Issuu on Google+

Бїгінгі нґмірде: Патриотизм – ќазіргі заманєы Отан ќорєаушыныѕ рухани ґзегі 2-бет Елдікті саќтау – еѕселі міндет 5-бет Азыќ-тїлік ќауіпсіздігі 6-бет «Тўрєындар дəн риза» ма?.. 7-бет

№10 (28234) 17 ҚАҢТАР ЖҰМА 2014 ЖЫЛ

Саннан сапаєа кґшетін уаќыт келді

 Ел тынысы: мың бір мысал

«Корнлебеннен» кґмек кґп Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Облыс орталығында тəулігіне 7 тонна нан-тоқаш өнімдерін шығаратын кəсіпорын «Корнлебен» серіктестігіне қарайды. Жуырда пайдалануға берілген кəсіпорынның құрылымы мен жарақтандырылуына кəсіпкер Николай Миллердің айтуынша, 82 миллион теңге инвестиция салыныпты. Жаңа кəсіпорында 40 адам жұмыс жасайды. Орташа жалақы мөлшері – 65 мың теңге. Біздің міндетіміз – ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу. Бизнеске қолдау көрсетілуде. Енді халықты сапалы нан өнімдерімен қамтамасыз етіп, алдағы уақытта сыртқы нарыққа

шығу, дейді жаңа кəсіпорынды іске қосқан ауыл мен қаладағы қос серіктестік иесі кəсіпкер Николай Миллер. Құрылғылар мен құралжабдықтар Германиядан сатып алынған. Жалпы, неміс тілінен аударған да «Корнлебен» «алтын дəн» деген мағынаны білдіреді екен. Николай Миллердің айтуынша, кəсіпорын 2002 жылы диірмен кешені ретінде ашылыпты. Макарон өнімдерін шыға ратын цех іске қосылыпты. Енді, міне, жаңа наубайхана да іске қосылды. Алқапта жиналған бидайды қалаға «Корнлебен» кəсіпорнына жеткізеді. Яғни, ауылдағы серіктестіктің енді қа лада өз өнімдерін өндіретін

Депутаттар халыќаралыќ шарттарєа осындай талап ќойып отыр

Сенат Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жетекшілігімен өткен палатаның кешегі жалпы отырысында əуе шабуылына қарсы қорғаныс жөніндегі кезекшілерінің əуе кемесін басып алу, əскери инфрақұрылым объектілерін орналастыру жəне еліміздің халықаралық шарттарына қатысты заң жобалары жан-жақты қаралды.

кəсіпорындары бар, астықты қайда өткіземіз деп бас қатырмайды. Кəсіпорында бірінші жəне жоғары сұрыпты ұн, макаронның 15 түрі, нан-тоқаш өнімдерінің 12 түрі дайындалады. Нан-тоқаштары облыстан бөлек, еліміздің өзге де өңірлеріне жеткізіледі. Шаруашылық иесі болашақта «Корнлебеннің» өнімдерін алыс-жақын шетелдерге экспорттау жоспарда барын айтты. Алдағы уақытта «Корнлебенде» күнбағыс майын өндіретін цех ашылады. Жалпы, «Корнлебен» кəсіпорны – Ертіс ауданындағы «Абай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің облыс ор талығындағы құрылымы. Өңірдегі астық өсіретін Ертіс ауданындағы

Асқар ТҰРАПБАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан».

Абай атындағы серіктестік өткен жылы күзгі жиын-терін кезінде 100 мың тоннадан астам бидай жинап алды. Даланың мол өнімі енді, міне, қалалықтардың дастарқанына да жетті. Н.Миллер басқаратын «Абай» серіктестігі 60 мың гектар алқапқа егін егеді. Ауылдың алаңсыз жұмысы мен тыныс-тіршілігі үшін барлық əлеуметтік жағдайлар жасалған. Əр үйге су келіп тұрады. Балабақ ша, мəдениет үйі, монша, емхана, дəрігерлік пункт, асхана, қонақүйі, мектеп, дүкендер, наубайхана, кондитерлік цехтар, сүт өнімдері – барлығы да бар, бассейн, спорт кешендері түгелдей жұмыс жасап тұр. Дəл қаладағыдай өмір. Кеңес өкіметі кезінде салынған қыруар дүниені шаруашылықтар ыдыраған жекешелендіру науқанында Миллер сатып алып, сақтап қалды. Сол қалпында бүлінбей, бұзылмай бүгінгі ауылдың қолына тиді.

Таєайындау

Мемлекет басшысының Өкімдерімен: Азамат Құрманбекұлы Əбдімомынов Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының орынбасары – Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі хатшылығының меңгерушісі қызметіне тағайындалды, ол Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Стратегиялық əзірлемелер жəне талдау орталығының меңгерушісі қызметінен босатылды; Аяна Тоқтағанқызы Манасова Қазақстан Республикасы Президенті Əкімшілігінің Стратегиялық əзірлемелер жəне талдау орталығының меңгерушісі қызметіне тағайындалды.

АҚПАРАТТАР аєыны  Қазақстан Кеден одағының сауда ақпараттық жүйесін құру туралы келісімді ратификациялады. Ол бойынша бірыңғай кедендік аумақта сыртқы жəне ішкі сауданың тиімді реттелуіне жол ашылады.  Ғалым ұзақ өмір сүрудің құпиясын ашты. Қазақ ғылы ми-зерттеу институтының директоры, Ұлттық ғылым академиясының академигі Абай Сағитов Іле Алатауында өсетін кордицепс деп аталатын саңырауқұлақты пайдалану арқылы 150 жасқа дейін өмір сүруге болатынын мəлімдеді.  Елімізде алғаш рет 3D пішіміндегі мультфильм жарыққа шықты. Онда XVIIXVIII ғасырлардағы қазақ тарихы мен жоңғарларға қарсы күрестегі батыр бабаларымыздың ерлігі көрсетіледі.  Шығыс Қазақстан облысындағы Қаракөл өзені бойынан алдағы мерзімде су электрстансасы салынатын болды. Ол іске қосылған кезде қосымша 10 мың гектар суармалы жерді пайдалануға мүмкіндік жасалады.

 Павлодар облысындағы С.Торайғыров атындағы кітап хана жылына 12-15 мың жаңа баспа өнімімен толығып отырады. Жақында кітапхана ғимаратына күрделі жөндеу жүргізілді.  Қарағанды облысындағы жұмысы тоқтап қалған кремний зауыты жақын күндері іске қосылады. Оның жұмысын жандандыруға «Қазақстанның инвестициялық қоры» мен «ТауКен Самұрық» ұлттық тау-кен компаниясы» АҚ қаржылай қолдау көрсетті.  Батыс Қазақстан облысындағы жалпы білім берет ін мектептерде 83 мұғалім жетіспейді. Соның салдарынан ұстаздар мамандығына сəйкес келмейтін пəннен дəріс беруде.  Ауа райы күрт бұзылып, Қа рағанды, Қостанай жəне Оңтүстік Қазақстан облыстарының тас жолдары жабылды. Кеше бір тəулік ішінде 254 жолаушыға көмек көрсетілген. Egemen.kz хабарлары бойынша дайындалды.

Шетелдік дипломаттарды ќабылдады

Кеше Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстандағы дипломатиялық қызметінің аяқталуына байланысты Чех Республикасының елшісі Бедржих Копецкиді қабылдады, деп хабарлады Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының баспасөз қызметі.

Қ.Тоқаев чех дипломатының жұмысын оң бағалап, жоғары деңгейдегі кездесулерді табысты өткізуге жəне парламентаралық үнқатысуды үдетуге қосқан үлесін атап өтті. Қазақстан мен Чехияның екіжақты форматындағы жəне Қазақстанның Еуроодақ қатынастары форматындағы ынтымақтастығы одан əрі нығаятынына сенім білдірілді. Сол күні Сенат Төрағасы Болгария Республикасының сенімді уəкілі, елші Иван Димитровпен кездесіп, Қазақстан-Болгария ынтымақтастығының өзекті мəселелерін талқылады. Кездесу барысында Қ.Тоқаев елдегі əлеуметтік-экономикалық ахуалмен танысу үшін Болгария Ұлттық Жиналысының депутаттарына шақыруын жеткізді. Болгар дипломаты бұл ұсынысты Қазақстан мен Болгарияның көптұрпатты ынтымақтастығының «жол картасы» тұрғысында парламентаралық байланыстарды одан əрі дамытудың тамаша мүмкіндігі ретінде қабылдады.

Миллер туған ауылын бүлдіргіге салдырмады. Бүгінде оның қызығын ауыл халқы көріп отыр. Миллердің ауылы жайнап тұр, сүт өңдейтін кəсіпорын да бар, онда айран да, қаймақ та, ірімшік, май өндіріледі. Жобалық қуаты тəулігіне – 10 тонна. Серіктестік тіпті, кім келіп үй салып береді деп күтіп отырмай-ақ, өз қаражатына баяғыда тұрғын үйлер тұрғызды. – Бүгінде мемлекет шаруашылық тардың жұмыс жасауына мүмкіндіктер жасауда. Өз басым шетелдерде көп боламын. Бəрін де көріп жүрміз. Ал, біз – ауылдық кəсіпкерлер біздің мемлекеттің жасаған мүмкіндіктерін дұрыс пайдалана білуіміз керек, – дейді Николай Миллер. Павлодар облысы.

---------------------------------Суреттерді түсірген Валерий БУГАЕВ.

Энергетикалыќ ынтымаќтастыќ мəселелерін талќылады

Кеше Премьер-Министр Серік Ахметов Халықаралық энергетикалық агенттіктің (ХЭА) атқарушы директоры Мария ван дер Ховенді қабылдады.

Кездесу барысында ҚР мен ХЭА-ның энергия тиімділігін арттыру саласындағы жобаларды іске асырудағы, жасыл технологияларды енгізудегі одан арғы іс-қимыл перспективалары талқыланды. ЭКСПО-2017 көрмесін дайындауға ХЭА-ның қатысуы туралы əңгіме қозғалды. С.Ахметов пен М.Ховен сондайақ, ғаламдық энергетикалық рыноктағы ағымдағы жағдайлар туралы пікір алмасты, деп хабарлады ҚР Премьер-Министрінің баспасөз қызметі.

«Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер күштерінің əуе шабуылына қарсы қорғаныс жөніндегі кезекшілерінің əуе кемесін басып алу (ұшырып əкету) туралы ақпаратты алған кездегі іс-қимылдарын ұйымдастыру туралы келісімді ратификациялау туралы» заң жобасы бойынша баяндаманы Қорғаныс министрінің орынбасары Оқас Сапаров жасады. Белгілі болғандай, келісімнің мақсаты əуе кеңістігін қауіпсіз пайдалануды қамтамасыз ету, терроризмге қарсы іс-қимыл жасауды жəне ТМД қатысушы мемлекеттері кезекшілерінің əуе кемесін басып алу (ұшырып əкету) туралы ақпаратты алған кездегі іс-қимылдарын ұйымдастырудың бірыңғай тəсілін қамтамасыз ету құқықтық база жасау болып табылады. Заң жобасы бірауыздан қабылданды. Сол сияқты Қорғаныс вицеми нистрі баяндамашы болған «Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымына мүше мемлекеттердің аумақтарына əскери инфрақұрылым объектілерін орналастыру туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заң жобасы да депутаттардың қолдауына ие болды. Хаттамаға 2011 жылы 20 желтоқсанда Мəскеуде қол қойылған. Мұндағы мақсат ҰҚШҰ-ның мүшесі болып табылмайтын мемлекеттердің əскерлер (күштер) топтарын, əскери инфрақұрылым объектілерін ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің өз аумақтарына орналастыру туралы шешімдерді қабылдау тəртібін нақтылау. Осыған байланысты Хаттамада мұндай шешімдер қабылданған кезде консультацияларды (келісу) жүргізу жəне ҰҚШҰға мүше бас қа мемлекеттердің

ресми қарсылықтарының болмауы қажеттілігі туралы қағида белгіленіп отыр. Мұндай рəсім, ең алдымен, ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің ұжымдық қауіпсіздік шараларының тиімділігін арттыруға бағытталған. Хаттамада қолданумен жəне түсіндірумен байланысты даулы мəселелерді реттеу тəртібін айқындайтын нормалар да көзделген. Мəжіліс депутаттары Қуаныш Сұлтанов, Зағипа Балиева жəне Мəулен Əшімбаев бастамашы болған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы да қабылданды. Ол бойынша баяндама жасаған Мəжілістің Ха лық аралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің төрағасы Мəулен Əшімбаев заң жобасының мақсаты халықаралық шарттарды дайындауды жетілдіру екендігін ерекше атап кетті. Коми тет төрағасының айтуынша, бұл салада шешімін табуды қажет ететін мəселелер бар. Сондықтан «Қазақстан Республикасының халықаралық шарттары туралы» жəне «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» заңдарға өзгерістер енгізу ұсынылды. (Соңы 2-бетте).

Кездесу таќырыбы – балалар ќўќыєын ќорєау

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Төрағасы Қайрат Мəми БҰҰ Балалар қорының (ЮНИСЕФ) Қазақстан Республикасындағы өкілі Джун Кукитаны қабылдады.

Қ.Мəми кездесу барысында ЮНИСЕФ ұйымының Қазақстандағы қызметіне, атап айтқанда Астана жəне Алматы қалаларында кəмелетке толмағандардың істері жөніндегі соттарды құру туралы жобалардың сəтті іске асырылғанын жоғары бағалап, ұлттық ювеналды əділеттің қалыптасуына жəне дамуына қолдау көрсеткені үшін алғыс білдірді. Төраға Қазақстан тарапынан өзара ынтымақтастықты тереңдетуге қызығушылық танытып отырғандығын атап өтті. Дж.Кукита Қазақстандағы өскелең ұрпақтың құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі бел сенді жұмысты ерекше атап, ювеналды əділет саласындағы Қазақстанның бірегей тəжірибесі туралы Біріккен құжаттар топтамасын дайындауды жəне халықаралық

қауымдастық назарын аударуды ұсынды. Дж.Кукита Қазақстан Рес публикасының Президенті Н.Ə.Назарбаев қол қойған 1994 жылы шілде айында ратификацияланған Бала құқықтары туралы конвенцияға үстіміздегі жылғы ақпан айында 20 жыл толатынын хабарлады. Осыған орай атаулы күнге арналған халықаралық іс-шара өткізу барысында ювеналды əділет саласындағы ұлттық жетістіктер туралы Біріккен құжаттар топтамасының тұсаукесерін ұйымдастыру ұсынылып отыр. Кездесу барысында бітімгершілік, медиация жəне дивергенция салаларында одан əрі өзара ықпалдастыққа бағытталған мəселелер кеңінен талқыланды, деп хабарлады ҚР Жоғарғы Сотының баспасөз қызметі.

 Қаның қалай қайнамас?!

«Далада бала жата ма, тїсіп ќапты шанадан...» Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Ойпырм-ай, Оңтүстікте орын алған осынау бір оқиғаны көрсетпеген, жазбаған ақпарат құралдары қалмады ғой деймін. Елдің бəрі жаңа жыл мерекесін тойлап, ертеңіне енді естерін жинап жатқан кезде белгісіз келіншек Шымкенттің шетіндегі Қайтпас елді мекеніндегі бір үйдің ауласына үш бірдей жас баласын тастап кетіпті. Небəрі үш жастағы бүлдіршін қыз екі жасар інісін қасына, сегіз айлық сіңлісін қолына алып, қардың үстінде жылап отыр екен. Аяз

сорып, бүрсең қаққан балаларды сол үйдің əйелі тауып алып, үйіне кіргізіп, құқық қорғау органдарына хабар берген. «Бала жалаңаяқ екен. Бұтына «жіберіп» қойыпты, онысы қатып қалған. Үлкен сөмкені ашсам, ішінде əлди жатыр. Ол да жұқа киінген» деп сұхбат берді республикалық телеарналарға балаларды тауып алған əйел. Осынау аянышты ақпарат, əрине, елді дүр сілкіндіріп, ашу-ызасын туғызды. Сүп-сүйкімді үш бүлдіршінді теледидардан көргендердің «Қандай ғана қатыгез ана осындай бейкүнə балаларды көшеге қиып тастап кетті екен?» деп жүректері қан

жылағаны анық. Сонымен, полиция «көкек анаға» іздеу жариялады. Бəрі кейін белгілі болды ғой. Баяғыда əжелеріміз баланы ұйықтатарда «Əлди, əлди, баладан, тауып алған даладан, далада бала жата ма, түсіп қапты шанадан...» деп əлдилеуші еді. Сол айтпақшы, бұл балалар абайсызда шанадан түсіп қалмаған екен. Үш бірдей баласын қарға отырғызып кетті деген ана да табылды. Ақпараттың қайдан шыққанын қайдам, біреулер оны жеңіл жүрісті əйел екен деп те жатты. Оның қаншалықты рас-өтірігін бір құдай білер, бірақ əйел өзінің құрылыста жұмыс

істейтінін айтты. Ең қызығы, бəлкім, сұмдығы шығар, үш бүлдіршінді тауып алған əйел балаларға бөтен болмады, туған əжесі болып шық ты. «1 қаңтар күні кешкі сағат бестерде енем телефон шалып, «Балаларды маған үйге əкеліп бер», деп айтты. Үшеуін киіндіріп апарып, өз қолына тапсырып кеттім. Осының бəрін қайынсіңлім көріп тұрды. Өз балашағамды қалай көшеге тастаймын?» деп шырылдайды үш баланың анасы. Оның айтуынша, күйеуі екеуі азаматтық некеде болған. Бірақ, соңғы жылдары бірге тұрмайтын көрінеді. Содан болар, енесі екеуінің арасы жақсы емес. Міне, бар жағдай осы. (Соңы 2-бетте).


2

www.egemen.kz

Саннан сапаєа кґшетін уаќыт келді (Соңы. Басы 1-бетте).

Халықаралық заңдық құжаттарды əзірлеу кезінде тиісті мемле кеттік органдар тарапынан салғырттық кездесетіні де айтылмай қалмады. Əсіресе, құжаттар мұқият пысықталмайды немесе ең соңғы сəтте, яғни қол қоярдың алдында дайындалатын жағдайлар да аз кездеспейді екен. Соның салдарынан олардың мəтіндерінде əртүрлі қателер жіберіліп, мазмұн жағынан сəйкессіздіктерге жол берілген. Жалпы, тəуелсіздік жылдарында қол қойылып, жұмыс істеп жатқан халықаралық заңдық құжаттар саны 3500-ге жақындаған. «Енді саннан сапаға көшетін уақыт жетті. Бұл бағыттағы жұмысты жүйелеу мақсатында халықаралық шарттарды жасауды жоспарлау үдерісін ұсынып отырмыз. Заң жобасына сəйкес, тиісті мемлекеттік органдарға ең алдымен халықаралық шартты жасаудың тұжырымдамасын əзірлеу қажет болады», деді М.Əшімбаев. Комитет төрағасы Сыртқы істер министрлігі жалпы ортақ жоспарды дайындайтындығын да тілге тиек ете кетті. Жоспарлар жыл сайын жəне үш жылда жасалатын болып шешілген. Жоспарларды

Үкімет жанынан құрылған арнайы ведомствоаралық комиссия қарап, мақұлдағаннан кейін Елбасы келісіміне жіберілетін болады. Қазақстан Республикасының қауіпсіздігіне нұқсан келтіруі ықтимал немесе тəуелсіздігін жоғалтуына алып келетін еліміз мүдделеріне сай емес халықаралық шарттарды жасауға жол бермейтін норманы бекіту де назардан тыс қалмаған. Осы норма мемлекеттік органдардың қандай да бір халықаралық шарттарды дайындауға, не соларды жасауға қатысатын қызметкерлер үшін негізгі қағида болуы тиіс. Қазақ тілінің мемлекеттік тілдің айқындаушы факторы болып табылары ескеріле отырып, басқа елдермен екіжақты шарттарды жасасқан кезде мемлекеттік тілде жəне тараптардың келісімі бойынша өзге де тілдерде жасау ұсынылған. Осындай нақты норма болмағандықтан, кейбір екіжақты шарттар қазақ тіліндегі мəтінсіз қол қойылып жатқаны белгілі. Мысалы, Испаниямен екіжақты шарт жасасқанда испан жəне орыс тілдеріндегі шартқа қол қойылыпты. Сондай-ақ, шарттар мəтінінің қазақ тіліндегі нұсқасына сындар айтылып келгендігі де қаперге

17 қаңтар 2014 жыл

алыныпты. Грамматикалық, орфографиялық жəне өзге де əріп қателері кететіні жасырын емес. Мысалы, Қазақстан мен Люксембург арасындағы келісімнің қазақ тіліндегі мəтініне төрт рет нота жіберіліп, орфографиялық қателер түзетіл ген. Сол сияқты, Біріккен Араб Əмірліктерімен арадағы екіжақты келісім барысында да осындай төрт рет нота жіберу орын алыпты. Мұндай жағдайлар Қазақстанның имиджіне кері əсер ететіні түсінікті Халықаралық шарттардың мəтіндерін Үкімет айқындап, интернетке орналастыру нормасы да ұмыт қалмаған. Бұл еліміздің барлық мүдделі азаматтарына халықаралық шарттар мəтіндерінің қолжетімділігін қамтамасыз етуі тиіс. Қазіргі таңда мұндай шарттар мəтіні сыртқы саясат ведомствосының шағын ғана жинағында басылып жүргендіктен, оларға көпшіліктің қолы жете бермейтін көрінеді. Сенатор Қожахмет Баймаханов шарттарды жасауда «тараптардың келісімі бойынша өзге тілдерде əзірлеу» деген сөйлемді алып тастау қажеттігіне назар аудартқанымен, ол заң жобасын əзірлеушілер тарапынан қолдау таба қойған жоқ. Сондай-ақ, сенатор Қазақстан мен Қырғызстан арасындағы екіжақты келісімді бекітетін заң жобасынан оншақты қате тапқандығын алға тарта отырып, осындай заң жобасын əзір легендерге жаза қолдануды ұсынды.

Ґзара ынтымаќтаса жўмыс істеу келісіміне ќол ќойды Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы мен Дін істері агенттігі Өзара ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлы Дін істері агенттігінің төрағасы Марат Əзілхановпен кездесіп, тараптар еліміздегі діни тұрақтылықты сақтау, ұлтаралық татулықты арттыру, конфессиялар мен діни бірлестіктер арасындағы келісімді күшейту сынды бірқатар мəселелерді сөз етті. Қанат ЕСКЕНДІР,

«Егемен Қазақстан».

ҚМДБ Ғұламалар кеңесі мен төралқа мүшелері, облыстың бас имамдары қатысқан басқосуда Бас мүфти ортақ келісімнің мəні мен маңызына һəм мақсатына тоқталды. «Алла тағала баршамызға бейбіт заманда өмір сүруді нəсіп етті. Құдайға шүкір, Тəуел сіздігіміздің арқасында Ислам дінін насихаттаудың, адамдар арасында бірлікті нығайтудың мүмкіндігі туды. Бəріміздің илегеніміз бір терінің пұшпағы. Ол – елдің бірлігі, мұсылмандардың ынтымағы.

Данышпан Абай атамыз: «Біріңді қазақ, бірің дос, көрмесең, істің бəрі бос» дейді. Олай болса, өзара бірігіп, еліміздің болашағы үшін еңбек етуіміз керек. Алла та ғала Құранның Əли-Имран сүресінде: «Түп-түгел Алланың жібінен (дінінен) бекем ұстаңдар да, бөлінбеңдер», дейді. Қазір дін мен тілді сақтауды, мəдениетіміз бен əдебиетімізді жаңғыртып, жастарды жақсылыққа шақыруды ойлайтын заман. Осы мақсатта Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы мен Дін істері агенттігі Өзара ынтымақтастық туралы келісім қабылдады. Ортақ келісім еліміздегі діни татулықты

Энергетика дамуы сґз болды

Кеше Астанада «KAZENERGY» қауымдастығы кеңесінің 15-ші отырысы өтті. Кеңеске қауымдастықтың жетекшісі Тимур Құлыбаев төрағалық етті. Нұрбай ЕЛМҰРАТОВ, «Егемен Қазақстан».

Отырысқа Премьер-Министрдің орынбасары – Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев, Мұнай жəне газ министрі Ұзақбай Қарабалин, Қоршаған орта жəне су ресурстары министрі Нұрлан Қаппаров, Экономика жəне бюджеттік жоспарлау министрі Ерболат Досаев пен бірқатар ведомство басшылары мен Мəжіліс депутаттары қатысты. Кеңесте Қазақстан аумағында жұмыс істейтін əрі қауымдастық қатарына қабылданған ірі отандық жəне шетелдік мұнай-газ бен энергетика компанияларының басшыларынан құрылған консультативтік кеңес органының мүшелері болды. Сондай-ақ, отырысқа Астанада іссапармен жүрген Халықаралық энергетикалық агенттіктің атқарушы директоры Мария Ван дер Ховен арнайы келіпті. Жиналысты ашқан төраға қауымдастықтың энергетика

саласында осыған дейін атқарған жұмыстарына тоқталып, күн тəртібіндегі тақырыпты бірлесе талқылауға шақырды. Сөйтіп, бүгінгі таңда қауымдастық энергетикалық мəселелер бойынша халықаралық шараларға белсене атсалысып жүргенін тілге тиек етті. Төрағаның айтуына қарағанда, биыл Қазақстан тұңғыш рет Халықаралық энергетика конференциясына төрағалық етіп отыр екен. Осы арада аталған конференцияға Қазақстан тарапынан Мұнай жəне газ министрі Ұ.Қарабалиннің төраға болып тағайындалғанын айтты. Əсет Исекешев кеңес отырысына қатысушыларды кезекті игі шараларымен Үкімет атынан құттықтап, елімізде энергетика саласының даму үрдістері жөнінде əңгімеледі. Қазақстанның біртіндеп «жасыл экономика» мен «жасыл энергетиканы» игере бастағанын айтты. Халықаралық талаптарға сай қуат көздерін тиімді əрі үнемдеп пайдалану

нығайтуға, ұлтаралық қарымқатынасты жандандыруға септігін тигізбек. Сонымен қатар, қоғамға қауіпті ағымдардың идеологиясына тосқауыл қоюға, тағы басқа діни мəселелерді шешуге ықпал ететініне сенім білдіремін», – деді Бас мүфти Ержан қажы Малғажыұлы. Дін істері агенттігінің төрағасы Марат Əзілханов Діни басқарма мен Дін істері агенттігі заң аясында, өз құзыреттері шеңберінде бірлескен жобаларды жүзеге асыратынын жеткізді. «Мақсатымыз – қоғамдағы татулық пен өзара келісімді күшейтуге бірлесе ықпал ету», – деді ол. Қос төраға ынтымақтастық меморандумына қол қойып, құжат алмасты. Тараптар қабылданған бұл құжат аясында конференциялар, дөңгелек үстелдер, форумдар өткізілетін болады. АЛМАТЫ. шаралары елімізде қанат жайып келе жатқанына басымдық берді. Мұнай жəне газ министрі табиғи ресурстарды игеруде қолданылып жатқан жаңа технологиялар мен саладағы ғылыми негіздердегі жетістіктерге тоқталды. Ол Қазақстанда қазіргі таңда алдағы 50-60 жылға жететін мұнай мен газ анық бар екенін айтты. Отырыста Халықаралық энергетикалық агенттіктің атқарушы директоры да баяндама жасады. Ол бүгінгі күнде əлемнің бет-бедері тез өзгеріп жатқанына тоқталды. АҚШ сияқты кешегі энергия ресурстарын импорттаушы алпауыт елдердің енді экспорттаушыға айналып бара жатқанын айтты. Отырыста ерекше назар аударарлық тағы бір оқиға болды. Онда «KAZENERGY» қауымдастығы дайындаған ұлттық энергетикалық баяндама ресми түрде таныстырылды. Іргелі құжатта мұнай-газ саласына жəне жалпы бүтіндей отандық энергетиканың болашақтағы дамуын жоспарлауға қажетті еліміздің энергетикалық балансының негізгі тетіктері айқындалыпты. Отырысты қорытындылаған Т.Құлыбаев жиынның нəтижелі өткенін айтып, «KAZENERGY» халықаралық аренада ел беделін нығайта беретінін білдірді.

«Далада бала жата ма, тїсіп ќапты шанадан...» (Соңы. Басы 1-бетте).

Əрине, өмір болған соң, ене мен келіннің жаулығы, араздығы, дүрдараздығы туралы талай əңгімелерді естіп, кейбірін көзіміз де көріп еді. Бірақ, «Апам да аңтаң, мен де аң-таң» демекші, мынадай сұмдық жағдай елді айран-асыр қылып, жүректерін ұстатты. Бұл жерде енені де, ананы да ақтауға болмайды. Егер оқиға шынында осылай өрбіген болса, туған немерелерін танымай немесе танығысы келмей, ел-жұртқа «даладан тауып алдым» деп жария қылғандағы əженің мақсаты не? Мейлі, келінімен араз екен, бірақ, осы дауды үй ішінде-ақ, ағайын арасында-ақ шешуге болмады ма? Жалпы, бұл оқиғада кімге сенуге болады? Балалардың əкесі қайда? Ол неге үндемейді?

Енді, міне, ене мен келіннің араздығынан бейкүнə үш сəби жапа шегіп отыр. Іс толық біткенше 3 жасар Керемет бейімдеу орталығында, бауырлары Мирас пен Кəусар қалалық балалар ауруханасында қалатын болды. Өйткені, əлі күнге үш баланың да туу туралы куəліктері жоқ. «Өзінің ата-аналық міндетін дұрыс орындамағаны үшін Қазақстан Республикасының Əкімшілік құқық бұзушылық кодексінің 111-бабы бойынша жауапкершілікке тартылатын болады. Бұл бапта арнайы айыппұл қаралған. Қазір тергеу амалдары жүргізіліп жатыр. Аяқталған соң барлығы толық белгілі болады», – дейді Еңбекші аудандық полиция бөлімі бастығының орынбасары Алмас Мырзахметов. Оңтүстік Қазақстан облысы.

Жаңа қазақстандық патриотизмге тəрбиелеу. Міне, осы басымдықты Қазақстан Республикасының Президенті «Қазақстан-2050» Стратегиясын іске асыру аясында негізгі деп айқындады. Ол Мемлекеттік жастар саясаты тұжырымдамасының, елімізде əзірленіп жатқан жаңа заңның бастапқы негізі болды.

