қызметті алушыға лицензия алуға тыйым салуы негіз болады. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін стандартында көзделген құжаттар топтамасын толық ұсынбаған жағдайда, ХҚО-ның қызметкері өтінішті қабылдаудан бас тартады, осы мемлекеттік көрсетілетін стандартқа 3-қосымшаға сəйкес нысан бойынша қолхат береді. 3. Орталық мемлекеттік органдардың, сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) олардың лауазымды адамдарының, халыққа қызмет көрсету орталықтарының жəне (немесе) олардың қызметкерлерінің мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттерiне (əрекетсiздiгiне) шағымдану тəртiбi 11. Қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының, ХҚО-лардың жəне (немесе) олардың қызметкерлерінің мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік қызмет стандартының 14-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не Министрлік басшысының атына мына мекенжай бойынша беріледі: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі 8, Министрліктер үйі, 15 кіреберіс, 263-кабинет. Шағым жазбаша нысанда пошта арқылы немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңселері арқылы қолма-қол тапсырылады. Шағымның көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөні, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны көрсетіле отырып тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. ХҚО қызметкерлерінің əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдар орталық басшысына www.con.gov.kz интернет-ресурсында көрсетілген мекенжайлар мен телефондар арқылы жолданады. Шағымның тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі жəне тіркеу күні шағымның екінші данасында немесе шағымға ілеспе хатта қойылады) қолма-қол да, пошта арқылы да келіп түскен шағымның ХҚО-ның кеңсесінде қабылдануын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым ХҚО басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің немесе ХҚО-ның мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің немесе ХҚОның кеңсесінде қолма-қол беріледі. Шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағым портал арқылы жіберілген кезде қызметті алушыға «жеке кабинеттен» өтініш туралы ақпарат қолжетімді болады, бұл ақпарат қызметті беруші өтінішті өңдеу барысында (жеткізілгені, тіркелгені, орындалғаны туралы белгілер, шағымды қарау туралы немесе қараудан бас тарту туралы жауап) жаңартылып отырады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, қызметті алушы мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органның мекенжайына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. 12. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда жəне халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге талаптар 13. Денсаулық жағдайына байланысты, ХҚО-ға өзі келу мүмкіндігі жоқ көрсетілетін қызметті алушылардан мемлекеттік қызметті көрсетуге қажетті құжаттарды қабылдауды ХҚО қызметкері көрсетілетін қызметті алушының тұрғылықты жеріне шығып жүргізеді. 14. Мемлекеттік қызмет көрсетілетін орындардың мекенжайлары мынадай интернет-ресурстарда: Министрліктің www.mki.gov.kz, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде; ХҚО-ның www.con.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 15. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 16. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тəртібі мен мəртебесі жөніндегі ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде алуға мүмкіндігі бар. 17. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mki.gov.kz интернет-ресурсында, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414. «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша ______________________________________________________________ (лицензиардың толық атауы) кiмнен______________________________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы, бизнес сəйкестендiру нөмiрi/жеке тұлғаның тегi, аты, əкесiнiң аты (болған жағдайда), жеке сəйкестендiру нөмiрi) Өтiнiш ________________________________________________________________ (қызметтiң түрiн көрсету) _____________________жүзеге асыруға лицензияны берудi сұраймын. Заңды тұлғаның мекенжайы ___________________________________ (пошталық индекс, облыс, қала, аудан, _______________________________________________________________ елдi мекен, көше атауы, үй/ғимарат (стационарлық үй-жай) нөмiрi Электрондық поштасы_________________________________________ Телефондары/Факс______________________________________________ Банктің есеп-шоты______________________________________________ (шот нөмiрi, банктiң атауы жəне орналасқан жерi) Қызметтi жүзеге асыру мекенжайы(лары)__________________________ (пошталық индекс, облыс, қала, аудан, елдi мекен, көше атауы, ________________________________________________________________ үй/ғимарат (стационарлық үй-жай) нөмiрi Қосымша__________парақта Мыналары: көрсетiлген барлық деректердiң ресми деректер болып табылатыны жəне оларға лицензияны жəне (немесе) лицензияға қосымшаны беру немесе беруден бас тарту мəселелерi бойынша кез келген ақпаратты жiберуге болатыны; көрсетілетін қызметті алушыға қызметтiң лицензияланатын түрiмен жəне (немесе) кiшi түрiмен айналысуға сот тыйым салмағаны; қоса берiлiп отырған құжаттардың барлығы шындыққа сəйкес келетiнi жəне жарамды болып табылатындығы расталады. Басшы/Жеке тұлға _____________________________________________ _______________________________________________________ (қолы) (тегi, аты, əкесiнiң аты (болған жағдайда) М.О. (болған жағдайда) Толтырылған күнi: 20__ жылғы «___» _____ Ақпараттық жүйелердегі мемлекет қорғайтын құпия болып табылатын ақпараттарды пайдалануға келісім беремін. 20___ж «___»________ __________ (қолы) «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша (Соңы 14-бетте).


14

www.egemen.kz

(Соңы. Басы 13-бетте).

Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру үшiн қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сəйкестігі туралы мəлiметтер нысаны 1. Ғылыми жетекшi: 1) мамандығының жəне бiлiктiлiгiнiң атауы _________________________ Дипломының нөмiрi______________________________________________ Дипломының берiлген күнi _______________________________________ Дипломды берген оқу орнының атауы ______________________________ 2) археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау саласындағы жұмыс өтiлi ______________________________________________________________ Жұмыс орны ___________________________________________________ Атқаратын қызметі _____________________________________________ Жұмысқа қабылдануы туралы бұйрықтың немесе жеке еңбек шартының нөмiрi жəне күнi_______________________________________________ Жұмыстан босату туралы бұйрықтың нөмiрi жəне күнi _______________ 2. Мамандандырылған жабдықтар: 1) мамандандырылған жабдықтардың тiзбесi ________________________ ______________________________________________________________ _______________________________________________________________ 2) мамандандырылған жабдықтарды сатып алу/сату/жалдау шартының нөмiрi________________________________________________________ Жасалу күнi ___________________________________________________ Шарт жасалған тұлға (заңды жəне (немесе) жеке тұлғаның атауы)______ «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметке лицензия беру, лицензияны қайта ресiмдеу» мемлекеттiк көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша Нысан (көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə. не қызмет алушы ұйымның атауы) ______________________________ (көрсетілетін қызметті алушының мекенжайы) Құжаттарды қабылдаудан бас тарту туралы қолхат «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 cəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 20-бабының 2) тармақшасын басшылыққа ала отырып, «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК филиалының №__ бөлімі (мекенжайы көрсетілсін) «Тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде археологиялық жəне (немесе) ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыру жөнiндегi қызметі» мемлекеттік көрсетілетін қызметіне құжаттарды қабылдаудан Сіздің мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартында көзделген тізбеге сəйкес құжаттар топтамасын толық ұсынбауыңызға байланысты бас тартады, атап айтқанда: Жоқ құжаттардың атауы: 1) _______________________________; 2) _______________________________; 3) .... Осы қолхат екі данада əр тарапқа бір данадан жасалды. Т.А.Ə. (ХҚО қызметкерінің) (қолы) Телефоны_______________ Алдым: Т.А.Ə. / көрсетілетін қызметті алушының қолы 20__ ж. «___» _________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысымен бекітілген «Жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың объектілерді Ұлттық мəдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізу туралы қолдаухаттарын қарау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1 «Жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың объектілерді Ұлттық мəдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізу туралы қолдаухаттарын қарау» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік көрсетілетін қызметті Министрліктің Мəдениет комитеті (бұдан əрi – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетіледi. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттiк қызмет көрсету мерзiмi: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасы тапсырылған кезден бастап – 10 (он) жұмыс күні; 2) құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 30 (отыз) минут; 3) қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі – объектіге айрықша режимді уақытша беру туралы шешім. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесін беру нысаны: қағаз түрінде. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) тегін көрсетiледi. 8. көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз, кезек күту тəртібімен көрсетіледі. 9. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) көрсетілетін қызметті берушіге жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымшаға сəйкес нысан бойынша қолдаухат; 2) объектінің беткі жағы мен кері жағы суреттелген А-5 форматындағы екі фотосуреті. Көрсетілетін қызметтi алушы берушіге қызметті берушіге барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде – өтініштің көшірмесінде құжаттар топтамасының қабылданған уақыты мен күнін көрсете отырып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу туралы белгі өтініштің қабылданғанын растау болып табылады. 3. Орталық мемлекеттік органдардың, сондай-ақ көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) олардың лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттерiне (əрекетсiздiгiне) шағымдану тəртiбi 10. Министрліктің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздігіне) шағымдану: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына не Министрлік басшысының атына мына мекенжай бойынша беріледі: 010000, Астана қаласы, Орынбор көшесі 8, Министрліктер үйі, 15 кіреберіс, 263-кабинет. Шағым жазбаша нысанда пошта арқылы немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңселері арқылы қолма-қол беріледі. Шағымның көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен аты-жөні, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны көрсетіле отырып тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің, Министрліктің мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңсесінде қолма-қол беріледі. Портал арқылы жүгінген кезде шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағым портал арқылы жіберілген кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинеттен» өтініш туралы ақпарат қолжетімді болады, бұл ақпарат көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өңдеу барысында (жеткізілгені, тіркелгені, орындалғаны туралы белгілер, шағымды қарау туралы немесе қараудан бас тарту туралы жауап) жаңартылып отырады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органның мекенжайына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға жатады. 11. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызмет көрсетілетін орындардың мекенжайлары Министрліктің www.mki.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. 13. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mki.gov.kz интернет-ресурсында, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414. «Жеке жəне (немесе) заңды тұлғалардың объектілерді Ұлттық мəдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізу туралы қолдаухаттарын қарау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына» қосымша ____________________________________________ (көрсетілетін қызмет берушінің толық атауы) _________________________________________ (көрсетілетін қызмет беруші басшысының Т. А. Ə.) Қолдаухат Объектіні Ұлттық мəдени игілік объектілерінің мемлекеттік тізіліміне енгізуді сұраймын Объектінің атауы: ______________________________________________ Объектінің орналасқан жері:______________________________________

17 сəуір 2014 жыл

Объектінің құрылған жылы:______________________________________ Объектінің қысқаша тарихы ______________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ Объектінің техникалық жағдайы________________________________ Материалы_____________________________________________________ Салмағы_____________________________________________________ Өлшемі_____________________________________________________ Көрсетілетін қызметті алушының деректемелері:___________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (заңды тұлға үшін – заңды мекенжайы, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлігінің (анықтаманың) нөмірі мен күні; жеке тұлға үшін – заңды мекенжайы, дара кəсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы куəлігінің нөмірі мен уақыты)

көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызмет көрсететін орындардың мекенжайлары Министрліктің www.mki.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті ЭЦҚ болған жағдайда, электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тəртібі мен мəртебесі жөніндегі ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mki.gov.kz интернет-ресурсында, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414.

Қолдаухаттың берілген уақыты:______________________________________ Көрсетілетін қызметті алушының Т.А.Ə._______________________________ (қолы) МО

Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік беру» мемлекеттік көрсетілген қызмет стандартына 1-қосымша _______________________________________________________________ (облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органы)

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысымен бекітілген «Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының жергілікті атқарушы органдарының мəдениет басқармалары (бұдан əрi – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде www.e.gov.kz «электрондық үкiмет» веб-порталы (бұдан əрi – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызметті көрсету тəртібі 4. Мемлекеттiк қызмет көрсету мерзiмi: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасы тапсырылған кезден бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде – 10 (он) жұмыс күні; 2) құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут; 3) қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 10 (он) минут. 5. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нысаны: электрондық нысан (ішінара автоматтандырылған). 6. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет нəтижесі: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысан бойынша мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік (бұдан əрі – куəлік). Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесін беру нысаны: электрондық нысан. Куəлікті қағаз жеткізгіште алуға өтiнiш бiлдiрілген жағдайда, мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі электрондық форматта ресiмделiп, басып шығарылады жəне көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамының мөрімен жəне қолымен куəландырылады. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) тегін көрсетiледi. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Министрліктің www.mki.gov.kz интернет-ресурсының «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз, кезек күту тəртібімен, көрсетіледі. 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымшаға сəйкес нысан бойынша өтiнiш; мəдени құндылықтарға меншік құқығын растайтын құжаттардың көшірмелері; қабылдаушы тараптың мəдени құндылықтардың мақсаттары мен болу талаптары туралы шарттың көшірмесі; мəдени құндылықтардың беткі жағы мен кері жақтары суреттелген А-5 форматындағы екі фотосуреті; заңды тұлғалар үшін – уақытша əкету кезеңіне мəдени құндылықтардың сақталуы үшін белгілі бір адамға жауапкершілік жүктеу туралы ұйым басшысының бұйрығы; сараптауға жататын мəдени құндылықтар ретінде қаралатын заттар. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. 2) порталға: көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салуы; сұрау салуға қоса тіркелетін, мəдени құндылықтарға меншік құқығын растайтын құжаттардың электрондық көшірмесі; сұрау салуға қоса тіркелетін, қабылдаушы тараптың мəдени құндылықтардың мақсаттары мен болу талаптары туралы шартының электрондық көшірмесі; сұрау салуға қоса тіркелетін, мəдени құндылықтардың беткі жəне кері жақтары суреттелген А-5 форматындағы электрондық фотосуреті; заңды тұлғалар үшін – сұрау салуға қоса тіркелетін, уақытша əкету кезеңіне мəдени құндылықтардың сақталуы үшін белгілі бір адамға жауапкершілік жүктеу туралы ұйым басшысының бұйрығы; Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызмет беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті алушы сараптамаға жататын мəдени құндылықтар ретінде қаралатын заттарды көрсетілетін қызметті берушіге қолма-қол ұсынады. Сараптамаға ұсынылған затты (заттарды) қабылдау жəне өткізу журналына белгі қоюмен көрсетілетін қызметті алушыға қайтарылады. Көрсетілетін қызметті беруші мəдени құндылықтар ретінде қаралатын заттарды сараптама комиссиясының қарауына жібереді. Сараптама қорытындылары бойынша сараптамаға ұсынылған затты мəдени құндылық ретінде тану не сараптамаға ұсынылған заттың мəдени құндылығының жоқтығы туралы қорытынды ресімделеді. Сараптамаға ұсынылған затты (заттарды) қабылдау жəне өткізу журналына белгі қоюмен көрсетілетін қызметті алушыға қайтарылады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіге – өтініштің көшірмесінде құжаттар топтамасын қабылдаудың күні мен уақыты көрсетіле отырып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу туралы белгі өтініштің қағаз жеткізгіште қабылданғанын растау болып табылады; портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесін алатын күн көрсетіле отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттерiне (əрекетсiздiгiне) шағымдану тəртiбi 10. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызмет мəселелері бойынша əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдар: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің басшысының атына не облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органы басшысының атына беріледі. Шағым жазбаша нысанда пошта арқылы немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының кеңселері арқылы қолмақол тапсырылады. Шағымның көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен инициалдары, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны көрсетіле отырып тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін көрсетілетін қызметті берушінің немесе немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органының басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оның тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күн ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының кеңсесінде қолма-қол беріледі. Шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағым портал арқылы жіберілген кезде, көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинеттен» өтініш туралы ақпарат қолжетімді болады, бұл ақпарат көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өңдеу барысында (жеткізілгені, тіркелгені, орындалғаны туралы белгілер, шағымды қарау туралы немесе қараудан бас тарту туралы жауап) жаңартылып отырады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органның мекенжайына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. 11. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда,

Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына КУƏЛІК ______ қаласы «___» _______ 20___ ж. 1. Көрсетілетін қызметті алушы____________________________________ _______________________________________________________________ (Т.А.Ə. немесе заңды тұлғаның атауы) 2. Көрсетілетін қызметті алушының деректері:__________________________ (азаматтығы, паспортының немесе жеке куəлігінің нөмірі, ______________________________________________________________ оның берілген күні немесе заңды тұлғаның деректемелері) _______________________________________________________________ 3. Көрсетілетін қызметті алушының қызметі_________________________ 4. Мəдени құндылықтарды уақытша əкету жөніндегі сараптама комиссиясының қорытындысы негізінде_____________________________ ______________________________________________________________ (облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдарының) _________________________________№ 20____ ж.____ «___» ________ 1)____________________________________________________________ (мəдени құндылықтың атауы) 2)____________________________________________________________ 3)____________________________________________________________ 4)____________________________________________________________ ____________________________________________________мақсатында ______________________________________________________________ (елдің атауы жəне ұйымның орналасқан жері) 20__ж. «____»____________ 20___ж. «______»____________дейінгі мерзімге Қазақстан Республикасынан тыс уақытша əкетуге рұқсат беріледі. Уəкілетті тұлға ________________________(Т.А.Ə. жəне лауазымы) М.О.

Қазақстан Республикасы кеден органдарының белгісі «Мəдени құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша Нысан ______________________________________ (облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, ______________________________________ астананың жергілікті атқарушы органы) ______________________________________ ______________________________________ (өтініш берушінің тегі, аты, əкесінің аты немесе атауы) ӨТІНІШ

Мəдениет құндылықтарды уақытша əкету құқығына куəлік беруді сұраймын 1) _____________________________________________________________ 2) _____________________________________________________________ 3) _____________________________________________________________ 4) _____________________________________________________________ 5) _____________________________________________________________ ____________________________________________________мақсатында ______________________________________________________________ (елдің атауы жəне орналасқан жері) ______________________________________________________________ Өтініш берушінің деректемелері:__________________________________ (Т.А.Ə. ЖСН/БСН, мекенжайы, байланыс телефондары) ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Қолы__________________ Күні__________________ М.О. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысымен бекітілген «Жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштеріне ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүргізуге келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінде ғылымиреставрациялау жұмыстарын жүргізуге келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – көрсетілетін мемлекеттік қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі (бұдан əрі – Министрлік) əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті облыстардың, Астана жəне Алматы қалаларының жергілікті атқарушы органдарының мəдениет басқармалары (бұдан əрi – көрсетілетін қызметті беруші), www.e.gov.kz «электрондық үкiмет» вебпорталы (бұдан əрi – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсету тəртібі 4. Мемлекеттiк қызмет көрсету мерзiмi: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасы тапсырылған кезден бастап, сондай-ақ порталға жүгінген кезде – 15 (он бес) жұмыс күні; 2) құжаттар топтамасын тапсыру үшін күтудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 15 (он бес) минут; 3) қызмет көрсетудің рұқсат берілетін ең ұзақ уақыты – 10 (он) минут. 5. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз нысанында. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – жергілікті маңызы бар тарих жəне мəдениет ескерткіштерінде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүргізуге келісім беру. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесін беру нысаны: электрондық немесе қағаз нысан. 7. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет жеке жəне заңды тұлғаларға (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті алушы) тегін көрсетiледi. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, дүйсенбіден бастап жұманы қоса алғанда, сағат 13.00-ден 14.30-ға дейін түскі үзіліспен сағат 9.00-ден 18.30-ға дейін. Мемлекеттік қызмет алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз, кезек күту тəртібімен көрсетіледі; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарын жүргізуге байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметтi алушы (не сенiмхат бойынша оның өкiлi) жүгінген кезде мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіге: тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар туралы мəліметтерді қамтитын (ұйымдық-құқықтық нысаны, ЖСН/БСН, басшысының Т.А.Ə.) еркiн нысандағы өтiнiш; тарих жəне мəдениет ескерткіші туралы мəтіндік жəне бейнелік ақпаратты қамтитын жобалау құжаттамасы. Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызмет беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті адамдарының электрондық цифрлық қолтаңбасымен (бұдан əрі – ЭЦҚ) куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. 2) порталға: тарих жəне мəдениет ескерткiштерiнде ғылыми-реставрациялау жұмыстарын жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар туралы мəліметтерді қамтитын (ұйымдық-құқықтық нысаны, ЖСН/БСН, басшысының Т.А.Ə.), қызметті алушының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжат нысанындағы сұрау салу: сұрау салуға қоса тіркелетін, тарих жəне мəдениет ескерткіші туралы мəтіндік жəне бейнелік ақпаратты қамтитын жобалау құжаттамасының электрондық көшірмесі; Жеке басын куəландыратын, заңды тұлға ретінде мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кəсiпкер ретінде мемлекеттiк тіркеу туралы құжаттардың мемлекеттiк электрондық ақпараттық ресурстар болып табылатын мəлiметтерiн көрсетілетін қызмет беруші мемлекеттік органдардың электрондық цифрлық қолтаңбасымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиiстi мемлекеттiк ақпараттық жүйелерден алады. Көрсетілетін қызметті алушы барлық қажетті құжаттарды тапсырған кезде: көрсетілетін қызметті берушіге – өтініштің көшірмесінде құжаттар топтамасын қабылдаудың күні мен уақыты көрсетіле отырып, көрсетілетін қызметті берушінің кеңсесінде тіркеу туралы белгі өтініштің қағаз жеткізгіште қабылданғанын растау болып табылады;

портал арқылы – көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетінде» мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесін алатын күн көрсетіле отырып, мемлекеттік қызметті көрсету үшін сұрау салуды қабылдау туралы мəртебе көрсетіледі. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттерiне (əрекетсiздiгiне) шағымдану тəртiбi 10. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды адамдарының мемлекеттік қызмет мəселелері бойынша əрекетіне (əрекетсіздігіне) шағымдар: шағым осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті берушінің басшысының атына не облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органы басшысының атына беріледі. Шағым жазбаша нысанда пошта арқылы немесе көрсетілетін қызметті берушінің немесе Министрліктің кеңселері арқылы қолма-қол беріледі. Шағымның көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі мен инициалдары, берілген шағымға жауап алу мерзімі мен орны көрсетіле отырып тіркелуі (мөртаңба, кіріс нөмірі мен күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Шағым тіркелгеннен кейін көрсетілетін қызметті берушінің немесе немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органының басшысына жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының мекенжайына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оның тіркелген күнінен бастап бес жұмыс күн ішінде қаралуға жатады. Шағымды қарау нəтижелері туралы дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушыға пошта арқылы жіберіледі не көрсетілетін қызметті берушінің немесе облыстардың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың тиісті жергілікті атқарушы органдарының кеңсесінде қолма-қол беріледі. Шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағым портал арқылы жіберілген кезде көрсетілетін қызметті алушыға «жеке кабинеттен» өтініш туралы ақпарат қолжетімді болады, бұл ақпарат көрсетілетін қызметті беруші өтінішті өңдеу барысында (жеткізілгені, тіркелгені, орындалғаны туралы белгілер, шағымды қарау туралы немесе қараудан бас тарту туралы жауап) жаңартылып отырады. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайда, көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органға шағыммен жүгіне алады. Мемлекеттiк қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөнiндегi уəкiлеттi органның мекенжайына келіп түскен шағым тіркелген күнінен бастап он бес жұмыс күні ішінде қарауға жатады. 11. Көрсетілген мемлекеттік қызмет нəтижелерімен келіспеген жағдайларда, көрсетілетін қызметті алушының Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып, қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызмет көрсетілетін орындардың мекенжайлары Министрліктің www.mki.gov.kz интернет-ресурсында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті ЭЦҚ болған жағдайда электрондық нысанда портал арқылы алу мүмкіндігі бар. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызметті көрсетудің тəртібі мен мəртебесі жөніндегі ақпаратты порталдың «жеке кабинеті» арқылы, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша анықтама қызметтерінің байланыс телефондары www.mki.gov.kz интернет-ресурсында, «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер» бөлімінде көрсетілген. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселелері жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 1414. Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2014 жылғы 24 ақпандағы №140 қаулысына қосымша Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң күшi жойылған кейбiр шешiмдерiнiң тiзбесi 1. «Мəдениет саласындағы мемлекеттiк қызмет стандарттарын бекiту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетiлетiн мемлекеттiк қызметтердiң тiзiлiмiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2010 жылғы 20 шiлдедегi № 745 қаулысына толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 17 қаңтардағы № 83 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 24, 343-құжат). 2. «Мəдениет саласындағы мемлекеттiк қызмет стандарттарын бекiту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетiлетiн мемлекеттiк қызметтердiң тiзiлiмiн бекiту туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2010 жылғы 20 шiлдедегi № 745 қаулысына толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 17 қаңтардағы № 83 қаулысына өзгерiстер енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 8 қазандағы № 1268 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2012 ж., № 72-73, 1061-құжат). 3. «Мəдениет саласындағы мемлекеттiк қызмет стандарттарын бекiту жəне «Жеке жəне заңды тұлғаларға көрсетiлетiн мемлекеттiк қызметтердiң тiзiлiмiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2010 жылғы 20 шiлдедегi № 745 қаулысына толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 17 қаңтардағы № 83 қаулысына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2012 жылғы 19 желтоқсандағы № 1614 қаулысы (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 4, 71-құжат). 4. «Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне өзгерiстер енгiзу туралы» Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2013 жылғы 23 сəуiрдегi № 387 қаулысымен (Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2013 ж., № 27, 421-құжат) бекітілген Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң кейбiр шешiмдерiне енгізілетін өзгерістердің 6-тармағы.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2013 жылғы 31 желтоқсан

№1567

Астана, Үкімет Үйі

Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мемлекеттік көрсетілетін қызметтер стандарттарын бекіту туралы «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» 2013 жылғы 15 сəуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 6-бабының 3) тармақшасына сəйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулы етеді: 1. Қоса беріліп отырған: 1) «Айырбастау пунктін тіркеу жəне қайта тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 2) «Валюталық операция жəне шетелдік банктегі шот туралы хабарламаны растау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 3) «Валюталық операцияны тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 4) «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 5) «Орталық депозитарийдің қағидалар жинағын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 6) «Сауда-саттықты ұйымдастырушының қағидаларын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 7) «Тіркеушінің қағидалар жинағын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 8) «Қаржылық құралдармен мəміле бойынша клирингтік қызметті жүзеге асыру қағидаларын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 9) «Қаржы ұйымдарының, банк, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 10) «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басқарушы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 11) «Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 12) «Банктің ірі немесе банк холдингінің қатысушысы мəртебесін иеленуге келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 13) «Сақтандыру холдингінің немесе сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ірі қатысушысы мəртебесін алуға келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 14) «Инвестициялық портфельді басқарушысының iрi қатысушысы мəртебесін алуға келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 15) «Жарияланған акциялар шығарылымын мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 16) «Мемлекеттік емес облигациялар шығарылымын мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 17) «Инвестициялық пай қорлары пайларының шығарылымын мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 18) «Акцияларды орналастыру қорытындылары туралы есепті бекіту туралы хабарлама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 19) «Облигацияларды орналастыру қорытындылары туралы есепті бекіту туралы хабарлама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 20) «Актуарийлерден біліктілік емтиханын қабылдау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 21) «Кредиттік бюроның пайдалануына кредиттік тарихтардың деректер базасын басқару жүйесін енгізу актісін беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 22) «Инвестициялық пай қорларының пайларын орналастыру қорытындылары туралы есепті бекіту туралы хабарлама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 23) «Алматы қаласы өңірлік қаржы орталығының арнайы сауда алаңына рұқсат алған, бағалы қағаздар эмитенттерінің қаржылық есептілігінің аудитіне шығындарды өтеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 24) «Алматы қаласы өңірлік қаржы орталығының қатысушы заңды тұлғаларын мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу)» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 25) «Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығында қызметті жүзеге асыру үшін Қазақстан Республикасының аумағына келген шетелдіктерге жəне азаматтығы жоқ адамдарға виза беру туралы қолдаухат» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 26) «Мемлекеттік органдарға беру үшін Алматы қаласы өңірлік қаржы орталығы қатысушыларының құжаттамасын ағылшын тілінен қазақ жəне орыс тілдеріне аудару» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; (Жалғасы 15-бетте).


15

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

(Жалғасы. Басы 14-бетте).

27) «Банк операцияларының жекелеген түрлерін, банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды инкассациялауды жүзеге асыратын ұйымдарға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 28) «Уəкiлетті ұйымдарға шетелдiк валютамен айырбастау операцияларын ұйымдастыру бойынша қызметтi жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 29) «Банкті ашуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 30) «Банк операцияларының жекелеген түрлерін, банк операцияларын жүзеге асыратын ұйымдарға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 31) «Ислам банктері жүзеге асыратын банк операцияларына лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 32) «Банктерге Қазақстан Республикасының банктік заңнамасында көзделген банктік жəне өзге операцияларды жүргізуге лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 33) «Банкті (банк холдингін) ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 34) «Актуарлық қызметті жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 35) «Өмірді сақтандыру» саласы бойынша лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 36) «Жалпы сақтандыру» саласы бойынша лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 37) «Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жəне сақтандырудың жекелеген сыныптары болып табылатын міндетті сақтандырудың түрлеріне лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 38) «Қайта сақтандыру жөніндегі қызметке лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 39) «Сақтандыру брокері қызметін жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 40) «Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген бағалы қағаздар нарығында қызметті жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 41) «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын құруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 42) «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын сақтандыру холдингін ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 43) «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымын ерікті түрде таратуға келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 44) «Ұйымдардың капиталына сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының жəне (немесе) сақтандыру холдингінің елеулі түрде қатысуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 45) «Қоғамды жария компания деп тану немесе қоғамның мəлімдемесі негізінде ол белгілеген тəртіпте оның жария компания мəртебесін кері қайтарып алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 46) «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамын ерікті түрде қайта ұйымдастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 47) «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамын ерікті түрде таратуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 48) «Банктің жəне (немесе) банк холдингінің еншілес ұйым құруына немесе сатып алуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 49) «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының жəне (немесе) сақтандыру холдингінің еншілес ұйымын құруына немесе сатып алуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 50) «Қазақстан Республикасының резидент-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздарын шет мемлекеттің аумағында орналастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 51) «Қазақстан Республикасының резидент-ұйымының эмиссиялық бағалы қағаздарын шет мемлекеттің аумағында шығаруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 52) «Кредиттік бюро қызметін жүзеге асыруға лицензия беру, қайта ресімдеу, лицензияның телнұсқаларын беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 53) «Арнайы ислам қаржы компаниясын ерiктi түрде қайта ұйымдастыруға немесе таратуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 54) «Ұйымның жарғылық капиталына банктің жəне (немесе) банк холдингінің елеулі түрде қатысуына рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 55) «Банкті ерікті түрде таратуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 56) «Ерікті жинақтаушы зейнетақы қорын қайта ұйымдастыруға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты; 57) «Ерікті жинақтаушы зейнетақы қорын ерікті түрде таратуға рұқсат беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты бекітілсін. 2. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі

С.АХМЕТОВ.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Айырбастау пунктін тіркеу жəне қайта тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Айырбастау пунктін тіркеу жəне қайта тіркеу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің аумақтық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» веб-порталы: www.egov.kz (бұдан əрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсырған сəттен бастап, сондай-ақ порталға өтініш бергенде – он жұмыс күні ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – айырбастау пунктінің қағаз жеткізгіштегі тіркеу куəлігі. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық нысанда беріледі. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алуға өтініш берген жағдайда, нəтиже электрондық форматта ресімделеді, қағазға басылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамы электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) қойған электрондық құжат нысанында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметке өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге: 1) еркін нысандағы өтінішті; 2) көрсетілетін қызметті алушының талаптарға, оның ішінде біліктілік талаптарына сəйкестігін растайтын құжаттар: кассирдің қолма-қол шетел валютасымен жұмыс бойынша арнайы даярлықтан өткендігін растайтын құжаттың түпнұсқасы немесе нотариат куəландырған көшірмесі не Қазақстан Республикасының еңбек туралы заңнамасында көзделген жəне қызметкердің қолма-қол шетел валютасымен жұмыс бойынша кассир ретінде кемінде алты ай еңбек қызметін растайтын құжаттың түпнұсқасы немесе нотариат куəландырған көшірмесі; ақша белгілерінің түпнұсқалығын айқындауға арналған техникалық құралдардың сипаттамасын айқындайтын құжаттың (құжаттардың) көшірмесі. 3) заңды тұлғаны мемлекеттiк тiркеу (қайта тіркеу) туралы анықтама (заңды тұлғалаp үшiн); Қызметінің айрықша түрі шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыру болып табылатын, Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес құрылған заңды тұлғаның (бұдан əрі – уəкілетті ұйым) біліктілік талаптарына сəйкестігін растайтын, айырбастау пунктінің тіркеу куəлігін алуға өтініш берілген күнге дейін күнтізбелік отыз күннен кейін берілген жəне жарғылық капиталдың қосымша айырбастау пункттерін (қосымша айырбастау пункттерін) тіркеу кезінде ақшалай жарналар есебінен ұлғаюын ескере отырып біліктілік талаптарына сəйкес келетін мөлшерге дейін растайтын екінші деңгейдегі банктің құжаты ұсынылады. Егер қосымша айырбастау пункттерін тіркеу кезінде көрсетілетін қызметті берушінің ашылатын айырбастау пункттерін ескергенде уəкілетті ұйымның біліктілік талаптарына сəйкестігін растайтын құжаттары болса, осы тармақтың бірінші бөлігі 2) тармақшасының үшінші абзацында көзделген құжат ұсынылмайды. Шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыруға құқығы бар заңды тұлғаның филиалы өзінің орналасқан жері бойынша көрсетілетін қызметті берушіге осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) жəне 2) тармақшаларында көрсетілген құжаттардан басқа мынадай құжаттарды береді: 1) шетел валютасымен айырбастау операцияларын ұйымдастыруға арналған Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі лицензиясының көшірмесі (уəкілетті ұйымдар үшін); 2) есептік тіркеу жəне (немесе) қайта тіркеу туралы əділет органдарының белгісі бар не филиал туралы ережеге енгізілген өзгерістер мен толықтырулар туралы əділет органдарын хабардар ету фактісін растайтын құжат қоса берілген филиал туралы ереженің көшірмесі. Шет тілінде жасалған құжаттар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне мемлекеттік тілдегі немесе орыс тіліндегі аудармасымен ұсынылады. Айырбастау пунктін қайта тіркеу үшін талап етілетін құжаттар: 1) еркін нысандағы өтінішті; 2) қайта тіркеу үшін негіздемелердің (айырбастау пунктін нақты көшіруге əкеп соқпайтын көше атауларының, ғимараттар нөмірлерінің жəне тіркеу куəлігінде көрсетілген басқа да деректердің өзгеруі) туындауын растайтын құжаттар. Айырбастау пунктін бастапқы тіркеу кезінде бұрын ұсынылған, істегі құжаттар айырбастау пунктін қайта тіркеу үшін қайта ұсынылмайды. Айырбастау пунктін қайта тіркеу кезінде жаңа тіркеу куəлігінің нақты берілген күні көрсетілген тіркеу куəлігі беріледі. Уəкілетті ұйымдардың айырбастау пункттерін олардың үй-жайларының техникалық жабдықталуына қойылатын талаптарға сəйкестігі тұрғысынан қарап тексеруді көрсетілетін қызметті беруші айырбастау пункті тіркелгенге дейін жүргізеді.