Елбасы өзінің Қазақстан халқына Жолдауында қоғамды «жарқын болашаққа бастайтын адамзат баласының мəңгілік құндылықтары – ерік-жігер мен еңбексүйгіштік, мақсаткерлік қасиеттерді бойға сіңіруге»

əскери базасындағы Жоғарғы Бас қолбасшы қатысқан Жауынгерлік парадты тамашалады. Тек бірінші күннің өзінде телеарналар 100ден астам сюжет көрсетті, газеттер мен ақпарат агенттіктерінде Жауынгерлік парад туралы шамамен 300-дей материал жарияланды. Жастарды патриоттық тəрбиелеудің жəне азаматтық

«Жас ұлан» республикалық армия əндерінің фестивалі оң рөл атқарды. Өткен жылы есеп бойынша он бесінші мерейтойлық фестиваль алғаш рет Астана қала сында Гала-концертпен өткізілді. Əскери-патриоттық жұмыстарды жүргізу Қарулы Күштердің əскери бөлімдері мен мекемелеріне ресми түрде

қоғамда армияның беделін арттырудың тиімді үлгілерінің бірі Қорғаныс министрлігі ақпараттық-насихат тобының Президенттің «Қазақстан-2050» Стратегиясының іске асырылу барысын түсіндірумен ел өңірлеріне шығулары болып табылды. Ақпараттық-насихат тобының жұмысы барысында ел өңірлерінде əкімдіктер басшыларымен жастарды əлеуметтік қолдауда өзара іс-қимыл жасау жəне оны жетілдіру мəселелері бойынша жұмыс кездесулері болды, Қорғаныс министрлігі Орталық ансамблі əртістерінің күшімен əскери қызметшілер, олардың отбасы мүшелері жəне азаматтық тұрғындар үшін концерттер берілді. Сонымен бірге, əскерге шақы рыл ған өңірлердің тумасы болып табылатын қызметтік міндеттерін адал орындаған əскери қызметшілерді салтанатты марапаттаулар жүзеге асырылды. Осы іс-шаралардың барлығы БАҚ-тарда ауқымды түрде жарияланды. Сонымен, 2013 жылғы 3 шіл де мен 28 тамыз кезеңінде кəсібилендіру жəне азаматтарды əскери қызметке тарту жөніндегі үгіт-насихат жұмысы үдерісін кеңейту мақсатында əскери оқу орындары жанындағы əскери кафедралар студенттерінің арасында байқау-конкурс өткізілді. Əскери бөлімдер мен мекемелердің базасында өткізілген көптеген əскери-патриоттық ісшараларға қатысқан Парламент депутаттары – запастағы генералдар М.Қ.Алтынбаевтың, Б.Е.Ертаевтың, А.Б.Тасболатов тың, Жас армияшылар бірлестіктері республикалық штабының төрағасы əділет полковнигі Н.М.Нұрахметовтің, сондайақ, ардагерлер жəне жастар ұйымдары, «Нұр Отан» партиясы жəне оның «Жас Отан» жастар қанаты өкілдерінің белсенді ұстанымын атап өту керек. Қазақстандық патриотизм сезімін қалыптастыруда дəстүрлі

бекітіліп берілген жалпы білім беретін мектептер мен балалар үйлеріне шефтік көмек көрсетуден де көрінеді. Осы жылы еліміздің жоғары оқу орындарын қоса ала отырып, шефтік байланыстарды елеулі түрде кеңейту жоспарлануда. Қазіргі уақытта мемлекеттің ақпараттық өрісінде армияның оң беделін қалыптастырудың негізгі факторы болып табылатын БАҚ тарапынан Қарулы Күштердің тіршілік əрекетіне қызығушылық елеулі түрде арттырылды. БАҚпен серіктестік байланыстарын нығайту саласында белгіленген оң үрдістер туралы атап өту қажет, оң ақпаратпен алмасу жəне бірлескен жобаларды іске асыру бойынша байланыстар саны елеулі түрде көбейді. Брифингтер мен баспасөз мəслихаттарын өткізу, баспасөз релиздерін, фото жəне бейнематериалдарды тарату сияқты ынтымақтастық нысандары кеңінен дамуда. Əскери бөлімдер мен бөлімшелерге шығумен баспасөз турларын ұйымдастыру анағұрлым тиімді болып табылды. Одан басқа, ағымдағы жұмысты ұйымдастыру кезінде əскери басшылықтың негізгі назары Қарулы Күштер қызметінің толық спектрін көрсетуге аударылды, ал ақпарат беру əскерлердің күнделікті тіршілік əрекетінің барлық аспектілерін көрсету арқылы тұрақты негізде жүзеге асырылады. Сонымен, Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметі ұсынған деректер бойынша, Қорғаныс министрлігінің баспасөз қызметі жылдың қорытындылары бойынша ақпаратты жариялау саласындағы барлық негізгі ұстанымдар жөнінен басқа əлеуетті құрылымдардың баспасөз қызметтері арасында үздіктердің бірі ретінде атап өтілді. Теледидарда жəне радиода қазақстандық патриотизм сезімін тəрбиелеуге, Қарулы Күштер туралы оң қоғамдық көзқарасты қалыптастыруға бағытталған арнайы бағдарламаларды, əлеуметтік роликтер мен жарнама лық бейнематериалдарды орналастыру ақпараттық-насихат жұмысының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Барлығы 2013 жылдан бастап телеарналарда 1000-нан астам жаңалықтар сюжеті көрсетілді, баспасөз беттерінде 800-ден астам Қарулы Күштер туралы материал жарияланды. Əр демалыс күндері сайын «Хабар» жəне «Қазақстан» телеарналарында «Айбын», «Ақсауыт», «Дела армейские» атты əскери-патриоттық бағдарламалар көрсетілуде. Кезекті бағдарламаларды

Патриотизм – ќазіргі заманєы Отан ќорєаушыныѕ рухани ґзегі Мұхамеджан ТАЛАСОВ,

Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабы бастығының орынбасары, полковник.

шақырды. Бұл ретте мемлекеттің жəне ұлт өмірінің нормасы патриотизм мен дəстүр рухы, бірлік пен сайыскерлік рухы болуы тиіс. Əрбір адам осы жасампаз рух оның өмірінің бір бөлігі болуы үшін қолынан келгеннің барлығын жасауы тиіс. Күшті кəсіби армиясыз қуатты Қазақстан бола алмайды. 2014 жылғы Қарулы Күштердің жауынгерлік ұраны «Кəсіпқой – Армия негізі!» болып жарияланды. Оның негізінде уақыт талабына жəне мемлекеттің əскери құрамдасын дамыту жүйесіндегі жаңа өзгерістерге сəйкес келетін аса терең мағыналы рухани мəн жатыр. 2013 жылы Қорғаныс министрлігінің ұйымдастыру қызме тіндегі басты назар жастарды əскери-патриоттық тəрбие леуді жандандыруға, Отан қорғаушының оң беделін қалыптастыруға, əскери мамандықтың беделін арттыруға жəне əскери қызметті негіздеуге аударылды. 2013-2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да əскерлері мен əскери құралымдарында құқық бұзушы лықтар дың алдын алу жөніндегі республикалық бағдарламаның шеңберінде əскерге шақыру жасына дейінгі жəне армия жастары арасында «Ерлік сабақтары», «Жас армияшы күні», «Ашық есік күндері» нысанында əске ри-патриоттық сипаттағы ауқым ды іс-шаралар кешені ұйымдастырылды. Еліміздің барлық облыс орталықтарында Қарулы Күштер қатарына жаңадан шақырылғандарды салтанатты шығарып салулар шеңберінде танымал тұлғаларды, ардагерлерді, спортшыларды жəне өңірлер жұртшылығын тартумен «Əскерге шақырылушы күндері» өткізілді. Отан қорғаушы күнін мерекелеу кезеңінде қалалардың алаңдары мен көшелерінде жауынгерлік техника мен қаружарақ көрсетілді, соғыс жылдарының əндері мен марштарын орындаумен концерттер, «Сарбаз ботқасы», «Біз – Жеңістің мұрагерлеріміз», «Патриот» акция лары, «Отан қорғаушы күні», «Армия балалар көзімен» конкурстары, əскерилендірілген ойындар, эстафеталар мен кростар өткізілді. Осы күндері еліміздің көптеген қалаларында азаматтар көшелерде орнатылған мониторлар арқылы онлайн режімінде «Отар» 40-шы

дайындауда көмек көр сететін орындардағы əскери командирлердің сіңірген еңбегі зор. «Егемен Қазақстан», «Ка захстанская правда», «Айқын», «Мегаполис» республикалық газеттері, «Сарбаз», «Айбын», «Батыр», «Оборонный вестник» жəне басқа да əскери баспасөз басылымдары əскери кəсіп тақырыптарын белсенді түрде жариялайды. 1 желтоқсан – Тұңғыш Президент күні Қорғаныс министрлігі мемлекеттік органдар арасында бірінші болып Интернет ТВ – «korganys.kz» жаңа мультимедиалық сайтының тұсаукесері жасалды. Интернет ТВ – бұл заманауи мультимедиалық веб-портал, ол Қазақстан армиясы туралы бейнесюжеттерді, бейнероликтерді орналастыруға арналған. Ағымдағы жылғы көктемде телекөрермендер 30 сериалы «Офицер абыройы» (орыс тіліндегі нұсқасы «Честь офицера») көркем сериалдың премьерасын тамашалайтын болады. Бұл отандық тұңғыш əскери сериал Қорғаныс министрлігінің тапсырысы бойынша түсірілді. «Офицер абыройы» қазіргі Қазақстан армиясының тыныстіршілігінен толық əрі шынайы мағлұмат береді. Сериалдың басты идеясы – Отанға деген сүйіспеншілік жəне Отанды қорғау болып табылады. 2013 жылғы шілдеде «Особое задание» бірегей əскери тележобасының 3-ші маусымы басталды. XIII Еуразиялық форумда (Мəскеу қ.) «Особое задание» тележобасы «Жаңа армия – Бейбіт армия» номинациясында ТМД елдерінің 25 жобасы арасында үздік деп танылды. Бүгінгі күні «Особое задание» – Қазақстандағы жалғыз əскери реалити-шоу. Əскери-патриоттық тəрбиелеу блогын одан əрі дамыту мен жетілдірудің жаңа жолдарын іздеу проблемасы күн тəртібіне бірнеше рет қойылған болатын. Осы мəселелер мынадай соңғы іс-шараларды өткізу барысында анағұрлым кең жəне толық талқыланған болатын: - 2013 оқу жылының қорытындылары бойынша Қорғаныс министрлігі алқасының отырысы (2013 жылғы 25 қараша); - Қарулы Күштер тəрбие жұмыстары органдарының лауазымды адамдарымен оқу-əдістемелік жиындар (2013 жылғы 26-27 қараша); - Қазақстан Республикасының əскери басқару жəне қылмыстық қудалау органдары үйлестіру кеңесінің отырысы (2013 жылғы 29 қараша); - Бас əскери прокуратура, Əскери-техникалық мектеп, Білім жəне ғылым министрлігі, мемлекеттің əскери əлеуетті құрылымдары өкілдерінің қатысуымен Қорғаныс министрлігінің кеңейтілген жұмыс кеңесі (2013 жылғы 11 желтоқсан). Сонымен, осы кеңестің қорытындылары бойынша Қорғаныс министрлігі, жас армияшылар бірлестіктерінің республикалық штабы мен əкімдіктер арасындағы ынтымақтастық пен өзара ісқимыл туралы меморандумның жобасы дайындалды. Оны біз осы жылдың басында жасасуды жоспарлап отырмыз. Біріншіден, бұл ел Президенті нің Қазақстан халқы Ассамблеясының 20-шы сессиясында берген Қорғаныс министрлігінің Əскери-техникалық мектебі базасында Жастарды əскери-патриоттық тəрбиелеу орталықтарын құру жөніндегі тапсырмасын орындауға бағытталды. Қазіргі уақытта басшылық Əскери-техникалық мектеп директорлары – Əскери-патриоттық тəрбиелеу орталықтарының бастықтары, сондай-ақ, олардың əскери-патриоттық тəрбиелеу жөніндегі көмекшілері лауазымдарын енгізу туралы мəселені пысықтауда. Екіншіден, өңірлерде оң сипатқа ие болған əскери-патриоттық блоктың барлық ісшаралары ағымдағы жылы міндетті түрде жалғасатын болады. Осы жылы Қазақ радиосымен жəне «Қазақстан» телеарнасымен бірлесіп, «Əскери əндер» жаңа музыкалық жобасын іске асыру бойынша жұмыс өрістетілді. Жобаның мақсаты əскери-патриоттық тақырыпқа арналған жаңа туындыларды шығару жəне əскери əндерді танымал ету болып табылады. Финалдық Гала-концертті Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті күніне орайластырып өткізу жоспарлануда. Бүгінгі күні қазақстандық патриотизм – бұл біздің көпұлтты қоғамымыздың өркендеуінің негізі екенін əрқайсымыз түсінеміз.


3

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

ҮКІМЕТ Тəуелсіз еліміздің дамуына «кірпіш» болып қаланып, өз үлесін қосу үстіндегі кəсіпорындардың бірі – Жаңаөзендегі Қазақ газ өңдеу зауыты. Тінін сонау Маңғыстау даласында мұнай-газ кен орындары ашылып, алғашқы өнімдерін шығара бастаған сəттен тартатын зауыттың негізгі сүбелі тарихы соңғы қырық жылдың еншісінде.

ҮКІМЕТ

айта келе, «Тұтастай алғанда отын-энергетикалық кешеннің жал пы қосылған құнын кем дегенде 30 пайызға арттыру міндетін қоямын», деген болатын. Біз осы міндет үдесінен шығуды мақсат етудеміз. Зауытты заманауи жаңа технологиялық құрал-жабдықтармен жабдықтау бағытындағы мəселелер оң шешімін табуда. Зауыт өнімдерінің негізгі сұйытылған жəне құрғақ газ, пентан-гексан фракциясы, тұрмыстық пеш отыны, оттегі тəрізді түрлері тұтынушыларға жоғары сапалы көрсеткішпен шығарылуда. Таза, арзан, қуаты мол «көгілдір отын»

Газ ґѕдеуде кґшбасшы Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Табиғи газ бен жер қыртысынан мұнаймен бірге көтерілетін ілеспе газды өндіру, өңдеу қажеттілігі Одақтың назарын Маңғыстауға аударып, зауыт құрылысы қауырт салына бастады. Жұмылдырылған күш негізінде құрылыс қас қағым сəтте аяқталып, зауыт 1973 жылы пайдалануға берілген. Грозныйдағы мұнай өңдеу, Миннибаевск, Вознесенский газ өңдеу зауыттарынан, Невинномыскінің химия комбинатынан газ өңдеу жəне газ-мотокомпрессорларын пайдалану бойынша мамандар алдырылды. Келесі жылы-ақ алғашқы өнімдерін Атырау, Башқұртстан химия комбинаттарына жөнелте бастаған зауытта күні бүгінге дейін миллиондаған текше метр «көгілдір отын» өңделіп, зауыт өнімі халық сұранысын қанағаттандырып келеді. «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ құрамындағы зауыт Қарамандыбас газ кен орны, Батыс Теңге, Тасболат, Ақтас, Оңтүстік Жетібай, оның ішінде Өзен-Жетібай газ алаңдарындағы табиғи газ жəне газ конденсатын өндіру, өңдеу, өндірілген өнімді тарату, ілеспе мұнай газын жинау, тасымалдау қызметімен айналысатын айрықша өндіріс орны. 40 жыл ішінде өңдеу үшін 66,277 млрд. текше метр табиғи жəне ілеспе мұнай газын, 2,266 млн. тонна газ конденсатын қабылдап, 61,603 млрд. текше

соңғы жылдары аймақтағы барлық елді мекендерге желілер арқылы таратылып, облыс тұрғындарының игілігіне жарап тұр. Сондай-ақ, зауытымыз өлкедегі «МАЭК-Қазатомөнеркəсіп» ЖШС, «ҚазАзот» ЖШС тəрізді іргелі кəсіпорындарға отындық құрғақ газдың негізгі жеткізушілерінің бірі болып келді. Ал, қазіргі таңда «Қазтрансгазаймақ» АҚ бірыңғай газ операторы арқылы өңірге газ беріп, тұтынушы сұранысын толық қамтып отыр, –дейді кəсіпорын басшысы К.Нағыманов. «Жас келсе – іске» демекші, жас та болса іргелі мекеменің тізгінін қолына алған Кəрім Сəр сенғалиұлының алдында қыруар шаруа тұр. Ескірген жабдықтарды, құбырларды технологиялық үрдісті сақтай отырып біртіндеп жаңарту, зауыттың технологиялық жүйесін электронды компьютерлік жүйеге келтіру, шығындарды, соның ішінде электр шығынын азайту үшін компрессор стансасының орнына ең соңғы үлгідегі газ-турбиналы компрессор орнату мəселесі өзекті. Мұнымен қоса серіктестік қызметкерлерінің əлеуметтік мəселелерін көзден таса, көңілден қағыс қалдырмау қажет. Жұмысшыларға еңбек демалыстары кезінде еліміздің емдеусауықтыру орындарына демалу үшін кəсіподақ арқылы 70 пайызға жеңілдетілген жолдама беріледі, оған қоса мекеме əкімшілігі тарапынан емделуге 90 мың теңге қаралған. «Кендірлі» демалыс ор-

Шаруаєа бейім жастар Шаянєа барады Оралхан ДƏУІТ,

«Егемен Қазақстан».

Шынын айту керек, шаңы шығып жатқан Шаян ауылының шетінен салынып жатқан осынау алып ғимаратты алғаш көргенімізде «Айдалада аппақ болып тұрған бұл не қылған отау?» деп аң-таң болғанымыз рас. Аудан басшыларының аузынан «Бұл колледждің ғимараты ғой» дегенді естігенде, «Ойпырмай, бар-жоғы елу мыңның үстінде халқы бар Бəйдібек ауданынан бұл оқу орнын толтыратын оқушы табыла ма?» деген сұрақтың да көкейде тұрып алғанын жасыруға болмас. Жақында осы ғимараттың ашылу рəсімі өтті. Міне, сол салтанатты жиында жоғарыдағы ойымыздың мүлдем қате екенін, Шаянның шетінен орын тепкен бұл ақ шаңқан ғимараттың болашағы зор екеніне көз жеткізгендей болдық. Ауыл шетінде тұрған осынау алып ғима ратты колледж емес, жоғары оқу орнының бірі ме деп қалатының анық. Бұл білім ордасы 360 оқушыға арналған. 180 орынды жатақханасы тура жанында тұр. 2009 жылы басталған нысан құрылысына республикалық бюджеттен 2 млрд. 454 млн. теңге бөлініп, «ШымкентГаз» ЖШС осы жұмыстың бəрін абыроймен атқарып шығыпты. Енді «Осыншама оқушыны қайдан табады?» деген сұраққа келсек, колледж бір Бəйдібек ауданы емес, бір күрежолдың бойында қатар жатқан бірнеше ауданның жастарына білім береді екен. Яғни аймақтық мəртебеге ие бұл оқу ордасында Түркістан қаласы мен Отырар, Созақ, Ордабасы аудандарынан келген жастар қалаған кəсіби мамандықтары бойынша дəріс алады. Фермер мамандығының қырсырын, одан бөлек тігінші, тракторшы-машинист, электромонтер мамандықтарын игереді. Əрине, жастарға кəсіби мамандық беретін бұл колледж аяқ астынан пайда бол ған жоқ. Колледж директоры Лесбек

Əлиасқаровтың айтуына қарағанда, аталмыш оқу орны 1958 жылы бұрынғы Алғабас ауданы, Жамбыл елді мекеніндегі Жүзімдік машина-трактор стансасының базасында құрылған. Арнайы ғимараты болмаған соң, əр жылдары Қызылжар, Жамбыл, Шаян елді мекендеріндегі ескі ғимараттарды паналап жүріпті. Яғни колледждің ғимараты жаңа болғанымен, тарихы тереңде жатыр. Содан болар бұл жаңа оқу орнында əртүрлі мамандық бойынша барлығы 338 жас білім алуда екен. Жаңа колледждегі 15 оқу кабинеті

Экологиялыќ талаптар саќталады

метр құрғақ газ, 4,370 млн. тонна сұйытылған газ, 3,189 млн. тонна пентан-гексан фракциясы (ПГФ), 630 мың тонна тұрмыстық пеш отынын өндіріп, тұтынушыларға берді. Қазіргі таңда зауыттағы 14 цех, 21 бөлімде 1100 адам жұмыспен қамтылған. Зауыттың газ өңдеу қуаттылығы жылына 1,5 миллиард текше метр газ өңдеуге есептеліп салынғанмен, газ кен орындарынан газдың келуі соңғы 15-20 жылда азаюына байланысты зауыт 42-47 % қуатымен жұмыс жасап тұр. – Бүгінгі таңда еліміздің экономикалық даму саясатының басты арнасы отандық өндірісті күшейту, сондықтан мемлекетіміз өндіруші сектормен қатар өңдеуші өнеркəсіпті жаңаша құруға, барлық салада инновациялық ізденістерге батыл бетбұрыс танытып отыр. Елбасы Н.Назарбаев «Нұр Отан» партиясының ХІІ съезінде Үкімет күш-жігерін шоғырландыруға қажет бағыттардың бірі – мұнай өңдеуді жəне мұнайгаз секторының инфрақұрылымын дамыту туралы

нына 1 тəуліктік жолдама, оған қоса «Кендірлі» медициналық-реабилитациялық орталығына сауықтыруға 10 күндік жолдама беру қарастырылған. Қызметкерлердің балаларына арнап əр жылы 150 балаға жазғы тынығу лагерьлеріне бару мүмкіндігі қамтылып келеді. Саламаттылықты насихаттау жəне оны өміріне серік етемін деушілер үшін қолдау жоқ емес – зауыт жанынан спорттық кешен ашылған. Сонымен қатар жыл сайын спорттың 10 түрінен цехтараралық жəне қалалық деңгейде спорттық сайыстар өткізіліп отырады. Зауыт Жаңаөзен қаласының жəне өлкеміздің əлеуметтік мəселелерін шешуге де өз үлесін қосуда. Мұнайлы қаладағы №2 орта мектеп зауыт қамқорлығында. Соңғы жылдары табысты кəсіпорындар санатынан табылып, өз жұмысын халық игілігімен үйлестірген Қазақ газ өңдеу зауыты өз ырғағынан жаңылған жоқ. Маңғыстау облысы.

Жаңа жылдың қарсаңында Астана қаласындағы Тəуелсіздік сарайында өткен “Парыз” сыйлығын тапсыру салтанатында “СевКазЭнерго” АҚ “Экологияға үлесі үшін” аталымы бойынша жеңімпаздар сапынан көрінді. Жалпыұлттық телекөпір барысында Премьер-Министр Серік Ахметов Елбасының бизнестің əлеу меттік жауапкершілігі жөніндегі “Парыз” сыйлығының алтын жүлдесін “СевКазЭнерго» кəсіпорнының акционері болып табылатын “Орталық-Азиялық электр энергетикалық корпорация” АҚ директорлар кеңесінің төрағасы Александр Клебановқа салтанатты түрде тапсырды. “СевКазЭнерго” АҚ табиғаттың тепе-теңдігін сақтау, қоршаған ортаға ластағыш заттар шығарындыларын азайту мəселелеріне үлкен көңіл бөліп келеді. Петропавл №2 жылу электр орталығының барлық стансалық жылу қазандығы агрегаттарында екінші буын титан эмульгаторларын орнату нəтижесінде күл қалдықтарын 6 есе азайтуға мүмкіндік туды. Кəсіпорында ескі құрал-жабдықтарды пайдалы əсер коэффициенті жоғары, отын шығыны үлесі төмен жəне қоршаған ортаға əсері аз осы заманғы жаңа қондырғылармен ауыстыру жөнінде бірқатар шаралар атқарылды. Мысалы, өткен жылдың аяғында қуат үнемдегіш жəне экологиялық талаптарға толық жауап беретін №4-ші турбина агрегаты іске қосылды. Агрегат жабдықтарын жаңғыртуға 6,1 миллиард

Ќазаќстандыќ їлес ќайтсе артады? Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Өткен жылы Өскеменде «Қуатты аймақтар – Қуатты Қазақстан» атты Павлодар, Алматы, Шығыс Қазақстан жəне Қарағанды облыстарының өңіраралық интеграция форумы өткені белгілі. Форумда облыстар арасындағы байланыстарды кеңейту жəне өзара іс-қимыл туралы бірнеше келісімге қол да қойылды. Ал, келесі кезекте Павлодарда болып өткен «Жергілікті қамтудың өсуі – бизнесті дамытудың негізі» атты өңіраралық форумда жоғарыда аталған төрт облысқа ортақ мəселелер тағы да назарға алынды. Басты мақсат – өңірлердің өзара байланысын арттыру жəне қазақстандық үлесті көбейту. Отандық тауар өндірушілер арасында қазақстандық үлесті арттыру туралы Елбасы тапсырмасы бар. Жиынға еліміздің Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі, облыстардың өкілдері, өңірлерді дамыту институттарының, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ, «ҚазМұнайГаз» АҚ, «Самұрық-Энерго»

АҚ, «КЕГОК» АҚ, «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ, «Қазақтелеком» АҚ жəне «Қазпошта» АҚ сияқты жүйе құраушы кəсіпорындар мен тауар өндірушілердің өкілдері қатысты. Облыстардан келген тауар өндірушілердің көрмесі көрсетілді. Жиын барысында өткен жылы Павлодар облысы əкімдігі мен кəсіпорындары арасында қазақстандық үлесті арттыру мақсатында 448 млрд. теңгенің келісімшарты жасалғаны жəне өңірде 15 жүйе құраушы кəсіпорын бар екені айтылды. Мəселен, «Кастинг», «Қазэнергокабель», «КSP Steеl» секілді кəсіпорындар белсенділіктері айтылды. Келесі кезекте «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ вице-президенті Ермек Ғизатов, «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ төрағасының орынбасары Нұрлан Рыспановтар төрт облыс арасындағы əріптестікті дамытуға дайын екендіктерін айтты. Облыс əкімдіктері мен «Қазақмыс» корпорациясы» ЖШС, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ, «Қазатомөнеркəсіп» ҰАК» АҚ арасында қазақстандық үлесті дамытудағы өзара ынтымақтастық жөніндегі меморандумға қол қойылды.

Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігі Қазақстандық үлесті дамыту департаментінің директоры Серік Кəмелінің айтуынша, форумда қазақстандық үлесті арттырудағы облыстардың мүмкіндіктері көрінді. Бұл форумда «Нені жасай аламыз?», «Қолымыздан не келмейді?» деген сауалдарға жауап ізд��лді. Қазақстандық үлесті арттыруда Павлодар облысының өнімдерін шетелге экспорттауға болады, Ал, Алматы облысы əкімінің бірінші орынбасары Амандық Баталовтың айтуынша, өңіраралық байланыстардың ел дамуына қосар үлесі мол. Мəселен, Алматы облысында ауыл шаруашылығы жақсы дамыған. Соған орай, Павлодар, Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстарындағы өндіріс өркенді. Сондықтан, өзара байланыс өңірлер үшін тиімді. Біз, алматылықтар, үш өңірден өндіріске қажетті тауарларды алсақ, оларға ауыл шаруашылығына қажетті өнімдерді жеткіземіз. Өскемендегі форумда Астана қаласынан төрт облыстың өнімдерін сататын сауда үйін ашу туралы жоспарланған көрінеді. Сондықтан жиын

теңге жұмсалып, стансаның қуаты 63 МВт-ға артты. Былтыр құны 3,5 миллиард теңгеге пара-пар №2 күл шығарғыштың 3 секциясының құрылысы аяқталса, биыл өндіріс қалдықтарын іске жарату жұмыстары одан əрі жалғастырылады. Ал, 2016 жылға дейін №1 жəне №5 турбина агрегаттарын ауыстыру, №12 жылу қазандығы агрегатын қайта жаңарту, №8 жылу қазандығы агрегатын монтаждау аяқталатын болады. Үлкен Белое көлінің биологиялық жағдайын жақсарту мақсатымен оның түбін тазарту жұмыстарымен жүйелі айналысып келеді. Жер ресурстарын қорғауға, кəсіпорын аумағын көгалдандыруға жəне қоршаған ортаны қорғау жайына да айрықша көңіл бөлінеді. Кəсіпорын бизнестің əлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі байқауға 2008 жылдан бері қатысып келеді. 2013 жылы “Парыз” байқауына қатысуға өтініш берген 534 кəсіпкерлік субъектілер арасынан топ жаруымыз əлеуметтік мəселелерді шешудегі оң тəжірибелерді бағалағандық, қоршаған ортаның жағдайын жақсартуға бағытталған табиғат қорғау бағдарламаларын қолдау деп білеміз. Александр СЕМЕНЧУК,

“СевКазЭнерго” АҚ-тың жұртшылықпен байланыс жөніндегі бөлімнің жетекшісі.

Солтүстік Қазақстан облысы.

барысында бұл жоспар-жоба жүзеге аса ма, жоқ па деген сұраққа жауап ізделді. Сөйтіп, Астанада сауда үйін салу мəселесі əлеуметтік-кəсіпкерлік корпорацияларға жүктелді. Алып сауда үйінің болашақтағы көрінісі, қанша қаржы қажеттігі де айтылды. Құжаттық жұмыстар реттелгеннен кейін облыстар арасында келісімшарт жасалады. Сауда орталығы Астанада өтетін ЭКСПО-2017 халықаралық көрмесіне лайықталып бой көтеруі тиіс деген шешім қабылданды. Форум барысында 2014 жылы еліміздегі ұлттық компаниялар мен ірі жүйе құраушы кəсіпорындардың қажеттілігі үшін облыс тауар өндірушілерінің тауарлары, жұмыстары мен қызметтерін жеткізу жөніндегі хаттамалар мен ұсыныстар бойынша кездесулер өтті. Жəне де «NADLoC» жергілікті үлесті дамыту жөніндегі ұлттық агенттік» АҚ, «Қазақстанның Даму банкі» АҚ, «Қазақстанның индустрияны дамыту институты» АҚ қатысуымен тауар өндірушілерге арналған семинар-кеңес ұйымдастырылды. Павлодар облысы.

толық жабдықталған. Оның ішінде 6 арнайы технология, 6 лингафон жəне 3 информатика кабинеті бар. Бұдан бөлек химия, биология, физика пəндеріне арналған кабинеттер, əдістемелік көмек көрсету жəне ұстаздар бөлмесі мен зертханалар қызметке орайластыра салынған. Озық сəулет үлгісіндегі ғимаратта дəрігерлік көмек жəне жуыну бөлмелері, 8 оқу шеберханасы, 90 орынды асхана, 44 орынды кітапхана, 156 орынды мəжіліс залы жəне спорт кешені орналасқан. Қостұраның қойнауында жатқан осынау сайын далада екі күннің бірінде Арыстанды Қарабастың желі арқырап тұратын болған соң ғой, дауылы қатты ауылды «Шаң басқан Шаян» деп айтып жатқанымыз. Əйтпесе, соңғы жылдары Бəйдібек ауданының орталығы Шаянның əжептəуір шырайы кіріп қалды. Көшелері кеңейіп, сəнді үйлері көбейіп, саябақтар салынды. Енді міне, жастарға мамандық беретін осы колледж Шаянның жарқын өмірінің тағы бір жаңа парағын ашып жібергендей. Ең бастысы, ауыл жастары бір кəсіпке маманданып, жастайынан еңбекке пісіп өсетін болды. Оңтүстік Қазақстан облысы. Суретті түсірген Қайсар ШЕРІМ.

Елбасының Қазақстан халқына Жолдауында ауыл шаруашылығы қызметкерлеріне де биік міндеттер қойылғаны белгілі. Ет экспортын жолға қою, ауыл шаруашылығында өңдеуші кəсіпорындарды іске қосып, тұрғындарды ұн, басқа да азықтүлікпен қамтамасыз ету басты назарда болу керектігі тайға таңба басқандай көрсетілген. Біз бұл бағытта біршама табыстарға жеттік деп айта аламыз.

Табыс толыєа тїспек Өмірбек НҰРАСЫЛОВ,

«Икеп» шаруа қожалығының төрағасы.

«Икеп» шаруа қожалығының құрылғанына 10 жыл толды. Зайсан ауданындағы менің інім Болат Нұрасыл басқаратын құрылыс компаниясының жұмыс істей бастағанына 45 жылдан асты. «Зайсан құрылыс» компаниясы деп аталатын бұл мекеме бізде ғана емес, көрші аудандарда да құрылыс салуда. Күршімде, Тарбағатайда бірнеше құрылыс ғимараттарын салып берді. Қазір аудан орталығында 60 пəтерлі тұрғын үй құрылысын салып жатыр. Қалжыр өзенінде жаңа көпірді, Қаройда да көпірді сапалы етіп салып берді. Компанияда бүгінгі күні 300-ге тарта адам еңбек етеді. Ал осыншама адамды азық-түлікпен қамтамасыз ету, артық болып жатса аудан тұрғындарына сату біздің міндетіміз. Əрине, ол үшін ізденіс пен ілкімділік қажет екені мəлім. Қожалықта 400 ірі қара,130 жылқы, бір табын қой бар. 270 сиырдың сүтін аудандағы сүт зауыты сатып алуда. Биыл 1070 гектарға егін егіп, гектарынан 17 центнерден өнім алдық. Кеспе цехы, наубайханамыз бар. Ет, сүт, кеспені өз жұмысшыларымызға арзан бағамен босатамыз. Осыдан бірер жыл бұрын тəулігіне 120 тонна ұн тартатын зауытты пайдалануға бергеміз. Оның игілігін төрт аудан жұртшылығы көріп отыр. Зауытқа іскер маман Нұртас Байғожанов жетекшілік етеді. 300 тонна бидайды келесі жылға тұқым қорына сақтап қойдық. Біз қайырымдылық шараларына да қатысып, тұрмысы нашар отбасыларына қолғабыс жасап отырамыз. Ел тəуелсіздігінің 22 жылдығы қарсаңында қожалықта еңбек ететін озаттарға құрмет көрсеттік, озаттарды марапаттадық. Ұзақ жылдар еңбек еткен азаматтардың есімі құрмет кітабына жазылды. Тəуелсіздік – тəтті ұғым. Ендеше, алдағы уақытта да егемен елдің босағасы берік болып, халықтар достығы нығая берсе, Қазақстанның əлемдегі озық 30 мемлекеттің қатарына қосылуына кəміл сенеміз. Соған лайықты үлес қоса береміз. Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы.

1


4

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

Ауыл шаруашылығын дамытып, оны ел экономикасын өрлетуде негізгі арнаның біріне айналдыру мақсатында бірнеше бағдарлама жасалып, іске қосылған. Солардың бірі – «Мурабаха» исламдық несиелеу бағдарламасы. Біле-білген ауыл тұрғынына өз ісін ашу үшін аталған бағдарламаның қолайлы тұсы көп-ақ. Таяуда осы бағдарлама бойынша Қара ған ды облысындағы Шет ауданының 5 шаруашылығы симментал тұқымды 40 сиыр сатып алды. Мамандардың айтуына қа ра ғанда, ірі қараның бұл тұқымы сүтті мол береді. Жобаны «ҚазАгро» ұлттық басқарушы холдингі» АҚ-тың еншілес

исламдық несиелеу бағдарламасы бойынша қарыз алушы сүт таситын көлікті сатып алуға да тиімді жолмен қарыз алып, оны бөліп-бөліп қайтаруына жағдай жасалған. Сөйтіп, «Нəтиже» компаниясымен келісе отырып, сүтті жинап, қабылдау орнына өзі жеткізуіне болады.

Асыл тўќымды мал ауылдыѕ əл-ауќатын кґтереді Қайсар ЖҮСІП.

компаниясы «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ жүзеге асырып отыр. Бұған дейін Шет ауданында өткен семинар-кеңесте сүт кластерін жүзеге асыру мəселелері жан-жақты талқыланған болатын. Сол кезде жобаны Қарағанды облысы əкімдігінің өндіруші компания-

– Қарыз көлемі 3 млн. 750 мың теңгеге дейін жетеді. Кəсіпкер ол қарызды 4 жылдық мерзімде қайтару шартымен алады. Оның үстіндегі табыс үстемесі 9,5 пайыздан аспайды. Десек те, несиелеудің барлық талаптары орындалып, іс оңалған жағдайда 1 мал басына берілетін мемлекеттік субсидия 118 мың теңгені құрайды. Бір асыл тұқымды мал сүтті кəдімгі

сы «Нəтиже» ЖШС мен аталған қор «Агробизнес-2020» бағдарламасының шеңберінде қанатқақты режімде жүзеге асыратын болып келіскен екен. Игі жобаны қолдап, қаржыландыру барысында «Мурабаха» исламдық несиелеу жолымен қатар «Жұмыспен қамтудың жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы бойынша шағын несие беру шарасы да кең пайдаланылып, қатар жүргізілген. Елдік шараға қатысып, сүт өңдеп, өндіруге атсалысқысы келетін жандардың өзара байланысы мен ісəрекетінің жүйесі жасалған. Ол бойынша, «Нəтиже» ЖШС сауын сиырларды сатып алғысы келетін, бірақ оған қаржысы жоқ адамдардың тізімін жасайды. Ал қолдау қорының қызметкерлері ауылдарға арнайы шығып, сүтті сиырларды иеленетін шаруашылықтарда түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, тиісті құжаттарын қабылдайды. Негізі келешектегі қарыз алушы мал сатушы тараппен ниет шартын жасайды. Осы шартқа орай қолдау қоры сауын сиырды сатып алушыға несие бөледі. Бұл несиелік шарасы қарызды тауарлы түрде беру жүйесімен де жүзеге асырылуы ықтимал. Қарыз алушы қалаған малын алып, өндірген сүтін несие шартына орай «Нəтиже» ЖШС-ға келісілген бағамен тапсырып отырады. Шаруасы дөңгелеп, кіріс келе бастағанда қолдау қорынан алған қарыздарын қайтара бастайды. Қарызды қайтару шаралары тапсырылатын сүт есебінен, «Нəтиже» ЖШС тарапынан да орындалуы мүмкін. Ауыл тұрмысын түзеуге септігі тиер деген жобада, сүтті тасымалдауды несиелеу жүйесі де тəптіштелген. «Мурабаха»

қарапайым малдан 3 есе көп береді. Сондықтан бұл жоба шаруаларға өте тиімді болатынына сенемін, дейді «Ауыл шаруашылығын қаржы��ай қолдау қоры» АҚ-тың Қарағанды облыстық филиалы директорының орынбасары М.Тұңғышбеков. Елімізде сүт өндірушілерге мемлекеттік қолдау жасалып отыратыны белгілі. Аталған жобада да мемлекеттік көмек шаралары толық ескерілген. Атап айтқанда, сүті мол асыл тұқымды ірі қара малдың төлін сатып алуға, сондайақ, селекциялық жəне малды асыл тұқымдандыру жұмыстарын жүргізу қызметін арзандатуға, бұлармен бірге аналық малдардың сапасын жақсартуға арнайы субсидия бөлінеді. Мұнымен қатар, мемлекеттік субсидияны пайдаланып асыл тұқымды бұқа өсіріп отырған шаруашылықтардан бағалы ұрық пен эмбриондарды трансплантациялау бағасын арзандатып алуға болады. Бұлармен бірге, малдың құнарлы азықт арын төмендетілген бағамен алуға субсидия арқылы қол жеткізуге мүмкіндік жасалған. – Жобаны қаржыландыруға аудан бойынша жалпы 19 млн. 250 мың теңге қаржы қарастырылды. Бұл сүтті ірі қараларды «Нұр əлем», «Шалқар», «Нұр» шаруа қожалықтары мен жеке кəсіпкерлер А.Майханов пен Е.Хасенов Павлодар облысындағы «Луганск» асыл тұқымды шаруашылығынан сатып алды. Бұйыртса, асыл тұқымды мал Шет ауданының экономикасын дамытуға септесіп, ауыл-аймақтың əл-ауқатын көтереді деген үмітіміз зор, – дейді М.Тұңғышбеков.

Мемлекеттік жəне салалық басқару буындары алдына жаңа талаптар мен тың міндеттер қойып отыр. Мемлекет басшысының «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында өңірлерді дамытуда əлеуметтік теңгерімсіздік мəселелерін шешуге баса назар аударылып, мемлекеттік органдардың бұл саладағы жұмыстарын үйлестіру қажеттігі атап көрсетілгені мəлім. Сөз арасында мемлекеттік жəне салалық барлық бағдарламалардың орындалуын өңірлерді дамытудың басымдыққа ие міндеттерімен шешуді үйлестіру басты талап ретінде қойылып отырғанын атап өткен жөн. Өйткені, елдің жалпы дамуын өңірлерсіз көзге елестетудің өзі қиын. Осы орайда, Өңірлік даму министрлігінің құрылуы ел өңірлерінің тиімді жəне тұрақты алға басуының басты буыны əрі локомотиві болып табылары анық. Өңірлерді дамытудың бірінші дəрежелі құжаты Елбасының арнайы Жарлығымен бекітіліп, 2020 жылға дейінгі кезеңді қамтитын аумақтық-кеңістік болжамды кестесін түзіп берді. Оның негізгі мақсаты əрбір өңір мен саланың əлеуметтікэко номи ка лық əлеуетінің дамуы мен тиімді пайдаланылуы негізінде ха лық тың əл-ау қатының өсуін қамтамасыз етуді діттейтіндіктен, ауылдық

2

ҮКІМЕТ

ҮКІМЕТ

Зауыт ќўрылысы ќарќынды Сатыбалды СƏУІРБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Ақтөбе облысының экономикасы соңғы жылдары қарқынды дамуда. Бұған жаңа өндіріс орындарының ашылып, пайдалануға берілуі серпін беріп отыр. Қазір де көптеген ірі инвестициялық-инновациялық жобалар жүзеге асырылуда. Солардың ішінде Ақтөбе рельсарқалық зауытының құрылысы анағұрлым қарқынды жүргізілуде. Жақында осы құрылыс алаңында болғанымызда бұған анық көзіміз жетті. Айналасы атшаптырым зауыт аумағы қызу еңбек алаңына айналған. Жарқ-жұрқ етіп от шашқан дəнекерлеу, құрылысқа қажетті материалдарды түсіру жəне бетон тасымалдағыш машиналардан қалыптарға бетон құю, арматураларды бекіту, болашақ балқыту пештерінің тұғыртастарын құю, қондырғыларды орнату сияқты жұмыстар бір сəтке де толастар емес. Ұзындығы 750 метр, ені 100 метр болатын өндірістің өне бойы қызу еңбек. Осыншама алаңды алып жатқан бас корпустың қыс қаһарына мінбей тұрып қабырғаларын тұрғызып, төбесін жауып алған құрылысшылар жауған жаңбыр, қарға, өкпек желге қарамай жұмыстарын атқаруда. Осының өзінен-ақ, ауа райының құбылмалы кезінде жұмыс қарқынын төмендетпеу үшін салынып жатқан зауыт басшылығының алдын ала қамданғаны көрініп тұр. Бұл зауыттың құрылысы 2013 жылдың сəуір айында басталғанына қарамастан, ыждағаттылықтың ізі аңғарылады. Құрылыс алаңында кездескен Ақтөбе рельс-арқалық зауытының бас директоры Андрей Кузминнің де көңілі көтеріңкі, бас корпуспен бір мезгілде салынып жатқан қосалқы өндірістердің бой көтеріп жатқанына риза. Ол бізбен əңгімесін қазір құрылыс жұмыстары кестеге сай жүргізіліп жатқанынан бастады. – 2012 жылы желтоқсанда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев қатысқан жалпыұлттық телекөпір аясында Ақтөбеде рельс-арқалық зауытының құрылысын бастау туралы тапсырма берілген болатын. Көп күттірмейақ, 2013 жылдың сəуір айында ауқымды жобаның құрылысын бастап кеттік. Бұл зауытта инновациялық термотөзімді, жоғары сапалы рельстің ұзындығы 120 метр етіп құйылады. Өнім жоғары жылдамдықпен жəне қозғалысы көп желілерге қолданылатын болады. Рельстің ұзын болуы мұндағы дəнекерлеу арқылы жалғау жұмыстарын азайтады əрі қауіпсіздікті күшейтеді. Тағы бір ерекшелігі – зауыт шығарған өнім жылжымалы құрамның жылдамдықты арттыруына ықпал етеді. Мұндағы құрал-жабдықтардың

барлығы Италиядан жеткізілген, – деді ол құрылыс жұмыстарының қарқынын өзіңіз де көріп тұрсыз ғой дегенді ишаратпен білдіріп. Зауыт құрылысында пайдаланылатын материалдардың жəне осында жұмыс істейтін мердігерлердің 99 пайызы қазақстандық көрінеді. Жобаның құрылыс жұмыстарында бас мердігерден басқа, сегіз қосымша мердігер кəсіпорындар жұмыс істеуді, оларда еліміздің əр өңірінен келген 750 адам еңбек етуде. Жұмысшыларға тұрмыстық жағдай жасалған, еңбекақылары да жоғары, уақытылы беріліп тұрады. Сондықтан да мұнда кадрлар тұрақты. Зауыт жылына 430 мың тонна прокат, оның ішінде 200 мың тонна рельс жəне 230 мың тонна ірі сортты прокат өнімдерін шығаратын болады. Жобаның құны 55 миллиард теңге тұрады. Зауыттың бастамашыларының бірі – «Транспорттық технология» ЖШС жобаны жүзеге асыруға ынталы болып отыр. Қазақстанның Даму банкі қажетті қаржының 70 пайызын несиелейді, ал, қалғанын «Қазақстан темір жолы» АҚ пен жеке инвесторлар қаржыландырады. Қазірдің өзінде кəсіпорын құрылысына қаралған қаржының 30 пайызы игерілген. Рельс-арқалығы алып зауыты іске қосылғаннан кейін 700 адам жұмыспен қамтылмақ. Зауыт үш ауысымда үзіліссіз жұмыс істейтін болады. Индустрияландыру картасына сəйкес жобаның инфрақұрылымдық желілермен жарақтандырылуына облыстық əкімдік қолдау көрсеткен. Яғни газ, су жəне канализация құбырларын тарту, зауыттың теміржол арқылы өтетін автожолы, 22 шақырым электр желісі осы бағдарлама аясында жүргізілген. Мұның өзі ірі жобаны жүзеге асырушыларға жасалған көп көмек екені сөзсіз. Сондай-ақ, жоба аясында зауытқа 39-ыншы Қызғалдақты разъезінен теміржол тартылып, жүкті тиеутүсіру базасы салынды. Қоймалар, өрт сөндіру депосын, электр стансаларын салу жобаны жүзеге асырумен қанаттас жүргізілуде, қуаты 40 мегават электр стансасы іске қосылған. Болашақта болат балқыту кəсіпорыны салынбақ. Оның техникалық-экономикалық негіздемесі жасалуда. Осыған байланысты тағы да 150 мегават электр подстансасын пайдалануға беру ойластырылуда. Жалпы, бұл кəсіпорын рельс-арқалықтарын шығаруға қажетті шикізатты болат темірді балқытудан бастап дайын өнім рельс жəне ірі сортты прокат шығарудың тасқынды өндірістік желісін қалыптастыруға бағыт ұстауда. Сонда барлық процестер осында кідіріссіз атқарылатын болады. Бұл шикізат үшін шетелге тəуелділіктен құтқарады, сондай-ақ, барлығы бір жерде дайындалғандықтан,

шығарылатын өнімнің өзіндік құны да арзан болады деп күтілуде. Италияның «Siemens-VAI» компаниясы жабдықтарды жеткізіп, өз технологияларын өндіріске орнатып қана қоймайды, қондырғыларды құру жəне құрылыс жұмыстарының дұрыс жүргізілуіне бақылау жасайды. Зауыттың бас корпусын технологиялық жарақтандыру, прокаттық қондырғыларды жасақтау, іске қосу-реттеу жұмыстарын италиялық мамандар жүзеге асырады. Бас мердігер – «Союзкомплект» Қазақстан-Украина бірлескен кəсіпорыны да өз тарапынан атқарылатын жұмыстардың уақытылы жəне сапалы болатынына кепілдік беріп отыр. Жобаны жүзеге асыруға қатысатын ресейлік «Прокатмонтаж» фирмасының италиялықтармен жұмыс жасауда бұрыннан қалыптасқан тəжірибесі бар екен. Бүгінгі күні зауытта газ-турбиналы электр стансасын 100 мВТ-ға кеңейту арқылы электрмен болат балқыту цехының құрылысы жүргізіліп жатыр. Отандық өнім пайдалануға берілгеннен кейін «Қазақстан темір жолы» акционерлік қоғамының барлық қажеттіліктерін қамтамасыз ететін болады. Қазірдің өзінде маркетингтік бөлім құрылып, алдын ала болашақта өнімдерді өткізуге жəне алушыларға жеткізуге келісімдер жасалуда. Оның ішінде «ШалқарБейнеу» теміржол құрылысы, сондай-ақ, Өзбекстан, Түркіменстан, Əзербайжан секілді басқа да елдердің теміржол компаниялары қажеттілігін өтейтін болады. Зауыт басшылығының айтуынша, қазір «Қазақстан темір жолы» АҚ-пен он жылға 1,0 миллион тонна өнім жеткізу жайында келісімшарт жасалыпты. Яғни зауыт жыл сайын акционерлік қоғамды 100,0 мың тонна өніммен қамтамасыз етіп отырмақ. Бүгінде іргетасы қаланып, құрылысы күндіз-түні жүргізіліп жатқан кəсіпорын келер жылы іске қосылмақ. Мердігер компаниялар ауа райының жауынды-шашынды болғанына қарамастан, құрылыс жұмыстарынан кідіріс болдырмауда. Бұл нысан облыстың экономикасына серпін беретін жоба ретінде жергілікті биліктің қатаң қадағалауында тұрғаны да шындық. Себебі, елдің күретамыры іспетті теміржолға қажетті рельс шығаратын бұл кəсіпорынның маңызы зор əрі əзірге елімізде біреу ғана. Бірегей жоба – рельс зауытының құрылысы басталғалы жұмыс қарқыны үдей түспесе, кеміген жоқ. Мұның өзі бұл жобаны жылдамырақ жүзеге асыруға инвесторлардың қаншалықты ықыласты екенін көрсетсе керек. Жобаны жүзеге асыру мерзімі өте қысқа, мұның өзі кəсіпорын құрылысын жүргізушілерге үлкен жауапкершілік жүктейді. Құрылыс алаңындағы қарқынды жұмысқа қарап, инвесторлардың да, құрылысшылардың да бұл жауапкершілікті жете сезінгеніне көзіміз жетті. Ақтөбе облысы.

Кїрмеуі ќиын мəселе шешімін таппаќ Ержан БАЙТІЛЕС,

«Егемен Қазақстан».

Сықырлаған сары аязда бір жағына қарай қисайып, өкпесін зорға сүйретіп, ыңырана басып, көк түтінін будақтатып кетіп бара жатқан қоғамдық көлікті көп көресіз. Қызылордадан. Əсілі, Қазақстанның қай түкпірінде тұрмаса да автобуспен жүретін адамдар біледі. Бізде қоғамдық көліктің мəдениеті кем. Адам емес, ағаш басқандай етіп тиейді. Кондуктор ұрысқақ. Жүргізуші дөрекі. Көшеде емес, автораллиде келе жатқандай жарысады. Оған көліктердің қаңқасы ғана қалғанын қоссаңыз, азаптың арта түсетіні анық. Өйткені, діттеген жеріңе жеткізетініне сене алмайсың. Көненің көзін көргендей кейіпке түскен автобустарға тап болғанда еріксіз осындай ойға тірелесіз. Жалпы, бүгінде автопарктің дені жекенің қолында. Мемлекеттің есебінен қаржыландырылып отырған парктер некен-саяқ шығар. Ал жекеменшіктің мақсаты белгілі. Ақша табу. Қаржыны молайту. Дегенмен, парктегі автобустарды жаңартуға келгенде қинала бере ді. Жолақысын көтергенді білген

компаниялар, көлікті жаңалауды білмейді дегенге сене алмайсың. Ақыр соңы, жалпақ жұрттың түтініне шашалған көлікпен жүргеннен басқа амалы қалмайды. Былтыр қараша айында Қызылорда облысының əкімдігі бір бастама бастады. Сол бойынша, «Байқоңыр» əлеуметтіккəсіпкерлік корпорациясы мен Еуропа қайта құру жəне даму банкі арасында меморандумға қол қойылған болатын. Ол не меморандум еді? Аталған құжат бойынша Қызылорда қаласында заманауи автобус паркі құрылып, жаңа жолаушы тасымалдаушы көліктер əкелінбек. Шындығы керек қой, бастапқыда осыған аса илана қоймадық. Елп ете қалмадық. Сөйтсек, жаңа автобустар сатып алуға Еуропа қайта құру жəне даму банкі 18,8 миллион доллар қаражат бөліпті. Соның алғашқы 20 автобусы Қытайдан Қызылордаға келіп жетіпті. Автобустар экологиялық таза газбен жүреді екен. Сонымен қатар, мүмкіндігі шектеулі адамдардың мініп-түсуіне де ыңғайлы жасалған. Автобус паркінің директоры Мұрат Нұғмановтың айтуынша, бұл жаңа көліктердің сыйымдылығы 75-80 адамды құрайтын көрінеді. Аталған

меморандумның арқасында көп ұзамай Қызылорда көшелерінде су жаңа автобустар пайда болады. Келешекте тағы 100 автобус əкелу жоспарланып отырғанға ұқсайды. Тағы бір ерекшелігі бар мұның. Автобустың жүргізушісі мен кондукторларының тап-тұйнақтай бірыңғай форма кигенін Астанадан көретін едік. Алматының өзінде мұндай жағдай қалыптасқанын байқау қиын. Міне, елордадағы үрдіс бізге жетті. Көлік жүргізушілері мен кондукторларына арнайы киім алынды. Енді алдағы уақытта Ақмешітте олпы-солпы жүрген

Ґѕірлік даму їйлесімділігі

аймақтардың нақты міндеттері мен негізгі стратегиялық басым бағыттарын белгілеу басқару сапасына да жаңалықтар əкелері сөзсіз. Біз өңірлерді дамытуды қолданыстағы мемлекеттік жəне салалық бағдарламалар шеңберінде жүзеге асыра отырып, облыс аумақтарын дамыту жобаларымен үйлестіруді қамтамасыз етіп келеміз. Ол жан-жақты сипаттылығымен де бөлектенеді. Экономиканың нақты секторын, əлеуметтік саланы өркендету, тиісті аумақтарға мемлекеттік қызметтер мен инфрақұрылымдар ұсыну жөнінде кешенді шаралар қарастырылған. Түпкі мəні тұрғындардың өмір сапасын арттыру болып табылады. 2015 жылға таман жалпы өңірлік өнім көлемін 749,6 миллиард теңгеге жеткізу жоспарланған. Сонда 2009 жылға қарағанда нақты

өсім 19,7 пайызға ұлғаятын болады. Аумақтарды дамыту бағдарламасын іске асырудың тиімділігі мен нəтижелілігі мониторингтеу жəне бағалау арқылы айқындалып, жылына бір мəрте жүзеге асырылады. 2012 жылғы мониторингтеу нəтижесі бойынша экономика дамуының барлық салалары мен бағыттары жəне мемлекеттік қызметтер ұсыну бойынша 27 индикатор жəне 91 нəтиже көрсеткішіне қол жеткізілді. Талдау көрсеткендей, аумақтарды дамыту бағдарламасын іске асыру облыс экономикасының өсуіне, халықтың өмір сүруіне қолайлы жағдайлар жасауға үлкен ықпал тигізіп отыр. Өңір дамуының интегралдық көрсеткіші 2012 жылмен салыстырғанда 5,3 пайызға артып, 262,9 миллиард теңгені құрады. Жан басына шаққанда 454,3 мың теңгенің

тауарлары өндіріліп, қызметтері көрсетілді. Бұл өткен жылғыдан 15,3 пайызға артық. Алдын ала шаралар қабылдау нəтижесінде 23 индикатор мен 59 нəтиже көрсеткіші бойынша жоспарлы тапсырмалар ойдағыдай орындалды. Жүргізілген мониторинг нəтижелері бойынша индикаторлар мен көрсеткіштердің жоспарлы нəтижелерін аяқсыз қалдырған салалар тізбегі нақты айқындалып, нақты шаралар қабылдау үшін тиісті мемлекеттік органдарға жіберілді. «Өңірлерді дамыту» бағдарламасын іске асырудың екі жылында, оның ішінде, «Қазақстан өңірлерінің бəсекеге қабілеттілігін арттыруға жəне экономикалық дамуына жəрдемдесу» атты екінші бағыты аясында жергілікті өзінөзі басқаруды қолдау мақсатымен көшелерді

қоғамдық көліктің жүргізушісі мен кондукторын көрмейтін боласыз. Қазір олар қозғалыс жəне қауіпсіздік негіздерін тағы бір пысықтауда. Сонымен қатар, жаңа автобус паркін салу үшін арнайы жер бөлінді. Бұл да үлкен жаңалықтың басы. Себебі, парк салынып, автобустар түгелдей жаңарса, онда Қызылордада қоғамдық көліктің проблемасы шешіледі деген сөз. Осылайша, шаһардағы күрмеуі қиын жолаушылар тасымалы мəселесі биыл шешімін табады деп сенеміз. ҚЫЗЫЛОРДА.

жарықтандыру, көгалдандыру, заңсыз үйінділерді жою, қатты тұрмыстық қалдықтардың полигондарын, мал қорымдарын белгілеу, балаларға арналған аулалық ойын алаңдарын орнату, əлеуметтік сала нысандарын ағымдағы жəне күрделі жөндеу, кентішілік жолдарды ағымдағы жөндеу мəселелері бойынша 372 жоба қолданысқа енгізіліп, республикалық бюджеттен 315,8 миллион теңге бөлінді. Алдағы үш жылда бұл мақсаттар үшін 935 миллион теңге қарастырылған. Мемлекет тарапынан жасалып жатқан ауқымды шаралар ауылдық аумақтар дамуының тұтастай жүйесін жасауға, жергілікті атқарушы органдардың қаржылық əлеуетін тиімді пайдалануға мүмкіндік берері сөзсіз. Айгүл ӨТЕУЛЕНОВА,

Солтүстік Қазақстан облыстық экономика жəне бюджеттік жоспарлау басқармасы басшысының міндетін атқарушы.

Орталыќ мемлекеттік органдардыѕ интернет-сайттары: Қазақстан Республикасының Үкіметі Ішкі істер министрлігі Қорғаныс министрлігі Қоршаған ортаны қорғау министрлігі Білім және ғылым министрлігі Сыртқы істер министрлігі Денсаулық сақтау министрлігі Көлік және коммуникация министрлігі

www.government.kz www.mvd.kz www.mod.kz www.eco.gov.kz www.edu.gov.kz www.mfa.kz www.mz.gov.kz www.mtk.gov.kz

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Қаржы министрлігі Әділет министрлігі Төтенше жағдайлар министрлігі Мәдениет және ақпарат министрлігі Ауыл шаруашылығы министрлігі Экономикалық даму және сауда министрлігі

www.enbek.gov.kz www.minfin.kz www.minjust.kz www.emer.kz www.mk.gov.kz www.minagri.kz www.minplan.kz

Мұнай және газ министрлігі Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Статистика агенттігі Спорт және дене шынықтыру істері агенттігі

www.memr.gov.kz

wwww.mit.kz www.stat.kz www.sport.gov.kz


 Еркін елдің ертеңі

 Замана зиялылар зердесінде – Əуелгі сөздің басын еліміздің егемендігіне қарай бұрсақ деймін. Шыны керек, біздің бағымыз да, бақытымыз да ата-бабаларымыз сан ғасырлар бойы өмірін аттың жалында өткізіп, қол жеткізе алмай кеткен тəуелсіздік қой. Сіз о баста Тəуелсіздікті қалай қабылдадыңыз? – Тəуелсіздікті біздің ата-бабаларымыздың ғасырлар бойы азаттыққа деген ұмтылысының, арман-тілегінің жүзеге асуы деп түсінеміз. Ата-бабаларымыз ежелден арман еткен еркіндікке, тəуелсіз, тұғырлы мемлекеттігімізге ХХ ғасырдың соңында ғана қол жеткіздік. Кеңес Одағының ыдырауын əлемдік саясаттың белгілі бір уақыт шеңберінде шындыққа айналған көрінісі ретінде қарастырсақ, еліміздің тəуелсіздік

асырудың 15 жылы ішінде еліміз əлемдегі ең серпінді дамып келе жатқан елдердің бестігіне енді. 2012 жылдың қорытындысы бойынша ішкі жалпы өнімнің көлемі жағынан Қазақстанның əлемнің 50 ірі экономикасының қатарына кіргені мұның жарқын көрінісі. Еліміздің тарихи қысқа уақытта қол жеткізген табыстарын дүниежүзілік қауымдастық əлдеқашан мойындағаны белгілі. – Осы тұрғыда Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» деп аталатын халыққа Жолдауына айрықша тоқталмай өту мүмкін емес. Сіз осы құжаттың біздің бүгінгі жəне келешектегі тыныс-тіршілігіміз үшін ең

– ең асыл қасиет. Сондықтан қазақтың бірлігі – елдігіміздің кілті, ең басты мəселесі» деп атап көрсетілген. Демек, ұлтымыздың ішкі татулығын күшейту елімізді, елдігімізді сақтаудың басты кепілі болмақ. Ру мен тайпаға бөлінудің ұлттық тұтастығымыздан айыратын барынша зиянды ұстаным екенін ұмытуға болмайды. Шежірені білгендік – бөлінуге ұмтылғандық емес. Себебі, əр рудың шежіресін тарата білсек, қарға тамырлы қазақ екенімізді көрсетіп, түбі бір туыстығымызды іздегеніміз болып шықпай ма? Сонымен бірге, біздің ұлттық ерекшелігімізді сақтаудың ең басты шарты озық салт-дəстүрлерімізді жаңғыртуда жатыр деп түсінемін. Нақты айтқанда, игі дəстүрлеріміз бен салт-санамыз, əдеп-

Елдікті саќтау – еѕселі міндет Ќорќыт ата атындаєы Ќызылорда мемлекеттік университетініѕ ректоры, техника єылымдарыныѕ докторы, профессор Ќылышбай БИСЕНОВПЕН сўхбат

алуы Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың кемеңгерлігімен жасаған батыл іс-əрекетінің нақты нəтижесі екені айдан анық. Мен біздің тəуелсіздігімізді дəл осылай қабылдадым. – Əлем тарихында жиырма жылдың ішінде дамудың даңғыл жолына түсіп қана қоймай, жаһан қауымдастығы алдында айтарлықтай беделге қол жеткізіп үлгерген мемлекеттер жоқтың қасы. Сол жоқтың орнын толтырып отырған – бүгінгі Қазақстан. Отанымыздың осыншалықты қас-қағым уақыт ішінде бірден суырылып алға шығуына нақтылы нендей фактор əсер етті? Ғалым ретіндегі де, азамат ретіндегі де ойыңыз қандай? – Жиырма жыл тарихи уақыт өлшемімен алып қарағанда, шынында да өте аз уақыт. Осыншама қысқа уақыттың ішінде еліміздің биік белестерден көрінуіне бірнеше жағдай əсер етті деп ойлаймын. Бұл ретте негізгі факторлардың қатарына алдымен жүйе құрушы ұлт ретінде қазақ халқының қауымдаса өмір сүруге деген бейбітсүйгіштік дүниетанымын жатқызуға болады. Əлемдік дағдарыс басталғаннан бергі уақыт белесінде жаһан ғалымдары ұлтымыздың бұл ерекше қасиетін толеранттылық феномені ретінде қарастырып, басқаларға үлгі етіп келеді. Ендігі бір фактор осы бейбіт өмірге деген құштарлықтан туындайтын табиғи ресурстарға бай мемлекеттің инвестициялық тартымдылығы болса керек. Оңтайлы инвестициялық климат қалыптастыра білген жəне ол үшін ішкі саяси тұрақтылықты басты ұлттық құндылық санатында насихаттай алған мемлекеттік саясаттың нəтижесі. Ел ішіндегі ауызбіршілік пен түсіністік, ең бастысы, тəуелсіз ел болуға деген халқымыздың ықыласы мен Тұңғыш Президентіміздің арман-тілегінің бір мақсатта болуы бізді осындай биік белестерге жеткізді. – Елбасының əр жылы қабылдайтын жолдаулары – біздің мемлекетіміз бен қоғамымыз дамуының нағыз айшықты бағдарламасы. Дəстүрлі жолдауларда айтылатын қадау-қадау ойлар мен тұжырымдар, нұсқаулар мен тапсырмалар өз басыма керемет əсер етеді. Сіздің бұл тұрғыда ойыңыз қандай? – Елбасымыз Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаевтың жыл сайынғы Жолдаулары еліміздің əлемдiк кеңістіктегі іс-қимылдар бағдарын, ішкі тұрақтылық мəселелері мен даму бағыттарын айқындаушы негiзгi құжат болып табылуда. Мемлекет басшысының 1997 жылдың қазанында Қазақстан халқына арнаған алғашқы Жолдауы «Қазақстан-2030» Стратегиясы деп аталғаны, əрине, кездейсоқ емес. Ел дамуының ұзақ мерзімді стратегиялық бағдарламасында көзделген негізгі мақсат – экономикалық əл-ауқатын жақсартуға, ұлттық бірлікке, əлеуметтік əділеттілікке қол жеткізетін тəуелсіз, экономикасы жетілген жəне саяси тұрғыдан тұрақты мемлекет орнату еді. Еліміздің сара жолын айқындаған стратегиялық құжат негізінде Қазақстан нарықтық экономика негіздерін жүйелі енгізе əрі демократиялық құндылықтардың асуларын біртіндеп игере отырып, дəйектілікпен ілгері дами бастады. «Қазақстан-2030» Стратегиясын жүзеге