Порталда: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ куəландырған электрондық құжат нысанындағы сұрау салуы; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында, екінші бөлігінде, төртінші бөлігінің 1) жəне 2) тармақшаларында, алтыншы бөлігінің 1) жəне 2) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың электрондық көшірмелері түріндегі құжаттар электрондық сұрау салуға тіркеледі. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті тұлғаларының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден портал арқылы алады. 3. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы өтініш берген жағдайда шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 8-800-080-7777 немесе 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағымдарды портал арқылы «жеке кабинеттен» жіберген жағдайда шағым туралы ақпарат қолжетімді болады, ол көрсетілетін қызметті алушыға көрсетілетін қызметті беруші шағымды өңдеу (жеткізу, тіркеу, орындалуы туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) барысында жаңартылып отырады. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетілетін қызметтердің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сы болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда алуға мүмкіндігі бар. 14. Көрсетілетін қызметті алушының порталдағы «жеке кабинеті» арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығынан мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Валюталық операция жəне шетелдік банктегі шот туралы хабарламаны растау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Валюталық операция жəне шетелдік банктегі шот туралы хабарламаны растау» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі орталық аппаратының бөлімшелері жəне аумақтық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге валюталық шарт туралы ақпарат ұсынған күннен бастап – жеті жұмыс күні өткенге дейін; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – валюталық операция туралы немесе шетел банкіндегі шот жөніндегі қағаз жеткізгіштегі хабарлама туралы куəлік. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжат: осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымшаға сəйкес нысан бойынша валюталық операция туралы немесе шетел банкінде шот ашу туралы толтырылған хабарлама. Валюталық операцияларды жасау мəн-жайларын нақтылау мақсатында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі көрсетілетін қызметті алушыдан соның негізінде көрсетілетін қызметті алушы валюталық операцияларды жүзеге асыруға негіз болатын валюталық шартты талап етуге құқылы. Валюталық операция туралы хабарламаны растау көрсетілетін қызметті алушы талап етілетін құжаттарды ұсынғаннан кейін жүзеге асырылады. Берілетін деректердің құпиялылығы мен түзетілмейтіндігін қамтамасыз ететін криптографиялық қорғаныш құралдарымен бірге ақпаратты кепілдікпен жеткізудің тасымалдау жүйесін пайдалана отырып, банктер Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің орталық аппаратына валюталық операция туралы электрондық түрде хабарлайды. Заңды (банктерден басқа) жəне жеке тұлғалар валюталық операция туралы толтырылған хабарламаны көрсетілетін қызметті берушінің хат-хабарды қабылдауға жəне тіркеуге уəкілетті бөлімшесіне/жауапты адамына тапсырады. 3. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Валюталық операция жəне шетелдік банктегі шот туралы хабарламаны растау» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша Тiркеу куəлiгiн/Валюталық операция туралы немесе шетел банкінде банк шотын ашу туралы хабарламаны алуға арналған өтiнiш (керегін сызыңыз) ______________________________________________________________ (заңды тұлғаның атауы/жеке тұлғаның Т.А.Ə) ____________________________ КҰЖЖ коды __________________________ЖСН __________________________ БСН 1. _______жылғы «____» ____ № ___________ валюталық шарт

______________________________________________________________ (құжаттың атауы) _______________________________________________________________ (мақсаты мен мəнi) 2. Валюталық шартқа қосымша мынадай құжаттар ұсынылды (тiркеу куəлігін алу үшін өтiнiш берген кезде толтырылады) _______________________________________________________________ (құжаттың атауы, нөмiрi, ресiмдеу күнi) _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ 3. Валюталық шартқа қатысушы – резидент (резиденттер): Заңды тұлғаның атауы /жеке тұлғаның Т.А.Ə ______________________________________________________________ _______________________________________________________________ Мекенжайы__________________________________________________ _____________________________________________________________ _______________________телефоны____________________________ Қызмет көрсететiн банк (банктер)_____________________________ 4. Валюталық шартқа қатысушы – резидент емес (резидент еместер): Заңды тұлғаның атауы/жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ Заңды тұлғаның уəкiлеттi тұлғасы_________________________________ Экономика секторы_____________________________________________ Заңды тұлғаның тiркелген/жеке тұлғаның тұрғылықты тұратын елi_____ _____________________________________________________________ Мекенжайы, банктiк деректемелерi (бар болса)______________________ ______________________________________________________________ 5. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген лицензияларының нөмiрлері__________________________ ______________________________________________________________

7) ___ резиденттердiң резидент еместердiң капиталында қатысуды қамтамасыз ету мақсатында салым енгiзуi (тiкелей инвестицияларды қоспағанда), 8) ___ резидент еместердiң резиденттердiң капиталында қатысуды қамтамасыз ету мақсатында салым енгiзуi (тiкелей инвестицияларды қоспағанда), 9) ___ резидент емес эмитенттердiң Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес шығарылған бағалы қағаздарын орналастыру, 10) ___ резидент эмитенттердiң басқа мемлекеттердiң заңнамасына сəйкес жəне солардың аумағында шығарылған бағалы қағаздарын орналастыру, 11) ___ қазақстандық депозитарлық қолхаттарды орналастыру, 12) ___ резидент эмитенттердiң бағалы қағаздарына депозитарлық қолхаттарды орналастыру, 13) ___ туынды қаржы құралдарымен операциялар. 2. Инвестор туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы инвестор болып табылса толтырылмайды): Резидент ___________________Резидент емес_________________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ _____________________________________________________________ ______________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ ________________________телефоны____________________________ КҰЖЖ коды_______________ЖСН/БСН________________________ Резидент емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты елi________________________________________________ ______________________________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы______________________________ 3. Сатушы туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы сатушы болып табылса, толтырылмайды): Резидент__________ Резидент емес _________(белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə ______________________ _____________________________________________ ______________________________________________________________ ____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ ______________________________________________________________ ____________________телефоны_________________________________ КҰЖЖ коды___________________ЖСН/БСН______________________

6. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген тiркеу куəлiктерiнiң нөмiрлері_______________________ ______________________________________________________________ 7. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген хабарлама туралы куəлiктерiнiң нөмiрлерi____________ _____________________________________________________________

Резидент емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты елi_______________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы____________________________ 4. Валюталық шарт туралы мəлiметтер: Валюталық шарттың сомасы_____________________________________ ____________________________________________________________ (валюталық шарттың валютасында цифрлармен жəне жазумен) Валюталық шарттың валютасы__________________________________ Мерзiмi өткен төлемдер үшiн мөлшерлеме___мерзiмi өткен əрбiр күн үшiн Iлеспе төлемдер (ұйымдастырғаны үшiн, басқарғаны үшiн комиссия, мiндеттемелер жəне басқа үшiн комиссия)_________________________ (таратып жазу)_______________________________________________

8. Мынадай толтырылған бөлiмдер ұсынылды (белгiленсiн): ___ 1-бөлiм. Коммерциялық кредиттер жəне қаржы займдары; ___ 2-бөлiм. Капиталға қатысу, бағалы қағаздармен жəне туынды қаржы құралдарымен операциялар; ___ 3-бөлiм. Шетел банкiнде банк шотын ашу; ___ 4-бөлiм. Капитал қозғалысының басқа да операциялары. Көрсетілетін қызметті алушының уəкiлеттi тұлғасы: ___________ ______________________________ (лауазымы) (Т.А.Ə) 20___ жылғы «_____» ___________

__________ (қолы) Мөр орны

1-бөлiм. Коммерциялық кредиттер жəне қаржы займдары 1. Валюталық шарттың сомасы___________________________________ _____________________________________________________________ (валюталық шарттың валютасындағы цифрлармен жəне жазумен) 2. Шарттың валютасы__________________________________________ 3. ___жылғы «__»_____ №______ негіздемелік келiсiм (бар болған кезде) _____________________________________________________________ (құжаттың атауы) 4. Резидент еместің резидентке қатынасы (белгiленсiн): _____ тікелей инвестор _____ тiкелей инвестициялау объектiсi _____ өзге 5. Кредиттi пайдаланғаны үшiн сыйақы (мүдде) мөлшерлемесі жылдық __________________% (өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда оны есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) 6. Негiзгi борыш бойынша мерзiмi өткен төлемдер үшiн мөлшерлеме: мерзiмi өткен əрбiр күнге________________________________________ өзге (толық жазылсын) __________________________________________ 7. Iлеспе төлемдер (ұйымдастырғаны үшiн, басқарғаны үшiн комиссия, мiндеттемелер жəне басқа үшiн комиссия)__________________________ _____________________________________________________________ (кредиттен, негiзгi борыштан пайызбен жəне т.б.сомасы) 8. Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем бойынша нұсқау, қаражат қозғалысының кестесi жəне басқасы) ______________________________ _____________________________________________________________ 9. Агент (оператор, ұйымдастырушы) туралы мəлiметтер (бар болса): Резидент ____________ Резидент емес ___________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы__________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы_____________________________ _____________________________________________________________ _____________________ телефоны _______________________________ КҰЖЖ коды_________________ ЖСН/БСН_______________________ Резиденті емес туралы ақпарат: тiркелген елi______________________ _____________________________________________________________ 10. Айрықша жағдайлардың болуы (белгiленсiн): ____ қарыз алушының ұзартуға құқығы ____ қарыз алушының мерзiмiнен бұрын өтеу құқығы ____ кредитордың берешектi мерзiмiнен бұрын өтеудi талап ету құқығы ____ өзге де (толық жазу) ________________________________________ _____________________________________________________________ 11. Осы валюталық шарт шеңберiнде қаржыландыратын келiсiмшарттар туралы мəлiметтер (банктер жəне өзге де қаржы институттары өз операциялары туралы хабарлаған жағдайда толтырады): _______________________________________________________________ 11.1. Аппликант (банктiң немесе өзге қаржы институтының қаржыландыруды сұрататын клиентi) туралы мəлiметтер: Резидент ____________ Резиденті емес ___________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы/ жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ _____________________________________________________________ ____________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ _____________________________________________________________ ______________________телефоны______________________________ КҰЖЖ коды__________________ЖСН/БСН ______________________ Резиденті емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты тұратын елi_________________________________________ _______________________________________________________________ 11.2. Қаржыландырылатын келiсiмшарттар туралы мəлiметтер: Келiсiмшарттың нөмiрi _______________________ күні_______________ Келiсiмшарттың мақсаты мен мəнi________________________________ ______________________________________________________________ Келiсiмшарттың сомасы _____________________ валютасы__________ (валютаның мың бiрлiгi) Келiсiмшарттың есептік нөмірі немесе келiсiмшарттың есептік нөмірін алу талап етілетін экспортқа немесе импортқа арналған келiсiмшарттар үшін мəміле паспортының нөмірі ______________________________________________ _______________________________________________________________ 11.3. Бенефициар (келiсiмшартқа қатысушы) туралы мəлiметтер: Резидент ____________ Резидент емес ___________ (белгіленсін) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ _____________________________________________________________ _______________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы_______________________________ ______________________________________________________________ ________________________телефоны_____________________________ КҰЖЖ коды ___________________ ЖСН/БСН ____________________ Резиденті емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген / жеке тұлғаның тұрғылықты елi________________________________________________ 11.4. Кредитордың банктi немесе өзге қаржы институтын қаржыландыру нысаны (белгiленсiн): ___ қаражаттың банктiң немесе өзге қаржы институтының шотына түсуi, ___ кредитордың бенефициарға төлемi, ___өзге (таратып жазу)____________________________________________ 12. Қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестесi шарт валютасының мың бiрлiгi Қарыз алушыға кредит бойынша Қарыз алушының кредитті өтеуге қызмет көрсетуі қаражаттың түсуi бойынша төлемдер күнi сомасы күнi негiзгi сыйақы борышты өтеу төлеу А 1 Б 2 3

ЖИЫНЫ оның iшiнде өтiнiш берген күнге

ЖИЫНЫ оның iшiнде өтiнiш берген күнге

13. Ескертпе___________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 2-бөлiм. Капиталға қатысу, бағалы қағаздармен жəне туынды қаржы құралдарымен операциялар 1. Операция түрi (белгiленсiн): 1) ___ шетелге тiкелей инвестициялар, 2) ___ Қазақстан Республикасына тiкелей инвестициялар, 3) ___ резиденттердiң резиденті емес эмитенттердiң акцияларын (тiкелей инвестицияларды қоспағанда) сатып алуы, 4) ___ резидент еместердiң резидент эмитенттердiң акцияларын (тiкелей инвестицияларды қоспағанда) сатып алуы, 5) ___ резиденттердiң резидент емес эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденті еместердiң инвестициялық қорларының пайларын сатып алуы, 6) ___ резидент еместердiң резидент эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденттердiң инвестициялық қорларының пайларын сатып алуы,

Өтiнiш берiлген күнi валюталық шарт бойынша ұсынылған қаражат: Жiберушi Бенефициар Күнi Сомасы, валюталық шарт валютасының мың бiрлiгi

Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем жөніндегі нұсқаулық, қаражат қозғалысының кестесi жəне басқа) _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ 5. Инвестициялау объектiсi туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы инвестициялау объектiсi болып табылса толтырылмайды): Резидент _______ Резидент емес _______ (белгiленсiн) Атауы________________________________________________________ _____________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы (облыс, қаласы)________________ _____________________________________________________________ КҰЖЖ коды _______________________ ЖСН/БСН _________________ Резидент емес туралы ақпарат: тiркелген елi _______________________ _____________________________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы _____________________________ 6. Инвестициялау объектiсiнiң капиталы (жарғылық капиталдың дауыс берушi акцияларымен жəне қатысу үлесiмен операцияларды жүзеге асырған жағдайда толтырылады): №

Атауы

1.

Құрылтай құжаттарына сəйкес құндық көрсетудегі жарғылық капитал, құрылтай құжаттары бойынша валютаның мың бiрлiгi 2. Қаржылық есептiлiкке сəйкес жарғылық капитал, қаржылық есептiлiк валютасының мың бiрлiгi 3. Инвестициялау объектiсiнiң капиталы, құндық көрсетудегі пайлар, валютаның мың бiрлiгi 3.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

Валюталық шарт Валюталық шарт бойынша операция бойынша операция жүргiзгенге дейiн жүргiзiлгеннен кейiн сомасы валютасы сомасы валютасы

4.

Инвестордың (инвесторлардың) инвестициялау объектiсi капиталындағы үлесi, қатысушылар дауыстарының немесе дауыс берушi акциялардың пайызымен 4.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

7. Инвестициялау объектiсiнiң акциялары туралы ақпарат (дауыс берушi акциялармен операцияларды жүзеге асырған жағдайда толтырылады): №

Атауы

1. 2. 2.1. 3.

Жарияланған акциялардың саны, дана Төленген акциялардың саны, дана оның iшiнде дауыс берушi Инвесторға (инвесторларға) тиесiлi дауыс берушi акциялардың саны, дана 3.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

Валюталық Валюталық шарт шарт бойынша бойынша операция операция жүргiзгеннен кейiн жүргiзгенге дейiн жай артықжай артықшылықты шылықты

8. Инвестор (инвесторлар) валюталық шарт бойынша сатып алатын инвестициялау объектiсiнiң акциялары туралы ақпарат: Акцияның түрi (жай/ артық шылықты, дауыс беру құқығы бар/құқығы жоқ)

Халықаралық сəйкестендiру нөмiрi (ISIN) не ұлттық сəйкестендiру нөмiрi (ҰСН)

Номиналдық құны немесе бiр бағалы қағазды орналастырудың бағасы (валюта бiрлiгi)

Шығарылым (орналастыру) валютасы

9. Шығарылымды қоса алғанда, инвестор (инвесторлар) сатып алатын борыштық бағалы қағаздар немесе инвестициялық қорлардың пайлары туралы мəлiметтер: ISIN/ҰСН_____________________________________________________ Бағалы қағаздардың саны _____________________________________дана Бiр бағалы қағаздың номиналдық құны ________________валюта бiрлiгi Шығару валютасы ______________________________________________ 9.1. Борыштық бағалы қағаздар үшiн Шығару күнi ____________________Өтеу күнi _____________________ Купондық мөлшерлеме _________________________________жылдық % (өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда оның есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) Купондар төлеу кезеңдiлiгi мен күнi ______________________________ ______________________________________________________________ 9.2. инвестициялық қорлардың пайлары үшiн Қордың түрi (акционерлiк, пайлық, ашық, жабық, аралық, өзге (көрсетiлсiн)) ______________________________________________________________ Басқарушы компания ___________________________________________ ______________________________________________________________ (атауы, елі) 10. Депозитарлық қолхаттар туралы мəлiметтер: Депозитарлық қолхаттың ISIN/ҰСН ______________________________ Шығару күнi __________________________________________________ Депозитарлық қолхаттың саны: операция жүргiзгенге дейiн _____________ дана, операция жүргiзгеннен кейiн _______________ дана. Депозитарлық қолхат пен базалық актив бiрлiктерiнiң арақатынастары: ____________ дана депозитарлық қолхат = _________ дана базалық актив 10.1. Депозитарлық қолхаттың базалық активтерi туралы мəлiметтер: Бағалы қағаздың түрi:_______акциялар, ______ облигациялар (көрсетiлсiн) Депозитарлық қолхаттарға айырбасталған базалық активтер бiрлiктерiнiң саны: операция жүргiзгенге дейiн ______________ дана, операция жүргiзгеннен кейiн ___________________ дана. 10.2. Депозитарлық қолхат эмитентi: Резидент ________Резидент емес ________(белгiленсiн) Атауы_______________________________________________________ ____________________________________________________________ Резидент емес туралы ақпарат: тiркелген ел_______________________ Резидент еместiң экономика секторы_____________________________ 11. Туынды қаржы құралдары туралы мəлiметтер: Туынды қаржы құралының түрi (көрсетiлсiн): ___ опцион, ___ форвард, ___ фьючерс, ____өзге (таратып жазылсын)___ ______________________________________________________________ Туынды қаржы құралының базалық активiнiң атауы__________________ ______________________________________________________________ 12. Ескертпе ___________________________________________________ _______________________________________________________________ (Жалғасы 16-бетте).


16

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 14-15-беттерде).

______________________________________________________________ _____________________________________________________________ 3-бөлiм. Шетел банкiнде банк (оның ішінде жинақ) шотын ашу 1. Шетел банкi_________________________________________________ (атауы, мекенжайы, SWIFT коды жəне басқа да банктiк деректемелерi) _____________________________________________________________ 2. Банк шотының валютасы______________________________________ 3. Банк шотының нөмірі ________________________________________ 4. Банк шотының түрі (белгiленсiн): ____ резиденттiң ағымдағы шоты, ____ резидент филиалының (өкiлдiгiнiң) ағымдағы шоты, ____ резиденттiң салымы, ____ өзгесі (таратып жазылсын) _________________________________ _____________________________________________________________ 5. Резидент филиалының (өкiлдiгiнiң) орналасқан жерi_______________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (елi, мекенжайы) 6. Ескертпе ___________________________________________________ _____________________________________________________________ 4-бөлiм. Капитал қозғалысының басқа операциялары. 1. Операция түрi (белгiленсiн): _____ жылжымайтын мүлiкке меншiк құқығын сатып алу _____ зияткерлiк меншiк объектiлерiне айрықша құқықты толық сатып алу _____ бiрлескен қызметке қатысушының мiндеттемелерiн орындау _____ ақшаны жəне өзге де мүлiктi сенiмгерлiк басқаруға беру 2. Валюталық шарт туралы мəлiметтер: Валюталық шарттың сомасы_____________________________________ (валюталық шарттың валютасында цифрлармен жəне жазумен) Валюталық шарттың валютасы___________________________________ Қаражатты (егер бар болса) пайдалану үшiн сыйақы мөлшерлемесі (мүддесі): ____________________________________________________жылдық % (өзгермелi пайыздық мөлшерлемесі болған жағдайда оны есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) Iлеспе төлемдер (егер бар болса)__________________________________ (толық жазылсын) ______________________________________________________________ Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем жөніндегі нұсқаулық, қаражаттың қозғалу схемасы жəне басқа) __________________________ _____________________________________________________________ 3. Объект туралы мəлiметтер: 3.1. жылжымайтын мүлiк: _______________________________________ (елi, мекенжайы) 3.2. зияткерлiк меншiк объектiсi_________________________________ (объектiнiң қысқаша сипаты) 3.3. бiрлескен қызмет ___________________________________________ ______________________________________________________________ (жобаның қысқаша сипаты) 3.4. сенiмгерлiк басқару _________________________________________ _____________________________________________________________ (мақсаттың қысқаша сипаттамасы) 4. Ескертпе ___________________________________________________ ______________________________________________________________ Қосымшаны толтыру бойынша нұсқау 1-4-бөлiмдер тiркеу куəлігін алуға арналған өтiнiшті беру, тиiстi валюталық операция немесе шетел банкіндегі банк шоты туралы хабарлама беру кезiнде толтырылады. Толтырылмаған бөлiмдер ұсынылмайды. Егер валюталық шарттың бiр тарапы ретiнде резиденттер жəне сол сияқты резиденті еместер болса, валюталық шарттың сомасы резидент жəне резиденті еместер арасындағы өзара мiндеттемелер бөлiгiнде ғана көрiнiс табады. Экономика секторы Төлем мақсатының бiрыңғай жiктеушiсiн қолдану қағидаларына сəйкес толтырылады. «Ескертпе» деген жолда егер валюталық шарттың сомасы тiркелмесе, валюталық шарттың сомасының құралу тəсiлiн (тəртiбiн) қоса алғанда, көрсетілетін қызметті алушы тiркеу куəлiгiнде/хабарлама туралы куəлiкте көрсету қажеттi деп санайтын шарттың талаптары көрсетіледі. 1-бөлiмде: 3-тармақта жекелеген мəмiлелердi, оның iшiнде тiркеуге/хабарлауға жататын валюталық шарттарды кредиттеудiң негіздемелік талаптарын айқындайтын негіздемелік келiсiм (бас келiсiм, кредиттiк желi жəне т.б.) көрсетiледi. «Қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестесi» деген 10-тармақта резидентке қаражаттың түсуi жəне оның валюталық шарт бойынша берешектi өтеуi (резиденті еместер резиденттерге берген қаржы займдары мен кредиттер жағдайында) туралы, сондай-ақ резиденті емеске қаражаттың түсуi жəне оның шарт валютасындағы берешектi өтеуi (резиденттер резиденті еместерге берген қаржы займдары мен кредиттер жағдайында) туралы ақпарат көрсетіледі. А бағанында қаражаттың ақшалай нысанда жəне сол сияқты тауар, жұмыс, қызмет көрсету нысанында түсуiнiң нақты жəне/немесе болжамды (болашақтағы) күнi, ал 1-бағанда түсiмдер сомасы көрсетiледi. Егер шарт сомасы аталмаған болса, онда 1-бағанда қаражаттың нақты түсуi туралы ақпарат қана көрсетіледі. Берешекке қызмет көрсету бойынша төлемдер (ақшалай жəне сол сияқты өзге нысандардағы) туралы ақпарат Б, 2, 3-бағандарда көрсетіледі. Б бағанында төлем жүргiзудiң нақты жəне/немесе болжамды (болашақтағы) күнi көрсетіледі. 2 жəне 3-бағандарда тиiсiнше негiзгi борышты өтеу жəне сыйақы төлеу көрсетіледі. Егер валюталық шартта өзгеше көзделмесе, өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда сыйақы төлеудiң болжамды сомасы өтiнiш (хабарлама) беру күнiндегі база мəнiнен есептеледi. Резидент немесе резиденті емес аванстық төлемдер жүргiзген жағдайда төлем жүргiзудiң тиiстi күнiн жəне соманы Б жəне 2 бағандарында көрсету керек. 1 жəне 2-бағандардағы жиынтық сомалар өзара сəйкес келуi тиiс жəне шарт сомасына немесе егер шарт сомасы келісілмесе, өтiнiш беру күнi нақты түскен қаражат сомасына тең болуы керек. Тiркеу үшін өтініш берілген сəтке дейiн (хабарламамен бірге) жүргiзiлген валюталық операциялардың жалпы сомасы «оның iшiнде өтiнiш беру күнi» жолының тиiстi бағандарында көрсетiледi. Ұзарту үшін опцион болған кезде Б бағанында негiзгi шартпен белгiленген өтеу мерзiмi көрсетiледi. Егер сақтандыру сыйлықақысының сомасы негізгі борыштың бөлігі ретінде танылса, онда 1-тармақта валюталық шарттың сомасы сақтандыру сыйлықақысының сомасы ескеріле отырып көрсетіледі, ал қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестенің 10-тармағында жалпы сомаға жасалады. 2-бөлiмде: Дауыс берушi акциялармен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-8-тармақтар толтырылады. Қатысушылардың дауыстарымен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-6-тармақтар толтырылады. Дауыс беру құқығы жоқ акциялармен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-5 жəне 8-тармақтар толтырылады. Резиденттер/резиденті еместер резиденті еместер/резидент эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденті еместер/резидент инвестициялық қорларының пайларын сатып алған жағдайда 2-5, 9-тармақтар толтырылады. Резиденті емес эмитенттердiң Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес шығарылған бағалы қағаздары, резидент эмитенттердiң басқа мемлекеттердiң заңнамасына сəйкес жəне солардың аумағында шығарылған бағалы қағаздары орналастырылған жағдайда 2-5, 9 жəне 9.1-тармақтар толтырылады. Қазақстан депозитарлық қолхаттары жəне резидент эмитенттердiң бағалы қағаздарына депозитарлық қолхаттар орналастырылған жағдайда 2-5, 8 (егер депозитарлық қолхаттардың базалық активі акция болып табылса), 9 (егер депозитарлық қолхаттардың базалық активі өзге бағалы қағаздар болып табылса) жəне 10-тармақтар толтырылады. Туынды қаржы құралдарымен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 4 жəне 11-тармақтар толтырылады, ал егер базалық актив бағалы қағаздар болып табылса, 5-10-тармақтар толтырылады. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Валюталық операцияны тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Валюталық операцияны тіркеу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің аумақтық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың толық топтамасын ұсынған сəттен бастап – он жұмыс күні ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – валюталық операция жөніндегі немесе шетел банкіндегі шот жөніндегі қағаз жеткізгіштегі хабарлама туралы куəлік жəне осы мемлекеттік көрсетілетін стандарттың 10-тармағында көзделген жағдайлар бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартылады. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымшаға сəйкес өтінішті; 2) валюталық шарттың тігілген жəне қол қойылған (жеке жəне заңды тұлғалар үшін) жəне мөрмен бекітілген (заңды тұлғалар үшін) көшірмесі; 3) жеке басын куəландыратын құжаттың көшірмесі (валюталық операцияны жүзеге асыратын жеке тұлғалар үшін); 4) валюталық шарт бойынша міндеттемелердің туындауын, орындалуын жəне тоқтатылуын растайтын құжаттардың көшірмелері. Шет тілінде жасалған құжаттар Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне мемлекеттік тілдегі немесе орыс тіліндегі аудармасымен ұсынылады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ұсынылған құжаттарда сілтеме жасалған қосымша құжаттарды сұрау салуға құқылы. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді алуға арналған құжаттар топтамасы көрсетілетін қызметті алушының орналасқан жері бойынша көрсетілетін қызметті берушіге ұсынылады. 10. Мыналар: 1) дұрыс емес ақпарат ұсыну не «Валюталық реттеу жəне валюталық бақылау

17 сəуір 2014 жыл

туралы» 2005 жылғы 13 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңына сəйкес көзделген ақпаратты ұсынбауы; 2) жүргiзiлетiн операцияның Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес келмеуi мемлекеттік көрсетілетін қызметтен бас тартуға негіз болып табылады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 11. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 12. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 13. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 15. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Валюталық операцияны тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша Тiркеу куəлiгiн/Валюталық операция туралы немесе шетел банкінде банк шотын ашу туралы хабарламаны алуға арналған өтiнiш (керегін сызыңыз) ____________________________________________________________ (заңды тұлғаның атауы/жеке тұлғаның Т.А.Ə) ____________________________ КҰЖЖ коды _____________________________ЖСН ______________________ БСН 1. _______жылғы «____» ____ № ___________ валюталық шарт _____________________________________________________________ (құжаттың атауы) _____________________________________________________________ (мақсаты мен мəнi) 2. Валюталық шартқа қосымша мынадай құжаттар ұсынылды (тiркеу куəлігін алу үшін өтiнiш берген кезде толтырылады) ______________________________________________________________ (құжаттың атауы, нөмiрi, ресiмдеу күнi) ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 3. Валюталық шартқа қатысушы – резидент (резиденттер): Заңды тұлғаның атауы /жеке тұлғаның Т.А.Ə ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Мекенжайы___________________________________________________ ___________________________________________________________ _____________________________телефоны_________________________ Қызмет көрсететiн банк (банктер)_________________________________ 4. Валюталық шартқа қатысушы – резидент емес (резидент еместер): Заңды тұлғаның атауы/жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ Заңды тұлғаның уəкiлеттi тұлғасы________________________ Экономика секторы____________________________________________ Заңды тұлғаның тiркелген/жеке тұлғаның тұрғылықты тұратын елi______ _____________________________________________________________ Мекенжайы, банктiк деректемелерi (бар болса)______________________ ______________________________________________________________ 5. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген лицензияларының нөмiрлері_________________________ ______________________________________________________________ 6. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген тiркеу куəлiктерiнiң нөмiрлері_______________ _____________________________________________________________ 7. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінiң осы валюталық шарт бойынша бұрын берген хабарлама туралы куəлiктерiнiң нөмiрлерi______________ _____________________________________________________________ 8. Мынадай толтырылған бөлiмдер ұсынылды (белгiленсiн): ___ 1-бөлiм. Коммерциялық кредиттер жəне қаржы займдары; ___ 2-бөлiм. Капиталға қатысу, бағалы қағаздармен жəне туынды қаржы құралдарымен операциялар; ___ 3-бөлiм. Шетел банкiнде банк шотын ашу; ___ 4-бөлiм. Капитал қозғалысының басқа да операциялары. Көрсетілетін қызметті алушының уəкiлеттi тұлғасы: ___________ ________________________ __________ (лауазымы) (Т.А.Ə) (қолы) 20___жылғы «_____»________ Мөр орны

1-бөлiм. Коммерциялық кредиттер жəне қаржы займдары 1. Валюталық шарттың сомасы__________________________________ __________________________________________________________ (валюталық шарттың валютасындағы цифрлармен жəне жазумен) 2. Шарттың валютасы__________________________________________ 3. _____жылғы «__» ___ №_____ негіздемелік келiсiм (бар болған кезде) _____________________________________________________________ (құжаттың атауы) 4. Резидент еместің резидентке қатынасы (белгiленсiн): _____ тікелей инвестор _____ тiкелей инвестициялау объектiсi _____ өзге 5. Кредиттi пайдаланғаны үшiн сыйақы (мүдде) мөлшерлемесі жылдық __________________% (өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда оны есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) 6. Негiзгi борыш бойынша мерзiмi өткен төлемдер үшiн мөлшерлеме: мерзiмi өткен əрбiр күнге________________________________________ өзге (толық жазылсын) __________________________________________ 7. Iлеспе төлемдер (ұйымдастырғаны үшiн, басқарғаны үшiн комиссия, мiндеттемелер жəне басқа үшiн комиссия)__________________________ _____________________________________________________________ (кредиттен, негiзгi борыштан пайызбен жəне т.б.сомасы) 8. Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем бойынша нұсқау, қаражат қозғалысының кестесi жəне басқасы) ______________________________ _____________________________________________________________ 9. Агент (оператор, ұйымдастырушы) туралы мəлiметтер (бар болса): Резидент ____________ Резидент емес ___________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы__________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы_____________________________ _____________________________________________________________ _____________________ телефоны _______________________________ КҰЖЖ коды_________________ ЖСН/БСН_______________________ Резиденті емес туралы ақпарат: тiркелген елi______________________ _____________________________________________________________ 10. Айрықша жағдайлардың болуы (белгiленсiн): ____ қарыз алушының ұзартуға құқығы ____ қарыз алушының мерзiмiнен бұрын өтеу құқығы ____ кредитордың берешектi мерзiмiнен бұрын өтеудi талап ету құқығы ____ өзге де (толық жазу) ________________________________________ ______________________________________________________________ 11. Осы валюталық шарт шеңберiнде қаржыландыратын келiсiмшарттар туралы мəлiметтер (банктер жəне өзге де қаржы институттары өз операциялары туралы хабарлаған жағдайда толтырады): ____________________________________________________________ 11.1. Аппликант (банктiң немесе өзге қаржы институтының қаржыландыруды сұрататын клиентi) туралы мəлiметтер: Резидент ____________ Резиденті емес ___________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы/ жеке тұлғаның Т.А.Ə_______________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ ______________________________________________________________ ______________________телефоны________________________________ КҰЖЖ коды________________ЖСН/БСН __________________________ Резиденті емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты тұратын елi________________________________________ _____________________________________________________________ 1.2. Қаржыландырылатын келiсiмшарттар туралы мəлiметтер: Келiсiмшарттың нөмiрi _____________________ күні_______________