5

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

маңызды тұстарын қалай жіктеп айтып берер едіңіз? – Өзіңізге де белгілі, Елбасы өзінің бұл Жолдауын 2012 жылдың 14 желтоқсанында жариялады. Оның түйінінде Нұрсұлтан Əбішұлы: «Бүгінгі күні біздің əрқайсымыз «2030 Стратегиясы іске асты, заманауи Қазақстан орнықты» деп айта аламыз», – деп мəлімдеп, ел тарихындағы алғашқы ұзақ мерзімді стратегияның мерзімінен бұрын табысты аяқталғанын білдірген болатын. Осыған орай Мемлекет басшысы қалыптасқан мемлекетіміздің қол жеткізген табыстарын тұрақты дамыту арқылы ендігі кезектегі бағындырар асулары мен негізгі міндеттерін атап көрсетті. Сол сөздің сорабында Президент: «Біздің ендігі міндетіміз – егемендік жылдары қол жеткізгеннің барлығын сақтай отырып, ХХІ ғасырда орнықты дамуды жалғастыру. Біздің басты мақсатымыз – 2050 жылға қарай мықты мемлекеттің, дамыған экономиканың жəне жалпыға ортақ еңбектің негізінде берекелі қоғам құру», – дей отырып, тəуелсіздік шежіресіндегі екінші ұзақ мерзімді стратегияның бағыт-бағдарларын жасап берді. Менің ұғымымда «Қазақстан-2050» Стратегиясы – барша қазақстандықтарды біріктіруші бағдарлама. Ол əлемнің ең дамыған, бəсекеге барынша қабілетті 30 мемлекетінің қатарына кіру мақсатын алға тартады. Ал мұның түпкі түбірі мемлекеттік құрылымдар мен қоғамның барлық деңгейдегі əріптестігін қарқынды дамытуға серпін берумен бірге, еліміздің əрбір мүшесінің Елбасы ұстанып отырған Мəңгілік Ел идеясына аянбай қызмет етуіне бастайтын болады. Біз үшін ол осы жағымен де аса құнды. – Қазіргі шапқан аттай зулап алға қарай ағып бара жатқан уақыт күні кешегі көптеген түсініктердің келмеске кеткенін сəт сайын ұқтырып келеді. Енді адами құндылықтардың өзінің іргесіне іреу түсе бастаған мына заманда ұлттың өзін өзі сақтап қалуы барған сайын қиындай беретінін санасында саңылау бар кез келген тұлға пайымдай алатын кез жетті. Ал қазір қазақы қалпымызды сақтап қалу үшін не істеу керек? – Сіз бұл жерде кез келген ұлттың мəдениэтностық ерекшеліктеріне қауіп төндіретін жаһандану үдерісін айтып отырсаңыз керек. Бұл рас, ондай қауіп бар. Екінші жағынан алып қарасақ, жаһандану тұсында шынымен бəсекеге қабілетті елдер ғана өзінің ұлттық ерекшеліктерін сақтап қала алады. Түпкі мəнінде əлемдегі ең озық дамыған 30 елдің қатарына қосылуға қажетті негіз ретінде Елбасымыз ұсынған «Қазақстан-2050» Стратегиялық бағдарламасында елдігімізді сақтап қалудың жолдары айқын көрсетілген. Аталған стратегиялық бағдарламаның «Жаңа қазақстандық патриотизм – біздің көпұлтты жəне көпконфессиялы қоғамымыз табысының негізі» деген тарауында: «Дəстүр мен мəдениет – ұлттың генетикалық коды... Біз өзіміздің ұлттық мəдениетіміз бен дəстүрлерімізді осы əралуандығымен жəне ұлылығымен қосып қорғауымыз керек, мəдени игілігімізді бөлшектеп болса да жинастыруымыз керек» дей келіп: «Ел бірлігі

ғұрыптарымыз тек атаулы даталар тұсында ғана ескеріліп қоймай, күнделікті өмірімізден ойып орын алып, тыныс-тіршілігімізбен, іс-қарекеттерімізбен, ойлау мəдениетімізбен біте қайнасып кеткені абзал болар еді. – Кез келген ұлттың тірегі – оның тілі. Тілі жоқ ұлт болмайды. Өткен ғасырдың басында ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы «Сөзі жоғалған ұлттың өзі де жоғалады» дегенді бекер айтқан жоқ. Ал біз қазір авардың атақты ақыны Расул Ғамзатовтың «Егер тілім ертең өлер болса, мен бүгін-ақ өлуге дайынмын», деген сөзін айта алар ма едік? – Дұрыс айтасыз, тіл – ұлттың жаны мен жүрегі. Сондықтан оны сақтау, қорғау, дамыту бойында қазақтың қаны бар əрбір адамның, сонымен бірге əрбір қазақстандықтың қасиетті парызы. Əрине, қазір мемлекеттік тіл проблемасы толыққанды шешілді деп тоқмейілсуге де, сонымен бірге тіл құрдымға кетіп бара жатыр деп түңілуге де болмайды. Қазіргі кезде мемлекет тарапынан ана тілімізге жасалып отырған қамқорлық ұшан-теңіз. Мемлекеттік тілді дамытуға арналған мемлекеттік бағдарлама қабылданды. Осы бағдарлама аясында көптеген іргелі істер жүзеге асырылуда. Жыл сайын мемлекеттік тілді дамытуға бөлінетін қаржы көлемі ұлғайып, түрлі деңгейдегі іс-шаралар ұйымдастырылып келеді. Жергілікті жерлердегі тіл басқармаларының жұмыстары да жыл өткен сайын жандана түсуде. Ең бастысы, қазір қай жерде, қандай деңгейде өткеніне қарамастан, барлық ісшаралар мен жиындарда қазақ тілінде еркін сөйлей аламыз. Оған тосқауыл жоқ. Өзіңіз ойлап қараңыз, тым ұзаққа бармай-ақ, осыдан 10-15 жыл бұрынғы кезеңді алғанның өзінде, дəл мұндай жағдай болып па еді?! Ана тілімізді өрге сүйреудің ең басты шарттарының бірі – оны ғылым мен техника тіліне айналдыру. Яғни мемлекеттік тіл от басы, ошақ қасының тілі деңгейінде қалып қоймауы керек. Жалпы, тіл – тірі организм. Ол заманмен, қоғаммен бірге дамып, жетіліп отыруы керек. Осы тұрғыдан келгенде, терминология мен сөзжасам мəселесіне тек тіл жанашыры ретінде ғана емес, мемлекеттік, ұлттық деңгейде қарауымыз қажет деп ойлаймын. Əлемдік деңгейде мойындалып, сөздік қорға енген терминдерді қазақ тіліне жаппай аудару немесе оның орнына жаңа сөз пайдалану көп жағдайда сəтті бола бермесі анық. Мемлекеттік тілге деген көзқарас пен жанашырлықтың басты бағдары Елбасымыздың Қазақстан халқына арнаған «Қазақстан-2050» Жолдауындағы: «Қазақ тілі жаппай қолданыс тіліне айналып, шын мəніндегі мемлекеттік тіл мəртебесіне көтерілгенде, біз елімізді Қазақ мемлекеті деп атайтын боламыз» деген тұжырымы болуға тиіс. Бұл, менің түсінігімде, жалпы ұлтқа артылған үлкен міндет. Сондықтан осы бағытта жұмыс жасау əрбір қазақстандықтың азаматтық парызы деп білемін. Бір сөзбен айтқанда, авар ақыны Расул Ғамзатовтың сіз дəйектеме келтіріп отырған сөзі əр қазақтың жүрек түкпірінде болғанда ғана біз Елбасы айтқан Қазақ мемлекетіне қол жеткіземіз. – Қылышбай Алдабергенұлы, сіз

қазір үлкен бір ұжымның басшысы ғана емес, ұлағатты ұстаз, белгілі ғалымсыз. Саналы өміріңізді ұрпақ тəрбиесіне арнап келесіз. Жалпы, ұстаздық деген ұғымға қалай қарайсыз? – Қазақта «Мың жылдығыңды ойласаң – ұрпақ тəрбиеле» деген ұлағатты сөз бар. Тарының қауызына сыйып кетердей осы бір ауыз сөзде ұстаздық істің бүкіл қызығы мен қиындығы, оған деген құрмет пен қадір – барлығы жатқандай сезінемін. Арқалы ақын Мағжан Жұмабаев: «Игі жақсы бас қосқанда – төр ұстаздікі» деген еді ғой. Жалпы, ұстазға деген қадір мен құрметтің бастау бұлағын мен, біріншіден, біздің ұлттық қасиетімізден, екіншіден, мұсылмандықтан көремін. «Үлкенге – ізет» деген біздің ұлттық тəрбиеміздің астары ұстазға деген құрметпен тікелей байланысып жатқандай сезінемін. Қарап отырсақ, ұстазымызды тек біз өзіміз ғана емес, «менің баламның ұстазы» деп біздің ата-аналарымыз да құрмет тұтатын. Ал қазір біз өз ұстаздарымыздың балаларын «біздің ұстазымыздың ұрпағы» деп ізгі ниетпен қараймыз. Осындай сыйластық басқа ұлттарда бар деп ойламаймын. Ұстаз туралы Жүсіп Баласағұн бабамыз: «Түнек түнде шамы болды ол – халықтың, Саған, жұртқа нұрын шашты ол – жарықтың», – дейді. Ұстаз туралы ойлағанда, осы бір сөздің мəні зор-ау деп ойлаймын. Өйткені, бүгінгі біздер, ұстаздар тəрбиелеп отырған ұрпақ ертеңгі ел тізгінін қолына алар азамат, тұлға. Сондықтан біздің ертеңіміз бүгінгі біз тəрбиелеп отырған шəкірттерімізге тікелей байланысты. Ұстаздық қызметтің абыройы да, жауапкершілігі де осында. Ұрпақ тəрбиелеу арқылы біз ұлтты тəрбиелейтінімізді ұмытпауымыз керек. – Кейінгі кездері еліміздегі іргелі жоғары оқу орындарын жекешелендіру жайлы əңгімелер айтылып қалуда. Сіз бұл бастамаға қалай қарайсыз? Жалпы, тікелей мемлекеттік бақылаудан кеткеннен кейін оқу орындарынан айырылып қалмаймыз ба? Осылайша, ол өзінің бұрынғы деңгейін жоғалтып алмай ма? – Мұндай əңгіменің бары рас. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы бойынша Назарбаев Университеті моделі негізінде жоғары оқу орындары дербестігінің қағидаттары əзірленетін болады. Осы қағидаттарға сəйкес білім, ғылым, қаржы, халықаралық жəне басқа қызметті жүзеге асыруда жоғары оқу орындарына еркіндік беріледі, жоғары оқу орындарының академиялық, қаржылық жəне басқару қызметінде дербестік ұстанымдары іске асырылады. Елімізде 2015 жылдан бастап ұлттық ғылыми-зерттеу университеттеріне, 2016 жылдан бастап ұлттық жоғары оқу орындарына, 2018 жылдан бастап мемлекеттік жоғары оқу орындарына дербестік беріледі деп жоспарланған. Бүгінгі таңда Білім жəне ғылымды дамытудың 2014-2016 жылдарға арналған басым бағыттарының талаптарына сəйкес елімізде жоғары оқу орындарының ұйымдыққұқықтық пішінін анықтау, олардың өз алдына стратегиялық даму бағдарламасын жасау, шетелдік əріптес жоғары оқу орындарымен бірлескен жұмыстарды дамыту, ұйымдық басқаруды енгізу жұмыстары қолға алынуда. Оның мақсаты дербестік беру арқылы жоғары оқу орындарының еркін жұмыс жасау тетіктерін жетілдіру болып табылады. 2014-2015 жылдары барлық мемлекеттік жоғары оқу орындарында корпоративтік басқаруды енгізу мақсатында бақылау кеңестері құрылатын болады. Қазір бақылау кеңестері еліміздегі ұлттық университеттерде қызмет атқаруда. Мұндай кеңестер құрамына білім саласындағы өкілетті орган мен жергілікті билік өкілдері, əлеуетті жұмыс берушілер, бизнес-құрылымдары мен жастар ұйымдарының өкілдері кіреді. Кеңестің негізгі міндеті жоғары оқу орнының стратегиялық даму бағыты мен жоспарын жасап, жүзеге асыру, ЖОО басшылығын тағайындау, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу мен материалдық-техникалық базасын дамытуға ықпал ету болмақ. Сондықтан, менің ойымша, корпоративтік басқаруды енгізу, бақылау кеңестерін құру жоғары оқу орындарының заман талабына сай дамуына оң ықпал етуі тиіс. Мемлекеттік бақылауға келетін болсақ, Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңына сəйкес əрбір жоғары оқу орны, меншік нысанына қарамастан, 5 жылда бір рет жоспарлы мемлекеттік аттестаттаудан өткізіледі. Қазіргі таңда жоғары оқу орындары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 27 желтоқсандағы № 1385 «Білім ұйымдарын аккредиттеу ережесін бекіту туралы» қаулысына жəне 2008 жылғы 5 наурыздағы № 109 Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігі бекіткен «Білім беру ұйымдарын аккредиттеуді ұйымдастыру жəне өткізу нұсқаулығына» сəйкес бес жылға аккредиттеуді бастан кешеді. Бұл жоғары оқу орнының немесе оның жеке білім беру бағдарламаларының белгілі бір стандарттарға жəне өлшемдерге сəйкестігін байқауға мүмкіндік береді. Қорыта айтқанда, халықаралық тəжірибеде қолданылып келе жатқан жоғары білім жүйесіндегі өзгерістер мен жаңаша реформаларды қолдауымыз керек, білім сапасын көтеруге бірлесе атсалысуымыз керек деп есептеймін. – Қылышбай Алдабергенұлы, арнайы уақыт бөліп, бізбен сұхбат құрғаныңыз үшін рахмет. Ел игілігі жо лын дағы, өскелең ұрпақтың келешегі жолындағы барша ізгі істеріңізге сəттілік тілеймін. Əңгімелескен Серік ПІРНАЗАР, «Егемен Қазақстан».

ҚЫЗЫЛОРДА. ––––––––––––––––

Сұхбаттың толық нұсқасын газет сайтынан (Egemen.kz) оқи аласыздар.

«Балапанныѕ» ќанаты ќатайып келеді Темір ҚҰСАЙЫН,

«Егемен Қазақстан».

Бұдан бірнеше жыл бұрын Елбасының тікелей тапсырмасымен «Балапан» бағдарламасы қолға алынған болатын. Өз атауынан көрініп тұрғанындай, аталған бағдарлама мектепке дейінгі ұйымдар қызметін халықаралық стандарттарға сай қалыптастыруға бағытталған. Осы орайда Орал өңірінде балалар бақшалары мен мектепбалабақша кешендері жəне шағын орталықтар жүйелі, іркіліссіз əрі сатылы түрде қызмет атқарып келеді. Оның саны жыл өткен сайын толыға түсуде. Мұнда бүлдіршіндерге тəрбие беру мен оқытудың алғашқы негіздері жаңа технологияларға арқа сүйейді. Өкінішке қарай, жоғарыда аталған мектепке дейінгі ұйымдарға бару мүмкіндігі жоқ балдырғандар да баршылық. Ал мұндай жарық дүниеге кемтар күйінде келген «балапандар» шетқақпай қалуға тиісті емес. Егер бұлай болатын болса мұндай көрініс біздің қазақстандық қоғамның ізгілігі мен парасаттылығына едəуір көлеңкесін түсірер еді. Сондықтан да елімізде мүмкіндігі шектеулі балалар үшін оңалту орталықтары, психологиялық-педагогикалық түзету жəне инклюзивті білім беру кабинеттері ашылған. Бұған Ақжайық аймағынан да жарқын мысалдар келтіре кетуге болады. Аталған топқа кіретін үш жүзге жуық баланың əрқайсына айрықша назар аударылып, мұндағы мектепке дейінгі тəрбие ісі нəтижелі болуы үшін шетелдік тəжірибеге де ден қойылған. – «Балапанның» ішкі астары мен иірімдері мейлінше терең. Əр бала өзінше бір уникум, өзінше бір құбылыс. Мектепке дейінгі тəрбие ұйымдарында қызмет атқаратындар, міне, дəл осындай əр баланың даралығын дамытуға көңіл аудармаса көп нəрседен ұтылады. Бұл үшін оларға Монтессори технологиясы көмекке келе алады. Сондықтан да біз өңірдің бірқатар мектепке дейінгі ұйымдарында осы технологияны енгіздік, – деп мəлімдеді газет тілшісіне Батыс Қазақстан облыстық білім басқармасының басшысы Айгүл Мыңбаева. Бұл қандай технология? Яғни білім беру ведомствосы бас шысының сөзінен ұққаны мыз, əртүрлі мөлшердегі

стакан-құтыларды, музыкалық ойыншықтарды, түрлі-түсті кітапшалар мен ұстап көруге болатын əр алуан материалдарды қолдану арқылы «бала пандардың» бойында сенсорлық сезімталдықты дамытуға болады екен. Соңғы кездері облыста Тілдер туралы Қа зақстан Рес публикасының заңына сəйкес мемлекеттік тілде, ал ұлттық топтардың ықшам орналасқан нүктелерінде олардың өз тілінде жұмыс істейтін мектепке дейінгі ұйымдар құрылуда. Бір сүйсінерлік мəселе, жыл өт кен са йын мемлекеттік тіл мəртебесінің артып, өсіп келе жатқаны қазақ тілінде тəрбие беретін балабақшалар мен орталықтарда өзге ұлт өкілдері балалары санының өсуіне ықпал еткені айқын байқалады. Əрі олардың саны ондап емес, жүздеп саналады. Нақтырақ айтсақ, қазіргі таңда 1049 орыс жəне 331 басқа ұлттардың балалары Орал өңірінде қазақ тілінде тəр бие беретін мектепке дейінгі ұйымдарда тəрбие алуда. Сондай-ақ, облыстағы аталған ұйымдарда көптілділікті үйрету жұмыстары да жанжақты ойластырылған. Бұл іс ата-аналардың қалауымен əрі келісімімен іске асып келеді. Атап айтқанда, бүгінде аймақтағы мектепке дейінгі 157 ұйымда 11 мыңнан астам бүлдіршін ағылшын тілін үйренуде. Əрине, осының бəрі жаңа технологиялардың көмегімен іске асып отыр. Өз кезегінде бұл жаңа үлгідегі сенсорлық инте рак тив ті тақталар, компью тер, проек тор, экрандармен жабдықталған мультимедиалық кабинет тер деген сөз. Сонымен бірге, тəжірибеде баланы жан-жақты дамытудың бір тəсілі ретінде компьютерлік ойындар да кеңінен қолданылуда. Бала тəрбиесі мектепке дейінгі ұйымдар мен ата-аналар бірлесіп қызмет жасағанда ғана ойдағыдай нəтиже бермек. Бұл үшін облыстағы балабақшалар мен шағын орталықтар жанында ата-аналарға арналған кеңес беру қосындары ашылған. Мұндай көрініс отбасылық құндылықтардың артуына алғышарт қаламақ. Иə, бүгінде «Балапанның» қанаты қатайып келеді. Батыс Қазақстан облысы. –––––––– Суретте: мектепке дейінгі ұйымнан көрініс.

Шекарашылар шеберліктерін шыѕдауда Ұлттық қауіпсіздік коми те ті Шекара академиясы 3-курс студенттеріне арналып «Оң түстік» жəне «Шығыс» өңірлік басқармаларында өткізілген тəжірибе аяқталды. Олар бір ай ішінде теориялық, методикалық білімдерін іс жүзінде пысықтады. Шекара заставалары мен жекелеген өткізу-бақылау бекеттерінде 150-ден астам курсанттар командирлік-ұйымдастырушылық қызметтің қырсырына қанықты, жеке құраммен, қалай жұмыс істеп қызметтік құжаттарды қалай пайдалану керектігімен танысты. Енді ақпан айынан бастап аталған академияның 4-курсының 250-ге жуық курсанттары аталған іс-тəжірибеге аттанады. Олар «Шығыс», «Жағалау күзеті» жəне «Оңтүстік» өңірлік басқармаларында дайындықтан өтеді, деп хабарлады ҰҚК ШҚ баспасөз қызметі.

 Жемқорлық – індет, жою – міндет

Ќўтќарушылар басшысы парамен ўсталды Жолдасбек ШӨПЕҒҰЛ, «Егемен Қазақстан».

Атырау облысы бойынша экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қар сы күрес департаментінің баспасөз қызметі Төтенше жағдайлар министрлігінің батыс өңірлік аэромобильді жедел құтқару жасағы басшысының ұсталғаны туралы хабарлама таратты. Баспасөз хабарламасында айтылғандай, «ҚР ТЖМ батыс өңірлік аэромобильді жедел

құтқару жасағы» ММ басшысы А.Ербозов 2013 жылғы 26 жəне 27 желтоқсанда қызметте қолдаушылық көрсету үшін өзінің екі қызметкерінің əрқайсысынан 30 000 теңгеден пара алды деген күдікпен биылғы 10 қаңтарда ұсталған. Қос қызметкерінен қаржы дəметкен басшыға қатысты пара алу дерегі бойынша (ҚР ҚКнің 311-бабының 1-бөлігі жəне 4-бөлігі «г» тармағымен) қылмыстық іс қозғалды. Атырау облысы.


6

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

 Депутат дауысы

 Айбын

АЗЫЌ-ТЇЛІК ЌАУІПСІЗДІГІ еѕ ґзекті мəселеге айналып келеді ХХ ғасырдың екінші жартысында бастау алған адамзат баласының өсімі жыл өткен сайын арта түсуде. Халықаралық зерттеу бойынша, соңғы жылдары Жер тұрғындары жыл сайын 80 миллион адамға ұлғайып келе жатыр екен. Осындай пікірді Германиядағы Кампус Seilersee президенті, профессор Дитрих Вальтер Алматыға келгенде «Жасыл экономика жəне тұрақты даму» деп аталатын халықаралық ғылыми семинарда айтқаны белгілі. Ресми деректерге сүйенсек, 1920 жылы Жер шарында шамамен 1,3 миллиард тұрғын болыпты. 1930 жылы Жер шары халқы 2 млрд. адам болса, 1962 жылы – 3 млрд., 1976 жылы – 4 млрд., 1987 жылы – 5 млрд., ал 1999 жылы 6 млрд. адамға жетті. БҰҰ сарапшыларының мəлімдеуінше, 2011 жылдың қараша айында Жер тұрғындарының саны 7 миллиардқа жетті. Əлихан ТОЙБАЕВ,

Парламент Мəжілісінің депутаты, «Нұр Отан» партиясы фракциясының мүшесі.

Ал 2050 жылы ол 8-10 миллиард шамасында болады екен. Жер тұрғындарының 60,5 пайызы Азияда, 8,7 пайызы Еуропада тұрады. Халық орналасуындағы үлесіне келсек, алдымен Азиядан кейін Африка, Оңтүстік Америка, Австралия, Еуропа орын теппек. Ал 17 миллиондай тұрғыны бар Қазақстанға келсек, біздің елдегі халық өсімі 2050 жылы шамамен 23-24 миллион адамға жетпек. Халық санының өскені елдің экономикалық жағдайының арта түсуіне ықпал ететіні белгілі. Дегенмен, əлемге ортақ бір проблема алдан шығатыны даусыз. Ол – халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету. Осы орайда, бүгінгі таңда əлем назары азық-түлік қауіпсіздігіне ауып отыр. Өйткені, халқымыз «Ауру – астан» деп бекер айтпаған шығар. Халықты сапалы əрі қауіпсіз азық-түлікпен қамтамасыз ету қашан да өзекті тақырып күйінде қала бермек. Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы мен БҰҰ-ның Азық-түлік жəне ауылшаруашылық ұйымы мен Халықаралық ауыл шаруашылығын дамыту қоры бірлесе отырып дайындаған үшінші баяндамада əлемдегі елдер мен халықтардың қазіргі жағдайына сараптама жасалып, тұрғындарды азық-түлікпен қамтуға қатысты жаһандық мəселелер жан-жақты қамтылған. 2006-2008 жылдары болған азық-түлік дағдарысы əлемнің көптеген елдерін шарпып өтті, халықаралық нарықта күріш, астық жəне жүгері өнімдерінің бағасы бірнеше есе өскен болатын. Халықаралық нарықта бағаның өсуі елдердің ішкі бағасының өсуіне əсер етті. 2006-2008 жылдары болған азық-түлік дағдарысы əр елге əртүрлі əсер етті, соның ішінде кедей елдер үлкен зардап шекті. Аталған үшінші баяндамада жаһандық ауыл шаруашылығы саласы алдағы отыз-қырық жылдың ішінде күрделі проблемаларға тап болатыны жазылған. Жер шары тұрғындары санының өсуі азық-түлікке деген сұранысты арттыра түсетіні белгілі, сонымен қатар, осы кезеңде климаттың өзгеруі жəне табиғи ресурстардың деградациясы жаңа проблемаларды тудыратыны анық. Соның салдарынан азық-түлік өнімін шығаратын өндіріс орындарының жұмысында да тұрақтылық сақталмауы мүмкін. БҰҰ-ның Азықтүлік жəне ауылшаруашылық ұйымының бағалауы бойынша, осы ғасырдың орта тұсында 9 миллиардтан астам тұрғынды азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін 20052007 жылдар мен 2050 жылдар кезеңін салыстырғанда ауыл шаруашылығы өндірісі

дүниежүзі бойынша 70 пайызға, дамушы елдерде 100 пайызға дейін өсуі тиіс деп болжам жасалған. 2009 жылы 11 желтоқсанда «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне азық-түлік қауіпсіздігі мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң қабылданды. Онда бірқатар қолданыстағы заңдарға толықтырулар енгізілді. Заңда азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету азық-түлік қауіпсіздігіне төнетін қауіп-қатерлердің алдын алуға жəне оларды бейтараптандыруға бағытталған əлеуметтікэкономикалық, ғылыми-техникалық, əкімшілік жəне өзге де шараларды əзірлеу жəне іске асыру арқылы жүзеге асырылатыны айқындалған. Соның ішінде жасына, мүліктік жəне əлеуметтік жағдайына, тұрған жəне тұрғылықты жеріне қарамастан тұтынудың физиологиялық нормаларына сəйкес сапалы азық-түлік тауарларына халықтың нақты жəне экономикалық қол жеткізуін қамтамасыз ету көзделген. Елімізде өндірілетін, сонымен бірге, шетелден əкелінетін жəне өткізілетін азықтүлік тауарлары сапасының Қазақстан Республикасының тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы заңнамасында белгіленген талаптарға сəйкес болуы тиіс. Сондай-ақ, аграрлық азық-түлік нарығына қол жеткізу үшін тең бəсекелестік ортаны құру, мемлекет пен жеке кəсіпкерлік субъектілерінің өзара іс-қимылы мен ынтымақтастығы болуы, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселелерінде қоғамдық бірлестіктердің, кəсіпкерлер қауымдастықтарының (одақтарының) рөлін арттыруға жəрдемдесу қажет. Заңға сəйкес мемлекеттік органдардың, жеке жəне заңды тұлғалардың азық-түлік қауіпсіздігінің жай-күйін нашарлататын, азық-түлік тауарларына бағаның негізсіз көтерілуін, азық-түліктің ішкі ресурстарының төмендеуін арзандататын, азық-түлік тауарларын Қазақстан Республикасының шегінен тысқары жерлерге заңсыз əкетуге ықпал ететін, сапасыз жəне халық үшін қауіпті азық-түлік тауарларын ішкі нарыққа əкелуге ықпал ететін шешімдер қабылдауына жəне іс-əрекеттер жасауына жол берілмейді. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев алқалы жиындарда сөйлеген сөздерінде аграрлық саланы дамыту, соның ішінде, азық-түлік қауіпсіздігіне қатысты мəселені жиі көтеріп келеді. Айталық, 2009 жылы «Нұр Отан» партиясының кезектен тыс 12ші съезінде Елбасы: «Бізге бүкіл əлемде азық-түлік тауарларына деген сұраныстың өсуін жəне бағаларының артуын ескере отырып, аграрлық секторды технологиялық қайта жарақтандыруға жəне кең ауқымды жаңғыртуға қайта бағдарлану қажет», деген болатын.