Келiсiмшарттың мақсаты мен мəнi______________________________ ____________________________________________________________ Келiсiмшарттың сомасы ______________________ валютасы__________ (валютаның мың бiрлiгi) Келiсiмшарттың есептік нөмірі немесе келiсiмшарттың есептік нөмірін алу талап етілетін экспортқа немесе импортқа арналған келiсiмшарттар үшін мəміле паспортының нөмірі _____________________________________________ ______________________________________________________________ 11.3. Бенефициар (келiсiмшартқа қатысушы) туралы мəлiметтер: Резидент ____________ Резидент емес ___________ (белгіленсін) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə_____________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы_____________________________ ___________________________________________________________________ ______________________телефоны_______________________________ КҰЖЖ коды _________________ ЖСН/БСН ______________________ Резиденті емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген / жеке тұлғаның тұрғылықты елi_____________________________________________ 11.4. Кредитордың банктi немесе өзге қаржы институтын қаржыландыру нысаны (белгiленсiн): ___ қаражаттың банктiң немесе өзге қаржы институтының шотына түсуi, ___ кредитордың бенефициарға төлемi, ___өзге (таратып жазу)____________________________________________ 12. Қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестесi шарт валютасының мың бiрлiгi Қарыз алушыға кредит бойынша қаражаттың түсуi күнi

сомасы

А

1

ЖИЫНЫ оның iшiнде өтiнiш берген күнге

Қарыз алушының кредитті өтеуге қызмет көрсетуі бойынша төлемдер күнi негiзгi сыйақы борышты өтеу төлеу Б 2 3

ЖИЫНЫ оның iшiнде өтiнiш берген күнге

13. Ескертпе________________________________________________ _____________________________________________________________ __________________________________________________________ 2-бөлiм. Капиталға қатысу, бағалы қағаздармен жəне туынды қаржы құралдарымен операциялар 1. Операция түрi (белгiленсiн): 1) ___ шетелге тiкелей инвестициялар, 2) ___ Қазақстан Республикасына тiкелей инвестициялар, 3) ___ резиденттердiң резиденті емес эмитенттердiң акцияларын (тiкелей инвестицияларды қоспағанда) сатып алуы, 4) ___ резидент еместердiң резидент эмитенттердiң акцияларын (тiкелей инвестицияларды қоспағанда) сатып алуы, 5) ___ резиденттердiң резидент емес эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденті еместердiң инвестициялық қорларының пайларын сатып алуы, 6) ___ резидент еместердiң резидент эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденттердiң инвестициялық қорларының пайларын сатып алуы, 7) ___ резиденттердiң резидент еместердiң капиталында қатысуды қамтамасыз ету мақсатында салым енгiзуi (тiкелей инвестицияларды қоспағанда), 8) ___ резидент еместердiң резиденттердiң капиталында қатысуды қамтамасыз ету мақсатында салым енгiзуi (тiкелей инвестицияларды қоспағанда), 9) ___ резидент емес эмитенттердiң Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес шығарылған бағалы қағаздарын орналастыру, 10) ___ резидент эмитенттердiң басқа мемлекеттердiң заңнамасына сəйкес жəне солардың аумағында шығарылған бағалы қағаздарын орналастыру, 11) ___ қазақстандық депозитарлық қолхаттарды орналастыру, 12) ___ резидент эмитенттердiң бағалы қағаздарына депозитарлық қолхаттарды орналастыру, 13) ___ туынды қаржы құралдарымен операциялар. 2. Инвестор туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы инвестор болып табылса толтырылмайды): Резидент ______________Резидент емес_________________ (белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə______________________ _____________________________________________________________ ______________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ ________________________телефоны____________________________ КҰЖЖ коды________________ЖСН/БСН____________________ Резидент емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты елi_________________________________________________ _______________________________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы______________________________ 3. Сатушы туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы сатушы болып табылса, толтырылмайды): Резидент__________ Резидент емес _________(белгiленсiн) Заңды тұлғаның атауы / жеке тұлғаның Т.А.Ə ______________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы______________________________ _____________________________________________________________ ____________________телефоны_________________________________ КҰЖЖ коды_______________ЖСН/БСН_________________________ Резидент емес туралы ақпарат: заңды тұлғаның тiркелген /жеке тұлғаның тұрғылықты елi______________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы_____________________________ 4. Валюталық шарт туралы мəлiметтер: Валюталық шарттың сомасы_____________________________________ ______________________________________________________________ (валюталық шарттың валютасында цифрлармен жəне жазумен) Валюталық шарттың валютасы___________________________________ Мерзiмi өткен төлемдер үшiн мөлшерлеме__мерзiмi өткен əрбiр күн үшiн Iлеспе төлемдер (ұйымдастырғаны үшiн, басқарғаны үшiн комиссия, мiндеттемелер жəне басқа үшiн комиссия)___________________________ (таратып жазу)_______________________________________________ Өтiнiш берiлген күнi валюталық шарт бойынша ұсынылған қаражат: Жiберушi Бенефициар

Күнi

Сомасы, валюталық шарт валютасының мың бiрлiгi

Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем жөніндегі нұсқаулық, қаражат қозғалысының кестесi жəне басқа) ______________________________________________________________ _______________________________________________________________ 5. Инвестициялау объектiсi туралы мəлiметтер (егер көрсетілетін қызметті алушы инвестициялау объектiсi болып табылса толтырылмайды): Резидент _______ Резидент емес _______ (белгiленсiн) Атауы________________________________________________________ ______________________________________________________________ Резидент туралы ақпарат: мекенжайы (облыс, қаласы)________________ _____________________________________________________________ КҰЖЖ коды _______________________ ЖСН/БСН _________________ Резидент емес туралы ақпарат: тiркелген елi _______________________ _____________________________________________________________ Резидент еместiң экономика секторы ______________________________ 6. Инвестициялау объектiсiнiң капиталы (жарғылық капиталдың дауыс берушi акцияларымен жəне қатысу үлесiмен операцияларды жүзеге асырған жағдайда толтырылады): №

Атауы

1.

Құрылтай құжаттарына сəйкес құндық көрсетудегі жарғылық капитал, құрылтай құжаттары бойынша валютаның мың бiрлiгi 2. Қаржылық есептiлiкке сəйкес жарғылық капитал, қаржылық есептiлiк валютасының мың бiрлiгi 3. Инвестициялау объектiсiнiң капиталы, құндық көрсетудегі пайлар, валютаның мың бiрлiгi 3.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

Валюталық шарт Валюталық шарт бойынша операция бойынша операция жүргiзгенге дейiн жүргiзiлгеннен кейiн сомасы валютасы сомасы валютасы

4.

Инвестордың (инвесторлардың) инвестициялау объектiсi капиталындағы үлесi, қатысушылар дауыстарының немесе дауыс берушi акциялардың пайызымен 4.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

7. Инвестициялау объектiсiнiң акциялары туралы ақпарат (дауыс берушi акциялармен операцияларды жүзеге асырған жағдайда толтырылады): № Атауы

1. 2. 2.1. 3.

Жарияланған акциялардың саны, дана Төленген акциялардың саны, дана оның iшiнде дауыс берушi Инвесторға (инвесторларға) тиесiлi дауыс берушi акциялардың саны, дана 3.1. оның iшiнде инвесторлар бойынша

Валюталық шарт бойынша операция жүргiзгенге дейiн жай артықшылықты

Валюталық шарт бойынша операция жүргiзгеннен кейiн жай артықшылықты

8. Инвестор (инвесторлар) валюталық шарт бойынша сатып алатын инвестициялау объектiсiнiң акциялары туралы ақпарат: Акцияның түрi (жай/ артық шылықты, дауыс беру құқығы бар/құқығы жоқ)

Халықаралық сəйкестендiру нөмiрi (ISIN) не ұлттық сəйкестендiру нөмiрi (ҰСН)

Номиналдық Шығарылым құны немесе бiр (орналастыру) бағалы қағазды валютасы орналастырудың бағасы (валюта бiрлiгi)

9. Шығарылымды қоса алғанда, инвестор (инвесторлар) сатып алатын борыштық бағалы қағаздар немесе инвестициялық қорлардың пайлары туралы мəлiметтер: ISIN/ҰСН____________________________________________________ Бағалы қағаздардың саны ____________________________________дана Бiр бағалы қағаздың номиналдық құны ________________валюта бiрлiгi Шығару валютасы ____________________________________________ 9.1. Борыштық бағалы қағаздар үшiн Шығару күнi ___________________Өтеу күнi ________________________ Купондық мөлшерлеме __________________________________жылдық % (өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда оның есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) Купондар төлеу кезеңдiлiгi мен күнi ______________________________ _______________________________________________________________ 9.2. инвестициялық қорлардың пайлары үшiн Қордың түрi (акционерлiк, пайлық, ашық, жабық, аралық, өзге (көрсетiлсiн)) _______________________________________________________________ Басқарушы компания ___________________________________________ ______________________________________________________________ (атауы, елі) 10. Депозитарлық қолхаттар туралы мəлiметтер: Депозитарлық қолхаттың ISIN/ҰСН ______________________________ Шығару күнi __________________________________________________ Депозитарлық қолхаттың саны: операция жүргiзгенге дейiн __________________ дана, операция жүргiзгеннен кейiн __________ дана. Депозитарлық қолхат пен базалық актив бiрлiктерiнiң арақатынастары: _________ дана депозитарлық қолхат = _________ дана базалық актив 10.1. Депозитарлық қолхаттың базалық активтерi туралы мəлiметтер: Бағалы қағаздың түрi:____акциялар, ______ облигациялар (көрсетiлсiн) Депозитарлық қолхаттарға айырбасталған базалық активтер бiрлiктерiнiң саны: операция жүргiзгенге дейiн ______________ дана, операция жүргiзгеннен кейiн ___________________ дана. 10.2. Депозитарлық қолхат эмитентi: Резидент ________Резидент емес ________(белгiленсiн) Атауы_______________________________________________________ _____________________________________________________________ Резидент емес туралы ақпарат: тiркелген ел_______________________ Резидент еместiң экономика секторы_____________________________ 11. Туынды қаржы құралдары туралы мəлiметтер: Туынды қаржы құралының түрi (көрсетiлсiн): ___ опцион, ___ форвард, ___ фьючерс, __өзге (таратып жазылсын)_____ ______________________________________________________________ Туынды қаржы құралының базалық активiнiң атауы_________________ ______________________________________________________________ 12. Ескертпе ___________________________________________________ ______________________________________________________________ _______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 3-бөлiм. Шетел банкiнде банк (оның ішінде жинақ) шотын ашу 1. Шетел банкi_______________________________________ (атауы, мекенжайы, SWIFT коды жəне басқа да банктiк деректемелерi) _______________________________________________________________ 2. Банк шотының валютасы_______________________________________ 3. Банк шотының нөмірі _________________________________________ 4. Банк шотының түрі (белгiленсiн): ____ резиденттiң ағымдағы шоты, ____ резидент филиалының (өкiлдiгiнiң) ағымдағы шоты, ____ резиденттiң салымы, ____ өзгесі (таратып жазылсын) _________________________________ _______________________________________________________________ 5. Резидент филиалының (өкiлдiгiнiң) орналасқан жерi________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (елi, мекенжайы) 6. Ескертпе ________________________________________________ ____________________________________________________________ 4-бөлiм. Капитал қозғалысының басқа операциялары. 1. Операция түрi (белгiленсiн): _____ жылжымайтын мүлiкке меншiк құқығын сатып алу _____ зияткерлiк меншiк объектiлерiне айрықша құқықты толық сатып алу _____ бiрлескен қызметке қатысушының мiндеттемелерiн орындау _____ ақшаны жəне өзге де мүлiктi сенiмгерлiк басқаруға беру 2. Валюталық шарт туралы мəлiметтер: Валюталық шарттың сомасы____________________________________ (валюталық шарттың валютасында цифрлармен жəне жазумен) Валюталық шарттың валютасы___________________________________ Қаражатты (егер бар болса) пайдалану үшiн сыйақы мөлшерлемесі (мүддесі): _______________________________________________________жылдық % (өзгермелi пайыздық мөлшерлемесі болған жағдайда оны есептеу базасы жəне маржа мөлшерi көрсетiледi) Iлеспе төлемдер (егер бар болса)_________________________________ (толық жазылсын) _______________________________________________________________ Операцияның қысқаша сипаттамасы (төлем жөніндегі нұсқаулық, қаражаттың қозғалу схемасы жəне басқа) ____________________________ ______________________________________________________________ 3. Объект туралы мəлiметтер: 3.1. жылжымайтын мүлiк: _______________________________________ (елi, мекенжайы) 3.2. зияткерлiк меншiк объектiсi__________________________________ (объектiнiң қысқаша сипаты) 3.3. бiрлескен қызмет __________________________________________ ______________________________________________________________ (жобаның қысқаша сипаты) 3.4. сенiмгерлiк басқару _________________________________________ _____________________________________________________________ (мақсаттың қысқаша сипаттамасы) 4. Ескертпе ____________________________________________________ ______________________________________________________________ Қосымшаны толтыру бойынша нұсқау 1-4-бөлiмдер тiркеу куəлігін алуға арналған өтiнiшті беру, тиiстi валюталық операция немесе шетел банкіндегі банк шоты туралы хабарлама беру кезiнде толтырылады. Толтырылмаған бөлiмдер ұсынылмайды. Егер валюталық шарттың бiр тарапы ретiнде резиденттер жəне сол сияқты резиденті еместер болса, валюталық шарттың сомасы резидент жəне резиденті еместер арасындағы өзара мiндеттемелер бөлiгiнде ғана көрiнiс табады. Экономика секторы Төлем мақсатының бiрыңғай жiктеушiсiн қолдану қағидаларына сəйкес толтырылады. «Ескертпе» деген жолда егер валюталық шарттың сомасы тiркелмесе, валюталық шарттың сомасының құралу тəсiлiн (тəртiбiн) қоса алғанда, көрсетілетін қызметті алушы тiркеу куəлiгiнде/хабарлама туралы куəлiкте көрсету қажеттi деп санайтын шарттың талаптары көрсетіледі. 1-бөлiмде: 3-тармақта жекелеген мəмiлелердi, оның iшiнде тiркеуге/хабарлауға жататын валюталық шарттарды кредиттеудiң негіздемелік талаптарын айқындайтын негіздемелік келiсiм (бас келiсiм, кредиттiк желi жəне т.б.) көрсетiледi. «Қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестесi» деген 10-тармақта резидентке қаражаттың түсуi жəне оның валюталық шарт бойынша берешектi өтеуi (резиденті еместер резиденттерге берген қаржы займдары мен кредиттер жағдайында) туралы, сондай-ақ резиденті емеске қаражаттың түсуi жəне оның шарт валютасындағы берешектi өтеуi (резиденттер резиденті еместерге берген қаржы займдары мен кредиттер жағдайында) туралы ақпарат көрсетіледі. А бағанында қаражаттың ақшалай нысанда жəне сол сияқты тауар, жұмыс, қызмет көрсету нысанында түсуiнiң нақты жəне/немесе болжамды (болашақтағы) күнi, ал 1-бағанда түсiмдер сомасы көрсетiледi. Егер шарт сомасы аталмаған болса, онда 1-бағанда қаражаттың нақты түсуi туралы ақпарат қана көрсетіледі. Берешекке қызмет көрсету бойынша төлемдер (ақшалай жəне сол сияқты өзге нысандардағы) туралы ақпарат Б, 2, 3-бағандарда көрсетіледі. Б бағанында төлем жүргiзудiң нақты жəне/немесе болжамды (болашақтағы) күнi көрсетіледі. 2 жəне 3-бағандарда тиiсiнше негiзгi борышты өтеу жəне сыйақы төлеу көрсетіледі. Егер валюталық шартта өзгеше көзделмесе, өзгермелi пайыздық мөлшерлеме болған жағдайда сыйақы төлеудiң болжамды сомасы өтiнiш (хабарлама) беру күнiндегі база мəнiнен есептеледi. Резидент немесе резиденті емес аванстық төлемдер жүргiзген жағдайда төлем жүргiзудiң тиiстi күнiн жəне соманы Б жəне 2 бағандарында көрсету керек. 1 жəне 2-бағандардағы жиынтық сомалар өзара сəйкес келуi тиiс жəне шарт сомасына немесе егер шарт сомасы келісілмесе, өтiнiш беру күнi нақты түскен қаражат сомасына тең болуы керек. Тiркеу үшін өтініш берілген сəтке дейiн (хабарламамен бірге) жүргiзiлген валюталық операциялардың жалпы сомасы «оның iшiнде өтiнiш беру күнi» жолының тиiстi бағандарында көрсетiледi. Ұзарту үшін опцион болған кезде Б бағанында негiзгi шартпен белгiленген өтеу мерзiмi көрсетiледi. Егер сақтандыру сыйлықақысының сомасы негізгі борыштың бөлігі ретінде танылса, онда 1-тармақта валюталық шарттың сомасы сақтандыру сыйлықақысының сомасы ескеріле отырып көрсетіледі, ал қаражаттың түсу жəне берешектi өтеу кестенің 10-тармағында жалпы сомаға жасалады. 2-бөлiмде: Дауыс берушi акциялармен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-8-тармақтар толтырылады. Қатысушылардың дауыстарымен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-6-тармақтар толтырылады. Дауыс беру құқығы жоқ акциялармен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 2-5 жəне 8-тармақтар толтырылады. Резиденттер/резиденті еместер резиденті еместер/резидент эмитенттердiң өзге бағалы қағаздарын жəне резиденті еместер/резидент инвестициялық қорларының пайларын сатып алған жағдайда 2-5, 9-тармақтар толтырылады. Резиденті емес эмитенттердiң Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес шығарылған бағалы қағаздары, резидент эмитенттердiң басқа мемлекеттердiң заңнамасына сəйкес жəне солардың аумағында шығарылған бағалы қағаздары орналастырылған жағдайда 2-5, 9 жəне 9.1-тармақтар толтырылады. Қазақстан депозитарлық қолхаттары жəне резидент эмитенттердiң бағалы қағаздарына депозитарлық қолхаттар орналастырылған жағдайда 2-5, 8 (егер депозитарлық қолхаттардың базалық активі акция болып табылса), 9 (егер депозитарлық қолхаттардың базалық активі өзге бағалы қағаздар болып табылса) жəне 10-тармақтар толтырылады. Туынды қаржы құралдарымен операциялар жүзеге асырылған жағдайда 4 жəне 11-тармақтар толтырылады, ал егер базалық актив бағалы қағаздар болып табылса, 5-10-тармақтар толтырылады. (Жалғасы 17-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-16-беттерде).

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің аумақтық филиалдары (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» веб-порталы: www.egov.kz (бұдан əрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсырған сəттен бастап, сондай-ақ порталға өтініш бергенде – отыз жұмыс күні ішінде; 2) 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттік көрсетілетін қызмет мерзімі он бес жұмыс күні болады; 3) қайта ұсынылған өтінішті көрсетілетін қызметті беруші отыз жұмыс күні ішінде қарайды; 4) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – микроқаржы ұйымдарының реестріне оны енгізу туралы микроқаржы ұйымдарының хабарламасы (бұдан əрі – хабарлама) не осы мемлекеттік көрсетілетін стандарттың 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың себептері жазылған дəлелді жауап. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық нысанда беріледі. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алуға өтініш берген жағдайда нəтиже электрондық форматта ресімделеді, қағазға басылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың себептері жазылған дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамы электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) қойған электрондық құжат нысанында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметке өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымшаға сəйкес нысандағы өтінішті; 2) салыстыру үшін жарғының көшірмесін не жарғының нотариат куəландырған көшірмесін; 3) жарғылық капиталдың төленгенін растайтын құжаттардың көшірмесі, сондай-ақ осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 2-қосымшасына сəйкес нысан бойынша меншік капиталдың ең аз мөлшерінің сақталғаны туралы мəліметтер; 4) ішкі бақылау қызметі туралы ереже (бар болса); 5) мыналарды: микроқаржы ұйымы қызметінің стратегиясын; микроқаржы ұйымы бағдарланған нарық сегментінің айқындамасын (қызметтерді əлеуетті тұтынушылар, ағымдағы жағдай жəне олардың нарықтағы үлесінің динамикадағы болжамы); қызмет түрлерін (микрокредит беру, микрокредиттерді беру қызметіне байланысты мəселелер жөнінде консультациялық қызметтерді көрсету жəне (немесе) «Микроқаржы ұйымдары туралы» 2012 жылғы 26 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабында көзделген қызметтің басқа түрі); ағымдағы ахуалдың талдамасын, қызметтердің жарнамасын, көрсетілетін қызметтердің сапасын қамтамасыз ету шараларын, тұтынушылардың қажеттіліктерін қалыптастыру жəне ынталандыру шараларын қамтитын маркетинг (клиентураны қалыптастыру) жоспарын; ұйымның қызметін қаржыландыру көздерін (құрылтайшылар қаражаты, тартылған қаражат, гранттар немесе басқа қаражат) ашып көрсететін бизнесжоспар; 6) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 3-қосымшасына сəйкес нысан бойынша құрылтайшылар (қатысушылар), өтініш берген күннің алдындағы күнгі жағдай бойынша осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 4-қосымшасына сəйкес нысан бойынша атқарушы органның бірінші басшысы (мүшелері), бас бухгалтері туралы мəліметтер; 7) микроқаржы ұйымдарының жоғары органы бекіткен микрокредиттер беру қағидаларының көшірмесі; 8) «Қазақстан Республикасындағы кредиттік бюролар жəне кредиттік тарихты қалыптастыру туралы» 2004 жылғы 6 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына сəйкес жасалған ақпарат беру туралы шарттың көшірмесі жəне кредиттік тарихты қалыптастыру жəне оларды пайдалану жүйелерінің қатысушыларына қойылатын талаптарға сəйкестігі туралы құжаттың көшірмесі; 9) берілген микрокредиттер бойынша табысты жəне корпоративтік табыс салығын есептелген соманы көрсететін соңғы үш жылдағы салық декларациясының көшірмесі (микрокретиттік ұйымдарды қайта тіркеу немесе қайта ұйымдастыру нəтижесінде құрылған микроқаржы ұйымдары ұсынады). Микроқаржы ұйымы өтініште көрсетілген тұрған орны өзгерген, сондай-ақ осы тармақтың 2) жəне 6) тармақшаларында көрсетілген құжаттарға өзгерістер мен толықтырулар енгізген жағдайда осындай өзгерістер мен толықтырулар енгізілген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде көрсетілетін қызметті берушіге өзгертілген жəне (немесе) толықтырылған құжаттарды ұсынады. Осы тармақта тізбеленген бірнеше парақтан тұратын құжаттар нөмірленіп, тігіліп жəне соңғы парағының артына тігілген түйіндегі жапсырманың жоғары жағына парақ саны көрсетіледі соңғы парағының артына микроқаржы ұйымының мөрімен расталып ұсынылады. Ұсынылған құжаттардың көшірмелері мұндай құжаттарға қол қою құқығына ие микроқаржы ұйымдары лауазымды тұлғаларының қолымен жəне көрсетілетін қызметті алушының мөр бедерімен куəландырылады. Порталда: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ куəландырған электрондық құжат нысанындағы сұрау салуы; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағы бірінші бөлігінің 2), 3), 5), 6), 7), 8) жəне 9) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың электрондық көшірмелері түріндегі құжаттар электрондық сұрау салуға тіркеледі. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті тұлғаларының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден портал арқылы алады. 10. Мыналар: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағының талаптарына ұсынылған құжаттар сəйкес келмеуі; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көрсетілген құжаттарды көрсетілуге тиісті анық емес мəліметтерді жəне ақпаратты бермеуі; 3) егер микроқаржы ұйымдары ол əділет органдарында мемлекеттік тіркелген күнінен бастап бір жыл ішінде есептік тіркеуден өткені туралы өтініш жасамауы; 4) егер микроқаржы ұйымдары басшысында немесе құрылтайшылардың бірінде өтелмеген немесе алынбаған соттылығы бар болған, сондай-ақ осы микроқаржы ұйымын тізілімнен шығару туралы көрсетілетін қызметті беруші шешім қабылдағанға дейін бір жылдан аспайтын кезеңде бірінші басшының немесе құрылтайшы болып табылмауы; 5) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағының 9) тармақшасында көзделген құжаттарды бермеуі микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеуден бас тартуға негіз болып табылады. Есептік тіркеуден бас тартқан жағдайда көрсетілетін қызметті алушы отыз жұмыс күні ішінде өтінішті қайтадан беруге құқылы немесе атауының өзгергені не қайта құрылғаны не таратылғаны туралы шешім қабылдайды. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы өтініш берген жағдайда шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 8-800-080-7777 немесе 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағымдарды портал арқылы «жеке кабинеттен» жіберген жағдайда шағым туралы ақпарат қолжетімді болады, ол көрсетілетін қызметті алушыға көрсетілетін қызметті беруші шағымды өңдеу (жеткізу, тіркеу, орындалуы туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) барысында жаңартылып отырады. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 12. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетілетін қызметтердің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 13. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сы болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда алуға мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдағы «жеке кабинеті» арқылы

17

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығынан мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша нысан _____________________________________________________________ (мемлекеттік реттеу, қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі уəкілетті органның толық атауы) ____________________________________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының толық атауы) Өтініш Микроқаржы ұйымы ретінде есептік тіркеу жүргізуді өтінемін. Көрсетілетін қызметті алушы туралы мəліметтер: 1. Көрсетілетін қызметті алушының тұрған жері __________________ _____________________________________________________________ (индексі, қала, аудан, облыс, көше, үйдің, офистің нөмірі) ____________________________________________________________ _____________________________________________________________ (телефон, факс, электрондық поштаның мекенжайы, бар болса интернетресурс) 2. Жіберілген құжаттардың тізбесі, даналардың жəне оның əрқайсысындағы парақ саны: ____________________________ _______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Көрсетілетін қызметті алушы өтінішке қоса берілген құжаттардың (ақпараттың) анықтығына толық жауаптылықта болады. Тегі, аты, бар болса – əкесінің аты, өтініш беруге уəкілетті адамның лауазымы _________________________________ (қолы) 20 __ жылғы «____» ______________ Мөрдің орны «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша нысан

1. Жалпы мəліметтер: Тегі, аты, бар ___________________________________________________________ болса – əкесінің ___________________________________________________________ аты (жеке басын куəландыратын құжатқа толық сəйкес, тегі, аты, əкесінің аты өзгерген жағдайда – қашан, қандай себеппен өзгертілгенін көрсету керек) Күні жəне туған ___________________________________________________________ жері ___________________________________________________________ Тұрақты тұрғылықты жері, телефон нөмірлері Азаматтығы Жеке басын куəландыратын құжаттың толық деректері

___________________________________________________________ ____________________________________________________ (толық мекенжайын, қызметтік, үй, байланыс телефондарының нөмірлерін, елді мекеннің кодын көрсету керек) ___________________________________________________________ ___________________________________________________________

Қатысушы, акционер ретінде көрсетілетін қызметті алушының өзге заңды тұлғалар құруға жəне қызметіне қатысуы туралы мəліметтер: №

Заңды тұлғаның атауы жəне тұрған жері

Күні

Меншік капиталдың мөлшері (мың теңге)

Микроқаржы ұйымы басшысының тегі, аты, бар болса – əкесінің аты _________________ (қолы) Мөрдің орны

Басшылық лауазымындағы жұмыс тəжірибесі Жетістіктері

Осы мəселеге қатысы бар басқа ақпарат

_____________________________________________________ (Оқу орнының, факультеттің немесе бөлімнің атауын мен тұрған жерін, оқу кезеңін, тағайындалған біліктілікті, білімі туралы дипломның реквизиттерін көрсету керек) _________________________________________________________ _________________________________________________________ (Оқу орнының атауын мен тұрған жерін, оқу кезеңін, білімі туралы дипломның реквизиттерін, сертификатты, куəлікті көрсету керек)

_________________________________________________________ _________________________________________________________ (қаржы ұйымдарындағы жұмыс істеген жылының, аудитор лауазымында істеген жылының, қызмет түрлері бойынша бухгалтер лауазымында істеген жылын көрсетуі керек) _________________________________________________________ ____________________________________________________ (жұмыс тəжірибесін сипаттау: лауазымдық міндеттері, кəсіби дағдысы) _________________________________________________________ _________________________________________________________ (осы мəселе бойынша ақпарат көрсетуі керек: мысалы, ғылыми жарияланымының аты, ғылыми əзірлемелерге, заң жобаларына жəне т.б қатысуы) _________________________________________________________ _________________________________________________________ (кандидаттың кəсіби біліктілігін сипаттайтын ақпарат көрсетіледі)

Енбек қызметі туралы мəліметтер: №

«Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша 1-нысан Көрсетілетін қызметті алушының құрылтайшысы (қатысушының) туралы мəліметтер (заңды тұлға үшін) ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының толық атауы) 1. Көрсетілетін қызметті алушының құрылтайшысы (қатысушы) ______________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (толық атауы) Тұрған жері___________________________________________________ _____________________________________________________________ (пошта индексі, мекенжайы) Байланыс деректері__________________________________ ______________________________________________________________ (телефон жəне факс нөмірлері, бар болса электронды поштаның мекенжайы) Мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы мəліметтер _________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (құжаттың атауы, нөмірі жəне берілген күні, кім берді) Қазақстан Республикасының резиденті/резиденті емес________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Қызметтің негізгі түрі __________________________________________ _____________________________________________________________ 2. Көрсетілетін қызметті алушының жарғылық капиталға қатысу үлесі ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 3. Көрсетілетін қызметті алушының жарғылық капиталға қатысу үлесіне ақша енгізу алдындағы көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысының (қатысушы) меншік капиталының мөлшері жəне көрсетілетін қызметті алушының жарғылық капиталға қатысу үлесін төлеуге енгізілген сома ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 4. Заңды тұлғалардың толық атауын жəне тұрған жерін көрсете отырып, қатысушы, акционер ретінде көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысының (қатысушы) өзге заңды тұлғалар құруға жəне қызметіне қатысуы туралы мəліметтер: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 5. Ұйымдардың толық атауын жəне тұрған жерін көрсете отырып, көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысы (қатысушы) қатысатын өнеркəсіптік, банктік, қаржылық топтар, холдингтер, концерндер, қауымдастықтар, консорциумдар туралы мəліметтер: __________________________________________________ _____________________________________________________________ ________________________________________________________________ ______________________________________________________________ 6. Көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысының (қатысушы) басшысы туралы мəліметтер: _____________________________________ ______________________________________________________________ ________________________________________________________________ ______________________________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) 20 __ жылғы«____» _____________. Көрсетілетін қызметті алушы (қатысушы) құрылтайшысы басшысының қолы _____________________________ мөрдің орны

Лауазымды тұлғаның заңды тұлғаның жарғылық капиталына қатысу үлесі, заңды тұлғаның дауыс беруші акцияларының жалпы санына лауазымды тұлғаға тиесілі акциялардың пайыздық арақатынасы

2. Кəсіби деректері: Білімі, оның ішінде жұмыс түріне сай келетін кəсіби білімі Қосымша білімі, оның ішінде жұмыс саласындағы біліктілікті көтеру курстары, ғылыми дəрежесі Қаржы қызметтері саласындағы жұмыс тəжірибесі

Меншік капиталдың ең төменгі мөлшерін сақтау туралы мəліметтер Микроқаржы ұйымының атауы

Заңды тұлға қызметінің жарғылық түрлері

2-нысан

Көрсетілетін қызметті алушының құрылтайшысы (қатысушының) туралы мəліметтер (жеке тұлға үшін) ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (көрсетілетін қызметті алушының толық атауы) 1. Көрсетілетін қызметті алушының құрылтайшысы (қатысушы) ______ _____________________________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) Туған күні___________________________________________________ Азаматтығы__________________________________________________ Жеке басын куəландыратын құжат деректері______________________ _____________________________________________________________ (құжаттың атауы, нөмірі жəне берілген күні, кім берді) Тұрған жері___________________________________________________ _____________________________________________________________ (пошта индексі, мекенжайы) Байланыс деректері____________________________________________ ______________________________________________________________ (телефон жəне факс нөмірлері, бар болса электронды поштаның мекенжайы) Жұмыс орны (мекенжайын көрсете отырып), лауазымы_______________ ______________________________________________________________ 2. Көрсетілетін қызметті алушының жарғылық капиталдағы қатысу үлесі_ ______________________________________________________________ 3. Заңды тұлғалардың толық атауын жəне тұрған жерін көрсете отырып, қатысушы, акционер ретінде көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысының (қатысушы) өзге заңды тұлғалар құруға жəне қызметіне қатысуы туралы мəлімет тер:_____________________________________________________ __________________________________________________________ 4. Өтелмеген немесе алынбаған соттылығының болуы туралы мəліметтер: _____________________________________________________________; 5. Мемлекеттік реттеу, қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі көрсетілетін қызметті беруші осы микроқаржы ұйымының тізілімінен шығару туралы шешім қабылдағанға дейін бір жылдан аспайтын кезеңде тұлғаның бұрын бірінші басшы немесе қаржы ұйымының құрылтайшысы болып табылғандығы туралы мəліметтер. 20 __ жылғы «___» _____________. Көрсетілетін қызметті алушы құрылтайшысының (қатысушы) қолы __________________________ «Микроқаржы ұйымдарын есептік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 4-қосымша нысан Мəліметтер _______________________________________________________________ (микроқаржы ұйымы қызметкерінің лауазымы жəне микроқаржы ұйымының лауазымы көрсетіледі)

Жұмыс кезеңі (айы/ жылы)

Қызмет істеген жəне қызметтік міндеттерін атқарған ұйымының атауы, ұйымның координаттары

3. Басқа мəліметтер: Өтелмеген немесе алынбаған соттылығының болуы Иə/жоқ (егер бар болса, онда қылмыстық жауаптылыққа тартылғаны туралы үкімнің күнін жəне нөмірін, 1997 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің бабын көрсету керек) Қазақстан Республикасының заңнамасын бұзғаны Иə/жоқ үшін қызметтік міндеттерін орындаудан қадағалау (егер бар болса, онда күнін жəне органдарының шеттетуі туралы деректердің болуы осындай шара қолданған органның атауын көрсету керек) Мемлекеттік реттеу, қаржы нарығын жəне қаржы Ұйымның, лауазымының атауы, ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі жұмыс кезеңі көрсетілетін қызметті беруші осы микроқаржы ұйымының тізілімінен шығару туралы шешім қабылдағанға дейін бір жылдан аспайтын кезеңде тұлғаның бұрын бірінші басшы немесе қаржы ұйымының құрылтайшысы болып табылғандығы туралы мəліметтер Қаржы қызметтерін көрсету мəселесі бойынша сот ( қ а р а л ғ а н м ə с е л е н і ң ж ə н е талқылауына микроқаржы ұйымының басшысы соттың шешімінің күнін, сот ретінде жауапқа тартылды ма талқылауындағы жауапкерұйымының атауын көрсету керек) Осы мəселеге қатысты басқа ақпарат (еркін түрде)

Мен (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты), ___________________________, осы ақпаратты тексергендігімді жəне оның анық жəне толық екендігін растаймын _____________________________ (қолы, күні) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Орталық депозитарийдің қағидалар жинағын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Орталық депозитарийдің қағидалар жинағын келісу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік он бес күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – орталық депозитарийдің қағидалар жинағын келісуді растайтын қағаз жеткізгіштегі келісу. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) еркін нысанда жазылған өтініш; 2) орталық депозитарийдің директорлар кеңесі бекіткен орталық депозитарийдің қағидалар жинағына кіретін қағида. Орталық депозитарийдің қағидалар жинағында: 1) эмиссиялық бағалы қағаздармен жəне өзге де қаржы құралдармен мəмілелерді тіркеудің қағидасы; 2) тіркеушінің акцияларын ұстаушылардың тізілімі жүйесін енгізу қағидасы; 3) мемлекеттік бағалы қағаздар ұстаушылардың тізілімі жүйесін енгізу қағидасы; 4) эмиссиялық бағалы қағаздарын жəне өзге де қаржы құралдарын есепке алу қағидасы; 5) құжаттамалық нысанда шығарылған бағалы қағаздарын жəне өзге де қаржы құралдарын сақтауды жəне материалсыздандыру қағидасы; 6) қаржы құралдарымен мəміле бойынша клирингтік қызметті жүзеге асыру қағидасы; 7) депоненттерге есептілік беру тəртібі; 8) бағалы қағаздар нарығы субъектілерімен өзара іс-қимыл жасау тəртібі; 9) депоненттердің жəне олардың клиентерінің ақшасын есепке алу қағидасы; 10) Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де ережелер. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді.

14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернет-ресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Сауда-саттықты ұйымдастырушының қағидаларын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Сауда-саттықты ұйымдастырушының қағидаларын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік он бес күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – сауда-саттықты ұйымдастырушының қағидаларын келісуді растайтын қағаз жеткізгіштегі келісу хат. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) еркін нысанда жазылған өтінішті; 2) сауда-саттықты ұйымдастырушының қағидасы (сауда-саттықты ұйымдастырушының функцияларына кіретін мəселелерді реттейтін саудасаттықты ұйымдастырушының ішкі құжаттарын қамтиды). Қор биржасының қағидалары: 1) қор биржасына мүше болу санаттарын, қор биржасына мүшелікке кіру талаптары мен тəртібін, қор биржасы мүшелерінің құқықтары мен міндеттемелерін, қор биржасына мүше болуды тоқтата тұру жəне тоқтату талаптары мен тəртібін; 2) қор биржасы мүшесінің атынан қор биржасының сауда жүйесінде айналыстағы бағалы қағаздармен жəне өзге де қаржы құралдарымен сауда-саттыққа қатысатын, сондай-ақ осы қор биржасының сауда жүйесін пайдалана отырып өзге іс-əрекеттерді орындайтын трейдерлерге қойылатын талаптарды; 3) қор биржасының трейдерлерін сауда жүйесін пайдалануды міндетті оқыту тəртібін; 4) қор биржасының трейдерлеріне сауда-саттыққа қатысу тəртібін жəне оларды сауда-саттыққа қатысудан шеттету негіздерін; 5) бағалы қағаздары қор биржасының тізіміне енгізуге болжанған немесе енгізілген эмитенттерге, сондай-ақ осындай бағалы қағаздарға қойылатын талаптарды; 6) бағалы қағаздарды қор биржасының тізіміне енгізу, оларды осы тізімнен шығару жəне тізімнің санатын ауыстыру талаптары мен тəртібін; 7) бағалы қағаздары қор биржасының тізіміне енгізілген эмитенттердің міндеттері мен жауапкершілігін (оның ішінде ақпаратты жария ету жөніндегі); 8) қор биржасында айналысқа жіберілген бағалы қағаздар эмитенттерінің Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне қор биржасының ішкі құжаттарында талап етілетін көлемде ақпаратты жария ету мониторингін жүзеге асыру тəртібін; 9) бағалы қағаздармен биржалық сауда-саттық жүргізу тəртібін; 10) қаржы құралдарымен биржалық сауда-саттықта жасалған мəмілелер бойынша есеп айырысуды жүзеге асыру тəртібін; 11) қор биржасында сауда-саттықты тоқтата тұру жəне қайта бастау талаптары мен тəртібін; 12) қор биржасының сауда жүйесіне айналысқа жіберілген қаржы құралдарын бағалау əдістемесін; 13) қор биржасы мүшелерінің жəне қор биржасы трейдерлерінің биржа саудасының қағидаларын бұзғаны үшін жауапкершілігін, қор биржасы өндіретін биржалық айыппұлдарды төлеу мөлшері мен тəртібін; 14) қаржы құралдарымен мəмілелерді жүзеге асыру барысында туындайтын даулар мен келіспеушіліктерді шешу тəртібін; 15) қор биржасының сауда жүйесінде жасалған мəмілелерді қадағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын қор биржасы құрылымдық бөлімшесі қызметінің тəртібін; 16) листингтік комиссия қызметінің тəртібін; 17) айла-шарғы жасау мақсатында бағалы қағаздармен жасалған мəмілелерді тану мəселелерін қарау мақсатында құрылған қор биржасы сараптама комитеті қызметінің тəртібін; 18) инсайдерлік ақпаратты заңсыз пайдалану, бағалы қағаздар нарығында айлашарғы жасау жағдайларын анықтау жəне алдын алу қағидаларын; 19) қор биржасы мүшелерінің қаржылық жай-күйінің мониторингін жүзеге асыру тəртібін, қор биржасы мүшелерінің осындай мониторингті жүзеге асыру үшін қажетті ақпарат ұсыну тізбесі мен мерзімдерін; 20) қор биржасының интернет-ресурсында барлық корпоративтік оқиғалар туралы ақпаратты, қор биржасының ресми тізіміне кіретін эмитенттердің жəне қор биржасы мүшелерінің тоқсан сайынғы қаржылық есептілігін; 21) эмитенттердің бағалы қағаздарын жеңілдетілген ресім бойынша қор биржасының ресми тізіміне енгізу жəне олардың онда болуы мəселелері бойынша шешімдерді қор биржасының атқарушы органының қарау жəне қабылдау тəртібін; 22) «Бағалы қағаздар рыногы туралы» 2003 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңында белгіленген өзге де ережелер мен рəсімдерді айқындауға тиісті. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Тіркеушінің қағидалар жинағын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. «Тіркеушінің қағидалар жинағын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік он бес күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – тіркеушінің қағидалар жинағын келісуді растайтын қағаз жеткізгіштегі келісу хат. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден (Жалғасы 18-бетте).


18

www.egemen.kz

(Жалғасы. Басы 14-17-беттерде).

14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) еркін нысанда жазылған өтінішті; 2) бірыңғай тіркеушінің директорлар кеңесі бекіткен бірыңғай тіркеушінің қағидалар жинағына кіретін, мыналарды қамтитын қағидаларды ұсынуға тиісті: эмиссиялық бағалы қағаздармен мəмілелерді тіркеу, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғылық капиталына үлестік қатысу қағидасын, сондай-ақ «Бағалы қағаздар рыногы туралы» 2003 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңында (бұдан əрі – Заң) белгіленген жағдайларда эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттердің міндеттемелері жөніндегі талап ету құқықтарын; эмиссиялық бағалы қағаздарды есепке алу, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғылық капиталына үлестік қатысу қағидасын, сондай-ақ Заңда белгіленген жағдайларда эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша эмитенттердің міндеттемелері жөніндегі талап ету құқықтары; эмиссиялық бағалы қағаздарды сақтау жəне материалсыздандыру қағидасы; бірыңғай тіркеушінің клиенттеріне есептілікті беру қағидасы; бағалы қағаздар нарығының субъектілерімен өзара əрекеттесу қағидасы; Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге ережелер. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Қаржылық құралдармен мəміле бойынша клирингтік қызметті жүзеге асыру қағидаларын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Қаржылық құралдармен мəміле бойынша клирингтік қызметті жүзеге асыру қағидаларын келісу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік он бес күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – қаржы құралдарымен мəмілелер бойынша клирингтік қызметті жүзеге асырудың қағидаларын келісуді растайтын қағаз жеткізгіштегі келісу хат. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) еркін нысанда жазылған өтінішті; 2) клирингтік ұйымның директорлар кеңесі бекіткен ережелер қамтылған клирингтік ұйымның қағидасы: сауда-саттықтың клирингтік қатысушыларына олардың құқықтары мен міндеттерін көрсете отырып талаптар, оның ішінде сауда-саттыққа клирингтік қатысушының қаржылық тұрақтылығын қолдау жөніндегі міндеттер; сауда-саттыққа клирингтік қатысушы мəртебесін тағайындаудың (іс-əрекетті тоқтату, айыру) тəртібі мен талаптары; сауда-саттыққа клирингтік қатысушының қаржылық жағдайының мониторингін жүзеге асыру үшін, оларға клирингтік ұйым ұсынған сауда-саттыққа клирингтік қатысушының қызметі туралы ақпараттың тізбесі, сауда-саттыққа клирингтік қатысушының клирингтік ұйым қағидалары талаптарына сəйкестігі, сондай-ақ осы ақпаратты берудің тəртібі мен мерзімдері; клирингтік ұйымның сауда-саттыққа клирингтік қатысушыдан жəне көрсетілетін қызметті берушіден алған ақпаратқа билік ету тəртібі; сауда-саттыққа клирингтік қатысушының қаржылық жағдайына мониторинг тəртібі, сондай-ақ сауда-саттыққа клирингтік қатысушының клирингтік ұйым қағидаларының талаптарына сəйкестігі; арнайы клирингтік (кепілдік) қорлар қалыптастырудың тəртібі жəне талаптары, сондай-ақ клирингтік ұйымның жарналар мен алымдар төлеу тəртібі жəне талаптары; клирингтік ұйымның резервтік қорлар қалыптастыру тəртібі жəне талаптары; жасалған мəмілелер бойынша ақпаратты жинау, өңдеу жəне сақтау, оны салыстырып тексеру жəне алшақтық болған кезде түзетудің тəртібі; клирингтік ұйымның қаржы құралдары мен мəмілелердің параметрлерін ессепке алудың жəне растаудың тəртібі; сауда-саттыққа клирингтік қатысушылардың талаптарын жəне (немесе) міндеттемелерін айқындаудың тəртібі; клирингтік қызмет нəтижелері бойынша міндеттемелерді орындаудың тəртібі, талаптары мен тəсілдері; сауда-саттыққа клирингтік қатысушыға қаржы құралдары мен мəмілелер бойынша клирингтік қызметтің нəтижелері жөнінде клирингтік ұйымның есептер беру тəртібі; қаржы құралдарымен мəмілелер бойынша есеп айырысу ұйымының клирингтік қызмет нəтижелері жөніндегі сауда-саттықты ұйымдастырушыға жəне (немесе) тауар биржасына ақпаратты əзірлеудің жəне берудің тəртібі; клирингтік ұйымның жəне сауда-саттыққа клирингтік қатысушыға арасындағы қарым-қатынасты айқындайтын клирингтік қызмет көрсетуді жүзеге асыру туралы шарттардың типтік нысандары; клирингтік ұйымның есеп айырысу ұйымымен, сауда-саттықты жəне (немесе) тауар биржасымен жасаған шарт мазмұнына талаптар; клирингтік ұйымның орталық контрагент функцияларын орындауының тəртібі мен талаптары; «Бағалы қағаздар рыногы туралы» 2003 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 77-2-бабында белгіленген клирингтік ұйымның функцияларын іске асыру үшін анықталуы қажет ережелер. 3.Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану: Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Төрағасының не оны алмастыратын адамның атына: 050040, Алматы қаласы, «Көктем-3» шағын ауданы, 21-үй мекенжайы бойынша; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің, көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс.

17 сəуір 2014 жыл

11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Қаржы ұйымдарының, банк, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Қаржы ұйымдарының, банк, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» веб-порталы: www.egov.kz (бұдан əрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсырған сəттен бастап, сондай-ақ порталға өтініш бергеннен бастап – күнтізбелік отыз күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – көрсетілген комиссияның Төрағасы (немесе оның орынбасары) қол қойған Қаржы ұйымдарының, банк, сақтандыру холдингтерінің (бұдан əрі – холдинг) басшы қызметкерлері лауазымына кандидаттардың сəйкестігін айқындау жөніндегі комиссияның хаттамасы. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық нысанда беріледі. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алуға өтініш берген жағдайда нəтиже электрондық форматта ресімделеді, қағазға басылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі туралы мəлімет көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамы электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) қойған электрондық құжат нысанында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметке өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге: 1) кандидаттың қаржы ұйымының, холдингтің басшы қызметкеріне лауазымына кандидаттың (бұдан əрі – кандидат) қаржы ұйымының, холдингтің басшы қызметкеріне қойылатын талаптарға сəйкес келуі туралы көрсетілген еркін нысанда жазылған ұсынымхатты, сондай-ақ кандидат туралы мəліметтерді қаржы ұйымының, холдингтің құжаттамалық тексергені туралы мəліметтерді көрсетеді жəне оған мыналар қол қояды: қаржы ұйымының, холдингтің (өтініш берушінің) директорлар кеңесінің бірінші басшысы, ол болмаған жағдайда директорлар кеңесінің шешімі бойынша директорлар кеңесі мүшелерінің біреуі (директорлар кеңесінің осы шешімінің көшірмесін бере отырып), осы құжатқа қол қоюға уəкілетті (қаржы ұйымы, холдинг, ұйымдық-құқықтық нысанда құрылған жауапкершілігі шектеулі серіктестігі үшін) сақтандыру брокері акционерлерінің біреуі, қаржы ұйымы, холдинг қатысушыларының біреуі - басқарманың бірінші басшысын тағайындаған (сайлаған) кезде; қаржы ұйымы, холдинг (өтініш беруші) басқармасының (атқарушы органының) бірінші басшысы (атқарушы органның функцияларын жеке жүзеге асыратын тұлға) не оның міндетін атқарушы тұлға (міндеттерді атқару жүктелгені туралы шешімнің көшірмесін бере отырып); 2) қаржы ұйымының, холдингтің «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабы, «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» 2013 жылғы 21 маусымдағы Қазақстан Республикасы Заңының 55бабы, «Сақтандыру қызметі туралы» 2000 жылғы 18 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының 34-бабы, «Бағалы қағаздар рыногы туралы» 2003 жылғы 2 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 54-бабы белгіленген талаптарға сəйкес келетін қаржы ұйымының, холдингтің басқармасы мүшесінің лауазымына немесе қаржы ұйымының, холдингтің өзге басшысы лауазымына кандидаттың лауазымдық нұсқаулықтың көшірмесінде мыналар қамтылады: осы үміткердің өкілеттігі (тегін, атын, бар болса əкесінің атын, лауазымын жəне лауазымдық нұсқаулықпен танысқан күні жəне оның қойылған қолын көрсете отырып); осы үміткер үйлестіретін немесе бақылайтын құрылымдық бөлімшелердің атауы жəне өкілеттіктері туралы мəліметтер; өз функцияларын жүзеге асыру кезіндегі жауапкершілік; 3) егер қаржы ұйымының атқарушы органының, холдингтің мүшесі лауазымына үміткер өзге ұйымдарда жұмыс істесе, осы қаржы ұйымының директорлар кеңесінің үміткерге өзге ұйымдарда жұмыс істеуге келісім беру туралы шешімінің көшірмесін; 4) қаржы ұйымының көрсетілетін қызметті берушіге, холдингтің үміткерді қаржы ұйымының, холдингтің басшы лауазымына тағайындау (сайлау) күнін көрсете отырып, үміткерді (екі жəне одан көп үміткер келісілгенде – əр үміткерге шешімнің көшірмесінен бір данадан) тағайындау (сайлау) туралы шешімінің көшірмесін ұсынуға тиіс. Егер тағайындау күні көрсетілмесе, онда үміткерді тағайындау (сайлау) күні қаржы ұйымының көрсетілетін қызметті берушінің, холдингтің шешім қабылдау күні не шешімде көрсетілген оқиға басталған күн болып саналады. Осы жағдайда қаржы ұйымы, холдинг шешімде көрсетілген оқиғаның басталуын растайтын құжаттардың көшірмелерін ұсынады. Бұл ретте қаржы ұйымы, холдинг ұсынған үзінді-көшірме мынадай мəліметтерді қамтуы тиіс: қоғамның атқарушы органының толық атауы жəне орналасқан жері; акционерлердің жалпы жиналысын (директорлар кеңесінің отырысын) өткізу күні, уақыты мен орны; отырысқа қатысқан тұлғалар туралы мəліметтер (директорлар кеңесінің отырысы үшін); акционерлер жалпы жиналысының (директорлар кеңесі отырысының) кворумы; акционерлер жалпы жиналысының (директорлар кеңесі отырысының) басшы лауазымына үміткерлерді тағайындау туралы мəселе бөлігіндегі отырысының күн тəртібі; дауыс беруге қойылған мəселелер, басшы лауазымына үміткерлерді тағайындау бөлігінде олар бойынша дауыс беру қорытындылары; басшы лауазымына үміткерлерді тағайындау бөлігінде қабылданған шешімдер. Шешімнің үзінді-көшірмесі осындай құжатқа қол қоюға уəкілетті қызметкердің (қызметкерлердің) қойылған қолымен жəне қаржы ұйымы, холдинг мөрінің бедерімен расталуы жəне үзінді-көшірменің дұрыс екеніне нұсқау болуы тиіс; 5) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының қосымшасына сəйкес электрондық жəне қағаз жеткізгіштегі үміткер туралы мəліметтерді (осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының қосымшасындағы түрлі-түсті фотография ашық реңде 3х4 өлшемде орындалады); 6) ұсынылған тұлғалар экономика жəне (немесе) заң ғылымының докторы ғылыми дəрежелері бар болса, олардың ғылыми дəреже алғанын растайтын құжаттың көшірмесін; 7) азаматтығы бар еліндегі (шетел азаматтары үшін) немесе тұрақты тұратын еліндегі (азаматтығы жоқ тұлғалар үшін) қылмыстары үшін алынбаған немесе өтелмеген соттылығының жоқ екендігі туралы мəліметтердің дəйектілігін растау мақсатында шетел азаматтары (азаматтығы жоқ тұлғалар) қаржы ұйымдарының, холдингтің басшы қызметкері лауазымына тағайындалған (сайланған) күннен бастап алты айдан кеш емес мерзімде көрсетілетін қызметті берушіге олардың азаматтығы бар елінің (азаматтығы жоқ тұлғалар үшін - тұрақты тұратын елінің) не кандидат соңғы он бес жыл ішінде тұрақты тұрған елінің мемлекеттік органы берген тиісті құжатты ұсынады; 8) кандидат ұсынылатын лауазымды, ұсынып отырған тұлғаның қол қойған күнін жəне лауазымын, сондай-ақ кандидаттың кəсіби жəне (немесе) өзге мінездемелерін көрсете отырып, еркін нысанда жазылған, кем дегенде екі тұлғадан кандидатқа берілген ұсыным хат. Ұсыным хатты беру күні өтінішхат берілген күннің алдындағы үш айдан аспайды; Ұсыным беруші тұлғалар мыналар болады: «Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігі; тағайындалуына (сайлануына) көрсетілетін қызметті берушінің қол қою күнінде қайтарып алынбаған келісімін алған, ұсыным хатқа қол қою күні директорлар кеңесінің бірінші басшысы, директорлар кеңесінің мүшесі, басқарманың (атқарушы органның) бірінші басшысы (атқарушы органның функцияларын жекелей жүзеге асыратын тұлға), қаржы ұйымдары, холдингтер басқармасының мүшесі лауазымындағы тұлғалар; ұсыным хатқа қол қою күнінде көрсетілетін қызметті берушінің (жəне (немесе) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің) бірінші басшысы жəне оның орынбасарлары лауазымында болған тұлғаларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен ведомстволардың бірінші басшылары жəне олардың орынбасарлары; экономика жəне (немесе) заң ғылымының докторы ғылыми дəрежесі бар тұлғалар; өкілдіктердің басшылары, тізбесі Қағидалардың 3-тармағында айқындалған халықаралық қаржы ұйымдарының басшылары. Азия даму банкі; Еуразия Даму банкі; Еуропа қайта құру жəне даму банкі; Ислам даму банкі; Халықаралық даму қауымдастығы; Халықаралық қаржы корпорациясы; Халықаралық қайта құру жəне даму банкі; Халықаралық валюта қоры; Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі халықаралық орталық;

Көп салалы инвестицияларға кепілдік беру агенттігі. Қазақстан Республикасының резиденттері емес кандидаттарды келісу кезінде директорлар кеңесінің бірінші басшысы мен мүшелері, тізбесі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Болу қажеттілігі қаржы ұйымдарының қызметін реттейтін Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес талап етілетін заңды тұлғалар үшін ең аз рейтингіні, осы рейтингіні беретін рейтингілік агенттіктер тізбесін белгілеу туралы» 2012 жылғы 24 желтоқсандағы № 385 қаулысымен (2013 жылғы 4 ақпанда Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8318 тіркелген) белгіленген рейтингтік агенттіктерінің бірі берген BB+ төмен емес рейтингі бар Қазақстан Республикасының резиденттері емес қаржы ұйымдарының бірінші басшысы жəне басқарма мүшелері де ұсыным беруші тұлғалар болып табылады. 9) Қазақстан Республикасының резиденті емес қаржы ұйымында қажетті рейтингтің болуын растайтын мəліметтер – осы тармақтың 8) тармақшасы үшінші бөлігінде көзделген жағдайда; 10) бухгалтерлерді кəсіби сертификаттау жөніндегі ұйым (Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік саласындағы қызметті реттеуді жүзеге асыратын орталық мемлекеттік орган аккредиттеген) берген кəсіби бухгалтер сертификатының көшірмесін не бас бухгалтер лауазымына үміткер үшін Халықаралық бухгалтерлер федерациясының толық мүшесі болып табылатын шетел институты берген кəсіби бухгалтердің біліктілік куəлігінің Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен заңдастырылған көшірмесін ұсынуға тиісті. Осы тармақта аталған, бірнеше парақтан тұратын құжаттар нөмірленіп, тігіліп жəне соңғы парағының сыртқы бетінде, ішінара тігіс түйініне желімделген, тігілген парақтардың саны көрсетілген жапсырма қағаздың үстіне қаржы ұйымының, холдингтің мөрімен расталып ұсынылады. Құжаттардың көшірмелері қаржы ұйымының, банк, сақтандыру холдингтерінің осындай құжаттарға қол қою құқығы бар лауазымды адамдарының қолдарымен жəне қаржы ұйымының, банк, сақтандыру холдингтерінің мөрімен расталады. Порталда: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ куəландырған электрондық құжат нысанындағы сұрау салуы; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағы бірінші бөлігінің 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8), 9) жəне 10) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың электрондық көшірмелері түріндегі құжаттар электрондық сұрау салуға тіркеледі. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті тұлғаларының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден портал арқылы алады. Көрсетілетін қызметті алушы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында көзделген құжаттардың толық емес топтамасын ұсынған жағдайда көрсетілетін қызметті беруші оларды қаржы ұйымына, холдингіне қараусыз қайтарады. Көрсетілетін қызметті алушы басшы лауазымға кандидатты сайлаған (тағайындаған) күннен бастап алпыс күнтізбелік күннен кешіктірілмейтін мерзімде жеткіліксіз құжаттары бар құжаттардың топтамасын ұсынады. Кандидатты келісу үшін көрсетілетін қызметті алушы құжаттарды қайтадан ұсынғанда оларды қарау мерзімін есептеуде көрсетілетін қызметті берушінің оларды қайтадан ұсынған күнінен басталады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы өтініш берген жағдайда шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 8-800-080-7777 немесе 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағымдарды портал арқылы «жеке кабинеттен» жіберген жағдайда шағым туралы ақпарат қолжетімді болады, ол көрсетілетін қызметті алушыға көрсетілетін қызметті беруші шағымды өңдеу (жеткізу, тіркеу, орындалуы туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) барысында жаңартылып отырады. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетілетін қызметтердің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сы болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда алуға мүмкіндігі бар. 14. Көрсетілетін қызметті алушының порталдағы «жеке кабинеті» арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығынан мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. Қаржы ұйымдарының, банк, сақтандыру холдингтерінің басшы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша

сурет орны Қаржы ұйымының, банктік, сақтандыру холдингінің басшы қызметкері лауазымына кандидат туралы мəліметтер _______________________________________________________________ (қаржы ұйымына, банктік, сақтандыру холдингіне тағайындалатын ______________________________________________________________ кандидаттың тегі, аты, бар болса –əкесінің аты көрсетіледі) _______________________________________________________________ (қаржы ұйымының, банктік, сақтандыру холдингінің атауы) 1. Жалпы мəліметтер: Туған күні жəне туған жері Азаматтығы Жеке басын куəландыратын құжаттардың деректері 2. Білімі: № Оқу орнының атауы

Түскен күні бітірген күнi

Мамандығы

1

Білімі туралы дипломның деректемелері (бар болса күні жəне нөмірі)

3. Ері (зайыбы), жақын туыстары (ата-анасы, аға-інісі, апа-сіңлісі, балалары) жəне жекжаттары (ерінің (зайыбының) ата-анасы, аға-інісі, апа-сіңлісі, балалары) туралы мəліметтер № Тегі, аты, əкесінің аты Туған жылы (бар болса) 1

Туыстық қатынастары

Жұмыс орны жəне лауазымы

4. Кандидаттың заңды тұлғалардың жарғылық капиталына қатысуы жəне акцияларды иеленуі туралы мəліметтер: № Заңды тұлғаның Заңды тұлғаның Жарғылық капиталда қатысу үлесі немесе а т а у ы ж ə н е қызметінің кандидатқа тиесілі акциялар санының заңды орналасқан жерi жарғылық түрi тұлғаның дауыс беретін акцияларының жалпы санына арақатынасы (пайызбен) 1

5. Еңбек қызметі туралы мəліметтер. Осы тармақта кандидаттың барлық еңбек қызметіндегі атқарған (атқарып отырған) лауазымдары, оның ішінде көрсетілетін қызметті берушіге келісу туралы өтінішті берген қаржы ұйымында, банктік, сақтандыру холдингінде лауазымын көрсете отырып, жоғарғы оқу орнын аяқтаған сəттен бастап, сондай-ақ кандидат еңбек қызметін жүзеге асырмаған кезеңі туралы көрсетіледі. №

Жұмыс кезеңі Жұмыс Лауазымы (егер талап Қолданылған Жұмыстан (күні, айы, жылы) орны етілсе, келісу күнін тəртіптік шығу, көрсете отырып) шараның болуы қызметтен босату себептерi

1

6. Кандидаттың қаржы ұйымының аудитін жүргізуі туралы мəліметтер: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (қаржы ұйымының атауын, аудит жүргізу мерзімін, кандидат аудитор-орындаушы ретінде аудиторлық есепке қол қойған күнін көрсету) 7. Осы ұйымның жəне (немесе) басқа ұйымдардың инвестициялық комитеттеріндегі мүшелігі туралы мəліметтер: № 1

Кезең (күні, айы, жылы)

Ұйымның атауы

Лауазымы

Жұмыстан шығу, қызметтен босату себептерi

8. Өзіне қабылдаған ақшалай міндеттемелерін орындамау фактілерінің болуы туралы мəліметтер: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________

иə/жоқ, аталған фактілер болған жағдайда, ұйымның атауын жəне міндеттемелер сомасын көрсету қажет) 9. Осы ұйымда жəне (немесе) басқа ұйымдарда басқарушы директордың лауазымын иелену туралы мəліметтер: № 1

Кезең (күні, айы, жылы)

Ұйымның Жетекшілік жасайтын құрылымдық Жұмыстан шығу, атауы бөлімшелер жəне қаржылық қызмет қызметтен босату көрсетуге байланысты мəселелер себептерi

10. Кандидат бұрын директорлар кеңесінің бірінші басшысы, басқарманың (атқарушы органның) бірінші басшысы жəне оның орынбасары, бас бухгалтері, ірі қатысушысы - ірі қатысушысы жеке тұлға, қаржы ұйымының (банк немесе сақтандыру холдингінің) ірі қатысушысы заңды тұлға - қаржы ұйымы заңды тұлғаның қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі мемлекеттік органы қаржы ұйымын, банктік, сақтандыру холдингін консервациялау туралы, акцияларын мəжбүрлеп сатып алу туралы, қаржы ұйымын лицензиядан айыру туралы, сондай-ақ қаржы ұйымын мəжбүрлеп тарату немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіпте оны банкрот деп тану туралы шешімді қабылдағанға дейін бір жылдан аспайтын кезеңде бірінші басшысы болғандығы туралы мəліметтер. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (иə/жоқ, қаржы ұйымының атауы, лауазымы, жұмыс кезеңі көрсетіледі) 11. Көрсетілетін қызметті берушінің басшы қызметкерін тағайындауға (сайлауға) келісімді қайтарып алу жəне қаржы ұйымының, банктік, сақтандыру холдингінің, «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының қызметтік міндеттерін орындаудан шеттетуі туралы деректердің болуы. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (иə/жоқ, ұйымның атауы, лауазымы, жұмыс кезеңі, тағайындауға (сайлауға) келісімді қайтарып алуға негіздеме жəне осындай шешім қабылдаған мемлекеттік органның атауы көрсетілсін) 12. Қаржы ұйымының, банктік, сақтандыру холдингінің басшысы ретінде қаржы ұйымы қызметінің мəселелері бойынша сотта істі қарау кезінде жауап беруші ретінде тартылды ма: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ банктік, сақтандыру холдингінің атауы, қаралған мəселе жəне сот шешімі көрсетілсін) Осы ақпаратты мен тексердім жəне оның толық жəне дəйекті болып табылатындығын растаймын. Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса – əкесінің аты) ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________(кандидат өз қолымен баспа əріптерімен толтырады) Қаржы ұйымының, банктік, сақтандыру холдингінің тəуелсіз директорлығына кандидат толтырады: Мен, _______________________________________________________ ______________________________________________________________(тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) _____________________________________________________________ тəуелсіз директор лауазымына тағайындалу (сайлану) үшін «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген талаптарға сəйкес келетіндігімді растаймын. Күні _____________________________ Қолы __________________________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басқарушы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басқарушы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызметті Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші) көрсетеді. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттардың топтамасын тапсырған сəттен бастап – күнтізбелік он бес күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – көрсетілген Комиссияның Төрағасы (немесе оның орынбасары) қол қойған қаржы ұйымдарының басшы қызметкерлері лауазымына кандидаттардың сəйкестігін айқындау жөніндегі комиссияның хаттамасы. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Көрсетілетін қызметті берушінің жұмыс кестесі – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады. 9. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілетін қызметті берушіге мемлекеттік қызмет көрсету үшін өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: 1) Қордың басшы қызметкері лауазымына кандидат (бұдан əрі – кандидат) Қордың басшы қызметкеріне қойылатын талаптарға сəйкес келетіндігі туралы көрсете отырып, сондай-ақ кандидат туралы мəліметтер «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басшы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру жəне кері шақыру қағидаларына жəне көрсетілетін қызметті беруші Басқармасының 2010 жылғы 1 наурыздағы № 26 қаулысымен (бұдан əрі - Қаулы) бекітілген біліктілік талаптарға сəйкес ұсынылғаны жəне Қордың құжаттамалық тексергені: Қордың директорлар кеңесінің бірінші басшысы, ол болмаған жағдайда – Қордың директорлар кеңесінің мүшелерін, бас директорды сайлаған (тағайындаған) кезде – директорлар кеңесінің шешімі бойынша директорлар кеңесі мүшелерінің бірі (директорлар кеңесі осы шешімінің көшірмелерін ұсына отырып); директорлар кеңесінің төрағасын, бас бухгалтерді сайлаған (тағайындаған) кезде – Қордың бас директоры не Қордың бас директорының міндеттерін орындаушы тұлға (міндеттерді орындауды жүктеу туралы шешімнің көшірмелерін ұсына отырып) қол қойған еркін нысанда жасалған қолдаухатты; 2) Қордың басшылық лауазымына кандидатты сайлаудың (тағайындаудың) күнін көрсете отырып, кандидаттың сайланғаны (тағайындалғаны) туралы Қордың көрсетілетін қызметті беруші шешімдерінен үзінді көшірмесін (екі немесе одан да көп кандидатты келісу кезінде – əр кандидатқа шешімдер көшірмесінің бір данасынан). Егер тағайындау күні болмаса, онда кандидатты сайлаған (тағайындаған) күн деп Қордың көрсетілетін қызметті берушінің шешім қабылдаған күні не көрсетілген шешімдегі оқиға басталған күн есептеледі. Бұл жағдайда Қор шешімде көрсетілген оқиғаның басталғанын растайтын құжаттар көшірмесін ұсынады; 3) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының қосымшасына сəйкес кандидат туралы электрондық жəне қағаз жеткізгіштердегі мəліметтерді (осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының қосымшасындағы сурет ашық түсте 3 х 4 көлемде жасалады); 4) ұсыным жасайтын адамның экономика жəне (немесе) заң ғылымдары докторының ғылыми дəрежесі бар болып табылған жағдайда ғылыми дəреже алғанын растайтын құжаттың көшірмесін; 5) кандидатты ұсынып отырған лауазым, қол қойған күн, ұсынып отырған тұлғаның лауазымы, сондай-ақ кандидаттың кəсіби жəне (немесе) мінездемесі көрсетіліп, еркін нысанда жасалған, қағидалардың 8-тармағында көрсетілген кем дегенде екі адамның кандидатқа ұсыным хаттары. Ұсыным хатты берген күн бұдан бұрын ұсыным хат берілген күнінен үш айдан аспауы керек; 6) сертификаттау жөніндегі ұйым берген кəсіби бухгалтер сертификатының көшірмесі (бухгалтерлік есеп жəне қаржылық есептілік саласында қызметті реттеуді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының орталық мемлекеттік органы аккредиттеген) не бас бухгалтер лауазымына кандидат үшін – Бухгалтерлердің халықаралық федерациясының толық мүшесі болып табылатын шетелдік институт берген кəсіби бухгалтердің біліктілік куəлігінің көшірмесін ұсынуы қажет. Қор бір мезгілде қаржы ұйымында басшы қызметкер лауазымына атқаратын жəне көрсетілген қызметті берушімен келісілген кандидатты басшы қызметкер лауазымына келісу үшін көрсетілген қызметті берушіге: 1) кандидат туралы, оның ішінде осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 1-тармағында көрсете отырып еркін нысанда жазылған, Қордың құжаттық тексерген жəне кандидаттың мынандай талаптарға сəйкес келетіндігі туралы мəліметтер көрсетілген өтінішті: Қордың басшы қызметкері болып мыналар тағайындала алмайды (сайлана алмайды): жоғары білімі болмаса; екі жылдан кем жұмыс өтілі болмағанда; кандидатты Қордың басшы қызметкері лауазымына сайлау (тағайындау) үшін қажетті еңбек стажына кандидаттың қаржылық қызмет көрсету жəне (немесе) реттеу саласында, жəне (немесе) қаржы ұйымдарының аудитін жүзеге асыратын ұйымдарда жəне (немесе) «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамында жəне (немесе) кандидаттың мынадай халықаралық қаржы ұйымдарында істеген еңбек стажы кіреді: Азия даму банкі; Еуразия даму банкі; Еуропа қайта құру жəне даму банкі; Ислам даму банкі; Инвестициялық дауларды реттеу жөніндегі халықаралық орталық; Көп салалы инвестицияларға кепілдік беру агенттігі; Халықаралық валюталық қор; Халықаралық даму қауымдастығы; Халықаралық қайта құру жəне даму банкі; Халықаралық қаржы корпорациясы. мінсіз іскерлік беделі жоқ; көрсетілетін қызметті берушінің қаржы ұйымын консервациялау, оның акцияларын мəжбүрлеп сатып алу туралы, қаржы ұйымын лицензиясынан айыру туралы, сондай-ақ қаржы ұйымын мəжбүрлеп тарату немесе Қазақстан Республикасы заңнамасында көзделген тəртіппен оны банкрот деп тану туралы шешім қабылдауына дейін кем дегенде бір жыл бұрын қаржы ұйымының директорлар кеңесінің бірінші басшысы, басқармасының бірінші басшысы жəне оның орынбасары, бас бухгалтері, ірі қатысушы жеке тұлға, ірі қатысушы заңды тұлғаның бірінші басшысы болған тұлға. Көрсетілген талап көрсетілетін қызметті (Жалғасы 19-бетте).