Ол үшін елімізде барлық жағдайлар бар. Елбасымыз өткен бірнеше жыл ішінде қуатты аграрлық-индустриялық базаны құруға мүмкіндік жасалғанын, ауыл тізерлеуден аяғынан нық тұрғанын, жаңа техникамен жəне технологиялармен қайта жарақтанғанын атап өтті. Сол арқылы Қазақстан алғаш рет азық-түлік астығын ірі экспорттаушыға айналды, ал ұнды экспорттау жөнінен біз бірінші орынға шыққанымыз анық. Ал 2009 жылы Қазақстан халқына арнаған Жолдауында Мемлекет басшысы біздің ел ішкі жəне сыртқы конъюнктураны жіті қадағалап, еш кідіріссіз табанды шараларды қолға алғандықтан, жаһандық азықтүлік дағдарысы біз үшін ұлттық апатқа айналмағанын тілге тиек етті. «Агроөнеркəсіптік кешен туралы айрықша айтқым келеді, оның дамуы арқасында біз бір мезгілде еліміз үшін аса маңызды екі міндетті – азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуді жəне экспортты əртараптандыруды шешеміз», деді Н.Ə.Назарбаев. Ал енді Елбасының 2010 жылғы халыққа арнаған Жолдауының негізгі арқауының бірі еңбек өнімділігін арттыруға қатысты болды. «Ауыл шаруашылығындағы еңбек өнімділігі ең төмені жəне жылына бір жұмыс істеушіге 3 мың доллар шамасында келеді. Ал дамыған елдерде бұл көрсеткіш 50-70 мың долларды құрайды екен. Ауыл үшін өсу перспективасы міне осында. Сондықтан біздің міндетіміз – 2014 жылға қарай агроөнеркəсіптік кешенде өнімділікті кем дегенде екі есе арттыру. Бұл күрделі міндетті аграрлық-индустриялық əртараптандыру ғана, яғни ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеуді шұғыл арттыру, жаңа құралжабдықтар, жаңа технологиялар мен ауыл шаруашылығындағы жаңа көзқарас шеше алатын жағдайда. Əлемдік тəжірибені пайдалану, оны біздің ауыл шаруашылығымызға жедел ендіру керек. Екіншіден, елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету», дей келіп, азық-түлік тауарлары ішкі рыногының 80 пайыздан астамын отандық тағам өнімдері құрауы тиіс екенін, оған бізде бұл үшін мүмкіндіктер бар деп мəлім етті. 2011 жылғы 17 сəуірде Парламент депутаттары, Үкімет мүшелері, орталық мемлекеттік органдар, «Нұр Отан» партиясы, «Самұрық-Қазына» ҰƏҚ басшылары, облыс əкімдері қатысқан Үкіметтің кеңей тілген мəжілісінде Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазіргі күні бүкіл əлемде бағаның, соның ішінде, əсіресе, азық-түлік бағасының өсуі айқын байқалып отыр. БҰҰ Халықаралық азықтүлік ұйымының мəліметтері бойынша, бұл əлемдік құбылысқа айналып барады. Алайда, Қазақстан өзін өзі жəне ауыл шаруашылығы өнімдерін дамытуды қамтамасыз ете алатын елдердің қатарында», деп айтқан болатын. Елбасы 2012 жылғы 27 қаңтардағы Жолдауында ауыл шаруашылығын дамыту мəселесіне арнайы тоқталып, Қазақстанның аграрлық секторы үлкен экспорттық мүмкіндіктерге жəне инновациялар енгізу үшін жоғары əлеуетке ие екендігін, ал азық-түлікке деген қажеттілік əлемде жыл сайын өсе беретінін, сондықтан біз дің елге бұл мүмкіндікті жіберіп алуға болмайтынын ескертті. Соған байланыс ты Үкіметке арнайы тапсырмалар беріп, жеке инвестициялардың аграрлық өндіріске тəуекелін төмендету үшін заемдарды кепілдендіру мен сақтандырудың мемлекеттік жүйесін жасау, фермерлердің қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейту үшін балама жолдар табу қажеттігін айтты. Үкіметке бөлшек сауданы делдалдарсыз жүргізуді мемлекеттік қолдаудың тетігін жасап, енгізуді тапсырды. Бəрімізге белгілі, Мемлекет басшысы 2012 жылы 14 желтоқсанда еліміздің келешегіне айқын бағдар көрсеткен, ХХІ

ғасырдағы басты міндеттерді қамтыған «Қазақстан-2050» Стратегиясын жария етті. Елбасы əлемдегі үшінші сын-қатер деп жаһандық азық-түлік қауіпсіздігіне төнетін қатерді атады. Президент өз сөзінде жер-жаһанда халық саны өсуінің жоғары қарқыны азық-түлік проблемасын күрт шиеленістіре түсетінін, бүгіннің өзінде əлемде миллиондаған адам аштыққа ұшырап, миллиардқа жуық адам тағамның ұдайы жетіспеушілігін бастан кешіріп отырғанын еске салып өтті. Елбасы Қазақстанның қазірдің өзінде астық дақылдарын аса ірі экспорттаушылар қатарына енгенін, аса ірі экологиялық таза аумақтар бар екенін жəне экологиялық таза тағам өнімдерін шығара алатынымызды, сондықтан да, ауыл шаруашылығы өнеркəсібінде сапалы секіріс жасауға толық мүмкіндігіміз бар екенін сенімді жеткізді. «Аса ірі экспорттық нарықты меңгеру үшін біз қай азық-түліктің жаппай өндірісін басты етіп қоятынымызды айқындауымыз керек. Алынған шаралардың нəтижесі 2050 жылға қарай ел ІЖӨ-сіндегі ауылшаруашылық өнімінің үлесі 5 есе артуы болуы тиіс», деді Н.Ə. Назарбаев. Жолдауда берілген осы салаға қатысты тапсырмаларды жүзеге асыру мақсатында Үкімет өте қысқа мерзім ішінде Қазақстан Республикасында агроөнеркəсiптiк кешендi дамыту жөнiндегi 2013 – 2020 жылдарға арналған «Агробизнес-2020» бағдарламасын əзірледі. Бұл құжат Үкiметтiң 2013 жылғы 18 ақпандағы арнайы №151 қаулысымен бекітілді. Бағдарлама тиімді орындалған жағдайда күтiлетiн нəтижелерге келсек, мемлекеттiк реттеудiң тиiмдi шараларын пайдалану, АӨК бизнесiн дамыту үшiн қолайлы жүйелi жағдайлар жасау, қамтамасыз етушi инфрақұрылымды дамыту, секторға тартылатын орташа жылдық инвестицияларды екi есе арттыру, өнiмдiлiктi өсiру нəтижесiнде бағдарламаның негiзгi нысаналы индикаторларына қол жеткiзіледі. АӨК субъектiлерiн субсидиялау есебiнен 2020 жылға қарай ауыл шаруашылығын мемлекеттiк қолдау көлемiн 4,5 есе арттыру мақсаты көзделіп отыр. Бағдарламада көзделген iс-шараларды қаржыландыру мемлекетіміздің заңнамасына сəйкес тиiстi қаржы жылына арналған республикалық жəне жергiлiктi бюджеттердi бекiту кезiнде нақтыланатын болады. Ауыл шаруашылығын дамыту ісіне, осы саланың тауар өндірушілерін қолдауға Парламент депутаттары да атсалысуда. Осы орайда, əріптестерім (Парламент депутаттары Қ.Қ.Жақыпов, С.С.Білəлов, Ж.Қ.Дүйсебаев, Р.У.Ким, С.Ə.Үмбетов, Р.М. Шаекин) бастамашылық жасаған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне агроөнеркəсіптік кешен мəселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» жаңа заң жобасының маңыздылығын айта кеткенім жөн. Бұл заңнамалық акті Мəжілісте мақұлданды, ал былтырғы 24 желтоқсан күні Сенат қабылдады. Бұл заң агроөнеркəсіптік кешен саласындағы заңнаманы одан əрі жетілдіруге жəне «Агробизнес-2020» агроөнеркəсіп кешені саласын дамыту бағдарламасы шеңберінде ауылшаруашылық тауар өндірушілерін мемлекеттік қолдаудың жекелеген бағыттарын жүзеге асыруға бағытталған. Парламент Мəжілісінің депутаттары да азық-түлік қауіпсіздігін сақтау, отандық ауыл шаруашылығы өндірушілерін қолдау, тұрғындар үшін азық-түлік өнімдерінің бағасын реттеу мəселелерін жиі көтеріп келеді. Бүгінгі таңда қазақстандық парламентшілер ауыл шаруашылығы өнімдерін мемлекеттік субсидиялау көлемін ДСҰ-ға енген елдерде қарастырылғандай 10 пайызға жеткізу жөнінде ұсыныс жасап отыр. Атап айтар болсақ, аталған саланы субсидиялау көлемі Беларусь Республикасында – 18,1 пайыз, ал Ресей Федерациясында 7,1 пайыз деңгейінде. Елімізде ауыл шаруашылығына жасалған мемлекеттік қолдау 10 пайызға жетсе, көптеген көкейкесті мəселелер кешенді түрде шешімін табатыны сөзсіз. Себебі, Қазақстанның экономикалық, əлеуметтік өркендеуі ауыл шаруашылығының дамуымен тікелей байланысты. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығына инвестиция тартудың да маңыздылығы зор. Бұл салаға инвестицияның келуі отандық өнімнің бəсекеге қабілеттілігін арттырады. Өңірлерге барып, сайлаушылармен өткізген кездесулерде ел азаматтары негізгі азық-түлік өнімдерінің бағасын реттеп отыру жөнінде ұсыныстарын айтады. Өйткені, азық-түлік қауіпсіздігін сақтау, өнімдердің сапасы мен қолжетімділігі ел тұрғындарының денсаулығы мен əлауқатының жақсаруына тікелей əсер етеді. Осы орайда, азық-түлік тауарлары бағасының тұрақтылығын сақтау жəне негізсіз өсуіне жол бермеу мақсатында елімізде бірқатар шаралар қабылданды. Соның ішінде, азық-түлік тауарларының өңірлік тұрақтандыру қорларын қалыптастыру жəне пайдалану қағидалары бекітілді жəне осы қорларды басқару жөніндегі өңірлік комиссиялар құрылды. Бағаға салыстырмалы талдау жүргізу жəне əлеуметтік маңызға ие азық-түлік тауарларының бөлшек саудадағы бағасының шектік деңгейден асып кетпеуіне бақылауды жүзеге асыру туралы жергілікті атқарушы органдарға тапсырма берілді. Елімізге келетін импортты қысқарту жөнінде жəне сыртқы нарыққа шығатын бəсекеге қабілетті ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттауға қолдау жасау туралы нақты шаралар іске асырылуы керек. Бұл ретте, дамыған елдердің тəжірибесін де назарға алып, өз елімізге лайықты жолдарды қарастырғанымыз жөн.

Қазақстан Қарулы Күштері Əуе қорғанысы күштерінде авиатехникалар мен əскери қызметшілердің жаңартылған «Талдықорған» əскери ұшақжайына қайта қоныстануы басталды. Жеке құрам мен авиациалық техника ұшу алаңының толық жөнделуінен соң туған авиабазаға қайтып оралды.

Ќайта ќоныстануда 45 жыл бойы пайдаланылған əскери ұшақжайға бірінші рет қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді. Қорғаныс министрі Қазақстан əскери-əуе күштерінің ұрысқа қабілеттілігіне жəне əскери авиацияның ұшу қауіпсіз дігіне баса назар аударып оты рады. Қорғаныс ведом с тво сы басшысының тапсыр ма сы бойынша құрылыс жұмыстары барысында ұшу-қону алаңы толық ауыстырылды. Алаң жақтауларына күрделі мет рологиялық жағдайларда жəне түн мезгілінде ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жаңа жарық беруші жабдықтар орнатылды. Жаңартылған соң əскери ұшақжайдың мүмкіндігі артты. Бұл сипаттамалар ұшу алаңына тек əскери авиацияны ғана емес, басқа да жүк көтергіштігі жоғары

əуе кемелерін қабылдауға мүмкіндік берді. Бұрын хабарланғанындай, Талдықорған гарнизонындағы əскери ұшақжайды жөндеу жұмыс тары 2013 жылғы сəуір айында басталған болатын. Жөндеу жұмыстары кезінде авиабазаның жеке құрамы мен авиациалық техникасы «Жетіген» ұшақжайына көшірілді. Мұнда əскери қызметшілер берілген тапсырмалар мен еліміздің əуе шебін қорғауды жалғастырды. Əскери бөлімнің ұшу жəне техникалық құрамы негізгі авиа базадан жырақта жүрсе де Қазақстан Қарулы Күштері авиа циясы тартылған барлық жаттығуларға қатысуда белсенділік танытты. «Егемен-ақпарат».

 Талап жəне тəртіп

Бас-басына басќарма їлестіріліп еді... Облыс əкімі Қанат Бозымбаевтың қатысуымен өткен облыстық мəслихаттың сессиясында балалардың құқығын қорғау жөніндегі басқарма облыстық білім беру басқармасымен; қоршаған ортаны қорғау жəне жер қойнауын пайдалану, энергетика жəне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы; кəсіпкерлік жəне сауда; туризм, мəдениет, мұрағаттар жəне құжаттама бөлімдерінің бірігетіні, құрылыс басқармасы жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары басқармасына қосылатыны хабарланды. Фарида БЫҚАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Сессия отырысында хабарланған мұндай қадам жалпы, мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыратын басқармалар үшін жасалып отырғаны түсінікті. Əйтпесе, бұған дейін облыстық əкімдік жұмыс көрінбейтін, аты дардай бас қармалар ашып, əркімге бір үлестірумен келді. Қолда тұрғанда қо нышынан басқандар үнем шілдікті, ысырапшылдыққа жол бермеуді, талап пен тəртіпті ұмытқандай. Бұдан халыққа келген бес тиын да пайда жоқ. Енді басталған оңтайландыру жүйесі облыстағы алда атқа ры лар жұмыстар үшін тиімді жол. Мысалы, облысқа дəл осы қазіргі уақытта туризм басқармасы қажет пе еді?.. Біз əуелі əлеуметтік салаларды – ауылдардағы жол, ауызсу, денсаулық сақтау, мəдениет саласы, мектеп, балабақшаларды толық ��өнге келтіріп, халықтың көңілінен шығып алайық та. Ауылға тұрғын үйлер салайық. Жастар ауылға барсын. Лебяжі ауданында дəрігерлер түгелдей зейнет жасына жетіп қалыпты. Ал, туризм басқармасы, тіпті, ашылғанына бір ай уақыт болмай жатып-ақ, қыруар қаражат жұмсап халықаралық форум ба, көрме ме өткізіп те үлгерді. Мұрағатшы-құжаттамашылар да бір басқарманың тізгінін ұстап отыр еді, енді мəдениет басқармасына қосылып оңтайланды. Бұған дейін мұра ғатшы-құжаттамашылар өз басқар маларындағы мұрағат-құжаттамаларға байланысты туындаған біраз мəселелерді Мəдениет жəне ақпарат министрлігіне жеткізе алмай жүріп еді, енді іздегенге сұраған. Ал, облыстағы жолдар жергілікті халықтың уайымына айналды. Жолсапарларға баратын тілшілер – біздердің де басты қорқынышымыз жолдың жоқтығы. Лебяжі ауданының ауылдарының тұсымен өтетін халықаралық Омбы – Майқапшағай бағытының екі көлік сыймайтын тап-тар жолынан күндіз өтіп алмасаң, түнде жүру аса қауіпті. Жуырда ғана осы жол бойында бір отбасы түгелімен қаза болды. Ауылдарға жолға шықпай тұрып əуелі Тегістікке жете аламыз ба, Алғабастың тұсындағы республикалық жолға қарасты айналма жөнделді ме өзі, Мыңкөлдің жолы шұңқырдан арылды ма деп сұрап жатамыз. Ендігі бар үміт құрылыс,

жолаушылар көлігі жəне автомобиль жолдары атты біріккен басқармада. Қоршаған ортаны қорғау мен жер қойнауын пайдалануды реттейтін басқармаға Баянауылдың ауылдары отырған Майкөбе, Талдыкөл, Сарыкөл, Керегетас кеніштеріне, Майқайыңға барып қайтса жұмыс жетеді. Сол жерлердегі ауылдар сусыз, жолсыз, кеніштердің көк түтіндерінің ортасында күл ортасында қалды. Қоршаған ортаны қорғаймыз деп жар салғанда сондаймыз. Сондықтан, облысқа жаңадан келген əкім Қанат Бозымбаевтың бастамасымен саны бар, сапасы жоқ басқармаларды біріктіру туралы оңтайландыру жүйесі қолға алынды. Енді, басқарма басшыларды қысқарту есебінен нақты жұмыс атқаратын мамандар саны артады. Бұл 2014 жылға арналған облыстық бюджеттің əкімшілік шығындарын 53 миллион теңгеге азайтатын көрінеді. Ал біріктірілген басқармаларда басшыларға төленетін жалақы бойынша қазынаның 16 миллион теңгесі, қызмет көліктерін пайдалану жағынан 36 миллион теңге үнемделмек. Шенеуніктер жүретін көліктердің саны шамамен 30 пайызға дейін азаяды. Облыс əкімінің аппаратында 70 адам болса, оларға жүзге жуық адам қызмет көрсетіп келіпті. Сондай-ақ, 14 бюджет тік бағдарлама да оңтай лан ды рылады. Жекелеген мынадай əлеуметтік мəселелердің басымдылығы мен бірінші кезектілік сипаты ескеріле отырып, басымдылығы жоқ біраз шығындар қысқартылды. Айтпақшы, облыста екі облыстық жəне «Регион» деп аталатын облыстық жастар газеттерінің редакциялық ұжымдарын қарауына алған «Аналитикалық ақпарат орталық» ЖШС бар. Ал «ЕртісМедиа Холдингі» АҚ аталмақшы екінші бір орталық аудан дық газеттерді қосып, акционерлік қоғам жаса мақшы көрі неді. Негізінде, талдамалық-ақпараттық бөлім, жалпы, аудандық газеттермен байланыс облыстық ішкі саясат бас қармасының жұмысы саналатыны белгілі. Енді бас-басына орталық, басқарма, холдинг, акционерлік қоғам құрғандар да облыста жүргізіліп жатқан Қанат Бозымбаев қолға алған оңтайландыру жүйесінен тыс қалмас деп ойлаймыз. Павлодар облысы.


● Басты байлық

Тəрбие ќазыєы мыќты болса игі Ғасыр індетіне айналған жұқпалы иммундық тапшылық синдромы (ЖИТС) адамзатқа тырнағын шеңгелдеп салуда. Оның таралу қарқыны да бұрынғыдан жылдамдай түскенін мамандар айтып отыр. Ұрпақты аздыратын кеселге қалай қарсы тұрған жөн? Бұл жөнінде Қостанай облыстық ЖИТС алдын алу жəне оған қарсы күрес орталығы бас дəрігерінің орынбасары Молдағали ХАМЗИН ой бөліскен еді.

– Молдағали Хамитұлы, облыста адамның иммундық тапшылығы вирусы (АИТВ) ауруының таралуы қай деңгейде? – Осы кезге дейін тіркелгендердің барлық саны 1384 адам болды. Ал өткен жылы 145 ауру тіркелген. Əрине, бұл біздің облысымыз үшін аз сан емес. Ол осы 145 адамның ғана емес, олардың балаларының, отбасының, туысжақындарының, одан қалса қоғамның қасіреті. Аурудың таралуы бойынша Қостанай, Рудный қалалары, Қостанай ауданы алдыңғы қатарда тұр. Сонымен қатар, облыс орталығынан шеткерірек жатқан Меңдіғара, Жітіғара аудандарында тіркелген адамның саны отыздан асады. Əзірше Амангелді жəне Қамысты аудандарында мамандар аурудың тіркелмегенін айтып отыр. Алайда, ол өңірлер қасіретті кеселден таптаза деген ұғым тумағаны дұрыс. – Ғасыр қасіретіне айналған ауруды сөз еткенде, əрине, ұлтқа бөлмейміз. Барлық адамзаттың бас ауруы екенін түсінеміз. Қазақы қаймағы бұзылмаған Торғай өңірінен, Жангелдин ауданынан АИТВ-тың тіркелгені жүрегіңді ауыртады. Мұны айтып отырғаным, басқалар ауырғанда тек қазақ аман қалса екен деген сөз емес, қазақы тəрбиенің қазығы босаңсығаны ма деген ой келеді... – Өте дұрыс айтасыз. Соңғы жылдары ауру жұқтырғандар арасында өзіміздің ұлт азаматтарының қатары жиі көріне бастады. Тіпті, көбейіп келеді десем де жаңылыса қоймаспын. Бұл ауру ұлт, жыныс, өңір немесе мемлекет, материк таңдамайды. Тек қазақ халқы емес, қай ұлттың болса да ұлттық, халықтық педагогикасының, тəрбиесінің, тіпті, ұлттық салт-сананың босаңсы ғаны осы қасіретке жол аша түседі. Мысалы, бұрын халқымызда азаматтық неке деген болып па еді? Міне, қазір жастар да, ересектер де азаматтық некемен тұра беретін болды. Олар не отбасы емес, не бөлек жандар емес, бір-бірінің алдында ешқандай жауапкершілік алмайды. Тек төсектері бірге, қалған ой-мүдделерінің бəрі оларды қоспайды. Жастардың арасында да махаббат сезімі алдымен төсекке жүгіретін дөрекілікпен түсіндіріледі. «Қызға қырық үйден тыю», деп қазақ болашақ отбасы анасының тəрбиесіне қатаң қараған еді. Қазір осындай халықтық тəрбиенің қазығы босаған. Ал адамның иммундық тапшылығы ауруына қарсы тұратын қару əзірше əркімнің от басылық тəрбиесі, халық тық құндылықтарымыздың əлсіремеуі, əр адамның дұрыс жолмен жүруі, сезім тазалығы дер едім. Бүгінде АИТВ-ға қарсы мемлекеттік бағдарлама бар. Ол бойынша біздің мамандар мектептерде, мекемелерде, жалпы тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізеді, түрлі шаралар ұйымдастырады. Бірақ отбасындағы тəрбие мықты болмай, кесапат аурудан ұрпақты сақтай алмаймыз.

7

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

Қазір теледидардан, интернеттен балалардың көрмейтін құбыжығы жоқ. Бұл да кері айналмайтын, əлеуеті мықты күш. Ата-ана одан баланы қадағалау, интернетте, теле ди дардың алдында көп отырғызбай, басқа пайдалы істерге бағыттау арқылы ғана тығырықтан шығады. – Қауіпті ауруға адамдар тек бей-берекет жүріс-тұрысы арқылы емес, еш күнəсіз, кездейсоқ тап болмауы үшін қандай кеңес берер едіңіз? – Атың өшкір аурудың наша қор лар арасында үлесі мол. Өйткені, олар ортақ инені қолданатыны белгілі. Ер де, əйел де кездейсоқ жыныстық қатынастан аулақ болғаны жөн. Салондарда маникюр, педикюр жасау құралдары дұрыс тазартылмаса ауру адамның қаны арқылы вирус жұғуы мүмкін. Сонымен қатар, қазір салондарда жасалатын денеге тырнап сурет салу, əшекейлеу (татуировка) жастар арасында сəнге айналған. Маманның құралжабдығы тазартылмаған жағдайда бұл да ауру жұқтырады. – АИТВ пайда болғанына, адамзатқа қауіп төндіргеніне отыз жылдан асып бара жатқанын айттыңыз. Осы уақыттан бері адамдар арасында одан сақтану, өз денсаулығына жіті қарау мəдениетінің көтерілгені байқала ма? – Байқалады. Жыл сайын АИТВ-ға қарсы ерікті тексеруден өтетіндердің қатары көбейіп келеді. Оның ішінде басым көпшілігі негізінен жасырын өтуді қалайды. Акция өткізілген уақыттарда аймақтық ЖИТС орталықтарында тестілеуден өтетіндер молайды. Акция уақытында жедел жасақталған топтар экспресс-тестер өткізеді. Бұл, əсіресе, жастар арасында кеңінен қолданылады. Тіпті, үйленейін деп жүрген жастар ЖИТС орталығына келіп, тексеріліп алған жағдайлар да кездесті. Мұның ешқандай ерсілігі жоқ. Бас қо сайын деген жастардың бірбіріне сенімсіздігі деп те қарауға болмайды, қайта олардың өзінің денсаулығына, болашағына жауапты қарау мəдениеті деген сөз. Еуропалық жəне өзге жұрттарда бұл қалыптасқан дүние болса керек. Біздің қазақы сенгіштігіміз, ұялшақ менталитетіміз əзірге оған жібере қоймайды. Бірақ біздің жастардың көзі өте ашық, ақпараты мол. Сондықтан болашағын, ұрпағын ойлаған жастар үйленер алдында біздің орталыққа келіп, тексерілуді дəстүрге, қажеттілікке айналдырса əбестігі болмас еді. Уақыттың талабына мойынсұнған дұрыс. Соңғы жылдары тұрғындарды скринингтеу үдерісіне көп көңіл бөліне бастады. Екіқабат əйелдердің, жалпы адамдардың жұқтырғаны белгілі болғанда, оларды неғұрлым аурудың ертерек сатысында емдеуді қолға алу көзделеді. Ал, АИТВ-ға қарсы тес тілеуде көбіне тұрғындардың ине шаншатын нашақорлар, коммерциялық секс өкілдері немесе азғындыққа салынған жандар сияқты осал топтарына басымдық беріледі.

Мұның барлығы да АИТВ таралуын тоқтатудың, бəсеңдетудің шаралары екені сөзсіз. Ал əр адам бұл қасіреттің шеңгеліне түсіп қалмауы үшін ішкі мəдениетін, тəрбиесін дұрыстап, саламатты өмір салтын ұстануы қажет. – Өткен жылы интернетте бұл аурудың АИТВ-1 түрі таралып жатқандығы жөнінде ақпарат болды. – Иə, «Российская газетаның» АИТВ-1 жаңа түрі пайда болып, Ресейдің Новосібір өңірінде жа��ылғаны, оның Қазақстан, Қырғызстанда, Чешенстанда тіркелгені жөнінде таратқан ақпаратына орай, ЖИТС алдын алу жəне оған қарсы күрес жөніндегі республикалық орталықтың бас директоры Марат Түкеев жауап берген болатын. Аурудың жаңа түрі Қазақстанда тіркелген жоқ. – Қазір АИТВ ауруына шалдыққанын естігендер оны қалай қабылдайды? Олардың өмір салтындағы өзгерістер, тағдыры қалай болады? – Тестілеуде, тексеруде алынған қанның қорытындысы бізде шығарылмайды, оны республикалық ЖИТС алдын алу жəне оған қарсы күрес орталығының лабораториясы анықтайды. Қорытынды ақпарат келгеннен кейін, ауру жұқтырғандарды ЖИТС орталығына шақырып, кеңестер беріледі, оның диагнозы ту ралы ауруға психологиялық жағдай туғызылады, алдағы уақытта ауруды емдеу туралы жоспар жасалады, клиникалық жəне лабораториялық толық тексерулерден өткізіледі. АИТВ жұқтырған науқас диспансерлік есепке алынады. Қажет болғанда ауруды амбулаторлық немесе стационарлық түрде емдейді. АИТВ жұқтырған əйел бала көтеретін жаста болса, онымен жүк тілікті жоспарлау жөнінде əңгіме өткізіледі. Егер əйел бала тапқысы келсе онда вирустың анадан балаға жұқпауы үшін медициналық жұмыстар жүр гізіледі. Қазір осы вирусқа қарсы күшті дəрі-дəрмектер бар. Бірақ олардың барлығы да вирусты жойып жібере алмайды, тек науқастың меңдеуін кідіртеді. АИТВ жұқтырған адам емделуге ықтиятты қараса, оның өмірі де ұзара түседі. Ендігі бір əңгіме оларға қоғамдағы көзқарас туралы. АИТВ жұққызғандардың барлығының тағдыры өте ұқсас. Олардың диагнозы туралы кейде медицина қыз меткерлерінің құпияны сақтамайтыны, медицина қызметкерлерінің оларға қызмет көрсетуден бас тартуы, жұмыстан ықтиярсыз босатуы, жұмыс таппауы, қоғамның оларды құбы жықтай көріп, жиіркенішпен қарауы науқас өмірін қиындата түседі. Сондықтан үкіметтік емес ұйымдармен бірлесе отырып жасаған жобалар арқылы АИТВ ауруына шалдыққан жандарға қоғамда толерантты көзқарас қалыптастыру жұмыстарын жолға қою керек. Бұл орайда, облыста «Помощь» үкіметтік емес ұйымы өзге де ұйымдардың күшін біріктіріп, жымысқылана тырнағын салып келе жатқан эпидемияға бақылау жасап, ауру таралмауының алдын алу үшін тер төгіп келеді. Ендігі мақсат оның жұмысына қоғамдағы басқа күштерді де топтастыра білгеніміз мақұл. Сонда қоғам тазалығын сақтап, болашақты жарқын етуге үлес қосамыз. Əңгімелескен Нəзира ЖƏРІМБЕТОВА, «Егемен Қазақстан».

ҚОСТАНАЙ.

● Жазылған жайдың жалғасы

«Тўрєындар дəн риза» ма?..

Ґйткені, ќўбыр ќатып, ауыл ауызсусыз ќалды Осынау өзекті де, өткір мəселеге қайта оралуымызға мына жағдайлар себеп болды. Бірінші – өткен жылдың соңында ғана пайдалануға беріліп, Кіші диқан ауылының тұрғындарын «дəн риза» еткен орталықтандырылған су құбыры жүйесінің қыстың қара суығында қатып қалуы. Екіншісі – Ұйғыр ауданының əкімі Коюмчан Омаровтың алғашқы мақаламызда аталған кейбір кемшіліктерге байланысты редакцияға жолдаған жауап хаты. Көпшілікке түсінікті болу үшін, алдымен екінші мəселеге тоқталайық. Əлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».

Аќталу ма, маќтану ма? Газетіміздің 2013 жылғы 19 қараша күнгі нөмірінде «Сапасыз салынған нысан ауыл тұрғындарын ауызсусыз қалдырайын деп отыр» деген тақырыпта мақала жарияланған болатын. Мақалада Алматы облысының Ұйғыр ауданындағы Кіші диқан ауылында «Ақ бұлақ» мемлекеттік бағдарламасы бойынша салынған орталықтандырылған су құбыры жүйесінің құрылысы сапасыз жүргізілгендіктен, осы елді мекен тұрғындары таза ауызсуға қол жеткізе алмай отырғандығы нақты мəліметтер негізінде көтерілген еді. Мақалада сондай-ақ, Кіші диқан мен Үлкен диқан ауылдары арасындағы алты шақырымдай автокөлік жолының ұзақ жылдан бері жөндеу көрмегендіктен, жол ой-шұңқырға айналып, онымен əрібері қатынау мүмкін болмай бара жатқандығы айтылған болатын. Мақала жарық көргеніне жиырма шақты күндей өткенде, редакцияға Ұйғыр ауданының əкімі Коюмчан Омаровтан мақалада көрсетілген мəселелерге байланыс ты хат келіп түсті. Компьютерге теріліп, факспен жіберілген үш беттен сəл асатын хаттағы əкімнің жауабы бізді қанағаттандырмады. Тіпті, ол мақалаға өзек болған, проблемасы жетерлік аталған ауыл тұрғындарының ашу-ызасын тудыруы əбден мүмкін. Сондықтан да «Сапасыз салынған нысан...» материалы мен аудан əкімінің хатында сөз болған мəселелерді таразыға сала отырып, жазылған жайды жалғастыруды жөн санадық. Мақалада көбірек орын берілген Кіші диқан ауылындағы орталықтандырылған су құбыры жүйесіне қатысты Ұйғыр ауданының əкімі Коюмчан Омаров өзінің хатының екінші беттегі соңғы азат жолында: «Біткен іске сыншы көп» дейді қазақ. Ендеше, Əлисұлтан Құланбай бауырымыз ауылдың қай кездегі, болмаса қай жылғы ахуалын жазғаны бізге беймəлім. Өйткені, соңғы айларда ауылдағы 14 көше толық сумен қамтылды. Тұрғындар дəн риза», – депті. Бізді аудан əкімінің «бауырымыз ауылдың қай кездегі, қай жылғы ахуалын жазғаны бізге беймəлім» дегені қайран қалдырды. Байқауымызша, К.Омаров

«Сапасыз салынған нысан...» материалын мұқият оқымаған, атүсті шолып қана шыққан сияқты. Дəлел келтірейік. «Кіші диқан ауылына су құбырын тарту жұмыстарының екінші жəне үшінші кезегі 2011-2012 жылдары «Ақ бұлақ» бағ дарламасы негізінде əрі қарай жалғастырылды, – деп көрсетілген болатын мақалада. – Құрылысты тендерде жеңімпаз деп танылған Ибрайым Кебиров басқаратын «Сұңқар» ЖШС жүргізіпті. Құрылысқа қарастырылған қаражат көлемі аз емес, 2011 жылы 70 миллион теңге, 2012 жылы 54,6 миллион теңге бөлінген... Ал «Сұңқар» ЖШС болса, 14 шақырымдық су құбырын екі жылда əрең бітірді. Соның өзі сапасыз болып шықты. Бұған 14 көшеге төселген құбырдың тек төрт көшесінен ғана су шығуы дəлел болады». Мақалада, сондай-ақ, Кіші диқан ауылындағы су құбыры құрылысының бірінші кезегі 2009 жылдың көктемінде басталғанын, оған бөлінген 46 миллион теңге сол жылдың соңында толық игерілгенін, ал су құбыры 2012 жылдың қарашасында толық пайдалануға беріліп, шалғайдағы ауыл тұрғындары «Ауыз су» жəне «Ақ бұлақ» бағдарламаларының игілігін көрулері тиіс екендігін, бірақ, нысан əлі күнге дейін пайдалануға берілмегендігін де келтірген едік. Газет тілшісінің ауылдың «қай кездегі, қай жылғы ахуалын» жазға ны осылардан-ақ көрініп тұр емес пе? Бұл аудан əкімі Коюмчан Омаровқа «беймəлім» болғаны мен, мақаланы оқыған көзі қарақты көпшілік оқырманға алақан да ғыдай көрініп тұрғанына сенімдіміз.

Тўрєындар ќалай «дəн риза» болмаќ? Енді аудан əкімінің «Соңғы айларда ауылдағы 14 көше толық сумен қамтылды. Тұрғындар дəн риза» дегеніне келейік. Су құбырына қатысты айтатын болсақ, бұл елді мекен тұрғындарының Омаров өз хатында көрсеткендей, қазірге олардың «дəн риза» болуына əлі ерте. Өйткені, сол кездері Кіші диқан ауылының біраз тұрғындарымен арнайы хабарласқанымызда, олар бірқатар көшелерге төселген құбырлардың əр-əр жерлерінен су шығып,

кө ше лерге жайыла бастағанын жеткізді. Бұл құбырлардың бірбірімен стандартқа сəйкес жалғанбағанына байланысты болса керек. Екіншіден, Кіші диқан құмдауыт тасты жерге орналасқан. Сондықтан құбыр тартқан кезде, оның астына тиісті материалдар төсеу немесе орау ешқашан артық болмайды. Құрылысты жүргізушілер осыны ескермей, қазылған траншеяның астын тегістеп, оған құбыр төсеген де, үстін топырақпен жаба салған. Білетіндердің айтуынша, мұндай «жабайы технология» полиэтилен құбырды қысқа мерзімде істен шығарып тастауы мүмкін. Тіпті, қатал қыс қыспаққа алғанда, су құбыры қатып қалуы да ықтимал. Əкім арнайы құрылған жұмыс комиссиясы аталған нысанды 2013 жылдың 25 қазанында қабылдап алғандығын айта келіп: «Аталмыш мақала жарық көргеннен кейін ауыл тұрғындарымен жиналыс өткізілді. Тұрғындар əрқайсысының үйіне судың келіп тұрғанын жеткізді. Тіпті, 177 үй иесінің үйлерінде, көшесінде су барын растап қол қойып берген тізім де бар, – деп атап өтеді. «Сапасыз салынған нысан...» мақаласы «Егеменде» жарияланған соң, ауыл тұрғындарымен жиын өткізілгенінен хабардармыз. Бірақ, сол жиынға отыз шақты адам ғана қатысқанын, олардың жартысына жуығы ауданнан келген басшылар мен құрылысты жүргізген мердігер фирманың өкілдері екенін жақсы білеміз. Ал аудан əкімі К.Омаровтың «177 үй иесінің үйлерінде, көшесінде су барын растап қол қойып берген тізім де бар» деуі мемлекеттік қызметшіге лайықты əрекет емес. Өйткені, Омаровтың хаты қолымызға тигеннен кейін Кіші диқан ауылының жеті тұрғынымен телефон арқылы сөйлесіп, осы мəселенің анық-қанығын білген едік. «Қол қойып бер деп үйге ешкім келген жоқ, – деді олар атыжөндерін атамауымызды өтініп. – Əкімдіктегілер сыртымыздан қол қойып жіберген шығар?».

Бўл əбігерге салудыѕ басы єана болатын Аудан əкімі: «...Мақалада ауданымыздың Кіші диқан ауылындағы ауыз су мəселесі қаузалған, – дейді. – Мемлекет басшысының тапсырмасымен қолға алынған «Ауыз су», «Ақ бұлақ» бағдарламалары ая сында ауылда қолға алынған жұмыс барысындағы кемшіліктер сыналған. Жасыратыны жоқ, бұл ауылдағы ауыз су мəселесі ауыл тұрғындарынан бастап, аудан басшыларын да біраз əбігерге салды...». Коюмчан Омаровтың өзі атап өткендей, бұл аудан басшыларын əбігерге салудың басы ғана болатын. «Қуырдақтың көкесін

түйе сойғанда көресің» демекші, сапасыз салынған нысан – К��ші диқандағы су құбыры қатал қыс қос өкпеден қысқанда сыр берді. Дəлірек айтқанда, ұзындығы 500 метрдей болатын су таратқыштың бір бөлігі 24-25 желтоқсанда суыққа шыдас бермей, мұз болып қатып қалды. Ауданнан шұғыл жеткен басшылар мен мамандар құбырдағы қатқан мұзды ерітуге үш-төрт күн бойы қам-қарекет жасап та көрген екен. Оларынан түк те шықпапты. – Кішідиқандық біздер Жаңа жылды ауыз сусыз қарсы алдық. Қуанышымыз су сепкендей басылды, – деді ауыл тұрғыны Жакулин Оспанбаев осы мəселе жөнінде. – Бұл проблеманы кезінде ауыл округі əкімінің есеп беру жиынында, аудан əкімі К.Омаровтың тұрғындармен кездесуінде де мəселе етіп көтерген едік. Одан нақты нəтиже шықпады. Енді, міне, оның соңы осындай жағдайға соқтырып отыр. «Суға кеткен тал қармайды» деген бар ғой. Аудан басшыларының құбырдағы қатқан мұзды еріту үшін жасаған іс-əрекеттері оны көріп, куə болғандардың айтуынша, соғыс туралы кинофильм түсіріліп жатқан алаңды елестетеді. Таратып айтсақ, оқиға былайша өрбиді. Құбырдың қатып, ауылдың ауызсусыз қалғанын естігеннен кейін, алдымен Кіші диқанға Ұйғыр ауданы əкімдігінің бөлім басшысы М.Хусуров жетеді. Ал ертесінде аудан əкімі К.Омаров бастаған шенеуніктер келіп, шұғыл жиналыс өткізеді. Шешім – қайткенде де құбырда қатып қалған мұзды еріту. Сөйтіп, олар жан-жақтағы елді мекендерден əкелінген авто көліктердің ескі шиналарын ашық жатқан құбырдың үстіне тізіп, өртейді ғой кеп. Бұл «процесс» екі күн бойы күндіз-түні жүргізіледі. Ешқандай нəтиже бермейді. Қайта құбырдағы мұзды одан əрі тас қып қатырып тастайды. Мамандардың айтуына қарағанда, егер қатқан мұз құбырды жарып жібермесе, ол күн қызатын шақ жаз ортасында ғана еруі мүмкін. Осы жерде мына бір ерсілеу жағдайды да айта кетсек дейміз. Қақаған қыста мұз ойып, тоған тазалаған «сенбілікті» көріп пе едіңіз?! Басқаларды қайдам, мұны кішідиқандықтар көрді. Ертеректе осы ауылдың басында шағын су электр стансасы болған. Ауылға жоғары кернеулі электр желісі тартылған соң, оның жұмысы тоқтатылған еді. Енді ауылдың біраз ер-азаматы «сенбілік» жасап, сол стансаның ескі бөгетін қайта қалпына келтіру арқылы қатып қалған су құбырына су жеткізу қамына кірісіп жатқан көрінеді. Бұл аудан əкімі К.Омаровтың тапсырмасы болса керек. Санитарлық-эпидемиологиялық мекеме мамандарының айтуынша, бұл өрескел қателік болып табылады. Өйткені, стандартқа сəйкес тазаланбаған суды ауызсу ретінде пайдалануға болмайды. Оның соңы ауыр зардаптарға соқтыруы əбден мүмкін. Кіші диқан ауылындағы «қызуы» қайта-қайта көтеріліп тұрған мəселенің тағы бірі – үш қабатты орта мектептің күрделі жөндеуден қалай өткізілгендігі. Қолымыздағы мəліметтер бойынша, осы мектепті күрделі жөндеуден өткізуге бюджеттен жалпы көлемі 182 миллион теңгеден астам қаражат бөлінген. Аз қаржы емес. Ал жөндеу жұмыстары қалай жүргізілді? – Пайдалануға берілгеніне 40 жылдан асқан бұл мектепке өткен 2013 жылы күрделі жөн деу жүргізілген еді, – деді осы мектептің мұғалімі Мэлс Ахметжанов. – Алайда, жүргізілген жөндеу жұмыстары ұстаздар көңілінен шықпады. Дəліздердің, сынып тардың тақтай-едендері ауысты рылмады. Сол бұрынғы ескі күйінде қалды. Мектеп аумағындағы қоршаудың тек 40 пайызы ғана жаңаланды. Мұны мектеп директорына айтсақ, ақша жетпеді деген сылтау айтады. Сонда 182 миллион теңге қайда кетті? Жалпы көлемі 170 миллион теңге шығындап салынған Кіші диқан ауылындағы орталықтандырылған су құбырының жағдайы анау, 182 миллион теңге жұмсап, күрделі жөндеуден өткізілген мектептің сықпыты мынау. Бұлардың астарында сыбайластық жатқан шығар деген де ой келеді кейде. Міне, осыларға Бас прокуратура немесе Экономикалық қылмысқа жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі тексеру жүргізіп көрсе, жөн болар еді деген ойымыз да бар. Өйткені, бұл қаражат жеке тұлғалардікі емес, бюджеттен бөлінген қаржы ғой. Алматы облысы, Ұйғыр ауданы.


8

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

 Тағылым

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы мына мүліктерге сауда-саттық жариялайды:

Табиєи танымєа жїгінген халыќ емшісі ћəм балуан Асќарбек РАХИМОВ туралы бір їзік сыр Нұрбол ƏЛДІБАЕВ,

«Егемен Қазақстан».

Негізі емшінің ел ішінде жүріп, халыққа шипасын тигізгені құптарлық дүние. Бірақ, осынау асыл қасиеттің қадірін кетіріп жүргендерді естіп, көргенде кейімеске амалың қалмайды. «Заманың түлкі болса, тазы болып шал» деген сөзді іштей ұстанып алған сол «емшілер» қит етсе түрлі ұйым дардың мөрін бадырайта бастырып алған қағаздарын көлденең тартады. Амал нешік. Біле білсек, емшілік екінің бірінің маңдайына жазылмаған қасиет. Уақыт өткен сайын шын емшінің құны арта түсері хақ. Зерделеп отырсаңыз емшілік əр адамға əртүрлі жағдайда беріледі. Шыны керек, кеңестік дəуірде кім халық емшісімін деп ашық айта алды? Тек ішкі түйсігіне сенім артқан жандар ғана тəуекелге бел буып, еш дабырасыз Алланың əмірін орындап жүрді. Оны халық ұғынғандықтан қадірледі. Біздің кейіпкеріміздің де халық емшісі деген аты кеңестік дəуір дүрілдеп тұрған кезінде ел аузына ілініп, «сымсыз телефон» арқылы Қазақстанмен шекаралас жатқан республикаларды айтпағанда Балтық жағалауындағы елдерге жетіп, бірлі-жарым болса да дендеген ауруы шарасыз халге түсірген адамдар арнайы келіп, емделіп, алғаусыз алғыстарын ағытқанына куəміз. Асқарбек Рахи мовтың үйінен өмірі кісі

үзілмегенін көріп өстік. Осы емшілік қасиет сексеннің сеңгіріне шықса да əлі тың Асқарбек Рахимовқа қалай қонды? ...Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдар. Күні бойы тынымсыз жұмыс істеп, кешқұрым тең-тұстарымен астық жабатын кенепті бүркене ұйықтап қалған бала Асқарбекті таңертең «ЗИЛ» маркалы автокөлік тура белінен басып, жамбас сүйегін сындырып өте шығады. Ауруханада ұзақ жатып жарық дүниеге қайта оралған ол аяғын нық баса алмай жамбас пен беломыртқа зардабын екі жыл тартады. Үздіксіз жаттығу, болашаққа сенім артып, үміт үзбеу, еңбектену, талаптану арқасында орнынан тұрып, екі аяғын тең басып ел қатарына қосылады. Əсілі, қанда бар қасиеттің əйтеуір бір шығатынына Асқарбек Рахимовтың көзі осы оқиғадан кейін жетті. Кеңестік медицина тұрғанда халық емшілігін ойлау ескілікке жүгіну, аңсау, қоғамға жат қылық болып бұрмаланатын. Оның артында комунистер жазасы да дайын тұратыны белгілі еді. Соның бəрін əжесі Тəбия жиып қойып, адамның білек тамырын, саусақтарының ұшын ұстап отырып сырқатының сырын ашып, қазақы ем-домын жасайтын еді. Қалай екені əжесінің емеуріні мен ішкі əлеміндегі бір күш оның да жан дүниесінен үйлесім тауып, халықтық медицинаға ден қойды. Сосын, құдайдың құдіретімен

«Евразия» Сақтандыру компаниясы» акционерлiк қоғамының 2013 жылдың 31 желтоқсаны бойынша ҚАРЖЫ ЖАҒДАЙЫ ТУРАЛЫ ЕСЕПТЕМЕСІ (мың теңгемен) 2013 жылдың 2012 жылдың 31 желтоқсаны 31 желтоқсаны бойынша бойынша

Баптың атауы АКТИВТЕР Ақшалай қаражат жəне оның баламалары Банктегі қаражат Сатуға арналған қолда бар қаржылық активтер Өтелгенге дейін ұсталатын инвестициялар Сақтандыру жəне қайта сақтандыру бойынша дебиторлық борыш Қайта сақтандыру шарттар резервтеріндегі қайта сақтандырушылардың бөлігі Корпоративтік кіріс салығы бойынша алдын ала төлеуі Алдын ала төлеу салығы Инвестициялық мүлік Негізгі құралдар Материалдық емес активтер Кейінге қалдырылған салық активі Басқа активтер АКТИВТЕРДІҢ ЖИЫНТЫҒЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖƏНЕ КАПИТАЛ МІНДЕТТЕМЕЛЕР Сақтандыру жəне қайта сақтандыру бойынша кредиторлық берешек Сақтандыру жəне қайта сақтандыру бойынша резервтер Басқа кредиторлық берешек Болашақ кезеңдердің кірістері Корпоративтік кіріс салығы бойынша міндеттемелері Салықтар жəне төлемдер бойынша міндеттемелер МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ЖИЫНТЫҒЫ КАПИТАЛ Жарғылық капитал Тұрақтылықтың қоры Сатуға арналған қайта бағалау құнды қағаздары бар резерві Тiкелей пайда КАПИТАЛДЫҢ ЖИЫНТЫҒЫ МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ЖƏНЕ КАПИТАЛДЫҢ ЖИЫНТЫҒЫ

454 017 10 463 939 364 464 64 024 581 4 435 907

104 011 9 007 355 350 228 58 841 376 4 321 007

2 501 076

2 113 167

1 985 220 711 140 406 229 65 276 36 746 205 299 83 670 879

580 867 249 601 365 400 997 82 260 96 297 159 174 76 658 353

938 742

1 278 838

26 336 795 1 739 166 7 223 1 023 493 500 382 30 545 801

20 711 504 1 523 022 2 263 0 71 025 23 586 652

48 629 160 690 495 -210 645

46 098 000 2 447 993 -248 359

4 016 068 53 125 078 83 670 879

4 774 067 53 071 701 76 658 353

2013 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған ЖИЫНТЫҚ ТАБЫС ТУРАЛЫ ЕСЕПТЕМЕСІ (мың теңгемен) Баптың атауы Есептелген сақтандыру сыйақы, брутто Қайта сақтандыруға тапсырылған сақтандыру сыйақылар Еңбексіз табылған сыйақылар бойынша резервтердегi өзгерiс Еңбекпен тапқан сақтандыру ақылары, нетто Таза сақтандыру резервтерiндегi өзгерiсi Сақтандыру қызметі бойынша шығындар Сақтандыру қызметі бойынша шығындар жиынтығы Сақтандыру қызметі бойынша комиссиялық сыйақы Сақтандыру қызметі бойынша кіріс жиынтығы Инвестициялық кіріс Инвестициялық кіріс жиынтығы Өтеуге дейiн алып қалған қаржы активтердi қамтамасыз ету резервтері Таза инвестициялық кіріс жиынтығы Басқа кірістер Кірістер жиынтығы Жалпы жəне əкiмшiлiк шығындар Басқа шығындар Шығындар жиынтығы Салық салуға дейiнгі (шығын ) пайдасы Кіріс салығы бойынша шығындар Кезең ішіндегі пайда (шығын) Басқа кіріс жиынтығы: Сатымдықта бар қаржы активтердi қайта бағалаудың пайдалары (шығындары) Сатымдықта бар бағалы қағаздардың пайда жəне шығын кезіндегі мерзiмнiң қалған жиынтықтың табыстан қайта бағалауының пайда (шығын) реклассификациясы Өтеуге дейінгі алып қалған, ауыстырылған дəрежедегі бағалы қағаздар дисконттың/ сыйақының амортизациялық пайда (шығын) реклассификациясы Басқа жиынтық табыстың жиынтығы Корпоративтік табыс салығының шегермесiнің, кезеңдегі жиынтық табысы (шығыны) Акцияға базалық пайда, теңге

2013 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған кезеңі бойынша 27 238 358 2 740 217

2012 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған кезеңі бойынша 27 141 169 6 211 684

464 754

106 944

24 033 387 4 772 628 13 269 899 18 042 527

20 822 541 6 279 898 11 672 641 17 952 539

17 030

30 765

6 007 890 6 287 474 6 287 474 5 855

2 900 767 6 625 621 6 625 621 -120 663

6 281 619 388 325 12 677 834 6 284 551 162 116 6 446 667 6 231 167 2 215 499 4 015 668

6 746 284 340 667 9 987 718 4 430 570 236 765 4 667 335 5 320 383 601 351 4 719 032

14 235

47 594

0

-18 597

23 479

80 425

37 714 4 053 382

109 422 4 828 454

84

113 Басқарма төрағасы Уманов Б.Г., Бас бухгалтер Давлетбаева Р.Ж.

Акционерное общество «RG Brands» (далее по тексту – «Общество»), информирует о принятии решения Общим собранием акционеров Общества об утверждении заключения крупной сделки с АО «Исламский Банк «Al Hilal». За получением подробной информации просим обращаться по адресу: Республика Казахстан, г. Алматы, пр. Райымбека, 212 «Б», телефон: +7 (727) 2505-740, факс: +7 (727) 2501-355.

дəрілік күші бар шөптерді зерттеумен айналысып, халықтық фитотерапияны біртіндеп зерделей келе түрлі ауруға рецепт бере бастады. Іле Алатауы бөктерінен, Хантəңірі, Тянь-Шань тауларынан, Шəлкөде, Қарқара, Асы жайлау ларынан, Шұбартау, Зайсан мен Тарбағатай өңірлерінен, Оңтүстік Қазақстан облысы тауларынан емдік шөптер жинап, кептіріп, тазалап дəрі, бальзам жасап, əуелі өзі ішіп көреді. Жетілдіре келе, шөп тамырынан «Бальзам №1» жасалып тұмауды емдеп, сыныққа, ісікке, басқа да жұқпалы ауруларға қолданады. Сырқаттың құлантаза жазылуына көмегі тиеді. Бальзамды Алматы фармацевтика зертханасында тексертеді. Олар пайдалы деген арнайы куəлік береді. Əрі бірнеше ауруға шипа болатыны да анықталынады. Бұл қадам оған қуат беріп «Бальзам № 2» жасайды. Емдік қасиеті бар бұл дəрілерге медицина ғылымдарының докторы, фармацевт Кеңесбай Үшбаев пен ресейлік академик А.Никонов тарапынан оң баға берілді. Ішкі ерік-жігері мықты адамның жеңбейтін қиындығы, аспайтын асуы жоқ екенін Асқарбек Рахимов өз өмірінде сан мəрте дəлелдеді. Омыртқаға зақым келіп, жамбас сүйегі сынып екі жыл төсек тартып жатқан жігіт өзі сұранып əскерге барған. Күндіз-түні жаттығу жасап, еркін күрестен спорт шебері атанады. Осы спорт саласынан 16 рет Қазақстан Республикасының

чемпионы болып алтын медаль жеңіп алғаны кезінде мерзімді басылымдар жарыса жазған. Бүгінде шаң басқан мұрағаттарда жатқан құнды деректерді осы мақала авторы да растайды. Асқарбек Рахимовтың емшілік қасиеті туралы сөз қозғалғанда, медицина аты жаман ауру деп емдеуден бас тартқан дертті емдеп, ауруынан құлантаза айықтырып жіберген фактілерді тізбелеп шығаруға болады. Басқасын ірке тұрып медицинасы ғаламат дамыған деп саналатын Еуропа дəрігерлері өз қандастарының миындағы ісікті емдеуге дəрменсіздік танытқанда, неміс əйелі Балтық жағалауынан Жетісуға Асқарбек Рахимовты іздеп келеді. Емделіп жазылған соң оны өз еліне шақырып заң шеңберінде Рига қаласынан жеке емхана салып беріп, барлық қажеттілігін өтемек болады. Бірақ жеке бас пайдасы үшін елін, жерін тастап кете алмайтындығын Асқарбек ашық айтыпты. Бүгінде өте қатерлі дерт болып саналатын қан қысымының күрт көтерілуі, мида пайда болған ісік, жүйке жүйесі, жүрек, бүйрек, бауыр, көк бауыр, іштегі қатерлі ісік, трофикалық уытты ойық жара деп тізбеленетін ауруларды емдеп жазғанын жұрттан есту өз алдына, Алматы қаласындағы жəне Германиядағы диогностикалық орталықтардың ресми түрде тіркегені растай түседі. Сұңғыла жан алдына келген

адамға еш уақытта «жоқ» демейді. Білегін, саусақтарының ұштарын ұзақ уақыт ұстап отырып, үміт отын жағады. Адам көңіліне мұнан артық қандай демеу керек. Жүгініп келген науқасқа бірнеше диагноз қойғанда абдыраған жан емшіден шыға салып диагностикалық орталықтарға барып түрлі аппараттарға түсіп тексеріліп, үлкен, кіші дəреттері мен қан қысымын, тіпті, құрамын тексерте отырып дəрігердің алдына тоқтағанда қорытынды сөз Асқарбек Рахимовтың айтқа нымен дəл келіп жатады. Асқар бек Рахимовтың тағы бір артықшылығы берген дəрілерін уақытында ішсеңіз ауырған жерге бірден əсер етеді. Ол дəрілер химиялық заттардан емес, табиғи шөптен жасалғанын айту парыз. Бұл өмірден алған ақиқат. Қандай да бір аурудан өзіңді алып шығатын күш адамның сенімі, қажыр-қайраты. Біз бұл арада Асқарбектің тек емшілік жолын айттық. Ал оның шыққан биігі, алған марапаты, мойындалған тұстарын түзу шағын мақаланың еншісіне тимесе керек. Алматы облысы.

«Жамбыл облысы əкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы» КММ жалпы сомасы – 135 407 200,00 теңгені құрайтын Жамбыл облысы бойынша 2014 жылға вакциналарды сатып алу тендерін өткізетіндігін жариялайды.

КГУ «Управление здравоохранения акимата Жамбылской области» объявляет о проведении тендера по закупу вакцин на 2014 год по Жамбылской области на общую сумму 135 407 200,00 тенге.

Сатып алынатын тауарлардың тізімі, олардың саны жəне ерекшеліктері тендерлік құжаттамада көрсетілген. Тауарлар Жамбыл облысы бойынша жеткізілуі тиіс. Жеткізу мерзімі келісімшарт жасасқан сəттен тендерлік құжаттаманың № 1 қосымшасына сəйкес. Тендерге Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қазандағы «Кепілдендірілген тегін медициналық көмек көлеміне байланысты фармацевтикалық қызмет көрсету, дəрілік заттарды, профилактикалық (иммунобиологиялық, диагностикалық, дезинфекциялық) препараттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдар мен медициналық техниканы сатып алуды ұйымдастыру жəне өткізу Ережесін бекіту туралы» № 1729 қаулысының 8-9 тармақтарында көрсетілген біліктілік талаптарына сəйкес келетін барлық əлеуетті өнім берушілер жіберіледі. Тендерлік құжаттама бумасын əлеуетті өнім беруші 2014 жылғы 5 ақпанда сағат 11.00-ге дейінгі мерзімді қоса алғанда мына мекенжай бойынша: Тараз қ., Желтоқсан к-сі, 78, №326 бөлмеден сағат 10.00-ден сағат 18.00-ге дейін немесе dzo_goszakup@mail.ru электрондық поштамен алуға болады. Тендерге қатысуға өтінімдерді берудің соңғы мерзімі 2014 жылғы 6 ақпанда сағат 10.00-ге дейін. Тендерге қатысуға өтінімдер салынған конверттер 2014 жылғы 6 ақпанда сағат 11.00-де мына мекенжай бойынша Тараз қ., Желтоқсан к-сі, 78, 2-қабат, мəжіліс залында ашылады. Əлеуетті өнім берушілер тендерге қатысу өтінімдері салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7262) 43-27-49.

Полный перечень закупаемых товаров, их количество и подробная спецификация указаны в тендерной документации. Товары должны быть поставлены по Жамбылской области. Требуемый срок поставки в соответствии приложении № 1 тендерной документации с момента заключения договора. К тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отвечающие квалификационным требованиям, указанным в п.8-9 Правил организации и проведения закупа лекарственных средств, профилактических (иммунобиологических, диагностических, дезинфицирующих) препаратов, изделий медицинского назначения и медицинской техники, фармацевтических услуг по оказанию гарантированного объема бесплатной медицинской помощи, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 30 октября 2009 года № 1729. Пакет тендерной документации можно получить в срок до 11.00 часов 5 февраля 2014 года включительно по адресу: г. Тараз, ул. Желтоксан, 78, 3-этаж, кабинет № 326, время с 10.00 до 18.00 часов или по электронной почте по адресу: dzo_goszakup@mail.ru. Окончательный срок представления тендерных заявок до 10.00 часов 6 февраля 2014 года. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться в 11.00 часов 6 февраля 2014 года по следующему адресу: г. Тараз, ул. Желтоксан, 78, 2-этаж, зал заседаний. Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрытии конвертов с тендерными заявками. Дополнительную информацию и справку можно получить по телефону: 8 (7262) 43-27-49.

Ашық тендер туралы хабарландыру «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алу бойынша ашық тендер өткізу туралы хабарлайды. Аталған лоттар бойынша тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді сатып алуды жүзеге асыру үшін серіктестік бөлген сома құрайды: 1. Лот: «Жетісай» 110/35/10 кВ қосалқы стансасын қайта жаңғырту 183 152 616 теңге сомаға ҚҚС-сыз. 2. Лот: «Мақтаарал» 110/35/10 кВ қосалқы стансасын қайта жаңғырту 31 763 313 теңге сомаға ҚҚС-сыз. 3. Лот: «ЖБИ» 110/6 кВ қосалқы стансасын қайта жаңғырту 32 306 705 теңге сомаға ҚҚС-сыз. 4. Лот: «Западная» 110/38/10 кВ қосалқы стансасын қайта жаңғырту 32 690 795 теңге сомаға ҚҚС-сыз. 5. Лот: «№2» 35/6 кВ қосалқы стансасын қайта жаңғырту 139 753 884 теңге сомаға ҚҚС-сыз. Сатып алынатын материалдық, қаржылық ресурстардың жəне қызметтердің толық тізбесі, олардың саны мен егжей-тегжейлі ерекшелігі тендерлік құжаттамада көрсетілген. Материалдық, қаржылық ресурстар ОҚО, Шымкент қ. мекенжайына жеткізілуі тиіс. Тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді жеткізудің талап етілетін мерзімі 30.09.2014 жылға дейін. Тендерге тауарларды, жұмыстарды жəне қызметтерді табиғи монополия субъектілері сатып алу Ережесінің 2-тарауында көрсетілген біліктілік талаптарына сай келетін барлық əлеуетті жеткіз��шілер жіберіледі, оларға шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 5 желтоқсандағы №1467 қаулысымен бекітілген реттелетін қызметтерге тарифтерді немесе олардың шекті деңгейлері мен тарифтік сметаларын бекіту кезінде ескерілетін болады.

Тендерлік құжаттама топтамасын 23.01.2014 ж. қоса есептегенге дейінгі мерзімде мына мекенжайдан алуға болады: Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, жабдықтау бөлімі, сағат 9.00-ден 17.30-ға дейін, əлеуетті жеткізуші тендерлік құжаттамаға төлем туралы құжатты тапсырғаннан кейін. Тендерлік құжаттама топтамасының құны 1000 (бір мың) теңге құрайды жəне мына шотқа енгізіледі KZ939 98STB 00000 97421, TSESKZKA, СТН 582100249565, «ЦеснаБанк» АҚ-тың Шымкент қаласындағы ОҚФ немесе «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШС кассасына. Қазақстан Республикасы мүгедектерінің қоғамдық бірлестіктері құратын тауарлар, жұмыстар жəне қызметтер өндіретін кіші кəсіпкерлік пен ұйымдардың субъектілеріне тендерлік құжаттама тегін беріледі. Əлеуетті жеткізушілер тендерге қатысуға тендерлік өтінімдерін жапсырылған конверттерге салып «Оңтүстік Жарық Транзит» ЖШСға мына мекенжай бойынша тапсырады (жібереді): Шымкент қ., Энергетиктер к-сі, 1, 2-қабат, ЦСМТС бөлімі. Тендерлік өтінімдер тапсырудың түпкілікті мерзімі 24.01.2014 ж. сағат 13.00-ге дейін. Тендерлік өтінімдер салынған конверттерді тендерлік комиссия 24.01.2014 ж. сағат 15.00-де мына мекенжай бойынша ашады: Шымкент қ., 4-ш/а, ЗАПАДНАЯ ҚС, н/з, техникалық директордың бөлмесі. Əлеуетті жеткізушілер тендерлік өтінімдер салынған конверттерді ашу кезінде қатыса алады. Қосымша ақпарат пен анықтаманы мына телефон арқылы алуға болады: 8 (7252) 50-58-31. Толтыруға міндетті сауалнамаларды жəне ұсыныстарды мына e-mail-ға жіберу керек: urika@mail.ru

Объявление об открытом тендере ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» объявляет о проведении открытого тендера по закупке товаров, работ и услуг. Суммы, выделенные товариществом для осуществления закудо 23.01.2014 г. включительно, по адресу: г. Шымкент, ул. пок товаров, работ и услуг по данным лотам составляет: Энергетиков,1, отдел снабжения, с 9.00 до 17.30 часов, после 1. Лот: Реконструкция Подстанции «Жетысай» 110/35/10 кВ представления потенциальным поставщиком документа об оплате на сумму 183 152 616 тенге без НДС тендерной документации. 2. Лот: Реконструкция Подстанции «Махтаарал» 110/35/10 кВ Стоимость пакета тендерной документации составляет 1000 на сумму 31 763 313 тенге без НДС (одна тысяча) тенге и вносится на счет KZ939 98STB 00000 3. Лот: Реконструкция Подстанции «ЖБИ» 110/6 кВ на сумму 97421, TSESKZKA, РНН 582100249565, ЮКФ АО «ЦеснаБанк» 32 306 705 тенге без НДС г. Шымкент или в кассу ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит». 4. Лот: Реконструкция Подстанции «Западная» 110/38/10 кВ Субъектам малого предпринимательства и организациям, прона сумму 32 690 795 тенге без НДС изводящим товары, работы и услуги, создаваемые общественны5. Лот: Реконструкция Подстанции «№ 2» 35/ 6 кВ на сумму ми объединениями инвалидов Республики Казахстан, тендерная 139 753 884 тенге без НДС документация предоставляется бесплатно. Полный перечень закупаемых материальных, финансовых реТендерные заявки на участие в тендере, запечатанные в конверсурсов и услуг, их количество и подробная спецификация указаны ты, представляются (направляются) потенциальными поставщив тендерной документации. ками в ТОО «Оңтүстік Жарық Транзит» по адресу: г. Шымкент, Материальные, финансовые ресурсы должны быть доставлены ул. Энергетиков, 1, 2-этаж, отдел ЦСМТС. Окончательный срок по адресу г. Шымкент, ЮКО. представления тендерных заявок до 13.00 часов 24.01.2014 г. Требуемый срок поставки товаров, работ и услуг до 30.09.2014 г. Конверты с тендерными заявками будут вскрываться тендерной коК тендеру допускаются все потенциальные поставщики, отмиссией в 15.00 часов 24.01.2014 г. по следующему адресу: г. Шымкент, вечающие квалификационным требованиям, указанным в главе 4 мкр., ПС ЗАПАДНАЯ, б\н, кабинет технического директора. 2 Правил закупок субъектами естественных монополий товаров, Потенциальные поставщики могут присутствовать при вскрыработ и услуг, затраты на которые учитываются при утверждении тии конвертов с тендерными заявками. тарифов или их предельных уровней и тарифных смет на регулиДополнительную информацию и справки можно получить по руемые услуги, утвержденные постановлением Правительства телефону: 8(7252) 50-58-31. Республики Казахстан от 5 декабря 2011 года № 1467. Анкеты, обязательные для заполнения и предложения высылать Пакет тендерной документации можно получить в срок на e-mail: urika@mail.ru «RG Brands» акционерлік қоғамы (бұдан əрі мəтін бойынша – «Қоғам»), «Al Hilal» Ислам Банкі» АҚ-пен ірі мəміле жасауды бекіткені туралы Қоғам акционерлерінің Жалпы жиналысы шешімді қабылдағаны жөнінде хабарлайды. Толық ақпарат алу үшін мына мекенжайға хабарласуды сұраймыз: Қазақстан Республикасы, Алматы қ., Райымбек д-лы, 212 «Б», телефон: +7 (727) 2505-740, факс: +7 (727) 2501-355.