(Жалғасы. Басы 14-18-беттерде).

берушінің қаржы ұйымын консервациялау, оның акцияларын мəжбүрлеп сатып алу, қаржы ұйымын лицензиясынан айыру, сондай-ақ қаржы ұйымын мəжбүрлеп тарату немесе оны банкрот деп тану туралы шешім қабылдағаннан кейін бес жыл ішінде қолданылады; Қордың жəне (немесе) қаржы ұйымының басшы қызметкері лауазымына тағайындалуға (сайлануға) берілген келісім қайтарып алынған тұлға. Көрсетілген талап көрсетілетін қызметті беруші басшы қызметкері лауазымына тағайындалуға (сайлануға) берілген келісімді қайтарып алу туралы шешім қабылдағаннан кейінгі соңғы жүйелі он екі ай ішінде қолданылады. 2) уəкілетті орган Қордың кандидатты сайлау (тағайындау) туралы шешімінің үзіндісінің көшірмесін; 3) кандидат туралы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының қосымшасына сəйкес электрондық жəне қағаз жеткізгіштердегі мəліметтерді ұсынады. Осы тармақта тізбеленген бірнеше парақтан тұратын құжаттар нөмірленіп, тігіліп жəне соңғы парағының артына тігілген түйіндегі жапсырманың жоғары жағына парақ саны көрсетіледі соңғы парағының артына микроқаржы ұйымының мөрімен расталып ұсынылады. Құжаттардың көшірмелері мұндай құжаттарға қол қою құқығына ие Қордың лауазымды тұлғаларының қолымен жəне Қордың мөр бедерімен куəландырылады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 10. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 12-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 11. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 12. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 13. Көрсетілетін қызметті алушы өтініш жасағанда электрондық цифрлық қол болуы талап етілмейді. 14. Көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпаратты қашықтықтан қол жеткізу режимінде, мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы арқылы алуға мүмкіндігі бар. 15. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басқарушы қызметкерлерін сайлауға (тағайындауға) келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына қосымша Нысан

Сурет орны «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының басшы қызметкерінің лауазымына кандидат туралы мəліметтер _______________________________________________________________ («Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамына _______________________________________________________________ тағайындалатын кандидаттың тегі, аты, бар болса – əкесінің аты жəне ______________________________________________________________ лауазымы көрсетіледі) _____________________________________________________________ 1. Жалпы мəліметтер: Күні жəне туған жері Азаматтығы Жеке басын куəландыратын құжаттың деректері

2. Білімі: № Оқу орнының атауы

Түскен күні – аяқтаған күні

Мамандығы

1.

Білімі, біліктілігі туралы диплом деректері

Оқу орнының тұрған жері

3. Жұбайы, жақын туыстары (ата-анасы, ағасы, інісі, қарындасы, балалары) жəне жекжаттары (ата-анасы, ағасы, інісі, қарындасы, ерлі-зайыптылардың балалары) туралы мəліметтер № 1.

Тегі, аты, бар болса – əкесінің аты

Туған жылы

Туыстық Жұмыс орны жəне лауазымы қатынасы

4. Кандидаттың жарғылық капиталға немесе заңды тұлғалардың акцияларын иеленуге қатысуы туралы мəліметтер: №

1.

Заңды тұлғаның атауы жəне тұрған жері

Заңды тұлға қызметінің жарғылық түрлері

Жарғылық капиталға қатысу үлесі немесе заңды тұлғаның дауыс беруші акцияларының жалпы санына кандидатқа тиесілі акциялар санының арақатынасы (пайызда)

5. Соңғы үш жылдағы семинарлардан, курстардан өткендігі туралы мəліметтер: № Ұйымның атауы Өткізілген күні жəне Сертификат деректері (нөмірі, берілген орны күні) 1.

6. Еңбек қызметі туралы мəліметтер. Осы тармақта кандидаттың бүкіл еңбек қызметінде атқарған (атқаратын) лауазымдары, оның ішінде көрсетілетін қызметті берушіге келісу туралы өтініш берген қаржы ұйымындағы, холдингтегі лауазымы көрсетіледі. № 1.

Жұмыс кезеңі Жұмыс (күні, айы, жылы) орны

Лауазымы

Тəртіптік жазаның болуы

Лауазымнан босату себептері

7. «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамына кандидаттың аудит жүргізгені туралы мəліметтер: _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ (қаржы ұйымының атауын, кандидаттың аудитор-орындаушы ретінде аудиторлық есепке қол қойған күнін көрсету керек). 8. Қордағы жəне (немесе) басқа ұйымдардың директорлар кеңесіндегі жəне инвестициялық комитеттердегі мүшелігі туралы мəліметтер: №

Кезең (күн, ай, жыл)

1.

Ұйымның атауы

Лауазымы, келісу күні Лауазымнан шығару, (егер талап етілсе) босату себептері

9. Жарияланымдары, ғылыми əзірлемелері жəне басқа жетістіктері: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (иə/жоқ, бар болса күнін, қандай басылымдарда екендігін көрсету керек) № Күні

1.

Сот органының атауы

Соттың тұрған жері

19

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

Жаза Кандидаттың қылмыстық түрі жауаптылыққа тартылуына сəйкес келетін заңнамалық актінің бабы

Соттың іс жүргізуге шешім қабылдаған күні

11. Өзіне қабылдаған міндеттемелердің орындалмау фактілерінің болуы туралы мəліметтер: _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ (иə/жоқ, көрсетілген фактілер бар болған жағдайда ұйымның атауын жəне міндеттемелер сомасын көрсету қажет) 12. Кандидат бұрын қаржы ұйымын, банктік холдингті консервациялау, акцияларын мəжбүрлеп сатып алу туралы, қаржы ұйымын лицензиядан айыру туралы, сондай-ақ қаржы ұйымын мəжбүрлеп тарату немесе оны Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіпте банкрот деп тану туралы қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөніндегі мемлекеттік орган шешім қабылдағанға дейін бір жылдан аспайтын мерзімде директорлар кеңесінің бірінші басшысы, басқарманың (атқарушы органның) бірінші басшысы жəне оның орынбасары, бас бухгалтері, қаржы ұйымының жеке тұлға-ірі қатысушысы, заңды тұлға-ірі қатысушының (банктік немесе сақтандыру холдингінің) бірінші басшысы болып табылғандығы туралы мəліметтер. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (иə/жоқ, ұйымның атауын, лауазымын, жұмыс кезеңін көрсету керек). 13. Басшы қызметкерді тағайындауға (сайлауға) келісімді кері қайтару туралы жəне қаржы ұйымының, холдингтің, «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының қызметтік міндеттерін орындаудан көрсетілетін қызметті берушіні шеттету туралы деректердің болуы.

_____________________________________________________________ _____________________________________________________________ (иə/жоқ, ұйымның атауын, лауазымын, жұмыс кезеңі, тағайындауға (сайлауға) келісімді кері қайтару үшін негіздемелер жəне осындай шешім қабылдаған мемлекеттік органның атауы). 14. Қаржы ұйымының, «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының, банктік, сақтандыру холдингінің басшысы ретінде қаржы ұйымының, «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының қызмет мəселелері бойынша сот талқылауларына жауапкер ретінде тартылды ма: ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ (иə/жоқ сот талқылауындағы жауапкер қаржы ұйымының, холдингтің атауы, қаралған мəселе жəне сот шешімі). Осы ақпаратты тексергенімді жəне оның анықтығы мен толықтығын растаймын. Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса) _________________________________________________________________ (баспа əріптерімен) «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» акционерлік қоғамының тəуелсіз директорлығына кандидат толтырады: Мен, ___________________________________________________________________ ________________________________________________________________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) тəуелсіз директор лауазымына тағайындалу (сайлану) үшін «Акционерлік қоғамдар туралы» 2003 жылғы 13 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген талаптарға сəйкес келетіндігімді растаймын.

Күні ___________________________________ Қолы ________________________________ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» веб-порталы: www.egov.kz (бұдан əрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсырған сəттен бастап, сондай-ақ порталға өтініш бергенде – күнтізбелік отыз күн ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – аккредиттеу туралы куəлік не осы мемлекеттік көрсетілетін стандарттың 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың себептері жазылған дəлелді жауап. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық нысанда беріледі. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алуға өтініш берген жағдайда нəтиже электрондық форматта ресімделеді, қағазға басылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың себептері жазылған дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамы электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) қойған электрондық құжат нысанында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметке өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге: 1) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1 жəне 2-қосымшаларына сəйкес нысандағы өтінішті; 2) мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензияның көшірмесін; 3) дара кəсіпкер үшін – көрсетілетін қызметті алушыны дара кəсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу туралы куəліктің көшірмесін; 4) құрылтай құжаттарының көшірмесі; 5) растайтын құжаттарды (мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясының көшірмесін) қоса бере отырып, мүлікті бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы (заңды тұлғалар үшін) бар штатта кем дегенде екі қызметкердің болуы туралы осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 3-қосымшасындағы сəйкес нысандар бойынша мəліметтерді ұсынуға тиісті. Порталда: 1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ куəландырған электрондық құжат нысанындағы сұрау салуы; 2) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағы бірінші бөлігінің 2), 3), 4) жəне 5) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың электрондық көшірмелері түріндегі құжаттар электрондық сұрау салуға тіркеледі. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мəліметтерді көрсетілетін қызметті беруші мемлекеттік органдардың уəкілетті тұлғаларының ЭЦҚ-сымен куəландырылған электрондық құжаттар нысанында тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден портал арқылы алады. 10. Осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 9-тармағында белгіленген талаптар сақталмаған жағдайда мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеуден бас тартылады. 3. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану тəртібі 11. Көрсетілетін қызметті берушінің жəне (немесе) оның лауазымды тұлғаларының мемлекеттік қызмет көрсету мəселелері бойынша шешімдеріне, əрекеттеріне (əрекетсіздіктеріне) шағымдану осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 13-тармағында көрсетілген мекенжай бойынша көрсетілетін қызметті беруші басшысының атына жазбаша түрде жүргізіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кеңсесінде шағымды қабылдаған адамның тегі жəне аты-жөні, берілген шағымға жауап алудың мерзімі мен орнын көрсете отырып тіркеу (мөртабан, кіріс нөмірі жəне күні) шағымның қабылданғанын растау болып табылады. Тіркелгеннен кейін шағым жауапты орындаушыны айқындау жəне тиісті шаралар қабылдау үшін көрсетілетін қызметті берушінің басшысына немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкіне жіберіледі. Көрсетілетін қызметті берушінің атына келіп түскен мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі бойынша көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. Портал арқылы өтініш берген жағдайда шағымдану тəртібі туралы ақпаратты бірыңғай байланыс орталығының 8-800-080-7777 немесе 1414 телефоны арқылы алуға болады. Шағымдарды портал арқылы «жеке кабинеттен» жіберген жағдайда шағым туралы ақпарат қолжетімді болады, ол көрсетілетін қызметті алушыға көрсетілетін қызметті беруші шағымды өңдеу (жеткізу, тіркеу, орындалуы туралы белгілер, қарау немесе қараудан бас тарту туралы жауап) барысында жаңартылып отырады. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органға шағымдана алады. Мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау жəне бақылау жөніндегі уəкілетті органның атына келіп түскен көрсетілетін қызметті алушының шағымы оны тіркеген күннен бастап он бес жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс. 12. Көрсетілетін қызметті алушы көрсетілген мемлекеттік қызметтің нəтижесімен келіспеген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тəртіппен сотқа жүгінуге құқығы бар. 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің, оның ішінде электрондық нысанда көрсетілетін қызметтердің ерекшеліктерін ескере отырып қойылатын өзге талаптар 13. Мемлекеттік қызметтер көрсету орындарының мекенжайлары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің www.nationalbank.kz интернет-ресурсында орналастырылған. 14. Көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ-сы болған жағдайда, мемлекеттік көрсетілетін қызметті портал арқылы электрондық нысанда алуға мүмкіндігі бар. 15. Көрсетілетін қызметті алушының порталдағы «жеке кабинеті» арқылы қашықтықтан қол жеткізу режимінде, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығынан мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі мен мəртебесі туралы ақпарат алуға мүмкіндігі бар. 16. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі анықтама қызметтерінің байланыс телефондары Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің интернетресурсында орналастырылған: www.nationalbank.kz. Мемлекеттік қызметтер көрсету мəселесі жөніндегі бірыңғай байланыс орталығы: 8-800-080-7777, 1414. «Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 1-қосымша Нысан Аккредитациядан өту туралы өтініш (жеке тұлға үшін) ______________________________________________________________ (уəкілетті органның толық атауы) ______________________________________________________________(тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) ______________________________________________________________ (тұрғылықты жері)

Көлік құралын пайдалану нəтижесінде зардап шегушінің мүлкіне (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) келтірілген зиян мөлшеріне бағалау жүргізу үшін мені бағалаушы (тəуелсіз сарапшы) ретінде аккредиттеуіңізді өтінемін. Қосымша (жіберілетін құжаттар тізбесін, данасын жəне олардың əрқайсысына парақ санын көрсету керек): _______________________________________________________________ ______________________________________________________________ Бірінші басшы немесе қол қоюға уəкілетті тұлға (лауазымы)______________________________ _______________________________________ ____________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Күні ____________ ж.

мөрдің орны

«Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 2-қосымша Нысан Аккредитациядан өту туралы өтініш (заңды тұлға үшін) ________________________________________________________________ (уəкілетті органның толық атауы) ____________________________________________________________ (заңды тұлғаның толық атауы) Көлік құралын пайдалану нəтижесінде зардап шегушінің мүлкіне (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) келтірілген зиян мөлшеріне бағалау жүргізу үшін мені бағалаушы (тəуелсіз сарапшы) ретінде аккредиттеуіңізді өтінемін. 1. Заңды тұлғаның тұрған жері жəне деректері__________________ _________________________________________________________________ 2. Банктік шотының нөмірі ________________________________________ 3. Филиалдар, өкілдіктер туралы мəліметтер (тұрған жері, деректері):______________________________________________________ ______________________________________________________________. Қосымша (жіберілетін құжаттар тізбесін, данасын жəне олардың əрқайсысына парақ санын көрсету керек):__________________________ ______________________________________________________________ Бірінші басшы немесе қол қоюға уəкілетті тұлға (лауазымы)______________________________ ______________________________________ ____________ (тегі, аты, бар болса – əкесінің аты) (қолы) Күні ____________ ж.

мөрдің орны

«Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлғаны аккредиттеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартына 3-қосымша Нысан «Мүлікті (зияткерлік меншік объектілерін, материалдық емес активтердің құнын қоспағанда) бағалау жөніндегі қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар заңды тұлғаның қызметкерлер құрамы туралы мəліметтер ______________________________________________ (заңды тұлғаның атауы) № 1.

Қызметкердің тегі, аты, бар болса Лицензияның нөмірі Білімі – əкесінің аты жəне алған күні

Бірінші басшы немесе қол қоюға өкілетті тұлға (лауазымы)_______________________ (Тегі, аты, əкесінің аты (бар болса)) Күні ____________ жыл

Жұмыс өтілі

______________ (қолы)

Мөрдің орны

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 31 желтоқсандағы №1567 қаулысымен бекітілген «Банктің ірі немесе банк холдингінің қатысушысы мəртебесін иеленуге келісім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты 1. Жалпы ережелер 1. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет «Банктің ірі немесе банк холдингінің қатысушысы мəртебесін иеленуге келісім беру» (бұдан əрі – мемлекеттік көрсетілетін қызмет). 2. Мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі əзірледі. 3. Мемлекеттік қызмет Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын жəне қаржы ұйымдарын бақылау мен қадағалау жөніндегі комитеті (бұдан əрі – көрсетілетін қызметті беруші), оның ішінде «электрондық үкіметтің» веб-порталы: www.egov.kz (бұдан əрі – портал) арқылы көрсетіледі. 2. Мемлекеттік қызмет көрсетудің тəртібі 4. Мемлекеттік қызмет көрсетудің мерзімдері: 1) көрсетілетін қызметті берушіге құжаттар топтамасын тапсырған сəттен бастап, сондай-ақ порталға өтініш бергенде – үш ай ішінде; 2) көрсетілетін қызметті алушыға қызмет көрсетудің рұқсат етілген ең ұзақ уақыты – 15 минут. 5. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нысаны: электрондық (ішінара автоматтандырылған) жəне қағаз түрінде. 6. Мемлекеттік қызмет көрсетудің нəтижесі – қағаз жеткізгіштегі Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі мəртебесін иеленуге келісім беру туралы қаулысы (бұдан əрі – Ұлттық Банкі Басқармасының келісім беру туралы қаулысы) не Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі мəртебесін иеленуге келісім беруден бас тарту туралы қаулысы жəне осы мемлекеттік көрсетілетін стандарттың 10-тармағында көзделген жағдайларда жазылған дəлелді жауап. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтің нəтижесі электрондық нысанда беріледі. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті қағаз жеткізгіште алуға өтініш берген жағдайда нəтиже электрондық форматта ресімделеді, қағазға басылады жəне көрсетілетін қызметті беруші басшысының қолымен расталады. Порталда мемлекеттік қызмет көрсету нəтижесі не осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 10-тармағында көзделген жағдайларда жəне негіздер бойынша мемлекеттік қызмет көрсетуден бас тартудың себептері жазылған дəлелді жауап көрсетілетін қызметті алушының «жеке кабинетіне» көрсетілетін қызметті берушінің уəкілетті адамы электрондық цифрлық қолтаңба (бұдан əрі – ЭЦҚ) қойған электрондық құжат нысанында жіберіледі. 7. Мемлекеттік қызмет тегін көрсетіледі. 8. Жұмыс кестесі: 1) көрсетілетін қызметті берушіде – Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасына сəйкес демалыс жəне мереке күндерінен басқа, 13.00-ден 14.00-ге дейінгі түскі үзіліспен дүйсенбі – жұма аралығында сағат 9.00-ден 18.00-ге дейін. Мемлекеттік қызмет кезек күтпестен, алдын ала жазылусыз жəне жеделдетілген қызмет көрсетусіз ұсынылады; 2) порталда – тəулік бойы (жөндеу жұмыстарының жүргізілуіне байланысты техникалық үзілістерді қоспағанда). 9. Көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметке өтініш берген кезде қажетті құжаттар тізбесі: көрсетілетін қызметті берушіге: банктің ірі қатысушысы мəртебесін алуға келісім алу үшін жеке тұлға: 1) жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжат туралы, заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуі туралы мəліметтерді, сатып алынатын қаржы ұйымы акцияларының саны, олардың құны, сатып алу болжанып отырған қаржы ұйымы акцияларының саны банктің орналастырған акцияларының санына жəне (немесе) дауыс беретін акцияларының санына тиісінше пайыздық арақатынасы туралы мəліметтерді көрсете отырып, еркін нысанда жасалған өтінішті береді; 2) банктің акцияларын сатып алуға пайдаланылатын қаржы көздері мен қаражаттардың сипаттамасын қоса алғанда, растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, банктің акцияларын, оның ішінде бұрын сатып алынғандарын сатып алу шарттары мен тəртібі туралы мəліметтерді. Банктің акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын көздер мыналар болып табылады: кəсіпкерлік, еңбек немесе басқа да ақылы қызметтен алынған кірістер; көрсетілетін қызметті алушының құжатпен расталған ақшалай жинақтары. Сыйға тарту, ұтыстар, банктің акцияларын сатып алу құнының жиырма бес пайызынан аспайтын мөлшерде өтеусіз алынған мүлікті сатудан түскен кіріс түріндегі ақша осы тармақшаның екінші бөлігінде көрсетілген, банктің акцияларын сатып алуға арналған көздерге қосымша пайдаланылуы мүмкін. Банктің акцияларын сыйға тарту түрінде алынған мүлік есебінен сатып алған кезде көрсетілетін қызметті алушы сыйға тартушы туралы жəне сыйға тартушыда көрсетілген мүліктің пайда болу көздері туралы мəліметтерді ұсынады; 3) көрсетілетін қызметті алушының мүдделерін білдіру тапсырылатын көрсетілетін қызметті алушының өкіліне (бар болса) берілген сенімхатты; 4) көрсетілетін қызметті алушы ірі қатысушысы болып табылатын заңды тұлғалардың тізімін жəне олардың құрылтай құжаттарының нотариат куəландырған көшірмелерін; 5) қаржы ұйымының қаржылық жағдайы нашарлауы мүмкін жағдайдағы қаржы ұйымының қайта капиталдандыру жоспарында мынадай ақпарат болуы тиіс: қаржы ұйымының ағымдағы жағдайын бағалау; қаржы ұйымының қаржылық жағдайын қалпына келтіру жөніндегі ісшаралардың (шығындарды төмендету жөніндегі шаралар, қаржы ұйымының меншікті капиталын пруденциалдық нормативтер жəне басқа да сақталуы міндетті нормалар мен лимиттер орындалатын мөлшерге дейін қалпына келтіруге бағытталған қосымша қаржылық салымдар, қосымша кірістер алу жөніндегі ісшаралар жəне басқа іс-шаралар) егжей-тегжейлі сипаттамасы; қаржы ұйымының қаржылық жағдайын қалпына келтіру жөніндегі ісшаралардың күнтізбелік орындалу мерзімі; қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралардың болжалданған экономикалық нəтижесі (пруденциалдық нормативтердің өзгеру динамикасы, қаржы ұйымының меншікті капиталы мөлшерінің өзгеруі, қаржы ұйымының қаржылық жəне басқа көрсеткіштерінің өзгеруі); 6) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 1-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушы туралы қысқаша деректерді, еңбек қызметі бойынша жəне білімі туралы мəліметтерді қоса алғанда; 7) растайтын құжаттардың көшірмелерін қоса бере отырып, осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 2-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушының мінсіз іскерлік беделі туралы мəліметтерді: құқықтық статистиканы қалыптастыру жəне арнайы есепке алуды жүргізу жөніндегі көрсетілетін қызметті беруші анықтама нысанында берген алынбаған немесе өтелмеген соттылықтың жоқтығын растайтын (көрсетілген құжаттың берілген күні өтініш беру күнінен бұрын үш айдан аспауы тиіс) құжат. Шетел азаматтары

олардың азаматтық алған елінің тиісті мемлекеттік органы, ал азаматтығы жоқ тұлғалар - олардың тұрақты мекендейтін елі берген ұқсас мазмұнды құжатты қосымша беріледі; осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 2-қосымшасында көрсетілген мəліметтерді растайтын құжаттардың көшірмелері; 8) кірістері мен мүлкі туралы мəліметтерді, сондай-ақ осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 3-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушының барлық міндеттемелері бойынша орын алып отырған берешек туралы мəліметтерді; 9) Қазақстан Республикасының резиденті емес жеке тұлғасы тұратын елдің тиісті мемлекеттік органының Қазақстан Республикасының резидент банкінің акцияларын сатып алу осы елдің заңнамасымен рұқсат етілгендігі туралы жазбаша растауы не тиісті мемлекеттің көрсетілетін қызметті берушінің аталған құрылтайшы мемлекетінің заңнамасы бойынша осындай рұқсат талап етілмейтіні туралы мəлімдемесін. Банктің ірі қатысушысы мəртебесін алуға келісім алу үшін Қазақстан Республикасының резидент заңды тұлғасы: 1) заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуі (қайта тіркелуі) туралы мəліметтерді, заңды мекенжайы (тұрғылықты жері), сатып алынатын қаржы ұйымы акцияларының саны, олардың құны, сатып алу болжанып отырған қаржы ұйымы акцияларының саны банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының орналастырған (артықшылықты жəне сатып алынғандарды шегере отырып) акцияларының санына жəне (немесе) дауыс беретін акцияларының санына тиісінше пайыздық арақатынасы туралы мəліметтерді көрсете отырып, еркін нысанда жасалған өтінішті береді; 2) көрсетілетін қызметті алушының жоғарғы органының банктің акцияларын сатып алу туралы шешімінің көшірмесін; 3) заңды тұлғалардың акцияларының он немесе одан көп пайызын (жарғылық капиталына қатысу үлесінің) иеленген (дербес немесе басқа тұлғалармен бірлесіп), сондай-ақ шарт негізінде немесе өзгеше түрде осы заңды тұлғаның шешімін айқындауға немесе бақылауға мүмкіндігі бар тұлғалар туралы мəліметтерді жəне растау құжаттарын; 4) көрсетілетін қызметті алушының үлестес тұлғаларының тізімін; 5) осы тармақтың бірінші бөлігіндегі 2), 3), 4), 5) жəне 7) тармақшаларында көрсетілген мəліметтер жəне құжаттар; 6) білімі туралы, еңбек қызметі туралы мəліметтерді қоса, осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 1-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушының басшы қызметкерлері туралы қысқаша деректерді; 7) құрылтай құжаттарының нотариат куəландырған көшірмелерін, көрсетілетін қызметті алушының ірі қатысушылары туралы, сондай-ақ көрсетілетін қызметті алушының ірі қатысушыларының ірі қатысушылары туралы қысқаша деректерді; 8) аудиторлық ұйым куəландырған соңғы аяқталған екі қаржы жылына жылдық қаржылық есептілікті, сондай-ақ тиісті өтінішті ұсынар алдындағы соңғы аяқталған тоқсанға қаржылық есептілікті; 9) көрсетілетін қызметті алушының жəне банктің мəртебені алғаннан кейінгі болжамдалатын есептеу балансын қоса алғанда, банктің ірі қатысушысы мəртебесін иеленудің қаржылық салдарын талдауды, егер бар болса, іс-шаралар жоспары мен ұйымдық құрылымын қоса алғанда, көрсетілетін қызметті алушының банктің активтерін сату, қайта ұйымдастыру немесе банктің қызметінемесе басқаруына елеулі өзгерістер енгізу жөніндегі жоспарлары мен ұсыныстарын. Қазақстан Республикасының резиденті емес заңды тұлға банктің ірі қатысушысы мəртебесін алуға келісім алу үшін: 1) заңды тұлғаның мемлекеттік тіркелуі (қайта тіркелуі) туралы мəліметтерді, заңды мекенжайы (тұрғылықты жері), сатып алынатын қаржы ұйымы акцияларының саны, олардың құны, сатып алу болжанып отырған қаржы ұйымы акцияларының саны банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының орналастырған (артықшылықты жəне сатып алынғандарды шегере отырып) акцияларының санына жəне (немесе) дауыс беретін акцияларының санына тиісінше пайыздық арақатынасы туралы мəліметтерді көрсете отырып, еркін нысанда жасалған өтінішті береді; 2) осы тармақтың бірінші бөлігінің 2), 3), 4) жəне 5) тармақшаларында жəне осы тармақтың екінші бөлігінің 2), 3), 4), 6), 7), 8), 9) жəне 10) тармақшаларында көрсетілген мəліметтер жəне құжаттар; 3) «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» 1995 жылғы 31 тамыздағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан əрі – Банктер туралы заң) 17-1-бабының 1-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, тізбесін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілейтін халықаралық рейтингтік агенттіктердің бірі тағайындаған заңды тұлғаның кредиттік рейтингісі туралы мəліметтерді. Банктің ірі қатысушысы мəртебесін алуға келісім алу үшін Қазақстан Республикасының резиденті емес қаржы ұйымы осы тармақшада көрсетілген құжаттарға қоса көрсетілетін қызметті алушы орналасқан елдің қаржылық қадағалау органынан көрсетілетін қызметті алушының осы елдің заңнамасы шеңберінде қаржылық қызметті жүзеге асыруға уəкілетті екені туралы жазбаша растаманы не көрсетілетін қызметті алушы орналасқан елдің қаржылық қадағалау органының осы елдің заңнамасы бойынша осындай рұқсаттың талап етілмейтіні туралы өтінішті ұсынады. Банк холдингі мəртебесін алуға келісім алу үшін Қазақстан Республикасының резиденті емес қаржы ұйымы: 1) осы тармақтың үшінші бөлігінде көрсетілген мəліметтер жəне құжаттар; 2) көрсетілетін қызметті алушы орналасқан елдің қаржылық қадағалау органынан Қазақстан Республикасының резиденті емес қаржы ұйымының шоғырландырылған қадағалауға жататыны туралы жазбаша растаманы; 3) көрсетілетін қызметті алушы орналасқан елдің қаржылық қадағалау органының Қазақстан Республикасының резиденті емес қаржы ұйымының банктік холдинг мəртебесін алуға рұқсатты (келісімді) не көрсетілген мемлекеттің заңнамасы бойынша осындай рұқсаттың (келісімнің) талап етілмейтіні туралы мəлімдемені; 4) көрсетілетін қызметті алушы шыққан елдің қаржылық қадағалау органының көрсетілетін қызметті алушы осы елдің заңнамасы аясында қаржылық қызметті жүзеге асыруға уəкілетті болғаны туралы жазбаша растауы не көрсетілетін қызметті алушы шыққан елдің қаржылық қадағалау органының осы елдің заңнамасы бойынша осындай рұқсат талап етілмейтіні туралы мəлімдемесін. Орналастырылған (артықшылықты жəне банк сатып алған акцияларды қоспағанда) акциялардың жиырма бес немесе одан көп пайызын иелену үлесімен банктің ірі қатысушысы мəртебесін алуға ниетті жеке тұлғалар, сондай-ақ банк холдингі мəртебесін алуға ниетті заңды тұлғалар осы тармақта көрсетілген құжаттар мен мəліметтерге қосымша қойылатын талаптарын Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілейтін, жақын арадағы бес жылға арналған бизнес-жоспарды ұсынады. Мыналармен шектелмей мынадай ақпаратты қамтитын бизнес-жоспар: қаржы ұйымының мақсаттары мен міндеттерін жəне көрсетілетін қызметтердің түрлерін сипаттау; қаржы ұйымының қызметін талдау (сыртқы жəне ішкі ортаны талдау); ең таяу бес қаржы (операциялық) жылға қаржы ұйымы қызметінің даму стратегиясы жəне масштабтары; ең таяу бес қаржы (операциялық) жылға толық жылдық қаржылық жоспары (негізгі қаржылық көрсеткіштердің есеп айырысуы, бюджет, бухгалтерлік баланс, кірістер жəне шығындар туралы есеп, бизнес-жоспарды қаржыландыру көздері мен көлемдері); тəуекелдерді басқару жоспары (қаржы ұйымының қызметін жүзеге асыруға байланысты тəуекелдерді сипаттау жəне ең таяу бес қаржы (операциялық) жылға оларды басқару тəсілдері; ең таяу бес қаржы (операциялық) жылға маркетингтік жоспар (нарықтың таңдалған сегментінің қажеттілігін жəне тұтынушылық аудитория, баға белгілеу, өнімді (қызметтерді) өткізу жəне жылжыту, сатуды ынталандыратын əдістерін, маркетинг бюджетін ашумен); ең таяу бес қаржы (операциялық) жылға еңбек ресурстарын тарту жоспары. Көрсетілетін қызметті алушы жеке тұлға ірі қатысушы, банк холдингі, бірнеше қаржы ұйымы мəртебесіне келісімді бір мезгілде алу үшін мынадай құжаттарды ұсынады: 1) жеке тұлғаның жеке басын куəландыратын құжат туралы, заңды мекенжайы (тұрғылықты жері), сатып алынатын қаржы ұйымы акцияларының саны, олардың құны, сатып алу болжанып отырған қаржы ұйымы акцияларының саны банктің, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының, инвестициялық портфельді басқарушының орналастырған (артықшылықты жəне сатып алынғандарды шегере отырып) акцияларының санына жəне (немесе) дауыс беретін акцияларының санына тиісінше пайыздық арақатынасы туралы мəліметтерді көрсете отырып, еркін нысанда жасалған өтінішті береді. 2) растайтын құжаттардың қосымшасымен меншік құқығындағы көрсетілетін қызметті алушы жеке тұлғаға тиесілі мүлік құнынан аспайтын мөлшерде қаржы ұйымдарының акцияларын сатып алу үшін пайдаланылатын көздер мен қаражаттың сипаттамасын қоса, тиісті қаржы ұйымының акцияларын сатып алудың шарттары мен талабы туралы мəліметтер; 3) көрсетілетін қызметті алушының мүдделерін білдіру тапсырылатын көрсететін қызметті алушының өкіліне сенімхат (бар болса); 4) ірі қатысушы болып табылатын заңды тұлғалардың тізімі жəне олардың құрылтай құжаттарының нотариат куəландырған көшірмелері; 5) көрсетілетін қызметті алушы қаржы ұйымдарын қайта қаржыландыру жоспарына сəйкес ірі қатысушы, банк холдингі жəне (немесе) сақтандыру холдингі болып табылатын жəне (немесе) болғысы келетін көрсетілетін қызметті алушының міндеттемелері есепке алына отырып жасалған қаржы ұйымының қаржылық жағдайының нашарлауы мүмкін болған жағдайларда əрбір қаржы ұйымы бойынша қайта қаржыландыру жоспары; 6) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 1-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушы туралы қысқаша деректер; 7) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 2-қосымшасына сəйкес мінсіз іскерлік беделі туралы мəліметтер; 8) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 3-қосымшасына сəйкес салық органдары немесе жеке тұлғаның тұратын еліндегі өзге уəкілетті тұлғалар куəландырған табысы жəне мүлкі туралы мəліметтер; 9) Қазақстан Республикасының резиденті емес жеке тұлға тұратын елдің тиісті мемлекеттік органының Қазақстан Республикасының резиденттері болып табылатын банктің немесе сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының акцияларын сатып алу осы елдің заңнамасында рұқсат етілгені туралы жазбаша растауын не тиісті мемлекеттің көрсетілетін қызметті берушінің көрсетілген құрылтайшы мемлекетінің заңнамасы бойынша мұндай рұқсат талап етілмейтіні туралы өтініші. Көрсетілетін қызметті алушы Қазақстан Республикасының заңды тұлға резиденті ірі қатысушы, банк холдингі жəне (немесе) сақтандыру холдингі, бірнеше қаржы ұйымы мəртебесіне келісімді бір мезгілде алу үшін мынадай құжаттарды: 1) тиісті қаржы ұйымының акцияларын сатып алу туралы көрсетілетін қызметті алушының жоғары органы шешімінің көшірмесін; 2) заңды тұлғалардың акцияларының он немесе одан көп пайызын (жарғылық капиталына қатысу үлесінің) иеленген (дербес немесе басқа тұлғалармен бірлесіп), сондай-ақ шарт негізінде немесе өзгеше түрде осы заңды тұлғаның шешімін айқындауға немесе бақылауға мүмкіндігі бар тұлғалар туралы мəліметтерді жəне растау құжаттарын; 3) көрсетілетін қызметті алушының үлестес тұлғаларының тізімін; 4) осы тармақтың екінші бөлігінің 2), 3), 4) жəне 5) тармақшаларында көрсетілген мəліметтер жəне құжаттар; 5) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 1-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушының басшы қызметкерлері туралы қысқаша деректерді; 6) құрылтай құжаттарының нотариат куəландырған көшірмелерін, көрсетілетін қызметті алушының ірі қатысушылары туралы, сондай-ақ көрсетілетін қызметті алушының ірі қатысушыларының ірі қатысушылары туралы қысқаша деректерді; 7) осы мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының 2-қосымшасына сəйкес көрсетілетін қызметті алушының басшы қызметкерлерінің мінсіз іскерлік беделі туралы мəліметтерді; (Жалғасы бар).


www.egemen.kz

2013 жылғы 27 желтоқсан

№4-2/681

Астана қаласы

«2013 жылғы өнімнен мемлекеттік астық ресурстарына облыстар бойынша астық сатып алу квоталарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 4-2/621 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы бұйырамын: 1. «2013 жылғы өнімнен мемлекеттік астық ресурстарына облыстар бойынша астық сатып алу квоталарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министріні 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 4-2/621 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8944 болып тіркелген) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген бұйрықпен бекітілген 2013 жылғы өнімнен мемлекеттік астық ресурстарына облыстар бойынша астық сатып алу квоталары осы бұйрықтың қосымшасына сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Егіншілік департаменті (Буць А.А.) заңнамамен белгіленген тəртіпте Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде осы бұйрықты мемлекеттік тіркеуді жəне оны ресми жариялануын қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап қолданысқа енгізіледі жəне ресми жариялануы тиіс. Министр

А. МАМЫТБЕКОВ.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2013 жылғы 27 желтоқсандағы №4-2/681 бұйрығына қосымша Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 4-2/621бұйрығымен бекітілген 2013 жылғы өнімнен мемлекеттік астық ресурстарына облыстар бойынша астық сатып алу квоталары Облыс атаулары

Мемлекеттік ресурстарға астық сатып алу квотасының көлемі, мың тонна

Ақмола

65,8

Шығыс Қазақстан

8,8

Қарағанды

8,4

Қостанай

46,9

Павлодар

7,3

Солтүстік Қазақстан

51,4

БАРЛЫҒЫ

188,6

Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2013 жылғы 30 желтоқсанда Нормативтік құқықтық кесімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9053 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің бұйрығы 2014 жылғы 25 ақпан

№ 55

Астана қаласы

«Болашақ халықаралық стипендиясын іске асыру бойынша кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 419 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы бұйырамын: 1. «Болашақ» халықаралық стипендиясын іске асыру бойынша кейбір шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2013 жылғы 7 қазандағы № 413 бұйрығына (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8880 тіркелген, «Егемен Қазақстан» газетінің 2013 жылғы 11 желтоқсандағы № 272 (28211) санында жарияланған) мынадай өзгерістер енгізілсін: көрсетілген бұйрықпен бекітілген Стипендиаттармен оқуға/тағылымдамадан өтуге шарт жасасу, стипендиаттарды орналастыруды жүзеге асыру, стипендиаттардың үлгерім мониторингі мен еңбек қызметін жүзеге асыру, стипендиаттардың міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету ретінде ұсынылған кепіл мүлкін ауыстыру, Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау туралы шешім шығарған күннен бастап тұрақсыздық төлемін (айыппұлды) қоса алғанда, стипендиатқа жұмсалған шығыстарды өтеу қағидаларында: 10-тармақтың екінші бөлігі мынадай редакцияда жазылсын: «Кепіл мүлкімен қамтамасыз етілмеген қалған сомаға мынадай санда кепілдік шарт(тар)ы жасалады: 1) академиялық оқуға жіберілген Стипендиаттар үшін оқу құнын жетпіс пайыздан аса кепілзаттық қамтамасыз етумен жабу кезінде – бір кепілдік беруші; оқу құнын елу пайыздан жетпіс пайызға дейін кепілзаттық қамтамасыз етумен жабу кезінде – екі кепілдік беруші; оқу құнын отыз пайыздан елу пайызға дейін кепілзаттық қамтамасыз етумен жабу кезінде – үш кепілдік беруші; оқу құнын отыз пайыздан кем кепілзаттық қамтамасыз етумен жабу кезінде – төрт кепілдік беруші; 2) тағылымдамадан өту үшін жіберілетін Стипендиаттар үшін – екі кепілдік беруші.»; 11,12,13,14-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын: «11. Академиялық оқуға жіберілетін жəне ауылдық аумақтарда соңғы 6 (алты) ай ішінде тұратын жəне жұмыс істейтін Стипендиаттар үшін оқу құнын кепілдік қамтамасыз етумен жабу пайызына қарамастан кез келген кепілдік беруші саны (бірден төртке дейін) шарттық міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету ретінде ұсынылады. 12. Тағылымдамаға жіберілетін жəне ауылдық аумақтарда соңғы 6 (алты) ай ішінде тұратын жəне жұмыс істейтін Стипендиаттар үшін шарттық міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету ретінде кез келген кепілдік берушілер саны (бірден екіге дейін) ұсынылады. 13. Жұмыс берушінің анықтамаларымен жəне зейнетақы аударымдарының төленгенін растайтын құжаттармен (оның ішінде зейнетақы қорынан жазба) расталған соңғы күнтізбелік 12 (он екі) ай ішінде тұрақты еңбекақысы бар Қазақстан Республикасының 50 (елу) жасқа дейінгі азаматтары кепілдік беруші бола алады. 14. Осы Қағидаларға 3-қосымшада көрсетілген кепілдік шарт жасау үшін құжаттар тізбесіне сəйкес кепілдік шартын жасау жүзеге асырылады.»; 42-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «42. Ақыны растайтын құжаттар ұсынылмаған жағдайда, аванс сомасы стипендиямен байланысты келесі төлемдерді есептеу кезінде Қоғамның ұстауына жатады. Бұған қоса, келесі төлемдер болмаған жағдайда, аванс сомасы төлеу бойынша аванс аударылған күннен бастап бес ай ішінде Стипендиаттың Қоғамға өтеуіне жатады.»; көрсетілген қағидаларға 3-қосымша осы бұйрыққа қосымшаға сəйкес жаңа редакцияда жазылсын. 2. Стратегиялық жоспарлау жəне ақпараттық технологиялар департаменті (Э.М.Төлеков): 1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) белгіленген тəртіппен осы бұйрықты ресми жариялауды; 3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін. 3. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі. Министр

А. СƏРІНЖІПОВ.

Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрінің 2014 жылғы 25 ақпандағы № 55 бұйрығына қосымша Стипендиаттармен оқуға/тағылымдамадан өтуге шарт жасасу, стипендиаттарды орналастыруды жүзеге асыру, стипендиаттардың үлгерім мониторингі мен Еңбек қызметін жүзеге асыру, стипендиаттардың міндеттемелерін орындауын қамтамасыз ету ретінде ұсынылған кепіл мүлкін ауыстыру, Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия «Болашақ» халықаралық стипендиясын тағайындау туралы шешім шығарған күннен бастап тұрақсыздық төлемін (айыппұлды» қоса алғанда, шығыстарды өтеу қағидаларына 3-қосымша Кепілдік шарт жасау үшін құжаттар тізбесі 1. Кепілдік берушінің жеке куəлігі (нотариалды куəландырылған көшірмесі). 2. Кепілдік берушінің лауазымы, жұмысқа қабылдау күні мен кепілдік шартын жасау алдындағы соңғы күнтiзбелiк 12 (он екі) ай ішіндегі табыстары туралы көрсетілген жұмыс орнынан анықтамасы (анықтамалар). Өзiн-өзi жұмыспен қамтыған азаматтар кепілдік беруші ретінде болған жағдайда: жеке кəсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу туралы куəлік (нотариалды куəландырылған көшірмесі); кепілдік шартын жасау алдындағы соңғы күнтiзбелiк 12 (он екі) ай ішіндегі табыстар алғанын растайтын құжаттар. 3. Кепілдік шартын жасау алдындағы соңғы күнтiзбелiк 12 (он екі) айға зейнетақы аударымдары төлемдерін растайтын құжаттар (оның ішінде зейнетақы қорынан жазба). Бұйрық Қазақстан Республикасының Əділет министрлігінде 2014 жылғы 3 наурыздағы Нормативтік құқықтық келісімдерді мемлекеттік тіркеудің тізіліміне № 9214 болып енгізілді.

Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің бұйрығы 2013 жылғы 31 шілде

№241-НҚ

Астана қаласы

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізу қағидаларын бекіту туралы «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» 1998 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 12-1-бабының 2) тармақшасына жəне 14-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына, «Мемлекеттік статистика туралы» 2010 жылғы 19 наурыздағы Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағының 2) тармақшасына сəйкес бұйырамын: 1. Қоса беріліп отырған Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізу қағидалары бекітілсін. 2. Мыналар: 1) «Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің табыстарды, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлектеп есепке алуды жүргізу ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының 2005 жылғы 26 қыркүйектегі №280-НҚ бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3866 нөмірмен тіркелген, «Ресми газетте» 2005 жылғы 29 қаңтарда № 5 (214) нөмірінде жарияланған); 2) «Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Табиғи монополиялар реттеу агенттігі төрағасының 2010 жылғы 24 қыркүйектегі №279-НҚ бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекетгік тіркеу тізілімінде № 6567 нөмірмен тіркелген, «Казахстанская правда» 2010 жылғы 30 қазандағы №288289 (26349-26350) нөмірінде жарияланған) Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының кейбір бұйрықтарына енгізілетін өзгерістер мен толықтырулардың тізбесінің 3-тармағының күші жойылсын. 3. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Теміржол көлігі, азаматтық авиация жəне порттар саласындағы реттеу департаменті (Г.Қ. Ыбыраева): 1) заңнамада белгіленген тəртіппен осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді; 2) осы бұйрықты бұқаралық ақпарат құралдарында ресми жарияланғаннан кейін Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің интернет-ресурсында жариялауды қамтамасыз етсін. 4. Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Əкімшілік жұмысы департаменті (С.П.Базарбаев) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Əділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін: 1) оны бұқаралық ақпарат құралдарында заңнамада белгіленген тəртіппен ресми жариялауды қамтамасыз етсін, кейін жарияланғаны туралы мəліметтерді Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Заң департаментіне (С.С. Метенова) ұсынсын; 2) оны Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің құрылымдық бөлімшелері мен аумақтық органдарының, Қазақстан Республикасы Көлік жəне коммуникация министрлігінің жəне «Ақтау халықаралық теңіз сауда порты» Ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамның назарына жеткізсін. 5. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау өзіме қалдырамын. 6. Осы бұйрық алғаш ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. Төрағаның міндетін атқарушы

А.ДҮЙСЕБАЕВ.

«КЕЛІСІЛГЕН»: Қазақстан Республикасының Көлік жəне коммуникация министрінің міндетін атқарушы С.САРСЕНОВ. 2013 жылғы 2 тамыз «КЕЛІСІЛГЕН»: Қазақстан Республикасының Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрінің міндетін атқарушы М.ҚҰСАЙЫНОВ. 2013 жылғы 9 тамыз «КЕЛІСІЛГЕН»: Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің төрағасы 2013 жылғы 20 тамыз

А.СМАЙЫЛОВ.

Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының міндетін атқарушының 2013 жылғы 31 шілдедегі №241-НҚ бұйрығымен бекітілген Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізу қағидалары 1. Жалпы ережелер 1. Осы Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізу қағидасы (бұдан əрі – Қағида) «Табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар туралы» 1998 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңына (бұдан əрі – Заң) сəйкес əзірленді. 2. Қағидалардың негізгі мақсаты уəкілетті орган бекітетін экономикалық негізделген тарифтерді белгілеу үшін теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің түрлері бойынша жəне тұтастай өзге қызмет бойынша субъектілердің кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізу тəртібін жəне қағидаттарын анықтау болып табылады. 3. Субъектілер теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің əрбір түрі бойынша кірістердің, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтердің бөлек есебін жүргізеді. 4. Мəліметтерді табиғи монополиялар жəне реттелетін нарықтар саласында басшылықты жүзеге асыратын уəкілетті органға (бұдан əрі – уəкілетті орган) ұсынумен бірге бөлек есебін жүргізу алу теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің əрбір түрі бойынша жеке кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтер туралы деректерді жинау жəне қорыту жүйесін білдіреді. 5. Бөлек есепке алу осы Қағидаларға сəйкес қызметтердің түрлері бойынша кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді нақтылаудың қажетті деңгейін қамтамасыз етуге тиіс бухгалтерлік пен басқару есептің бастапқы құжаттарына негізделуге тиіс. 6. Осы Қағидалардың негізінде Заңның 7-бабының 17) тармақшасына сəйкес субъектілер бөлек есебін жүргізу үшін есеп алу саясатының жеке бөлігін əзірлейді. 7. Осы Қағидаларда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады: абсорбирленген өндірістік шығындар - теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша жалпы өндірістік шығындарының жиынтығы; бизнес-процесс - шығындар баптарының элементтері бойынша өндірістік шығындарды калькуляциялау баптары; бөлек есепке алу - қызметтің реттеліп көрсетілетін түрлерінің өзіндік құнын талдау, қызметтерге арналған тарифтік сметаны қалыптастыру жəне қызметтерге тарифтер (бағалар, алымдар ставкаларын) анықтау мақсатында субъектінің қызмет түрлері, қызмет көрсетулері, операциялары бойынша шығындар, кірістер, қолданысқа енгізілген активтер мен өндірістік көрсеткіштер туралы ақпаратты жинау жəне қорыту жүйесі. жанама операциялар - теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің өзіндік құнына енгізілетін бірнеше негізгі операцияларды жүзеге асыру үшін орындалатын операциялар; жанама шығындар - бірнеше қызметтермен (қызметтер тобымен) бір мезгілде себеп-салдар байланыстары бар, сондықтан да белгілі бір қызметке тікелей жəне бір мəнді жатқызылуы мүмкін емес шығындар, бірақ шығындар туындауының себептерін көрсететін бөлу базаларының негізінде қызметтерге бөлінуі мүмкін; теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері - теңізде сауда мақсатында жүзу саласында жүзеге асырылатын субъектінің қызметтері; тікелей шығындар - белгілі бір қызметпен тікелей себеп-салдар байланыстары бар, сондықтан да белгілі бір қызметке тікелей жəне бір мəнді жатқызылуы мүмкін шығындар; Осы Қағидаларда пайдаланылатын өзге ұғымдар мен терминдер Қазақстан Республикасының заңнамасына сəйкес қолданылады. 8. Қағида мынадай ережелерді: 1) қызмет, қызмет көрсетулер мен операциялар түрлерін; 2) кірістер, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу жəне ұйымдастыру қағидаттарын; 3) активтерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді есепке алу жəне бөлу тəртібін; 4) өндірістік көрсеткіштерді есепке алуды; 5) реттеліп көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша кірістер, шығыстар жəне қолданысқа енгізілген активтер бойынша есептілікті қамтиды. 9. Субъект бөлек есепке алуды жүргізген кезде қызметтің мынадай түрлері жеке бөлінеді: 1) теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері; 2) өзге қызмет. 10. Əрбір реттеліп көрсетілетін жəне реттеліп көрсетілмейтін қызмет операциялардың жəне бизнес-процестердің белгілі бір номенклатурасына бірізділікпен бөлінеді. Бірқатар қосалқы өндірістік операциялар қызметтердің бірнеше түрлері үшін жалпы болып табылады. 11. Кірістер, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтер қызметтердің түрлері бойынша, сондай-ақ теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтеріне енгізілетін операциялар бойынша бөлінеді: 1) бас жүктердің айлақтарындағы тиеу-түсіру жұмыстары; 2) кейіннен порттан шығып жүк операцияларын жүргізу жəне (немесе) өзге мақсаттар үшін теңіз портына кеменің кіргені үшін (кеменің кіруі) қызметтер. 12. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері (тауарлары, жұмыстары) мынадай негізгі операцияларды қамтиды: 1) бас жүктердің айлақтарындағы тиеу-түсіру жұмыстары: тиеу-түсіру жұмыстарын қамтамасыз ету; үйінді жəне тастанды жүктерді қайта тиеу; жүктерді еркін жүріс тəсілімен қайта тиеу; контейнерлерді қайта тиеу; жүктерді əмбебап кран тəсілімен қайта тиеу;

габариттік емес жəне ауыр салмақты жүктерді əмбебап кран тəсілімен қайта тиеу; теміржол құрамына/нан/ тиеу/түсіру; 2) кейіннен порттан шығып жүк операцияларын жүргізу жəне (немесе) өзге мақсаттар үшін теңіз портына кеменің кіргені үшін (кеменің кіруі) қызметтер: кеме қызметтері; жарықшырақ қызметтері; арна арқылы өту қызметтері; жүк операцияларына арналған айлақ қызметтері; жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтері; зəкір қызметтері; байлау қызметтері; табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтер. 13. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтеріне, негізгі операциялардан басқа, теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің түрлері бойынша кірістер, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтер бойынша есептілікте тапсырылған қосалқы операциялар енгізіледі. 14. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің əрбір негізгі жəне қосалқы операциялары бизнес-процестердің белгілі бір номенклатурасына бөлінеді. Бизнес-процесс осы Қағиданың мақсаттары үшін элементтер бойынша өндірістік шығындарды калькуляциялау бабы болып табылады. 15. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің негізгі жəне қосалқы операцияларының шығындарын калькуляциялау баптарының тізбесі осы Қағидалармен белгіленеді. 2. Кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу тəртібі 16. Субъектілердің бөлек есепке алуды жүргізу Қаржылық Есептіліктің Халықаралық Стандарттарына (ҚЕХС) сəйкес қабылданған бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаттарына негізделеді. Бөлек есепке алудың мақсаттары үшін ҚЕХС пайымдауы кезінде ақпараттың бастапқы жəне неғұрлым шынайы көзі Қаржылық есептілікті пайымдау жөніндегі халықаралық комитеттің пайымдауы (IFRIC), бухгалтерлік есеп жəне аудит мəселелері жөніндегі Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Сараптама Кеңесінің ұсынымдары болып табылады. 17. Бөлек есебін жүргізу кезінде субъектілер мынадай талаптарды орындауға тиіс: 1) теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтеріне жатқызылған барлық өндірістік көрсеткіштер, кірістер мен шығыстар тиісті есептік құжаттармен расталуға тиіс; 2) жазбалар олардың шолуын, аудитін жəне өзара бақылайтын құжаттар деректерінің салыстыруын жеңілдететін нысанда ұйымдастырылуға тиіс; 3) егер бухгалтерлік жəне статистикалық есептік құжаттарда ақпарат толық мөлшерде ұсынылмаған болса, онда ол ақпаратты толықтыратын құжаттарға тоғыспалы сілтемелермен бекітілуге тиіс. 18. Бөлек есепке алуды жəне қызметтердің заттай өндірістік көрсеткіштерін, көлемдік заттай көрсеткіштерін жəне заттай көрсеткіштердің бірліктеріне үлестік шығыстар мен табыстардың калькуляциясын жүргізу жəне заңнамада көзделген өзге мақсаттар үшін осы Қағидаларға сəйкес пайдаланылатын бухгалтерлік, статистикалық (өндірістік) жəне өзге де есептіліктің құжаттары, статистикалық деректер, жұмыс құжаттары мен есептер бес жыл бойы сақталуға тиіс. 19. Осы Қағидаларда белгіленген теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің түрлері бойынша кірістер, шығыстар мен қолданысқа енгізілген активтер бойынша бөлек есебін жүргізу туралы мəліметтер (бұдан əрі – Мəлімет) ол 1 қаңтардан бастап 31 желтоқсанды қоса күнтізбелік бір жылға тең кезеңге жасайды. 20. Субъектілер уəкілетті органға есепті жылдан кейінгі жылдың 1 мамырынан кешіктірмей осы Қағидаларға 1-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің кірістер мен шығындар туралы мəліметтер, осы Қағидаларға 15-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің есепті жылдың аяғындағы жағдай бойынша негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің болуы туралы мəліметтер, осы Қағидаларға 16-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің қолданысқа енгізілген негізгі құралдар туралы мəліметтер, осы Қағидаларға 17-қосымшаға сəйкес нысаны бойынша теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің қолданысқа енгізілген материалдық емес активтер туралы мəліметтер жəне ҚЕХС-қа сəйкес жасалған аудиттелген қаржылық есептілікті ұсынады. Субъектілер уəкілетті органға есепті жылдан кейінгі жылдың 1 мамырынан кешіктірмей: осы Қағидаларда берілген 1, 15 – 17-қосымшаларға сəйкес субъектінің есептілігін жəне ҚЕХС-қа сəйкес жасалған аудиттелінген қаржылық есептілікті ұсынады. 21. Бөлек есепке алудың негізгі қағидаттары: 1) ұсынылған ақпараттан түскен пайдамен жəне оны алуға арналған шығындар арасындағы теңгерім; 2) есептіліктің негізгі мақсатын орындау үшін сапалы сипаттамалар арасындағы теңгерім. 22. Бөлек есепке алу кезінде шығындарды бөлу өлшемдері: 1) себеп-салдар байланысы; 2) əділеттілік болып табылады. 23. Қолданысқа енгізілген негізгі құралдар мен материалдық емес активтер, кірістер мен шығындар олар туындаған орын бойынша жəне олардың функционалдық мақсаттылығына сəйкес теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері жəне өзге қызмет, операциялар, бизнес-процестер бойынша ескеріледі. 24. Кірістер реттеліп көрсетілетін жəне өзге қызметке жататын барлық көрсетілетін қызметтер (тауарлар, жұмыстар) бойынша жеке-жеке анықталады. 25. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша көрсетілетін қызметтердің (тауарлардың, жұмыстардың) өзіндік құнына Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігі төрағасының 2013 жылғы 25 сəуірдегі № 130-НҚ бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8480 нөмірмен тіркелген) «Табиғи монополиялар субъектiлерiнiң реттелiп көрсетiлетiн қызметтерiне (тауарларына, жұмыстарына) тарифтер (бағалар, алым ставкаларын) бекiту кезiнде қолданылатын шығындарды қалыптастырудың ерекше тəртібіне сəйкес ескерілмейтін шығындарды қоспағанда, шығындар енгізіледі. 26. Көрсетілген қызметтердің (тауарлардың, жұмыстардың) өзіндік құнына жатқызу тəсілі бойынша шығындар тікелейге жəне жанамаға бөлінеді. 27. Шығындар жеке себеп-салдар өлшемі бойынша əрбір операция бойынша əрбір калькуляцияланатын бап бойынша шығындардың мынадай элементтері: 1) еңбекке ақы төлеу қорына кіретін персоналға төлемдер; 2) еңбекке ақы төлеу қорына кірмейтін персоналға төлемдер; 3) еңбекке ақы төлеуден аударымдар; 4) материалдар; 5) отын; 6) электр энергиясы; 7) қызметтер; 8) жалдау; 9) негізгі құралдардың тозуы, материалдық емес активтердің амортизациясы; 10) шаруашылық тəсілмен атқарылған ағымды жөндеу; 11) мердігерлік тəсілмен атқарылған ағымды жөндеу; 12) шаруашылық тəсілмен атқарылған күрделі жөндеу; 13) мердігерлік тəсілмен атқарылған күрделі жөндеу; 14) өзге шығыстар бойынша жеке танылады. 28. Қосалқы (жанама) операциялар бойынша шығындар: 1) операциялық қызмет түрлерінің қызмет көрсетулерінің жанама операцияларына; 2) операциялық қызмет түрлерінің қызмет көрсетулерінің негізгі операцияларына; 3) жүргізілген жұмысқа, қызметтерге жəне өзі тұтынатын өнімге; 4) жалпы жəне əкімшілік шығыстарға; 5) инвестициялық қызметтің жобаларына бөлу базаларына тепе-тең бөлінеді. 29. Жалпы жəн е əкімшілік шығыстар теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері жəне қызметтің өзге түрлері бойынша қызметке тікелей жатқызу үшін шығыстарды ықтимал жағдайларын қоспағанда, əрбір қызметтің өндірістік шығындарының үлес салмағына тепе-тең бөлінеді. 30. Субъект табиғи монополиялардың өзге салаларында реттеліп көрсетілетін қызметтерді жүзеге асырған жағдайда, олар бойынша кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алу уəкілетті орган табиғи монополиялардың тиісті саласы үшін белгілеген тəртіппен жүргізіледі. 31. Қолданысқа енгізілген негізгі құралдар мен материалдық емес активтер осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес есепке алынады. 32. Негізгі құралдар мен материалдық емес активтер қызмет түрлері, қызметтер, операциялар, бизнес-процестер бойынша санаттарға бөлінеді: бірінші санат - реттеліп көрсетілетін қызметтердің жəне өзге қызметтің негізгі операцияларының бизнес-процестеріне тікелей қатысатын негізгі құралдар мен материалдық емес активтер. Оларды ұстау жəне оларға қызмет көрсету бойынша шығындар тікелей өндірістік шығындарға жатады; екінші санат - қосалқы (жанама) операциялардың бизнес-процестерінде пайдаланылатын негізгі құралдар мен материалдық емес активтер. Оларды ұстау жəне оларға қызмет көрсету бойынша шығындар жанама шығындарға жатады; үшінші санат: əкімшілік жəне жалпы шаруашылық мақсаттағы операциялардың бизнеспроцестеріне қатысатын негізгі құралдар мен материалдық емес активтер. Оларды ұстау жəне оларға қызмет көрсету бойынша шығындар жалпы жəне əкімшілік шығыстарға жатады; сату бойынша операциялардың бизнес-процестеріне қатысатын негізгі құралдар мен материалдық емес активтер. Оларды ұстау жəне оларға қызмет көрсету бойынша шығындар сату бойынша шығыстарға жатады. 33. Кірістер осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес ескеріледі. 34. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің өзіндік құны: 1) өндірістік шығындарды; 2) абсорбирленген өндірістік шығындардың үлесін; 3) жалпы жəне əкімшілік шығыстардың үлесін; 4) сату бойынша шығыстардың үлесін; 5) сыйақы бойынша шығыстардың үлесін қамтиды. 35. Өндірістік шығындар теңіз порттары қызметтерінің негізгі операциялары бойынша осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес ескеріледі жəне тікелей мен жанама шығындарды қамтиды. 36. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша абсорбирленген өндірістік шығындар осы Қағидада белгіленген қағидаттарға сəйкес

ескеріледі жəне теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің əрбір негізгі операцияларының өндірістік шығындарынан үлеске тепе-тең бөлінеді. 37. Жалпы жəне əкімшілік шығыстар осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес ескеріледі жəне бөлінеді: қызмет түрлері бойынша тікелей жатқызу үшін шығыстарды ықтималы болған кезде тікелей жəне əкімшілік шығыстарға; жанама жалпы жəне əкімшілік шығыстарға бөлінеді. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша жалпы жəне əкімшілік шығыстары теңіз портының өндірістік жəне жанама шығындарынан реттеліп көрсетілетін қызметтер бойынша өндірістік жəне жанама шығындардың үлес салмағына тепе-тең анықталады. 38. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерін сату бойынша шығыстар осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес ескеріледі жəне теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің өндірістік шығындарынан үлеске тепе-тең бөлінеді. 39. Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша сыйақылар бойынша (капиталданбайтын) шығыстар осы Қағидаларда белгіленген қағидаттарға сəйкес ескеріледі жəне теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің өндірістік шығындарынан үлеске тепе-тең бөлінеді. 40. Субъект кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлу, тарифтер (бағалар, алымдар мөлшерлемелерін) жəне тарифтік сметаларды есептеу жəне бекіту үшін санаулы шығыс жəне кіріс мөлшерлемелерін есептеу үшін пайдаланылатын пайдалану қызметтің заттай көрсеткіштерін есепке алуды жүргізуге тиіс. 41. Өндіріс көрсеткіштерін есепке алу (статистикалық есеп) ақпараттың бастапқы көздері бойынша тексеру мүмкіндігін қамтамасыз ететін нысанда ұйымдастырылуға тиіс. 42. Қосымшаларға сəйкес есептіліктің нысандарындағы өндірістік көрсеткіштер үлес шығыстарын, кірістерін есептеу жəне тарифтерді (бағалар, алымдар мөлшерлемелерін) жəне тарифтік сметаларды бекіту мақсатында белгіленеді. 43. Статистикалық есеп көрсеткіштерінің бөлігін бөлек есепке алудың мақсатынан айырмашылығы бар мақсатта пайдаланған жағдайда, объектілердің жəне өлшеу тəсілдерінің айырмашылықтары өндірістік статистиканы қате пайдалануды болдырмау үшін нақты анықталуға тиіс. 44. Мəлімет нысандары оларды көзделген көрсеткіштерге сəйкес толтырылады. Бекітілген нысандарға қосымша көрсеткіштер мен кодтарды енгізуге жол берілмейді. 45. Қағаз жеткізгіштегі мəліметтерге Субъектінің басшысы, бас бухгалтері мен орындаушысы қол қояды жəне мөрмен расталады. Өткен жыл үшін мəліметтер уəкілетті органға электрондық жəне қағаз түріндегі жеткізгіште ұсынады. Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 1-қосымша Нысан Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің кірістер мен шығындар туралы мəліметтер Есепті кезең 20___ ж. Индекс: Теңіз порты – 1 Кезеңділігі: Жылдық Теңіз порттарының қызметін көрсететін табиғи монополиялар субъектілері ұсынады. Нысан қайда жіберіледі: Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігіне Ұсыну мерзімі: есепті жылдан кейінгі есептің жылдың 1 мамырынан кешіктірмей ұсынады. Табиғи монополия субъектісінің атауы ____________________________________________________________ Ұйымдастыру-құқықтық нысан ____________________________________________________________ Ұйымның заңды мекенжайы ____________________________________________________________ мың теңге Көрсеткіштің коды