После смерти Петрова Александра Станиславовича, умершего 9 августа 2013 года, открылось наследство у нотариуса Габдулина Юлия Рафаиловна по адресу: г.Алматы, пр. Бухар жырау, 62 б, 1-этаж.

Лот №1 – Əмбебап дүкен (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 5942,0 ш.м., отындық (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 128,6 ш.м., трансформатор (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 47 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 433,3 ш.м., тиісті бөлінетін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057-003-865), жалпы алаңы 0,8791 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, сондай-ақ: қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 51 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 127,0 ш.м., тиісті бөлінбейтін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057-003-896), жалпы алаңы 0,0526 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Қонаев д-лы, 84. Бастапқы баға – 503 299 000 (бес жүз үш миллион екі жүз тоқсан тоғыз мың) теңге. Лот №2 – жылжитын мүлік (жабдық), орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Рысқұлов к-сі, 163-үй. Бастапқы баға – 104 301 000 (жүз төрт миллион үш жүз бір мың) теңге. Лот №3 – Тігін цехы (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 990,3 ш.м., өндірістік тұрақжай (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 1287,1 ш.м., шеберхана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 72,3 ш.м., өндірістік тұрақжай (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 690,6 ш.м., қазандық (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 368,9 ш.м., ұстахана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 18,9 ш.м., қазандық (кадастрлық нөмірі 03057-015-744), жалпы алаңы 98,3 ш.м., қойма (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 12,7 ш.м., қойма жəне слесарь шеберханасы (кадастрлық нөмірі 03057-015-744), жалпы алаңы 47,6 ш.м., көлікжай, қойма, асхана (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 498,3 ш.м., шеберхана (кадастрлық нөмірі 03-057-015744), жалпы алаңы 31,3 ш.м., бассейн (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 132,2 ш.м., бассейн (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 132,2 ш.м., компрессор (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 367,5 ш.м., сорғы (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 148,8 ш.м., тиісті бөлінетін жер телімімен бірге (кадастрлық нөмірі 03-057-015-744), жалпы алаңы 1,7600 га аталған жылжымайтын нысандармен аумақтық жəне функционалдық байланыста, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Талғар қ., Рысқұлов к-сі, 163-үй. Бастапқы баға – 674 588 000 (алты жүз жетпіс төрт миллион бес жүз сексен сегіз мың) теңге. Лот №4 – Өндірістік база, жалпы алаңы 3 972,21 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 1,8999 га, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай кенті, Механический к-сі, 26 А. Бастапқы баға – 165 096 000 (жүз алпыс бес миллион тоқсан алты мың) теңге. Лот №5 – Өндірістік база, жалпы алаңы 1 551,7 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 1,0341 га, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай к-сі, Механический к-сі, 26 Б. Бастапқы баға – 40 200 000 (қырық миллион екі жүз мың) теңге. Лот №6 – Өндірістік база, жалпы алаңы 6 625,7 ш.м. жер телімімен бірге жалпы алаңы 3,0855 га, орналасқан мекенжайы: Алматы облысы, Іле ауданы, Первомай кенті, Механический к-сі, 26 В. Бастапқы баға – 318 784 000 (үш жүз он сегіз миллион жеті жүз сексен төрт мың) теңге. Сауда-саттық əдісі – ағылшын. Кепілді жарна бастапқы бағаның 10%-ын құрайды. Бастапқы бағаның 10% мөлшеріндегі кепілді жарна «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасының шотына енгізілуі тиіс, төменде көрсетілген деректемелер бойынша. Сауда-саттыққа қатысу өтінімдеріне қажетті құжаттар тізілімін алу үшін сенім білдірілген өкілге бару керек. Сауда-саттыққа қатысуға өтінімдер Алматы қ., Абай д-лы, 109В, 1004-бөлмеде 2014 жылғы 27 қаңтарда сағат 18.00-ге дейін қабылданады. №1, №2, №3 лоттар бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2014 жылғы 28 қаңтарда сағат 15.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Талғар қ., Тəжібаев к-сі, 4. №4, №5, №6 лоттар бойынша сауда-саттық ағылшын əдісімен 2014 жылғы 28 қаңтарда сағат 11.00-де мына мекенжайда болады: Алматы облысы, Іле ауданы, Өтеген батыр кенті, Абай к-сі, 23а. Сауда-саттық аяқталғаннан кейін түпкілікті баға ұсынған сауда-саттық қатысушысы банктің чек түріндегі немесе Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген басқа қолма-қол ақшаның толық көлемінде сатып алу сомасын бес жұмыс күні ішінде есеп айырысу тəсілімен енгізуі қажет. Сенім білдірілген тұлғаның деректемелері: «��азақстан Халық Банкі» АҚ-тың сенім білдірілген тұлғасы Төремұратов Азат Болатұлы, Алматы қ., Абай д-лы, 109В, шот KZ246010011286000043, БИН 940140000385, СТН 600200048129, Кбе 14. Сауда-саттық өткізу мəселесі бойынша анықтама алу телефондары: 8 (727) 330 16 80, 330 17 57.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі, 010000, Астана қаласы, Сол жағалау, Орынбор көшесі, 8, Министрліктер үйі, анықтама үшін телефон (7172) 74-32-45, мынадай бос мемлекеттік лауазымға конкурс жариялайды: Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің «Республикалық психиатрия, психотерапия жэне наркология ғылыми-практикалық орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кəсіпорнының директоры, 050057, Алматы қаласы, Амангелді көшесі, 88 мекенжайында орналасқан. Конкурсқа қатысушылар мынадай біліктілік талаптарына сай келуі тиіс: 1) жоғары медициналық білімінің болуы; 2) жоғары немесе бірінші санатты «əлеуметтік гигиена жəне денсаулық сақтауды ұйымдастыру» маман сертификатының болуы; 3) медицина ғылымдарының докторы дəрежесінің болуы; 4) денсаулық сақтау жүйесінде басшылық қызметте кемінде жұмыс тəжірибесінің 5 жыл болуы; 5) денсаулық сақтау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді білу. Конкурсқа қатысу үшін мынадай құжаттарды ұсыну қажет: 1) конкурсқа қатысуы туралы өтініш; 2) мемлекеттік жəне орыс тілдеріндегі түйіндеме; 3) еркін түрде жазылған өмірбаян; 4) нотариалды куəландырылған білімі туралы құжаттардың көшірмесі; 5) нотариалды куəландырылған еңбек кітапшасының көшірмесі; 6) денсаулығы туралы анықтама; 7) жеке куəлігінің көшірмесі. Сондай-ақ, саланы дамытуға қатысты қосымша ақпаратты ұсынуға болады (10 беттен аспайтын). Конкурсқа қатысу туралы өтініш пен өтінішке қоса берілетін құжаттарды қабылдау хабарландыру жарияланған күннен бастап 15 күнтізбелік күн ішінде жүргізіледі.

Министерство здравоохранения Республики Казахстан, 010000, г. Астана, Левый берег, ул. Орынбор, 8, Дом министерств, телефон для справок (7172)7432-45, обьявляет конкурс на замещение вакантной должности: Директора республиканского государственного предприятия на праве хозяйственного ведения «Республиканский научно-практический центр психиатрии, психотерапии и наркомании» Министерства здравоохранения Республики Казахстан, расположенного по адресу: 050057, г. Алматы, ул. Амангелды, 88. Участники конкурса должны соответствовать следующим квалификационным требованиям: 1) наличие высшего медицинского образования; 2) наличие сертификата специалиста высшей или первой категории по специальности «социальная гигиена и организация здравоохранения»; 3) наличие ученой степени доктора медицинских наук; 4) наличие опыта руководящей работы не менее 5 лет в системе здравоохранения; 5) знание нормативных правовых актов в области здравоохранения. Для участия в конкурсе, необходимо представить следующие документы: 1) заявление об участии в конкурсе; 2) резюме на государственном и русском языках; 3) автобиографию, изложенную в произвольной форме; 4) копии документов об образовании, заверенные нотариально; 5) копию трудовой книжки, заверенную нотариально; 6) справку о состоянии здоровья; 7) копия удостоверения личности. Также можно представить дополнительную информацию, касающуюся развития отрасли (не более 10 листов). Прием заявлений об участии в конкурсе и документов, прилагаемых к заявлению, осуществляется в течение 15 календарных дней с момента опубликования объявления.

«AMF Group» АҚ «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабының талаптарына сəйкес өзінің артықшылықты акциялары бойынша дивидендтер төлеу туралы хабарлайды. 1) қоғамның атауы, орналасқан жері, банктік жəне өзге деректемелері: «AMF Group» АҚ, Астана қ., Тұран д-лы, 7-үй, БИН 960640000091, ИИК № KZ10549С0398R7002744 «Qazaq Banki» АҚ-та, БИК SENIKZKA, Кбе 17, 2) дивидендтер төленетін кезең: 2013 жыл, 3) бір артықшылықты акцияға есептегенде дивиденд мөлшері: 120 теңге, 4) дивидендтер төлеудің басталатын күні: 2014 жылғы 1 ақпанда, 5) дивидендтер төлеудің тəртібі жəне нысаны. Банктік аударыммен. Дивидендтер төлеу үшін артықшылықты акциялар ұстаушылардың тізілімі 2014 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша тіркелген.

Егер сіз «Егемен Қазақстан» газетіне жарнама бергіңіз келсе, мына телефондарға хабарласыңыз: Астана тел/факс 37-64-48, 37-60-49. Электронды пошта: egemen_adv@mail.ru. Алматы 273-74-39, ф. 273-73-97. Электронды пошта: gulnurekkz@mail.ru.

ҚР Білім жəне ғылым министрлігі Ғылым комитетінің М.О.Əуезов атындағы Əдебиет жəне өнер институтының ұжымы М.О.Əуезов музей-үйінің бұрынғы қызметкері, қазақ ұлттық кəсіби театр өнерінің негізін қалаушылардың бірі, КСРО халық əртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Қалибек Қуанышбаевтың ұлы Андабек Қалибекұлы ҚУАНЫШБАЕВТЫҢ қайтыс болуына байланысты марқұмның отбасы мен туған-туыстарына қайғыларына ортақтасып көңіл айтады.


Дґѕгеленген дїние їйіѕізде Дүйсенбі, 20 қаңтар

Сейсенбі, 21 қаңтар

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.40 11.55 12.30 12.45 13.10 16.00 16.35 17.00

Сағат 17.00-ге дейін профилактика 17.00 «Менің Қазақстаным». 17.30 Жаңалықтар. 17.50 «Өзекжарды». 18.10 «Білгірлер отауы». Зияткерлік сайыс. 19.00 «Заң жəне біз». Тікелей көрсетілім. 19.30 «Ұлжан». Телехикая. 20.30 Жаңалықтар. 21.05 «Айтуға оңай...». 21.50 «Сырғалым». Телехикая. 22.40 «Келін». Телехикая. 23.30 «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». 00.00 Жаңалықтар. 00.35 «SPORT.KZ». 01.00 «Көкпар». Ұлттық ойын. 01.40 «Өзекжарды». 01.55 «Дауа». 02.30 «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». 03.00 Жаңалықтар. 03.35 «Ұлжан». Телехикая. 04.20 Аңдатпа, əнұран. Сағат 17.00-ге дейін профилактика 17.00 Жаңалықтар. 17.15 «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет бесігі». Деректі сериал. 18.00 Жаңалықтар. 18.15 «Ұзақ жол». Телехикая. 19.10 «Біз». Ток-шоу. 20.00 Жаңалықтар. 20.30 «Бюро расследований». 21.00 Жаңалықтар. 21.30 «Тракторшының махаббаты». Телехикая. 22.10 «След». Телесериал. 23.00 Футбол. 23.30 Жаңалықтар. 00.00 Журналдар. 00.30 Жаңалықтар. 01.00 Журналдар. 01.30 Жаңалықтар. 17.00 18.00 18.30 18.45 18.55 19.00 20.00 21.00 21.30 22.00 22.30 22.35 23.30 00.00 01.45 02.30 03.25

«Давай поженимся». «Караоке-такси». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Ауа райы. «Пусть говорят». «Пятницкий. Глава вторая». Телесериал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Караоке-такси». Ауа райы. «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Сапа бақылауда». «Черные кошки». Телесериал. «Маруся. Испытание». «Жить здорово». «Контрольная закупка».

9

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

17.30 17.50 18.05 18.35 19.10 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 00.45 01.10 01.45 02.30 03.00 03.35 7.00 9.00 9.10 9.40 10.00 10.10 11.00 11.10 11.45 12.25 13.00 13.10 14.00

16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.10 23.50 00.20 00.30 01.30 02.00 6.00 6.45 7.00 11.00 11.05 11.40 12.40 13.15

16.00 16.50 17.55 18.30 18.45 18.55 19.00 20.00 21.00 21.30 22.00 22.30 22.35 23.30 00.00 01.45 02.30 03.25

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ертегілер еліне саяхат». Мультхикая. «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Санжар мен Қайсар». Телехикая. Жаңалықтар. «Sport.Kz». «Алаң» ток шоуы. Сағат 14.00-ден 16.00-ге дейін техникалық үзіліс «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Ұлттық өнім». «Махамбет». Деректі фильм. Жаңалықтар. «Еңселі Елорда». «Ас мəзірі». «Сыр-сұхбат». «ЕХРО жолы». «Ұлжан». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Сырғалым». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Еңселі елорда». «ЕХРО жолы». «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Ұлжан». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар.. «Бюро расследований». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «Көзқарас». Жаңалықтар. «Білгенге маржан…». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. Сағат 14.00-ден 16.00-ге дейін профилактика «Семейные мелодрамы» Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Жаңалықтар. «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет бесігі». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұзақ жол». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «След». Телесериал. «Жансарай». Əшірбек Сығай. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. «В наше время». Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Время обедать». «Кеш жарық, Қазақстан!». «Контрольная закупка». «Дəрігер Ахметова». Телесериал. Сағат 14.00-ден 16.00-ге дейін профилактика «Грязные деньги». «Ремонт». «Давай поженимся». «Караоке-такси». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Ауа райы. «Пусть говорят». «Пятницкий. Глава вторая». Телесериал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Караоке-такси». Ауа райы. «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Сапа бақылауда». «Черные кошки». Телесериал. «Маруся. Испытание». «Жить здорово». «Контрольная закупка».

Сəрсенбі, 22 қаңтар

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.40 11.55 12.30 12.45 13.05 13.25 14.00 14.20 14.55 16.00 16.35 17.05 17.30 17.50 18.10 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.30 00.00 00.35 00.50 01.20 01.45 02.30 03.00 03.35 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.10 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.10 14.00 14.30 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 23.10 23.55 00.25 00.30 01.00 01.30 6.00 6.45 7.00 11.00 11.05 11.40 12.40 13.35 14.30 15.00 15.15 15.30 16.25 16.45 17.50 18.30 18.45 18.55 19.00 20.00 21.00 21.30 22.00 22.30 22.35 23.30 00.00 01.45 02.30 03.25

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ертегілер еліне саяхат». Мультхикая. «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Санжар мен Қайсар». Телехикая. Жаңалықтар. «Ұлттық өнім». «ЕХРО жолы». «Заң жəне біз». «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Санжар мен Қайсар». Телехикая. «Əйел бақыты». Токшоу. «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Мың түрлі мамандық». «Сөнбес сəуле». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Толағай». Отбасылар сайысы. «Қылмыс пен жаза». «Ұлжан». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай…». «Сырғалым». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Сыр-сұхбат». «Ұлттық өнім». «Ұлжан». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «Көзқарас». Жаңалықтар. «Білгенге маржан...». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Əуен əлеміне саяхат». Жаңалықтар. «Наследство». Телесериал. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет бесігі». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұзақ жол». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». Жаңалықтар. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «След». Телесериал. «Көзкөрген». Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. «В наше время». Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Время обедать». «Сваты-3». Кино. «В наше время». «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Үй болу қиын». Телехикая. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Судебные истории». «Истина где-то рядом». «Давай поженимся». «Караоке-такси». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Ауа райы. «Пусть говорят». «Пятницкий. Глава вторая». Телесериал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Караоке-такси». Ауа райы. «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Сапа бақылауда». «Черные кошки». Телесериал. «Маруся. Испытание». «Жить здорово». «Контрольная закупка».

Бейсенбі, 23 қаңтар

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.40 11.55 12.30 12.45 13.10 13.30 14.00 14.20 14.55 16.00 16.35 17.00 17.30 17.50 18.10 19.00 19.30 20.30 21.05 21.50 22.40 23.40 00.10 00.45 01.25 01.55 02.40 03.10 03.45 7.00 9.00 9.10 9.20 10.00 10.10 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.10 14.00 14.30 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.15 20.00 20.30 21.00 21.30 22.10 23.00 00.15 00.45 01.00 01.30 01.00 6.00 6.45 7.00 11.00 11.05 11.40 12.40 13.35 14.30 15.00 15.15 15.30 16.25 16.45 17.50 18.30 18.45 18.55 19.00 20.00 21.00 21.30 22.00 22.30 22.35 23.30 00.00 01.45 02.30 03.25

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...». «Ертегілер еліне саяхат». Мультхикая. «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». Жаңалықтар. «Агробизнес». «ЕХРО жолы». «Ұлт мақтанышы». Деректі фильм. «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Ұлттық өнім». «Мың түрлі мамандық». Жаңалықтар. «Қылмыс пен жаза». «ЕХРО жолы». «Шетелдегі қазақ балалары». «Ұлжан». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Сырғалым». Телехикая. «Келін». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. «Ұлттық өнім». «Қылмыс пен жаза». «Ұлжан». Телехикая. «Түнгі студияда Нұрлан Қоянбаев». Жаңалықтар. Аңдатпа. Əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. «Жаңа қоғам». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «Көзқарас». Жаңалықтар. «Білгенге маржан...». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Əуен əлеміне саяхат». Жаңалықтар. «Наследство». Телесериал. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет бесігі». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұзақ жол». Телехикая. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». Жаңалықтар. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «След». Телесериал. «Сол бір кеш...». Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. Журналдар. Жаңалықтар. «В наше время». Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». Жаңалықтар. «Время обедать». «Сваты-3». Кино. «В наше время». «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Үй болу қиын». Телехикая. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Судебные истории». «Истина где-то рядом». «Давай поженимся». «Караоке-такси». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Ауа райы. «Пусть говроят». «Пятницкий. Глава вторая». Телесериал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Караоке-такси». Ауа райы. «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Сапа бақылауда». «Черные кошки». Телесериал. «Маруся. Испытание». «Жить здорово». «Контрольная закупка».

Жұма, 24 қаңтар

7.00 8.00 9.30 9.45 10.40 11.25 11.40 11.55 12.30 12.45 13.20 13.50 14.20 14.55 16.00 16.35 17.00 17.25 17.30 17.50 18.10 18.40 19.05 19.30 20.30 21.05 21.50 22.55 23.45 00.15 00.35 02.10 02.30 03.20 03.35 03.50 04.20 7.00 9.00 9.10 9.35 10.00 10.15 11.00 11.10 11.50 12.30 13.00 13.10 14.00 14.30 15.00 15.10 16.00 16.50 17.00 17.15 18.00 18.15 19.10 20.00 20.30 21.00 21.30 22.20 00.10 00.40 01.30

«Таңшолпан». Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сырғалым». Телехикая. «Айтуға оңай...» «Ертегілер еліне саяхат». Мультхикая. «Сүйкімді жəндіктер». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». Жаңалықтар. «Менің Қазақстаным!». «Келбет». «Джеспен бірге табайық!». Мультхикая. «Жүзден жүйрік». «Əйел бақыты». Ток-шоу. «Жаныңда жүр жақсы адам». Деректі фильм. «Ұлттық өнім». «Жан жылуы». «Еңбек түбі – береке». Жаңалықтар. «Өзекжарды». «Жаңа Қазақстан-2050». «Парламент». «Иман айнасы». «Ұлжан». Телехикая. Жаңалықтар. «Айтуға оңай...». «Ұлттық шоу». «Келін». Телехикая. Жаңалықтар. «Жайдарман». Үздік əзілдер. «Сəлем, сіңілім, қош бол, жастық шақ!». Кино. «Парламент». «Иман айнасы». «Өзекжарды». «Ұлжан». Телехикая. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Жаңа күн». Таңғы ақпараттық-сазды бағдарлама. Жаңалықтар. Арнайы «Хабар». «Моя планета». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Біз». Ток-шоу. Жаңалықтар. «След». Телесериал. «Тракторшының махаббаты». Телехикая. «Көзқарас». Жаңалықтар. «Білгенге маржан...». «Əр үйдің сыры басқа». Кино. «Əуен əлеміне саяхат». Жаңалықтар. «Наследство». Телесериал. «Семейные мелодрамы». Деректі фильм. «Балаларға өмір сыйлаңыз...». Жаңалықтар. «Қос өзен аралығы – əлемдік өркениет бесігі». Деректі сериал. Жаңалықтар. «Ұзақ жол». Телехикая. «Біз». Ток шоу. Жаңалықтар. «Вектор развития». Жаңалықтар. Орталық «Хабар». Сараптамалық бағдарлама. «Стукач». Кино. Жаңалықтар. Жаңалықтар. Жаңалықтар.

ТОЛЫ ДЇНИЕ

Сенбі, 25 қаңтар

7.00 8.30 9.35 10.00 10.35 11.10 12.50 13.35 14.05 15.00 16.00 16.10 16.30 17.00 17.30 17.50 19.40 20.05 20.30 21.05

23.25 23.55 01.50 02.25 02.50 03.35 04.10 7.00 8.35 9.00 9.20 9.55 10.00 10.10 11.00 11.10 11.40 12.00 12.30 13.00 13.10 14.00 15.00 15.10 17.00 17.15 18.00 18.15 20.00 20.30 21.00 21.30 22.30 00.50 01.20

Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт. «Сенбілік таң». «Агробизнес». «Дауа». «Ас мəзірі». «Қазақстан дауысы». Финал. «Телқоңыр». «Мың түрлі мамандық». «Білгірлер отауы». «Болашақ». Телехикая. «Əли мен Айя». Мультхикая. «Жаңа Қазақстан-2050». «Жарқын бейне». «Мəлім де беймəлім Қазақстан». Жаңалықтар. «Келін». Телехикая. «Жан жылуы». «Арнайы репортаж». Жаңалықтар. «Дала дауысы». ІІ Халықаралық радиофестивалі жеңімпаздарын салтанатты марапаттау кеші. «Сіз не дейсіз?». «Көкжалдар мекені». Кино. Жаңалықтар. «Арнайы репортаж». «Ғасырлар үні». Этномузыкалық фильм. Жаңалықтар. Аңдатпа, əнұран. «Махаббат мерейі». Телехикая. Мультфильм. «Табиғаттың тартуы». «Ұлт саулығы». Денсаулық бағдарламасы. «Балаларға өмір сыйлаңыз». Жаңалықтар. «Фархат». Мультсериал. Жаңалықтар. «Дело вкуса с Татьяной Веденеевой». «Азық-түлік мəселесі». «Денис, ты лучший». Деректі фильм. «Əр үйдің сыры басқа». Кино. Жаңалықтар. «Жансарай». Əшірбек Сығай. Орталық «Хабар». Жаңалықтар. «Неспящие в Сиэтле». Кино. Жаңалықтар. «Бармысың, бауырым?». Жаңалықтар. «Ұзақ жол». Телехикая. Жаңалықтар. Деректі сериал. Жаңалықтар. «Аймақтар аламаны-2» республикалық телебайқауы. «Под подозрением». Кино. Жаңалықтар. «Сыған серенадасы». Спектакль.

14.30 15.00 15.15 15.30 16.05 17.05 17.25 18.30 18.45 18.55 19.00 20.00 21.00 21.30 22.00 22.30 22.35 23.30 00.00 01.30 02.25 03.10 04.35

«В наше время». Жаңалықтар. «Қайырлы таң!». «Жұма уағызы». «Время обедать». «Сваты-3». Кино. «В наше время». «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Үй болу қиын». Телехикая. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Сваты у плиты». «Кеш жарық, Қазақстан!». «Истина где-то рядом». «Күт мені». Жаңалықтар. Жаңалықтар. Ауа райы. «Поле чудес». «Пятницкий. Глава вторая». Телесериал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Караоке-такси». Ауа райы. «Дəрігер Ахметова». Телесериал. «Сапа бақылауда». «Война невест». Кино. «Адам жəне заң». «Маруся. Испытание». «Верные друзья». Кино. «Контрольная закупка».

6.00 6.50 7.45 8.30 9.00 9.10 9.45 11.35 12.00 12.05 13.00 13.50 14.05 15.00 16.20 19.15 21.00 21.30 21.45 22.15 22.30 22.35 00.00 02.00 02.35 03.20 03.35

«В наше время». «Жить здорово». «Идеальный ремонт». «Таңғы пошта». Жаңалықтар. «СМАК». «Петрович». Кино. «Фабрика грез». Ауа райы. «В наше время». «Правила маскарада». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Ду қол шоколад». «Кавказская пленница, или новые приключения Шурика». Кино. «Брак по завешанию. Танцы на углях». Телесериал. «Минута славы. Дорога на олимп». Финал. Жаңалықтар. Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. Ауа райы. «Хортон». Кино. «Новый год на Первом». «Укрощение Амура». «Идеальный ремонт». «Истина где-то рядом». «Хортон». Кино.

Электронды білім ќырлары «Тұран-Астана» университетінің ғалымдары Астана қалалық білім басқармасымен бірлесіп ұйымдастырған «Ғаламдық ғылыми-техникалық ақпарат ресурстары жəне электронды білім негіздері» атты ғылыми семинарда аталмыш салада туындап отырған өзекті мəселелерге назар аударылды. Жаңа технология бойынша білім беруді мақсат еткен арнайы іс-шараны ашып сөйлеген сөзінде университет проректоры Мұханбет Шайжанов бүгінге дейін қалыптасқан тəжірибені бөлісуді, күрделі түйіндерді бірлесіп шешуге талпыныс жасалатынын ерекше атап көрсетті. Қала мектептері ұстаздары Надежда Романова, Гүлжан Дəулетбекова өз білім ошақтарындағы электронды оқыту тəжірибелерін ортаға салса, университет ғалымдары Сергей Инютин, Мұхамедрахим Құрсабаев, Қанат Самарханов, Асқар Бақытжан, Владислав Яковлев жасаған баянда маларда ғылыми-техникалық ақпараттардың электронды білім беру ісіндегі теориялық тұжырымдамалары сөз етілді. Педагогика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Мұхамедрахим Құрсабаевтың жасаған баяндамасы ғылыми семинарға қатысушыларды ерекше қызықтырды. Қазақ педагогикасында баланы дүниеге келгенде емес, ана жатырында қалыптаса бастаған күннен бастап тəрбиелеу

жөнінде ғасырлық тəжірибе барын мəлімдеген ғалым бүгінгі сəби өз анасының бойында 9 ай бойы өсу барысында түрлі дыбыстар мен шуларға, коммуникациялық құралдар тербелістеріне айрықша тітіркеніп, жауап беретіндігіне тоқталды. Күнделікті өмірде жаңа туған нəрестенің еңбектей бастаған кезінен оның теледидар «пультін» басуға немесе ұялы телефонды қолына алып, оңды-солды басуға деген сенсорлық-моторикалық ұмтылысының байқалатыны белгілі. Ғалым уақыт өте келе, кез келген бала ның ұялы телефонды басып, қала ған музыкалық əуенін естуге, фото бейнелерді көруге, виртуалды ойындарды ойнауға ұмтылатынын еске салады. 2014 жылы əлемдік нарық

Жексенбі, 26 қаңтар

7.00 8.05 8.35 9.30 11.05 11.35 12.10 12.40 13.45 14.10 15.00 16.30 16.40 17.15 17.40 17.50 19.40 20.30 21.35 23.10 00.00 00.40 02.35 03.15 04.15

7.00 7.50 8.10 8.30 9.10 10.00 11.35 12.50 14.00 14.30 15.30 16.30 18.45 20.00 21.00 22.00 22.30 00.35

6.00 6.45 7.00 11.00 11.15 11.50 12.45 13.35

көшбасшыларына айналған «IPhone», «Samsung Galaxy», «Nokia» сияқты электронды компаниялардың 32 GB тартулары – сөзсіз жас ұрпақ санасы мен интеллектуалдық əрекетіне ықпал ететіндігін атап өтті. Бүгінгі Қазақстан əлемдегі ең жас ұлт болғанымен, жас жеткіншектердің сандық-ақпараттық технологияларды меңгеруге басқа елдермен салыстырғанда анағұрлым бейім екені танылуда. Бұған бір себеп, білім жүйесін ақпараттандыру мəселесі мемлекет тарапынан көп жылдардан бері қолға алынғанын

ДҮБІРГЕ

атап көрсеткен баяндамашы Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «барлық мектептерді жаппай компьютерлендіру» жөніндегі бастамасы қазірдің өзінде нəтиже көрсете бастағандығын айтты. 2003 жылдан бері республи ка мектептері «E-Learning» бағдарламасымен жұмыс істеп келеді. Бүгінде 3 миллионға жуық оқушыны толық ақпарат тандыру еліміздің қарқынды дамуына негіз қалауда. Соңғы жылдары жастардың, əсіресе, мектеп оқушыларының Интернет-клубтарға жиі баруының

02.35

6.00 6.50 7.50 8.05 8.30 8.45 9.00 9.10 10.10 10.55 12.00 12.05 13.00 13.50 14.05 15.00 17.00 18.00 18.55 21.00 22.00 00.00 02.25 03.20

Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен концерт. «Мəлім де беймəлім Қазақстан». «Умизуми командасы». Мультхикая. «Айгөлек». «Сыр-сұхбат». «Ақсауыт». «Сіз не дейсіз?». «Ұлттық шоу». «Шетелдегі қазақ балалары». «Толағай». «Болашақ». Телехикая. «Əли мен Айя». Мультхикая. «Ұлы дала дүбірі». Деректі фильм. «Арнайы репортаж». «Еңселі елорда». «Келін». Телехикая. «Ғасырлар үні». Этномузыкалық фильм. «Апта.Kz». «Жайдарман». «Алаң» ток-шоуы. «Көкпар». Ұлттық ойын. «Қалайы сатушылар». Кино. «Телқоңыр». «Апта.Kz». Аңдатпа, əнұран.