Көрсеткіштердің атауы

1 2

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша кіріс Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша өзіндік құны Өндірістік шығындар Жалпы жəне əкімшілік шығыстар Сату бойынша шығыстар Сыйақы бойынша шығыстар Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша кіріс (залал) Энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызмет бойынша кіріс Энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызмет бойынша өзіндік құны Өндірістік шығындар Жалпы жəне əкімшілік шығыстар Сату бойынша шығыстар Сыйақы бойынша шығыстар Энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызметтер бойынша кіріс (залал) Өзге қызмет бойынша кіріс Өзге қызмет бойынша өзіндік құн Өндірістік шығындар Жалпы жəне əкімшілік шығыстар Сату бойынша шығыстар Сыйақы бойынша шығыстар Өзге қызмет бойынша кіріс (залал) Тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін өндірістік шығындар Тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жанама өндірістік шығындар Тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жалпы жəне əкімшілік шығыстар Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін сату бойынша шығыстар Тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін сыйақы бойынша шығыстар Негізгі қызметтен түскен кіріс (залал) Қосалқы қызмет бойынша кірістер Қаржыландыру бойынша кірістер Қосалқы қызмет бойынша шығыстар Қосалқы қызметтен түскен кіріс (залал) Салық салынғанға дейінгі қарапайым қызметтен түскен кіріс (залал) Корпоративтік табыс салығы - салық декларациясының мəліметтері бойынша - кейінге қалдырған табыс салығы Таза кіріс (залал)

3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36

Басшы ____________ қолы Бас бухгалтер ___________ қолы

Кірістер

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы

17 сəуір 2014 жыл

Шығыстар

20

МО

Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысанды толтыру жөніндегі түсіндірме Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің кірістер мен шығындар туралы мəлімет 1. Жалпы нұсқаулар Осы түсіндірме теңіз порттарының қызметін ұсыну бойынша ұйым болып табылатын табиғи монополия субъектілерінің жылдық қорытындылары бойынша кірістер мен шығындар туралы ақпаратты дайындауға арналған. осы Қағиданың 20-тармағына сəйкес теңіз порттарының қызметін ұсынатын ұйым жыл сайын 1 мамырдан кешіктірмей уəкілетті органға негіздейтін материалдарды қоса бере отырып кірістер мен шығындар туралы ақпаратты ұсынады. Мəліметке бірінші басшы немесе оның міндетін атқарушы тұлға қол қояды. 2 Нысанды толтыру бойынша түсіндірме Нысанды толтыру кезінде Субъект оң жақтағы жоғарғы бұрышта кəсіпорынның атауы мен оның мекенжайын көрсету керек. Көрсетілген ақпарат теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері өзге қызмет, негізгі қызмет, қосалқы қызмет, салық салынғанға дейінгі қарапайым қызмет, салық салынғаннан кейінгі қарапайым қызмет, төтенше жағдайлардан түскен кіріс (залал) бойынша жеті бөлімнен тұрады. 1-бағанда - теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша кіріс көрсетіледі; 2-бағанда - теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша өзіндік құны көрсетіледі; 3-бағанда - өндірістік шығындар көрсетіледі; 4-бағанда - жалпы жəне əкімшілік шығыстар көрсетіледі; 5-бағанда - сату бойынша шығыстар көрсетіледі; 6-бағанда - сыйақы бойынша шығыстар көрсетіледі; 7-бағанда - теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша кіріс (залал) көрсетіледі; 8-бағанда – энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызмет бойынша кіріс көрсетіледі; 9-бағанда – энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызмет бойынша өзіндік құны көрсетіледі; 10-бағанда – өндірістік шығындар көрсетіледі; 11-бағанда – жалпы жəне əкімшілік шығыстар көрсетіледі; 12-бағанда – сату бойынша шығыстар көрсетіледі; 13-бағанда – сыйақы бойынша шығыстар көрсетіледі; 14-бағанда – энергоресурстарды тарату салаларында реттелетін қызметтер бойынша кіріс (залал) көрсетіледі; 15-бағанда – өзге қызмет бойынша кіріс көрсетіледі; 16-бағанда – өзге қызмет бойынша өзіндік құны көрсетіледі; 17-бағанда – өндірістік шығындар көрсетіледі; 18-бағанда – жалпы жəне əкімшілік шығыстар көрсетіледі; 19-бағанда – сату бойынша шығыстар көрсетіледі; 20-бағанда – сыйақы бойынша шығыстар көрсетіледі; (Жалғасы 21-бетте).


(Жалғасы. Басы 20-бетте). Өзге қызмет 1с

09

4

5

6

7

8

9

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн бр. peг. тн бр. peг. тн бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

Арналар арқылы өту қызметтерi Жүк операцияларына арналған айлақтық қызметтер Жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтерi Зəкір қызметтерi

бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

бр. peг. тн

1тұрақ

1тұрақ

1тұрақ

14

Байлау қызметтерi

15

Табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтер Карантиндік қызметтер

1операция 1 тəулік

1операция 1 тəулік

1операция 1 тəулік

1 кеменің кіруі

1 кеменің кіруі

1 кеменің кіруі

11

12

13

16

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 5-қосымша Нысан

Шығындар Көрсеткіштің Көрсеткіштердің атауы Есепті кезең коды үшін Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерi 1с теңіз порттарының қызметтерi

мың теңге Үлес салмағы, %* х

2

Операцияның коды

Қызметтің коды

Көрсеткіштің коды

Жыл ішіндегі кіріс, мың теңге

тн

Манар қызметтерi

10

10 11

Абсорбирленген өндірістік шығындар Тікелей жалпы жəне əкімшілік шығыстар Жанама жалпы жəне əкімшілік шығыстар Сату бойынша шығыстар Сыйақы бойынша шығыстар

Үлес салмағы, %*

сома мың теңге

№ жол 1

100%

2

Х

5

6

7

8

3 Е Кейіннен порттан шығып жүк операцияларын жүргізу жəне (немесе) өзге мақсаттар үшін теңіз портына кеменің кіргені үшін (кеменің кіруі) қызметтер, барлығы

4 5 6 7 8

9 17

Х

08 18 19 20

09

21

10

22

Баптың коды

Жүктерді бекіту, ажырату, сепарациялау, штивкалау 15 Тиеу жəне түсіру бойынша арнайыландырылған негізгі құралдарды пайдалану Операция бойынша жанама шығындар Теміржол құрамына/нан тиеу/ түсіру 16 Бас жүктердің айлақтарына қызмет көрсететін теміржолдарды, құрылғылар мен платформаларды ұстау жəне пайдалану 17 Жүктердi тиеу/ түсіру шебі бойынша вагондарды орналастыру 18 Теміржол вагондары мен контейнерлердi пломбылау Операция бойынша жанама шығындар Операция х бойынша жанама шығындар х х Кеме қызметтерi 19

Операция бойынша жанама шығындар Манар қызметтерi 20

21

Навигация құралдарын пайдалану х

тн

х

Баптың атауы

А Өзіндік құнға енгізілетін өндірістік шығындар, барлығы А Бас жүктердің айлақтағы тиеу-түсіру жұмыстары, барлығы 01 Тиеу-түсіру жұмыстарын қамтамасыз ету 1 Тиеу-түсіру жұмыстарын ұйымдастыру 2 Құжатты ресімдеу 3 Қарау жəне қабылдау-өткізу операциялары 4 I санаттағы өндірістік ғимараттарды жəне олардың шаруашылық түгендегішін ұстау жəне оларға қызмет көрсету Операция бойынша жанама шығындар 02 Yйінді жəне тастанды жүктерді қайта тиеу 5 Механизланбаған операцияларды орындау 6 Тиеу жəне түсіру бойынша арнайыланды рылған негізгi құралдарды пайдалану Операция бойынша жанама шығындар 03 Жүктердің еркін жүріс тəсілімен қайта тиеу 7 Жүктерді бекіту, ажырату, сепарациялау, штивкалау 8 Механикаландырылмаған операцияларды орындау 9 Тиеу жəне түсіру бойынша арнайыланды рылған негізгi құралдарды пайдалану Операция бойынша жанама шығындар 04 Контейнерлерді қайта тиеу 10 Контейнерлер мен роллтрейлердi затарка, растарка 11 Тиеу жəне түсіру бойынша арнайыландырылған негізгi құралдарды пайдалану Операция бойынша жанама шығындар 05 Жүктердің кран тəсілімен қайта тиеу 12 Жүктерді бекіту, ажырату, сепараттау, штивкалау 13 Тиеу жəне түсіру бойынша арнайыландырылған негізгi құралдарды пайдалану Операция бойынша жанама шығындар 06 Габариттік емес жəне ауыp салмақты жүктердің кран тəсілімен қайта тиеу

Саны

х х

1

Өлшем бірлігі

х

2

11

Нысан мың теңге

12

Тікелей шығындар

13

Өндірістік персоналға төлемдер ЕАҚ-на ЕАҚ-на кіретін кірмейтін 1 2 3 4

х тн тн

х

тн

х

тн

х

х

14

Операция х бойынша жанама шығындар Байлау қызметтерi 25

м2

х

х

х

15

х

тн тн тн 16

х

х

х

тн 28

тн

тн

тн

х

х

17

х

х

тн 1 конт 1 конт

х

х

х

х

тн тн

тн

х

х

х

х

тн

Дератизация, деинсекция, дезинфекция бойынша алдын алу қызметтер

х

х

х

х

240

тн

1 ваг

х

х

х

х

х

х

бр. рег. тн Аквато- х рияны жасау, толқын тосқындарын, қоршауларды, толқын кескіштер мен басқа да сутехникалық құрылыстарды ұстау мен пайдалану х х Манар кешенін ұстау мен пайдалану

бр. рег. тн

243

244 245 х

х 2

1 объект

Тарифті х қалыптастыру кезінде ескерілмейтін өндірістік шығындар, барлығы х Еңбек заңнамасына сəйкес еңбекке ақы төлеу жүйесінде көзделмеген еңбек жағдайларына арналған қосымша төлем жəне үстеме ақылар х х

х

Білім беру ұйымдарында оқитын қызметкерлердің демалыстарына ақы төлеу Жұмыс қорых тындылары бойынша сыйлықақы жəне сыйақының басқа да нысандары Қызметкерлерге х қосымша берілген демалыстарға (заңнамада көзделгеннен тыс) ақы төлеу Пайдаланылх маған демалыс үшін өтемақы Өндірістік жарақат бойынша төлемдер

х

х х

х

246

Рацио- х нализаторлық ұсыныстарға арналған төлемдерді қоса отырып, өндірістің өнер тапқыштылығымен жəне рационализаторлығымен байланысты шығыстар х х

бр. рег. тн

бр. рег. тн

х

х

1 объект

х

х

х 247

х

х

248

бр. рег. тн 1 объект

х

х 249

1 тұрақ Акват- х ориядағы рейдтердің түптереңдіктерi Х х

1 операция Байлау ұштарын тарату, кемелердi байлау, тарту, қайта байлау х х

Х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

264

Қаланы көркей- х ту, ауыл шаруашылығына көмек көрсету мен басқа да ұқсас жұмыстар бойынша жұмыстар орындау

х

265

х Бақша серіктестіктерін (оның ішінде жолдарды салу, энергиямен жəне сумен жабдықтау, жалпы сипаттағы басқа да шығыстарды жүзеге асыру) көркейту

х

256

257 х

1 тəулік 258 259 Х

х

х

Карантин режимін қамтамасыз ету бойынша ісшаралар х х

Операция бойынша жанама шығындар х Абсор- Х бирлен- Теңіз порттарының қызметтерi х х ген бойынша абсорбирленген өндіөндірістік шығындар рістік шығындар, барлығы 23 29 Порттың теңіз əкімшілігi 1 объект 30 Бондарды сақтау үшін айлақты ұстау жəне оларға қызмет көрсету 31 Теңіз вокзалының ғимаратын ұстау жəне оларға қызмет көрсету 18 32 Санитарлық жəне көші-қон қызметтерінің ғимаратын пайдалану

260 261

1 кеменің кіруі кеме

кеме 262

х

х

263

кеме

м2

м2

Персоналдың тұруына тұрғын үй-жайларды жалдау бойынша шығыстарх х

х

х

Кеме

Əлеуметтік сипаттағы төлемдер х

х

254

х

Мерекелік, мəдени-бұқаралық жəне спорттық іс-шараларды өткізуге арналған шығыстар ҒЗТҚƏ жобалық жəне технологиялық жұмыстарды қаржыландыруға арналған шығындар (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын негізгi құралдарды ұстау жəне оларға қызмет көрсету (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын материалдық емес активтер Мүлікті сақтандыру Персоналды сақтандыру Тəуекелдерді сақтандыру БАҚ-тағы жарнамалар бойынша, жарнамалық, плакаттық жəне баспа өнімдерін баспадан шығару бойынша шығыстар Дəрістерді, көрмелерді, пікірталастарды, ғылым жəне өнер қайраткерлерімен кездесулерді, ғылымитехникалық конференцияларды өткізу жəне ұйымдастыру Қоғамдық бірлестіктер мен қауымдастықтарға мүшелік жарналар

(Жалғасы 22-бетте).

х

х

х

х

х

х

х

Су кемелерінің арналарын ұстау мен пайдалану х

х

242

х

кеме х

х 241

х

х

тн

Операция бойынша жанама шығындар Табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтер 26 Кемелерден қалдықтарды алу, шығару жəне тасымалдау Операция бойынша жанама х шығындар Карантиндік 27

х

х

Операция бойынша жанама шығындар х х

тн

26 Операция бойынша жанама шығындар Жүк операцияларына арналған айлақ қызметтерi Операция бойынша жанама шығындар Жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтерi 23 Тұрақ үшін ғана пайдаланылатын айлақтарды пайдалану Операция х бойынша жанама шығындар Зəкір қызметтерi 24

х Алынып тасталатын өндірістік шығындар 74

тн

Операция х бойынша жанама шығындар Арналар арқылы өту жөніндегі қызметтер 22

23 24 25

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша өндірістік шығындар

Нысан

Жыл басынан мөлшермелердің өзгеруіне дейінгi кіріс Өзгергеннен кейінгі алым мөлшерлемесі Жыл басынан Өлшем мөлшерлеме өзгергеннен бірлігі кейінгi көлем көлем Мөлшермелер өзгергеннен кейінгi кіріс, мың теңге өлшем Жыл басынан жылдық бірлігі көлем көлем

көлем

Жыл басынан Мөлшермелердің өзгеруіне дейінгі көлем Өлшем бірлігі

Алым Мөлшерлемесі (базалық тариф)

Көрсет-кіштің коды

Опера-цияның коды

А 1 2 3 Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерін көрсетуден түскен кіріс 01 Тиеу-түсіру тн жұмыстарын қамтамасыз ету 02 Үйінді жəне тн тастанды жүктерді қайта тиеу 03 Жүктердің еркін тн жүріс тəсілімен қайта тиеу 04 Контейнерлерді тн қайта тиеу 05 Жүктердің тн əмбебап кран тəсілімен қайта тиеу 06 Габариттік емес тн жəне ауыр жүктердің əмбебап кран тəсілімен қайта тиеу 07 Теміржол тн құрамына/нан тиеу/түсіру 08 Кеме бр. peг. қызметтерi тн

4

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 7-қосымша

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 4-қосымша

мың теңге

3

G

1

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша шығындар А Бас жүктердің айлақтардағы тиеу-түсіру жұмыстары, барлығы 01 Тиеу-түсіру жұмыстарын қамтамасыз ету 02 Үйінді жəне тастанды жүктерді қайта тиеу 03 Жүктердің еркін жүрісі тəсілімен қайта тиеу 04 Контейнерлерді қайта тиеу 05 Жүктердің кран тəсілімен қайта тиеу 06 Габариттік емес жəне ауыр салмақты жүктердің кран тəсілімен қайта тиеу 07 Теміржол құрамына/нан тиеу/түсіру D Кейіннен порттан шығып жүк операцияларын жүргізу жəне (немесе) өзге мақсаттар үшін теңіз портына кеменің кіргені үшін (кеменің кіруі) қызметтер, барлығы 08 Кеме қызметтерi 09 Манар қызметтерi 10 Арналар арқылы өту жөніндегі қызметтер 11 Жүк операцияларына арналған айлақ қызметтерi 12 Жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтерi 13 Зəкір қызметтерi 14 Байлау қызметтерi 15 Табиғатты қорғау іс-шараларының саласындағы қызметтер 16 Карантиндік қызметтер

2

Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін өндірістік шығындар, барлығы

Барлығы

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерін көрсетуден түскен кірістер

1

07

мың теңге

Н

Нысан

1

Операцияның коды А

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 3-қосымша

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша кірістер

Өндірістік шығындар Барлығы

Бизнес-процесс

Есепті кезең үшін

Көрсет- Қыз- Опера- Бизнес-процесс кіштің мет циякоды коды ның коды А 1 Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерін көрсетуден түскен кірістер А Бас жүктердің айлақтарындағы тиеу-түсіру жұмыстары, барлығы 01 Тиеу-түсіру жұмыстарын қамтамасыз ету 02 Үйінді жəне тастанды жүктерді қайта тиеу 03 Жүктердің еркін жүрісі тəсілімен қайта тиеу 04 Контейнерлерді қайта тиеу 05 Жүктердің əмбебап кран тəсілімен қайта тиеу 06 Габариттік емес жəне ауыр салмақты жүктердің кран тəсілімен қайта тиеу 07 Теміржол құрамына/нан тиеу/түсіру D Кейіннен порттан шығып жүк операцияларын жүргізу жəне (немесе) өзге мақсаттар үшін теңіз портына кеменің кіруі үшін (кеменің кіруі) қызметтер, барлығы 08 Кеме қызметтерi 10 Манар қызметтерi 12 Арна арқылы өту қызметтерi 13 Жүк операцияларына арналған айлақ қызметтерi 14 Жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтерi 15 Зəкір қызметтерi 16 Байлау қызметтерi 17 Табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтер 18 Карантиндік қызметтер

Нысан

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері бойынша шығындар

Нысан

КөрсеткішКөрсеткіштердің атауы тің коды Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерi 1 теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерi Өзге қызмет 1 өзге қызмет Негізгі қызмет бойынша қорытынды ... Қосалқы қызмет бойынша қорытынды

өзге қызмет

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 6-қосымша

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 2-қосымша Кірістер

14

х

Негізгі қызмет 1с ... Қосалқы қызмет

Қызмет көрсеткішінің коды Қызметтің коды

21-бағанда – өзге қызмет бойынша кіріс (залал) көрсетіледі; 22-бағанда – тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін өндірістік шығындар көрсетіледі; 23-бағанда – тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жанама өндірістік шығындар (бірнеше қызметтермен бір мезгілде себеп-салдар байланыстар) көрсетіледі; 24-бағанда – тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жалпы жəне əкімшілік шығыстар көрсетіледі; 25-бағанда – тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін сату бойынша шығыстар көрсетіледі; 26-бағанда – тарифтерді қалыптастыру кезінде ескерілмейтін сыйақы бойынша шығыстар. 27-бағанда - негізгі қызметтен түскен кіріс (залал) көрсетіледі, оның ішінде; 28-бағанда – қосалқы қызмет бойынша кірістер көрсетіледі; 29-бағанда – қаржыландыру бойынша кірістер көрсетіледі; 30-бағанда – қосалқы қызмет бойынша шығыстар көрсетіледі; 31-бағанда – қосалқы қызметтен түскен кіріс (залал)көрсетіледі; 32-бағанда – салық салынғанға дейінгі қарапайым қызметтен түскен кіріс (залал) көрсетіледі; 33-бағанда– корпоративтік табыс салығы көрсетіледі; 34-бағанда – салық декларациясының мəліметтері бойынша көрсетіледі; 35-бағанда – кейінге қалдырған табыс салығы көрсетіледі; 36-бағанда – таза кіріс (залал) көрсетілдеі. Қаржылық көрсеткіштер Ерекше тəртіп талаптарын ескере отырып, он таңбалы белгісіз мың теңге құны көрінісінде толтырылады.

Жыл үшін кіріс, мың теңге

21

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

х


22

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

х 32

33

9 11

10 12

11 13

14

13 16

Өзге де

оның ішінде алыс-беріс

шаруашылық тəсілімен барлығы 12 15

14 18

17

15 19

34 35 36 37 38

20

39 х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

47

48 49

х х х

х

х

46

х х

х

х

44 45

х х

х

х

43

х х

х

х

42

х х х

х

х

41

х х

х

х

40

х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х

50

х

51

х х х 52

521

х

53 х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х х х

х х х х

х

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 8-қосымша

А

2k

Жанама шығындар 24 Бас жүктер айлақтарын, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану

х сағат/ бр.рег. тн

шығындар 4

бөлу базасы 5

Негізгі қызмет Теңіз портының қызметі Тиеу-түсіру жұмыстарын қамтамасыз ету Үйінділ жəне тастанды жүктерді қайта тиеу Жүктерді еркін жүріс тəсілімен қайта тиеу

Кран жабдығын жөндеу мен оған қызмет көрсету бойынша топ

Жөндеу шеберханалары

Жанама шығындар

гр. 2 1=гр. 2+гр. 4+гр. 6

бөлу базасы 3

адамсағ

тонна

х

шы- 1 ғындар 6 7

2 8

х

адамсағ

х

х

х

х

х

х

х

лок-сағ

х

х

х

х

х

х

х

машсағ машсағ

х

х

х

х

х

х

х

х

х

кВт-сағ

х

х

х

х

ӨШС

х

х

х

х

м3

х

х

х

х

Гкал

х

х

х

х

ӨШС

х

х

х

х

ӨШС

х

х

х

х

ӨШС

х

х

х

х

ӨШС ӨШС

х х

х х

х х

х х

ӨШС

х

х

х

х

ӨШС

х

ӨШС

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

100 м2

х

х

х

х

х

А 2k бр. рег. тн

х

м2

х

тонна

х

адамсағ

адамсағ

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

Теңіз портының қызметтері

10 16

11 17

12 18

13 14 19 20

15 21

х х х х

х х х х

х х х х

х х х х х х х х х х

х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х х

х х х х

х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х х х х

3

х х х

х х х

х х

х х х

х х х

х

х х х

х х х

х х х

х

х

х х

адам/ сағ

х

х

х

х

16 22

17 23

х х х

х х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х х

х х

х х

х х

х х х

х х

х х

х х

х х

х х

18 24

19 25

20 26

21 27

х х х

х

х

х х х

х х х х

х х

34

Басқа да реттелмейтін Жалпы жəне қызметтердің түрлері əкімшілік шығыстар Өзінің Пайдалану Инвести- Пайдалану Инвеститұтынуына қызметі ция қызметі ция арналған жұмыстар, қызметтер мен өнім 33 34 35 36 37

32

х х х х

х х х х

х х х х

х х х х

х х х х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х

х х х х

22 28

х х х х х х х х

х х х х х х х х

х х х

х х х

х х х х х

х х х х х

х х х

х х х

х

х х х

х

х

х

х х

х х х х х

х х х х х х х х х х х х

х

х х х х х

х

х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

Өзіндік құнға енгізілетін жанама шығындар 24 Бас жүктер айлақтарын, арнайландырылған құрылғыларды жəне құрылыстарды пайдалану 1 43 Айлақтарды, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 44 Айлақтарды паспорттау 45 Қызметтер көрсету кезінде айлақтарды пайдалануды есептеу 25 Мұнай құю айлақтарын, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану 46 Айлақтарды, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 47 Айлақтарды паспорттау 48 Қызметтер көрсету кезінде айлақтарды пайдалануды есептеу 26 Астық айлағын, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану 49 Айлақтарды, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 50 Айлақтарды паспорттау 51 Қызметтер көрсету кезінде айлақтарды пайдалануды есептеу 27 Паром айлағын пайдалану 52 Айлақтарды, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану мен оларға қызмет көрсету 53 Айлақтарды паспорттау 54 Қызметтер көрсету кезінде айлақтарды пайдалануды есептеу 28 Бас жүк айлақтарына қызмет көрсететін жүк алаңдарын пайдалану 55 Алаңдарды, айналдырылған құрылғылар мен құрылыстарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 29 Қойма алаңдарын пайдалану 56 Алаңдарды, айналдырылған құрылғылар мен құрылыстарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 30 Жүк алаңында рельс крандарын, олардың жабдығы мен рельс жолын пайдалану 57 Крандарды, жабдық пен аспаптарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 58 Кран жолдары мен құрылғыларды ұстау мен оларға қызмет көрсету

Негізгі қызмет Теңіз портының қызметтері х х

32

33

31

8-қосымшаның жалғасы

9

х х х

х

х х х х

х

Өлшем бірлігі

х

9 15

х х

х х х

х

х

х

59

Кран жұмыстары

60

Кран жүргізушілердің біліктілігін арттыру, аттестаттау мен оларға нұсқау беру

61

23 29

31

30

2 х

х

х

Крандарды, жабдық пен аспаптарды ұстау Мен оларға қызмет көрсету

3 5

37

4 6

5 6 7 8

38

погондық метр

1 объект Адамсағат х

х

погондық метр

1 объект адамсағат х

х погондық метр

39

40

41

1 объект адамсағат х

х погондық метр 42 1 объект адамсағат

х

х м2

х

х м2 43

х

х 1 объект км

машсағат адам

Медициналық тексеру

Мобильдік крандар мен олардың Жабдықтарын пайдалану 62

1 х

2 4

36

мың теңге

Тікелей шығындар Өндірістік персоналға ақы төлеу

1 3

35

Нысан

Жанама шығындарды таратып жазу

8 14

х х

х х

Баптың атауы ӨШС

х

адам х

х

1 объект

Крандар жұмысы

44

45

Кран жүргізушілердің біліктілігін арттыру, аттестаттау мен оларға нұсқау беру Тиеу-түсіру машиналардың кешенін пайдалану 65 Тиеу-түсіру машиналарын, жабдық пен аспаптарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 66 Көлік кешенінің аумағын ұстау 67 Машиналардың жұмысы 68 Машина операторларының біліктілігін арттыру, аттестаттау мен оларға нұсқау беру Порт аумағындағы теміржолдар мен жалпы мақсаттағы құрылғыларды пайдалану 69 Теміржолдарды жəне жалпы мақсаттағы құрылғыларды ұстау мен оларға қызмет көрсету Локомотивтерді пайдалану 70 Локомотивтерді, жабдықтар мен аспаптарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 71 Локомотивтердің жұмысы (жабдықтауды қоса) 72 Машинистердің біліктілігін арттыру, аттестаттау мен оларға нұсқау беру 73 Медициналық тексеру Тіркеп сүйреу жұмысы 74 Тіркеп сүйрегішті, жабдық пен аспаптарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 75 Тіркеп сүйрегіштердің жұмысы 76 Экипаждың біліктілігін арттыру, аттестаттау мен оларға нұсқау беру Автокөлік кешенін пайдалану 77 Гараждарды жəне көлік кешенінің басқа да негізгі құралдарын (көлік құралдарын қоспағанда) ұстау мен оларға қызмет көрсету 78 Жүк автопаркін ұстау мен оған қызмет көрсету 79 Жеңіл автопаркін ұстау мен оған қызмет көрсету 80 Автобус паркін ұстау мен оған қызмет көрсету 81 Автокөлік құралдарына иеленушілерінің АҚЖ міндетті сақтандыру 82 Диспетчерлік басқару 83 Автокөлік кешенінің аумағын ұстау Электрмен жабдықтау 84 Порттың аумағы мен акваториясында электрмен жабдықтау объектілерінің негізгі құралдарын (ТҚС, электр беру желісін) ұстау мен пайдалану 85 Резервтік электрмен жабдықтауға арналған негізгi құралдарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 86 Жөндеу-тексерушi учаскелерін ұстау мен пайдалану Өндірістік-технологиялық байланыс 87 Радио байланыс жүйелерінің жабдығы мен құрылғыларын ұстау мен оларға қызмет көрсету, радио жиеліктердi пайдалану бойынша шығыстар 88 Спутник байланысы жүйелерінің жабдығын жəне құрылғыларын ұстау мен оларға қызмет көрсету, байланыс арналарын пайдалану бойынша шығыстар 89 Диспетчерлік жəне дауысты байланыс жабдығы мен құрылғыларды ұстау мен оларға қызмет көрсету 90 Байланыстың əуе жəне кабельдік желілерін ұстау мен оларға қызмет көрсету Сумен жабдықтау жəне кəріз 91 Сумен жабдықтаумен жəне кəріз жүйелерін ұстау мен пайдалану 92 Тазалау құрылыстарын ұстау мен пайдалану Жылумен жабдықтау 93 Жылу желілерін ұстау мен оларға техникалық қызмет көрсету Қоршаған ортаны қорғау жəне порттың акваториясын пайдаланғаны үшін салықтар 94 Порттың акваториясын ластанудан тазалау жөніндегі жұмыстар 95 Теңіз суын лаборториялық тексеру 96 Беткі көздердің су ресурстарын пайдалану ақысы Порт аумағындағы қоршаған ортаны қорғау 97 Тазалау құрылыстары мен басқа да негізгі құралдарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 98 Экологиялық жағынан қауіпті қалдықтарды көму 99 Люминисценттік шамдарды демеркуриязациялау 100 ШЖШ, ШЖТ жобаларын, экологиялық паспорттарды əзірлеу 101 Қоршаған ортаны ластағаны үшін ақы Өндірістік персоналдың жол жүруi 102 Қызметкерлердің қалалық қоғамдық көлікте жүру билеттері бойынша жол жүруi Метрология 103 ӨЖ тексеру 104 ӨЖ калибровкасы 105 ӨЖ пломбылау мен сертификаттау 106 Градуировка Техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау 107 өрт сөндіргіштерді жөндеу, толтыру, қайта зарядтау

машсағат адам

64

х х х

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 9-қосымша

7 13

х х

х х

х

6 12

х х

х

х х х

х

5 11

х х

х

х х х

х х х

х

х

х х х

х

63

8-қосымшаның жалғасы

х

челчас

х х х х

х х х

Басқа да реттелетін қызметтердің түрлері Пайдалану Инвесқызметі тициялық қызмет

4 10

мың теңге

оның ішінде Жанама операциялар өзіндік құнға енгізілетін барлық жанама шығыстар

Бөлу базасы

Операцияның коды

Көрсеткіштің коды

Баптың атауы

машсағ

Нысан

Жанама шығындарды бөлу

х

х

8-кестенің жалғасы

х

х

х

адамсағ

Негізгі қызмет

х

х

х

х х

х

х х

х х х х

х

Вагондарды еркін жүріс тəсілімен тиеу/түсіру

х

х

х

Теміржол құрамына/нан тиеу/ түсіру

х

Контейнерлерді қайта тиеу

х

Жүктерді кран тəсілімен қайта тиеу Габаритті емес жəне ауыр салмақты жүктерді кран тəсілімен қайта тиеу

х

Жүк операцияларына арналған айлақ қызметтері

х

х

машсағ

машсағ

х

Инвестициялық қызмет

8 10

оның ішінде алыс-беріс

7 9

Жалдау

6 8

НҚ-дың тозуы, МЕА-дің аморти зациясы шаруашы-лық тəсілімен барлығы

Отын 5 7

Жөндеу ағымды күрделі мердігерлік мердігерлік тəсілмен тəсілмен

х

Абсорбирленген өндірістік шығындар

4 6

Қызметтер

3 5

Электро-энергия

Еңбекке ақы төлеуден аударым Материалдар

Тікелей шығындар

Операция бойынша жанама шығындар Есепті кезең үшін барлығы

7-қосымшаның жалғасы жалғалса

х

х х х х х х

х х х х х х х

Отын Электро-энергия

х

х

х

х х х х х х

х х х х х х х х х х х х

Материалдар

31

сағаттн.