«Махаббат мерейі». Телехикая. Мультфильм. «Табиғаттың тартуы». «Айбын». «Фархат». Мультсериал. «Оксана в стране чудес». Кино. «Санта и волшебный огонь». Мультфильм. «Волшебные часы Санты». Мультфильм. «Ас арқау». «Аймақтар аламаны-2» республикалық телебайқауы. «ТВ Бинго». «Қарсы соққан жел». Кино. «Сол бір кеш...». «Жеті күн». «Жеті күн». «Одна судьба». «Соловей розбойник». Кино. «Хуанг Шидың балалары». Кино. «Аңыс баққан əккілер». Кино. «В наше время». «Жить здорово». Жаңалықтар. «Тілші түйіні». Жаңалықтар. «Воскресные беседы». Жаңалықтар. «Денсаулық». «Қазлото». Тікелей көрсетілім. «Я – счастливчик!». Ауа райы. «В наше время». «Правила маскарада». Телесериал. «Истина где-то рядом». «Миллионеры поневоле». «Желание». Кино. «Кеш жарық, Қазақстан!». «Ду қол шоколад». «Мы из будущего-2». Кино. «Аналитика». Мерекелік концерт. «Повтори!». «Жить здорово». «Правила маскарада». Телесериал.

бір себебі, оқушы мен мұғалім арасындағы ақпараттық алшақтық көрінісі. Егер ұстаз пəнді заман талабына сай электронды ойын-сабақ ретінде оқушыға жеткізе білгенде, бала Интернет-клубқа бармас еді деген ойлар да ортаға салынды. Ал, электронды оқулықтар – виртуалды ойын форматтарына сай емес, тіпті, бəсекеге қабілетсіз деп таныған баяндамашы Интернетклубқа балаларды жиі баруға итермелейтін негізгі қозғаушы күш жарнама екендігін тұжырымдады. Жарнама психологиялық жағынан ересек адамдарға, əсіресе, жасөспірімдердің санасына зор ықпал етеді. Оның негізгі нысаны «сəн» немесе қазіргі тілмен айтқанда «Brend» болып табылады. Оқушылардың ересек адамдармен қатар əлемдік электронды нарық көшбасшыларына айналған «IPhone», «Samsung Galaxy», «Nokia» ұялы телефондары мен планшеттерін меңгеру мен үйренуге деген ынта-жігерлерінің аса басым екендігі қаперге алынуға тиіс. Тіпті, мұғалімдерге қарағанда оқушылардың ІТ-құралдарды пайдалану мүмкіндіктерінің анағұрлым алда екендігіне де ғылымисеминар ерекше назар аударды. Əлия АЯПБЕКОВА, Тұран-Астана университеті «Туризм жəне сервис» кафедрасының меңгерушісі.

Елдер тек əскермен єана кїшті емес Мамадияр ЖАҚЫП, «Егемен Қазақстан».

Бұрындары əскері көп, қаруы күшті, экономикасы мықты елдер қуатты да ықпалды державалар саналар еді. Енді қуатты державалар рейтингін анықтауда жаңа өлшемдер ұсыныла бастады. Бұл ретте «Еуропалық геостратегия» сайтының авторларының ұсыныстары назар аударарлық.

Тарихқа үңілсек, тек əскер ғана негізгі көрсеткіш болған заман да өткен. Шағын ғана Македония мен Моңғолия тек əскердің ғана күшімен əлемді тітіренткен. Одан кейін əскери кемелері көптер тарих сахнасына шығып, талайларды отарлады. Мынау жоғары техника заманында ядролық қарулары барлар, қанатты зымырандары, əскери кемелері, сүңгуір қайықтары, əскери ұшақтары көптер, соған орай қуатты экономикасы барлар мықтылар санатына қосылды. Енді мұның өзі аздық етеді екен. Кей елде əскер де, қару да көп. Айталық, Қытайда, Ресейде, Солтүстік Кореяда бұл екі көрсеткіш те жоғары. Бірақ оларды сарапшылар ең мықтылар қатарына қоспайды. Өйткені, олардың саны көп болғанымен, сапасы күмəн тудырады. Тіпті, əскери қақтығысқа қатысқандай тəжірибелер де кемшін көрінеді. «Еуропалық геостратегия» сайтының сарапшылары əлем нің ең қуатты державаларын анықтау рейтингіне төрт көрсеткішті ұсынады: мəдени деңгей, дипломатиялық ықпал, экономикалық əлеует жəне əскери жетістіктер. Сол көрсеткіштер ішінде бес өлшем алынса, оның бірі шешуші өлшем болмақ. Мəдени көрсеткіш дегенде, онда негізгі өлшем ретінде ірі университеттер алыныпты. Қазір ғылым да, инновациялық күштер сол университеттерде. Қуатты елдердің жан-жақты да муына олар шешуші ықпал етпек. Дипломатиялық салада ақпараттық жүйенің күштілігі, талдау орталықтары əлемде болып жатқан оқиғалардың сипатын

терең түсініп, оған ықпал етуге мүмкіндік бермек. Экономикадағы ықпалды ірі мегаполистер атқармақ. Бұл жерде Лондон жəне Нью-Йорктің орны бөлек аталады. Əскери жетістік дегенде, сарапшылар ұлы державалар 40 мыңдық əскерді əлемнің кез келген нүктесіне жедел жеткізіп, оны ұзақ уақыт ұстап тұра алатын болуға тиіс дейді. Осындай өлшеммен қарағанда, аса қуатты державалар бірнеше сатыға бөлінеді. Астам державаның əлеуеті əлемдегі ең мықты елдің 100-70 пайыз күшін құрап, барлық континенттерге ықпалы жүретін, экономикасы мен технологиясы ең жоғары дамыған, жан-жақты ықпалды дипломатиясы, сондайақ, басқаларды тартып тұратын жоғары мəдениеті болуға тиіс. Мұндай ел жалғыз – АҚШ қана. Екінші саты – жаһандық күштер, оның əлеуеті ең дамыған елдің 69-40 пайызын құрайды, астам державаның толық сипатын иемденбегенмен, халықаралық үлкен ықпалы бар, өз күштерін геосаяси орталықтарға жеткізе алатын құралдары да, ықпалы да бар елдер. Ол да жалғыз екен, оған сарапшылар Ұлыбританияны жатқызады. Аймақты күштерге кіретін елдер ең дамыған державаның 39-15 пайыз əлеуетін құрап, аймақтарға күшті ықпал етумен қатар, көрші континенттердің белгілі бір аймағына ықпал етуі мүмкін. Бұларға Франция (39 пайыз), Қытай (37,6 пайыз), сонан соң Ресей кіреді. Рейтингтің екінші бестігін Жапония, Германия, Австралия, Канада жəне Үндістан құраса, ең мықты 15 елдің соңғы бестігіне Италия, Испания, Оңтүстік Корея, Бразилия жəне Түркия орналасыпты. Əрине, мықтыларды бұлайша айқындаудың артық-кемшілігі болар. Сарапшылардың өз айтуларынша, олар тек ашық көрсеткіштерге жүгінген, əсіресе, əскери күштерге қатысты біраз құпиялар барлығы белгілі. Сөйтсе де, мұны да сараптаудың бір түрі деп қабылдап, жадымызға түйсек, артық емес-ау.

Молдавия: не арба сынады, не ґгіз ґледі Сарапшылар бұл елдегі жағдайды осылай бағалап отыр. Егер Молдавия Еуроодаққа кірер болса, біраз аймағынан айырылады, ал Мəскеуге бет бұрса, Батыстың игілігінен сырт қалады.

Мұндай жағдайды еш елдің басына бермесін дерсің. Өт кен жылдың соңына таман Вилньюстегі «Шығыстық серіктестік» саммитінде Молдавияның Еуроодақпен кірігуіне жол ашылғандай еді. Онымен ассоциация жөніндегі келісімге қол қойса болды, бұл елге 300 миллион еуро көлемінде қайтарымсыз көмек көрсетіліп, визалық тəртіп алынып тасталмақ еді. Бірақ бұл қуаныш ұзаққа бармады. Мұны Ресей үкіметінің вицепремьері, Ресей президентінің Приднестровье жөніндегі арнаулы өкілі Дмитрий Рогозиннің сөзімен айтсақ, Еуропаға бет алған «Молдова» дейтін пойыз жолда біраз вагондарынан айырылуы мүмкін. Əңгіме Приднестровье жəне Гагаузия жай��нда болып отыр. Приднестровьенің жа йы жұртқа белгілі. Қазір оны Молдавияның бөлігі деу қиын. Тираспольдің Кишиневке бағынбайтыны айдан анық. Бұл «республика» Ресейдің заңнамаларын өздеріне енгізетіні жөнінде мəлімдеп те отыр.

Бұған енді Гагаузия қосылды. Бұл автономияның басшылығы, егер Молдавия Еуроодаққа кіретін болса, өздерінің Кеден одағына кіретінін мəлімдеді. Келесі айда бұл жөнінде референдум өткізбек. Өзінің конституциялық сотын құру жөнінде заң да қабылдапты. Мұның өзі Молдавияның өз аумағындағы құрылымдарға билігі жүрмей қалғанын аңғартады. Онсыз да шағын жерінің жартысынан айырылып, Еуропаға кіріп Молдавия опа таппайды. Ал Ресейдің ықпалында қалып та оңатыны екіталай. Халықтың басым көпшілігінің аңсары Еуропаға ауып отырғанда, Мəскеудің ықпалында қалуынан береке болмасы анық. Бүгінге дейін де Ресейдің оларға жасаған қиянаты бастан асады. Өнеркəсіпті аймағы – Приднестровьені бөліп тастағаны өз алдына, молдаван шараптарына эмбарго жариялап, тағы да күйзелткен. Кишинев екі оттың ортасында қалғандай күй кешуде. Құртақандай Гагаузияның орталық үкіметке бағынбай, бас көтеруі Мəскеудің лаңы екені даусыз. Сол Мəскеудің уəдесі болмаса, олар Кеден одағына кіремін демес те еді. Ке ден одағының Ресейден де басқа мүшелері бар емес пе? Ал Қазақстан оның саяси ұйымға айналғанын қаламайды. Бұл енді басқа мəселе. Ал Молдавияға қиын. Алдында екі ғана таңдау бар. Екеуі де ауыр. Үшінші таңдау жоқ оларда.


10

www.egemen.kz

17 қаңтар 2014 жыл

● Спорт

ДЇНИЕ ДОДАСЫНЫЅ ДЇБІРІ ХХІІ Ќысќы Олимпиаданыѕ басталуына 21 кїн ќалды

● Жаңа кітап – шек сіз, халықтың қайраты – шексіз», «Туған жердің торғайы да сүйкімді» дегендей күні бүгінге дейін Шақшақ Жəнібек айтыпты деген қанатты сөздерімен, толғап та тура айтар кесікті де ке сімді ойымен, ел тағдырына бойласа тереңге кетер шешімімен, ел қорғаса найзасының қуаты қақыратып сөгер қабырға, айбынды ерлік ісімен халқының жадында жатталған батыр баба есімі жинақты парақтай отырғанда бұрынғыдан да биіктеп, еңселене түседі. Кітаптың бірінші бөліміне «Шақшақ Жəнібек жəне оның уақыты» деген Өмірзақ Жолымбетовтің деректі хикаяты берілсе, екінші бөлімінен Иманжан

...Жау тоқтатудың орнына, жау жоқ жерде жау шақыратын батырлар да көп болған, дау тоқтатудың орнына дау шақыратын да билер көп болған. Əшейінде құлақ тыныш отырғанда өзі килігетін билер емес, құлақтан маза кетіп, арың төгіліп бара жатқанда сөз бастайтын ділмарлар керек. Ең дұрысы сөзді де, қолды да бастатпауға тырысатын, елдің тыныштығын, ағайынның амандығын сақтайтын елдарлар керек.

Батыр. Елдар. Дегдар Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

Юлия, біз саєан сенеміз! Қаршадай Юлияны əкесі Евгений мен анасы Светлана алты жасында облыс орталығының іргесінде жаңадан ашылған фристайл секциясына апара бастады. Анна Корнышева деген жаттықтырушы Ю.Галышеваның бойындағы өжеттікті бірден байқап, оны ерекше қамқорлығына алды. Оңдасын ЕЛУБАЙ,

«Егемен Қазақстан».

Могулдың қыр-сырын үйретіп қана қоймай, қысқы спорттың қызығы мен шыжығының да кездесетінін сан мəрте ескертті. Фристайлдың могул түрінің ерекшеліктері мен қиындықтары аз емес. Арнайы жасалған кедір-бұдырлы трамплиннен секірген кезде өкпең өшкендей жағымсыз күйге түсетінің өз алдына бір бөлек. Амал бар ма, екі жылдан кейін бапкері Германияға қоныс аударды. Алайда, ол талабы таудай қыздан үміт күтетінін атап айтып, дарынды балаларға арналған спорт мектебінің жаттықтырушысы Виктор Лемешкоға тапсырып кетті. В.Лемешко өз тобындағы қыздардан табандылық пен ізденісті, қайсарлық пен өжеттікті талап етті. Жоғарыда атап көрсетілгеніндей, Фристайлдың басқа қысқы спорт түрлеріне қарағанда қиындықтары көп. Сондықтан болар, бұл спорт түріне екінің бірі тəуекел етіп бара бермейді. Ал қазақ қыздары үшін бұл тіпті таңсық, құпиясы мол спорт түрі деуге тура келеді. Бір сүйсінерлігі, қазақтың қарақат көз қызы Аяулым Əміренова фристайлдың могул түрі секциясына жазылып, айналасы үш жылда толайым табыстарға жетіп үлгерді. Төрт жасында шаңғыны аяғына ілген Аяулым І Қысқы жастар ойындарында, бірнеше халықаралық жарыстарда жеңімпаз атанды. «Күні ертең Əміренова əлем чемпионатында алтыннан алқа тағып жатса, таңданбаңыздар», – дейді бапкер В.Лемешко. – Сочи Олимпиадасына баратын фристайлшылар қазір Америкада жаттығып, əлем кубогы кезеңінде біліктілігін арттырып жатыр. Жақында ғана Ақ Олимпиадаға баратын Дмитрий Рейхерд, Дарья Рыбалова мен Юлия Галышева Канаданың Калгари қаласында өткен əлем кубогының кезеңінде күш сынасып, алғашқысы 6-шы орын, кейінгілері 13, 19-шы орындарды қанағат тұтты. Фристайлшылар үшін дүбірлі доданың енді ғана басталғанын ескерсек, қалған үш апта уақытта олар тəжірибелерін шыңдап, Олимпиадада жақсы нəтиже көрсетеді деген ойдамыз. Тіпті үшеуінің бірі медальға ие болар деген үмітіміз бар, – деп қысқы спорт түрлері бойынша жоғары спорт мектебінің директоры, кезінде дзюдо мен самбо күресінен халықаралық жəне республикалық жарыстарда сан мəрте топ жарған Серік Халелов ағынан жарылды. Ю.Галышеваның фристайлдағы алғашқы табысы он жыл бұрын басталды.

Меншік иесі:

“Егемен Қазақстан” республикалық газеті” акционерлік қоғамы Президент Сауытбек АБДРАХМАНОВ Вице-президент – бас редактор Жанболат АУПБАЕВ Вице-президент Еркін ҚЫДЫР

Ол небəрі 11 жаста болатын. Ресейдің Санкт-Петербург қаласындағы көрші мемлекеттің кубогы жарысында айды аспанға шығарып, кубокты иеленді. Арада үш жылдан кейін ел біріншілігінде күміспен күптелді. 2008 жылы Еуропаның екі дүркін чемпионы атанып, халықаралық дəрежедегі спорт шебері нормасын орындады. 2009 жылы Жапонияда өткен əлем чемпионатында алғашқы үштіктен көріне алмаса да, бапкерлердің назарына ілікті. Жұптасып өнер көрсетуде əлем чемпионы атанды. Бұл алғашқы ірі жеңісі болатын. Ванкуверде өткен Ақ Олимпиадада могулде жап-жақсы өнер көрсетіп еді, амал бар ма, төрешілер көпе-көрінеу қиянат жасап, 11-ші орынға бір-ақ сырғытты. Сол əділетсіздікке де төзімділік танытты. Есесіне, 2010 жылдың желтоқсанында Францияның Мэрибель

Екі жолбарысты соңына ерткен, өзі үшінші жолбарыс сияқты болып, айбынын асырған жау түсіретін батыр Жəнібектің бүгінгі ұрпақ үшін қадірлі болатындығы, кісінің тағдырын бір ауыз сөзбен шешкен би Жəнібектің біз үшін қадірлі болатындығы, ең алдымен, сол батырлығымен, сол билігін елдарлыққа жұмсағандығы – дейді Жəнібек тархан жайлы «Асыл сөз» баспасынан жарық көрген «Шақшақ Жəнібек Қошқарұлы» деген жаңа кітапта дегдар Əбіш Кекілбайұлы. Қазақстан Республикасы Мəдениет жəне ақпарат министрлігі Ақпарат жəне мұрағат комитеті «Əдебиеттің əлеуметтік маңызды

Сочидағы Қысқы Олимпиада ойындары мерзімі жақындаған сайын аламанға құштар жандардың құлағы түрік. Антарктидада жағылған алау Ресей елінің шекарасына енісімен, оны бір-бірінен іліп алып, алаулата көкке көтере жүгіргендердің хабары ғаламтор арқылы шартарапқа тарап жатыр.

түрлерін басып шығару бағдарламасы» бойынша «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» тұсында қабырға қайысып, тілерсегі майысып, тентіреген ел жерінен ауып, қайыңды сауып, қиналған тұста қол бастаған батырлардың бірі, сөз бастаған шешеннің бірі, қаһармандығы Бұқар, Тəтіқара жыраулардың төгілген жырларына арқау болған Шақшақ Жəнібек батырдың 320 жылдығына орайластырып Жетпісбай Бекболатұлы құрастырған бұл кітапта батырдың өмірі, оның шыққан тегі, жасаған ерлік істері жайында мол мағлұмат беріліпті. «Ел ұстасаң кек ұстама», «Билік айту оңай, біліп айту қиын», «Ойласып кессең қол ауырмайды», «Байлықтың байламы – бір лік», «Ханның қайырымы

Прокурорлар – кґптіѕ ќамќоры

Аќтаудан шыќќан алаугер

Қызылорда облысы прокуратура органдарының қызметкерлері өз міндеттерін ойдағыдай атқарып келеді. «Сыр Медиа» ЖШС сараптамашы-талдаушылары жүргізген сауалдама қорытындысында респонденттердің түгелге жуығы осындай баға берген.

Гүлайым ШЫНТЕМІРҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан».

қаласында өткен əлем кубогы кезеңінде алтыннан алқа тақты. Алматы мен Астанада өткен Қысқы Азия ойындарына өскемендік өрен тас-түйін əзірлікпен келді. Бапкерлері мен анасы, жерлестері, өзі білім алып жүрген Алматыдағы Туризм жəне спорт академиясының ректоры Қайрат Закариянов жанкүйер ретінде Табағандағы спорт кешеніне келіп, Юлияның жеңіске жетуін тіледі. Ол екі рет жарыс жолына шығып, қос алтынды омырауына таққан кезде анасы жылап жіберіп, бұдан бірнеше жыл бұрын о дүниелік болған əке аманатының орындалғанына шүкіршілік етті. 2011 жылдың 7 қаңтарында Шығыс Қазақстан облысының əкімі Бердібек Сапарбаев бастаған мыңға тарта жанкүйер Азиядан жеңіспен оралған шаңғышылар, фристайлшылар мен биатлоншыларға ерекше құрмет көрсетті. Мəселен, өңір басшысы темір тұлпар мен ақшалай сыйлықтар табыс етті. Қаңтардың 20-сынан кейін Сочи Олимпиадасына қатысатын спортшылар Өскеменде бас қоспақ. Дəстүр бойынша Бердібек Мəшбекұлы оларға ақ жол мен жеңіс тілейтін болады. Бұл жолы бүкіл қазақстандықтар шаңғышы Алексей Полторанин, фристайлшылар Дмитрий Рейхерд, Дарья Рыбалова, Юлия Галышева жəне басқалардан үміт күтеді.

Ұсыныс білдіргендерден таңдалған 14 мың алаугердің, соның ішінде Калининград облысы бойынша 25 мың үміткер і��інен іріктелген 100 таңдаулының бірі болған қазақ жігіттің аты-жөні адамды өзіне еріксіз тарта түседі. Аманғали Ерғалиұлы Елеуов! Қазан айының соңғы аптасында Калининград облысының Светлогорск қаласында өткен шеруде Олимпиада алауын алып жүргендердің бірі. Сөйтсек, ол Ақтаудың жігіті екен. Осыдан бірнеше жыл бұрын отбасымен – əйелі жəне екі ұлымен Ақтаудан Калининград қаласына қоныс аударыпты. Спортшы – ауыр атлетикадан КСРО спорт шебері, Қазақ КСР чемпионы, Бүкілодақтық жарыстардың бірнеше дүркін чемпионы. Осы хабар құлағына тиісімен қоңыраулатқан Маңғыстау облыстық «Огни Мангистау» газетіне Аманғалидың əйелі хабарласыпты. Өміріне спортты, саламатты өмір салтын серік еткен Аманғали Мəскеудегі ұйымдастыру комитетіне өз анкетасын толтырып жіберген екен. Қатаң сыннан өткендігі оның көңілін ерекше қуанышқа толтырыпты. Аманғали Ерғалиұлының сəлемін жеткізген əйелінің айтуынша, Олимпиада алауын ұстап жүгіріп өтетін жерінің қашықтығы үлкен емес, бірақ сол қысқа ғана қашықтықтың өзі оған үлкен жауапкершілік жүктеп, қанаттандырады екен. «Біздің, яғни сан мыңдаған алаугерлердің жүрегінің күші, алақанының жылуы ресейлік, сондай-ақ, қазақстандық спортшылардың жеңіске жетуіне көмектеседі» дейтін көрінеді қазақ жігіті. Балтық теңізі жағалауындағы курортты қала Светлогорскідегі алаугерлер сапында Аманғалимен бірге əншілер Олег Газманов пен Лада Дэнс, əртіс Татьяна Арнтгольц, ауыр атлетикадан Бейжің Олимпиадасының қола жүлдегері Дмитрий Лапиков, күрестен əлем чемпионы Алексей Шемаров, сондайақ, облыс губернаторы, қала мэрі, өзге де танымал тұлғалар болды. Айтуларынша, Аманғали Елеуов Сочи Олимпиадасы алаугерлері арасындағы жалғыз қазақ болыпты. Алып елде таңдаулы болған қазақ жігітінің спорт додасында жерлестерімен бірге қандастарының тілегін тілейтіндігі қуантты.

ӨСКЕМЕН.

Маңғыстау облысы.

Облыс əкімінің тапсырмасына сəйкес жергілікті «Сыр Медиа» ЖШС жанындағы ақпараттық-талдау орталығы жүргізген сауалдама қорытындысы респонденттердің 89 пайызы «прокуратура қызметкерлері өз міндеттерін ойдағыдай атқарады» деген жауаптың тұсына

белгі соққанын көрсетті. Соның ішіңде «иə» деген тұжырымды жауап берушілердің 58 пайызы атап өтсе, 31 пайызы «жоқ» дегеннен гөрі «иə» дегенге тоқталған. Сауалдамаға қатысушылар арасындағы кəсіпорындар мен ұйымдар басшыларының – 96, ауыл

БАЙЛАНЫС: Астанада: факс (7172) – 37-19-87, электронды пошта: egemenkz@maіl.onlіne.kz egemenkz@maіl.ru , egemenkz@maіl.kz Алматыда: факс (727) – 273-73-80, электронды пошта – egemalm@mail.ru

МЕНШІКТІ ТІЛШІЛЕР: Астана – (717-2) 37-61-21; Ақтау – 8 (701) 593-64-78; Ақтөбе – (713-2) 56-01-75; Талдықорған – 8 (728-2) 27-05-70; Атырау – (712-2) 32-94-07; ЖАРНАМА-АҚПАРАТ БӨЛІМІ:

Көкшетау – (716-2) 25-76-91; Павлодар – (718-2) 68-59-85; Қарағанды – (721-2) 43-94-72; Семей – (722-2) 52-26-86; Қостанай – (714-2) 39-12-15; Тараз – (726-2) 43-37-33; Қызылорда – (724-2) 27-00-85 Шымкент – 8 (701) 404-36-29; Орал – (711-2) 28-80-35; Петропавл – (715-2) 50-72-50. Өскемен – (723-2) 25-28-41; Астанада – 8 (717 2) 37-60-49, факс – 37-64-48, egemen_adv@mail.ru Алматыда – 8 (727) 273-74-39, факс – 273-73-97, gulnurekkz@mail.ru А Материалдың жариялану ақысы төленген. Жарнама, хабарландырудың мазмұны мен мəтініне тапсырыс беруші жауапты.

ша руа шылығы құрылымдары тізгінін ұстағандардың – 96, ғылым, білім жəне мəдениет саласы жетекшілерінің – 95, кəсіпкерлер мен сауда қызметкерлерінің 94 пайызы облыстық прокуратура қызметіне оң баға берген. Сол сияқты, мемлекеттік басқару органдары басшыларының – 93, жоғары, орта арнаулы оқу орындары студенттері мен оқушыларының 92, зейнеткерлердің 92 пайызы осындай пікірді ұстанған. Құрыш НҰРЫМБЕТ.

● Бəрекелді!

Зарина – екінші кезеѕде

Қазақстандық теннисші Зарина Диас Мельбурн қаласында өтіп жатқан Австралияның ашық чемпионатында қатарынан төртінші жеңісіне жетті. Ол чех Катержина Синяковадан екі сетте 6:2 жəне 6:4 есебімен басым түсті. Бұған дейін іріктеу кезеңінде 20 жасар қазақ қызы серб Александра Крунич, румын Кристина Андреа Миту мен канадалық Стефани Дюбуамен кездесіп, олардың бəрін де екі сетте жеңген еді. Енді ол румын Сорана Кирстя мен жаңазеландиялық Мариан Эраковичтің арасында өтетін матчтың жеңімпазымен кездеседі.

МЕКЕН-ЖАЙЫМЫЗ: 010008 АСТАНА, “Егемен Қазақстан” газеті көшесі, 5/13. 050010 АЛМАТЫ, Абылай хан даңғылы, 58 А. АНЫҚТАМА ҮШІН: Астанада: АТС 37-65-27, Алматыда: 273-73-80.

Жыл қай дарұлы мен Серікбай Оспанұлының Шақшақ Жəнібек туралы дастандары орын алыпты. Ал соңғы үшінші бөлімде Ғафу Қайырбеков, Сабыржан Шүкірұлы, Болатбек Əлденұлы, Сұлтанғали Оспановтың батыр жайында жазған көңілге ой түйдіріп, сананы селт еткізіп, жаныңа ерлік пен елдікті қадірлеудің қаншалықты үлгі болатындығын көрсеткен ойлы мақалалары жинақталыпты. Сонымен қатар, бұл жинақта батырға қатысты құнды мұрағат деректеріне де орын берілген екен. Қарап отырып, бір батыр тұлғасының биіктігін ғана бағалайтын емес, тұтастай дəуірдің, саясаттың, тарихтың қалай айналғандығын көрсететін құнды құжаттардың кітаптың мазмұны мен мəнін де аша түскенін аңғарасың.

Газет мына қалалардағы: 010000, Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС, 050000, Алматы қ., Гагарин к-сі, 93 А, «Дәуір» РПБК ЖШС, 100008, Қарағанды қ., Сәтбаев к-сі, 15, «Арко» ЖШС, 110007, Қостанай қ., Мәуленов к-сі, 16, «Қостанай полиграфия» ЖШС, 120014, Қызылорда қ., Байтұрсынов к-сі, 49, «Энергопромсервис» ПФ» ЖШС, 130000, Ақтау қ., 22-м/а, «Caspiy Print» ЖШС, 030010, Ақтөбе қ., Рысқұлов к-сі, 190, «А-полиграфия» ЖШС, 060005, Атырау қ., Ж.Молдағалиев к-сі, 29 А, «Атырау-Ақпарат» ЖШС, 160000, Шымкент қ., Т.Әлімқұлов к-сі, 22, «Ernur prіnt» ЖШС, 140000, Павлодар қ., Ленин к-сі, 143, «Дом печати» ЖШС, 150000, Петропавл қ., Қазақстан Конституциясы к-сі, 11, «Полиграфия» АҚ, 080000, Тараз қ., Төле би д-лы, 22, «ЖБО «Сенім» ЖШС, 090000, Орал қ., Мұхит к-сі, 57/1, «Жайық Пресс» ЖШС, 040000, Талдықорған қ., Қабанбай батыр к-сі, 32, «Офсет» баспаханасы, 070002, Өскемен қ., Космическая к-сі, 6/3, «Шығыс ақпарат» ЖШС баспаханаларында басылып шықты.

Бүгін «Егемен Қазақстанның» интернет-басылымынан (www. egemen.kz) мына хабарлармен таныса аласыздар: Оңтүстік Корея солтүстікке жауапты соққы қайтара алатынын мəлімдеді. АҚШ əлем бойынша 100 мың компьютер ге тыңшылық бағдарлама енгізген екен. Мысырда жаңа конституция жобасы бойынша референдум аяқталды. Эдвард Сноуден АҚШ баспасөз бостандығы қорының директорлар кеңесіне мүше болады. Артық салмақтан арылуға көмектесетін дəрілер ондаған адамның өмірін қиды.

Газетті есепке қою туралы №01-Г куəлікті 2007 жылғы 5 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігі берген. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ ҚР СТ ИСО 9001-2009 Сапа менеджменті жүйесі. Талаптар» талаптарына сəйкес сертификатталған.

Таралымы 201 715 дана. Нөмірдің кезекші редакторы

Сұңғат ƏЛІПБАЙ.

Индекс 65392. Аптасына 5 рет шығады. «Егемен Қазақстан» республикалық газеті» АҚ компьютер орталығында теріліп, беттелді. Көлемі 5 баспа табақ. Нөмірдегі суреттердің сапасына редакция жауап береді. «Егемен Қазақстанда» жария ланған материалдарды сілтемесіз көшіріп басуға болмайды. Тапсырыс 8921 Газет Астана қ., Сілеті к-сі, 30, «ERNUR» Медиа холдингі» ЖШС-те басылды, тел. 99-77-77. Тапсырыс №226 ek


17012014