х

х х

х х х х х х х х х х х х

Еңбекке ақы төлеу аударымдары

х

х

х

х х х х х х х х х х х х

ЕАҚ-на кірмейтін

х

х

х

х

х х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х

ЕАҚ-на кіретін

30

х

х

х

х х х х х х х х х х

х х х х х х х х х х х х х х

саны

х

х

х

х

Манар қызметтері

х

29

х

х

х

х

Баптың коды

х

х

х

х

Арналар арқылы бойынша қызметтері

х

Бас жүк айлағына қызмет көрсететін жүк алаңдарын пайдалану Қойма алаңдарын пайдалану Жүк алаңында рельс крандарын, олардың жабдықтары мен рельс жолын пайдалану Мобильдік крандар мен олардың жабдықтардын пайдалану Тиеу-түсіру машиналар кешенін пайдалану Порт аумағындағы теміржолдарды жəне жалпы мақсаттағы құрылғыларды Локомитерді пайдалану Тіркеп сүйреу жұмысы Автокөлік кешенін пайдалану Электрмен жабдықтау Өндірістіктехнологиялық байланыс Сумен жабдықтау жəне кəріз Жылумен жабдықтау Порт акваториясының қоршаған ортасын қорғау Порт аумағының қоршаған ортасын қорғау өндірістік персоналдың жол жүруі Метрология Техника қауіпсіздігі жəне еңбекті қорғау Материалдық қамтамасыз ету Өндірістік процесске өзге де қызмет көрсету Өндірістік персоналдың іссапары өндірістік персонал қызметкерлерінің біліктілігін арттыру жəне оларды қайта даярлау Жалпы мақсаттағы порттың аумағы мен объектілері Су порт көлігін (тіркеп сүйрегішті қоспағанда) жəне айлақты ұстау мен оларға қызмет көрсету Əкімшілікөндірістік ғимараттарды пайдалану Тиеу-түсіру жұмыстарын ұйымдастыру Жөндеу щеберхана қызметі (операциялық қызметтің түрлері қызметтерінің негізгі операциялары бойынша шығыстар)

сағат/ бр.рег. тн тонна

х

х

Операцияның коды

27

х

х

х

Клиенттің күштерімен астықты тиеу-түсіруді жүзеге асыру үшін порттың (айлақтарды қоспағанда) инфрақұрылымын ұсыну Кеме қызметтері

284

х

сағат/ бр.рег. тн

х

Жолаушы-ларға қызмет көрсету

282

х

х

Карантиндік

273

х

сағат/ бр.рег. тн

Клиенттің күштерімен мұнайды тиеу-түсіруді жүзеге асыру үшін порттың (айлақтарды қоспағанда) инфрақұрылымын ұсыну Клиенттің күштерімен генералдық жүктерді тиеу-түсіруді жүзеге асыру үшін порттың (айлақтарды қоспағанда) инфрақұрылымын ұсыну

269

26

Мұнай құю айлақтарын, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану Астық айлақтарын, арнайландырылған құрылғылар мен құрылыстарды пайдалану Паром айлағын пайдалану

Табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтері

268

25

х

Байлау қызметтері

267

х

Автокөлікті еркін жүріс (өзі жүретін) тəсілімен тиеу/түсіру

Денсаулық сақтау ұйымдарымен жасалған шарттар бойынша персоналға көрсетілетін медициналық қызметтер Нормативтен тыс техникалық жəне коммерциялық ысыраптар Ақаулардың нəтижесінде пайда болған ысыраптар мен шығыстар Өндірістік емес шығыстар мен ысыраптар Ұрлаудан, өрттен, құндылықтардың бүлінуінен болған залалдар Ластайтын заттардың нормативтен тыс тастандылары (шығарылымдары) үшін төлемдер Қызметтер өндіруге жəне көрсетуге тікелей жатқызылмаған шығыстардың басқа да түрлерi

Жүк операциялардан тыс айлақ қызметтері Зəкір қызметтері

266

Көрсеткіштің коды

(Жалғасы. Басы 20-21-беттерде).

х

х 1 объект

м2 машсағат адам

х

х

км

х

х 1 объект

локсағат адам

адам х

х 1 объект

машсағат адам х

х м2

машина-км машина-км машина-км 1 машина 1 машина м2 х

х 1 объект

1 объект

1 объект х

х 1 радиостанция

Мбит/с

1 станция

км

х

х 1 объект 1 объект

х

х км

х

х

км2 х х х

х 1 объект

х

х

х

х 1 объект

х

х

х

х адам

х

х

х 1 ӨЖ 1 ӨЖ 1 ӨЖ 1 объект х 1 объект

108 жұмыс орындарын аттестациялау

1 жұмыс орны

109 ТҚ жəне ЕҚ қатысы жоқ ТМҚ (арнайы киім, аяқ киім, жеке қорғау құралдары, сүт, медициналық дəрi қобдишалары жəне басқалар)

адам

(Жалғасы 23-бетте).


х

х

х

х

адамкүндер адамкүндер х адам х Х адамкүндер х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

9-қосымшаның жалғасы

Қызметтер

Жалға алу

Тікелей шығындар

7 9

8 10

НҚдың тозуы, МЕАдің амортизациясы

9 11

Жөндеу ағымдағы шаруа- мердігерлік шылық тəсілмен тəсілмен Бароның лығы ішінде алысберіс материалдары 10 11 12 13 14

күрделі шаруашылық тəсілмен

12 15

Есепті кезең үшін барлығы

Өзге мердігерлік тəсілмен Бароның лығы ішінде алысберіс материалдары 13 14 16 17 18

19

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидаларына 10-қосымша Нысан

Жалпы жəне əкімшілік шығыстарды бөлу Көрсеткіштердің атауы

Көрсеткіштің коды

адамсағат 130 оқуды жүргізу кезінде адамүй-жайларды жалдау сағат 131 ел ішіндегі тəуліктік адамкүндер 132 ел сыртындағы адамтəуліктік күндер 133 визаларды ресімдеу х адам 134 жол жүру х Х 135 тұру адамкүндер 50 Жалпы мақсаттағы порттың х х аумағы мен объектілерi км2 136 Порттың аумағын жəне жалпы мақсаттағы объектілерді ұстау мен оларға қызмет көрсету 137 Жалпы мақсаттағы км2 объектілердің сыртын жарықтандыру құрылғыларын ұстау мен оларға қызмет көрсету 1 объект 138 Жалпы мақсаттағы объектілері өрт қауіпсіздігінің жүйелерін ұстау мен оларға қызмет көрсету 1 объект 139 Порт аумағын қорғаудың техникалық жүйелері мен жалпы мақсаттағы объектілерді ұстау мен оларға қызмет көрсету 140 Порт аумағы мен км2 жалпы мақсаттағы объектілердi күзету 141 Тиеу-түсіру жұмыс1 объект тарын жүзеге асыруға бейнеқадағалау мен бақылау жүйесін ұстау мен оларға қызмет көрсету 51 Су порт көлігiмен айлақты х х ұстау мен оларға қызмет көрсету 142 Порт флотын (сүйре бр.рег. гіштердi қоспатонна ғанда) пайдалану 143 Кемелер мен экибр.рег. паждарды сақтантонна дыру, лицензиялау мен куəландыру 144 Кемелерді құралбр.рег. жарақпен жабдықтау тонна 145 Қызметтік айлақты 1 объект пайдалану 52 Əкімшілікөндірістік х х ғимараттарды пайдалану 146 Əкімшілік-өндірістік м2 ғимараттардың негізгі құралдарын пайдалану 53 Жөндеу шеберханасы х х 285 Жөндеу шеберхамашинасының негізгі налар құралдарын ұстау паркі мен пайдалану 54 Кран жабдығын жөндеу мен х х оған қызмет көрсету бойынша топ маши286 Кран жабдығын жөндеу мен оған қызмет налар көрсету бойынша паркі топтың негізгі құралдарын ұстаумен пайдалану Тарифті қалыптастыру кезінде х х ескерілмейтін жанама шығындар 75 Тарифті қалыптастыру х х кезінде ескерілмейтін жанама шығындар, барлығы 240 Еңбек заңнамасына х х сəйкес еңбекке ақы төлеу жүйесінде көзделмеген еңбек талаптарына арналған қосымша ақылар мен үстеме-ақылар 241 Білім беру ұйымдах х рында оқитын қызметкерлердің демалыстарына ақы төлеу х х 242 Жұмыс қорытындылары бойынша сыйлықақы мен сыйақының басқа да нысандары х х 243 Қызметкерлерге (заңнамада көзделгеннен тыс) қосымша демалыс беру төлемi 244 Пайдаланылмаған х х демалыс үшін өтемақы 245 Өндірістік жарақаттар х х бойынша төлемдер х х 246 Рационализаторлық ұсыныстарға төлемді қоса отырып, өндірістік өнертапқырлыққа жəне рационализаторлыққа байланысты шығыстар 247 Əлеуметтік сипаттағы х х төлемдер 248 Персоналдың тұруына х х арналған тұрғын үй-жайларды жалдау бойынша шығыстар х х 249 Мерекелік, мəденибұқаралық жəне спорттық іс-шараларды өткізу шығыстары

х

3

мың теңге

Есепті кезең үшін барлығы Бір ізге түсіру Жанама* мүмкін болған Үлес сома, кезде тікелей салмағы, % мың теңге жатқызу

А Жалпы жəне əкімшілік шығыстар теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтері өзге қызмет

1

2 100% х

3

4

х

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидасына 11-қосымша Нысан

Жалпы жəне əкімшілік шығыстар Баптың атауы

3

Жалпы жəне əкімшілік шығыстар 55 Əкімшілік 147 ЕАҚ кіретін əкімшіліктің персоналына төлемдер 148 ЕАҚ кірмейтін əкімшіліктің персоналына төлемдер 149 Еңбекке ақы төлеуден аударымдар 56 Уəкілетті органмен келісілген əкімшілік персоналдың біліктілігін арттыру 150 оқыту құны 151 оқытуды жүргізген кезде үй-жайларды жалдау 152 ел ішіндегі тəуліктік 153 ел сыртындағы тəуліктік 154 визаларды ресімдеу 155 жол жүру 156 тұру 57 Əкімшілік персоналдың іссапарлары 157 ел ішіндегі тəуліктік 158 ел сыртындағы тəуліктік 159 визаларды ресімдеу 160 жол жүру 161 тұру 58 Офистік үй-жайларды ұстау 162 Офистік үй-жайлардың орнатылған жабдықты қоса отырып, (мысалы, лифттер), қауіпсіздік жүйелерінің, инженерлік желілері) тозуы 163 Офистік үй-жайларды жалдау 164 Коммуналдық қызметтер (электр энергиясы, жылу энергиясы, су жəне кəріз қызметтері үшін, қоқысты жинау) 165 Офистік үй-жайларды (персоналды, түгендегішті, жуу құралдарын қоса) жинау 166 Офистік үй-жайларға, орнатылған жабдықтарға (персоналды, түгендегішті, материалдық шығындарды қоса) қызмет көрсету 167 Офистік үй-жайларға, орнатылған жабдықты жөндеу

Есепті кезең үшін барлығы

оның ішінде

1

2

мың теңге Лимиттен тыс шығындарды ескере отырып, есепті кезең үшін барлығы оның ішінде

5

6

х х

4 х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х х

х х х х х х

х х х х х

х х х х х х

х х х х х х х

х х

3

х х

х х

х х

х х х х х х х

х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

7 3

х

х х х х

х х х х

х

х

х х

х х

х х х

х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х

х х х

х х х

х

х

х

х х

х

х х

х

х

х

х х

х х

х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х х х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х х

х

х

х

х х х х х

х х х х х

х х х х х

х

х х

х

х х х

х х

х

х

х

х

х х х х

х х

х х х х

х

х

х

х

х

х

х х

х

х х

х

х

Баптың атауы х х

х

А 4

х

х

х

х х х х

х х х х

х х х х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х х х

х х х х

х х х х

х х х х

х х х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х х

х х

х х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

Нысан

Теңіз порттарының реттеліп көрсетілетін қызметтерінің сату бойынша шығыстары

х х х х х х х х х

х

х х

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидасына 12-қосымша

х

х х

х

х х

4 х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х х

х х

х

х х

х х

х

х

х

х

х

Өлшегіш

1 х

2 х

Өзіндік құнға енгізілетін сату бойынша шығыстар, барлығы 73 Теңіз порттарының х реттеліп көрсетілетін қызметтерін сату бойынша шығыстар, барлығы 237 Құн есебі мен теңіз порттарының қызметтері бойынша маркетинг Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін сату бойынша шығыстар, барлығы 77 Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін өндірістік шығындар, барлығы 240 Еңбек заңнамасына сəйкес еңбекке ақы төлеу жүйесінде көзделмеген еңбек талаптары үшін қосымша төлемдер мен үстемеақылар 241 Білім беру ұйымдарында оқитын қызметкерлердің демалыстарына ақы төлеу 242 Жұмыс қорытындылары бойынша сыйлықақы беру мен сыйақының басқа да нысандары 243 Қызметкерлерге қосымша берілген демалыстарына (заңнамада көзделгеннен тыс) ақы төлеу 244 Пайдаланылмаған еңбек үшін өтемақы 245 Өндірістік жарақаттар бойынша төлемдер 246 Рационализатор лық ұсыныстарға арналған төлемдерді қоса отырып, өндірістің өнер-тапқырлығымен жəне рационализаторлығымен байланысты шығыстар

х

тонна

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

(Соңы 24-бетте).

мың теңге

Тікелей шығындар Өндіріс-тік персоналға төлемдер

1 3

2 4

3 5

4 6

Электро-энергия

Х х х х

Х х

х

х

х х

Отын

х

х

х х х х

х х х х х х х

х

Еңбекке ақы төлеуден аударымдар Материалдар

х

х

х

х х

250 Əлеуметтік саланың объектілерін ұстау мен пайдалану 251 Демеушілік көмек 252 Уəкілетті органмен келіспеген əкімшілік персоналдың біліктілігін арттыру 253 Уəкілеттi органмен келіспеген əкімшілік басқару жүйелері мен құралдарын құру жəне жетілдіру 254 ҒЗТҚƏ жобалық жəне технологиялық жұмыстарды қаржыландыруға арналған шығындар 255 Рационализация жəне кітапханалық қызмет көрсетудің өңірлік орталықтарын ұстау 256 (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын негізгi құралдарды ұстау мен оған қызмет көрсету 257 (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын негізгi құралдарды ұстау мен оған қызмет көрсету 258 Мүлікті сақтандыру 259 Персоналды сақтандыру 260 Тəуекелдерді сақтандыру 261 БАҚ-тағы жарнамалар бойынша, жарнамалық, плакаттық жəне баспа өнімдерін баспадан шығару бойынша ығыстар 262 Дəрістерді, көрмелерді, пікірталастарды, ғылым жəне өнер қайраткерлерімен кездесулерді, ғылыми-техникалық конференцияларды өткізу мен ұйымдастыру 263 Қоғамдық бірлестіктер мен қауымдастықтарға мүшелік жарналар 264 Қаланы көркейту, ауыл шаруашылығына көмек көрсету мен басқа да ұқсас жұмыстар бойынша жұмыстар орындау 265 Бақша серіктестіктерін (оның ішінде жолдарды салу, энергиямен жəне сумен жабдықтау, жалпы сипаттағы басқа да шығыстарды жүзеге асыру) көркейту 266 Денсаулық сақтау ұйымдарымен жасалатын шарттар бойынша персоналға көрсетілетін медициналық қызметтер 267 Нормативтен тыс техникалық жəне коммерциялық ысыраптар 268 Ақаулардың нəтижесінде пайда болған ысыраптар мен шығыстар 269 Өндірістік емес шығыстар мен ысыраптар 270 Сот шығындары 271 Шарттардың талаптарын бұзғаны үшін айыппұлдар, өсімпұлдар, тұрақсыздық айыппұлдар мен санкциялардың басқа да түрлерi 272 Табыстарды жасырғаны (төмендеткені) үшін айыппұлдар, өсімпұлдар 273 Ұрлаудан, өрттен, құндылықтардың бүлінуінен түскен залалдар 274 Күмəнді борыштар бойынша резервтерді құру жөнінде шығыстар 275 Дебиторлық берешектерді есептен шығару 276 Бюджетке енгізуге жататын (өсім-пұлды қоса) айыппұл санкциялары 277 Лицензияланатын қызметтің лицензиясыз жүзеге асырылатын айыппұл санкциялары 278 Салық салынатын айналымдар мақсатында емес пайдаланылатын тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша (алдында есепке жатқызылған) ҚҚС 279 Табиғи монополия субъектісінің нормативтен тыс ысыраптары бойынша (алдында есепке жатқызылған) ҚҚС 280 Өтеусіз берілген активтерге арналған (алдында есепке жатқызылған) ҚҚС 281 Негізгі құралдардың (төтенше жағдайлардың нəтижесінде туындаған жағдайларды қоспағанда) жоғалту мен бүлінуге арналған (алдында есепке жатқызылған) ҚҚС 282 Ластайтын заттардың нормативтен тыс тастандылары (шығарылымдары) үшін төлемдер 283 Шығындарды қалыптастырудың ерекше тəртібі туралы ереженің 9-тармағына жауап бермейтін аудиторлық қызметтер 284 Қызметтердi өндіру мен көрсетуге тікелей жатқызылмаған шығыстардың басқа да түрлерi

АЕҚ-на кірмейтін

х

х

х х х х х х х

х

ЕАҚ-на кіретін

х

х

х

өлшем бірлігі

х

х

х

саны

х

х

168 Офистік үй-жайларды (персоналды, күзет-өрт дабылын, видеоқадағалау құралдарын ұстауды қоса) күзету 169 Офистің аумағын көркейту 59 Телекоммуникация қызметтерi 170 мобильдік спутник байланысы 171 байланыстың басқа түрлерi 172 радио 173 кабельдік теледидар 174 телекомму никация жабдығын (электрондық желіні қоса) баптау 60 Автокөлік кешенін ұстау мен пайдалану 175 Автокөлік кешенінің тозуы 176 Автокөлікті, гараждарды жалдау 177 Гараждарды ұстау 178 Автокөлікке (персоналды, материалдық шығындарды қоса) қызмет көрсету 179 Автокөлік құралдарына иеленушілердің АҚЖ міндеттi сақтандыру 180 Автокөлікті қарау мен жөндеу 181 Жалға алынған автокөлікті қарау мен жөндеу 182 Гараждарды жөндеу 183 Диспетчерлік басқару 184 Автокөлік кешенінің аумағын көркейту 61 Əкімшілік жұмысын материалдықтехникалық қамтамасыз ету 185 Əкімшілік пайдаланатын негізгі құралдардың тозуы 186 Əкімшілік пайдаланатын негізгі құралдарды жалдау 187 Бағдарламалық қамтамасыз етудің амортизациясы 188 Бағдарламалық қамтамасыз етудi сүйемелдеу 189 Негізгі құралдарды ұстау мен оған қызмет көрсету 190 Негізгі құралдарды жөндеу 191 Кеңсе тауарлары 192 Кеңсе шығыстары (почтаның, телеграфтың, курьердің) 193 БАҚ-тағы жариялымдар бойынша шығыстар (жарнама сипаттағы емес) 194 Мерзімді баспасөзге жазылу 195 Анықтамалық-құқықтық жүйелерге қол жеткізу 196 Бланк өнімі, нормативтікəдістемелік нұсқаулар, менеджмент бойынша арнайландырылған əдебиет 197 Мөрлерді, мөртаңбаларды жасау 198 Бір тілден басқа тілге аудару бойынша қызметтер 199 Баспахана қызметтерi 200 Нотариалдық қызметтер 201 ҚР заңнамасына сəйкес қызметкерлерге тегін берілетін нысаналы киімнің құны 202 Сайтты ұстау 62 Əкімшілік персоналдың жол жүруі 203 Қалалық қоғамдық көлікте жол жүру билеттері бойынша қызметкерлердің жол жүруі 63 Техника қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау 204 өртсөндіргішті жөндеу, толтыру, қайта зарядтау 205 жұмыс орындарын аттестациялау 206 ТҚ жəне ЕҚ қатысты ТМҚ (арнайы киім, аяқ киім, жеке қорғау құралдары, сүт, медициналық дəрi қобдишалары жəне басқалар) 207 негізгi құралдарды (қазандық қадағалау, энергия қадағалау жəне басқа объектілерді) тексеру 208 міндетті медициналық тексеру 64 Метрология 209 ӨЖ тексеру 210 ӨЖ калибровкасы 211 ӨЖ пломбылау мен сертификаттау 212 Градуировка 65 Əкімшілік басқару жүйелері мен құралдарын құру жəне жетілдіру жөніндегi шығыстар 213 Уəкілетті органмен келісілген əкімшілік басқару жүйелері мен құралдарын құру жəне жетілдіру 66 Өкілдік шығыстар 214 Ресми түстіктер, кешкі тамақтар, кофе-брейктер, фуршеттер 215 Базарлықтарды, естелік сыйлықтарды сатып алу 216 Автокөлікке (сыртқы) қызмет көрсету 217 Аударма қызметтеріне ақы төлеу 218 Залды жалдау 67 Өкілдіктерді ұстау 219 ЕАҚ-қа кіретін Өкілдіктердің персоналына төлемдер 220 ЕАҚ-қа кірмейтін өкілдіктердің персоналына төлемдер 221 Еңбекке ақы төлеуден аударымдар 222 Басқа шығыстар 68 Консультациялық, аудиторлық жəне ақпараттық қызметтер 223 Шығындарды қалыптастырудың ерекше тəртібі туралы ереженің 9-тармағына сəйкес аудиторлық қызметтер 224 Консультациялық жəне маркетингтік қызметтер 225 Заңды жəне ақпараттық қызметтер 69 Банк қызметтерi 226 Банк қызметтерi 70 Салықтар 227 Жер салығы 228 Мүлікке арналған салық 229 Көлік құралдарына салық 230 Басқа міндетті салықтар 231 ҚҚС есепке жатқызудың тепе-тең əдісі кезінде есептеуге жатқызылмаған ҚҚС 232 РФ заңнамасында көзделген салық төлемдерi 71 Бағалы қағаздар 233 Кредиттік рейтинг 234 Листингтік алым 235 Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу 72 Теңіз порттарының өңірлік ынтымақтастық ұйымдарына қатысу 236 Теңіз порттарының өңірлік ынтымақтастық ұйымдарына мүшелік жарналар Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жалпы жəне əкімшілік шығыстар 76 Тарифті қалыптастыру кезінде ескерілмейтін жалпы жəне əкімшілік шығыстар 238 Штат кестесi бойынша лауазымдық жалақыларының ең төменгi деңгейінен 15 рет артатын еңбекке ақы төлеу 239 Штат кестесi бойынша лауазымдық жалақыларының ең төменгі деңгейіне 15 рет артатын еңбекке ақы төлеуден аударым 240 Еңбек заңнамасына сəйкес еңбекке ақы төлеу жүйесінде көзделмеген еңбек талаптарына арналған қосымша төлемдер мен үстемеақылар 241 Білім беру ұйымдарында оқитын қызметкерлердің демалыстарына ақы төлеу 242 Жұмыс қорытындылары бойынша сыйлықақы беру мен сыйақының басқа да нысандары 243 Қызметкерлерге қосымша берілген демалыстарына (заңнамада көзделгеннен тыс) ақы төлеу 244 Пайдаланылмаған еңбек үшін өтемақы 245 Өндірістік жарақаттар бойынша төлемдер 246 Рационализаторлық ұсыныстарға арналған төлемдерді қоса отырып, өндірістің өнертапқырлығымен жəне рационализаторлығымен байланысты шығыстар 247 Əлеуметтік сипаттағы төлемдер 248 Персоналдың тұруына тұрғын үй-жайларды жалдау бойынша шығыстар 249 Мерекелік, мəдени-бұқаралық жəне спорттық іс-шараларды өткізуге арналған шығыстар

Баптың коды

тонна тонна

х

Барлығы

х м2

х х

Барлығы

х

х х

Тікелей

х

х

Жанама

х

х

Барлығы

х

ТМС бекіткен, уəкілетті органмен келісілген лимит

х

х

Жанама

х

х

х

Баптың коды

х

х

х

Операция коды

адам

х

Бірлендендіру ықтимал болған кезде тікелей

3k

Өндірістік персонал қызметкерлерінің біліктілігін арттыру мен оларды қайта даярлау 129 оқу құны

х

Көрсеткіштің коды

49

х

Опера цияның коды

125 ел сыртындағы тəуліктік 126 визаларды ресімдеу 127 жол жүру 128 тұру

254 ҒЗТҚƏ жобалық жəне технологиялық жұмыстарды қаржыландыру шығындары 255 Рационализациялау жəне кітапханалық қызмет көрсетудің өңірлік орталықтарын ұстау 256 (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын негізгі құралдарды ұстау мен оған қызмет көрсету 257 (Қызметтерді) көрсету, ұсыну кезінде пайдаланылмайтын материалдық емес активтер 258 Мүлікті сақтандыру 259 Персоналды сақтандыру 260 Тəуекелдерді сақтандыру 261 БАҚ-ты жарналар бойынша, жарнамалық, плакаттық жəне баспалық өнімдерді баспадан шығару бойынша шығыстар 262 Дəрістерді, көрмелерді, пікірталастарды, ғылым жəне өнер қайраткерлерімен кездесулерді, ғылымитехникалық конференциялар өткізу мен ұйымдастыру 263 Қоғамдық ұйымдар мен қауымдастықтарға мүшелік жарналар 264 Қаланы көркейту, ауылшаруашылығына көмек көрсету мен басқа да ұқсас жұмыстар бойынша жұмыстар орындау 265 Бақша серіктестіктерін (оның ішінде жолдар салу, энергия мен жəне сумен жабдықтау, жалпы сипаттағы басқа шығыстарды жүзеге асыру) көркейту 266 Денсаулық сақтау ұйымдарымен жасалған шарттар бойынша персоналға көрсетілетін медициналық қызметтер 267 Нормативтен тыс техникалық жəне коммерциялық ысыраптар 268 Ақаулардың нəтижесінде пайда болған ысыраптар мен шығыстар 269 Өндірістік емес шығыстар мен ысыраптар 273 Ұрлаудан, өрттен, құндылықтардың бүлінуінен түскен залал 282 Ластайтын заттардың нормативтен тыс тастандылары (шығарылымдылары) үшін төлемдер 284 Қызметтерді өндіруге жəне көрсетуге тікелей қатысы жоқ шығыстардың басқа түрлерi

1 объект

Көрсеткіштің коды

(Жалғасы. Басы 20-22-беттерде). 110 негізгі құралдарды (қатаң қадағалау, энергия қадағалау, тех. тексеру (крандарды) жəне басқа объектілерді) тексеру 111 қауіпсіздік белгілері, қауіпсіздік белгілерін қою 112 міндетті медициналық тексеру 46 Портты материалдық қамтамасыз ету 113 Шарттарды жасасумен қамтамасыз ету бойынша операциялар 114 Кеден операцияларын Ресімдеу 115 Жинау мен сақтау 116 Қойма үй-жайлары мен ашық алаңдарды жəне жабдықтау процесінде пайдаланылатын басқа да негізгі құралдарды ұстау мен оларға қызмет көрсету 117 Тиеу-түсіру жұмыстары 118 Қызмет көрсету шекарасының ішінде тасымалдаған кездегі көлік қызметтері (сатып алынатын), кəсіпорынға қызмет көрсету 47 Өндірістік процеске өзгедей қызмет көрсету 119 дозиметриялық жұмыстар 120 НТҚ жəне əдебиетті əзірлеу, сатып алу жəне оларға жазылу 121 суметео қызмет көрсету 122 жалпы телефондар бойынша байланыс қызметтерi 123 өндірістік процеске қызмет көрсету мен оны ұйымдастыру жөніндегi басқа шығыстар 48 Өндірістік персоналдың іссапары 124 ел ішіндегі тəуліктік

23

www.egemen.kz

17 сəуір 2014 жыл

5 7

6 8


24

www.egemen.kz

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің есепті жылдың аяғындағы жағдай бойынша негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің болуы туралы мəліметтер Есепті кезең 20___ ж.

07

Теміржол құрамына/нан тиеу/ түсіру

08

Кеме қызметтерi

10

Манар қызметтерi

12

Арналардан өткені үшін

13

Жүк операцияларынан тыс айлақ қызметтерi

х

х

Барлығы

Негізгі құралдардың, материалдық емес активтердің тобы

х

х

х

х

х

х

Негізгі құралдар, барлығы 121.01 Жер 122.01 Ғимарат, құрылыс 122.02 Құрылыстар 123.01 Өткізу құрылғылары 123.02 Күштік машиналар мен жабдық 123.03 Қызмет түрлері бойынша жұмыс машиналары мен жабдық 123.04 Басқа машиналар мен жабдық 123.05 Деректерді өңдеу бойынша компьютерлік шет құрылғылар мен жабдық 124.01 Көлік 125.06 Аспаптар 125.07 Өндірістік түгендегіш пен керек-жарақ 125.08 Шаруашылық түгендегіш 125.09 Жұмыс жəне өнімді мал 125.10 Көпжылдық екпе ағаш 125.11 Өзге негізгі құралдар Материалдық емес активтер, барлығы 101.01 Лицензияланған келісім 102.01 Бағдарламалық қамтамасыз ету 103.01 Патенттер 104.01 Ұйымдастыру шығындары 105.01 Гудвилл 106.01 Өзге

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

х

Активтерді бөлу Реттеліп Өзге Жанама Сату Əкімкөрсеқызмет опера- бойын- шілік тілетін циялары ша қызметтер операциялары Теңіз порт тарының қызметтерi 1-санат 1-санат 2-санат 3-санат 3-санат

14

Зəкір қызметтерi

15

Байлау қызметтерi

16

Табиғатты қорғау іс-шаралары саласындағы қызметтер

17

Карантиндік қызмет

18

Абсорбирленген өндірістік шығындар

х

х

Барлығы

14 18

19

3-топ=1- 4 топ* 2-топ

Теңгеде сыйақының есептелген сомасы

теңгеге валюта бірлігінің орташа бағамы

Кредит валютасында сыйақының есептелген сомасы

Кредиттер бойынша жылдық сыйақының пайыздық ставкасы 2

5-топ=3топ* 4-топ

3 5

4 6

5 7

6 8

2. Нысанды толтыру бойынша түсіндірме Нысанды толтыру кезінде Субъект оң жақтағы жоғарғы бұрышта кəсіпорынның атауы мен оның мекенжайын көрсету керек. Көрсетілген ақпарат негізгі құралдар мен материалдық емес активтер бойынша екі бөлімнен тұрады. 1-бағанда - негізгі құралдар көрсетіледі, оның ішінде; 121.01 – жер көрсетіледі; 122.01 – ғимарат, құрылыс көрсетіледі; 122.02 – құрылыстар көрсетіледі; 123.01 – өткізу құрылғылары көрсетіледі; 123.02 – күштік машиналар мен жабдық көрсетіледі; 123.03 – қызмет түрлері бойынша жұмыс машиналары мен жабдық көрсетіледі; 123.04 – басқа машиналар мен жабдық көрсетілдеі; 123.05 – деректерді өңдеу бойынша компьютерлік шет құрылғылар мен жабдық көрсетілдеі; 124.01 – көлік көрсетіледі; 125.06 – аспаптар көрсетіледі; 125.07 – өндірістік түгендегіш пен керек-жарақ көрсетіледі; 125.08 – шаруашылық түгендегіш көрсетілдеі; 125.09 – жұмыс жəне өнімді малкөрсетілдеі; 125.10 – көпжылдық екпе ағаш көрсетіледі; 125.11 – өзге негізгі құралдар көрсетіледі. 2-бағанда - материалдық емес активтер, барлығы көрсетіледі, оның ішінде; 101.01 – лицензияланған келісім көрсетіледі; 102.01 – бағдарламалық қамтамасыз ету көрсетіледі; 103.01 – патенттер көрсетіледі; 104.01 – ұйымдастыру шығындары көрсетіледі; 105.01 – фирманың активтері, капиталы (гудвилл) көрсетіледі; 106.01 – өзге көрсетіледі. Қаржылық көрсеткіштер Ерекше тəртіп талаптарын ескере отырып, он таңбалы белгісіз мың теңге құны көрінісінде толтырылады. Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополиялар субъектілерінің кірістерді, шығындар мен қолданысқа енгізілген активтерді бөлек есепке алуды жүргізу қағидасына 16-қосымша

7 8 9 9 10 11

Нысан Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің қолданысқа енгізілген негізгі құралдар туралы мəліметтер Есепті кезең 20___ ж.

Өзге

НҚ-дың тозуы, МЕА-дің амортизациясы

мың теңге

Қызметтер Жалға алу

Электрэнергиясы

Отын

Тікелей шығындар Өндірістік персоналға төлемдер ЕАҚ-на ЕАҚ-на кіретін кірмейтін

1. Жалпы нұсқаулар Осы түсіндірме теңіз порттарының қызметін ұсыну бойынша ұйым болып табылатын табиғи монополия субъектілерінің жылдық қорытындылары бойынша есепті жылдың аяғындағы жағдай бойынша негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің болуы туралы ақпаратты дайындауға арналған. Осы Қағиданың 20-тармағына сəйкес теңіз порттарының қызметін ұсынатын ұыйм жыл сайын 1 мамырдан кешіктірмей уəкілетті органға негіздейтін материалдарды қоса бере отырып негізгі құралдар мен материалдық емес активтер туралы есепті ұсынады. Мəліметке бірінші басшы немесе оның міндетін атқарушы тұлға қол қояды.

Нысан

14 12

Барлығы

Өзге

Барлығы Енгізілген жаңа объектілер Құнды арттыратын қайта құру, жаңарту Қайта бағалау

Қалдық құны

МО

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің қолданысқа енгізілген негізгі құралдар туралы мəлімет

Теңіз порттарының қызметтерін көрсететін табиғи монополия субъектілерінің есепті жылдың аяғындағы жағдай бойынша негізгі құралдар мен материалдық емес активтердің болуы туралы мəлімет күрделі мердігерлік тəсілімен оның ішінде алысберіс 13 16 17

Есепті кезең үшін

Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысандды толтыру жөніндегі түсіндірме

Əкімшілік деректерді жинауға арналған нысандды толтыру жөніндегі түсіндірме

Есепті кезең Өзге үшін барлығы

Жыл аяғына

Басшы қолы Бас бухгалтер қолы

МО

Индекс: Теңіз порты – 3 Кезеңділігі: Жылдық «Ақтау халықаралық теңіз сауда порты» Ұлттық компаниясы» акционерлік қоғамы тапсырады. Нысан қайда жіберіледі: Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу агенттігіне Тапсыру мерзімі: есепті жылдан кейінгі жылдың 1 мамырынан кешіктірмей ұсынады.

1. Жалпы нұсқаулар Осы түсіндірме теңіз порттарының қызметін ұсыну бойынша ұйым болып табылатын табиғи мон